Raport przygotował: Korneliusz Pylak. Lublin, 28 listopada 2014 roku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Raport przygotował: Korneliusz Pylak. Lublin, 28 listopada 2014 roku"

Transkrypt

1 Raport z etapu 5 Implementation Plan w ramach usługi eksperckiej polegającej na moderowaniu procesu tworzenia i wypracowaniu Planu Implementacyjnego, w tym organizacji warsztatów living kitchen na potrzeby projektu TR3S Towards Regional specialisation for Smart growth spirit w ramach Programu Współpracy Międzyregionalnej Interreg IVC Raport przygotował: Korneliusz Pylak Lublin, 28 listopada 2014 roku Projekt TR3S jest współfinansowany ze środków EFRR w ramach Programu Współpracy Międzyregionalnej Interreg IVC

2 Spis treści Spis treści Jaki jest cel etapu 5? W jaki sposób kształtowała się polityka innowacyjna w województwie lubelskim po 2000 roku do dnia dzisiejszego? Jaki był przebieg procesu tworzenia i aktualizacji polityki innowacyjnej w Polsce i w województwie? Jakie można wyróżnić obszary polityki innowacyjnej w województwie lubelskim od 2000 roku? Czy rozwinięte są w regionie koncepcje otwartych innowacji i innowacji kreowanych w odpowiedzi na potrzeby konsumenta? Przykłady. Czy i w jakim stopniu w/w koncepcje są umiejscowione w RSI? Jaki jest poziom wykorzystania otwartych innowacji i innowacji kreowanych w odpowiedzi na potrzeby konsumenta w województwie? W jaki sposób otwarte innowacje i innowacje kreowane w odpowiedzi na potrzeby konsumenta są umiejscowione w RSI WL? Jaki wkład miały dotychczas zrealizowane projekty współpracy międzynarodowej (RIS Lubelskie, MITKE, Baltfood, FRESH) do regionalnej polityki innowacyjności i wsparcia inteligentnych specjalizacji? Projekt RIS Lubelskie Projekt MITKE (Managing the Industrial Territories in the Knowledge Era) Projekt Baltfood (The Baltic Sea Region Food Cluster Innovation and Competitiveness in Action) Projekt FRESH (Forwarding Regional Environmental Sustainable Hierarchies) W jaki sposób projekt TR3S odnosi się do polityki innowacyjności i wsparcia inteligentnych specjalizacji w regionie? Jakie są cele i założenia projektu TR3S? Jacy partnerzy biorą udział w projekcie TR3S? W jaki sposób projekt TR3S odnosi się do Planu Implementacyjnego RSI WL? Jaki jest dorobek najbardziej aktywnych partnerów projektu TR3S? Tampere, Finlandia Udział w wybranych inicjatywach wspierających politykę innowacyjności Najciekawsze rekomendowane dobre praktyki TR3S Szkocja Udział w wybranych inicjatywach wspierających politykę innowacyjności Najciekawsze rekomendowane dobre praktyki TR3S Stuttgart, Niemcy Udział w wybranych inicjatywach wspierających politykę innowacyjności Najciekawsze rekomendowane dobre praktyki TR3S Kraj Basków, Hiszpania Udział w wybranych inicjatywach wspierających politykę innowacyjności Najciekawsze rekomendowane dobre praktyki TR3S S t r o n a

3 6. Które z zaproponowanych w projekcie dobrych praktyk zostały wybrane jako istotne do wzmocnienia realizacji polityki innowacyjności w regionie i dlaczego? Mechanizm wsparcia start-upów oraz mechanizm międzysektorowej platformy współpracy (oparte na dobrej praktyce New Factory) Czym charakteryzuje się dobra praktyka New Factory i czy była wcześniej wdrażana w innym regionie? Jaka jest misja, cele, zasady działania i efekty dobrej praktyki? Czy wybrana dobra praktyka została już gdzieś wcześniej efektywnie wdrożona i z jakim rezultatem? Jaka będzie koncepcja funkcjonowania mechanizmów wsparcia start-upów oraz międzysektorowej platformy współpracy? Jakie elementy dobrej praktyki New Factory będą wdrażane? Kim są interesariusze polityki innowacyjności w regionie zainteresowani wdrożeniem mechanizmów wsparcia start-upów oraz międzysektorowej platformy współpracy Jakie problemy/trudności, wyzwania w realizacji polityki innowacyjności w regionie zostaną przezwyciężone dzięki wdrożeniu mechanizmów wsparcia start-upów oraz międzysektorowej platformy współpracy? Jakiej grupy odbiorców te bariery/trudności dotyczyły? W jaki sposób mechanizmy wsparcia start-upów oraz międzysektorowej platformy współpracy będą funkcjonowały? W jaki sposób, szczegółowo, będą wdrażane mechanizmy wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy? Jakiego rodzaju zmiany zostaną wprowadzone do regionalnej polityki innowacyjności dzięki implementacji mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy? W jakim terminie? Kto będzie odpowiedzialny za wdrożenie tych zmian? Jakiego rodzaju inwestycje planuje się w związku z realizacją mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy: cel, kwota, źródło finansowania, termin realizacji. Kto będzie odpowiedzialny za realizację tych inwestycji? Kto/którzy interesariusze będą odpowiedzialni za wdrożenie zaplanowanych działań? Jaki jest zakres ich odpowiedzialności? Jakie są założone cele oraz przewidywane rezultaty tych działań? W jakim terminie działania te zostaną zrealizowane? Który z programów operacyjnych/polityk regionalnych/inicjatyw będzie skierowany na implementację mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy (priorytety/działania) i dlaczego? W jaki sposób zapewniony zostanie monitoring realizacji zaplanowanych działań? Kto będzie za to odpowiedzialny i w jakim terminie? Jakiego rodzaju mierzalne wskaźniki zostaną wykorzystane do monitoringu realizacji tych działań? Kto będzie za to odpowiedzialny i w jakim terminie? Jakie będą efekty wdrożenia mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy? Jakiego rodzaju rezultatów w warunkach regionu należy oczekiwać po wdrożeniu mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy? Jakie wskaźniki oczekiwanych rezultatów można wykorzystać do monitorowania efektów wdrożenia mechanizmów? W jaki sposób zaplanowane działania wpłyną na poprawę systemu finansowania innowacji w regionie? W jaki sposób wdrożenie mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy wpłynie na wzmocnienie inteligentnych specjalizacji w regionie? W jaki sposób wdrożenie mechanizmów wsparcia start-upów i międzysektorowej platformy współpracy przyczyni się do upowszechnienia koncepcji otwartych innowacji i innowacji kreowanych w odpowiedzi na potrzeby konsumenta? Harmonogram wdrażania Regionalnego Planu Implementacyjnego do końca 2016 roku Mechanizm broker dla innowacji (oparty na dobrej praktyce Interface) Czym charakteryzuje się wybrana dobra praktyka Interface i czy była wcześniej wdrażana w innym regionie? Jaka jest misja, cele, zasady działania i efekty dobrej praktyki? Czy wybrana dobra praktyka została już gdzieś wcześniej efektywnie wdrożona i z jakim rezultatem? S t r o n a

4 Jaka będzie koncepcja funkcjonowania mechanizmu broker dla innowacji? Jakie elementy dobrej praktyki będą wdrażane? Kim są interesariusze polityki innowacyjności w regionie zainteresowani wdrożeniem mechanizmu broker dla innowacji? Kryteria wyboru w/w interesariuszy Jakie problemy/trudności, wyzwania w realizacji polityki innowacyjności w regionie zostaną przezwyciężone dzięki wdrożeniu mechanizmu broker dla innowacji? Jakiej grupy odbiorców te bariery/trudności dotyczyły? W jaki sposób mechanizmu broker dla innowacji będzie funkcjonował? W jaki sposób, szczegółowo, będzie wdrażany mechanizm broker dla innowacji? Jakiego rodzaju zmiany zostaną wprowadzone do regionalnej polityki innowacyjności dzięki implementacji mechanizmu broker dla innowacji? W jakim terminie? Kto będzie odpowiedzialny za wdrożenie tych zmian? Jakiego rodzaju inwestycje planuje się w związku z realizacją mechanizmu broker dla innowacji: cel, kwota, źródło finansowania, termin realizacji. Kto będzie odpowiedzialny za realizację tych inwestycji? Kto/którzy interesariusze będą odpowiedzialni za wdrożenie zaplanowanych działań? Jaki jest zakres ich odpowiedzialności? Jakie są założone cele oraz przewidywane rezultaty tych działań? W jakim terminie działania te zostaną zrealizowane? Który z programów operacyjnych/polityk regionalnych/inicjatyw będzie skierowany na implementację mechanizmu broker dla innowacji (priorytety/działania) i dlaczego? W jaki sposób zapewniony zostanie monitoring realizacji zaplanowanych działań? Kto będzie za to odpowiedzialny i w jakim terminie? Jakiego rodzaju mierzalne wskaźniki zostaną wykorzystane do monitoringu realizacji tych działań? Kto będzie za to odpowiedzialny i w jakim terminie? Jakie będą efekty wdrożenia mechanizmu broker dla innowacji? Jakiego rodzaju rezultatów w warunkach regionu należy oczekiwać po wdrożeniu mechanizmu broker dla innowacji? Lista wskaźników oczekiwanych rezultatów W jaki sposób zaplanowane działania wpłyną na poprawę systemu finansowania innowacji w regionie? W jaki sposób wdrożenie mechanizmu broker dla innowacji wpłynie na wzmocnienie inteligentnych specjalizacji w regionie? W jaki sposób wdrożenie mechanizmu broker dla innowacji przyczyni się do upowszechnienia koncepcji otwartych innowacji i innowacji kreowanych w odpowiedzi na potrzeby konsumenta? Harmonogram wdrażania Regionalnego Planu Implementacyjnego do końca 2016 roku S t r o n a

5 1. Jaki jest cel etapu 5? Celem etapu 5 jest stworzenie Regionalnego Planu Implementacyjnego (RPI). RPI, przygotowany w ramach niniejszego raportu, opisuje przyczyny oraz sposoby wykorzystania przez województwo lubelskie doświadczeń innych regionów zaproponowanych w projekcie TR3S (Interreg IVC) jako dobre praktyki (good practicies) i stanowiących odpowiedź na nowe trendy w polityce innowacyjności do prowadzenia polityki innowacyjnej, w tym do rozwijania inteligentnych specjalizacji. Tym samym, RPI opisuje rezultaty już podjętych działań w tym zakresie, jak również przyszłe działania zapewniające efektywny transfer dobrych praktyk po zakończeniu projektu. 5 S t r o n a

6 2. W jaki sposób kształtowała się polityka innowacyjna w województwie lubelskim po 2000 roku do dnia dzisiejszego? 2.1. Jaki był przebieg procesu tworzenia i aktualizacji polityki innowacyjnej w Polsce i w województwie? Polityka innowacyjna jest prowadzona w Polsce od roku 2000, od przyjęcia przez Radę Ministrów rządowego programu Zwiększenie innowacyjności gospodarki w Polsce do 2006 r., który był kontynuowany w przyjętym we wrześniu dokumencie: Kierunki zwiększania innowacyjności gospodarki na lata Tworzenie regionalnych strategii innowacji (RSI) rozpoczęło się w Polsce rok później w roku 2001, kiedy powstała pierwsza strategia dla województwa kujawsko-pomorskiego. Strategie te były przyjmowane przez sejmiki województw w różnej kolejności. W większości przypadków regionalne strategie innowacji zostały przyjęte przed strategiami rozwoju województw. Spowodowane to było tym, że pięć województw uzyskało wsparcie Komisji Europejskiej (w ramach 5. i 6. Programu Ramowego) prowadzące do opracowania strategii innowacji zgodnie z metodyką i praktykami wynikającymi z doświadczeń w przygotowywaniu tego typu dokumentów w Unii Europejskiej. Ponadto, w latach , z inicjatywy Komitetu Badań Naukowych, uruchomione zostały kolejne projekty w następnych dziesięciu województwach (w tym w województwie lubelskim), które doprowadziły do opracowania pierwszej generacji regionalnych strategii innowacji. Pod koniec 2005 roku wszystkie województwa (oprócz mazowieckiego 2 ) miały zatwierdzone RSI pierwszej generacji, przyjęte do realizacji przez sejmiki wojewódzkie jako tzw. programy wojewódzkie. RSI stanowiły podstawę do realizacji szeregu działań w ramach perspektywy finansowej (np. w ramach programów takich jak Zintegrowany Program Rozwoju Regionalnego, Krajowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw), a także w ramach obecnej perspektywy finansowej (np. w ramach takich programów jak Regionalny Program Operacyjny, Program Operacyjny Kapitał Ludzki, Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka). 1 2 Grycuk A., Russel P., Polityka innowacyjna w Polsce w ujęciu krajowym i regionalnym, Studia BAS, Nr 1(25) 2011, s Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza została przyjęta przez Sejmik Województwa dopiero 21 kwietnia 2008 r. 6 S t r o n a

7 Województwo lubelskie opracowało RSI pierwszej generacji w latach przy wsparciu finansowym Komitetu Badań Naukowych (obecnie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego) oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego 3. W latach powstały RSI drugiej generacji, jako efekt procesu aktualizacji strategii pierwszej generacji. Jedną z podstawowych przesłanek przygotowania strategii drugiej generacji było uwzględnienie w aktualizowanych dokumentach unijnej polityki spójności na lata , a także priorytetów Strategii Lizbońskiej. W województwie lubelskim proces ten wynikał również z przeprowadzonych badań rynku innowacji, a także z krytycznych analiz przeprowadzonych w ramach badań ewaluacyjnych zlecanych przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 4 i Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości 5. RSI dla województwa lubelskiego powstał w ramach projektu współfinansowanego ze środków 6. Programu Ramowego Badań i Rozwoju UE. Niestety, poważnym problemem w dostosowaniu regionalnych strategii innowacji do nowych potrzeb i uwarunkowań był niejasny status prawny tego typu dokumentów w Polsce po wejściu w życie Ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z dnia 6 grudnia 2006 r. Do czasu wejścia tejże ustawy, regionalne strategie innowacji były przyjmowane przez sejmiki województw na podstawie art. 11, ust. 3 i art. 18 pkt. 2 Ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa jako programy wojewódzkie. Wejście w życie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju spowodowało przekształcenie programów wojewódzkich w regionalne programy operacyjne 6, które z zasady mają charakter bardziej wykonawczy niż strategiczny i muszą mieć zagwarantowane określone środki finansowe z wieloletnim harmonogramem wydatkowania. W rezultacie większość z opracowanych aktualizacji RSI funkcjonowało w zawieszeniu (tak jak miało to miejsce w przypadku województwa lubelskiego) lub została przyjęta przez komitet sterujący (łódzkie) lub zarząd województwa (małopolskie). Dlatego też konieczne było wypracowanie jednoznacznej wykładni prawnej pozwalającej na przyjmowanie zaktualizowanych wersji strategii innowacji przez sejmiki województw i tym samym Projekt celowy Komitetu Badań Naukowych nr 3284/C.RSI-6/2003 współfinansowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego. Głównym wykonawcą projektu realizowanego w latach była Politechnika Lubelska. Bąkowski A., Gorzelak G., Kozak M., Olechnicka A., Polskie regionalne strategie innowacji: ocena i wnioski dla dalszych działań, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa Ewaluacja procesu wdrażania regionalnych strategii innowacji 15 regionów Polski pod kątem implementacji projektów wynikających ze strategii, Raport WYG International, Warszawa 2006; Klepka M., Efekty regionalnych strategii innowacji w Polsce. Rekomendacje do analizy szczegółowej, PARP, Warszawa 2005; Raport z inwentaryzacji regionalnych strategii innowacji w Polsce, Raport PARP, Warszawa Art. 54 ustawy: Z dniem wejścia w życie ustawy programy wojewódzkie, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy wymienionej w art. 43 [tj. ustawy o samorządzie województwa...], stają się regionalnymi programami operacyjnymi w rozumieniu niniejszej ustawy. 7 S t r o n a

8 umożliwienie zarządom województw ich skutecznego wdrożenia. Jednym z rozwiązań było uznanie tych strategii za tzw. inne strategie rozwoju (w myśl art. 9 ust. 3 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) lub nadanie im statusu programów operacyjnych, z równoczesnym zapewnieniem określonego poziomu finansowania ze środków krajowych i regionalnych na ich wdrożenie. Obecnie aktualizowane RSI, nazywane RSI trzeciej generacji (RIS3), są przyjmowane właśnie jako inne strategie. Są one aktualizowane zgodnie z Przewodnikiem RIS3 7 w celu uwzględnienia założeń Strategii Europa 2020, w szczególności założeń dotyczących inteligentnych specjalizacji poszczególnych regionów. Obecnie RIS3 dla województwa lubelskiego jest zatwierdzony przez Zarząd i Sejmik Województwa Lubelskiego Jakie można wyróżnić obszary polityki innowacyjnej w województwie lubelskim od 2000 roku? Kilkuletni okres tworzenia regionalnych strategii innowacji przyczynił się do zbudowania ram funkcjonowania polityki innowacji poprzez definiowanie innowacji i określenie sposobów wspierania procesów innowacyjnych na poziomie regionalnym 8. W trakcie ostatniej dekady obszary polityki innowacyjnej w województwie lubelskim krystalizowały się i koncentrowały na istniejących potencjałach endogenicznych regionu. Poniższa tabela przedstawia porównanie założeń strategicznych trzech generacji RSI w województwie: 7 8 European Union (2011), RSI 3 Guide, wersja robocza z dnia 12 grudnia 2011 roku, podręcznik pobrany w styczniu 2012 roku ze strony s. 66. Efekty regionalnych strategii innowacji. Rekomendacje do analizy szczegółowej, PARP, Warszawa S t r o n a

9 Wyszczególnienie RSI pierwszej generacji (2004) RSI drugiej generacji (2008) RSI trzeciej generacji (2014) Misja Innowacyjna Lubelszczyzna przeobrażenie pomysłów w działanie Innowacyjna Lubelszczyzna przeobrażenie pomysłów w działanie Wsparcie selektywnego modelu rozwoju województwa, opartego na kreatywnym modelu innowacji oraz uruchomienie procesu technologicznej i poza technologicznej transformacji endogenicznych potencjałów rozwojowych Wizja Lubelszczyzna regionem: Cele strategiczne i operacyjne przedsiębiorczym, nauki i edukacji, ekologicznym, nowoczesnego rolnictwa. Lubelszczyzna regionem: nowoczesnej gospodarki, uczącym się, kreatywnym, otwartym na współpracę. 1. Wzrost przedsiębiorczości w regionie 1. Wzrost świadomości kadr i kreowanie ich kompetencji Rozwój usług wysokospecjalistycznych Rozwój współpracy z firmami globalnymi Aktywne pozyskiwanie zewnętrznych źródeł finansowania Wzrost liczby i konkurencyjności przedsiębiorstw Rozwój kapitału ludzkiego Rozwój kapitału ludzkiego i społecznego (świadomość proinnowacyjna, kreowanie kompetencji aktorów rynku) Lubelszczyzna regionem: efektywnie wykorzystującym swój potencjał wewnętrzny tworzącym produkty i usługi o wysokiej wartości dodanej otwartym na innowacje współpracującym i lepiej powiązanym gospodarczo i naukowo ze światem zewnętrznym 1. Zwiększenie zdolności podmiotów gospodarczych do tworzenia i absorpcji wiedzy oraz wdrażania innowacji, zwłaszcza w regionalnych obszarach inteligentnej specjalizacji Stymulowanie rozwoju przedsiębiorczości, zwłaszcza przedsiębiorczości technologicznej Wzrost poziomu innowacyjności już działających firm Rozwój wiedzy i kompetencji kadr przemysłowych (pracowników i kadry menedżerskiej) Pobudzanie i rozwój współpracy sieciowej podmiotów gospodarczych. Dotyczy to zarówno wsparcia procesu powstawania zrzeszeń branżowych (np. spółdzielni i grup producentów rolnych), jak również struktur wielobranżowych, zwłaszcza klastrów i platform współpracy angażujących sektor naukowo-badawczy rozwój inżynierii finansowej dla innowacji, dostosowującej w większym stopniu niż dotychczas typ wsparcia finansowego do charakteru innowacji (instrumenty zwrotne oraz instrumenty bezzwrotne) 9 S t r o n a

10 2. Poprawa efektywności rolnictwa klasycznego 2. Wykorzystanie istniejących i nowych obszarów o dużym potencjale innowacyjnym Trwały wzrost wartości dodanej sektora rolnego Tworzenie grup producenckich Wykorzystanie istniejących obszarów o dużym potencjale innowacyjnym (wykorzystanie i rozwój infrastruktury wsparcia innowacyjnego, zwiększenie efektywności form transferu technologii, tworzenie warunków do udziału w rynku innowacji silnych ośrodków B+R) Tworzenie i rozwój nowych obszarów wzrostu (tworzenie warunków dla rozwoju nowych firm innowacyjnych, realizacja programów przewidywań i analiz rynku, zwiększenie kompetencji MSP w zakresie prowadzenia działalności B+R, promocja powiązań z międzynarodowym rynkiem innowacji) 3. Rozwój sektora produktów ekologicznych 3. Stymulowanie synergii w Lubelskim Systemie Innowacji Wzrost produkcji/znaczenia alternatywnych źródeł energii Wzrost produkcji ekologicznej żywności Promocja i rozwój sektora agroturystycznego 4. Wzrost konkurencyjności oferty naukowodydaktycznej Sieci i współpraca na rzecz innowacji (wykorzystanie funkcjonujących w regionie płaszczyzn wymiany informacji, powołanie ciał kolegialnych jednostek działających na rynku innowacji, rozwój współpracy JBR i przedsiębiorstw w ramach centrów Zaawansowanych Technologii i Centrów Doskonałości, budowanie powiązań kooperacyjnych w ramach poszczególnych branż, otwarcie na inicjatywy na poziomie krajowym i międzynarodowym) 2. Wzrost zdolności podmiotów sektora naukowobadawczego do tworzenia i komercjalizacji wiedzy w regionalnych obszarach inteligentnej specjalizacji regionu Rozwój kadr naukowo-badawczych do tworzenia i transferu wiedzy na rzecz rozwoju inteligentnych specjalizacji regionu Zwiększenie efektywności wykorzystania infrastruktury naukowo-badawczej do prowadzenia i komercjalizacji badań w dziedzinach związanych z inteligentnymi specjalizacjami regionu Wzrost znaczenia lubelskiej nauki w obszarach inteligentnych specjalizacji na poziomie krajowym i międzynarodowym 3. Wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu i otwartej na innowacje administracji publicznej Przekształcenie instytucji otoczenia biznesu w regionalne centra wzrostu Rozwój sprawnej i otwartej na innowacje administracji publicznej Promocja przedsiębiorczości i innowacyjności Rozwój współpracy sfery nauki i biznesu Elastyczność oferty dydaktycznej i naukowobadawczej Rozwój badań naukowych w dziedzinach strategicznych dla rozwoju regionu, kraju i Europejskiej Przestrzeni Badawczej Źródło: opracowanie własne na podstawie zapisów dokumentów RSI. 10 S t r o n a

11 Powyższe zestawienie pokazuje, że wszystkie RSI w mniejszym, bądź większym stopniu dotyczyły realizacji zbliżonych celów, ułożonych i pogrupowanych w priorytety. We wszystkich strategiach możemy odnaleźć cele dotyczące popytu i podaży na innowacje, tworzenia powiązań i sieciowania, a także rozwoju środowiska innowacyjnego. Chociaż pierwsza generacja RSI była najbardziej operacyjna i wskazywała rolnictwo jako dziedzinę niezbędną do wsparcia (za co była krytykowana), to jednak w ostatniej RSI, rolnictwo (wraz z całą biogospodarką) zostało ponownie uznane za ważny silnik regionalnej gospodarki. Warunkiem sukcesu jest jednakże jego diametralna transformacja. Również energetyka odnawialna pojawia się w pierwszej i trzeciej generacji RSI. Zatem kluczowe specjalizacje województwa, po zmianie podejścia i większej koncentracji środków, były znane już w trakcie tworzenia pierwszej generacji strategii i wynikają z potencjału wewnętrznego regionu. O ile RSI pierwszej generacji była nastawiona bardziej na mechanizmy innowacyjne w gospodarce (ale wskazywała już na elementy branżowe, bowiem dwa priorytety ustalono wedle dziedzin gospodarki: rolnictwo tradycyjne oraz sektor produktów ekologicznych, w tym energetyka odnawialna), to RIS3 bazuje wyłącznie na specjalizacjach, które ujęte są w sposób horyzontalny we wszystkich priorytetach strategicznych: Priorytet 1. Zwiększenie zdolności podmiotów gospodarczych do tworzenia i absorpcji wiedzy oraz wdrażania innowacji, zwłaszcza w regionalnych obszarach inteligentnej specjalizacji; Priorytet 2. Wzrost zdolności podmiotów sektora naukowo-badawczego do tworzenia i komercjalizacji wiedzy w regionalnych obszarach inteligentnej specjalizacji regionu; Priorytet 3. Wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu i otwartej na innowacje administracji publicznej. Można zatem zauważyć w polityce innowacyjnej pewną ewolucję, w której przez cały czas brane są pod uwagę mechanizmy horyzontalne, jednakże z biegiem lat preferencje się zawężają, koncentrując wsparcie na wybranych specjalizacjach. Specjalizacjami regionu wyłonionymi w RIS3 są: biogospodarka; medycyna i zdrowie; informatyka i automatyka oraz energetyka niskoemisyjna. Warto tu podkreślić, że wybrane dobre praktyki są realizowane przez działania wchodzące w skład wszystkich priorytetów strategicznych. Będzie o tym mowa w dalszej części RPI. 11 S t r o n a

12 3. Czy rozwinięte są w regionie koncepcje otwartych innowacji i innowacji kreowanych w odpowiedzi na potrzeby konsumenta? Przykłady. Czy i w jakim stopniu w/w koncepcje są umiejscowione w RSI? 3.1. Jaki jest poziom wykorzystania otwartych innowacji i innowacji kreowanych w odpowiedzi na potrzeby konsumenta w województwie? Otwarte innowacje (open innovation) polegają na angażowaniu podmiotów zewnętrznych do procesów tworzenia i wdrażania innowacji, korzystaniu z zewnętrznych prac badawczorozwojowych, niekoniecznie w fazie początkowej (liczy się efektywne wykorzystanie wiedzy i skuteczny model biznesowy), jak również sprzedawaniu niewykorzystanej własności intelektualnej w firmie innym firmom. Otwarte innowacje są podejściem do rozwoju opartym na wspólnych aliansach. Nie chodzi w nich o outsourcing wszystkich wewnętrznych działań innowacyjnych, ale wykorzystywanie kluczowych pomysłów o największej wartości dla rynku, przy jednoczesnym utrzymaniu elastycznej strategii innowacji i odsprzedaży niewykorzystanych pomysłów sojusznikom. Główne podejście do otwartych innowacji koncentruje się na założeniu, że firmy, które rozwijają swój horyzont poza swoimi wewnętrznymi zasobami szukając inspiracji na zewnątrz, mają lepszy dostęp do pomysłów, wiedzy i technologii niż te, które opierają się wyłącznie na wsparciu od wewnątrz. Otwarte innowacje mogą się koncentrować na: innowacyjnym zarządzaniu: innowacyjne podejście do wykorzystania zasobów dostępnych dla organizacji w celu odkrywania nowych możliwości i kontroli ryzyka; innowacyjny model biznesowy: innowacje w podejściu do tworzenia wartości dodanej, dostarczanej i przekazywanej na rynku; innowacje operacyjne: innowacje, które poprawiają efektywność i skuteczność podstawowych procesów i funkcji w przedsiębiorstwie; innowacje produktowe: innowacje w produktach i usługach, które firma oferuje w celu zaspokojenia potrzeb swoich klientów. Innowacje kreowane w oparciu o potrzeby konsumentów (user-driven innovation UDI) to proces wykorzystania wiedzy użytkowników w celu rozwijania nowych produktów, usług oraz koncepcji, który bazuje na 1) prawdziwym zrozumieniu potrzeb użytkowników, które nie zostały dotąd zaspokojone oraz 2) systemowym zaangażowaniu użytkowników w proces 12 S t r o n a

13 tworzenia nowych rozwiązań, które mają zaspokoić nieodkryte dotychczas potrzeby; źródłem innowacji są doświadczeni konsumenci (tworzenie platformy współpracy i wymiany opinii). UDI są zatem metodą, która pobudza tworzenie i rozpowszechnianie innowacji poprzez wzmacnianie popytu na innowacyjne produkty i usługi oraz poprawę warunków ich akceptacji przez klientów. Zapewnia głębsze zrozumienie potencjalnych potrzeb klienta i wzmacnia rolę użytkowników w działalności innowacyjnej. Wiele przedsiębiorstw, start-upów, przedsiębiorców, inwestorów i zarządzających firmami zakłada, że ich pomysł, produkt lub usługa są tak przekonujące, że należy je wyprodukować, a klienci sami przyjdą. Zakładają oni, że świetny produkt nie potrzebuje testów u klientów lub marketingu wiązanego (inbound marketing). Przedsięwzięcia przygotowywane w ten sposób nie będą inwestować w UDI, ale ryzyko ich niepowodzenia jest bardzo wysokie. Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo decyduje się budować swój model biznesowy w oparciu o klienta, zastosowanie UDI będzie niezastąpionym narzędziem w walce rynkowej. Otwarte innowacje są w dużej mierze determinowane przez prawodawstwo na poziomie krajowym, bowiem prawo własności intelektualnej nie zachęca do stosowania rozwiązań opartych na otwartych innowacjach i UDI. Na poziomie regionalnym niewiele można zrobić w tym zakresie. Należy przede wszystkim dążyć do negocjacji w zakresie ułatwienia funkcjonowania otwartych innowacji i UDI na poziomie krajowym. Mimo, że w dokumentach krajowych istnieje hasło UDI, to jednak niewiele się dzieje w tym zakresie. Dlatego w kontekście rozwijania upowszechnianych obecnie nowych trendów w polityce innowacyjności koncepcji otwartych innowacji i innowacji kreowanych w oparciu o potrzeby konsumentów (UDI) województwo lubelskie ma jeszcze sporo do nadrobienia. O ile można znaleźć przykłady przedsiębiorstw w regionie stosujących te koncepcje w praktyce (co pokazały spotkania nt. trendów w polityce innowacyjności organizowane w ramach projektu TR3S w każdym z regionów partnerskich), o tyle nie było do tej pory polityk, czy rozwiązań systemowych rozwijających obie koncepcje. Realizacja projektu TR3S, w tym implementacja elementów dobrych praktyk Interface i New Factory daje taką szansę i może przyspieszyć proces rozwoju tych koncepcji w regionie. Interesariusze podczas spotkań organizowanych w lipcu i wrześniu r. w Lublinie w ramach projektu TR3S wyrażali się pozytywnie o obu koncepcjach, chociaż wskazywali, że system innowacji w regionie nie jest jeszcze przygotowany pod względem mentalnym (m.in. nastawienia, zaangażowania klientów) do wdrożenia takich rozwiązań, jak baza wiedzy i pomysłów. Warto dodać, że koncepcje 13 S t r o n a

14 otwartych innowacji i UDI są w Polsce już z powodzeniem realizowane (np. ING, BZ WBK, Ivona, Unisoft, Nowax) W jaki sposób otwarte innowacje i innowacje kreowane w odpowiedzi na potrzeby konsumenta są umiejscowione w RSI WL? Obecnie tworzona w regionie RSI WL powstała w oparciu o koncepcję przedsiębiorczego odkrywania, która zakłada ciągłe poszukiwanie kreatywnych rozwiązań dla już istniejących i nowo pojawiających się problemów, oparte na kombinacji zasobów i (nowych) partnerów, podejmowaniu ryzyka, eksperymentowaniu i chwytaniu nowych pomysłów wzdłuż istniejących i/lub nowych łańcuchów wartości, nasycaniu rynków innowacjami, a w efekcie generowaniu wzrostu i wartościowych miejsc pracy. Dlatego RSI WL kładzie duży nacisk na otwartość gospodarki na innowacje i współpracę, co ma odniesienie bezpośrednio w wizji regionu w roku 2020: W 2020 roku województwo lubelskie będzie regionem: (i) efektywnie wykorzystującym swój potencjał wewnętrzny; (ii) tworzącym produkty i usługi o wysokiej wartości dodanej; (iii) otwartym na innowacje i (iv) współpracującym oraz lepiej powiązanym gospodarczo i naukowo ze światem zewnętrznym. Oznacza to, że do tego okresu wzrośnie odsetek przedsiębiorstw wprowadzających innowacje oraz wzrosną nakłady na działalność badawczo-rozwojową w regionie, a także wzrośnie liczba przedsiębiorstw współpracujących w zakresie działalności innowacyjnej, prowadzących działalność eksportową, wzrośnie również liczba efektywnie działających klastrów, w tym o charakterze ponadregionalnym. W ramach RSI WL zaplanowano szereg działań, służących rozwinięciu idei otwartych innowacji i UDI. Można je znaleźć w ramach: kierunku 1.4: stymulowanie i rozwój współpracy sieciowej podmiotów gospodarczych; kierunku 2.2: zwiększenie efektywności wykorzystania infrastruktury naukowobadawczej do prowadzenia i komercjalizacji badań; kierunku 3.1: przekształcenie instytucji otoczenia biznesu w regionalne centra wzrostu; kierunku 3.3: promocja przedsiębiorczości i innowacyjności. Przede wszystkim jednak kluczowe do wdrożenia obu mechanizmów (otwartych innowacji i UDI) będą projekty pilotażowe RSI WL, opisane szerzej w pkt oraz 6.2.9: Program pilotażowy Przedsiębiorczość technologiczna ; Program pilotażowy Inżynieria finansowa dla innowacji ; Program pilotażowy Regionalne centra wzrostu. 14 S t r o n a

15 4. Jaki wkład miały dotychczas zrealizowane projekty współpracy międzynarodowej (RIS Lubelskie, MITKE, Baltfood, FRESH) do regionalnej polityki innowacyjności i wsparcia inteligentnych specjalizacji? 4.1. Projekt RIS Lubelskie Projekt RIS Lubelskie o wartości ok. 360 tys. euro był realizowany w ramach 6. Programu Ramowego UE w okresie czerwiec 2005 luty Celem projektu było stworzenie trwałych powiązań sfery naukowo-badawczej z wykorzystaniem całego potencjału województwa lubelskiego ze sferą biznesową. Powodzenie projektu miało spowodować poprawę statusu ekonomicznego regionu, poprawić jego atrakcyjność dla przyszłych inwestycji oraz poszerzyć ofertę dydaktyczną dla przyszłych pokoleń studentów. W kolejnych etapach przeprowadzono działania zwiększające współpracę większości regionalnych instytucji, istotnych ze względu na tematykę, jaką się zajmują, z naciskiem na transfer technologii. Najważniejszym osiągnięciem projektu było rozpoczęcie tworzenia międzynarodowego i wewnątrz-regionalnego partnerstwa na rzecz podnoszenia innowacyjności regionu. W projekcie wzięło udział ośmiu partnerów z 3 krajów UE: Politechnika Lubelska (koordynator projektu), Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie, Stowarzyszenie Promocji Indywidualnej, Instytut Agrofizyki Polskiej Akademii Nauk, Industry, Trade and Tourism Department, Basque Government (Hiszpania), Fundación Labein (Hiszpania), Conseil Régional de Lorraine (Francja), Conseil Régional d'alsace (Francja). Rezultatem projektu było również uaktywnienie się interesariuszy polityki innowacyjnej, jak w przypadku np. Lubelskiej Fundacji Rozwoju (LFR), która zainicjowała działalność klubów i for przedsiębiorców innowacyjnych, rozpoczęła organizację konkursów na najlepsze przedsiębiorstwo innowacyjne itp. Projekt nie miał jednakże formalnie znaczenia dla regionalnej polityki innowacyjności i wsparcia inteligentnych specjalizacji. Przygotowana w jego ramach RSI drugiej generacji nigdy bowiem nie została przyjęta ani przez Sejmik, ani przez Zarząd Województwa Lubelskiego, przez co nie stała się obowiązującym dokumentem o znaczeniu strategicznym. 15 S t r o n a

16 Strategia i dokumenty analityczne przygotowane w ramach tego projektu stanowiły natomiast kolejną próbę inwentaryzacji potencjałów rozwojowych (wewnętrznych) województwa oraz określenia możliwych celów rozwojowych regionu w oparciu o politykę innowacyjną. Niestety, w dokumencie nie ma odniesień, ani żadnych działań mających na celu stworzenie lub wsparcie specjalizacji regionalnych. W kontekście potencjału regionalnego, wymienia się jedynie dwa klastry: Dolinę Ekologicznej Żywności i Klaster Restauratorów, nie ma natomiast wskazania żadnych obszarów lub branż o dużym potencjale innowacyjnym. Mimo to, zawarto w niej dwa priorytety dotyczące wzmocnienia istniejących i wyszukania nowych obszarów o takim potencjale (m.in. poprzez zaproponowanie działań foresightowych). Podsumowując, strategia i dokumenty analityczne, przygotowane w trakcie realizacji tego projektu, zostały wykorzystane w trakcie tworzenia RSI trzeciej generacji, a partnerstwo tworzone przez aktorów regionalnych i międzynarodowych usprawniło rozwój regionalnego systemu innowacji w województwie Projekt MITKE (Managing the Industrial Territories in the Knowledge Era) Projekt MITKE (Managing the Industrial Territories in the Knowledge Era) o wartości blisko 2 mln euro, był realizowany w ramach Programu INTERREG IVC w okresie listopad 2008 październik Głównym celem projektu MITKE było wypracowanie modelu zarządzania parkami przemysłowymi i naukowo-technologicznymi. Instytucje te są niezwykle ważnym instrumentem w realizacji regionalnej polityki innowacyjnej. Projekt ten był kolejnym przykładem budowy ponadnarodowego partnerstwa. W projekcie wzięło udział 11 partnerów: SPRILUR S.A Bilbao, Hiszpania (Partner Wiodący), Fundación LABEIN Derio, Hiszpania, Pannon Business Network Association Győr, Węgry, Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego SA Rzeszów, Polska, Województwo Lubelskie Lublin, Polska, West Regional Development Agency Romania Timisoara, Rumunia, SOPRIP Parma, Włochy, FIRST the Wakefield District Development Agency Wakefield, Wielka Brytania, Shannon Development Shannon, Irlandia, The Gaeltachta Authority Gailimh, Irlandia, Catalan Land Institute Barcelona, Hiszpania. 16 S t r o n a

17 Województwo Lubelskie wspólnie z 10 partnerami z europejskich regionów z Polski, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Rumunii, Włoch i Węgier, poprzez wymianę i wdrażanie dobrych praktyk w sferze zarządzania obszarami przemysłowymi, pracowało nad zmniejszeniem skali problemów występujących w powyższych parkach, takich jak np. brak właściwego zarządzania, nieharmonijny rozwój zasobów ludzkich, niewystarczająca absorpcja nowych technologii, czy problemy ekologiczne. Projekt przyczynił się do usprawnienia pracy Lubelskiego Parku Naukowo-Technologicznego S.A. w Lublinie (LPNT) poprzez wykreowanie Parku jako wiodącej instytucji w regionie lubelskim zajmującej się komercjalizacją wiedzy, technologii i innowacji. Ponadto uzgodniono cztery cele szczegółowe: działania mające za zadanie efektywne katalizowanie kontaktu świata nauki i innowatorów z biznesem oraz instytucjami w jego otoczeniu. Ma to służyć wypracowaniu własnych dobrych praktyk transferu technologii (w miejsce istniejącej szarej strefy transferu wiedzy), stworzenie efektywnej formuły współpracy z MSP i innowatorami oraz inwestorami, zbudowanie wizerunku Parku, jako katalizatora kontaktów biznes-nauka-sztuka, wykorzystanie możliwości wynikających z położenie Parku w Polsce i Europie, a w tym rozwinięcie współpracy LPNT z instytucjami wspierającymi innowacyjność i przedsiębiorczość w regionie oraz innymi parkami technologicznymi w Polsce i Europie. Wypracowany plan usprawnienia Parku okazał się pomocnym narzędziem w dalszym zarządzaniu LPNT dzięki logicznej analizie słabych stron, barier oraz przedstawienie możliwych rozwiązań. Zalecana w ramach projektu MITKE metodologia okazała się efektywnym instrumentem pozwalającym na wypracowanie strategii Parku w stosunkowo niedługim okresie czasu. Pozwoliła ona również na zdiagnozowanie sytuacji Parku i zacieśnienie współpracy z jego interesariuszami. Ponadto zastosowanie tej metody zrodziło w interesariuszach potrzebę organizowania we własnym zakresie cyklicznych spotkań w celu wymiany doświadczeń, rozważano interesującą propozycję utworzenia future center miejsca spotkań ludzi nauki i biznesu. Przede wszystkim jednak należy podkreślić, że wiele z powyższych rozwiązań (narzędzi) zostało wykorzystanych przez LPNT w trakcie wypracowywania koncepcji inno-brokera (rozwiązania te zaznaczono pogrubioną czcionką), który będzie omówiony w dalszej części RPI. Chodzi tu m.in. o stworzenie bazy wiedzy o badaniach, organizowanie cyklicznych, tematycznych spotkań naukowców 17 S t r o n a

18 z przedsiębiorcami, wypracowanie formuły współpracy parku z innowatorami, czy tworzenie spółek odpryskowych. Generalnie zatem, projekt MITKE przyczynił się do podkreślenia roli jaką odgrywają parki w zakresie wspierania innowacyjności oraz przyniósł następujące korzyści dla województwa lubelskiego: opracowanie Planu usprawnienia pracy Lubelskiego Parku Naukowo- Technologicznego S.A. w Lublinie, dzięki któremu uporządkowano problemy i zidentyfikowano szanse dla rozwoju Parku; nawiązanie współpracy z partnerami i możliwość dalszej wymiany doświadczeń i wiedzy pomiędzy poszczególnymi instytucjami; możliwość wykorzystania zidentyfikowanych 42 dobrych praktyk, które bezpośrednio po zaadaptowaniu do warunków regionalnych można wdrożyć; świadomość konieczności zmiany polityki wspierania przedsiębiorstw i innowacyjności w kierunku: zmniejszania roli dotacji bezpośrednich na rzecz ustanowienia mechanizmów wsparcia pośredniego, zwiększenie współpracy instytucji transferu technologii w ramach regionu, a przede wszystkim z wiodącymi ośrodkami tego typu w kraju i w Europie tak, by zwiększać potencjał rozwojowy lubelskich instytucji. Podkreślenia wymaga fakt, że realizacja projektu MITKE i nawiązana w jego ramach współpraca zaowocowała partnerstwem 3 spośród 10 partnerów projektu MITKE i opracowaniem projektu TR3S Projekt Baltfood (The Baltic Sea Region Food Cluster Innovation and Competitiveness in Action) Projekt Baltfood (The Baltic Sea Region Food Cluster Innovation and Competitiveness in Action) o wartości 2,4 mln euro był realizowany w ramach Programu INTERREG IVC w okresie styczeń 2009 styczeń Projekt ten był kolejnym przykładem nawiązywania i rozwoju współpracy województwa lubelskiego z partnerami UE. Realizacja projektu Baltfood odbywała się bowiem poprzez partnerstwo 12 instytucji reprezentujących środowisko nauki i biznesu, jak również instytucji publicznych wspierających klastry żywnościowe w 6 spośród 9 krajów zlokalizowanych w Regionie Morza Bałtyckiego (RMB), w tym z Niemiec, Szwecji, Finlandii, Danii, Litwy i Polski: 18 S t r o n a

19 Lübeck Business Development Corporation Lubeka, Niemcy (Partner Wiodący), Roskilde University Øresund Food Network Kopenhaga, Dania, Univesity of Lund Lund, Szwecja, Skåne Food Innovation Network Lund, Szwecja, University of Turku Turku, Finalndia, Lübeck University of Applied Science Lubeka, Niemcy, Województwo Lubelskie Lublin, Polska, Lithuanian Cluster of Food Sector Wilno, Litwa, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Olsztyn, Polska, University of Rostock Rostok, Niemcy, Agropolis Ltd. Jokioinen, Finlandia, Miasto Hamburg Hamburg, Niemcy. Również w regionie projekt przyczynił się do budowania partnerstwa wokół klastra Dolina Ekologicznej Żywności, który był bezpośrednio angażowany w działania projektowe (udział w wizytach studyjnych i upowszechnianie rezultatów projektu), podobnie jak przedstawiciele Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie (upowszechnianie rezultatów projektu) oraz Instytutu Agrofizyki im. Bohdana Dobrzańskiego PAN w Lublinie (udział w wizycie studyjnej i upowszechnianie rezultatów projektu ). Projekt Baltfood zakładał wspomaganie procesu budowania zrównoważonej struktury panbałtyckiego klastra żywności w celu zwiększenia transferu wiedzy i wykorzystania nowoczesnych technologii pomiędzy przedstawicielami środowisk naukowych, producentów i przedsiębiorstw sektora spożywczego oraz władz publicznych. Był on zatem naturalnym narzędziem wsparcia rozwoju głównej specjalizacji województwa lubelskiego, jakim jest biogospodarka, a w szczególności przetwórstwo i produkcja żywności. Projekt był realizowany w następujących obszarach tematycznych: w ramach obszaru baltfood business zaplanowano wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw działających w sektorze spożywczym poprzez narzędzie internetowe TrendWiki umożliwiające identyfikację transnarodowych trendów w sektorze spożywczym, opracowanie scenariusza rozwoju sektora spożywczego w RMB do 2030 r. w oparciu o w/w trendy oraz dane zebrane przez ekspertów, przygotowanie podręcznika najlepszych praktyk w zakresie wspierania sektora spożywczego w RMB ( Implementation of Best Practises in BSR Food Support Structures Wdrażanie 19 S t r o n a

20 Najlepszych Praktyk w RMB dotyczących wspierania sektora spożywczego) przygotowany na podstawie doświadczeń partnerów projektu Baltfood, w ramach obszaru baltfood science polegającego na transnarodowym transferze technologii, promowano ideę uczenia się przez całe życie (life-long-learning) poprzez przeprowadzenie badania na temat potrzeby działań edukacyjnych w sektorze spożywczym, opracowanie i przetestowanie kursu on-line dla pracowników przedsiębiorstw z branży spożywczej pod nazwą Baltic Food Academy akredytowanego przez University of Applied Science w Lubece (Niemcy), utworzenie sieci współpracy pomiędzy ośrodkami naukowo-badawczymi w zakresie sektora spożywczego, opracowanie podręcznika szkoleniowego Developing Transnational Research and Development Capabilities in the Baltic Sea Region Food Cluster, dotyczącego rozwoju ponadnarodowego potencjału badawczo-rozwojowego w sektorze przetwórstwa spożywczego w RMB, w ramach obszaru tematycznego baltfood region przewidziano budowę klastra żywności w RMB, w tym dokonano analizy sektora spożywczego oraz czynników jakie decydują o wyborze lokalizacji inwestycji na terenie krajów RMB, opracowano podręcznik najlepszych praktyk w zakresie rozwoju, realokacji i utrzymania biznesu w sektorze spożywczym w RMB (Business Retention & Expansion in BSR Food Cluster), opracowano również koncepcję marketingową dla sieci baltfood oraz wykreowano markę baltfood. Dzięki projektowi ukształtowano i rozwinięto ideę myślenia o sektorze żywnościowym w kategoriach pełnego łańcucha powiązań (zaangażowania instytucji naukowych, marketingu, szkoleniach, współpracy przedstawicieli regionalnych z firmami zagranicznymi) i ustanowienia polityki innowacyjnej w tym zakresie. Planowana jest kontynuacja działań projektowych współfinansowanych przez programy perspektywy Projekt FRESH (Forwarding Regional Environmental Sustainable Hierarchies) Projekt FRESH (Forwarding Regional Environmental Sustainable Hierarchies) o wartości 2 mln euro był realizowany w ramach Programu INTERREG IVC w okresie listopad 2009 luty Projekt był również realizowany w szerokim międzynarodowym partnerstwie: Kainnun Etu Regionalna Agencja Rozwoju (Finlandia) Partner Wiodący, Joint Authority of Kainnun Etu Region Władza Regionu (Finlandia), Regional Council of Päijät-Häme Władza Regionu (Finlandia), Uniwersytet w Lahti (Finlandia), 20 S t r o n a

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA

Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Europejska Współpraca Terytorialna Programy Interreg: Europa Środkowa, Region Morza Bałtyckiego, EUROPA Gliwice, 23 października 2014 roku 1 Europejska Współpraca Terytorialna 2007-2013 Programy transnarodowe

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Daniel Szczechowski Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Opole, 13 listopada 2014 r. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

InnoBridge i SYMBI - projekty zatwierdzone w I naborze wniosków

InnoBridge i SYMBI - projekty zatwierdzone w I naborze wniosków InnoBridge i SYMBI - projekty zatwierdzone w I naborze wniosków ALICJA BEŃKO Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego InnoBridge usprawnienie transferu innowacji i wzmocnienie inteligentnego rozwoju

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ

PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ PROGRAM OPERACYJNY INTELIGENTNY ROZWÓJ Celem Programu jest promowanie inwestycji przedsiębiorstw w badania i innowacje oraz rozwijanie powiązań i synergii między przedsiębiorstwami, ośrodkami badawczo-rozwojowymi

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020

Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020 Regionalna Strategia Innowacyjności Województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2020 Gabriela Zenkner-Kłujszo Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko Mazurskiego RIS Warmia

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014 r. Cele PO IR Wspieranie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014 2020 Założenia i oferowane możliwości wsparcia Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Płock, 10 marca

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020

Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Wsparcie sektora MŚP w Regionalnych Programach Operacyjnych 2014-2020 Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Warszawa, 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME. 25 czerwca 2015 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 oraz wsparcie dla Turystyki z programu COSME 25 czerwca 2015 r. Wsparcie pozafinansowe i instrumenty finansowe 2014-2020 1. Poziom krajowy: programy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Środki UE na innowacyjność Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 16 grudnia 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r.

Innowacje i Inteligentny Rozwój. Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Innowacje i Inteligentny Rozwój Iwona Wendel Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Szczecin, 10 czerwca 2015 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 W perspektywie 2014-2020 wsparcie

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020

Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Polityka klastrowa województwa mazowieckiego 2014-2020 Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Warszawa, 1 Klastry/ inicjatywy

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF

WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU SPIN-OFF ZARZĄDZANIE SIECIĄ WSPÓŁPRACY MŚP Łukasz Pytliński CEM Instytut Badań Rynku i Opinii Publicznej Wrzesień 2010 1 WSPARCIE FIRM TYPU START-UP I FIRM TYPU

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2014 Bożena Lublińska Kasprzak Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Warszawa, 24 czerwca 2014 r.,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Łukasz Małecki Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 28 marca 2014 r. System dokumentów strategicznych

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki

Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego na lata 2011-2020 Justyna Lasak Departament Rozwoju Regionalnego Wydział Gospodarki Regionalna Strategia Innowacji Województwa Dolnośląskiego.

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe nakłady na realizację Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski na lata 2015-2020, w tym programów strategicznych.

Szczegółowe nakłady na realizację Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski na lata 2015-2020, w tym programów strategicznych. Załącznik nr 2 do Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski na lata 2015-2020 Szczegółowe nakłady na realizację Regionalnej Strategii Innowacji dla Wielkopolski na lata 2015-2020, w tym programów

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 18 grudnia 2014 r. Negocjacje POIR z KE 8-10 lipca br. (Warszawa)

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

WORTAL TRANSFERU WIEDZY

WORTAL TRANSFERU WIEDZY WORTAL TRANSFERU WIEDZY Biuro Projektu WORTAL TRANSFERU WIEDZY Wrocławska Rada Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT ul. Marsz. Józefa Piłsudskiego 74, pokój 320 tel./fax 71 347 14 18 tel. 71

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw

Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET. KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Wspieranie innowacji w Sieci KIGNET w ramach projektu KIGNET Innowacje izbowy system wsparcia innowacyjności przedsiębiorstw Warszawa, 21 czerwca 2012 r. Sieć KIGNET Sieć współpracy, którą tworzą izby

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski

Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Współpraca transnarodowa i międzyregionalna w ramach EWT / INTERREG Doświadczenia i rekomendacje Małopolski Grzegorz First Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, Kraków ZAKRES: 1. Uwagi ogólne

Bardziej szczegółowo

Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020. Wrocław, 26 września 2013 r.

Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020. Wrocław, 26 września 2013 r. Prezentacja założeń wybranych programów EWT w perspektywie 2014-2020 Wrocław, 26 września 2013 r. Współpraca terytorialna w perspektywie finansowej 2014-2020 przygotowanie beneficjentów Aktywny udział

Bardziej szczegółowo

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Całkowita alokacja: do 10 milionów franków szwajcarskich W danym obszarze ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Toruń, 4 grudnia 2013 r.

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020. Toruń, 4 grudnia 2013 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Toruń, 4 grudnia 2013 r. Wsparcie innowacyjności w latach 2014-2020 Wsparcie B+R+I będzie prowadzone głównie w ramach celów tematycznych: 1. Wspieranie

Bardziej szczegółowo

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim

Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim Seminarium Regionalne systemy innowacji modele i wyzwania we wspieraniu innowacji w województwie warmińsko-mazurskim miejsce: Hotel Warmiński - Olsztyn data: 28.06.2011 r. Projekt współfinansowany przez

Bardziej szczegółowo

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 2014 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Kraków,

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE

DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE DOŚWIADCZENIA ROZWOJU KLASTRÓW W POLSCE Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska MARITA KOSZAREK ekspert międzynarodowy ponad 9 lat doświadczenia w zakresie klastrów bezpośrednia współpraca

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020

B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020 B+R+I w programach operacyjnych 2014-2020 Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Poznań, 14 stycznia 2014 r. System dokumentów strategicznych i programowych Europa 2020 Zalecenia

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020

WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020 WSPARCIE KLASTRÓW W PROGRAMIE OPERACYJNYM INTELIGENTNY ROZWÓJ 2014-2020 Daniel SZCZECHOWSKI Departament Zarządzania Programami Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej Aleksander Bąkowski, Krajowy Punkt Kontaktowy 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej, koordynator programu Horyzontalne działania z udziałem MŚP oraz programu Badania i Innowacje Wspomaganie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r.

Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Współpraca nauka przedsiębiorstwa - Business Angels na Dolnym Śląsku 10.05.2010r. Tomasz Niciak Koordynator Regionalny Ponadregionalnej Sieci Aniołów Biznesu Kierownik Dolnośląskiego Ośrodka Transferu

Bardziej szczegółowo

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r.

Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Śląskiego. Warszawa, 2 marca 2012r. Regionalne podejście do inteligentnych specjalizacji Regionalna Strategia Innowacji Województwa Śląskiego Warszawa, 2 marca 2012r. 1. Inteligentna specjalizacja kraj czy region? 2. Inteligenta specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 maja 2012 r. Tomasz Geodecki Piotr Kopyciński Łukasz Mamica Marcin Zawicki Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego

Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Osiągnięcia Projektu systemowego Zarządzanie, wdrażanie i monitorowanie Regionalnej Strategii Innowacji Województwa Śląskiego Katowice, 25 kwietnia 2012r. Projekt - charakterystyka Wdrażanie Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje

Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje Katowice, 02.09.2015r Możliwości dofinansowania w nowej perspektywie 2014-2020 na projekty badawczo-rozwojowe oraz innowacje RPO WSL Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego (RPO WSL) przewiduje

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020

ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020 ZAŁOŻENIA REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO DLA MAŁOPOLSKI 2014-2020 Jakub Szymaoski Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Integracja społeczna Europa

Bardziej szczegółowo

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Partnerstwo w ramach potrójnej spirali na rzecz strategii rozwoju gospodarczego ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Strategia rozwoju Leszna została opracowana w 1997r. W 2008r. Rada Miejska Leszna

Bardziej szczegółowo

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki. Inwestujemy

Bardziej szczegółowo

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020

Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Obszary wiejskie w polityce spójności - założenia na okres 2014 2020 Konferencja Wiejska Polska 25 26 maja 2013 r. Konin/Licheń Krajowe podstawy strategiczne polityki

Bardziej szczegółowo

Specjalizacje lokalne, lokalne bieguny wzrostu. Gospodarka i przedsiębiorczość. Instytucje otoczenia biznesu i administracja Kultura innowacji.

Specjalizacje lokalne, lokalne bieguny wzrostu. Gospodarka i przedsiębiorczość. Instytucje otoczenia biznesu i administracja Kultura innowacji. Obszary wsparcia Świętokrzyskiego Systemu Innowacji / Zespół Problemowy Wiedza, umiejętności, kwalifikacje Rozwój kompetencji kadry dydaktycznej Rozwój kompetencji pracowników naukowych Rozwój kompetencji

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r.

Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Cieszyn, 7 maj 2015 r. Warsztaty: Dla innowacji w ramach projektu systemowego,,sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cieszyn, 7 maj 2015 r. Plan prezentacji Obserwatorium medyczne -zakres i struktura działania. Obserwatorium

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo