Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis"

Transkrypt

1 Acta Universitatis Wratislaviensis No 2530 Jêzyk a Kultura tom 15 Wroc³aw 2003 LUIZA RZYMOWSKA Uniwersytet Wroc³awski Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis W Timaiosie Platon zaledwie nadmienia o snach. Jednak jego t³umacz, Chalcydiusz, komentuj¹c tê wzmiankê, przekaza³ nam fragment Politei poœwiadczaj¹cy, e oto na wiele wieków przed Zygmuntem Freudem grecki filozof traktowa³ sen jako wyraz skrytego pragnienia (Lewis 1995: 59 60). Równie na ca³e wieki przed okrzepniêciem interpretacji snów w jedno z podstawowych narzêdzi psychoanalizy Artemidor z Daldis w II w. po Chrystusie napisa³ swoj¹ Oneirokritikê, jedyny zachowany w ca³oœci staro ytny sennik, niewyczerpane Ÿród³o symboli, z którego korzystali niemal wszyscy póÿniejsi t³umacze snów i napisa³ j¹ ze staraniem, aby wysi³kiem badacza wynieœæ onejromancjê do roli dyscypliny naukowej. Materia³ marzeñ sennych sk³adaj¹cy siê na tê rozprawê obejmuje wszystko, co wystêpuje na jawie w œrodowisku cz³owieka, w jego codziennoœci i w jego zwi¹zkach z ludÿmi, przy czym ka demu elementowi tego œwiata nadana jest wartoœæ symboliczna, która utrwala³a siê potem w kolejnych sennikach przenikn¹wszy nawet do tych, jakie powstaj¹ dzisiaj. Rozwa ania o snach Artemidora odegra³y powa n¹ rolê tak e w œwiecie arabskim przyswojony w X wieku przez t³umacza ze szko³y Hunaina utwór spowodowa³ rozwój wyk³adania snów jako jednej z tamtejszych sztuk wyzwolonych (Magdi 1968: 19 22). Dzie³o Artemidora to starannie przygotowany podrêcznik w piêciu ksiêgach, o niezwykle kunsztownej budowie, adresowany nie tyle do œni¹cego, ile do t³umacza snów, czyli onejrokryty, a staranny styl wypowiedzi budzi pewnoœæ obcowania z tekstem wysokiej klasy*. Trzy pierwsze ksiêgi, dedykowane Kasjuszowi Maksimusowi, wêdrownemu mówcy i filozofowi, klasyfikuj¹ i t³umacz¹ sny w pewnym uk³adzie tematycznym. Pierwsza ksiêga dotyczy cz³owieka od jego narodzin, przez wychowanie, * Bibliografiê do sennika Artemidora, jak te do problematyki wyk³adania snów w ró nych epokach i kulturach podaje Magdi (1968: ).

2 50 LUIZA RZYMOWSKA do wieku dojrza³ego; Artemidor zajmuje siê tutaj czêœciami ludzkiego cia³a, edukacj¹ cz³owieka, poznawaniem przezeñ ró nych zawodów i umiejêtnoœci, æwiczeniami fizycznymi i efebi¹, zawodami sportowymi, k¹pielami, po ywieniem, rozrywkami i mi³oœci¹ zmys³ow¹. Autor pisze, e zwyk³a kolej rzeczy nakazuje w ten sposób rozpocz¹æ swe dzie³o, nie zaœ od snów o bogach choæ œwiadom jest, e ktoœ móg³by mu zarzuciæ bezbo noœæ, zwyciê a pasja badacza, czu³ego na staranne uporz¹dkowanie tematu (rzecz doœæ niezwyk³a w czasach, kiedy w³aœciwie ka da forma wró enia by³a rozmow¹ z bogami). W drugiej czêœci Artemidor wyjaœnia sny o bezsennoœci, powitaniach ludzi, strojach, pogodzie i zjawiskach atmosferycznych, polowaniu i ³owiectwie (tu o zwierzêtach), egludze i rolnictwie (tu o roœlinach), o wojsku, religii i bogach, wreszcie o œmierci. A zatem œwiat zwierzêcy, jak i roœlinny, zosta³ ujêty w kontekst aktywnoœci cz³owieka w jego œrodowisku. To niew¹tpliwie wyraz greckiego antropocentryzmu przyroda bezspornie podlega cz³owiekowi, jemu wiêc poœwiêcona jest pierwsza ksiêga; zwierzêta wystêpuj¹ tutaj jedynie w rozdziale dotycz¹cym po ywienia, jako potrawy z miêsa œwini, wo³u, ryb, stworzeñ morskich i ptaków, a tak e w rozdziale o zawodach sportowych, gdzie zosta³y omówione sny o koniach. Dopiero ksiêga druga prezentuje otaczaj¹cy cz³owieka œwiat, odbity w jego snach; interakcje, w jakie wchodzi ze œrodowiskiem, codziennoœæ i jej obiekty (Magdi 1968). Artemidor, t³umacz¹c znaczenia snów o zwierzêtach w ksiêdze drugiej, klasyfikuje stworzenia wed³ug liczby nóg jest to podzia³, w stosunku do Arystotelesowskiego, bardzo uproszczony. Dzieli je na czworono ne, w tym domowe i dzikie, na beznogie oraz dwunogie, czyli ptaki ³¹cznie z owadami jako istotami fruwaj¹cymi. Spoœród czworono nych omawia ogl¹dane we œnie psy, owce, barana, kozy, os³y, mu³y, krowy, byki, lwy, lwicê, lamparta, niedÿwiedzia, s³onia, onagra, wilka, lisa, ma³pê, hienê, dzika, jelenia oraz zwierzêta bardzo rzadkie. Nie ma tu œwini, wspomnianej dopiero w dalszych ksiêgach, np. jako zwierzê wró ¹ce rozstanie narzeczonym, bo niemi³e Afrodycie (Artemidor 1995: 287 [V 80]). Z beznogich uwzglêdnia wê e, ryby przeró nych gatunków, skorupiaki, miêczaki i inne stworzenia morskie, do³¹czaj¹c mewy i rybitwy. Z dwunogich omawia ptaki klasyfikacji podlegaj¹: sokó³, orze³, harpa, or³osêp, sêp, jastrz¹b, kania, kruk, wrona, szpak, kawka, go³¹b, urawie, bociany, ³abêdŸ, pelikan, kaczki i inne ptaki wodne. Potem dodaje rozdzia³ o istotach fruwaj¹cych, czyli osach, chrz¹szczach i robaczkach œwiêtojañskich. O kuropatwach wspomina osobno w ksiêdze drugiej, przy wyliczaniu symboli kobiecych. Przy podziale na zwierzêta dzikie i oswojone mamy zarazem wskazanie, e domowe zwierzê, które dziczeje, wró y nieszczêœcie, a ob³askawienie dzikiej bestii korzyœci. Z mitycznych stworzeñ pojawiaj¹ siê w senniku tylko feniks i centaur. Zwierzêcy katalog Artemidora nie jest jednym z tych fantastycznych bestiariów, od których roi³o siê w antyku i póÿniej, w œredniowieczu. W trzeciej ksiêdze autor luÿno wi¹ e ze sob¹ rozdzia³y celem uzupe³nienia poprzednich ksi¹g i tym samym unika rozbicia ich kompozycji, której jak sam

3 Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis 51 pisze trudno odmówiæ pewnej urody (Artemidor 1995: 183 [III]). Sny o zwierzêtach przewijaj¹ siê tutaj bez uporz¹dkowania, na zasadzie swobodnych skojarzeñ np. przepiórki wystêpuj¹ po snach o kradzie y i rabunku, zapowiadaj¹ bowiem k³ótnie i spory. Katalog domykaj¹ krokodyl, kot, ichneumon i kuna, koguty, skrzydlate mrówki, wszy, tasiemiec, pluskwy i komary oraz mysz, ³asica, cykady i kret. Czwart¹ ksiêgê Artemidor adresuje do swego syna, równie Artemidora, w formie konkretnych wskazówek i sposobów poprawnego rozstrzygania w¹tpliwoœci. Wiedza ta ma sprawiæ, e aden onejrokryta nie dorówna mu bieg³oœci¹ w wyk³adaniu snów. To prywatna czêœæ sennika Artemidor przestrzega syna: Nie dawaj jej nikomu do skopiowania (Artemidor 1995: 211 [IV]). Tutaj sny o zwierzêtach s³u ¹ przede wszystkim jako ilustracja pewnych ogólnych zasad interpretacji snów wszelkiego rodzaju. Równoznacznoœæ niektórych zwierzêcych symboli (zaj¹ca i jelenia, wielb³¹da i s³onia, miêsa œwiñ i miêsa ptaków) dowodzi, e zdarzaj¹ siê sny o identycznych znaczeniach. Z kolei fakt, e jedne zwierzêta rosn¹ powoli, a drugie szybko, ró nicuje interpretacjê. Sny o kozach, które nie wró ¹ nic dobrego, i pomyœlny sen o koÿlêtach dowodz¹, e w t³umaczeniu snów nale y braæ pod uwagê wielkoœæ zwierzêcia. Sen o owcach poœwiadcza o zasadzie przeciwnej (bez wzglêdu na liczbê przepowiednia jest ta sama). Artemidor podaje te przyk³ady spe³nionych snów. Jeden z rozdzia³ów poœwiêca zaœ szczegó³owej klasyfikacji snów o zwierzêtach wed³ug usposobienia, o którym pisze, e warto je porównywaæ u ludzi i zwierz¹t, poniewa ka dej osobie mo na przypisaæ cechy jakiegoœ zwierzêcia, co pozwala lepiej poznaæ jej naturê i obyczaje (Artemidor 1995: 248 [IV 56]). Wylicza dziewiêtnaœcie kategorii zwierz¹t pojawiaj¹cych siê we œnie jako symbole ludzi, po czym do³¹cza praktyczne wskazówki: zwierzêta poœwiêcone bogom symbolizuj¹ konkretne bóstwa. Oswojone i powszechnie znane krewnych i przyjació³; dzikie wrogów, choroby i k³opoty. Dobrze œniæ, e dzikie bestie gin¹ z naszych r¹k. Posiadanie dzikich i oswojonych zwierz¹t jest ró nie interpretowane, zale nie od tego, czy nale ¹ do przyjació³, czy te wrogów. Czytamy tutaj nawet, e istniej¹ sny, które maj¹ okreœlony czas wype³nienia przepowiedni, i takie, o których spe³nieniu w czasie nie mo na nic powiedzieæ sny o zwierzêtach dok³adnie okreœlaj¹ czas wype³nienia: zale y on od d³ugotrwa³oœci ci¹ y u danego zwierzêcia. Bieg³y t³umacz snów powinien byæ przeto znawc¹ zoologii, a jak wynika z innych rozdzia³ów równie medycyny. Ksiêga pi¹ta, ponownie dedykowana synowi, stanowi zbiór przyk³adów spe³nionych snów z Grecji, Azji i Italii, zebranych osobiœcie przez autora i nazwanych wiarygodnymi œwiadectwami potwierdzaj¹ one skutecznoœæ jego metody interpretacji. Znalaz³y siê i tutaj sny o zwierzêtach: miêdzy innymi o byku, pch³ach, ptakach wodnych, œwini i robactwie. Spójrzmy, jak Artemidor buduje symboliczne znaczenie takich snów. Najobszerniej czyni to w ksiêdze drugiej. W obrêbie ogólnego podzia³u prezentuje

4 52 LUIZA RZYMOWSKA ka de zwierzê osobno, nadaj¹c mu mniej lub bardziej bogate znaczenie. Interpretacja snu zale na jest od cech zwierzêcia wychwyconych przez onejrokrytê w ca³ej rozmaitoœci, jak te od w³aœciwoœci œni¹cego, które przynale ¹ mu na jawie, oraz od akcji snu od tego, co czyni zwierzê, i od tego, co czyni we œnie cz³owiek, oraz jak zachowuj¹ siê wobec siebie. Cechy zwierz¹t wyp³ywaj¹ w niezale nych od siebie ci¹gach i jeœli za chwilê ustalimy pewne kategorie, wed³ug których ró nicuje siê znaczenie tych snów, to trzeba pamiêtaæ, e nie podlegaj¹ one w senniku jakiejœ hierarchii, lecz s¹ wyodrêbniane okazjonalnie, choæ niekiedy powtarzaj¹ siê w odniesieniu do ró nych zwierz¹t. T³umaczenie snów o zwierzêtach bywa zatem zale ne od: wielkoœci zwierzêcia, np. du e i mniejsze wê e, du e i ma³e ryby ró nicuj¹ interpretacjê snu; gatunku, np. kobra, w¹ brunatny ró nicuj¹ ogólne znaczenie snów o wê u; przeznaczenia, np. psy myœliwskie, psy-stró e i pieski pokojowe znacz¹ co innego; maœci, np. psy bia³e, czarne, br¹zowe i ³aciate; budowy, np. ryby chrz¹stkoszkieletowe, ryby o sp³aszczonym ciele; œrodowiska, np. ryby yj¹ce w jeziorach, wê e yj¹ce na dêbach, wê e wodne; stopnia strawnoœci zwierzêcia spo ywanego jako potrawa, np. skorupiaki przyspieszaj¹ce trawienie, ryby wywo³uj¹ce biegunkê; liczby zwierz¹t, np. gromada urawi czy bocianów i te same ptaki widziane we œnie pojedynczo; p³ci, np. lew i lwica, owca i baran, krowa i byk; potomstwa, np. lwi¹tka, koÿlêta; udomowienia w obrêbie gatunku, np. go³êbie dzikie i domowe; szybkoœci wzrostu, np. rosn¹ce szybko s³oñ, jeleñ i krowa zapowiadaj¹ dobre i z³e wydarzenia, które nie zaskocz¹ œni¹cego, a rosn¹ca wolno œwinia wró y mi³e i przykre niespodzianki. Kolejne kategorie wynikaj¹ z ustalenia, jak zachowuje siê zwierzê widziane we œnie i jak jest usposobione w stosunku do cz³owieka: lew ³agodny i przymilny wró y wszelk¹ pomyœlnoœæ, rozwœcieczony niebezpieczeñstwo i chorobê; œpiewaj¹cy ³abêdŸ to dla chorego œmieræ. Stan zdrowia zwierzêcia te odgrywa czasem rolê zdrowe psy wró ¹ bezpieczeñstwo w domu, chore chorobê i utratê czêœci maj¹tku. Zwierzê ujmowane jest te w aspekcie jakiegoœ celowego dzia- ³ania orze³ unosz¹cy siê w powietrzu wró y nadchodz¹c¹ pomyœlnoœæ; psy myœliwskie biegn¹ce w stronê miasta zapowiadaj¹ brak pracy, wyruszaj¹ce zaœ w sforze z miasta na polowanie dobr¹ passê. W opracowaniu Artemidora œni¹ce siê zwierzêta mog¹ symbolizowaæ okreœlone typy ludzi zgodnie z klasyfikacj¹ wed³ug usposobienia zamieszczon¹ w ksiêdze czwartej. Przedstawia siê ona nastêpuj¹co:

5 Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis 53 1) zwierzêta szlachetne i mi³uj¹ce wolnoœæ (eleutheria, co mo na te t³umaczyæ: ÿzachowuj¹ce siê jak wolny cz³owiek ), a zarazem przedsiêbiorcze (pragmatika ÿzdatne do dzia³ania ) i groÿne, czyli lew, tygrys, lampart, s³oñ, orze³, sokó³ symbolizuj¹ ludzi o podobnym charakterze; 2) napastliwe, okrutne i o zmiennych nastrojach, jak niedÿwiedÿ i wilk, wskazuj¹ na tego rodzaju osoby; 3) p³ochliwe (deila, deilos, o zwierzêtach ÿp³ochliwy ; o ludziach ÿtchórzliwy ), sk³onne do ucieczki i przewrotne (aneleuthera, ÿniewolnicze, nieszlachetne, nikczemne ), czyli zaj¹c, jeleñ i pies, to symbole pospólstwa i zbieg³ych niewolników; 4) gnuœne, ospa³e i przebieg³e, np. hiena, wyobra aæ maj¹ leniwych nicponi, a czêsto i trucicieli; 5) jadowite, niebezpieczne, silne i nieobliczalne (w¹ zwany smokiem, bazyliszek, wê e yj¹ce na dêbach) wyobra aj¹ ludzi mo nych; 6) groÿne tylko z pozoru (w¹ brunatny, ropucha, tzw. œlepe wê e) symbolizuj¹ samochwa³ów i oszustów; 7) mizernego wygl¹du, a niebezpieczne (jadowite paj¹ki, wê e wodne i jaszczurki) przedstawiaj¹, jak to nazywa Artemidor, nikczemn¹ ho³otê; 8) otwarcie poluj¹ce (sokó³ i wilk) uosabiaj¹ rozbójników i rabusiów; 9) poluj¹ce z ukrycia (kania i lis) intrygantów; 10) zwierzêta piêkne (papuga, kuropatwa, paw) symbolizuj¹ marz¹cych o zaszczytach; 11) zwierzêta o piêknym g³osie (jaskó³ka, s³owik, mysikrólik) to we œnie uczeni, muzycy i œpiewacy; 12) naœladuj¹ce g³osy innych (kos, sójka) oznaczaj¹ we œnie nikczemników i oszustów; 13) cêtkowanej sierœci (lampart) to ludzie przebiegli albo tatuowani cudzoziemcy; 14) ciê ko i bez ustanku pracuj¹ce (wo³y i os³y) wyobra aj¹ robotników i podw³adnych; 15) te same wolne od jarzma symbolizuj¹ buntowników i arogantów; 16) yj¹ce w stadach (bociany, urawie, szpaki, kawki i go³êbie) oznaczaj¹ ludzi towarzyskich; 17) ywi¹ce siê padlin¹ (sêpy) przedstawiaj¹ ludzi gnuœnych i ospa³ych, grabarzy, garbarzy i wygnañców; 18) ptaki nocne (sowa, puszczyk) wyobra aj¹ cudzo³o ników i z³odziei oraz innych ludzi, którzy za³atwiaj¹ noc¹ swoje sprawy; 19) przywi¹zane do jednego miejsca (jaskó³ka) symbolizuj¹ s¹siadów lub zbieg³ych niewolników powracaj¹cych w rodzinne strony (Artemidor 1995: [IV 56]). Jak widaæ z tego przegl¹du, cechy zwierz¹t i cechy ludzi, uszeregowane parami, s¹ wobec siebie komplementarne. Jedynie w dwóch pierwszych kategoriach

6 54 LUIZA RZYMOWSKA autor dobiera dla zwierz¹t epitety u ywane w jêzyku greckim raczej w odniesieniu do ludzi i st¹d ró nica pomiêdzy dwoma sk³adnikami porównania zaciera siê. Artemidor jednoczeœnie zauwa a, e objaœniaj¹c sen o zwierzêciu, nale y wzi¹æ pod uwagê wszelkie ewentualnoœci: lampart mo e oznaczaæ osobê wielkoduszn¹ (ze wzglêdu na usposobienie tego zwierzêcia) albo przebieg³¹ (ze wzglêdu na cêtkowan¹ sierœæ), przepiórka osobê urodziw¹ lub nikczemn¹. W ksiêdze drugiej zdarza siê ponadto, e œnione zwierzêta symbolizuj¹ pewnych ludzi zgodnie z miejscem swojego przebywania: psy pilnuj¹ce domu oznaczaj¹ we œnie onê i domowników, myszy s³u bê domow¹. Z kolei wa n¹ rolê odgrywa w zwierzêcej symbolice p³eæ pewne zwierzêta ze wzglêdu na wydobyte i antropomorfizowane cechy charakteru symbolizuj¹ kobiety, np. niedÿwiedÿ (ze wzglêdu na zmiennoœæ nastrojów) i dzika œwinia (najczêœciej w odniesieniu do rozpustnych on); rzadko jednak jest to jedyne ich znaczenie, a s¹ i takie zwierzêta, które ujrzane we œnie uosabiaj¹ zarówno kobiety, jak i mê czyzn, np. kuropatwy (ho, he perdiks, w jêzyku greckim s¹ mêskiego i eñskiego rodzaju). Kuropatwy mog¹ jednak oznaczaæ z³oœnice pomiataj¹ce mê czyznami, którzy je utrzymuj¹ (bo trudne do udomowienia, piêkne, a poza tym nakrapiane upierzenie zawsze wró y k³opoty; Artemidor nie bez z³oœliwoœci dodaje równie, e kuropatwy to jedyne ptaki, które nie ywi¹ czci dla bóstw). asica (he gale, w grece tylko rodzaju eñskiego) to symbol chytrej, przewrotnej kobiety. Lis (he alopeks, zawsze rodzaj eñski), choæ oznacza wroga knuj¹cego po kryjomu, to g³ównie wró y niebezpieczeñstwo ze strony kobiety. Kobiecym symbolem jest te koñ wyobra aj¹cy onê lub kochankê (bo obnosi siê ze swoj¹ urod¹ i pozwala siê... dosiadaæ). Ogólnym symbolem kobiet s¹ ptaki (st¹d poluj¹cy na nie kocur wyobra a cudzo³o nika), a zw³aszcza go³êbie (he peristera, zawsze rodzaj eñski), spoœród których dzikie symbolizuj¹ niewiasty o pod³ym charakterze, a domowe zacne i szanowane gospodynie. Mewy i rybitwy to symbole kobiet lekkich obyczajów i k³ótliwych on, kobry i mije bogatych kobiet. Ciekawy przyk³ad stanowi¹ zwierzêta wspominane w senniku zawsze w parze ichneumon i kuna, mêskie i eñskie wcielenie pod³oœci. Zwierzêta mog¹ tak e symbolizowaæ czas: symbolem czasu jest w¹, symbolem roku wilk i orze³, up³yw czasu zaœ wyobra a d³ugowieczna wrona. Sny o zwierzêtach bywaj¹ te zapowiedzi¹ zjawisk atmosferycznych: koza wró y burzê i wielkie fale, byk sztorm, dzik gwa³town¹ burzê, a gromady urawi i bocianów zim¹ burzê, latem suszê. Niekiedy zwierzêta oznaczaj¹ we œnie przedmioty nieo ywione np. byk i koñ mog¹ symbolizowaæ statek, a jeleñ mo- e oznaczaæ ster. Z drugiej strony sny o zwierzêtach musz¹ byæ interpretowane w zale noœci od kondycji œni¹cego, któr¹ warunkuj¹ nastêpuj¹ce czynniki: status spo³eczny (dla Artemidora rozró nienie biedaków i mo nych, niewolników i panów jest dominuj¹cym podzia³em ci¹ ¹cym nad wyk³adni¹ wszy-

7 Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis 55 stkich snów) np. dosiadanie or³a we œnie oznacza dla króla œmieræ, a dla biedaka wspomo enie ze strony bogatych, o ile uda siê w dalek¹ podró ; p³eæ dla mê czyzny sen o s³oniu, poza Itali¹ i Indiami, oznacza niebezpieczeñstwo za egnywane ³agodnym zachowaniem zwierzêcia dla kobiety ka - dy s³oñ jest z³¹ wró b¹, zapowiada nawet œmieræ; po³¹czenie kobiecoœci i ubóstwa czêsto daje straszne skutki np. uboga kobieta, której siê œni jazda konno przez miasto, bez w¹tpienia zejdzie na z³¹ drogê; zwi¹zki miêdzy ludÿmi np. jaskó³ka wró y narzeczonemu, e pojmie wiern¹ i muzykaln¹ onê; zawieraj¹cym ma³ eñstwo pomyœlnoœæ wró ¹ urawie i bociany; przepiórki zwiastuj¹ ma³ eñstwom k³ótnie i spory, a mu³y bezp³odnoœæ; dla przyjació³, wspólników i kontrahentów dobrze jest ogl¹daæ we œnie go³êbie; profesja autor wymienia rolników, którym pszczo³y wró ¹ pomyœlnoœæ (choæ innym zapowiadaj¹ nieszczêœcie), kupców handluj¹cych pachnid³ami i przyprawami, którym chrz¹szcze wró ¹ stratê i brak zamówieñ, sofistów i nauczycieli, którym owce zapowiadaj¹ popularnoœæ, a obfity po³ów ryb brak dobrych uczniów (bo ryby s¹ nieme); z innych zawodów pojawiaj¹ siê w senniku lekarze, eglarze i marynarze, muzykanci, sportowcy, garncarze i grabarze, po- ³awiacze, doradcy wojskowi i rzemieœlnicy, ludzie interesu, a nawet szynkarze i sprzedawcy wina, których komary przestrzegaj¹ we œnie przed skwaœnieniem trunków; zajêcie podró nikom os³y wró ¹ bezpieczn¹ podró z opóÿnieniem, dla planuj¹cych jakieœ przedsiêwziêcie dobr¹ wró b¹ jest mu³; Artemidor t³umaczy te sny specjalnie dla pracuj¹cych w ci bie ludzi, pracuj¹cych ciê ko i bez ustanku oraz ogólnie dla robotników i podw³adnych; stosunki z prawem chodzi tutaj o uwik³anych w nieczyste sprawki, przestêpców, zbiegów i wiêÿniów, dla których skorupiaki zmieniaj¹ce okrywê oznaczaj¹ kres cierpieñ, lub o ukrywaj¹cych siê, którym fatalnie wró ¹ czerwone ryby; stan zdrowia, samopoczucie i usposobienie dla chorych nieszczêœciem jest widzieæ we œnie sêpa albo czerwone ryby zapowiadaj¹ce wysok¹ gor¹czkê; dla zdrowych te same ryby s¹ ostrze eniem przed intrygami; przygnêbionym dobrze jest ujrzeæ we œnie os³a; bojaÿliwym sowa wró y uwolnienie siê od strachu; dla ryzykantów dobry znak to orze³ siedz¹cy na skale, a skrywaj¹cym coœ kret wró y zdradzenie siê mimo woli. W snach kobiet na znaczenie snu mo e wp³ywaæ macierzyñstwo, np. sen o urodzeniu or³a wró y ubogiej matce, e syn bêdzie dowódc¹ wojskowym bogatej, e syn zostanie s³awnym sportowcem; dla bezdzietnych dobr¹ wró b¹ jest sk³adaj¹ca kilka razy ikrê barwena; dla brzemiennych sen o urodzeniu ryby wró y rych³¹ œmieræ noworodka. Inn¹ kategoriê znaczeñ buduj¹ interakcje, w jakie wchodzi cz³owiek ze zwierzêciem orze³ siedz¹cy mu na g³owie zapowiada œmieræ; poskromiony dziki osio³ oznacza triumf nad wrogiem; w przypadku konia zachowanie wobec jeÿdÿca okreœla postêpowanie ludzi, których owo zwierzê symbolizuje. Jeœli chory œni

8 56 LUIZA RZYMOWSKA o mrówkach w oddaleniu, oznacza to dlañ ywotnoœæ, zwrot w chorobie, ale te same mówki, gdy cisn¹ siê do niego albo go ob³a ¹, wró ¹ œmieræ. Przyrz¹dzanie i doprawianie potraw z ryb jest dobr¹ wró b¹, ale jedzenie wêdzonej lub solonej oznacza od³o enie na póÿniej zamiarów, troski i chorobê; znalezienie ryby w swoim ³ó ku oznacza zapowiedÿ katastrofy statku dla eglarza, a dla chorego pogorszenie zdrowia pod wp³ywem niebezpiecznego napoju. Sposób, w jaki modelowana jest symbolika snu w zale noœci od pozycji spo- ³ecznej i zawodu œni¹cego, i w jak wielu akcydensach uchwycone s¹ w³aœciwoœci zwierzêcia, pokazuj¹ najlepiej przyk³ady spe³nionych snów o wê ach z ksiêgi czwartej. To w³aœnie wê owi, prastaremu symbolowi fallicznemu, onejrokryta nada³ najbogatsze znaczenie adnego zwierzêcia nie ujmuje w tylu aspektach i wymiarach, wi¹ ¹c go symbolicznie z królem, czasem, bogactwem, ziemi¹ i wielu bogami. Potomek ciê arnej, która œni³a, e rodzi wê a, zosta³ s³awnym mówc¹, bo w¹ ma podwójny jêzyk, a znawców retoryki cechuje dwulicowoœæ. Z kolei ona kap³ana œni³a, e urodzi³a wê a jej syn te zosta³ kap³anem, bo w¹ jest zwierzêciem œwiêtym. Syn córki wró bity œni¹cej o urodzeniu wê a zosta³ wieszczkiem, gdy w¹ poœwiêcony jest Apollinowi, lecz syn nierz¹dnicy, której œni- ³o siê to samo, zosta³ uwodzicielem, poniewa w¹ wœlizguje siê niepostrze enie i uchodzi przeœladowcom. Syna chorej, która œni³a o urodzeniu wê a, dotkn¹³ parali, gdy paralityk porusza siê jak w¹ ca³ym cia³em. W ksiêdze pi¹tej mamy te ciekawy przyk³ad snu pewnego cz³owieka, który œni³, e wyœlizgn¹³ siê ze swego cia³a jak w¹ ze swojej skóry i po tym œnie zmar³ nastêpnego dnia. Sny o zwierzêtach uk³adaj¹ siê w podrêczniku Artemidora w swoisty system symboliczny, choæ trudno zgadn¹æ, jak radzi³ sobie onejrokryta z komplikacj¹ w³aœciwoœci zwierzêcia ujrzanego we œnie, w wypadku gdy przejawia³o ono nie jedn¹, lecz kilka okreœlonych cech, znajdowa³o siê w jakimœ dzia³aniu i jeszcze determinowane by³o znaczeniem jakiegoœ podgatunku czy mo na taki sen umieœciæ na wspó³rzêdnych pieczo³owicie wytyczanych przez Artemidora? Jak ju wspomnia³am, autor podaje synowi przyk³ad lamparta, przy którym nale y wzi¹æ pod uwagê wszystkie mo liwoœci zarówno szlachetne usposobienie, jak i podejrzan¹ sierœæ, lecz przecie ustalenie, kogo ów drapie nik we œnie wyobra a, mo e byæ tylko jednym z wielu zadañ t³umacza snów, skoro to samo zwierzê mo e jeszcze wchodziæ ze œni¹cym w jak¹œ relacjê, dodatkowo warunkowan¹ jego statusem spo³ecznym, p³ci¹ czy te na domiar z³ego stanem zdrowia. Najprawdopodobniej z tych w³aœnie powodów autor sennika zaleca dok³adne poznanie zwyczajów i sytuacji œni¹cego oraz skrupulatn¹ analizê snów o skomplikowanej fabule. Warto te zauwa yæ, e pewne wyobra enia o charakterze zwierzêcia odzwierciedlone w senniku ujawniaj¹ zbie noœæ z tradycj¹ Ezopow¹, z ustalonymi przez m¹droœæ ludow¹ i zamkniêtymi w bajkowych wizerunkach schematami (Bajki 1961). Piêkne zwierzê, jakim jest w naszym przekonaniu jeleñ, u Artemidora zosta³o zaklasyfikowane do grupy p³ochliwych i nieszlachetnych, sym-

9 Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis 57 bolizuj¹cych pospólstwo, a dla zbiegów, pods¹dnych oraz rozwodz¹cych siê ma³- onków ma byæ oznak¹ ma³odusznoœci i tchórzostwa. Podobnie w bajkach Ezopa jeleñ zawsze nale y do zwierz¹t przegranych choruje, ucieka nawet przed psami, bywa œlepy na jedno oko, umiera zabijany przez zwierzêta i przez ludzi, trwo liwy z natury, i choæ jest dumny ze swego wspania³ego poro a, to szczerze martwi siê chudymi, s³abymi nogami, które ocenia, przegl¹daj¹c siê w wodzie. Schematy owe nie musz¹ byæ jednak bezwzglêdnie koniecznie realizowane w senniku na przyk³ad wspaniale scharakteryzowany u Ezopa lis ma bardzo skromn¹, ubog¹ w znaczenia wyk³adniê u Artemidora. Spojrzenie na konstrukcjê znaczeñ symbolicznych zwierz¹t uœwiadamia zarazem, jak g³êboko osadzone s¹ w kulturze, yj¹c niezmiennie do dziœ. Kruk, który w senniku przemawia, zapowiadaj¹c œmieræ kobiecie, w ogólnej klasyfikacji Artemidora symbolizuje cudzo³o nika i z³odzieja ze wzglêdu na kolor upierzenia i umiejêtnoœæ zmieniania g³osu, a tak e poliglotê i uczonego. Kruk Ezopa potrafi nawet zabiæ dziecko, ma wielu wrogów, jest bezlitosny, silny i choæ nie tak m¹dry jak lis, wiadomo, e przepowiada przysz³oœæ, mo e zwiastowaæ krakaniem œmieræ i czêsto na rozstajach daje pouczenie podró nym. S³owniki symboli w ró nych jêzykach nazw¹ kruka czarnym ptakiem pranocy albo symbolem ycia sublunarnego, jak te znakiem zapadania w mroki œmierci. Carl Gustaw Jung nazywa go teriomorficzn¹ figur¹ diab³a (Jung 1993: 469). Niemal ka dy sennik ostrze e przed krakaniem kruka jako zapowiedzi¹ z³ych wiadomoœci, przed krukiem okr¹ aj¹cym cz³owieka czy te siadaj¹cym mu na g³owie jako wró b¹ œmierci oraz przed du ¹ iloœci¹ ujrzanych kruków jako oznak¹ nieszczêœcia. Wspó³czesny Leksykon symboli marzeñ sennych Hansa Kurtha widzi w kruku symbol z³ych myœli, bo wraz z jego pojawieniem siê we œnie daj¹ o sobie znaæ t³umione popêdy (Kurth 1995: 151) i byæ mo e to stwierdzenie jest echem wyobra enia kruka jako cudzo³o nika. Trudno ryzykowaæ wniosek, e Rozwa ania o snach Artemidora s¹ pierwszym ogniwem w tym wielowiekowym ³añcuchu wiecznie ywych symboli bez w¹tpienia œwiadcz¹ jednak o tym, jak stare s¹ nasze symboliczne czy te archetypiczne wyobra enia zwierz¹t. Najistotniejsza z mojego punktu widzenia instrukcja objaœniania snów o zwierzêtach pojawia siê w ksiêdze drugiej, niejako na marginesie przybli onej tu klasyfikacji. Zwierzê w cudowny sposób obdarzone mow¹ i wiedz¹ to czêsty motyw baœniowy. Zwierzê przemawiaj¹ce do cz³owieka ludzkim g³osem to równie wa ny element sennika Artemidora, chyba najpowa niej traktowany sen proroczy spoœród snów o zwierzêtach. Artemidor pisze: Sen o stworzeniach obdarzonych mow¹ na podobieñstwo ludzi to znak wielkiej pomyœlnoœci, zw³aszcza jeœli s³yszymy dobre wieœci. Cokolwiek mówi¹ zwierzêta, zawsze g³osz¹ prawdê i nale y im wierzyæ. Je eli wiadomoœæ zosta³a przekazana w sposób jasny i zrozumia³y, trzeba niezw³ocznie wzi¹æ j¹ pod uwagê; gdy wydaje siê zagadk¹, œni¹cy powinien szybko j¹ rozwik³aæ (Artemidor 1995: [II 12]).

10 58 LUIZA RZYMOWSKA W ksiêdze czwartej autor podaje przyk³ad takiego snu zamo na kobieta ujrza³a we œnie dwa kruki bacznie siê jej przygl¹daj¹ce. Jeden z nich przemówi³ do niej ludzkim g³osem: Zabiorê ciê spoœród yj¹cych. Potem trzy kruki okr¹- y³y j¹ trzy razy i odlecia³y. Po dziewiêciu dniach kobieta, której przyœni³ siê ten sen, zmar³a (Artemidor 1995: 237 [IV 32]). Z kolei w innym miejscu ksiêgi drugiej Artemidor pisze o ludziach, którzy chc¹ przemówiæ do nas we œnie i zaleca wobec nich ostro noœæ, nale y ich bowiem najpierw poddaæ ocenie wiarygodnoœci (Artemidor 1995: [II 69]). Osoby godne zaufania to bogowie (bo zdaniem Artemidora k³amstwo jest sprzeczne z ich natur¹), kap³ani (ale, jak zobaczymy, nie wszyscy), królowie i w³adcy, rodzice, wró bici (poza oszustami, do których autor zalicza miêdzy innymi przepowiadaj¹cych przysz³oœæ z koœci do gry, okruchów sera i wody ciekn¹cej z sita, z rêki i misy), zmarli, ma³e dzieci (bo jeszcze nie potrafi¹ k³amaæ i zwodziæ) i starcy (bo wiele prze yli), po czym jeszcze raz przypomina tutaj onejrokryta o niemych zwierzêtach, które zawsze mówi¹ prawdê, bo na krótko zyska³y dar mowy (Artemidor 1995: 176 [II 69]). Pozosta³ym nie nale y wierzyæ i wszystko, co mówi¹, oceniaæ jako fa³sz, chyba e jak pisze Artemidor jesteœmy g³êboko przekonani o prawdomównoœci i prawoœci danej osoby. Dlaczego ludzie k³ami¹? zastanawia siê autor. Dla zysku lub ze strachu. Ci, którzy niczego nie potrzebuj¹ lub niczego siê nie boj¹, nie musz¹ k³amaæ np. zmarli tym wiêc mo emy zaufaæ. Natomiast szczególnie trzeba siê mieæ na bacznoœci przed kategori¹ fa³szywych ludzi, do której Artemidor zalicza aktorów i komediantów (bo czêsto zmieniaj¹ swe role), sofistów, kap³anów Kybele (którzy byli eunuchami) oraz kastratów dwie ostatnie grupy zawsze oznaczaj¹ we œnie daremne nadzieje, nawet jeœli eunuch nie przemówi do œni¹cego sam jego wygl¹d jest przecie myl¹cy (Artemidor 1995: [II 69]). Zatem pomiêdzy ludÿmi i zwierzêtami mo emy doszukaæ siê mnóstwa podobieñstw warunkuj¹cych interpretacjê snu antropocentryczne stanowisko autora nie powstrzymuje go przed porównaniami ze zwierzêtami, przed antropomorfizacj¹ zwierzêcych cech bo czym e innym jest nazwanie lwa przedsiêbiorczym, a zaj¹ca przewrotnym? Trzeba bowiem przyznaæ, e granica pomiêdzy ludÿmi i zwierzêtami nie by³a nieprzekraczalna dla Greka sami bogowie, jak tego dowodz¹ liczne mity, mogli przybieraæ zwierzêce kszta³ty. Jeœli chodzi o stosunek Greków do zwierz¹t, nale y pamiêtaæ, e nie wyniszczano zwierz¹t bezmyœlnie œwiadczy o tym choæby jedno z przykazañ Tryptolemosa: Nie czyñ krzywdy zwierzêtom (Zieliñski 1991: 53). Gniazda ptasie by³y nietykalne, a schwytan¹ brzemienn¹ samicê myœliwy winien by³ wypuœciæ wolno dla Atremidy. Po polowaniu dokonywano rytualnego oczyszczenia, a zatem zabijanie zwierz¹t nie by³o w tamtym obszarze kulturowym czynnoœci¹ obojêtn¹ etycznie (Zieliñski 1991: 54). Natomiast nie mo na mówiæ w Helladzie o kulcie zwierz¹t w rodzaju tego, który wystêpowa³ w Egipcie, zwanego zoolatri¹, chocia i tutaj zdarza³o siê, e przedstawiano bogów teriomorficznie (Margul 1996: 210 nn.).

11 Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis 59 A jednak autor wydobywa w ca³ej ostroœci ró nicê i to byæ mo e tam, gdzie najmniej tego byœmy siê spodziewali w obszarze wiarygodnoœci czy nawet jednoznacznoœci moralnej. I tutaj chcê odwo³aæ siê do C.G. Junga, który napisa³, e zwierzê pod pewnym wzglêdem przewy sza cz³owieka swoj¹ wolê spe³nia niemal w doskona³y sposób i nie jest tego œwiadome w przeciwnym razie by³oby pobo niejsze od cz³owieka (Jung 1993: 457). Zwierzê pojawiaj¹ce siê w baœniach, mitach, sagach mo e wiêc reprezentowaæ wiedzê i intuicjê nieœwiadomego ducha, jak to nazywa Jung (1993: 462). Mo e te wyra aæ ca³y niezró nicowany œwiat instynktów cz³owieka, jego pierwotne uczucia i namiêtnoœci, i jako ich wyraziciel bywa cudownie wyposa one w mowê. Wed³ug Junga forma zwierzêca to wiêcej ni symbol w jego formie przejawia siê równie archetyp (1993: 458). Treœci archetypów znajduj¹ siê poza obszarem œwiadomoœci cz³owieka, a zatem partycypuj¹ w pierwiastku demoniczno-ponadludzkim (przybieraj¹c kszta³t bogów czy herosów) oraz w pierwiastku zwierzêco-podludzkim, oblekaj¹c siê w postaæ ró nych zwierz¹t (Jung 1993: 457). Podobnie Dorothea Forstner, autorka Œwiata symboliki chrzeœcijañskiej, zauwa a, e podwójnej naturze, jako istoty cielesno-duchowej, w³aœciwe jest przedstawianie sobie rzeczy duchowych w formie materialnej (Forstner 1990: 225). Symbole zwierzêce pojawiaj¹ce siê w naszych marzeniach sennych, obok wielu innych symboli, wyobra aj¹ rodzaj indywidualnej mitologii i maj¹ najbli sze analogie z typowymi postaciami mitów i œwiata baœni. Odpowiadaj¹ pewnym zbiorowym elementom strukturalnym ludzkiej psyche i zosta³y odziedziczone jak odwa nie twierdzi³ Jung jako morfologiczne elementy ludzkiego cia³a. Nie s¹ jednak nigdy tworzone œwiadomie, lecz przekazywane (Jacobi 1996: 134). Symbol nie jest alegori¹, lecz obrazem wykraczaj¹cej poza œwiadomoœæ treœci (Jacobi 1996: 136). W zwierzêciu widzia³ Jung symbol owej psychicznej sfery w cz³owieku, która kryje siê w ciemnoœci cielesnego ycia animalnego (1993: 478). Najskuteczniejsz¹ drog¹ do poznania treœci nieœwiadomoœci by³a dla wszystkich psychoanalityków praca nad materia³em marzenia sennego. Wed³ug Junga jêzyk marzeñ sennych jest archaiczny, symboliczny, prelogiczny (1993: 102) jest jêzykiem obrazowym, którego znaczenie mo na ujawniæ jedynie za pomoc¹ specjalnie dobranego sposobu interpretacji. Rozwa a³ wiêc, czy i jak w takim razie interpretowaæ sen, który ma swój w³asny jêzyk i swoje w³asne prawa, a do tego jest dzia³aniem bezwiednym (w zasadzie nie œnimy, lecz œnimy siê, Jacobi 1996: 105). Jung próbowa³ metody amplifikacji (amplificatio ÿpowiêkszenie, pomno enie ) polegaj¹cej na rozmaitych skojarzeniach pochodz¹cych zarówno od pacjenta, jak i analityka, z zastrze eniem, e musz¹ pozostawaæ w zwi¹zku znaczeniowym z treœciami snu skojarzeniach, które prowadz¹ do rozszerzenia i wzbogacenia treœci marzenia sennego o wszystkie podobne, mo liwe, analogiczne obrazy (Jacobi ). Tak d³ugo wzbogaca siê poszczególne motywy o pokrewny semantycznie materia³ w postaci obrazów, symboli, mitów, sag, a

12 60 LUIZA RZYMOWSKA ich znaczenie wyst¹pi zupe³nie jasno. Potem wi¹ e siê te elementy w ³añcuch motywów, wobec którego stosuje siê z kolei metodê redukcyjn¹, zak³adaj¹c¹, e ró ne elementy snu s¹ celowym zniekszta³ceniem treœci z pocz¹tku innych, i tak d³ugo prowadzi siê analizê wstecz wzd³u ³añcucha skojarzeñ, dopóki treœci marzenia nie uka ¹ siê w jednym punkcie, z jakiego wysz³y i jaki mia³y ukryæ, skrêpowane pozorem zale noœci przyczynowych (Jacobi 1996: ). Sen ma przy tym znaczenie indywidualne i zbiorowe (Jacobi 1996: ). Znaczenie zbiorowe uzyskuje siê przez obiektywn¹ amplifikacjê na podstawie baœni, mitów itp. Nie mo na jednak powiedzieæ niczego o œnie, jeœli nie uwzglêdni siê osobistego kontekstu. Taka metoda interpretacji snu jest zatem poszukiwaniem znaczenia w konstelacjach symboli, przedzieraniem siê przez tworzywo marzenia sennego, tak jakby by³ to brzemienny w znaczenia tekst w obcym jêzyku. Jung, podobnie jak Artemidor, traktuje sen jak tekst, którego nie rozumie dobrze albo nie zna w nim paru s³ów, czy te ma do czynienia z tekstem fragmentarycznym (Jung 1995: 107). Jest to dok³adnie ta sama metoda, któr¹ stosuje Artemidor, z tym e autor Rozwa añ o œnie odnosi j¹ do przysz³oœci, Jung zaœ do przesz³oœci. W ka - dym wypadku chodzi o poznanie i zrozumienie zdarzeñ, inny jest tylko wektor tych zdarzeñ skierowany w przysz³oœæ lub zwrócony w przesz³oœæ. Sen nie skrywa niczego to my nie rozumiemy jego jêzyka. Talmud mówi, e sen sam siê objaœnia. Bez w¹tpienia punktem stycznym w pracy onejrokryty i w pracy psychoanalityka jest diagnoza, obaj poruszaj¹ siê jednak w innych wymiarach czasu. Artemidor ma poczucie odniesienia snów jedynie do przysz³oœci i tera- Ÿniejszoœci rozró nia sen proroczy, czyli wizjê o realnym wp³ywie na ycie cz³owieka (pomyœlnoœæ lub nieszczêœcie), od marzenia sennego ogl¹danych we œnie obrazów, które nie stanowi¹ przepowiedni (gdy s¹ œwiadectwem ukrytych popêdów lub np. efektem g³odu) i z chwil¹ przebudzenia trac¹ dla œni¹cego wa noœæ (Artemidor 1995: [I 1]). Omówione sny o zwierzêtach s¹ snami proroczymi i alegorycznymi, ukazuj¹ bowiem przysz³oœæ nie dos³ownie, lecz za zas³on¹ symboli. Interpretowanie marzeñ sennych w ujêciu Artemidora jest wiêc pewn¹ umiejêtnoœci¹, sztuk¹ wzbudzaj¹c¹ szacunek, która umo liwia siêganie do pok³adów tego, co dziœ nazywamy nieœwiadomoœci¹. Jej wyrazicielem mo e byæ zwierzê, zw³aszcza przemawiaj¹ce do cz³owieka, a opozycja rysuj¹ca siê miêdzy nimi na kartach sennika by³aby opozycj¹ œwiadomoœci i nieœwiadomoœci, intencji i wolnoœci od intencji, dwuznacznoœci i jednoznacznoœci, fa³szu i prawdy. Opozycja ta oczywiœcie nie przebiega tylko gdzieœ poza nami, w relacjach z tzw. œwiatem ni szym, lecz ujawnia siê swoistym napiêciem w yciu duchowym cz³owieka, napiêciem uwalnianym niekiedy w snach, które, jak powiedzia³ Jung, s¹ zagadkowym poselstwem naszej nocnej sfery psyche (Jacobi 1996: 106).

13 Symbolika zwierz¹t w Rozwa aniach o snach Artemidora z Daldis 61 Bibliografia i Ÿród³a Artemidori Daldiani Onirocriticon Libri V, MCMLXIII, recognovit Roger A. Pack, Lipsia. Artemidor z Daldis (1995), Rozwa ania o snach, prze³. Iwona ó³kowska, Warszawa. Bajki (1961), Bajki Ezopowe, prze³. i oprac. Marian Golias, Wroc³aw [BN]. Forstner Dorothea (1990), Œwiat symboliki chrzeœcijañskiej, prze³. i oprac. Wanda Zakrzewska, Pawe³ Pachciarek, Ryszard Turzyñski, Warszawa. Jacobi Jolande (1996), Psychologia C.G. Junga, prze³. Stanis³aw ypacewicz, Warszawa. Jung Carl Gustav (1993), Fenomenologia ducha w baœniach, [w:] idem, Archetypy i symbole. Pisma wybrane, prze³. Jerzy Prokopiuk, Warszawa. (1995), Podstawy psychologii analitycznej. Wyk³ady tavistockie, prze³. Robert Reszke, Warszawa. Kurth Hans (1995), Leksykon symboli marzeñ sennych, Warszawa. Lewis Clive Staples (1995), Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury œredniowiecznej i renesansowej, prze³. Witold Ostrowski, Kraków. Magdi Cherifa Ismª il (1968), Die Kapitel über Traumtheorie und Traumdeutung aus dem Kitªb at-tahrìr fî ilm at-tafsìr des Diyª ad DÌn al-(azìri, Göttingen. Margul Tadeusz (1996), Zwierzê w kulcie i micie, Lublin. Zieliñski Tadeusz (1991), Religia staro ytnej Grecji. Zarys ogólny. Religia hellenizmu, Wroc³aw.

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

RUCH KONTROLI WYBORÓW. Tabele pomocnicze w celu szybkiego i dokładnego ustalenia wyników głosowania w referendum w dniu 6 września 2015 r.

RUCH KONTROLI WYBORÓW. Tabele pomocnicze w celu szybkiego i dokładnego ustalenia wyników głosowania w referendum w dniu 6 września 2015 r. RUCH KONTROLI WYBORÓW Tabele pomocnicze w celu szybkiego i dokładnego ustalenia wyników głosowania w referendum w dniu września r. Plik zawiera - dwie tabele pomocnicze do zliczania wyników cząstkowych

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex)

1. Podstawy budowania wyra e regularnych (Regex) Dla wi kszo ci prostych gramatyk mo na w atwy sposób napisa wyra enie regularne które b dzie s u y o do sprawdzania poprawno ci zda z t gramatyk. Celem niniejszego laboratorium b dzie zapoznanie si z wyra

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia

POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM. Vademecum doradztwa edukacyjno-zawodowego. Akademia POMOC PSYCHOLOGICZNO-PEDAGOGICZNA Z OPERONEM PLANOWANIE DZIAŁAŃ Określanie drogi zawodowej to szereg różnych decyzji. Dobrze zaplanowana droga pozwala dojechać do określonego miejsca w sposób, który Ci

Bardziej szczegółowo

2.Prawo zachowania masy

2.Prawo zachowania masy 2.Prawo zachowania masy Zdefiniujmy najpierw pewne podstawowe pojęcia: Układ - obszar przestrzeni o określonych granicach Ośrodek ciągły - obszar przestrzeni którego rozmiary charakterystyczne są wystarczająco

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO

REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW. OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA NIEPEŁNOSPRAWNEGO LUB PRZEWLEKLE CHOREGO Załącznik nr 1 do Uchwały Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Opolu Nr 786/VI/2014 z dnia 29.09.2014 r. REGULAMIN WSPARCIA FINANSOWEGO CZŁONKÓW OIPiP BĘDĄCYCH PRZEDSTAWICIELAMI USTAWOWYMI DZIECKA

Bardziej szczegółowo

za pośrednictwem 00-898 Warszawa Al. Solidarności 127 (art. 398 2 kpc) ul. Góralska 5 01-112 Warszawa

za pośrednictwem 00-898 Warszawa Al. Solidarności 127 (art. 398 2 kpc) ul. Góralska 5 01-112 Warszawa (WZÓR) Warszawa, dn. 2012 r. SĄD APELACYJNY SĄD PRACY I UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH w Warszawie za pośrednictwem Sądu Okręgowego XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych w Warszawa 00-898 Warszawa Al. Solidarności

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r.

UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE. z dnia 4 kwietnia 2016 r. UCHWAŁA NR XVII/245/2016 RADY MIEJSKIEJ W MIECHOWIE z dnia 4 kwietnia 2016 r. w sprawie przyjęcia Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Miechów

Bardziej szczegółowo

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą.

KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII. Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KRYTERIUM WYMAGAŃ Z RELIGII Uczeń otrzymujący ocenę wyższą spełnia wymagania na ocenę niższą. KLASA III Ocena dopuszczająca -Wie, dlaczego należy odprawiać I piątki miesiąca. -Wie, że słowo Boże głoszone

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie zdrowia i znajomość czynników na nie wpływających przez dzieci w wieku przedszkolnym.

Postrzeganie zdrowia i znajomość czynników na nie wpływających przez dzieci w wieku przedszkolnym. Postrzeganie zdrowia i znajomość czynników na nie wpływających przez dzieci w wieku przedszkolnym. W nowoczesnym podejściu do edukacji zdrowotnej, zwłaszcza dzięki rozwojowi nauk medycznych, w tym higieny,

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 19 Strona 2 z 19 Strona 3 z 19 Strona 4 z 19 Strona 5 z 19 Strona 6 z 19 Strona 7 z 19 W pracy egzaminacyjnej oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia do projektu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku,

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku, PROTOKÓŁ z kontroli w Warsztatach Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Słupsku przeprowadzonej przez Głównego Specjalistę Wydziału Audytu i Kontroli

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE. z dnia... 2016 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY MIASTA KIELCE z dnia... 2016 r. w sprawie określenia zasad przyznawania, wysokości i otrzymywania diet oraz zwrotu kosztów podróży przysługujących Radnym Rady Miasta Kielce Na

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia

II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia II edycja akcji Przedszkolak pełen zdrowia Odporność wzmacniamy, bo o zdrowe żywienie i higienę dbamy I tydzień: Uświadomienie dzieciom, co oznaczają pojęcia : zdrowie i choroba. Jakie są objawy choroby

Bardziej szczegółowo

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia:

Walne Zgromadzenie Spółki, w oparciu o regulacje art. 431 1 w zw. z 2 pkt 1 KSH postanawia: Załącznik nr Raportu bieżącego nr 78/2014 z 10.10.2014 r. UCHWAŁA NR /X/2014 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia WIKANA Spółka Akcyjna z siedzibą w Lublinie (dalej: Spółka ) z dnia 31 października 2014

Bardziej szczegółowo

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami

Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Steelmate - System wspomagaj¹cy parkowanie z oœmioma czujnikami Cechy: Kolorowy i intuicyjny wyœwietlacz LCD Czujnik wysokiej jakoœci Inteligentne rozpoznawanie przeszkód Przedni i tylni system wykrywania

Bardziej szczegółowo

Komputer i urządzenia z nim współpracujące

Komputer i urządzenia z nim współpracujące Temat 1. Komputer i urządzenia z nim współpracujące Realizacja podstawy programowej 1. 1) opisuje modułową budowę komputera, jego podstawowe elementy i ich funkcje, jak również budowę i działanie urządzeń

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13

Reguła Życia. spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 spotkanie rejonu C Domowego Kościoła w Chicago JOM 2014-01-13 Reguła życia, to droga do świętości; jej sens można również określić jako: - systematyczna praca nad sobą - postęp duchowy - asceza chrześcijańska

Bardziej szczegółowo

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska

Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska Regulamin Projektów Ogólnopolskich i Komitetów Stowarzyszenia ESN Polska 1 Projekt Ogólnopolski: 1.1. Projekt Ogólnopolski (dalej Projekt ) to przedsięwzięcie Stowarzyszenia podjęte w celu realizacji celów

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 ZARZĄDZENIE Nr 2/2016 z dnia 16 lutego 2016r DYREKTORA PRZEDSZKOLA Nr 14 W K O N I N I E W sprawie wprowadzenia REGULAMINU REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 IM KRASNALA HAŁABAŁY W KONINIE Podstawa

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r.

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania, wydawania i użytkowania Karty Rodzina Plus. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6a i

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE I WYPŁATĘ ZASIŁKU DLA OPIEKUNA

WNIOSEK O USTALENIE I WYPŁATĘ ZASIŁKU DLA OPIEKUNA Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: Część I Dane osoby ubiegającej się Imię Numer PESEL *) Obywatelstwo WNIOSEK O USTALENIE I WYPŁATĘ ZASIŁKU DLA OPIEKUNA

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad udzielania stypendiów o charakterze motywującym ze środków Gminy Kozienice. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczy zamówienia publicznego o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro.

Zapytanie ofertowe dotyczy zamówienia publicznego o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro. Zaproszenie do złożenia oferty cenowej na Świadczenie usług w zakresie ochrony na terenie Pałacu Młodzieży w Warszawie w 2015 roku Zapytanie ofertowe dotyczy zamówienia publicznego o wartości nieprzekraczającej

Bardziej szczegółowo

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy

Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy REGULAMIN AKCJI PROMOCYJNEJ Skuteczność i regeneracja 48h albo zwrot pieniędzy 1. ORGANIZATOR, CZAS TRWANIA AKCJI PROMOCYJNEJ, PROGRAM AKCJI 1.1 Organizatorem akcji promocyjnej prowadzonej pod nazwą Skuteczność

Bardziej szczegółowo

Uchwały podjęte przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Zakładów Lentex S.A. z dnia 11 lutego 2014 roku

Uchwały podjęte przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Zakładów Lentex S.A. z dnia 11 lutego 2014 roku Uchwały podjęte przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Zakładów Lentex S.A. z dnia 11 lutego 2014 roku Uchwała Nr 1 z dnia 11 lutego 2014 roku w sprawie wyboru przewodniczącego Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia.

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne pracownika

Zabezpieczenie społeczne pracownika Zabezpieczenie społeczne pracownika Swoboda przemieszczania się osób w obrębie Unii Europejskiej oraz możliwość podejmowania pracy w różnych państwach Wspólnoty wpłynęły na potrzebę skoordynowania systemów

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Płeć respondentów. Źródło: opracowanie własne. Wykres 2. Wiek respondentów.

Wykres 1. Płeć respondentów. Źródło: opracowanie własne. Wykres 2. Wiek respondentów. Ogółem w szkoleniach wzięły udział 92 osoby, które wypełniły krótką ankietę mającą na celu poznanie ich opinii dotyczących formy szkolenia, osób prowadzących, a także przydatności przekazywanych informacji.

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

Okręgowa Rada Pielęgniarek i Położnych Regionu Płockiego

Okręgowa Rada Pielęgniarek i Położnych Regionu Płockiego Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 163/VI/2012 ORPiP RP z dnia 5 września 2012 r. w sprawie powołania Zespołu Wizytującego oraz określenia procedury przeprowadzania wizytacji pielęgniarek lub położnych wykonujących

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina

UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG. z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina UCHWAŁA NR XXVIII/294/2013 RADY GMINY NOWY TARG z dnia 27 września 2013 r. w sprawie przyjęcia programu 4+ Liczna Rodzina Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 oraz art.51 ust.1 z dnia 8 marca 1990 r. ustawy

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI

STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI 1 UWAGI OGÓLNE 1 Zespół Szkół w Miękini powołany został przez Radę Gminy Miękinia Uchwałą nr XX/149/04 Rady Gminy w Miękini z dnia 25 maja 2004r. w sprawie utworzenia Zespołu

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu

UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu UCHWAŁA NR XI/173/15 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie utworzenia Chorzowskiej Rady Seniorów oraz nadania jej Statutu Na podstawie art. 5c w związku z art.7 ust.1 pkt 17 ustawy z

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XLVIII/ 311 /10 Rady Gminy Wijewo z dnia 15 października 2010 r.

UCHWAŁA Nr XLVIII/ 311 /10 Rady Gminy Wijewo z dnia 15 października 2010 r. UCHWAŁA Nr XLVIII/ 311 /10 Rady Gminy Wijewo z dnia 15 października 2010 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomani na

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH

REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W W PIETROWICACH WIELKICH REGULAMIN RADY RODZICÓW PRZY ZESPOLE SZKÓŁ W ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Rada Rodziców Zespołu Szkół w Pietrowicach Wielkich, zwana dalej Radą, działa na podstawie artykułów 53 i 54 Ustawy o systemie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych)

Zapytanie ofertowe. (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych) Kraków, dn. 15 września 2015 r. Zapytanie ofertowe (do niniejszego trybu nie stosuje się przepisów Ustawy Prawo Zamówień Publicznych) W związku z realizacją przez Wyższą Szkołę Europejską im. ks. Józefa

Bardziej szczegółowo

Zapisy na kursy B i C

Zapisy na kursy B i C Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego Zapisy na kursy B i C rok akademicki 2016 / 2017 procedura i terminarz Gdańsk, 2016 Tok studiów w Instytucie Psychologii UG Poziomy nauczania i ścieżki specjalizacyjne

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. ROZPORZ DZENIE MINISTRA GOSPODARKI z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiêbiorstwa energetyczne. (Dz. U. Nr 75, poz. 866, z dnia 15 wrzeœnia 2000 r.) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

tróżka Źródło: www.fotolia.pl

tróżka Źródło: www.fotolia.pl Ogród na tarasie Wiele bylin przeżywa właśnie pełnię swego rozkwitu, ale nie jest jeszcze za późno, aby dosadzić nowe efektowne rośliny i wzbogacić swój taras niezwykłymi aranżacjami. tróżka Źródło: www.fotolia.pl

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie zasiłku dla opiekuna: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO ZASIŁKU DLA OPIEKUNA przysługującego na podstawie z ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych (zwany dalej Regulaminem), określa organizację i tok praktyk

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku Informacja dotycząca Stypendiów Burmistrza Miasta Turku za wyniki w nauce, stypendia za osiągnięcia sportowe oraz stypendia za osiągnięcia w dziedzinie kultury i działalności artystycznej. Urząd Miejski

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady

Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA Regulamin Rady Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Rada Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Eurogalicja, zwana dalej Radą, działa na podstawie: Ustawy

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU. z dnia 29 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU. z dnia 29 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU z dnia 29 października 2014 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków udzielania pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym dla uczniów będących stałymi

Bardziej szczegółowo

Biegi dla dzieci i młodzieży w ramach 2 Zambrowskiego Biegu Ulicznego

Biegi dla dzieci i młodzieży w ramach 2 Zambrowskiego Biegu Ulicznego REGULAMIN Biegi dla dzieci i młodzieży w ramach 2 Zambrowskiego Biegu Ulicznego 1 maja 2016 roku ORGANIZATOR Organizatorem imprezy Biegi dla dzieci w ramach 2 Zambrowskiego Biegu Ulicznego, zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania).

Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). Strategia rozwoju kariery zawodowej - Twój scenariusz (program nagrania). W momencie gdy jesteś studentem lub świeżym absolwentem to znajdujesz się w dobrym momencie, aby rozpocząć planowanie swojej ścieżki

Bardziej szczegółowo

Adresaci programu. Glenn Doman

Adresaci programu. Glenn Doman Program zajęć świetlicowych z zakresu promocji zdrowia dla uczniów Szkoły Podstawowej Nr 24 w Zabrzu Zdrowie jest najpierwszym darem, uroda drugim, a bogactwo trzecim. -Platon Według Światowej Organizacji

Bardziej szczegółowo

Żałoba po śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wyniku morderstwa lub zabójstwa

Żałoba po śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wyniku morderstwa lub zabójstwa Żałoba po śmierci osoby bliskiej, która zginęła w wyniku morderstwa lub zabójstwa Żałoba Śmierć bliskiej osoby to dramatyczne wydarzenie. Nagła śmierć w wyniku morderstwa lub zabójstwa wywołuje szczególny

Bardziej szczegółowo

2. Nie mogą brać udziału w działaniach ratowniczych strażacy, których stan wskazuje, że są pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających.

2. Nie mogą brać udziału w działaniach ratowniczych strażacy, których stan wskazuje, że są pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających. REGULAMIN ORGANIZACYJNY UDZIAŁU W AKCJACH RATOWNICZYCH I SZKOLENIACH POŻARNICZYCH ORAZ SPOSÓB ICH ROZLICZANIA I WYPŁATY EKWIWALENTU PIENIĘŻNEGO DLA CZŁONKÓW OCHOTNICZYCH STRAŻY POŻARNYCH GMINY WÓLKA I.

Bardziej szczegółowo

SZYBKI PIT przestrzega przed błędami w zeznaniu

SZYBKI PIT przestrzega przed błędami w zeznaniu SZYBKI PIT przestrzega przed błędami w zeznaniu Okres kampanii rozliczania PIT-ów, to czas, kiedy wielu podatników zostaje wezwanych do urzędów skarbowych. Główną przyczyną tych wezwań są błędy w formularzach

Bardziej szczegółowo

Metoda LBL (ang. Layer by Layer, pol. Warstwa Po Warstwie). Jest ona metodą najprostszą.

Metoda LBL (ang. Layer by Layer, pol. Warstwa Po Warstwie). Jest ona metodą najprostszą. Metoda LBL (ang. Layer by Layer, pol. Warstwa Po Warstwie). Jest ona metodą najprostszą. Po pierwsze - notacja - trzymasz swoją kostkę w rękach? Widzisz ścianki, którymi można ruszać? Notacja to oznaczenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków

Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków Kazimierz Krzysztofek Szkoła WyŜsza Psychologii Społecznej Fundacja Pro Cultura Społeczeństwo sieciowe. Implikacje dla kultury i edukacji Polaków Kongres Bibliotek Publicznych Warszawa, 22-23.11. 2010

Bardziej szczegółowo

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania...

Instalacja. Zawartość. Wyszukiwarka. Instalacja... 1. Konfiguracja... 2. Uruchomienie i praca z raportem... 4. Metody wyszukiwania... Zawartość Instalacja... 1 Konfiguracja... 2 Uruchomienie i praca z raportem... 4 Metody wyszukiwania... 6 Prezentacja wyników... 7 Wycenianie... 9 Wstęp Narzędzie ściśle współpracujące z raportem: Moduł

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Ścięgoszów, zwana dalej Fundacją ustanowiona przez Łukasza Perkowskiego Olgę Sobkowicz zwanych dalej fundatorami, aktem

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA

PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA PRZYJĘCIE NA LECZENIE DO SZPITALA (Część 3 Ustawy o zdrowiu psychicznym z 1983 roku [Mental Health Act 1983]) 1. Imię i nazwisko pacjenta 2. Imię i nazwisko osoby sprawującej opiekę nad pacjentem ( lekarz

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY

INSTRUKCJA SERWISOWA. Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport OPCJONALNY Wprowadzenie nowego filtra paliwa PN 874060 w silnikach ROTAX typ 912 is oraz 912 is Sport ATA System: Układ paliwowy OPCJONALNY 1) Zastosowanie Aby osiągnąć zadowalające efekty, procedury zawarte w niniejszym

Bardziej szczegółowo

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM

POLSKA IZBA TURYSTYKI POLISH CHAMBER OF TOURISM Załącznik nr 1 do Uchwały Prezydium Polskiej Izby Turystyki nr 3/2015/P/E Regulamin powoływania i pracy Egzaminatorów biorących udział w certyfikacji kandydatów na pilotów wycieczek I. Postanowienia ogólne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OKRESOWEJ OCENY PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY W SULĘCZYNIE

REGULAMIN OKRESOWEJ OCENY PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY W SULĘCZYNIE Załącznik do Zarządzenia Nr 58/2009 Wójta Gminy Sulęczyno z dnia 29.09.2009r REGULAMIN OKRESOWEJ OCENY PRACOWNIKÓW URZĘDU GMINY W SULĘCZYNIE 1. 1. Pracownicy Urzędu zatrudnieni na stanowiskach urzędniczych,

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI Liceum

SCENARIUSZ LEKCJI Liceum Proponowany scenariusz jest przykładem postępowania dydaktycznego wyprowadzonego z zasad konstruktywizmu edukacyjnego: SCENARIUSZ LEKCJI Liceum Temat lekcji: Czy huśtawka jest oscylatorem harmonicznym?

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

Nazwisko. Ulica Numer domu Numer mieszkania.... (imię i nazwisko) Data urodzenia:... numer PESEL... Kod pocztowy: Ulica. Numer domu. Telefon...

Nazwisko. Ulica Numer domu Numer mieszkania.... (imię i nazwisko) Data urodzenia:... numer PESEL... Kod pocztowy: Ulica. Numer domu. Telefon... Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: Część I Dane osoby ubiegającej się WNIOSEK O USTALENIE i WYPŁATĘ ZASIŁKU DLA OPIEKUNA Imię Nazwisko Numer PESEL

Bardziej szczegółowo