Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata"

Transkrypt

1 Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata wykład 2 Średniowieczny obraz świata: Model dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015

2

3 Model Clive Staples Lewis, Odrzucony obraz. Wprowadzenie do literatury średniowiecznej i renesansowej, przeł. W. Ostrowski, Znak, Kraków 2008 (skrót cytatów: OO)

4 Średniowieczno-renesansowy Model uwagi wstępne Model jest modelem Nie jest jedynie dziełem filozofów, teologów i uczonych, ale w ogromnej mierze także artystów poetów i trubadurów oraz astrologów Starożytny spór o rolę matematyki w poznaniu zanika z matematyki pozostaje jednak geometryczny charakter Modelu Tradycja archimedejska jest (niemal) nieobecna Model opiera się głównie na kosmologii Arystotelesa, ale znaleźć można w nim wiele wpływów platońskich i motywów mitologicznych Teologia chrześcijańska miesza się z filozofią i mitem ( ) zarówno mitologia, jak i filozofia przekształciły się w teologię (OO, s. 69).

5 Wieki średnie, jak większość wieków, były pełne zmian i kontrowersji. Szkoły powstawały, walczyły i upadały. Mój opis tego, co nazywam Modelem średniowiecznym, pomija to wszystko; ignoruje nawet wielką zmianę od przeważającego platońskiego do przeważającego arystotelesowskiego poglądu na świat i bezpośrednie starcie między nominalistami i realistami. Czyni tak, ponieważ te sprawy, choć ważne dla historyka myśli, na poziomie literackim niemal nie mają wpływu. Model, jeśli idzie o te w nim elementy, które mogli zużytkować poeci i artyści, pozostał niezmieniony (C.S. Lewis, Odrzucony obraz, s. 29).

6 Model wpływy chrześcijańskie i pogańskie W długotrwałej wojnie wojska obu stron mogą naśladować się wzajemnie w metodach i wzajemnie zarażać epidemiami, mogą się nawet od czasu do czasu bratać. Tak było i w tym okresie. Konflikt między starą a nową religią był często ostry, a obie strony były gotowe używać środków przymusu, kiedy się ośmieliły. Ale jednocześnie wpływ jednej na drugą był bardzo wielki. W ciągu tych stuleci wiele z tego co było pochodzenia pogańskiego, zostało nieusuwalnie wbudowane w Model. Jest rzeczą charakterystyczną dla tego okresu, że niejedno z dzieł ( ) wzbudzało od czasu do czasu wątpliwość, czy jego autor był poganinem czy chrześcijaninem (OO, s. 55).

7 Rola filozofii Platona w Modelu

8 Rola filozofii Platona w Modelu Timaios nie ma nic z erotycznej mistyki, którą znajdujemy w Uczcie lub w Fajdrosie i prawie nic z polityki. I chociaż wspomina Idee (albo Formy), ich prawdziwe miejsce w Platońskiej teorii poznania nie zostało w nim okazane. Dla Chalcydiusza stają się one ideami prawie w sensie nowoczesnym myślami w umyśle Boga. W ten sposób dla średniowiecza Platon nie był ani logikiem, ani filozofem miłości, ani autorem Rzeczypospolitej. Był, zaraz po Mojżeszu, wielkim monoteistycznym kosmogonistą, filozofem stworzenia, a zatem paradoksalnie filozofem tej Natury, którą prawdziwy Platon tak często lekceważył (OO, s. 60).

9 Model w oczach poetów Wszelka przyrodzona rzecz Miejsce przyrodzone ma W którym jej najlepiej jest; Ku temu miejscu każda rzecz Przez wrodzoną skłonność swą Zmierza, aby doszła tam Chaucer, The House of Fame O srogi pierwszy ruchu firmamentu Co swym dziennym skłonem wciąż napierasz I rzucasz od Wschodu wszystko aż do Okcydentu Co z natury chce inną drogę wybierać Chaucer Do tego środka ciągnąć Pragnie każda świata rzecz Gower, Confession

10 Architektura Modelu W środku kulista Ziemia, otoczona przezroczystymi, koncentrycznymi sferami do każdej z pierwszych siedmiu sfer przytwierdzono ciało zwane planetą (Księżyc, Merkury, Wenus, Słońce, Mars, Jowisz i Saturn) Poza sferą Saturna: Stellatum (niebo gwiaździste) Ponad Stellatum Primum Mobile (źródło ruchu dla całego systemu) Poza czasem i przestrzenią: Empyreum

11

12 Architektura modelu Tworzywem Wszechświata są cztery żywioły oraz kwintesencja, czyli eter ale ten można znaleźć tylko ponad księżycem i my, śmiertelnicy, nie znamy go doświadczalnie (OO, s. 91) Dla człowieka średniowiecznego Wszechświat był czymś skończonym W przeciwieństwie do późniejszej kosmologii Wszechświat nie był ani ciemny ani bezdźwięczny ani niezamieszkały Model podkreśla, że słońce oświetla cały Wszechświat noc jest zjawiskiem lokalnym: Gdy spoglądamy w górę na nocne niebo patrzymy przez ciemność, ale nie na ciemność (OO, s. 103) Harmonia sfer rozumiana dosłownie poruszając się, sfery emitują dźwięk Wszechświat zamieszkiwany jest przez istoty różnego rodzaju W warstwie podksiężycowej (od wysokości ponad lotem ptaków mieszkają) demony Ponad księżycem znajdują się Anioły oraz Inteligencje (planet) Ruch sfer propagowany jest w porządku zstępującym Sfery i planety wpływają na Ziemię badaniem tego wpływu zajmuje się astrologia Oddziaływanie wpływów na ludzi jest zapośredniczone przez zmiany w powietrzu

13 Problemy z Astrologią Astronomia i astrologia pozostają ze sobą zrośnięte Ale: Astrologia nie jest specjalnością średniowiecza. Średniowiecze odziedziczyło ją po starożytności i przekazało renesansowi (OO, s. 97) Prawowierni teologowie mogli przyjmować teorię, że planety mają wpływ na zdarzenia i na psychikę człowieka, a jeszcze bardziej na rośliny i minerały, Ale: Kościół walczył z przepowiedniami za pieniądze (wątpliwymi moralnie i politycznie) przeciw determinizmowi przeciw kultowi planet

14 Fortuna (Nicoletto da Modena)

15 Fortuna <<O ile mi wiadomo, Dantemu przypadło w udziale wysunięcie błyskotliwego przypuszczenia, że mimo wszystko Ziemia ma własną ziemską Inteligencję i że nie jest nią nic innego tylko Fortuna. Oczywiście, Fortuna nie steruje Ziemią po orbicie; spełnia obowiązki Inteligencji na sposób właściwy dla globu nieruchomego. Bóg, powiada Dante, który dał niebiosom przewodników tak, iż wszędzie równa blasków potęga. Podobnie z ludzką świetnością i władzą czyni, że z rodu do rodu przechodzi; próżne się dobra nigdzie nie osadzą. Ni rozum ludzki temu nie przeszkodzi, że jedni górą, kiedy drudzy dołem, tak bowiem wedle uznania ich wodzi dziewka Fortuna, która toczy kołem ( ). Ona zaś, pośród błogich duchów grona nie słyszy tego, jeno na swym kole dłoń trzyma, szczęsna i rozpromieniona >> (OO, s. 127).

16 Przeciw historiozofii <<średniowieczna koncepcja Fortuny zmierza do zniechęcania ludzi do prób tworzenia filozofii historii. Jeśli większość wypadków zdarza się, ponieważ Fortuna obraca koło, radując się swoją błogością i udzielając każdemu szansy, grunt usuwa się spod stóp Heglów, Carlyle ów, Spenglerów, marksistów, a nawet Macaulaya>> (OO, s. 149)

17

18 Dygresja o Długowiecznych (longaevi), czyli osobliwych mieszkańcach Modelu Żadna zła stwora, co błądzi po nocy, We mgle lub w ogniu nad jeziorem lub moczarem, Sina, sucha wiedźma, duch uparcie nieodżegnany, Żaden czarcik ni śniada Faery z kopalni. (Milton, Comus) Jak ta pigmejska rasa Za górą Indyjską albo Wieszcze Elfy (Faery Elves) Których nocne hulanki na skraju lasu Lub u źródła widzi wieśniak spóźniony... (Milton, Paradise Lost) I Panie z ogrodu Hesperyd, co się wydały Piękniejsze niż z dawna bajano lub w nowszych czasach, Gdy Czarodziejskie Panny (Fairy Damsels) w puszczy rozległej Spotkali rycerze z Logres lub Lyones (Milton, Paradise Kegained)

19 Dwie ważne zasady Modelu Zasada triady Jest rzeczą niemożliwą, żeby dwie rzeczy połączyły się bez trzeciej. Musi istnieć jakiś węzeł między nimi, żeby się zetknęły (Platon, Timaios, 31b- c). Przykładowo w platońskiej Uczcie człowiek nie może bezpośrednio spotkać się z bóstwem konieczne jest pośrednictwo demonów Zasada pełni Wszystko we Wszechświecie ma sens, zatem nie może być w nim miejsc pustych Lewis przytacza przykład: Jeśli między eterem i ziemią znajduje się pas powietrza, Apulejuszowi wydaje się, że sama raio wymaga, żeby było on zamieszkany (OO, s. 51)

20 Jeszcze o architekturze Majmonides: każda gwiazda 90 razy większa niż Ziemia W South English Legendary wyczytać można, że gdyby człowiek mógł podróżować w górę z szybkością czterdziestu mil i jeszcze trochę więcej na dzień, nie dotarłby do Stellatum po 8000 lat Dante spogląda na Ziemię ze Stellatum i widzi jej południową półkulę Chaucer jest w strefie podksiężycowej ale odróżnia statki a nawet, choć z trudnością, zwierzęta Ziemia znajduje się w środku Wszechświata, ale zarazem jest jego najniżej położonym punktem świat nadksiężycowy jest bardziej harmonijny niż podksiężycowy: Według myśli nowoczesnej, tj. ewolucyjnej, człowiek stoi na szczycie schodów, których początek ginie w mroku; według średniowiecznej, stoi on u podnóża schodów, których szczyt niewidoczny jest w świetle (OO)

21 Dynamika modelu Model przejmuje teorię ruchu Arystotelesa (ruch rozumiany bardzo szeroko) Ruchem jest przechodzenie od możności do aktu Dwie klasy ruchów: naturalne ( ciało porusza się samo przez się ) nadksiężycowy wymuszone ( ciało porusza się na skutek działania poruszyciela ) podksiężycowy Podstawowa zasada dynamiki: wszystko co się porusza jest przez coś poruszane Model podkreśla wagę celowości ruchu Wszystko dąży do miejsca naturalnego

22 Dynamika modelu Wszelka siła, ruch i skuteczność pochodzą od Boga, zstępują do Primum Mobile i sprawiają, że zaczyna się ono obracać; dokładny rodzaj działającej przy tym przyczynowości będzie rozważony później. Obroty Sfery Pierwszego Ruchu powodują obroty stellatum która to sfera powoduje ruch sfery Saturna i tak dalej, w dół, aż do ostatniej ruchomej sfery - sfery Księżyca. Ale istnieje dalsza złożoność ruchów. Primum Mobile obraca się od wschodu i do zachodu, zataczając pełne koło co dwadzieścia cztery godziny. Dolne sfery mają - z przyrodzonej skłonności - znacznie wolniejszy obrót z zachodu na wschód, któremu trzeba 36 tysięcy lat, żeby się dopełnić. Ale codzienny impuls Primum Mobile zmusza je jakby swoim nurtem lub prądem do codziennego cofnięcia tak, że ich rzeczywisty ruch zmierza ku zachodowi, ale z szybkością zmniejszoną wskutek wysiłku, by poruszać się w kierunku przeciwnym (OO, s. 96).

23 Dynamika modelu W jaki sposób Primum Mobile wprawia w ruch cały system? Nie wolno wyobrażać sobie, że porusza On [Bóg] rzeczy za pomocą jakiegoś pozytywnego działania, bo to oznaczałoby przypisywanie Mu jakiegoś ruchu, a wtedy nie doszlibyśmy do całkowicie nieruchomego Twórcy Ruchu. W jaki więc sposób porusza On rzeczy? Arystoteles odpowiada: kinei hos eromenon On porusza jak ukochany. Porusza inne rzeczy tak, jak przedmiot pragnień porusza tych, którzy go pragną. Sfera Primum Mobile wzrusza się dzięki swej miłości do Boga, a wzruszywszy się, udziela ruchu reszcie wszechświata (OO, s. 104).

24 Hierarchiczność w Modelu Hierarchia ziemska odbija hierarchię niebieską Przejawia się silnie w angelologii; szczególnie treść dzieła O hierarchii niebieskiej Pseudo- Dionizego wywarła wpływ na literaturę i sztukę Potrójna troistość gatunków aniołów (Spenser). Lewis pisze: <<Pierwsza hierarchia mieści trzy gatunki - Serainy, Cherubiny i Trony. Są to stworzenia najbliższe Boga. Zwrócone obliczem ku Niemu amesos nullius interiectu bezpośrednio, okrążają Go w nieustannym tańcu. Nazwy Seraf i Tron łączy ten autor z pojęciem gorąca lub płonięcia - cechą dobrze znaną poetom. Stąd u Chaucera woźny sądu kościelnego miał czerwoną jak ogień twarz cherubina, a Pope nie tylko ze względu na rym pisał o zachwyconym Serainie, który adoruje i płonie Druga hierarchia mieści kyriotetes, czyli Panowania (Potestates, Potentates, czyli Moce), i exousiai, czyli Cnoty. Nie oznacza to moralnych wspaniałości, lecz raczej sprawności, tak jak mówiliśmy kiedyś o cnotach magicznego pierścienia albo lekarskiego ziela. Działanie obu tych hierarchii skierowane jest ku Bogu; stoją one, żeby tak rzec, twarzą ku Niemu, a plecami do nas. Stworzenia, które zajmują się Człowiekiem, znajdujemy dopiero w trzeciej, najniższej hierarchii. Mieści ona Księstwa (lub Książęta), Archaniołów i Aniołów. Wyraz anioł jest zatem zarówno nazwą gatunkową dla wszystkich dziewięciu gatunków składających się na trzy hierarchie, jak również nazwą własną dla najniższego rzędu>> (OO, s ).

25 Miejsce człowieka w Modelu

26 Miejsce człowieka w Modelu Model jest antropomorficzny, jest na miarę średniowiecznego człowieka nie jest antropocentryczny, człowiek nie znajduje się w jego centrum rewolucja kopernikańska nie usunęła człowieka z centrum Wszechświata, jak twierdzi np. Marxn Buber Ludzie są extra muros, poza murami miasta porządek materialny jest odwróceniem porządku duchowego (choć ziemia jest w geometrycznym centrum wszechświata, w porządku duchowym jest na peryferiach) W środkowym zamku, w mieście empirejskim, zasiada na tronie Cesarz. W niższych niebiosach żyje anielskie rycerstwo. My, na ziemi, jesteśmy poza murem miejskim (wyobrażenie poetyckie) Model ma charakter antropo- peryferyjny: Z pewnością istnieje uderzająca różnica między tym Modelem w którym Bóg jest o wiele mniej kochającym niż kochanym, a człowiek jest tworem marginalnym i wizją chrześcijańską, w której upadek człowieka i wcielenie Boga jako człowieka dla odkupienia człowieka jest sprawą centralną (C.S. Lewis)

27 * Zagadnienie to świetnie przedstawione jest w książce U. Eco Początek i ewolucja Modelu <<W najbardziej charakterystycznym dla siebie wydaniu człowiek średniowiecza nie był marzycielem ani wędrowcem. Był organizatorem, kodyfikatorem, budowniczym systemów. Chciał miejsca na wszystko i wszystkiego na właściwym miejscu. Rozróżnianie, określanie, układanie rubryk było jego rozkoszą>>. <<Niczego bardziej nie lubili ludzie średniowiecza i niczego lepiej nie robili od sortowania i porządkowania. Podejrzewam, że ze wszystkich wynalazków nowożytnych najbardziej podziwialiby kartotekę>>. <<Zbudowanie tego modelu zostało uwarunkowane przez dwa czynniki, które już wymieniłem: zasadniczo książkowy charakter tej kultury i namiętną miłość do systematyzowania>> (OO, s. 25).

28

29 Model: podsumowanie <<Mam nadzieję, że nikt nie pomyśli, iż zalecam powrót do średniowiecznego Modelu. Wysuwam jedynie rozważania, które mogą skłonić nas do patrzenia na wszelkie modele we właściwy sposób, z szacunkiem dla każdego, ale bez robienia z niego bożyszcza. Bardzo dobrze, że wszystkim nam bliska jest idea, iż w każdej epoce umysł ludzki podlega głębokim wpływom przyjętego modelu wszechświata. Ale istnieje ruch dwustronny; model także podlega wpływom panującego stanu umysłu. Musimy uznać, że to, co nazywano rozsmakowaniem się we wszechświatach, należy nie tylko wybaczyć, lecz także uznać za nieuniknione. Nie możemy już zbywać zmiany modeli jako prostego postępu od błędu do prawdy. Żaden model nie jest katalogiem rzeczywistości ostatecznych i żaden nie jest tylko fantazją. Każdy jest poważnym usiłowaniem włączenia weń wszystkich zjawisk znanych w danym okresie i każdemu udaje się wiele ich włączyć>> (OO, s. 187).

30 Kolejne zajęcia: upadek Modelu i narodziny nowożytności Kiedy Bóg opuszczał z wolna miejsce, z którego sprawował niegdyś władzę nad wszechświatem i jego porządkiem wartości, oddzielając dobro od zła i nadając sens każdej rzeczy, Don Kichot wyszedł ze swego domu i nie umiał już świata rozpoznać. Jakoż świat, pod nieobecność Najwyższego Sędziego, objawił się nagle w przerażającej wieloznaczności; boska Prawda, prawda jedyna, rozpadła się na setki prawd względnych, którymi podzielili się ludzie. Tak oto narodził się świat Czasów Nowożytnych. Milan Kundera, Sztuka powieści (esej pierwszy Wzgardzone dziedzictwo Cervantesa)

14. Obrazy świata II. Starożytność i średniowiecze. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu

14. Obrazy świata II. Starożytność i średniowiecze. Andrzej Wiśniewski Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 14. Obrazy świata II Starożytność i średniowiecze Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu Starożytność wytworzyła wiele teorii. My jednak skupimy się na

Bardziej szczegółowo

14. Obrazy świata II

14. Obrazy świata II 14. Obrazy świata II Starożytność i średniowiecze Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Starożytność wytworzyła wiele teorii. My jednak skupimy

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna.

Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. Filozofia, ISE, Wykład X - Filozofia średniowieczna. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia średniowieczna a starożytna 2 3 Ogólna charakterystyka filozofii średniowiecznej Ogólna charakterystyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Prezentacja. Układ Słoneczny

Prezentacja. Układ Słoneczny Prezentacja Układ Słoneczny Układ Słoneczny Układ Słoneczny układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, 166 znanych księżyców

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei

Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei Filozofia, Historia, Wykład IV - Platońska teoria idei 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Metafora jaskini 2 Świat materialny - świat pozoru Świat idei - świat prawdziwy Relacja między światem idei i światem

Bardziej szczegółowo

Mity na temat średniowiecza i renesansu

Mity na temat średniowiecza i renesansu Filozofia renesansu Mity na temat średniowiecza i renesansu średniowiecze było epoką zabobonu a renesans epoką rozumu średniowiecze nie znało starożytności i dopiero renesans zaczął się do niej odwoływać

Bardziej szczegółowo

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych

ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE. Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych ARGUMENTY KOSMOLOGICZNE Sformułowane na gruncie nauk przyrodniczych O CO CHODZI W TYM ARGUMENCIE Argument ten ma pokazać, że istnieje zewnętrzna przyczyna wszechświata o naturze wyższej niż wszystko, co

Bardziej szczegółowo

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Wiesław M. Macek. Teologia nauki. według. księdza Michała Hellera. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Wiesław M. Macek Teologia nauki według księdza Michała Hellera Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Warszawa 2010 Na początku było Słowo (J 1, 1). Książka ta przedstawia podstawy współczesnej

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz

COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE. Paweł Bortkiewicz COŚ TY ATENOM ZROBIŁ SOKRATESIE Paweł Bortkiewicz bortpa@amu.edu.pl Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie, Że ci ze złota statuę lud niesie, Otruwszy pierwej... REWOLUCJA SOKRATEJSKA uwydatnienie sprzeczności

Bardziej szczegółowo

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY

PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY PROSZĘ UWAŻNIE SŁUCHAĆ NA KOŃCU PREZENTACJI BĘDZIE TEST SPRAWDZAJĄCY RUCH OBROTOWY ZIEMI Ruch obrotowy to ruch Ziemi wokół własnej osi. Oś Ziemi jest teoretyczną linią prostą, która przechodzi przez Biegun

Bardziej szczegółowo

SP Klasa VI, temat 2

SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 zagiąć NAUKOWCY SP Klasa VI, temat

Bardziej szczegółowo

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI

Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Elementy filozofii i metodologii INFORMATYKI Filozofia INFORMATYKA Metodologia Wykład 1. Wprowadzenie. Filozofia, metodologia, informatyka Czym jest FILOZOFIA? (objaśnienie ogólne) Filozofią nazywa się

Bardziej szczegółowo

Podziękowanie Przedmowa W anielskim kręgu Kabała Anioły, archanioły, elohimy

Podziękowanie Przedmowa W anielskim kręgu Kabała Anioły, archanioły, elohimy Spis treœci Podziękowanie... 11 Przedmowa... 13 W anielskim kręgu... 17 O aniołowie, kim jesteście?... 19 Co odróżnia anioły od ludzi?... 20 Czy anioły mają swój początek?... 22 Co oznacza słowo: anioł?...

Bardziej szczegółowo

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk

Przyjaźń jako relacja społeczna w filozofii Platona i Arystotelesa. Artur Andrzejuk w filozofii Platona i Arystotelesa Artur Andrzejuk Plan Greckie pojęcie przyjaźni philia. Idealistyczna koncepcja przyjaźni u Platona. Polityczna rola platońskiej przyjaźni. Arystotelesowska koncepcja

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny Pytania:

Układ Słoneczny Pytania: Układ Słoneczny Pytania: Co to jest Układ Słoneczny? Czy znasz nazwy planet? Co jeszcze znajduje się w Układzie Słonecznym poza planetami? Co to jest Układ Słoneczny Układ Słoneczny to układ ciał niebieskich,

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2.

Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Filozofia, ISE, Wykład VII - Platońska teoria idei cz. 2. Artur Machlarz 2011-10-01 Plan wykładu 1 Czym według Platona jest wiedza prawdziwa i jak ją osiągnąć? 2 3 Protagoras - człowiek jest miarą wszechrzeczy...

Bardziej szczegółowo

Etyka problem dobra i zła

Etyka problem dobra i zła Etyka problem dobra i zła Plan wykładu Definicje i podstawowe odróżnienia Problem dobrego życia w klasycznej etyce Arystotelesowskiej Chrześcijańska interpretacja etyki Arystotelesowskiej Etyka - problem

Bardziej szczegółowo

(1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. (2) A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad

(1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. (2) A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad (1) Na początku stworzył Bóg niebo i ziemię. (2) A ziemia była pustkowiem i chaosem; ciemność była nad otchłanią, a Duch Boży unosił się nad powierzchnią wód. (3) I rzekł Bóg: Niech stanie się światłość.

Bardziej szczegółowo

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II

Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Rozwój ku pełni człowieczeństwa w nauczaniu Papieża Jana Pawła II Wojciech Kosek Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka, Bielsko-Biała, 10. kwietnia 2014 r. Konferencja Personalistyczna koncepcja wychowania

Bardziej szczegółowo

Układ Słoneczny. Pokaz

Układ Słoneczny. Pokaz Układ Słoneczny Pokaz Rozmiary planet i Słońca Orbity planet Planety typu ziemskiego Merkury Najmniejsza planeta U.S. Brak atmosfery Powierzchnia podobna do powierzchni Księżyca zryta kraterami część oświetlona

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016

3. Spór o uniwersalia. Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 3. Spór o uniwersalia Andrzej Wiśniewski Andrzej.Wisniewski@amu.edu.pl Wstęp do filozofii Materiały do wykładu 2015/2016 Nieco semiotyki nazwa napis lub dźwięk pojęcie znaczenie nazwy desygnat nazwy każdy

Bardziej szczegółowo

Życie w starożytnych Chinach

Życie w starożytnych Chinach STAROŻYTNE CHINY Życie w starożytnych Chinach Ośrodek budowy państwowości chińskiej znajdował się w dolinie rzeki Huang-ho ( chiń. Żółta Rzeka). Pierwsze państwa powstały tam około połowy II tysiąclecia

Bardziej szczegółowo

Zadania do testu Wszechświat i Ziemia

Zadania do testu Wszechświat i Ziemia INSTRUKCJA DLA UCZNIA Przeczytaj uważnie czas trwania tekstu 40 min. ). W tekście, który otrzymałeś są zadania. - z luką - rozszerzonej wypowiedzi - zadania na dobieranie ). Nawet na najłatwiejsze pytania

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga?

Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? Przymioty Boga Czy możemy coś powiedzieć o istocie Boga? dowody na istnienie Boga ustaliły, że On jest, ale czy poza wiedzą o Jego istnieniu możemy coś wiedzieć o Jego istocie? Św. Tomasz twierdzi, że

Bardziej szczegółowo

Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub

Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub Ikona obraz sakralny, powstały w kręgu kultury bizantyńskiej wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne. Charakterystyczna dla chrześcijańskich Kościołów

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r.

Odpowiedzialne rodzicielstwo. Strumienie, 20 XI 2010 r. Odpowiedzialne rodzicielstwo Strumienie, 20 XI 2010 r. Płodność miłości małżeńskiej (1) Bóg im błogosławił, mówiąc do nich: «Bądźcie płodni i rozmnażajcie się, abyście zaludnili ziemię» (Rdz 1, 26-18)

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE

MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE Krystyna Alagor MĄDROŚCI NIEPRZEMIJAJĄCE (wydanie drugie, poprawione i połączone) Copyright by Wydawnictwo Autorskie ALAGOR Krystyna Krawczyk 2007 Skład i łamanie: Rafał Celej Wydawnictwo: W.A. ALAGOR

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński.

Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński. Dr hab. Maciej Witek Instytut Filozofii, Uniwersytet Szczeciński http://mwitek.univ.szczecin.pl pok. 174, gmach Wydziału Humanistycznego US przy ul. Krakowskiej etyka moralność etyka moralność reguły,

Bardziej szczegółowo

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana?

Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? Bóg a prawda... ustanawiana czy odkrywana? W skali od 1 do 10 (gdzie 10 jest najwyższą wartością) określ, w jakim stopniu jesteś zaniepokojony faktem, że większość młodzieży należącej do Kościoła hołduje

Bardziej szczegółowo

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z

wiecznie samotny, bo któreż ze stworzonych serc mogłoby nasycić Jego miłość? Tymczasem Bóg jest całą społecznością w wiecznym ofiarowywaniu się z TRUDNY TEMAT Nauczyliśmy się słuchać łatwych kazań. Wygłaszanych, jak to się mówi, pod publiczkę. Nieraz kokieteryjnych, zalotnych, brzdąkających w bardzo serdeczną i łatwą strunę budzenia miłości do bliźniego.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.

Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów. 2011-10-01 Plan wykładu 1 Filozofia Parmenidesa z Elei Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii 2 3 Ontologia Parmenidesa Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wartości w wychowaniu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wartości w wychowaniu prof. Ewa Chmielecka Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 20 października 2009 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTETDZIECIECY.PL O czym

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej

Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej Filozofia, Historia, Wykład VIII - Wprowadzenie do filozofii nowożytnej 2010-10-01 Plan wykładu Epistemologia centralną dyscypliną filozoficzną W filozofii starożytnej i średniowiecznej dominującą rolę

Bardziej szczegółowo

Trzy tradycje: Platon Arystoteles Archimedes

Trzy tradycje: Platon Arystoteles Archimedes Trzy tradycje: Platon Arystoteles Archimedes Opracowanie: Bartosz Brożek i Mateusz Hohol Na podstawie: Olaf Pedersen, Konflikt czy symbioza, OBI-Biblos, Kraków-Tarnów 1998 1. Tradycja platońska Bez wątpienia

Bardziej szczegółowo

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego.

Astronomia. Znając przyspieszenie grawitacyjne planety (ciała), obliczyć możemy ciężar ciała drugiego. Astronomia M = masa ciała G = stała grawitacji (6,67 10-11 [N m 2 /kg 2 ]) R, r = odległość dwóch ciał/promień Fg = ciężar ciała g = przyspieszenie grawitacyjne ( 9,8 m/s²) V I = pierwsza prędkość kosmiczna

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Wszechświat?

Jaki jest Wszechświat? 1 Jaki jest Wszechświat? Od najmłodszych lat posługujemy się terminem KOSMOS. Lubimy gry komputerowe czy filmy, których akcja rozgrywa się w Kosmosie, na przykład Gwiezdne Wojny. Znamy takie słowa, jak

Bardziej szczegółowo

Fizyka i Chemia Ziemi

Fizyka i Chemia Ziemi Fizyka i Chemia Ziemi Temat 4: Ruch geocentryczny i heliocentryczny planet T.J. Jopek jopek@amu.edu.pl IOA UAM Układ Planetarny - klasyfikacja. Planety grupy ziemskiej: Merkury Wenus Ziemia Mars 2. Planety

Bardziej szczegółowo

Baruch Spinoza ( )

Baruch Spinoza ( ) Baruch Spinoza (1632-1677) Dla jednych: najszlachetniejszy i najbardziej godny miłości z wielkich filozofów (B. Russell). Dla innych: Największy heretyk XVII wieku. Obrońca diabła. Duchowy sabotaŝysta.

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE dr Agnieszka Kacprzak TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY Auguste Comte Emile Durkheim TEORIE KONFLIKTU Karol Marks INTERAKCJONIZM SYMBOLICZNY Max

Bardziej szczegółowo

A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego,

A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego, Lekcja 6 na 11 lutego 2017 A sam Bóg pokoju niechaj was w zupełności poświęci, a cały duch wasz i dusza, i ciało niech będą zachowane bez nagany na przyjście Pana naszego, Jezusa Chrystusa (1 Tesaloniczan

Bardziej szczegółowo

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997

Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 Św. Augustyn, Wyznania, przekład Z. Kubiak, Znak, Kraków 1997 ks. XI 1. Wyznania nie informują Boga, o czym i tak wie, lecz są wyrazem miłości Augustyna do Boga jako Ojca. 2. Augustyn pragnie poznać Prawo

Bardziej szczegółowo

Propozycja metodyczna dla klasy VI

Propozycja metodyczna dla klasy VI Język Polski w Szkole IV VI R. X, nr 4 Joanna Piasta-Siechowicz Propozycja metodyczna dla klasy VI TEMAT: Poznajemy lekturę Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa. Czas zajęć: 2 x 45 min. Cele

Bardziej szczegółowo

Karta opisu przedmiotu

Karta opisu przedmiotu AKADEMIA MARYNARKI WOJENNEJ W GDYNI Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych Karta opisu przedmiotu A. Informacje ogólne 1. Nazwa przedmiotu Filozofia polityki. Jednostka prowadząca Instytut Stosunków

Bardziej szczegółowo

Czy świat istnieje w umyśle?

Czy świat istnieje w umyśle? Czy świat istnieje w umyśle? W XVIII wieku żył pewien anglikański biskup irlandzkiego pochodzenia, nazwiskiem George Berkeley (1685-1753). Ten erudyta, który za cel postawił sobie zwalczanie ateizmu, studiował

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K

I Z A B E L L A A N D R Z E J U K I Z A B E L L A A N D R Z E J U K bo bez przyjaciół nikt nie mógłby pragnąć żyć, chociażby posiadał wszystkie inne dobra; wszak i ci, którzy mają bogactwa, stanowisko i władzę, zdają się najbardziej potrzebować

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY

EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. MFI 2016 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL miejsce na naklejkę EGZAMIN MATURALNY Z FILOZOFII POZIOM ROZSZERZONY DATA: 11 maja 2016

Bardziej szczegółowo

Ziemia we Wszechświecie lekcja powtórzeniowa

Ziemia we Wszechświecie lekcja powtórzeniowa Scenariusz lekcji Scenariusz lekcji powtórzeniowej do podręczników PULS ZIEMI 1 i PLANETA NOWA 1 45 min Ziemia we Wszechświecie lekcja powtórzeniowa t Hasło programowe: Ziemia we Wszechświecie/Ruchy Ziemi.

Bardziej szczegółowo

Słowo wstępne. Z PRACY swojej ma człowiek pożywać chleb: bo z pracy rąk twoich będziesz pożywał, będziesz szczęśliwy i dobrze ci będzie (Ps 128,2)

Słowo wstępne. Z PRACY swojej ma człowiek pożywać chleb: bo z pracy rąk twoich będziesz pożywał, będziesz szczęśliwy i dobrze ci będzie (Ps 128,2) Słowo wstępne Z PRACY swojej ma człowiek pożywać chleb: bo z pracy rąk twoich będziesz pożywał, będziesz szczęśliwy i dobrze ci będzie (Ps 128,2) Człowiek od początku przez Boga powołany do pracy: uczyńmy

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

Boski plan zbawienia człowieka Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu

Boski plan zbawienia człowieka Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu Boski plan zbawienia człowieka Świecki Ruch Misyjny EPIFANIA, Zbór w Poznaniu www.epifania.pl Świecki Ruch Misyjny Epifania Świecki Ruch Misyjny "Epifania" jest międzynarodowym, niezależnym, niesekciarskim,

Bardziej szczegółowo

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017

Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Lekcja 4 na 28 stycznia 2017 Czy Duch Święty jest siłą wypływającą od Boga, czy też boską Osobą równą Ojcu i Synowi? Czy ta kwestia ma znaczenie i czy wpływa ona na nasze relacje z Bogiem? Jezus i Duch:

Bardziej szczegółowo

Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata

Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata Przyrodnicze i kulturowe obrazy świata wykład 3 Narodziny nowożytnego obrazu świata dr Mateusz Hohol sem. zimowy 2014/2015 Giovanni di Paolo, Stworzenie świata i wypędzenie z Raju (ok. 1445) Od organicznego

Bardziej szczegółowo

Internet źródło inspiracji estetycznych dla pedagogiki religii. Franz Feiner Cieszyn

Internet źródło inspiracji estetycznych dla pedagogiki religii. Franz Feiner Cieszyn Internet źródło inspiracji estetycznych dla pedagogiki religii Franz Feiner Cieszyn 26.05. 2004 Obserwacje w WWW w czasopiśmie Christlich pädagogische Blätter Punkty wyjściowe Znaki pedagogicznoreligijne

Bardziej szczegółowo

Do tych pierwszych przynależą anioły - istoty, uznane wszystkimi religiami świata.

Do tych pierwszych przynależą anioły - istoty, uznane wszystkimi religiami świata. Недоступен ни однин перевод. Styczeń 31.01.14 Medytacja z Archaniołem Anael godz 19.00-21.00 Subtelna, duchowa część świata, w którym żyjemy, wywiera na nas duży wpływ i zarazem wyznacza cele naszego życia,

Bardziej szczegółowo

Piotr Brych Wzajemne zakrycia planet Układu Słonecznego

Piotr Brych Wzajemne zakrycia planet Układu Słonecznego Piotr Brych Wzajemne zakrycia planet Układu Słonecznego 27 sierpnia 2006 roku nastąpiło zbliżenie Wenus do Saturna na odległość 0,07 czyli 4'. Odległość ta była kilkanaście razy większa niż średnica tarcz

Bardziej szczegółowo

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi.

ETAP II. Astronomia to nauka. pochodzeniem i ewolucją. planet i gwiazd. na wydarzenia na Ziemi. ETAP II Konkurencja I Ach te definicje! (każda poprawnie ułożona definicja warta jest aż dwa punkty) Astronomia to nauka o ciałach niebieskich zajmująca się badaniem ich położenia, ruchów, odległości i

Bardziej szczegółowo

Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA

Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA Anna Głąb HISTORIA FILOZOFII DZIEJE FILOZOFICZNEGO ZDZIWIENIA Filozofia? Co to takiego? I potknąłeś się o samego siebie? Kim jestem? Dlaczego istnieję? Co to jest dusza? Czy to możliwe, że moje życie

Bardziej szczegółowo

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka.

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka. Spirala czasu Czy doświadczasz czegoś co w prosty sposób można nazwać przyspieszeniem czasu? Odczuwasz, że dni mijają coraz szybciej? Przestajesz liczyć minuty i godziny? Żyjesz raczej od tygodnia do tygodnia,

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie

Chcę poznać Boga i duszę. Filozofowie o Absolucie Chcę poznać Boga i duszę Filozofowie o Absolucie W jaki sposób można poznać Boga? Jak poznać Kogoś, Kto pozostaje niewidzialny i niepoznawalny? Szukając argumentów na istnienie Boga Świat (np. Teoria Wielkiego

Bardziej szczegółowo

Czy istnieje życie poza Ziemią?

Czy istnieje życie poza Ziemią? Czy istnieje życie poza Ziemią? fot. źródło http://apod.nasa.gov/apod/astropix.html Wojtek Pych Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN Definicja życia Zespół tzw. procesów życiowych - swoistych, wysoko

Bardziej szczegółowo

Magiczne słowa. o! o! wszystko to co mam C a D F tylko tobie dam wszystko to co mam

Magiczne słowa. o! o! wszystko to co mam C a D F tylko tobie dam wszystko to co mam Magiczne słowa C tylko tobie ccę powiedzieć to / / C / a / C a / / C / a / to co czuję dziś kiedy przycodzi noc / e / C / a / / e / C / a / tylko tobie C a / / C / a / tylko tobie dam białą róże i wszystko

Bardziej szczegółowo

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU

PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU PROJEKT NAUKOWEJ ETYKI ETYKA OSIEMNASTEGO WIEKU ETYKA I METODA NAUKOWA Metoda naukowa uniwersalne narzędzie poznania prawdy. pozwala ustalić prawdę ponad wszelką wątpliwość powoduje bardzo dynamiczny rozwój

Bardziej szczegółowo

Jerzy Buczek Obraz świata w średniowiecznej teologii. Resovia Sacra. Studia Teologiczno-Filozoficzne Diecezji Rzeszowskiej 16, 45-70

Jerzy Buczek Obraz świata w średniowiecznej teologii. Resovia Sacra. Studia Teologiczno-Filozoficzne Diecezji Rzeszowskiej 16, 45-70 Jerzy Buczek Obraz świata w średniowiecznej teologii Resovia Sacra. Studia Teologiczno-Filozoficzne Diecezji Rzeszowskiej 16, 45-70 2009 ARTYKUŁY Resovia Sacra R. 16 (2009), s. 45-69 Ks. Jerzy Buczek OBRAZ

Bardziej szczegółowo

Reinkarnacja sami decydujemy o wcieleniach

Reinkarnacja sami decydujemy o wcieleniach Reinkarnacja sami decydujemy o wcieleniach Muszę szczerze przyznać, że reinkarnacja w przeszłości interesowała mnie w bardzo ograniczonym stopniu. Wiara w to, że odradzamy się jako zwierzęta, kwiaty, czy

Bardziej szczegółowo

Koncepcja etyki E. Levinasa

Koncepcja etyki E. Levinasa Koncepcja etyki E. Levinasa Fragment wypowiedzi Jana Pawła II z: Przekroczyć próg nadziei : Skąd się tego nauczyli filozofowie dialogu? Nauczyli się przede wszystkim z doświadczenia Biblii. Całe życie

Bardziej szczegółowo

Renesans. Spis treści

Renesans. Spis treści Spis treści Rozdział 1) Renesans...3 Rozdział 2) Nazwa...5 Podrozdział 2.1) Ramy czasowe i periodyzacja...5 Podrozdział 2.2) Kontekst historyczno-kulturowy...5 Strona nr 2 z 6 Rozdział 1) Renesans Odrodzenie,

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii.

Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. Zagadnienia historiozoficzne we współczesnej filozofii. historiozofia DZIEJÓW FILOZOFIA nauka filozoficzna o ostatecznych czynnikach sprawczych, istocie i sensie ludzkich dziejów jako całości, zw. także

Bardziej szczegółowo

Mowa nienawiści. Mowa nienawiści to wszelkie

Mowa nienawiści. Mowa nienawiści to wszelkie Mowa nienawiści Mowa nienawiści to wszelkie wypowiedzi ustne i pisemne oraz komunikaty wizualne, które ranią, poniżają i znieważają osoby lub grupy osób, do których są skierowane. Wypowiedzi te mogą dotyczyć

Bardziej szczegółowo

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 I LITERATURA 1. Analizując wybrane przykłady, omów funkcjonowanie motywu snu w literaturze różnych epok. 2. Macierzyństwo w literaturze

Bardziej szczegółowo

TOTUS TUUS Cały twój

TOTUS TUUS Cały twój TOTUS TUUS Cały twój Przecież niecały umieram. To, co we mnie niezniszczalne, trwa Tryptyk rzymski W swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie

Bardziej szczegółowo

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK

DEKALOG gdzie szukać informacji? YouCat KKK gdzie szukać informacji? YouCat 348 351 KKK 2052 2082 Jacek Salij Dekalog o. Adam Szustak, Konferencje o Dekalogu Valerio Bocci Dziesięć przykazań wyjaśniane dzieciom Wiesława Lewandowska Pan Bóg nie robi

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

Kontrola wiadomości Grawitacja i elementy astronomii

Kontrola wiadomości Grawitacja i elementy astronomii Kontrola wiadomości Grawitacja i elementy astronomii I LO im. Stefana Żeromskiego w Lęborku 15 października Kartkówka w klasie IA - 20 minut Grupa 1 1 Wykonaj rysunek ilustrujący sposób wyznaczania odległości

Bardziej szczegółowo

Logika i Teoria Mnogości Cytaty 1

Logika i Teoria Mnogości Cytaty 1 Logika i Teoria Mnogości Cytaty 1 Gdyby Biblię pisał Platon, to niewątpliwie rozpocząłby w ten sposób: Na początku Bóg stworzył matematykę, a następnie niebo i ziemię, zgodnie z prawami matematyki (Morris

Bardziej szczegółowo

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje

Filozofia człowieka. Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Filozofia człowieka Fakt ludzki i jego filozoficzne interpretacje Spotkanie źródłem poznania i nauk POZNAWANIE 2 Jedność doświadczenia filozoficznego Filozofia nauką o zasadach ( principia) Do wiedzy o

Bardziej szczegółowo

Program nauczania biblijnego uczniów klas gimnazjalnych. Program powstaje pod kierunkiem Elżbiety Bednarz

Program nauczania biblijnego uczniów klas gimnazjalnych. Program powstaje pod kierunkiem Elżbiety Bednarz Program nauczania biblijnego uczniów klas gimnazjalnych Program powstaje pod kierunkiem Elżbiety Bednarz Klasa I Ja i Bóg na co dzień Redaktor: Michał Stępień Nauka o Jezusie Chrystusie Jezus Syn Boży

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu

Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Wybrane zagadnienia z filozofii i etyki (wybieralny) Kod przedmiotu 06.4-WI-ArchKP-wyb.zag.z filozofii-

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKI PO OSTROWIE TUMSKIM

WYCIECZKI PO OSTROWIE TUMSKIM WYCIECZKI PO OSTROWIE TUMSKIM 1 sierpnia godz. 13.00 Cuda i twórcy. Wycieczka z wielkim uszanowaniem. 2 sierpnia godz. 16.00 8 sierpnia godz. 12.00 9 sierpnia godz. 16.00 15 sierpnia godz. 15.00 16 sierpnia

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Przedmiot: etyka Klasy: VI Rok szkolny: 2015/2016 Szkoła: Szkoła Podstawowa im. Batalionów AK Gustaw i Harnaś w Warszawie ul. Cyrklowa 1 Nauczyciel prowadzący: mgr Piotr

Bardziej szczegółowo

O argumentach sceptyckich w filozofii

O argumentach sceptyckich w filozofii O argumentach sceptyckich w filozofii - Czy cokolwiek można wiedzieć na pewno? - Czy cokolwiek można stwierdzić na pewno? Co myśli i czyni prawdziwy SCEPTYK? poddaje w wątpliwość wszelkie metody zdobywania

Bardziej szczegółowo

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda

GWSP GIGI. Filozofia z aksjologią. dr Mieczysław Juda GWSP Filozofia z aksjologią dr Mieczysław Juda GIGI Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm Hume a Filozofia z aksjologią [5] Systemy nowożytne: empiryzm Locke a i sceptycyzm

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka wewnętrzna. Podróż medytacyjna

Pielgrzymka wewnętrzna. Podróż medytacyjna Pielgrzymka wewnętrzna Podróż medytacyjna Laurence Freeman OSB Pielgrzymka wewnętrzna Podróż medytacyjna Przełożył Andrzej Ziółkowski Spis treści Koło modlitwy 9 Symbole podróży 23 Poziomy świadomości

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Korzenie Europy cz. III Rok szkolny 2016/2017 część I Średniowiecze i Odrodzenie

Korzenie Europy cz. III Rok szkolny 2016/2017 część I Średniowiecze i Odrodzenie Korzenie Europy cz. III Rok szkolny 2016/2017 część I Średniowiecze i Odrodzenie Projekt adresowany jest tylko do zainteresowanych dzieci, uczestników dwóch poprzednich wycieczek docelowa grupa nie więcej

Bardziej szczegółowo

Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie. Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej

Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie. Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej Ze Zmartwychwstałym w społeczeństwie Podręcznik do religii dla I klasy szkoły zawodowej Człowiek sumienia 19 Każdy dzień życia człowieka wypełniony jest dużymi i małymi wyborami. To one nadają ludzkiemu

Bardziej szczegółowo

b. Ziemia w Układzie Słonecznym sprawdzian wiadomości

b. Ziemia w Układzie Słonecznym sprawdzian wiadomości a. b. Ziemia w Układzie Słonecznym sprawdzian wiadomości 1. Cele lekcji Cel ogólny: podsumowanie wiadomości o Układzie Słonecznym i miejscu w nim Ziemi. Uczeń: i. a) Wiadomości zna planety Układu Słonecznego,

Bardziej szczegółowo

Złodziej przychodzi tylko po to, by kraść, zarzynać i wytracać. Ja przyszedłem, aby miały życie i obfitowały (Jan 10:10)

Złodziej przychodzi tylko po to, by kraść, zarzynać i wytracać. Ja przyszedłem, aby miały życie i obfitowały (Jan 10:10) Lekcja 5 na 4 lutego 2017 Złodziej przychodzi tylko po to, by kraść, zarzynać i wytracać. Ja przyszedłem, aby miały życie i obfitowały (Jan 10:10) Możemy dowiedzieć się o chrzcie Duchem Świętym i jak wierzący

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16

SPIS TREŚCI I. WPROWADZENIE - FILOZOFIA JAKO TYP POZNANIA. 1. Człowiek poznający Poznanie naukowe... 16 SPIS TREŚCI P r z e d m o w a... 5 P r z e d m o w a do d r u g i e g o w y d a n i a... 7 P r z e d m o w a do t r z e c i e g o w y d a n i a... 9 P r z e d m o w a do c z w a r t e g o w y d a n i a...

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Zajęcia wprowadzające Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Zajęcia wprowadzające 04.10.2016 Plan Organizacja zajęć Warunki zaliczenia Co to jest historia ekonomii i po co nam ona? Organizacja zajęć robertmrozecon.wordpress.com

Bardziej szczegółowo

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14).

2. Na to zaś wszystko przyobleczcie miłość, która jest więzią doskonałości (Kol 3, 14). Miłość jest cnotą teologalną, dzięki której miłujemy Boga nade wszystko dla Niego samego, a naszych bliźnich jak siebie samych ze względu na miłość Boga. 1. "Bóg jest miłością" (1 J 4, 8. 16): miłość jest

Bardziej szczegółowo