ISSN ISSN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 1640-6818 ISSN 1509-0507"

Transkrypt

1 Rada Wydawnicza Stanisław Czepita, Maria Czerepaniak-Walczak, Inga Iwasiów Ewa Kępczyńska, Danuta Kopycińska, Piotr Krasoń Andrzej Offmański, Aleksander Panasiuk, Andrzej Witkowski Mirosław Rutkowski przewodniczący Edward Włodarczyk przewodniczący Senackiej Komisji ds. Wydawnictw Janusz Hołubasz redaktor naczelny Wydawnictwa Naukowego Recenzent prof. dr hab. Marian Żukowski prof. dr hab. Leonard Rozenberg Rada programowa prof. dr hab. Bogdan Nogalski (Uniwersytet Gdański), prof. zw. dr hab. Krystyna Piotrowska-Marczak (Uniwersytet Łódzki), prof. dr hab. Bogusław Pietrzak (SGH w Warszawie), prof. dr hab. Alfred Janc (Akademia Ekonomiczna w Poznaniu), prof. zw. dr hab. Marianna Daszkowska (Politechnika Gdańska), prof. dr hab. Dorota Korenik (Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu), prof. zw. dr hab. Jan Głuchowski (Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu), prof. zw. dr hab. Jerzy Węcławski (UMCS w Lublinie), prof. zw. dr hab. Jerzy Sokołowski (Wałbrzyska Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości), prof. dr hab. Eberhard Drechsel (Uniwersytet Berliński), prof. zw. dr hab. Józef Perenc (Uniwersytet Szczeciński), prof. zw. dr hab. Adam Szewczuk (Uniwersytet Szczeciński), prof. dr hab. Stanisław Flejterski (Uniwersytet Szczeciński). Redaktor Wydawnictwa Joanna Dżaman Korektor Renata Bacik Skład komputerowy Anna Brzezińska Copyright by Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2005 ISSN ISSN WYDAWNICTWO NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Wydanie I. Ark. wyd. 8,0. Ark. druk. 11,9. Format B5. USPol 42/2005

2 SPIS TREŚCI Wstęp... 5 Ekonomia i marketing MACIEJ CIEŚLICKI Możliwości rozwojowe sektora MSP w Polsce a integracja europejska... 9 BOGDAN NOGALSKI, ANNA WÓJCIK-KARPACZ, JAROSŁAW KAR- PACZ Regionalne stymulatory rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw MAGDALENA MAJCHRZAK, PRZEMYSŁAW PLUSKOTA Przedsiębiorstwa świadczące usługi komunalne w obliczu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej GRAŻYNA ROSA Marketing regionalny na rynku usług TOMASZ SONDEJ Koncepcja systemu obsługi klienta Finanse MAREK DYLEWSKI Planowanie w jednostkach samorządu terytorialnego jako wyznacznik sprawnego funkcjonowania w jednoczącej się Europie BEATA FILIPIAK Współpraca organizacji pozarządowych z partnerem samorządowym w kreowaniu rozwoju lokalnego i regionalnego na przykładzie miasta Szczecina JAN GŁUCHOWSKI, MAGDALENA DYNUS Finanse publiczne Polski w obliczu przystąpienia do strefy euro SŁAWOMIRA KAŃDUŁA Samodzielność jednostek samorządu gminnego w pozyskiwaniu dochodów uzupełniających w roku akcesji Polski do Unii Europejskiej DOROTA KORENIK Wyzwania dla finansowania rozwoju regionalnego przez samorząd terytorialny w warunkach akcesji Polski do Unii Europejskiej

3 4 JAROSŁAW MARCZAK Subwencje dla samorządu terytorialnego w Hiszpanii BEATA ŚWIECKA Karty płatnicze w Unii Europejskiej i w Polsce EWA MARKOWSKA-BZDUCHA Polskie gminy w drodze do Unii Europejskiej analiza gospodarki finansowej JERZY WĘCŁAWSKI Rozwój rynku private equity w Polsce na tle Krajów Unii Europejskiej

4 Wstęp Oddajemy do rąk Czytelników kolejny, siódmy Zeszyt Naukowy, obejmujący problematykę z zakresu marketingu, finansów i zarządzania. Zeszyt ten został poświęcony problemom funkcjonowania instytucji, podmiotów gospodarczych oraz sektora publicznego w obliczu akcesji Polski ze strukturami Unii Europejskiej. Ekonomia, a w szczególności finanse i marketing stają się istotnym obszarem kreowania zmian i procesów dostosowawczych. W sektorze komercyjnym, jak i rządowo-samorządowym postrzega się konieczność poszukiwania rozwiązań, które pozwoliłyby dostosować się do zmieniających się warunków. Pojawiają się też coraz to nowe wyzwania i rodzą się zagrożenia, zmieniają się narzędzia i instrumenty, jedne problemy zaostrzają się, inne tracą na znaczeniu (zwłaszcza po wejściu w struktury unijne). Transformacja systemowa, otwieranie polskiej gospodarki na konkurencję międzynarodową, reforma samorządowa, zmiany technologiczne, pogłębiające się wiązki i współzależności z gospodarką globalną, to tylko niektóre czynniki, które wymagają ustalenia wpływu na funkcjonowanie instytucji, przedsiębiorstw i samorządu. Zdajemy sobie sprawę, że procesy dostosowawcze, jak również pierwszy okres po wstąpieniu w struktury unijne wywołają znaczny wpływ na życie gospodarcze, polityczne i społeczne. Stąd też, staramy się wskazać istotne procesy, instrumenty oraz pożądane kierunki zmian. Siódmy Zeszyt Naukowy otrzymał tytuł Instytucje finansowe, podmioty gospodarcze oraz sektor publiczny w obliczu akcesji Polski do Unii Europejskiej. W niniejszym opracowaniu całość problematyki została ujęta w trzy działy: ekonomia, marketing, finanse. Celem opracowania były: identyfikacja oraz wskazanie na pozytywne rozwiązania w polskiej gospodarce, a zwłaszcza w sektorach instytucji finansowych, przedsiębiorstw oraz sektorze publicznym, sformułowanie propozycji rozwiązań, które stymulują procesy dostosowawcze podmiotów gospodarczych występujących na rynku oraz samorządu. Starano się przy tym szukać wspólnych punktów między praktyką a teorią.

5 6 Wstęp Autorzy zdają sobie sprawę, że ograniczona objętość i charakter materiałów powodują zasygnalizowanie tylko skromnej części problemów. Niemniej jednak mamy nadzieję, że zaprezentowana problematyka stanie się inspiracją do poszukiwania i wdrażania nowych rozwiązań, wskazywania na obszary istotnych zmian oraz potencjalnych szans. dr hab. prof. US Beata Filipiak

6 EKONOMIA I MARKETING 7

7 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 380 PROBLEMY ZARZĄDZANIA, FINANSÓW 2004 I MARKETINGU NR 7 MACIEJ CIEŚLICKI MOŻLIWOŚCI ROZWOJOWE SEKTORA MSP W POLSCE A INTEGRACJA EUROPEJSKA Sytuacja małych przedsiębiorstw w Polsce Małe i średnie przedsiębiorstwa w 2000 roku stanowiły 99,8% ogółu przedsiębiorstw. Przedsiębiorstwa te cechuje znaczne rozdrobnienie. Przejawia się to wysokim udziałem przedsiębiorstw bardzo małych (do 9 pracujących), który w 2000 roku wynosił 95,2% oraz niskimi udziałami przedsiębiorstw małych (10 49 pracujących) 3,7% oraz średnich ( pracujących) 0,9%. Sektor MSP wykazuje znaczne zróżnicowanie w zależności od rodzaju prowadzonej działalności. Najwięcej małych i średnich przedsiębiorstw (35,7% ogółu firm) w 2000 roku funkcjonowało w sekcjach handel hurtowy i detaliczny, naprawy pojazdów mechanicznych, motocykli oraz artykułów przeznaczenia osobistego i domowego. Dalsze miejsca zajęły obsługa nieruchomości 13,4%, przetwórstwo przemysłowe 11,7% oraz budownictwo 11,0%. Rozwój sektora MSP w ostatnich latach powoduje stopniowy wzrost jego udziału w tworzeniu produktu krajowego brutto. W roku 2000 wyniósł on 49,4% i był o 0,9% wyższy niż w 1999 roku. Chociaż podstawowe wskaźniki, charakteryzujące sektor małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, są podobne do wskaźników unijnych, to jednak polskie małe i średnie firmy są znacznie

8 10 Maciej Cieślicki słabsze kadrowo, kapitałowo oraz technicznie od firm unijnych 1. Wśród podstawowych słabości wymienić należy: niski poziom wiedzy wśród kadry zarządzającej oraz umiejętności jej zastosowania, niski stopień wykorzystywania Internetu do prowadzenia działalności, niewielkie możliwości wykorzystywania systemu zarządzania jakością, ze względu na kosztowność i czasochłonność tego procesu, ograniczona możliwość prowadzenia działalności eksportowej, chroniczny brak środków finansowych na prowadzenie działalności, spowodowany m.in. przez niską dostępność zewnętrznych źródeł finansowania, niestabilne przepisy prawne obowiązujące w kraju. W celu poprawy sytuacji sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, rząd w przedstawionej przez siebie strategii do 2006 roku zakłada pobudzenie aktywności gospodarczej sektora MSP, zapewniającej wzrost zatrudnienia w tym sektorze oraz wzrost jego konkurencyjności i zdolności do funkcjonowania na jednolitym rynku europejskim. Osiągnięcie tego celu będzie możliwe dzięki działaniom polegającym na wspieraniu przedsięwzięć służących rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw, poprawie otoczenia prawnego i administracyjnego małych i średnich przedsiębiorstw oraz rozwoju postaw przedsiębiorczych w społeczeństwie, rozwoju otoczenia instytucjonalnego małych i średnich przedsiębiorstw, wspieraniu integracji firm i działalności na forum międzynarodowym. Szacunkowe koszty realizacji tych zamierzeń w 2003 roku wyniosły w przybliżeniu 223,4 mln zł i zostaną pokryte z następujących źródeł finansowania: ze środków budżetowych, ze środków programów Phare, ze środków Funduszy Strukturalnych, ze środków kredytu Banku Światowego oraz z pożyczki z Banku Rozwoju Rady Europy. 1 Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw od 2003 do 2006 roku,

9 Możliwości rozwojowe sektora MSP Polityka UE wobec małych i średnich przedsiębiorstw Wspólną cechą rynku polskiego i Unii Europejskiej jest m.in. to, że zdecydowaną przewagę na nim mają małe i średnie przedsiębiorstwa. Prawie 99% firm działających w Unii Europejskiej zalicza się do kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, zatrudniających do 250 pracowników. Zapewniają one miejsca pracy 2/3 ogółu zatrudnionych w UE i wytwarzają blisko 60% produktu krajowego brutto całej Unii 2. Wspólnotowa polityka wobec MSP została podporządkowana obowiązującej w Unii Europejskiej polityce konkurencji, która zabrania jakichkolwiek praktyk naruszających zasadę swobodnej konkurencji na rynku wewnętrznym UE: nadużywania przez przedsiębiorstwo pozycji monopolistycznej lub dominującej. Ograniczono także zakres przyznawanej przedsiębiorstwom pomocy publicznej w formie dotacji, ulg lub kredytów preferencyjnych. Na szczycie UE w Lizbonie w 2000 roku przyjęto Europejską Kartę Małych Przedsiębiorstw, która wytyczyła dziesięć głównych celów polityki Unii wobec małych i średnich przedsiębiorstw na lata : wspieranie edukacji i szkoleń z zakresu przedsiębiorczości, ułatwianie rejestracji firm, uproszczenie reguł prawnych, rozwój kształcenia zawodowego i ustawicznego, poprawa dostępności usług elektronicznych, polepszenie funkcjonowania firm na jednolitym rynku europejskim, uproszczenie systemu podatkowego i ułatwianie dostępu do źródeł finansowania, wspieranie nowych technologii, promocja zastosowań e-biznesu i nowoczesnych systemów wspierania firm, lepsza reprezentacja interesów przedsiębiorców na szczeblu krajowym i unijnym. Kraje UE przywiązują ogromne znaczenie do rozwoju sektora MSP, co zostało przedstawione w tabeli 1. 2 J. Maziarski, M. Maszek: Małe i średnie przedsiębiorstwa w Unii Europejskiej, s Ibidem, s. 3.

10 12 Maciej Cieślicki Tabela 1 Kraj Holandia Belgia Niemcy Luksemburg Francja Wielka Brytania Dania Hiszpania Irlandia Włochy Portugalia Grecja Nadrzędne cele polityki państw UE na rzecz promocji MSP Nadrzędne cele polityki względem MSP formowanie, rozwój i ochrona MSP celem stymulowania produkcji i wzrostu zatrudnienia tworzenie sprzyjającego klimatu dla rozwoju przedsiębiorstw, celem kreacji nowych miejsc pracy tworzenie sprzyjającego klimatu dla rozwoju przedsiębiorczości, celem wzrostu efektywności i konkurencyjności niemieckich firm pomoc dla MSP już istniejących i nowo powstałych, tworzenie klimatu dla przyciągnięcia kapitału zagranicznego pomoc małym firmom już istniejącym i nowo powstałym tworzenie ducha przedsiębiorczości dla decentralizacji i ograniczenia biurokracji przygotowanie MSP do działania na jednolitym rynku europejskim i zwiększenie ich konkurencyjności, wspieranie tworzenia MSP dla redukcji deficytu budżetowego tworzenie sprzyjającego klimatu dla rozwoju już istniejących małych firm i nowo powstających (szczególnie w przemyśle i rzemiośle), wzrost konkurencyjności małych firm przyciągnięcie obcego kapitału, tworzenie przedsiębiorstw przemysłowych konkurencyjnych wobec firm zagranicznych, stabilizacja gospodarcza i wzrost zatrudnienia przez rozwój MSP unowocześnienie potencjału produkcyjnego, promocja transferu technologii, wspieranie B + R, poprawa konkurencyjności i produkcyjności przemysłu, stabilizacja i rozwój eksportu wspieranie małych firm głównie w przemyśle, modernizacja handlu i sektora usług, optymalizacja gałęzi zmniejszenie bezrobocia, promocja innowacji, ożywienie tradycyjnych sektorów gospodarki, wzrost eksportu Źródło: M. Bąk, M. Grabowski, P. Kulawczuk, M. Nowicki, M. Wargacki, E. Wojnicka: Małe i średnie przedsiębiorstwa a rozwój regionalny, Analizując tabelę, należy stwierdzić, że sektor MSP dla poszczególnych krajów jest sprawą priorytetową. Rozwój małej przedsiębiorczości jest kołem zamachowym dla całej gospodarki, stąd też duży nacisk jest kładziony na tworzenie coraz bardziej sprzyjających warunków dla tego sektora.

11 Możliwości rozwojowe sektora MSP Wnioski O pozycji firmy na rynku UE decydują przede wszystkim ogólne kryteria konkurencyjności, szczególnie takie, jak koszty produkcji, jakość, zgodność z obowiązującymi wymaganiami bezpieczeństwa stawianymi produktom, walory ekologiczne wyrobu i procesu produkcyjnego. Duże znaczenie mają także marketing i finansowe warunki sprzedaży 4. Najważniejszym elementem dystansu w konkurencyjności, dzielącego Polskę od Unii Europejskiej, jest rozwój technologiczny. Wyraża się to niskim stosunkowo udziałem towarów o wysokim wkładzie wartości dodanej, zarówno w produkcji, jak i wymianie handlowej. Kluczowym elementem wyrównywania poziomów konkurencyjnych przedsiębiorstw z Polski i Unii Europejskiej wydaje się system funduszy przedakcesyjnych i strukturalnych. Zasilenie finansowe poszczególnych gałęzi przemysłu i rolnictwa powinno stanowić impuls rozwojowy dla polskiej gospodarki. Przepływy finansowe po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej Tabela 2 Lata Unijne pieniądze dla Polski [mln euro] w tym fundusze przedakcesyjne fundusze strukturalne rolnictwo cele wewnętrzne (np. administracja) rekompensata budżetowa Polska składka do Unii Europejskiej Saldo Źródło: Być albo nie być. Gazeta Wyborcza 2002, nr Fundusze europejskie będą najważniejszą pozycją na liście transferów środków ze strony Unii Europejskiej na rzecz Polski. Dla przyspieszenia 4 Z. Wysokińska: Silne i słabe strony polskich przedsiębiorstw na jednolitym rynku, s. 3.

12 14 Maciej Cieślicki modernizacji kraju za pomocą funduszy z UE największe znaczenie mogą mieć następujące działania 5 : wsparcie realizacji transeuropejskich sieci infrastrukturalnych, wsparcie przedsięwzięć dotyczących ochrony środowiska przyrodniczego, wsparcie rozwoju lokalnej infrastruktury technicznej, wsparcie rozwoju środowiska biznesowego, wsparcie zmian struktury wielkościowej podmiotów gospodarczych poprzez rozwój sektora małych i średnich przedsiębiorstw, wsparcie procesów restrukturyzacji regionalnej na obszarach problemowych, doskonalenie czynnika ludzkiego, wsparcie obszarów przygranicznych. Coraz bliższa data wejścia Polski do Unii Europejskiej wywołuje wiele potencjalnych szans i zagrożeń dla wszystkich typów firm. MSP jednak mogą ze względu na swe specyficzne cechy odczuwać te skutki inaczej niż firmy większe. Te specyficzne cechy to przede wszystkim 6 : brak rynkowej i politycznej siły dużych korporacji, która umożliwiałaby MSP wpływ na otoczenie zewnętrzne, w tym na politykę gospodarczą, znaczne ograniczenie zasobów wewnętrznych, zwłaszcza finansowych i w zakresie zarządzania, obniżające zdolności MSP do rozpoznawania pojawiających się szans i zagrożeń oraz do ich strategicznego wykorzystania, wyższe koszty dostosowania dla mniejszych firm, co w krótkim czasie może zachwiać kondycją finansową wielu MSP. Stąd dla MSP konsekwencje integracji z UE w znacznej mierze będą zależne od ich zdolności do przystosowania się do nowego otoczenia zewnętrznego, która, z kolei, będzie zależna od realizowanej w kraju polityki społeczno- -gospodarczej. Zadaniem takiej polityki jest wspieranie MSP w osiąganiu krótkoi długookresowej konkurencyjności, rozumianej zwłaszcza jako zdolności MSP 5 J. Szlachta: Polityka regionalna Unii Europejskiej a konkurencyjność regionów Polski. Materiały konferencyjne Konkurencyjność gospodarki Polski w dobie integracji z Unią Europejską i globalizacji. SGH, Warszawa B. Piasecki, A. Rogut, D. Smallbone: Wpływ integracji Polski z Unią Europejską na sektor MSP. Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000, s

13 Możliwości rozwojowe sektora MSP do budowania i rozwijania przewag konkurencyjnych wyższego rzędu. Uzyskanie takiej konkurencyjności uzależnione jest od warunków czynnikowych, tj. wyposażenia kraju w takie niezbędne do konkurowania w danym przemyśle czynniki produkcji, jak kwalifikowana siła robocza i infrastruktura, warunków popytowych, określających charakter popytu krajowego na produkty i usługi określonych przemysłów, obecności przemysłów pokrewnych, tj. takich, które umożliwiają firmom dzielenie aktywności w ramach łańcucha wartość lub transfer specyficznych umiejętności z jednego przemysłu do drugiego, obecności przemysłów wspierających, stanowiących bazę zaopatrzenia. Z tych założeń wynika, że polityka gospodarcza będzie jednym z istotnych czynników wyznaczających spektrum możliwych szans i zagrożeń, jakie dla MSP będzie oznaczać integracja z UE. DEVELOPMENT POSSIBILITIES OF SME SECTION IN POLAND AND EUROPEAN INTEGRATION Summary Integration of Poland with European Union is challenge, which will demand adaptation in many spheres of social-economic life. One from such areas is SME section This article shows where are development possibilities and barriers of small business in Poland. Translated by Maciej Cieślicki

14 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 380 PROBLEMY ZARZĄDZANIA, FINANSÓW 2004 I MARKETINGU NR 7 BOGDAN NOGALSKI ANNA WÓJCIK-KARPACZ JAROSŁAW KARPACZ REGIONALNE STYMULATORY ROZWOJU MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW Wstęp Utrzymująca się trudna sytuacja gospodarcza, pogłębiana narastającymi problemami w sferze życia społecznego, to najczęściej postrzegany obraz naszego kraju w momencie zbliżającego się członkostwa w Unii Europejskiej. Ale to także, co trzeba zaakcentować, środowisko, w którym funkcjonują małe i średnie przedsiębiorstwa. Z pewnością w tych warunkach można stosunkowo łatwo wskazać wiele czynników, które destruktywnie wpływają na działalność tych przedsiębiorstw, hamując jednocześnie ich rozwój. Jednak równie ważna wydaje się identyfikacja determinantów konstruktywnych, mogących pobudzić, drzemiącą w nich przedsiębiorczość, bez której trudno myśleć o szybkim ożywieniu, zamrożonej polskiej gospodarki. Warto przy tym pamiętać, że wpływ tego sektora przedsiębiorstw nie ogranicza się jedynie do sfery gospodarczej, ale rozciąga się na płaszczyznę społeczną. Przedsiębiorstwa małe i średnie, mimo rozlicznych trudności, wciąż pozostają najsprawniejszymi generatorami miejsc pracy, przez co w wydatny sposób kreują jakość funkcjonowania środowisk lokalnych i regionalnych. Z tego też względu stymulowanie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw jest nie tylko zadaniem będącym w gestii przedsiębiorców czy państwa, ale i leży także

15 18 Bogdan Nogalski, Anna Wójcik-Karpacz, Jarosław Karpacz w interesie samorządów. To w ich polityce właściciele małych i średnich przedsiębiorstw upatrują korzystnych dla siebie warunków funkcjonowania oraz rozwoju. I choć, trzeba przyznać, wachlarz instrumentów, jakimi rozporządzają jest ograniczony i determinowany głównie przez politykę państwa, to mimo to przy wykorzystaniu obecnego potencjału powinny one podejmować działania na rzecz stworzenia korzystnych warunków do prowadzenia działalności gospodarczej na swoim obszarze 1. Przy czym z pewnością, ani nie zastąpią one prorozwojowej dla małych i średnich przedsiębiorstw polityki państwa, ani też nie złagodzą jej destruktywnego wpływu, bo i też nie takie jest ich zadanie, z pewnością jednak mogą stanowić ważny czynnik na rzecz stymulowania ich rozwoju w regionie. 1. Identyfikacja stymulatorów przedsiębiorczości w regionie świętokrzyskim Celem, jaki postawiono sobie w niniejszym artykule, jest próba wskazania owych stymulatorów stosowanych w wymiarze regionalnym. Pomocne w tym zadaniu mogą być wyniki badań 2, przeprowadzonych wśród właścicieli prowadzących małe i średnie przedsiębiorstwa w regionie świętokrzyskim oraz schemat przedstawiony na rysunku 1, obrazujący wpływ stymulatorów regionalnych na działalność małych i średnich przedsiębiorstw. Na podstawie rysunku 1 możemy zauważyć, że stymulatory rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw mogą być emitowane w trojakiej postaci. I tak: pierwszą mogą stanowić bezpośrednie (skierowane wprost do tych przedsiębiorstw) działania państwa, realizowane choćby poprzez prorozwojową wobec przedsiębiorców politykę podatkową; 1 Szerzej na ten temat E. Bończak-Kucharczyk, K. Chmura, K. Herbst: Jak władze lokalne mogą wspierać przedsiębiorczość. Warszawa Badanie zrealizowano w maju 2003 na próbie 329 przedsiębiorstw małych i średnich, wylosowanych według schematu losowania warstwowego proporcjonalnego. W próbie reprezentowana jest większość sekcji EKD, w tym przemysł, budownictwo, handel, transport. W wytypowanych do próby sekcjach działalności gospodarczej zarejestrowanych w rejestrze REGON było w województwie świętokrzyskim 2281 małych i średnich przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do sektora prywatnego.

16 Regionalne stymulatory rozwoju drugą mogą być bodźce wysyłane przez państwo do samorządów lokalnych i regionalnych, np. w postaci inwestycji infrastrukturalnych, które mogą pośrednio ożywić sektor małych i średnich przedsiębiorstw; trzecią zaś są impulsy płynące do tych przedsiębiorstw bezpośrednio z ich otoczenia lokalnego czy regionalnego, i to właśnie one stanowią główny obszar objęty diagnozą na podstawie przeprowadzonych badań. polityka państwa polityka samorządów w regionie świętokrzyskim małe i średnie przedsiębiorstwa w regionie świętokrzyskim działania prorozwojowe efekty rozwoju Rys. 1. Wpływ czynników regionalnych stymulujących działalność małych i średnich przedsiębiorstw w regionie świętokrzyskim Źródło: opracowanie własne. Ponadto przedstawiony schemat wskazuje także na efekty stymulowania małych i średnich przedsiębiorstw. Pierwotnie następuje ich rozwój, który mierzony poziomem podejmowanych przez nie inwestycji, może nie tylko utrzymać, ale także wygenerować nowe miejsca pracy, a także zwiększone wpływy podatkowe, tak do budżetów samorządowych, jak i państwa. Zatem z rozwoju tych przedsiębiorstw mogą wyniknąć wielostronne korzyści. Co zdaniem badanych przedsiębiorców należy zrobić, by naszkicowany obraz rozwoju przedsiębiorstw małych i średnich mógł zostać urealniony w regionie świętokrzyskim? Zanim jednak zostanie podjęta próba odpowiedzi na to pytanie, wpierw istnieje wyraźna potrzeba przeprowadzenia diagnozy uwarunkowań przedsiębiorczości w regionie świętokrzyskim. Pierwszym krokiem na tej drodze będzie

17 20 Bogdan Nogalski, Anna Wójcik-Karpacz, Jarosław Karpacz identyfikacja i ocena inicjatyw dotychczas realizowanych przez władze regionu świętokrzyskiego na rzecz rozwoju przedsiębiorczości. Ich identyfikację i ocenę przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1 Ocena działań władz regionalnych dotycząca wspierania rozwoju przedsiębiorczości Respondenci Wyszczególnienie w przedsiębiorstwach małych średnich uruchomienie Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii 2,08 2,05 2,11 funkcjonowanie Starachowickiego Inkubatora Przedsiębiorstw 1,81 1,88 1,69 rozruch Ostrowieckiego Inkubatora Przedsiębiorczości 1,77 1,78 1,76 założenia strategii rozwoju województwa świętokrzyskiego 2,40 2,44 2,33 dotychczasowa realizacja strategii rozwoju województwa świętokrzyskiego 1,98 2,10 1,78 aktywne uczestnictwo na lokalnym i regionalnym rynku pracy 2,10 2,17 2,00 zagospodarowanie terenów po zlikwidowanych przedsiębiorstwach 1,89 1,92 1,83 funkcjonowanie Świętokrzyskiej Agencji Rozwoju Regionalnego 2,33 2,31 2,35 utworzenie Funduszu Poręczeniowego w Końskich 1,49 1,49 1,50 Skala przyjętych wag: 0 brak wpływu, 5 bardzo duży wpływ. Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań. Ogółem Po analizie przedstawionych w tabeli 1 danych interesująco zarysowuje się problem dysproporcji między oceną założeń 3 a efektami realizowanej w regionie strategii rozwoju. Choć na podstawie przeprowadzonych badań, ze względu na ich nieco inne ukierunkowanie, trudno wskazać jednoznacznie przyczyny tego zjawiska, to warto, by szczególnie władze regionalne podjęły właściwe kroki w celu ich diagnozy. Przy czym, jak można przypuszczać, problem nie tkwi w diagnozie, lecz w podjęciu odpowiednich działań korygujących. 3 Szerzej na temat założeń strategii rozwoju województwa świętokrzyskiego zob.

18 Regionalne stymulatory rozwoju Przedsiębiorcy wysoko ocenili uruchomienie Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii oraz funkcjonowanie Świętokrzyskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. W ocenie, zwłaszcza małych przedsiębiorców, pozytywnym ruchem władz lokalnych na rzecz stymulowania przedsiębiorczości było także uruchomienie inkubatorów przedsiębiorczości w Starachowicach i Ostrowcu Świętokrzyskim 4. Niezależnie od tych stwierdzeń, podstawowym nasuwającym się spostrzeżeniem jest umiarkowana, poniżej średniej 5, ocena działalności samorządu regionalnego na rzecz rozwoju przedsiębiorczości. To skłania do zastanowienia, a z pewnością też zachęca do ponowienia zaznaczonego już postulatu o potrzebie korekt w działaniach władz regionalnych na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w jego obszarze. W tym miejscu można by wskazać pewne zalecenia naprawcze. Jednak prawdopodobnie byłyby one przedwczesne, gdyż nie do końca jeszcze określono istniejący stan uwarunkowań. Drugim bowiem posunięciem na przyjętej drodze jego sprecyzowania jest ocena atrakcyjności rynku regionu świętokrzyskiego dla inwestorów. 45% 42,03% 40% 35% 33,33% 30% 28,58% 25% 24,64% 23,81% 20% 17,39% 15% 10% 11,59% 9,52% 5% 4,35% 4,76% 0% tak tak, ale po nie tylko, w niektórych trudno powiedzie ć przystąpieniu do UE sektorach przedsi ębiorstwa ma łe przedsiębiorstwa średnie Rys. 2. Ocena atrakcyjności rynku regionu świętokrzyskiego dla inwestorów krajowych i zagranicznych, w opinii małych i średnich przedsiębiorstw Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań. 4 Szerzej na temat tych inicjatyw zobacz w: B. Nogalski, A. Wójcik-Karpacz: Rola inkubatorów przedsiębiorczości we wspomaganiu rozwoju przedsiębiorstw w regionie świętokrzyskim. W: Pobudzanie małej i średniej przedsiębiorczości. Red. J. Ostaszewski. Warszawa 2003, s Żadna bowiem z przyznanych przez badanych wag nie przekroczyła poziomu 2,5.

19 22 Bogdan Nogalski, Anna Wójcik-Karpacz, Jarosław Karpacz Zgodnie z przedstawionymi na rysunku 2 danymi, około 24% przedsiębiorców małych i średnich uważa region świętokrzyski za atrakcyjny dla inwestorów krajowych i zagranicznych. Ponadto ponad 30% przedsiębiorstw średnich i nieco ponad 17% przedsiębiorstw małych ocenia, że jego atrakcyjność będzie większa po przystąpieniu do UE. Choć niespełna 5% badanych uważa, że jest on taki tylko w wybranych sektorach. Znaczną grupę stanowią także ci przedsiębiorcy, którzy nie potrafili określić jego atrakcyjności. Można przypuszczać, że gdyby wskazania przedsiębiorców potwierdziły się, to region świętokrzyski mógłby się stać atrakcyjnym miejscem inwestowania dla przedsiębiorstw zagranicznych, co mogłoby oznaczać wzrost konkurencji, ale i prawdopodobnie przedsiębiorczości. Przy czym tryb przypuszczający wydaje się tu najodpowiedniejszy, gdyż w chwili obecnej poziom realizowanych w jego obszarze inwestycji zagranicznych jest ograniczony. Postępująca diagnoza uwarunkowań rozwoju przedsiębiorczości w regionie świętokrzyskim nasuwa też kolejne pytanie, tym razem o przyczyny umiarkowanej dotychczas atrakcyjności tego rynku, a zatem w gruncie rzeczy o problemy, jakie mogą na nim napotkać przedsiębiorstwa podejmujące działalność w jego obszarze. Pomocną w odpowiedzi na nie mogą być dane zawarte w tabeli 2, przedstawiające ocenę problemów warunkujących funkcjonowanie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw w regionie świętokrzyskim. Problemy warunkujące funkcjonowanie i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw w regionie świętokrzyskim Wyszczególnienie Ogółem [%] Tabela 2 Procent respondentów przedsiębiorstwbiorstwa przedsię- małe średnie niestabilne warunki i uregulowania prawne 39,63 36,23 45,23 nieskuteczność działań sądownictwa 15,31 11,59 21,42 niska aktywność samorządu terytorialnego 18,01 18,84 16,66 brak zaufania do partnerów gospodarczych, trudności z ustaleniem ich wiarygodności 34,23 37,68 28,57 brak zasobów finansowych 36,03 39,13 30,95 brak nowoczesnych technologii 26,12 27,53 23,80 niska skuteczność działań marketingowych 21,62 20,28 23,80

20 Regionalne stymulatory rozwoju niekorzystne warunki eksportu 11,71 8,69 16,66 brak odpowiednio wykwalifikowanych pracowników 13,51 17,39 7,14 spadek motywacji pracowników do wydajniejszej pracy 38,73 42,01 33,33 niska wydajność pracy 12,61 15,94 7,14 trudności w pozyskiwaniu zasobów finansowych 40,54 43,47 35,71 brak dostępnych lokali (terenów) pod prowadzenie działalności 7,20 5,79 9,52 uciążliwe procedery uzyskiwania zgód i pozwoleń 36,93 34,78 40,47 wzrost obciążeń parapodatkowych (np. zus) 58,55 55,07 64,28 wzrost obciążeń podatkowych 54,95 49,27 64,28 inne, np. kary nakładane przez organy kontrole 0,90 1,44 0,00 Źródło: opracowanie własne na podstawie przeprowadzonych badań. Na podstawie zestawienia zawartego w tabeli 2 można wnioskować, że rozwój małych i średnich przedsiębiorstw w znacznej części warunkowany jest niekorzystnymi czynnikami makroekonomicznymi. Ich moc oraz zakres oddziaływania jest tak znacząca, że przyćmiewa, słabiej przez to odczuwane, działania władz regionalnych. Choć, co warto zaznaczyć, niedostatki wynikające z ich niskiej aktywności odczuwa prawie co piąty badany przedsiębiorca. To tworzy budowany obraz regionu jeszcze ciekawszym. Na tej podstawie można bowiem przypuszczać, że działania samorządów są w niewielkim stopniu odczytywane przez przedsiębiorców w konfrontacji z czynnikami ogólnokrajowymi 6. Czy rzeczywiście tak jest. Spróbujmy zweryfikować to twierdzenie, opierając się na innych badanych zależnościach, przedstawiających wpływ, w opinii przedsiębiorców, niektórych czynników makrootoczenia na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, co prezentuje tabela 3. 6 Warto dodać także, że współcześnie w analizie makrootoczenia niezbędne jest także uwzględnianie czynników międzynarodowych, szerzej na ten temat T. Gołębiowski: Zarządzanie strategiczne. Warszawa 2001, s

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej

Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Możliwości finansowania inwestycji w gospodarce odpadami ze środków Unii Europejskiej Aleksandra Malarz Z-ca Dyrektora Departament Integracji Europejskiej Ministerstwo Środowiska Katowice, 23 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Samorząd terytorialny w Polsce przed i po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Efekty modernizacyjne 10-lecia członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Samorząd terytorialny w Polsce przed i po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Efekty modernizacyjne 10-lecia członkostwa Polski w Unii Europejskiej KONSPEKT REFERATU Mgr Łukasz Zima Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie Samorząd terytorialny w Polsce przed i po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Efekty modernizacyjne 10-lecia członkostwa Polski

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia

Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Czynniki warunkujące napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce w latach 1990-2011 Dr Wojciech Przychodzeń Katedra Finansów Akademia Leona Koźmińskiego Wprowadzenie (1) Celem artykułu jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014

Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku. Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Załącznik do Uchwały Nr 651/XLIV/09 Rady Miasta Płocka z dnia 29 grudnia 2009 roku Wieloletni Plan Inwestycyjny Miasta Płocka na lata 2010-2014 Płock, grudzień 2009 Działy opracowania: I. Wprowadzenie.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XIX/214/13 Rady Miejskiej w Kowalewie Pomorskim z dnia 19 sierpnia 2013 roku w sprawach: przystąpienia Gminy Kowalewo Pomorskie do Lokalnego Funduszu Pożyczkowego Samorządowa Polska Kowalewo

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej

zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Projekt z 21-03-2012 Wersja 1.1. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia..2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kamiennogórskiej specjalnej strefy ekonomicznej Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/ Oficjalne serwisy poświęcone funduszom pomocowym Fundusze strukturalne http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/ Fundusz Spójności http://www.funduszspojnosci.gov.pl/ Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Wrocław, 19 marca 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Wrocław, 19 marca 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 1 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Możliwości finansowania inwestycji w zakresie budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych w Polsce dr inż. Stanisław Garlicki

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE

FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE WOJCIECH MISIĄG * FINANSE SAMORZĄDOWE PO 25 LATACH STAN I REKOMENDACJE * INSTYTUT BADAŃ I ANALIZ FINANSOWYCH WYŻSZEJ SZKOŁY INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI NAJWAŻNIEJSZE PYTANIA 1. Jaka

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW

Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW Katedra Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu KIEROWNIK KATEDRY: DR HAB. JOANNA SZWACKA MOKRZYCKA PROF. SGGW Struktura Katedry Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

"Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski."

Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski. "Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski." Danuta JAZŁOWIECKA Posłanka do Parlamentu Europejskiego BIPE, 1 czerwiec 2015 Dlaczego Europa potrzebuje nowej strategii

Bardziej szczegółowo

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI INNOWACYJNY MODUŁ PROGRAMOWY DLA PRZEDMIOTU PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nazwa innowacji: Ekonomia i finanse - innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Rodzaj innowacji: programowa

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nowoczesne podejście do zarządzania organizacjami. redakcja naukowa Anna Wasiluk Książka podejmuje aktualną problematykę zarządzania organizacjami w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu. Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Studia II stopnia (magisterskie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac magisterskich Promotorzy prac magisterskich Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Prof. dr hab. Bogusław

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r.

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020 Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w ramach RPO WZ 2007-2013 Inicjatywa JEREMIE System dotacyjny Alokacja na konkursy - dotacje: poddziałanie

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Partnerstwo w ramach potrójnej spirali na rzecz strategii rozwoju gospodarczego ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Strategia rozwoju Leszna została opracowana w 1997r. W 2008r. Rada Miejska Leszna

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

Jak planować i finansować gminne przedsięwzięcia energetyczne. Wpisany przez Marcin Skomra

Jak planować i finansować gminne przedsięwzięcia energetyczne. Wpisany przez Marcin Skomra W unijnym Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich ustalono możliwość ubiegania się o refinansowanie w 75 proc. przedsięwzięć energetycznych realizowanych przez gminy wiejskie i miejsko-wiejskie. Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A.

Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Olsztyn; 14 marca 2012 r. Bank Ochrony Środowiska SA Lucyna Cywińska-Konopka Główny Ekolog Finansowanie inwestycji proekologicznych i innowacyjnych przez Bank Ochrony Środowiska S.A. Formy finansowania

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne w ochronie środowiska. Podsekretarz Stanu

Fundusze unijne w ochronie środowiska. Podsekretarz Stanu Fundusze unijne w ochronie środowiska dotychczasowe Januszdoświadczenia Mikuła Podsekretarz Stanu Wieliczka, 1 grudnia 2008 Finansowanie polityki spójności Instrument pomocy przedakcesyjnej ISPA (2000

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R.

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. Nakłady inwestycyjne a) są to nakłady finansowe lub rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA Działanie 1.4 Wsparcie MŚP 6. Nazwa działania / poddziałania Dotacje bezpośrednie 7. Cel szczegółowy działania / poddziałania 8. Lista wskaźników rezultatu bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

Wpływ prawa ochrony konkurencji na liberalizację polskiego rynku

Wpływ prawa ochrony konkurencji na liberalizację polskiego rynku Wpływ prawa ochrony konkurencji na liberalizację polskiego rynku Anna Fornalczyk Gdańsk 2010 Treść prezentacji System prawny ochrony konkurencji w Polsce Konkurencja i jej znaczenie w gospodarce Polityka

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia

Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Studia II stopnia (magisterskie) niestacjonarne rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac magisterskich na kierunku Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA

Bardziej szczegółowo