Redaktor tomu Piotr Kunysz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Redaktor tomu Piotr Kunysz"

Transkrypt

1 Redaktor tomu Piotr Kunysz

2 Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Rozprawy Naukowe Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu rocznik, 2010, 31, strony Redaktor Naczelny Zbigniew Naglak KOMITET Naukowy Eugeniusz Bolach Marek Bolanowski Zofia Ignasiak Artur Jaskólski Tadeusz Koszczyc Paweł Kowalski Juliusz Migasiewicz Marek Mędraś Ryszard Panfil Tadeusz Skolimowski Marek Woźniewski Zdzisława Wrzosek Marek Zatoń Redaktor tomu Piotr Kunysz kolegium RedakcyjnE Gabriel Łasiński alicja Rutkowska-Kucharska edward Wlazło krystyna Zatoń Recenzenci tomu Grzegorz Juras, Szymon Krasicki, Wojciech Wiesner Redaktor Anna Miecznikowska KOREKTA Beata Jankowiak Agnieszka Piasecka-Ceccato (ang.) redakcja techniczna Małgorzata Wieczorek Projekt graficzny Beata Irzykowska Copyright by Wydawnictwo AWF we Wrocławiu, 2010 ISSN Sekretariat Redakcji ul. Adama Mickiewicza 98, Wrocław tel./fax naukowe

3 Przedmowa Sporty zimowe nazywane obecnie, zgodnie z tendencjami światowymi, sportami śnieżnymi, są formami aktywności ruchowej realizowanymi w specyficznym środowisku naturalnym. Są to formy czynnego spędzania wolnego czasu mające ogromny wpływ na wychowanie do kultury fizycznej pozytywnie oddziałując na zdrowie i sprawność fizyczną są jednocześnie bardzo atrakcyjne. Z uroków łyżwiarstwa, narciarstwa zjazdowego czy biegowego, a także gier i zabaw na śniegu mogą korzystać osoby w każdym wieku, o różnym stopniu sprawności fizycznej. Wzrastające zainteresowanie sportami śnieżnymi rodzi zapotrzebowanie na ciągłe badania i publikacje. Autorzy opublikowanych prac w niniejszym tomie Rozpraw Naukowych prezentują szerokie spektrum problemów badawczych ze szczególnym akcentem na nowe myśli w zakresie dydaktyki, biomechaniki, a nawet informatyzacji, mające zastosowanie w sportach śnieżnych. Prezentowane prace podzielone zostały na dwie grupy. Zakres tematyczny pierwszej części oscyluje wokół zagadnień dydaktyki i bezpieczeństwa podczas uprawiania różnych form aktywności zimowej. Druga zaś część obejmuje głównie prace z zakresu szeroko rozumianej historii sportów zimowych oraz problematyki zagospodarowania turystyczno-rekreacyjnego. Mamy nadzieję, iż niniejsze opracowanie stanie się źródłem wiedzy oraz inspiracją do kolejnych badań dla wszystkich zainteresowanych sportami śnieżnymi. Redaktorzy

4 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31, Roman Baka 1, Piotr Aschenbrenner 2 1 kolegium nauczycielskie w białymstoku 2 akademia wychowania fizycznego i sportu w gdańsku NAUCZANIE TECHNIKI NARCIARSTWA ALPEJSKIEGO A SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA STUDENTÓW ABSTRACT Alpine Skiing Teaching Techniques and Physical Fitness of Students In the mass study of the students, an empirical level was established, describing the influence of each of the factors of motor function on the pace and quality of mastering slalom techniques during a six-day-long training session. In parallel, under the conditions of six consecutive sessions, an analysis of coordination skills for examined students was carried out, according to the index of the pace of mastering slalom techniques and the index of increase in the performance of special speed-strength exercises. Very well defined dependence was established between the index of pace of mastering slalom techniques on one hand and the results of skiing at full speed and jumping with a maximum rotation around the longitudinal body axis (r = 0,888-0,603). The purposefulness of simultaneous mastering speed-strength skills and coordination skills with the aid of dynamic exercises (corresponding to slalom requirements) has been proven. Key words: students, teaching, slalom, technique, special exercises Wprowadzenie W czasie obligatoryjnych obozów studenckich na studiach wychowania fizycznego przeprowadzane jest specyficzne, bardzo intensywne nauczanie techniki narciarskiej. Wskazana jest więc znajomość czynników wpływających na efektywność procesu nauczania. Opierając się na licznych źródłach bibliograficznych [1 4] i doświadczeniach pedagogicznych, można stwierdzić, że zdolności koordynacyjne człowieka w procesie uczenia złożonych zadań ruchowych w większości zależą nie tylko od stanu układu nerwowego (analizatora ruchowego i składających się nań podsystemów), lecz także są uwarunkowane rozwojem właściwości fizycznych, cech somatycznych osób ćwiczących itp. Koordynacja ruchowa jest tu rozpatrywana jako złożona zdolność motoryczna, która może przejawiać się u człowieka w różny sposób na różnych etapach nauczania [3]. Stało się to podstawą stwierdzenia, że poziom rozwoju koordynacji ruchowej człowieka w procesie nauczania należy oceniać w specyficznych warunkach działalności, a wskaźnikiem tej właściwości może być trudność ćwiczenia, dokładność jego wykonania, szybkość opanowania techniki. Cel pracy Określenie wpływu poziomu sprawności fizycznej na efektywność nauczania techniki narciarskiej ocenianą za pomocą obiektywnych testów. Informacje o tych zależnościach pozwolą optymalizować przygotowanie fizyczne studentów do wymogów narciarstwa alpejskiego.

5 r. baka, p. aschenbrenner Nauczanie techniki narciarstwa a sprawność fizyczna 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU 231 Materiał i metody badań Oceniono kompleksowo sprawność fizyczną badanych osób i wyniki nauczania techniki narciarskiej. W badaniach wzięło udział 153 studentów Kolegium Nauczycielskiego w Białymstoku. Ogólne informacje o nich podano w tab. 1. Badania zostały przeprowadzone w dwóch etapach. W pierwszym zbadano profil sprawności fizycznej studentów i poziom opanowania przez nich techniki narciarskiej. Przeprowadzono międzynarodowy test sprawności fizycznej ICSРFT (International Committee on the Standarization of Physical Fitness Tests) [5], próbę Romberga i skok z obrotem [6]. Poziom opanowania techniki narciarskiej był oceniany obiektywnie za pomocą analizy biomechanicznej techniki poszczególnych elementów slalomu [7 9] i subiektywnie na podstawie punktowej oceny ekspertów [10]. W drugim etapie do oceny poziomu przygotowania fizycznego studentów użyto (przez 6 kolejnych dni obozu) specyficznych wskaźników. Uwzględniono następujące zmienne: ocena techniki narciarskiej, czas biegu na dystansie 30 m na nartach, ocena maksymalnego obrotu w wyskoku do góry z miejsca oraz tempo nauczania tych zadań ruchowych. Zależności pomiędzy wskaźnikami określano korelacją rangową Spearmana. Na podstawie oceny poziomu opanowania techniki narciarskiej w ostatnim dniu, do celów analizy statystycznej, zostały wyodrębnione dwie podgrupy po 15 studentów, grupa A najlepsi, grupa B najsłabsi pod względem technicznym. Do bloku wskaźników kontrolnych włączono osiem prób. Pierwsze pięć, z międzynarodowego testu ICSРFT, pozwalały na scharakteryzowanie rozwoju cech szybkościowo- -siłowych. Rejestracja wyników była realizowana za pomocą ogólnie przyjętych metod w warunkach laboratoryjnych. Próba Romberga, charakteryzująca stan statycznej równowagi ciała, była przeprowadzana w ciągu 30 s na tensometrycznym, skomputeryzowanym posturografie. Studenci przyjmowali pozycję zasadniczą z otwartymi oczami. Obrót wokół podłużnej osi ciała z wyskokiem do góry był przeprowadzany w okręgu o średnicy 1 m i wykonywany trzykrotnie w lewą i trzykrotnie w prawą stronę. Najlepszy z trzech wyników wyskoku z obrotem w jedną stronę był sumowany z najlepszym wynikiem w drugą i zapisywany do protokołu [6]. Technika zjazdu na nartach była analizowana na podstawie zapisu wideo dokonanego przez dwie kamery (Hi-8) z częstotliwością f = 25 Нz, znajdujące się na statywach. Materiał rejestrowano na początku obozu (2. dnia) oraz na końcu (7. dnia). Rejestrowano przejazd fragmentu stoku po wytyczonym przez instruktora łuku. Podczas przejazdu obowiązywała technika skrętu z półpługu. Zadaniem studentów było zademonstrowanie jak najbardziej poprawnej techniki na poziomie swoich aktualnych umiejętności. Zebrany materiał poddano analizie biomechanicznej, za pomocą programu AS-1 [8, 9] wyznaczono środek masy ciała narciarza ze sprzętem (SMC) oraz zmierzono kąty poszczególnych części ciała [10, 11]. Środek masy ciała narciarza i kąty wyznaczono w środkowej sekwencji skrętu. Uzyskane współrzędne SMC przeliczono na Wskaźniki statystyczne М SD Min. Max V% Tab. 1. Ogólne informacje o badanych (N = 153) Charakterystyka badanych Wiek [lata] Wzrost [cm] Masa ciała [kg] ВМI FAT [%] 21,9 2,4 19,1 29,8 10,9 180,1 5,6 158,0 192,0 3,1 76,4 8,4 52,0 106,0 11,0 23,6 2,5 19,2 31,5 10,5 23,5 3,1 16,9 32,3 13,2

6 232 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 r. baka, p. aschenbrenner Nauczanie techniki narciarstwa a sprawność fizyczna wartości procentowe w stosunku do długości kończyn dolnych w celu późniejszego porównania. Za środek układu odniesienia przyjęto przednie wiązanie. Porównywano wartości uzyskane na początku z wartościami uzyskanymi na końcu obozu. Za kryterium poprawności przyjęto położenie środka masy. Wskaźniki każdego badanego studenta były porównywane w stosunku procentowym ze wzorcem biomechanicznym stworzonym na podstawie wielkości uzyskanych podczas przejazdów instruktorów. Początkowy materiał badania studentów był opracowywany statystycznie za pomocą programu Statistica РL, 7.0 zgodnie z ogólnymi zaleceniami. Wyniki W pierwszym etapie badań opisano sylwetkę narciarzy przez zmierzenie kątów i położenia SMC na podstawie analizy wideo. W grupie instruktorów otrzymano następujące wielkości geometryczne określające ułożenie ciała: kąt pochylenia goleni względem nart: 77, kąt w stawie kolanowym: 133, kąt pochylenia tułowia w stosunku do nart: 68, kąt ugięcia ramion względem tułowia: 149, kąt uniesienia przedramion względem ramion: 136, wysokość środka masy całego ciała w stosunku do długości kończyn dolnych: 2,41, odległość między rzutem środka masy ciała w płaszczyźnie strzałowej w stosunku do długości kończyn dolnych: 0,46. Ponadto stwierdzono, że ułożenie kończyn powinno być symetryczne. Wstępna analiza materiału zebranego w pierwszym etapie badań wykazała istotne różnice w poziomie sprawności fizycznej badanych studentów (tab. 2). Najwyższe współczynniki wariancji i idące za tym różnice między badanymi miały miejsce we wskaźnikach próby Romberga (V% 66,6). Wariancyjność wyników w podciąganiu w zwisie na drążku wynosiła 34,8%, w wyskoku do góry z maksymalnym obrotem 14,2% itd. Wynika z tego, że specyfika sprawności fizycznej w połączeniu z innymi czynnikami przede wszystkim czynnikami środowiskowymi wpłynęła na różnice w poziomie wstępnego przygotowania badanych osób do nauki narciarstwa alpejskiego (V% 29,3). W związku z tym empiryczne próby oceny wpływu wskaźników sprawności fizycznej na poziom zdolności koordynacyjnych badanych studentów w specyficznych warunkach zjazdu narciarskiego mogą być rozpatrywane tylko jako wstępne, wymagające dalszego uściślenia. Tylko jeden wskaźnik, bieg 4 10 m (tab. 2), którego wyniki są uwarunkowane nie tylko cechami szybkościowymi, lecz także zdolnościami koordynacyjnymi, w sposób umiarkowany był powiązany ze wskaźnikami techniki narciarskiej. Pozostałe wskaźniki kontrolne, charakteryzujące zdolności motoryczne badanych, nie wpływały na nawyki techniczne w warunkach zjazdu narciarskiego. Nie wykryto również innych zależności między wskaźnikami statycznej równowagi ciała w próbie Romberga, zdolnością obrotu w wyskoku i techniką narciarską. Tab. 2. Wskaźniki sprawności technicznej i ocena techniki narciarskiej (N = 153) Testy Wskaźniki statystyczne Bieg 50 m [s] Bieg 4х10 m [s] Skok w dal [cm] Skłony tułowia (30 s) [liczba] Podciąganie w zwisie [liczba] Próba Romberga [mm 2 ] Obrót w wyskoku do góry [ ] Technika narciarska [punkty] М Sd Min. Max V% 7,2 0,23 6,7 7,9 3,2 10,8 0,54 9,4 11,6 4, , ,2 32,4 3, ,5 10,1 3, , , , ,2 11,0 3,2 0 17,5 29,3

7 r. baka, p. aschenbrenner Nauczanie techniki narciarstwa a sprawność fizyczna 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU Таb. 3. Analiza korelacyjna wskaźników Wskaźniki Bieg na 50 m Bieg 4 10 m Skok w dal Skłony tułowia Podciąganie Próba Romberga Obrót w wyskoku Technika slalomu х х х х х х х х Współczynniki korelacji Wiarygodność współczynników przy р < 0,05 = 0,310; р < 0,01 = 0,410 Efektem badań na tym etapie było potwierdzenie poglądu o specyficznych właściwościach zdolności koordynacyjnych ćwiczących, w różny sposób przejawiających się w poszczególnych ćwiczeniach, niepowiązanych z tempem nauczania techniki narciarskiej. Prawdopodobnie funkcja równowagi ciała w warunkach statycznych i zdolność koordynacyjna w dynamice obrotu wokół osi ciała, tak samo jak i koordynacja międzymięśniowa w warunkach zjazdów narciarskich, jest regulowana za pomocą specyficznych, mało powiązanych ze sobą mechanizmów, szczególnie u osób rozpoczynających szkolenie. W drugim etapie badań do bloku ćwiczeń kontrolnych zostały włączone trzy specyficzne wskaźniki: ocena techniki slalomu, czas biegu na dystansie 30 m w narciarskim ekwipunku alpejskim, ocena maksymalnego obrotu w wyskoku do góry z miejsca. Przy czym wyniki w tych ćwiczeniach były rejestrowane codziennie w ciągu sześciu dni obozu szkoleniowego w górach. Porównanie tempa wzrostu wyników od pierwszego do szóstego dnia pozwoliło na scharakteryzowanie poziomu zdolności koordynacyjnych studentów według wskaźnika tempa nauczania. Na podstawie oceny poziomu opanowania ewolucji narciarskich do grupy A włączono najwyżej ocenionych studentów, do grupy B zaś najsłabszych pod względem technicznym. Ogólne dane dotyczące początkowych wyników i stopnia opanowania przez studentów techniki narciarskiej są podane w tab. 4. Таb. 4. Zdolności koordynacyjne studentów o różnym poziomie przygotowania według wskaźników tempa nauczania w ćwiczeniach specjalnych Bieg na nartach 30 m [s] wyniki początkowe po 6 dniach wzrost [%] Ocena techniki narciarskiej [punkty] wyniki początkowe po 6 dniach wzrost [%] Wyskok do góry z maksymalnym obrotem [ ] wyniki początkowe po 6 dniach wzrost [%] Grupa А (N = 15) М 21,3 16,7 27,5 16,7 19,6 19,2 666,1 723,9 8,8 SD 6,6 4,1 4,0 3,7 102,7 94,3 Min 12,5 12,0 2,5 4, Max 41,0 21,0 26,3 28, V% 30,8 24,6 25,2 23,9 18,6 28,5 15,3 13,0 17,7 Grupa B (N = 15) М 25,7 20,2 27,2 11,0 17,8 61,8 477,3 520,8 9,1 SD 11,2 7,7 3,2 3,3 98,7 90,2 Min. 24,2 19,3 1,0 4, Max 50,0 24,2 17,5 19, V% 43,6 38,1 14,4 29,0 18,4 57,6 20,7 17,3 19,7

8 234 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 r. baka, p. aschenbrenner Nauczanie techniki narciarstwa a sprawność fizyczna Analizując dane z tab. 4, warto zwrócić szczególną uwagę na dwie sprawy. Studenci grupy A, bardziej sprawni technicznie, przed rozpoczęciem szkolenia okazywali się lepsi w narciarstwie alpejskim i w innych ćwiczeniach szybkościowo-siłowych biegu na nartach i wyskoku do góry z maksymalnym obrotem. Zwraca uwagę wysokie tempo wzrostu wyników według wskaźników techniki slalomu w grupie B 61,8%, na tle stosunkowo niewysokiego tempa wzrostu w biegu na nartach i w wyskokach do góry z obrotem. Tempo nauczania biegu w ekwipunku narciarskim obrazuje ryc. 1, a tempo opanowania testu wyskok w górę z obrotem ryc. 2. To podaje w wątpliwość bezpośrednią zależność opanowania techniki slalomu od szybkościowosiłowych i koordynacyjnych zdolności badanych, występujących w warunkach nauczania techniki w ćwiczeniach pomocniczych. Obiektywna empiryczna ocena wzajemnej zależności między odpowiednimi zdolnościami jest przedstawiona w tab. 5. Analizując korelacje pomiędzy wskaźnikami, wyliczone na podstawie danych w grupach A i B, można zaobserwować pewne osobliwości. W grupie A we wszystkich wskaźnikach w ćwiczeniach na nartach wystąpiła wysoka korelacyjna zależność (0,599 0,879; р < 0,01), świadcząca o tym, że najlepsi studenci w jednym z ćwiczeń pozostawali najlepsi również i w innych ćwiczeniach, włącznie z techniką narciarską. Nie ustalono przy tym wiarygodnej zależności między wynikami studentów w wyskokach do góry z obrotami i wynikami w technice. Wyjątek w tym bloku wskaźników stanowiła zależność tempa podwyższenia sprawności technicznej i wyników w wyskokach z obrotem (0,603 i 0,588; р < 0,05). Ryc. 1. Czasy biegu na 30 m w nartach wszystkich studentów i instruktorów Ryc. 2. Suma najlepszego obrotu w prawo i w lewo w grupie mężczyzn (ciemne słupki grupa A, jasne grupa B)

9 r. baka, p. aschenbrenner Nauczanie techniki narciarstwa a sprawność fizyczna 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU 235 Lp. Таb. 5. Wyniki analizy korelacyjnej wskaźników specjalnych zdolności koordynacyjnych studentów o różnym poziomie sprawności Wskaźniki Współczynniki grupy A Bieg na nartach, początkowe х Bieg na nartach po 6 zajęciach 407 х Wzrost wyników w biegu х Ocena techniki narciar., х początkowa 5 Ocena techniki narciarskiej х po 6 zajęciach 6 Wzrost wyników w technice х narciarskiej 7 Wyskok z obrotem, х początkowy 8 Wyskok po 6 dniach х Wzrost wyników w wyskoku х Współczynniki grupy B Współczynniki korelacji Istotne statystycznie przy р < 0,05 = 0,514; р < 0,01 = 0,641 U studentów w grupie B, na początku słabiej przygotowanych pod względem fizycznym i w technice narciarskiej, oceny sprawności fizycznej zarejestrowane przed rozpoczęciem obozu szkoleniowego nie były związane z żadnym z następnych wskaźników kontrolnych (tab. 5). Wyjątek stanowiły wysokie współczynniki korelacji wskaźników szybkości biegu na nartach w pełnym ekwipunku po płaskim terenie ze wskaźnikami techniki narciarskiej po sześciu dniach (0,844) i wzrostem tych wyników w procentach (0,607). Trzy wskaźniki w wyskokach z maksymalnym obrotem początkowy, po sześciu zajęciach i wzrost wyników umiarkowanie korelowały ze sobą (0,517 i 0,601). To świadczyło, że odpowiednia zdolność motoryczna nie wywierała istotnego wpływu na zdolności koordynacyjne studentów w opanowaniu techniki zjazdu. Wnioski W rezultacie w pierwszym etapie badań nie ustalono istotnego wpływu poziomu sprawności fizycznej na wskaźniki nauczania techniki narciarskiej u 153 studentów. Można to wyjaśnić dużymi różnicami w poziomie sprawności fizycznej badanych osób według ogólnie przyjętych wskaźników (V% = 20,5), jak również dużymi różnicami we wskaźnikach opanowania podstawowych ewolucji techniki narciarskiej przed rozpoczęciem zorganizowanego szkolenia (V% = 29,3). Prawdopodobnie duże różnice w poziomie specjalistycznego przygotowania studentów prowadziły do nieprawdziwych korelacji między badanymi wskaźnikami. W drugim etapie badania do oceny poziomu sprawności fizycznej studentów były wykorzystane trzy wskaźniki. Dwa z nich bieg na nartach na dystansie 30 m i wyskok do góry z obrotem określały możliwości szybkościowo-siłowe. Kolejny wskaźnik był związany z oceną tempa wzrostu wyników w pierwszych dwóch wskaźnikach w ciągu sześciu dni i określał zdolności koordynacyjne badanych. Z ogólnej liczby uczestników badania zostały utworzone dwie grupy A i B po 15 studentów w każdej. W grupie A, w której znajdowali się najlepsi technicznie uczestnicy, otrzymano wysoką zależność między wskaźnikami zdolności przystosowania do warunków biegu na 30 m w pełnym ekwipunku, jak również do warun-

10 236 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 r. baka, p. aschenbrenner Nauczanie techniki narciarstwa a sprawność fizyczna ków wyskoku do góry z obrotem i opanowaniem techniki podstawowych elementów slalomu (r = 0,888 i 0,603). W grupie B, u mniej przygotowanych do zjazdów na nartach studentów, wielkość wskaźników korelacyjnych charakteryzowała się niską trafnością. Ogółem, wyniki badań pozwalają na zalecanie szybkościowo-siłowych ćwiczeń o charakterze dynamicznym (typu wyskok do góry z maksymalnym obrotem) jako skutecznego środka do doskonalenia zdolności koordynacyjnych u studentów rozpoczynających przygotowanie do narciarstwa alpejskiego. Wskazuje się również na celowość równoległego doskonalenia zdolności szybkościowo-siłowych i koordynacyjnych za pomocą ćwiczeń dynamicznych, odpowiadających wymogom narciarstwa alpejskiego [12, 13]. Bibliografia [1] P. Aschenbrenner, R. Baka, G.Vasilis, Ocena techniki narciarskiej na podstawie biomechanicznej analizy. [W:] A. Kuder, K. Perkowski, D. Śledziewski (red.), VI Międzynarodowa Konferencja Naukowa Kierunki Doskonalenia Treningu i Walki Sportowej, Polskie Wydawnictwo Naukowe Kultury Fizycznej, Warszawa Spała [2] R. Baka, P. Aschenbrenner, Biomechaniczne aspekty oceny techniki narciarskiej przy pomocy metod obrazowych. [W:] Międzynarodowy Kongres Naukowy: Góry, Sport i Zdrowie, Roverto [3] V.K. Balsevich, Ontokyneziologija czielowieka. Teoria i praktyka fiziczieskoj kultury. Moskwa [4] T. Bober, Biomechaniczne kryteria skuteczności techniki sportowej. Sport Wyczynowy, 1979, 9 10, [5] T. Bober, J. Zawadzki, Biomechanika układu ruchu człowieka. BK, Wrocław [6] B. Czabański, Wybrane zagadnienia uczenia się techniki sportowej. AWF, Wrocław [7] B. Gierat, K. Górska, Biopsychiczne podstawy zdolności motorycznych. AWF, Katowice [8] E. Mleczko, Przegląd poglądów na temat motoryczności człowieka. Antropomotoryka, 1992, 8, 109. [9] H. Sozański, Sprawność fizyczna w teorii i praktyce sportu. Sport Wyczynowy, 1993, 12, [10] W. Starosta, Global and local motor coordination in physical education and Sport change ability and conditions. International Association of Sport Kinetics, Vol. 19, Warszawa [11] S. Tremtiaczy, Najnowsze metody polepszania sprawności i wydolności fizycznej. Stan Tream, Sydney [12] R. Trześniowski, S. Pilicz, Tabele sprawności fizycznej młodzieży w wieku 7 19 lat. Z warsztatów badawczych. AWF, Warszawa [13] K. Vyšata, Metodyka nauczania narciarstwa zjazdowego. AWF, Warszawa 1998.

11 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31, Wojciech Bień, Michał Niedziela akademia wychowania fizycznego we wrocławiu MEDIA ELEKTRONICZNE W PROCESIE NAUCZANIA CZYNNOŚCI MOTORYCZNYCH (na przykładzie kursów na stopnie instruktorskie SITN PZN) ABSTRACT Electronic Media in Teaching Process of Motor Activity (on the Example of Polish Ski Federation Ski Courses) The main aim of the article is to identify application of electronic media in teaching process of skiing. We are going to identify the range of application and forms of electronic media during the ski courses on the basis of answers and opinions of the respondents instructors of Polish Ski Federation. The article has a descriptive character. The investigation is going to comprise a group of instructors from licensed ski schools (with A+B license of SITN PZN). The research based on a diagnostic pool method with the use of an inquiry questionnaire. Most of the questions were of closed type, with disjunctive cafeteria. The questions about attitude are based on interval scales (5 degree Likert scale). The carrier of inquiry questionnaire is web site. Key words: electronic media, skiing, motor activity, teaching Wprowadzenie Jeszcze nieco ponad 10 lat temu posiadanie konta czy też strony internetowej było rzadkością. W 1996 r. z Internetu korzystało zaledwie 37 mln osób (za: tj. 0,88% światowej populacji. Dziś jest zupełnie inaczej. Właściwie każdy ma konto poczty elektronicznej, korzysta z komunikatorów internetowych, wielu pisze blogi i uczestniczy w dyskusjach na forach internetowych. Na przełomie 2005 i 2006 r. liczba użytkowników globalnej sieci przekroczyła miliard, a w czerwcu 2010 było ich już ponad 1 mld 668 mln. Postęp technologiczny, jaki dokonał się na przełomie XX i XXI w., doprowadził m.in. do rewolucyjnych zmian w dziedzinie komunikacji, przetwarzania i rozpowszechniania informacji. Efektem tych zmian są nowe sposoby uczenia się/nauczania: e-learning oraz coraz popularniejszy blended learning (nauczanie hybrydowe). Elektroniczne formy nauczania stają się popularne i są wykorzystywane coraz szerzej. Z e-learningu oraz form hybrydowych korzystają nie tylko uczelnie (np. SGH, UE Wrocław), lecz także firmy. E-learning i blended learning charakterystyka E-learning to forma edukacji zdalnej (niestacjonarnej) wykorzystująca nowoczesne technologie elektroniczne. Ciekawą definicją można nazwać propozycję, która określa e-learning jako satysfakcjonowanie wiedzą z wykorzystaniem mediów elektronicznych, takich jak Internet, przekaz satelitarny, systemy audio

12 238 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 W. bień, m. niedziela Media elektroniczne w nauczaniu czynności motorycznych i wideo, interaktywna telewizja, oraz nośników: Blu-Ray, DVD, CD-ROM, FLASH etc. [4]. Można wyróżnić cztery rodzaje kształcenia zdalnego: 1) samokształcenie (całkowity brak komunikacji ucznia z nauczycielem), 2) nauczanie asynchroniczne (uczeń i nauczyciel komunikują się pośrednio w odstępach czasu, np. przez ), 3) nauczanie synchroniczne (uczeń i nauczyciel kontaktują się w czasie rzeczywistym, lecz będąc w różnych miejscach, np. poprzez komunikator tekstowy lub wideorozmowę), 4) nauczanie mieszane (hybrydowe). Nauczanie hybrydowe to stosunkowo nowa koncepcja. Thorne [8] definiuje ją jako logiczną i naturalną ewolucję procesu nauczania połączenie tradycyjnych (stacjonarnych) form nauczania z takimi formami, jak: multimedia, CD-ROM, wirtualne klasy, poczta , rozmowy konferencyjne, on-line learning. Można zatem przyjąć, iż nauczanie hybrydowe to tradycyjny proces nauczania wspomagany technologią multimedialną oraz formami nauczania zdalnego. Umiejętność skutecznego wykorzystania w kontakcie bezpośrednim np. mediów prezentacyjnych to medialne komunikowanie bezpośrednie [4]. Jak zaznaczają autorzy, jest ono obrazem przewagi nauczania hybrydowego nad wyłącznie zdalnym. Inną, ciekawą definicję proponują Furgoł i Hojnacki [2], którzy nauczanie hybrydowe określają jako kombinację różnych metod nauczania, których podzbiorami są: nauczanie tradycyjne, nauczanie elektronicznie wspomagane, nauczanie elektronicznie dostarczane. Media elektroniczne a nauczanie ruchu Wykorzystywanie metod e-learningowych w procesie nauczania czynności motorycznych nie było dotąd rozważane w literaturze. Jedynym przejawem zainteresowania tym tematem są badania prowadzone w Polsko-Japońskiej Wyższej Szkole Technik Komputerowych w Warszawie, w zastosowaniu do nauczania wu- -shu (chińskiej sztuki walki). Jak sugerują autorzy projektu, głównym materiałem dydaktycznym do nauki ruchu są dziś, oprócz form tekstowych, filmy instruktażowe, a taka forma informacji nie jest wystarczająca. Zauważa się potrzebę nowych metod strukturalizacji i opisu ruchu ciała ludzkiego, wspomagających proces nauczania czynności motorycznych [9]. Potrzebę wykorzystania mediów elektronicznych w procesie nauczania czynności ruchowych (narciarstwa) dostrzega Stowarzyszenie Instruktorów i Trenerów Narciarstwa Polskiego Związku Narciarskiego (SITN PZN) [7]. Uczenie się czynności motorycznych podlega tym samym ogólnym zasadom co uczenie się treści intelektualnych. Do takich wniosków doszli m.in. Hotz i Weineck [5]. Wychodząc z tego założenia, należy przyjąć, że istotne jest zbadanie zasadności wykorzystania mediów elektronicznych w procesie nauczania ruchu, a także szans i zagrożeń płynących z tej formy edukacji. Założenia badawcze Celem badania była identyfikacja zjawiska zastosowania mediów elektronicznych w procesie nauczania narciarstwa zjazdowego. Na podstawie odpowiedzi i opinii respondentów instruktorów wykładowców SITN PZN zidentyfikowane zostały formy oraz stopień wykorzystania mediów elektronicznych podczas kursów na stopnie instruktorskie SITN PZN. W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Techniką gromadzenia danych była ankieta, a narzędziem (nośnikiem) strona internetowa. Kwestionariusz ankiety składał się z pytań zamkniętych, zaopatrzonych w kafeterię zamkniętą w większości dysjunktywną. Pytania dotyczące postaw oparte były na skalach interwałowych (zastosowano pięciostopniową skalę Likerta) przy założeniu wartości: 1 nie, bardzo rzadko, niedostatecznie; 2 raczej nie, rzadko, miernie; 3 przeciętnie/średnio, nie mam zdania;

13 W. bień, m. niedziela Media elektroniczne w nauczaniu czynności motorycznych 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU raczej tak, często, dobrze; 5 tak, bardzo często, bardzo dobrze. Prośba o wzięcie udziału w badaniu została rozesłana do instruktorów wykładowców PZN drogą elektroniczną przez SITN PZN na wniosek autorów artykułu. Ankieta w formie interaktywnej strony internetowej znajdowała się pod adresem wroc.pl/ankieta. W rezultacie otrzymano 33 wypełnione ankiety. Wyniki W badaniu wzięły udział 33 osoby (instruktorzy wykładowcy PZN), 2 kobiety i 31 mężczyzn. Najliczniejszą grupę (30%) stanowiły osoby w wieku lat oraz osoby w wieku lat (blisko 28%). Grupa osób w wieku lat to 18% badanych, a grupa powyżej 60 lat 24%. Większość respondentów miała wyższe wykształcenie (31 osób), tylko 2 wykształcenie średnie. Większość respondentów (88%) oceniła swoje umiejętności obsługi komputera jako bardzo dobre i dobre. Średnia wartość wyniosła 4,3 pkt dobre umiejętności obsługi komputera. Blisko 82% respondentów codziennie korzysta z Internetu. Średnia wartość wyniosła 4,8 pkt bardzo częste korzystanie z Internetu (codziennie). Znaczna część bo aż 94% (31 osób) badanych wykorzystuje materiały elektroniczne w celach dydaktycznych (ryc. 1). Najbardziej popularną formą wykorzystywanych materiałów elektronicznych okazały się materiały audio/wideo na CD/DVD (90%) oraz prezentacje (84%). Niewiele rzadziej stosuje się dokumenty tekstowe (74%) oraz zdjęcia i sekwencje zdjęć (74%) (ryc. 2). Ryc. 1. Liczba respondentów wykorzystujących materiały elektroniczne na potrzeby realizacji programu kursu kadrowego Ryc. 2. Formy materiałów elektronicznych wykorzystywanych w celu realizacji kursów kadrowych SITN PZN

14 240 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 W. bień, m. niedziela Media elektroniczne w nauczaniu czynności motorycznych Aż 87% respondentów wykorzystuje materiały elektroniczne często i bardzo często. Najwięcej 52% badanych posługuje się nimi często (ryc. 3). Średnia wartość wyniosła 4,2 pkt częste korzystanie z materiałów elektronicznych. Zdecydowana większość badanych blisko 68% wspomaga materiałami elektronicznymi analizę techniki. Przy omawianiu podziału, doboru i konserwacji sprzętu materiały elektroniczne wykorzystuje 13% badanych, do opisu ewolucji 10%, metodyki nauczania 3%, bezpieczeństwa w górach 6% (ryc. 4). Blisko 94% badanych przygotowuje własne materiały dydaktyczne w formie elektronicznej w celu realizacji programu kursu kadrowego (ryc. 5). Ryc. 3. Częstość wykorzystywania materiałów elektronicznych podczas kursów kadrowych Ryc. 4. Zagadnienia, które są wspomagane materiałami elektronicznymi najczęściej Ryc. 5. Liczba respondentów przygotowujących własne materiały dydaktyczne w formie elektronicznej na potrzeby realizacji programu kursu kadrowego

15 W. bień, m. niedziela Media elektroniczne w nauczaniu czynności motorycznych 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU 241 Najbardziej popularne formy materiałów elektronicznych przygotowywanych przez ankietowanych to: zdjęcia i sekwencje zdjęć (71%), prezentacje (68%), dokumenty tekstu (61%), materiały audio/wideo na CD/DVD (52%) (ryc. 6). Blisko 84% ankietowanych korzysta z publikowanych przez SITN PZN materiałów w formie elektronicznej. Najczęściej są to: program nauczania na DVD, relacje z kongresów, referaty kandydatów na stopień instruktora wykładowcy, artykuły, opracowania. Większość tych materiałów udostępniona jest na stronie internetowej 35% ankietowanych umieszcza materiały dydaktyczne dla uczestników kursów kadrowych na stronach internetowych. Pozostała część (65%) nie robi tego (ryc. 7). Znaczna część ankietowanych (82%) kontaktuje się z kursantami przez pocztę elektroniczną. Zdecydowana większość badanych uważa, że materiały elektroniczne mogą ułatwić przekaz informacji i zrozumienie opisu złożonych czynności motorycznych (tak 76%, raczej tak 21%) (ryc. 8). Średnia wartość wyniosła 4,7 pkt odpowiedź tak. Znaczna większość badanych (85%) uważa, że materiał dydaktyczny w formie multimedialnego, interaktywnego kursu mógłby podnieść atrakcyjność nauczania/uczenia się narciarstwa podczas kursów kadrowych SITN PZN (ryc. 9). Średnia wartość wyniosła 4,6 pkt odpowiedź tak. Ryc. 6. Formy materiałów elektronicznych przygotowywanych we własnym zakresie przez respondentów w celu realizacji kursów kadrowych SITN PZN Ryc. 7. Liczba respondentów, którzy umieszczają materiały dydaktyczne dla kursantów na stronach internetowych

16 242 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 W. bień, m. niedziela Media elektroniczne w nauczaniu czynności motorycznych Ryc. 8. Opinia respondentów na temat: Czy materiały elektroniczne mogą ułatwić przekaz informacji i zrozumienie opisu złożonych czynności motorycznych (np. opisu ewolucji narciarskich)? Ryc. 9. Opinia respondentów na temat: Czy specjalnie opracowany, interaktywny kurs multimedialny mógłby zwiększyć atrakcyjność nauczania/uczenia się narciarstwa na potrzeby szkoleń SITN PZN? Dyskusja i wnioski Uczenie się i nauczanie wsparte mediami elektronicznymi wiąże się z zasadą poglądowości Komeńskiego, ale również z koncepcją kształcenia wielostronnego, o którym pisze m.in. Okoń [6]. Jak twierdzi m.in. Józef Bednarek, media elektroniczne dają możliwość wielotorowego przepływu treści, uruchamiają różne rodzaje aktywności ucznia: aktywność spostrzeżeniową, manualną intelektualną i emocjonalną [1]. Rozwój e-edukacji w istotny sposób zależy od poziomu umiejętności technicznych, stopnia wykorzystania nowoczesnych mediów elektronicznych oraz opinii osób bezpośrednio związanych z procesem nauczania/uczenia się uczniów i nauczycieli. Dzięki przeprowadzonemu badaniu wykazano, że materiały elektroniczne są popularną formą przekazywania treści dydaktycznych na kursach kadrowych SITN PZN. Blisko 94% ankietowanych wykorzystuje materiały elektroniczne do realizacji programu kursów kadrowych, a 87% z nich stosuje je często i bardzo często. Najczęściej wykorzystywane formy to materiały audio/wideo na CD i DVD oraz prezentacje multimedialne. Tematem, przy którego realizacji najczęściej wprowadzano materiały elektroniczne, była analiza techniki. Wyniki badań świadczą o wysokich kompetencjach medialnych kadry instruktorskiej SITN PZN: 88% respondentów określa swoje umiejętności komputerowe jako dobre i bar-

17 W. bień, m. niedziela Media elektroniczne w nauczaniu czynności motorycznych 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU 243 dzo dobre, aż 82% z nich codziennie korzysta z Internetu i tyle samo komunikuje się z kursantami poprzez . Wykazano także, że istnieje potrzeba kompleksowego przygotowania materiałów dydaktycznych w formie elektronicznej na potrzeby realizacji programu kursów kadrowych. Mimo że 84% badanych korzysta z materiałów elektronicznych publikowanych przez SITN PZN, aż 94% przygotowuje własne materiały w formie elektronicznej (najczęściej: zdjęcia i sekwencje zdjęć oraz prezentacje). Dodatkowo część ankietowanych zauważyła potrzebę publikacji tych materiałów w Internecie 35% prowadzących kursy umieszcza je na stronach internetowych. Z opinii respondentów wynika, że materiały elektroniczne mogą ułatwić przekazywanie informacji oraz pomóc w zrozumieniu opisu złożonych czynności ruchowych, a stworzenie kompleksowego e-kursu mogłoby skutkować wzrostem atrakcyjności uczenia się i nauczania narciarstwa w ramach kursów kadrowych SITN PZN. Dzięki badaniom wykazano, że w prowadzonych kursach kadrowych SITN PZN zauważa się naturalną ewolucję tradycyjnego procesu nauczania, który zaczyna być wspomagany mediami elektronicznymi. Należałoby zastanowić się zatem nad stworzeniem koncepcji nauczania wspomaganego elektronicznie. Koncepcja poparta merytoryczną analizą mogłaby przyczynić się do optymalizacji procesu nauczania na kursach kadrowych SITN PZN. Bibliografia [1] J. Bednarek, Multimedia w kształceniu. PWN, Warszawa [2] S. Furgoł, L. Hojnacki, Zdalne nauczanie na odległość ręki miejsce zdalnego nauczania w szkolnym procesie edukacyjnym. [W:] J. Migdałek, B. Kędzierska (red.), Informatyczne przygotowanie nauczycieli. Kształcenie zdalne, uwarunkowania, bariery, prognozy. Rabit, Kraków 2003, [3] P. Głowicki, Koncepcja nauczania hybrydowego opartego na współczesnych systemach zdalnej edukacji. [W:] W. Strykowski, W. Skrzydlewski (red.), Kompetencje medialne społeczeństwa wiedzy. empi2, Poznań 2004, [4] P. Głowicki, G. Łasiński, Nauczanie hybrydowe we współczesnej organizacji. [W:] V. Galant, K. Perechuda (red.), Modele i metody zarządzania informacją i wiedzą. Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, 2005, 1086, [5] A. Hotz, J. Weineck, Optimales Bewegungslernen. Perimed-Fachbuch, Erlangen [6] W. Okoń, Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej. Żak, Warszawa [7] Z. Stanisławski (red.), Program nauczania narciarstwa zjazdowego. SITN PZN, Kraków [8] K. Thorne, Blended Learning How to Integrate Online and Traditional Learning. Kogan Page, London [9] A. Wierzbicki, M. Szewczyk, R. Kacprzyk, P. Lenard, Metody nauczania elektronicznego ruchu w zastosowaniu do treningu Wu-Shu. [W:] W. Strykowski, W. Skrzydlewski (red.), Media a edukacja. empi2, Poznań 2006,

18 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31, Beata Blachura, Wojciech Woźnica akademia wychowania fizycznego we wrocławiu Wstępna ocena możliwości uczenia się i nauczania jazdy na monoskibobie osób z dysfunkcją układu ruchu ABSTRACT Preliminary Assessment of Mono-ski Learning and Teaching of People with Movement Dysfunction Alpine skiing is a sport which gives opportunity to achieve many aims of active rehabilitation. With proper equipment adaptation this discipline can be practiced by disabled people with spinal cord injury, cerebral palsy, lower limbs amputation, sclerosis multiplex, spina bifida, postpolio or disabilities of other type (e.g. lower limbs deficiency or deformation). The research objective is to assess adaptive skiing teaching and learning conditions among sitting disabled people. The research group consisted of 6 men participating in a 7-day ski course. The research method was a diagnostic opinion poll. The research instrument was a questionnaire poll (course participants subjective opinion about advantages of taking part in the course) and the neurological Barthel Index questionnaire (neurological scale assessing patients functional state, the level of self-dependence in everyday activities after brain stroke). Each case was considered individually. Basing on the achieved results it is considered that course attendants are resourceful and active both in sports and at work. Mono-ski learning and teaching effectiveness depends on height of spinal cord injury. Key words: adaptive alpine skiing, sitting disabled persons, skiing efficiency, self-dependence Wprowadzenie Narciarstwo zjazdowe jest dyscypliną sportową dającą osobom ją uprawiającym możliwość bezpośredniego kontaktu z przyrodą, zapewniającą tym samym liczne wrażenia estetyczne oraz dostarczającą intensywnych emocji ze względu na charakteryzującą ją dynamikę. Kontakt z innymi użytkownikami stoku i bliskość natury sprzyjają integracji społecznej i uodparnianiu się na zgubne działanie stresu. Jest to dyscyplina, która jako jedna z niewielu realizuje jednocześnie tak wiele celów aktywnej rehabilitacji [1, 2, 5, 7]. Wraz z rozwojem technologii i metodyki nauczania narciarstwo zjazdowe stało się dostępne dla osób o różnym stopniu i charakterystyce niepełnosprawności. W Polsce jeszcze w roku 1982 obustronna amputacja kończyn dolnych powyżej stawów kolanowych wykluczała uprawianie narciarstwa [8], a obecnie mogą je uprawiać osoby z dysfunkcją aparatu ruchu o różnym podłożu i stopniu złożoności, a także osoby głuche, niedowidzące i niewidome czy z deficytem intelektualnym [1]. Jako forma rekreacji czy terapii w rehabilitacji narciarstwo osób niepełnosprawnych w Polsce prawie nie istnieje [7], jednak wielu zawodników tworzących kadrę paraolimpijską osiąga znaczne sukcesy na arenie międzynarodowej. Podstawowym elementem sprzętu do narciarstwa osób niepełnosprawnych jest monoskibob. W skład zestawu tworzącego monoskibob wchodzi skorupa (pełniąca funkcję buta narciar-

19 b. blachura, w. woźnica Nauczanie jazdy na monoskibobie osób z dysfunkcją ruchu 2010, 31 AWF WE WROCŁAWIU 245 skiego u narciarzy pełnosprawnych stojących) usytuowana na stelażu wyposażonym w system zawieszenia i amortyzator, wpiętym w wiązanie typowej narty zjazdowej. Komplet uzupełnia para kulonart służących utrzymaniu równowagi, stabilizacji i sterowaniu skrętem oraz funkcji napędowej w terenie płaskim [1, 10]. Konstrukcja ta umożliwia czynne uprawianie narciarstwa osobom po przebytym urazie rdzenia kręgowego (URK), z mózgowym porażeniem dziecięcym (MPDz), z amputacjami w obrębie kończyn dolnych, ze stwardnieniem rozsianym, rozszczepem kręgosłupa, zespołem postpolio czy z niepełnosprawnością o innym charakterze (np. z niedorozwojem lub deformacją kończyn dolnych) [10]. W klasyfikacji sportowo-medycznej sportowcy startujący na monoskibobach zaliczają się do klas: LW10, LW11 oraz LW12 [5]. Cel pracy Celem pracy jest ocena możliwości nauczania i uczenia się jazdy na monoskibobie inwalidów siedzących. W pracy postawiono następujące pytania badawcze: Jakim poziomem samodzielności charakteryzują się osoby, które zostały zakwalifikowane do udziału w kursie? Jakie są oczekiwania osób niepełnosprawnych wobec progresu sprawności narciarskiej jazdy na monoskibobie? Jakie są możliwości, ograniczenia i bariery towarzyszące uprawianiu narciarstwa zjazdowego osób z dysfunkcją układu ruchu w polskich warunkach? Czy charakter wcześniejszych zainteresowań aktywnością ruchową determinuje wybór narciarstwa zjazdowego? (Pytanie do osób z nabytą niepełnosprawnością) Jakie są korzyści osób z dysfunkcją układu ruchu wynikające z udziału w szkoleniu jazdy na monoskibobie? Materiał i metody badań Grupę badaną tworzyło 6 mężczyzn, uczestników kursu nauki jazdy na monoskibobie w wieku od 14 do 38 lat, w tym: 4 po urazie rdzenia kręgowego (URK) oraz 2 z niepełnosprawnością wrodzoną (rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowo-rdzeniowa). Zajęcia narciarskie (w formie zblokowanej) przeprowadzono w Karpaczu w dniach lutego 2009 r. Jako metodę badawczą przyjęto sondaż diagnostyczny, do którego realizacji wykorzystano technikę ankietową. Za narzędzie badawcze posłużyły: kwestionariusz ankiety oraz neurologiczny kwestionariusz Barthel Index (skala Barthela). Kwestionariusz ankiety składał się z 34 pytań, w tym: 20 pytań otwartych, 6 pytań zamkniętych oraz 8 pytań zamkniętych w skali punktowej od 0 do 10. Pytania otwarte dotyczyły części metrykalnej, tj. charakterystyki sytuacji społecznej, socjalnej i zdrowotnej ankietowanych oraz ich aktywności w życiu codziennym. W dalszej części ankiety pytania dotyczyły odczuć towarzyszących ankietowanym w kolejnych etapach kursu, natomiast pytania zamknięte w skali punktowej dotyczyły subiektywnej oceny różnych aspektów kursu (0 ocena skrajnie negatywna, 10 ocena skrajnie pozytywna). Skala Barthela jest prostą skalą neurologiczną służącą ocenie stanu funkcjonalnego osób po udarze mózgu. Składa się z 10 pytań zamkniętych punktowanych w zakresie od 0 do 5, 10 lub 15. Pytania dotyczą poziomu samodzielności w następujących czynnościach: spożywaniu posiłków, przechodzeniu z łóżka na wózek i z powrotem, higieny osobistej, korzystania z toalety, kąpieli, poruszania się po płaskim terenie, wchodzenia i schodzenia po schodach, ubierania się, łącznie ze sznurowaniem obuwia, kontroli stolca i pęcherza [11]. Choć służy ocenie stanu funkcjonalnego przede wszystkim osób po udarach mózgu, prostota jego konstrukcji przekładająca się na zrozumiałość zagadnień w nim ujętych pozwoliła wg autorów na wykorzystanie go do samooceny samodzielności badanych w życiu codziennym. Wyczulenie tego kwestionariusza na osoby mniej sprawne pozwoliło na scharakteryzowanie grupy z naciskiem na samodzielność i poziom kompensacji niepełnosprawności. Skala punktowa obejmuje zakres

20 246 AWF WE WROCŁAWIU 2010, 31 b. blachura, w. woźnica Nauczanie jazdy na monoskibobie osób z dysfunkcją ruchu Otrzymany wynik w zakresie 0 20 pkt świadczy o bardzo ciężkim stanie pacjenta, pkt o stanie średnio ciężkim, a o stanie lekkim. Uzyskanie 100 pkt oznacza, że oceniana osoba kontroluje swoje potrzeby fizjologiczne, jest samodzielna w żywieniu i ubieraniu, samodzielnie wstaje z łóżka i krzesła, samodzielnie dba o swoją higienę osobistą, porusza się samodzielnie na płaskich powierzchniach na krótkich dystansach, samodzielnie wkracza na schody i je opuszcza. Nie jest to jednak równoznaczne z możliwością prowadzenia w pełni samodzielnego trybu życia: osoba ta może nie być w stanie gotować, utrzymywać domu w porządku czy udzielać się społecznie, ale daje sobie radę bez ciągłego nadzoru [11]. Kwestionariusze wysłane zostały do absolwentów kursu pocztą po jego zakończeniu. Wyniki Z powodu małej liczebności badanej grupy (n = 6) każdy przypadek rozpatrywano indywidualnie. Uzyskane wyniki badań opracowano i przedstawiono w postaci tabel. Trzech ankietowanych w samoocenie skalą Barthela (tab. 1) uzyskało wynik kwalifikujący ich do grupy lekkiej, natomiast wynik pozostałych trzech zmieścił się w górnej części skali dla grupy średnio ciężkiej. W kwestionariuszu subiektywnej oceny kursu w skali 0 10 pkt (tab. 2) przeważają wysokie oceny (x > 8) z wyjątkiem pytań o dostosowanie konstrukcji skorupy monoskiboba oraz poczucie dostosowania urządzeń wyciągowych do indywidualnych potrzeb kursantów (x = 6,5). Grupa badanych była jednolita pod względem płci (mężczyźni), jednak wykazywała duże zróżnicowanie pod względem wieku (tab. 3) od 14. do 38. r.ż. w czasie trwania kursu (x = = 25,7). Wszyscy ankietowani byli mieszkańcami miejscowości liczących powyżej 10 tys. mieszkańców, w tym 3 mieszkało w miastach powyżej 1 mln mieszkańców (tab. 3). Dwóch ankietowanych wskazało, że ma wyższe wykształcenie, natomiast dwóch najmłodszych uczestników kursu wciąż się uczyło. Wszyscy pełnoletni byli aktywni zawodowo (tab. 3). Najważniejszym czynnikiem różnicującym grupę ankietowanych była charakterystyka niepełnosprawności: 4 posiadało nabytą niepełnosprawność (urazy rdzenia kręgowego na różnych wysokościach), a 2 wrodzoną (przepuklina oponowo-rdzeniowa, mózgowe porażenie dziecięce kończyn dolnych) (tab. 3). Okres, który minął od urazu u osób z nabytą niepełnospraw- Tab. 1. Subiektywna ocena stopnia samodzielności uczestników zajęć za pomocą skali Barthela (N = 6) Lp. Aktywność A.F. M.K. K.M. P.K. I.S. M.S. 1 Jedzenie Kąpiel Higiena osobista Ubieranie się Defekacja Wydalanie Korzystanie z toalety Transfery (z łóżka na wózek i z powrotem) 9 Poruszanie się po powierzchniach poziomych 10 Pokonywanie schodów SUMA

SYLABUS. Sport osób niepełnosprawnych, rekreacja i turystyka zintegrowana. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Sport osób niepełnosprawnych, rekreacja i turystyka zintegrowana. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów SYLABUS Nazwa przedmiotu Sport osób niepełnosprawnych, rekreacja i turystyka zintegrowana Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Sadowski NA NARTACH BIEGOWYCH

Grzegorz Sadowski NA NARTACH BIEGOWYCH Grzegorz Sadowski NA NARTACH BIEGOWYCH Sklep Podróżnika Warszawa 2011 SPIS TREŚCI 1. Wstęp : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : 5 2. Narciarskie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU (SYLABUS) Rok akademicki 2011/2012 SPORT OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

OPIS PRZEDMIOTU (SYLABUS) Rok akademicki 2011/2012 SPORT OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH OPIS PRZEDMIOTU (SYLABUS) Rok akademicki 2011/2012 SPORT OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Zakład Rehabilitacji Oddział Fizjoterapii II WL p.o. Kierownika Zakładu: dr n med. Dariusz Białoszewski Odpowiedzialny za

Bardziej szczegółowo

KATEDRA REKREACJI AWF WROCŁAW

KATEDRA REKREACJI AWF WROCŁAW WOJCIECH WIESNER Instytut Turystyki i Rekreacji Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu KATEDRA REKREACJI AWF WROCŁAW 2013/2014 Instytut Turystyki i Rekreacji Dyrektor Instytutu Turystyki i Rekreacji

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: EWZLW990004/C. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) 1. Polski 2.

Kod przedmiotu: EWZLW990004/C. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) 1. Polski 2. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) Kod przedmiotu: EWZLW990004/C WF Rok studiów II Semestr 3 1. Jednostka prowadząca: Katedra Zespołowych Gier Sportowych,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Katedra Morfologicznych i Czynnościowych Podstaw Kultury Fizycznej Kierunek: Wychowanie Fizyczne SYLABUS Nazwa przedmiotu

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie. Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem, Wyższa Szkoła Pedagogiczna ZNP w Warszawie Katedra Pedagogiki Pracy dr hab. Henryk Bednarczyk Technologia kształcenia zawodowego Plan nauczania Specjalność: Pedagogika pracy z zarządzaniem i marketingiem,

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Medyczna, Wydział Ogólnomedyczny Fizjoterapia Drugi Praktyczny. mgr E. Kujawa

Wyższa Szkoła Medyczna, Wydział Ogólnomedyczny Fizjoterapia Drugi Praktyczny. mgr E. Kujawa Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające / wymagania wstępne: Nazwa modułu (przedmiot lub grupa przedmiotów): Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: GRY I ZABAWY NIEPEŁNOSPRAWNYCH

PRZEDMIOT: GRY I ZABAWY NIEPEŁNOSPRAWNYCH PRZEDMIOT: GRY I ZABAWY NIEPEŁNOSPRAWNYCH I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj przedmiotu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom (np.

Bardziej szczegółowo

Pracownicy Zakładu Metodyki Szkolnego Wychowania Fizycznego

Pracownicy Zakładu Metodyki Szkolnego Wychowania Fizycznego Pracownicy Zakładu Metodyki Szkolnego Wychowania Fizycznego Dr hab. Halina Guła-Kubiszewska, prof. AWF -skuteczność strategii samoregulacyjnych w uczeniu się motorycznym -aktywność strategiczna w uczeniu

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Seminarium dziedzinowe 1: Multimedia w edukacji i e-learning

KARTA KURSU. Seminarium dziedzinowe 1: Multimedia w edukacji i e-learning KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Seminarium dziedzinowe 1: Multimedia w edukacji i e-learning Discipline seminar 1: Multimedia in education and e-learning Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator dr Maria Zając

Bardziej szczegółowo

Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł. Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu. Język kształcenia

Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł. Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu. Język kształcenia Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział Zarządzania Sportem i Turystyką Katedra Rekreacji, Katedra Turystyki Moduł Form Aktywności Ruchowej Kod modułu Język kształcenia

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU (SYLABUS) Rok akademicki 2011/2012 AKTYWNOŚĆ RUCHOWA ADAPTACYJNA

OPIS PRZEDMIOTU (SYLABUS) Rok akademicki 2011/2012 AKTYWNOŚĆ RUCHOWA ADAPTACYJNA OPIS PRZEDMIOTU (SYLABUS) Rok akademicki 2011/2012 AKTYWNOŚĆ RUCHOWA ADAPTACYJNA Zakład Rehabilitacji Oddział Fizjoterapii II WL. p.o. Kierownika Zakładu: dr n med. Dariusz Białoszewski Odpowiedzialny

Bardziej szczegółowo

Czy nauczyciele wykorzystują nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne w kształceniu? Raport z badań.

Czy nauczyciele wykorzystują nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne w kształceniu? Raport z badań. Czy nauczyciele wykorzystują nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne w kształceniu? Raport z badań. dr Katarzyna Mikołajczyk mgr Katarzyna Pietraszek Centrum Rozwoju Edukacji Niestacjonarnej

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski

Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Przygotowanie motoryczne do jazdy na nartach. mgr Jakub Saniewski Cechy motoryczne człowieka Szybkość: polega na przemieszczaniu fragmentów ciała, lub też całego ciała w jak najkrótszym czasie, a zatem

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Wybrane zespołowe gry sportowe z elementami gier osób niepełnosprawnych

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Wybrane zespołowe gry sportowe z elementami gier osób niepełnosprawnych SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Wybrane zespołowe gry sportowe z elementami gier osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sportu niepełnosprawnych na świecie. 12-13 listopada Warszawa

Tendencje rozwoju sportu niepełnosprawnych na świecie. 12-13 listopada Warszawa Tendencje rozwoju sportu niepełnosprawnych na świecie 12-13 listopada Warszawa Bartosz Molik AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji, Zakład Sportu Niepełnosprawnych Komisja Klasyfikacyjna Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ, GRUDZIEŃ 2013/STYCZEŃ 2014

KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ, GRUDZIEŃ 2013/STYCZEŃ 2014 KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ, GRUDZIEŃ 2013/STYCZEŃ 2014 Szkoła Narciarska ESKIMOO zaprasza na kurs instruktora narciarstwa zjazdowego. UPRAWNIENIA PO UKOŃCZENIU KURSU Kurs instruktora

Bardziej szczegółowo

KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ALPEJSKIEGO RABKA-ZDRÓJ 04-13.01.2013

KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ALPEJSKIEGO RABKA-ZDRÓJ 04-13.01.2013 KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ALPEJSKIEGO RABKA-ZDRÓJ 04-13.01.2013 Szkoła Narciarska ESKIMOO, przy współpracy z Polską Federacją Sportu Powszechnego, organizuje kurs instruktora narciarstwa zjazdowego.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej

Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej Wykorzystanie nowych mediów w procesie kształcenia jako przykład innowacji dydaktycznej mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Informacja o autorce: mgr Sylwia Polcyn-Matuszewska

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Teoria i metodyka nauczania

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI PRZEDMIOTU

PLAN REALIZACJI PRZEDMIOTU Zakład Sportów Wodnych Instytut Sportu PLAN REALIZACJI PRZEDMIOTU Pływanie i ratownictwo wodne, Kierunek Wychowanie Fizyczne, studia I stopnia licencjackie, rok II. 1. CELE NAUCZANIA: Celem zajęć jest

Bardziej szczegółowo

Wzór opisu programu kształcenia na kursach doszkalających. Program kształcenia na kursie dokształcającym

Wzór opisu programu kształcenia na kursach doszkalających. Program kształcenia na kursie dokształcającym Załącznik nr 1 do Uchwały nr 13/2014/2015 Rady Wydziału Turystyki i Zdrowia w Białej Podlaskiej z dnia 11 grudnia 2014 r. Wzór opisu programu kształcenia na kursach doszkalających Program kształcenia na

Bardziej szczegółowo

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie Kuder A., Perkowski K., Śledziewski D. (red.) Proces doskonalenia treningu i walki sportowej, AWF. T.2, Warszawa 2005: 54-57. Marcin Siewierski Zakład Teorii Sportu, Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 06 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 7).

Ustawa z dnia 06 grudnia 2013 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r. poz. 7). REGULAMIN REKRUTACJI DO ODDZIAŁU SPORTOWEGO O PROFILU PIŁKA NOŻNA/ PIŁKA SIATKOWA W PUBLICZNYM GIMNAZJUM NR 2 IM. BOHATERÓW POWIŚLA DĄBROWSKIEGO W DĄBROWIE TARNOWSKIEJ I. Podstawa prawna Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Początki e-learningu

Początki e-learningu E-learning Początki e-learningu Początków nauczania na odległość można doszukiwać się w Stanach Zjednoczonych w latach 80. Technikę tą początkowo wykorzystywało tylko kilka uczelni wyższych. Widząc zainteresowanie

Bardziej szczegółowo

PREFERENCJE TURYSTYCZNE STUDENTÓW AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE TOURIST PREFERENCES OF JAN DŁUGOSZ ACADEMY STUDENT S

PREFERENCJE TURYSTYCZNE STUDENTÓW AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE TOURIST PREFERENCES OF JAN DŁUGOSZ ACADEMY STUDENT S Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Maria Pyzik, Joanna Rodziewicz-Gruhn, Karol Pilis, Cezary Michalski Instytut Kultury Fizycznej Akademii im. Jana Długosza

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący od roku szkolnego 2012/2013 (nowa podstawa programowa)

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący od roku szkolnego 2012/2013 (nowa podstawa programowa) Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący od roku szkolnego 2012/2013 (nowa podstawa programowa) Cele wychowania fizycznego: wszechstronny rozwój sprawności fizycznej i motorycznej,

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Biomechanika z elementami ergonomii. Pierwszy

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Biomechanika z elementami ergonomii. Pierwszy YL AB U MODUŁ U ( PRZDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów pecjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Biomechanika z elementami ergonomii

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Temat szkolenia: Gryfikacja i inne innowacyjne metody

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą.. (nazwa specjalności) Nazwa Dydaktyka przyrody 1, 2 Nazwa w j. ang. Didactic of natural science Kod Punktacja ECTS* 6 Koordynator Dr

Bardziej szczegółowo

Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia: Narzędzia pracy socjalnej nr 9 Wywiad z rodziną osoby niepełnosprawnej Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: 3 Forma studiów: Nazwa przedmiotu: stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Wychowanie fizyczne Wychowanie fizyczne specjalne

Wychowanie fizyczne Wychowanie fizyczne specjalne Wychowanie fizyczne Wychowanie fizyczne specjalne Kierunek i rok studiów: Studia stacjonarne II rok, semestr 4, Studia niestacjonarne III rok, 6 semestr; II rok USM, 4 semestr. OLIGOFRENOPEDAGOGIKA 1.

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 334 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 334 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 334 SECTIO D 2005 Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Wydział Rehabilitacji Academy of Physical Education In Warsaw,

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE FIZYCZNE KLASA IV SEMESTR I:

WYCHOWANIE FIZYCZNE KLASA IV SEMESTR I: WYCHOWANIE FIZYCZNE Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania ocen klasyfikacyjnych z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KLASACH IV - VI, wynikające z podstawy programowej i przyjętego do realizacji programu nauczania:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (nauczycielskiej) z zakresu wychowania fizycznego zał. 4 1. Wymagania wstępne Uzyskanie zaliczenia z przedmiotu: psychologia, bezpieczeństwo i higiena pracy, zaliczenie dwóch

Bardziej szczegółowo

Program szkoleń dla nauczycieli w formule blended learning

Program szkoleń dla nauczycieli w formule blended learning Program szkoleń dla nauczycieli w formule blended learning Opracowanie: Eleonora Żmijowska-Wnęk Wrocław 2014 SPIS TREŚCI: 1. WSTĘP... 3 2. CELE OGÓLNE SZKOLENIA... 4 3. METODY PRACY... 4 4. TREŚCI I PRZEWIDYWANE

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT. W imieniu Organizatorów dr Piotr Zarzycki

KOMUNIKAT. W imieniu Organizatorów dr Piotr Zarzycki Stowarzyszenie Instruktorów i Trenerów Narciarstwa PZN Stowarzyszenie Instruktorów i Trenerów Snowboardu zaprasza na SESJĘ TEMATYCZNĄ SPORTY ŚNIEŻNE - PRAKTYCZNE ASPEKTY (27-28 LISTOPADA 2014) W RAMACH

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników ankiety

Analiza wyników ankiety Analiza wyników ankiety przeprowadzonej wśród uczniów i nauczycieli Zespołu Szkół w Baniosze W pierwszej połowie listopada 2015 roku wśród uczniów i nauczycieli Zespołu Szkół w Baniosze została przeprowadzona

Bardziej szczegółowo

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy

I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE. Nie dotyczy. podstawowy i kierunkowy 1.1.1 Statystyka opisowa I. OGÓLNE INFORMACJE PODSTAWOWE O PRZEDMIOCIE STATYSTYKA OPISOWA Nazwa jednostki organizacyjnej prowadzącej kierunek: Kod przedmiotu: P6 Wydział Zamiejscowy w Ostrowie Wielkopolskim

Bardziej szczegółowo

Platformy e-learningowe nowe możliwości wzbogacania oferty dydaktycznej w bibliotece akademickiej. Seminarium PolBiT Warszawa, 18-19.03.

Platformy e-learningowe nowe możliwości wzbogacania oferty dydaktycznej w bibliotece akademickiej. Seminarium PolBiT Warszawa, 18-19.03. Platformy e-learningowe nowe możliwości wzbogacania oferty dydaktycznej w bibliotece akademickiej Seminarium PolBiT Warszawa, 18-19.03.2010 Wybrane pola zastosowań e-learningu typowe indywidualne bądź

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Military insanity KOD WF/I/st/38b

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Military insanity KOD WF/I/st/38b KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Military insanity KOD WF/I/st/38b 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne. Specjalność: wychowanie fizyczne w służbach mundurowych 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia

Bardziej szczegółowo

RAPORT EWALUACYJNY projektu Nowocześni rodzice z Głuszycy POKL.09.05.00-02-175/10

RAPORT EWALUACYJNY projektu Nowocześni rodzice z Głuszycy POKL.09.05.00-02-175/10 RAPORT EWALUACYJNY projektu Nowocześni rodzice z Głuszycy POKL.09.05.00-02-175/10 Wałbrzych, 31 grudnia 2010 r. WPROWADZENIE Przystępując do realizacji projektu pt. Nowocześni rodzice z Głuszycy postawiła

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NABORU DO KLASY SPORTOWEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 W KATOWICACH II ETAP EDUKACJI KLASA IV SZKOŁA PODSTAWOWA.

REGULAMIN NABORU DO KLASY SPORTOWEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 W KATOWICACH II ETAP EDUKACJI KLASA IV SZKOŁA PODSTAWOWA. REGULAMIN NABORU DO KLASY SPORTOWEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 W KATOWICACH II ETAP EDUKACJI KLASA IV SZKOŁA PODSTAWOWA Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Podstawa prawna: a) Rozporządzenie MENiS z dnia

Bardziej szczegółowo

Kryteria rekrutacji do klasy pierwszej Gimnazjum nr 15 Sportowego w Bydgoszczy - profil piłka nożna mężczyzn

Kryteria rekrutacji do klasy pierwszej Gimnazjum nr 15 Sportowego w Bydgoszczy - profil piłka nożna mężczyzn Kryteria rekrutacji do klasy pierwszej Gimnazjum nr 15 Sportowego w Bydgoszczy - profil piłka nożna mężczyzn Testy sprawności fizycznej do klas o specjalności piłka nożna chłopców Testy sprawności i kryteria

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe Zasady Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w Szkole Podstawowej nr 15 im. SZARYCH SZEREGÓW w Kaliszu

Przedmiotowe Zasady Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w Szkole Podstawowej nr 15 im. SZARYCH SZEREGÓW w Kaliszu Przedmiotowe Zasady Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w Szkole Podstawowej nr 15 im. SZARYCH SZEREGÓW w Kaliszu I Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

TREŚCI ĆWICZEŃ Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE (Studia II stopnia Rok I, sem.1, studia niestacjonarne 2013/2014) (20 godzin)

TREŚCI ĆWICZEŃ Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE (Studia II stopnia Rok I, sem.1, studia niestacjonarne 2013/2014) (20 godzin) TREŚCI ĆWICZEŃ Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE (Studia II stopnia Rok I, sem.1, studia niestacjonarne 2013/2014) (20 godzin) 28.09.2013 studenci przed zajęciami zmieniają stroje na sportowe

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZSADY OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASACH IV - VI

PRZEDMIOTOWE ZSADY OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASACH IV - VI PRZEDMIOTOWE ZSADY OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH W KLASACH IV - VI CELE OGÓLNE NAUCZANIA INFORMATYKI. 1. Bezpieczne posługiwanie się komputerem i jego oprogramowaniem; świadomość zagrożeń i ograniczeń

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA ZESPOŁU NAUCZYCIELI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO GIMNAZJUM SAMORZĄDOWEGO NR 2 im. Polaków Zesłanych na Sybir

PREZENTACJA ZESPOŁU NAUCZYCIELI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO GIMNAZJUM SAMORZĄDOWEGO NR 2 im. Polaków Zesłanych na Sybir PREZENTACJA ZESPOŁU NAUCZYCIELI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO GIMNAZJUM SAMORZĄDOWEGO NR 2 im. Polaków Zesłanych na Sybir ROK SZKOŁY W RUCHU Jednym z priorytetowych zadań Ministerstwa Edukacji Narodowej w zakresie

Bardziej szczegółowo

Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne

Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne Współczesne cele wychowania fizycznego a wybrane uregulowania prawne Jakość poziomu edukacji w konfrontacji do potrzeb jednostkowych i społecznych jest wciąż przedmiotem krytyki i poszukiwań sposobów poprawy.

Bardziej szczegółowo

Atmosfera w pracy jako istotny element marketingu wewnętrznego firm ubezpieczeniowych

Atmosfera w pracy jako istotny element marketingu wewnętrznego firm ubezpieczeniowych Wiadomości Ubezpieczeniowe 3/2009 BEATA NOWOTARSKA-ROMANIAK Atmosfera w pracy jako istotny element marketingu wewnętrznego firm ubezpieczeniowych W działalności firm usługowych w tym i firm ubezpieczeniowych

Bardziej szczegółowo

III. Zasady rekrutacji.

III. Zasady rekrutacji. REGULAMIN REKRUTACJI DO KLASY SPORTOWEJ GIMNAZJUM im. POLSKICH NOBLISTÓW W WIĘCBORKU O PROFILU PIŁKI KOSZYKOWEJ dla grupy dziewcząt I O PROFILU PIŁKI NOŻNEJ dla grupy chłopców NA ROK SZKOLNY 2013/2014.

Bardziej szczegółowo

Politechnika Śląska Gliwice Ośrodek Sportu. Program autorski sportowych zajęć z judo. Rok akademicki 2013/14

Politechnika Śląska Gliwice Ośrodek Sportu. Program autorski sportowych zajęć z judo. Rok akademicki 2013/14 Politechnika Śląska Gliwice Ośrodek Sportu Program autorski sportowych zajęć z judo Rok akademicki 2013/14 I. Autor programu Mgr Bronisław Wołkowicz II. Zadania programu W dobie rosnącej popularności sztukami

Bardziej szczegółowo

SKALA PUNKTOWA DO OCENY MERYTORYCZNEJ dla wniosków złożonych w ramach programu Aktywny samorząd Moduł I w 2014 r.

SKALA PUNKTOWA DO OCENY MERYTORYCZNEJ dla wniosków złożonych w ramach programu Aktywny samorząd Moduł I w 2014 r. SKALA PUNKTOWA DO OCENY MERYTORYCZNEJ dla wniosków złożonych w ramach programu Aktywny samorząd Moduł I w 2014 r. A. WNIOSKI DOROSŁYCH OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 1 Punkty podstawowe 1. STOPIEŃ NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI:

Bardziej szczegółowo

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby

Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby Raport Końcowy z ewaluacji w projekcie: Droga do bezpiecznej służby 1.10.2011-30.04.2013 WYKONAWCA: HABITAT SP. Z O.O. UL. 10 LUTEGO 37/5 GDYNIA SPIS TREŚCI Sprawozdanie z działań ewaluacyjnych... 3 1.

Bardziej szczegółowo

KURSY INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ/SPYTKOWICE. PROMOCJA - Dla osób, które zapiszą się do 15.02.2014 - zniżka - 100 zł!

KURSY INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ/SPYTKOWICE. PROMOCJA - Dla osób, które zapiszą się do 15.02.2014 - zniżka - 100 zł! KURSY INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ/SPYTKOWICE PROMOCJA - Dla osób, które zapiszą się do 15.02.2014 - zniżka - 100 zł! Szkoła Narciarska ESKIMOO zaprasza na kurs instruktora narciarstwa

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) Aktywność ruchowo adaptacyjna. Instytut Fizjoterapii

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) Aktywność ruchowo adaptacyjna. Instytut Fizjoterapii SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2017 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA WYKŁADÓW Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYZCNE SPECJALNE (I rok II stopnia, sem. I, studia dzienne 2011/2012) (10 godzin)

TEMATYKA WYKŁADÓW Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYZCNE SPECJALNE (I rok II stopnia, sem. I, studia dzienne 2011/2012) (10 godzin) TEMATYKA WYKŁADÓW Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYZCNE SPECJALNE (I rok II stopnia, sem. I, studia dzienne 2011/2012) (10 godzin) 1. WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE JAKO PRZEDMIOT KSZTAŁECENIA PRZYSZŁYCH NAUCZYCIELI

Bardziej szczegółowo

OBOZY NARCIARSKO NAUKOWE w I LO w Lesznie

OBOZY NARCIARSKO NAUKOWE w I LO w Lesznie OBOZY NARCIARSKO NAUKOWE w I LO w Lesznie Historia obozów narciarsko naukowych, organizowanych w I LO w Lesznie, sięga końca lat osiemdziesiątych. Początkowo były to tygodniowe wyjazdy klas autorskich,

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH. Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO w BYDGOSZCZY INSTYTUT HISTORII I STOSUNKÓW MIĘDZYNARODOWYCH I. Wprowadzenie Wewnętrzny System Zapewnienia Jakości Kształcenia Podpisanie przez Polskę w 1999 roku Deklaracji

Bardziej szczegółowo

Blended learning w uczelni - efektywny sposób integracji kształcenia tradycyjnego z kształceniem na odległość

Blended learning w uczelni - efektywny sposób integracji kształcenia tradycyjnego z kształceniem na odległość Blended learning w uczelni - efektywny sposób integracji kształcenia tradycyjnego z kształceniem na odległość dr Katarzyna Mikołajczyk Dział Rozwoju Edukacji Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Czym jest

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ogólnorozwojowe z wychowania fizycznego.

Ćwiczenia ogólnorozwojowe z wychowania fizycznego. KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu E/O/WFZ w języku polskim Wychowanie fizyczne Nazwa przedmiotu w języku angielskim Physical education USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Kierunek studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO KRYTERIA 1. Przygotowanie do zajęć. 2. Udział w zajęciach fakultatywnych. 3. Sprawność i umiejętności. Ad. 1. Przez przygotowanie do zajęć będzie rozumiane

Bardziej szczegółowo

I. Założenia programowe:

I. Założenia programowe: CENTRUM DOSKONALENIA KADR I SZKOLENIA AWF W POZNANIU RAMOWY PROGRAM kształcenia na stopień Instruktora Sportu AWF Pływanie (Część specjalistyczna) I. Założenia programowe: 1.1. Cele i zadania przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Andrzej Kosmol AWF Warszawa. Zweryfikowany rejestr grup środków treningu w zapasach

Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Andrzej Kosmol AWF Warszawa. Zweryfikowany rejestr grup środków treningu w zapasach Dr Andrzej Głaz, dr Ryszard Klimas Konsultacja naukowa: prof. dr hab. Andrzej Kosmol AWF Warszawa Zweryfikowany rejestr grup środków treningu w zapasach Środki oddziaływania wszechstronnego (W). 1.Ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Informatyki w Publicznym Gimnazjum w Bielicach

Przedmiotowy System Oceniania z Informatyki w Publicznym Gimnazjum w Bielicach Przedmiotowy System Oceniania z Informatyki w Publicznym Gimnazjum w Bielicach Głównym organizatorem procesu kształcenia jest nauczyciel. Nauczyciel powinien tak organizować zajęcia informatyki, aby czas

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: pielęgniarstwo 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja jakości kształcenia Analityka medyczna - studia podyplomowe

Ewaluacja jakości kształcenia Analityka medyczna - studia podyplomowe 2013/2014 Dział Jakości Kształcenia UM w Lublinie - Biuro Oceny Jakości Kształcenia Spis treści 1. Problematyka i metodologia badań... 3 2. Charakterystyka badanej zbiorowości... 4 3. Satysfakcja słuchaczy

Bardziej szczegółowo

Komputer i Internet w procesie zdobywania wiedzy przez studentów I roku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Jana Długosza w Częstochowie

Komputer i Internet w procesie zdobywania wiedzy przez studentów I roku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Jana Długosza w Częstochowie Komputer i Internet w procesie zdobywania wiedzy przez studentów I roku Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Jana Długosza w Częstochowie Magdalena Biernacka 1*, Hubert Dróżdż 2, Ewa Mandowska

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Michał Wilk Katedra Teorii i Praktyki Sportu AWF Katowice Wilk Sport Team Etapy szkolenia sportowego 0 1 2 3 4 Przedwstępny Wszechstronny Ukierunkowany

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU MIĘDZYWYDZIAŁOWE STUDIUM PEDAGOGICZNE WYDZ. II, III, V

AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU MIĘDZYWYDZIAŁOWE STUDIUM PEDAGOGICZNE WYDZ. II, III, V AKADEMIA MUZYCZNA IM. I.J. PADEREWSKIEGO W POZNANIU MIĘDZYWYDZIAŁOWE STUDIUM PEDAGOGICZNE WYDZ. II, III, V Moduł/Przedmiot: Multimedialne środki nauczania Kod modułu: xxx Koordynator modułu: mgr Mariusz

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY

Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY Politechnika Poznańska - Wydział Inżynierii Zarządzania RAPORT EWALUACYJNY projektu Wiedza dla gospodarki (POKL.04.01.01-00-250/09) (współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ/SPYTKOWICE

KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ/SPYTKOWICE KURS INSTRUKTORA NARCIARSTWA ZJAZDOWEGO RABKA ZDRÓJ/SPYTKOWICE PROMOCJA - Dla osób, które zapiszą się do 15.12.2015 - zniżka - 100 zł! Szkoła Narciarska ESKIMOO zaprasza na kurs instruktora narciarstwa

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Praktyka specjalizacyjna specjalność sportowa. KOD WF/I/st/ 2. KIERUNEK: Wychowanie Fizyczne

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Praktyka specjalizacyjna specjalność sportowa. KOD WF/I/st/ 2. KIERUNEK: Wychowanie Fizyczne KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Praktyka specjalizacyjna specjalność sportowa KOD WF/I/st/ 2. KIERUNEK: Wychowanie Fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW:

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Teoria i metodyka piłki nożnej KOD WF/I/st/20

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Teoria i metodyka piłki nożnej KOD WF/I/st/20 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Teoria i metodyka piłki nożnej KOD WF/I/st/20 2. KIERUNEK: Wychowanie fizyczne 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II rok/v

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej

Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej Zastosowanie treningu plajometrycznego w piłce nożnej Prezentacja wykonana na potrzeby Szkoły Trenerów PZPN Autor Piotr Kwiatkowski Plajometryka - definicje Plajometryka jest rodzajem (ćwiczenia) treningu

Bardziej szczegółowo

E-learning: nowoczesna metoda kształcenia

E-learning: nowoczesna metoda kształcenia E-learning: nowoczesna metoda kształcenia Tworzenie kursów e-learningowych Karolina Kotkowska Plan prezentacji część I E-learning obiektywnie: 2. Definicja 3. Formy 4. Wady i zalety e-szkoleń 5. Mity 6.

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/

Opis efektów kształcenia. Studia Podyplomowe Fizjoterapii i Medycyny Sportowej /nazwa studiów podyplomowych/ Załącznik nr 2 do Uchwała NrAR001-2 - V/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach z dnia 26 maja 2015r.w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR DLA KANDYDATÓW DO KLASY SPORTOWEJ O PROFILU PIŁKI RĘCZNEJ LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO NA ROK SZKOLNY 2011 / 2012

INFORMATOR DLA KANDYDATÓW DO KLASY SPORTOWEJ O PROFILU PIŁKI RĘCZNEJ LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO NA ROK SZKOLNY 2011 / 2012 ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. ANDRZEJA ŚREDNIAWSKIEGO W MYŚLENICACH INFORMATOR DLA KANDYDATÓW DO KLASY SPORTOWEJ O PROFILU PIŁKI RĘCZNEJ LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO NA ROK SZKOLNY 2011 / 2012 SPIS TREŚCI: 1. FUNKCJONOWANIE

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Metody i narzędzia doskonalenia jakości Methods and Techniques of Quality Management Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy dla studentów kierunku mechatronika Rodzaj zajęć:

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w roku szkolnym 2015/2016 w Gimnazjum w Lipniku

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w roku szkolnym 2015/2016 w Gimnazjum w Lipniku Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w roku szkolnym 2015/2016 w Gimnazjum w Lipniku Cele wychowania fizycznego: - wszechstronny rozwój sprawności fizycznej i motorycznej,

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie

WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie WyŜsza Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera z siedzibą w Krakowie KARTA PRZEDMIOTU 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu PEDAGOGIKA Rocznik studiów 2012/13 Wydział Wydział Stosowanych

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów SPORT II stopnia i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku studiów SPORT II stopnia i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Załącznik nr 1 do uchwały Nr 24/2014/2015 Senatu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 roku Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA NA LEKCJACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SPOŁECZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO STO W KRAKOWIE

ZASADY OCENIANIA NA LEKCJACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SPOŁECZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 4 IM. JULIUSZA SŁOWACKIEGO STO W KRAKOWIE Społeczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Juliusza Słowackiego Społecznego Towarzystwa Oświatowego ul. Stradomska 10, 31-058 Kraków ZASADY OCENIANIA NA LEKCJACH WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SPOŁECZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA WYKŁADÓW Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE (I rok II stopnia, sem. I, studia dzienne 2014/2015) (10 godzin)

TEMATYKA WYKŁADÓW Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE (I rok II stopnia, sem. I, studia dzienne 2014/2015) (10 godzin) TEMATYKA WYKŁADÓW Z PRZEDMIOTU WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE (I rok II stopnia, sem. I, studia dzienne 2014/2015) (10 godzin) 1. WYCHOWANIE FIZYCZNE SPECJALNE JAKO PRZEDMIOT KSZTAŁECENIA PRZYSZŁYCH NAUCZYCIELI

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I SAMOKSZTAŁCENIA Bezpośrednie wsparcie rozwoju szkół poprzez zmodernizowany system doskonalenia nauczycieli w powiecie gryfińskim UDA-POKL.03.05.00-00-219/12-00 SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PLANU PRACY SIECI WSPÓŁPRACY I

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów Temat szkolenia: Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu wczesnoszkolnym

Bardziej szczegółowo

Pilotażowy program "Aktywny samorząd" realizowany w 2014 r. MODUŁ I OBSZAR A LIKWIDACJA BARIERY TRANSPORTOWEJ

Pilotażowy program Aktywny samorząd realizowany w 2014 r. MODUŁ I OBSZAR A LIKWIDACJA BARIERY TRANSPORTOWEJ Pilotażowy program "Aktywny samorząd" realizowany w 2014 r. PCPR w Toruniu informuje, iż Zarząd Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przyjął w dniu 21 stycznia 2014 r. dokument pn.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 1. Wymagania wstępne: Uzyskanie zaliczenia przedmiotów objętych planem kolejnych czterech semestrów studiów stacjonarnych ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sulikowie

Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum im. Jana Pawła II w Sulikowie REGULAMIN NABORU DO KLASY SPORTOWEJ w Publicznym Gminnym Gimnazjum NA ROK SZKOLNY 2014/2015 1. Do klasy pierwszej gimnazjum o specjalności piłka nożna przyjmuje się absolwentów szkół podstawowych. 2. Wstępne

Bardziej szczegółowo