Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI"

Transkrypt

1 Rozkład zaj ç w klasach IV VI szkoły podatawowej 25 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI KLASA IV ROZDZIAŁ I JA I MOJE OTOCZENIE Temat 1. Kim jestem? (PP) istota i znaczenie narodzin dziecka dla rodziny i społeczeństwa; odmienność i niepowtarzalność każdego człowieka; różnorodne potrzeby każdego człowieka i sposoby ich zaspakajania; prawa dziecka we współczesnym świecie. wyjaśnienie, w czym wyraża się odmienność i niepowtarzalność każdego człowieka; przedstawienie przykładów różnorodnych potrzeb człowieka oraz sposobów ich zaspakajania; omówienie wybranych praw dziecka i wyjaśnienie, gdzie można się zwrócić, gdy są one łamane. Temat 2. Ja i moja rodzina (PP) rodzina oraz więzi ją łączące. Ród; prawa i obowiązki członków rodziny; genealogia nauką badającą związki pokrewieństwa; pamiątki i tradycja rodzinna. wyjaśnienie znaczenie rodziny, omówienie przykładów praw i obowiązków przysługujących poszczególnym członkom rodziny; przedstawienie genealogii jako nauki badającej stopnie pokrewieństwa; omówienie roli tradycji w tworzeniu więzi rodzinnych. Zagadnienia uzupełniajàce Niezwykłe drzewo drzewo genealogiczne (PP) zasady sporządzania drzewa genealogicznego własnej rodziny; stopnie pokrewieństwa. Temat 3. W mojej szkole (PP) społeczność szkolna, jej prawa i obowiązki; samorząd szkolny; historia i tradycja szkoły; uprzejmość, sprawiedliwość i tolerancja jako przejawy zachowań; poszanowanie godności i odmienności kolegów; konflikty międzyludzkie i sposoby ich rozwiązywania. charakterystyka społeczności szkolnej z uwzględnieniem praw i obowiązków ucznia; przedstawienie tolerancji, uprzejmości i sprawiedliwości jako zachowań pożądanych i ułatwiających funkcjonowanie grupy; ukazanie przykładów konfliktów między ludźmi i sposobów ich rozwiązywania.

2 26 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI Temat 4. Jestem cz Êcià społeczeƒstwa (PP) społeczeństwo jako forma zbiorowości; grupy społeczne i zasady przynależności do nich; praca i jej rola w życiu człowieka. wyjaśnienie, dlaczego człowiek jest istotą społeczną; omówienie na przykładach zasad funkcjonowania różnych grup społecznych; omówienie znaczenie pracy w życiu człowieka i wyjaśnienie, czym jest społeczny podział pracy. Zagadnienia uzupełniajàce Moje zachowanie mojà wizytówkà (PP) zachowania godne i ich przykłady; zachowania niegodne i sposoby przeciwstawiania się im. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci przypomnienie i utrwalenie poznanych pojęć; utrwalenie wiedzy na temat funkcjonowania dziecka w rodzinie, szkole i społeczeństwie oraz więzi łączących go z członkami tych zbiorowości; kształcenie umiejętności dokonywania oceny przykładów przedstawionych zachowań. ROZDZIAŁ II MOJA OJCZYZNA Temat 1. Moja mała ojczyzna (PP) mała ojczyzna społeczność, historia i kultura; formy upamiętniania przeszłości małej ojczyzny. wyjaśnienie pojęcia mała ojczyzna ; ukazanie tradycji historyczno-kulturowych i problemów społeczno-gospodarczych małej ojczyzny; omówienie symboliki regionu z uwzględnieniem herbu miasta; przedstawienie charakterystycznych dla danego regionu: symboli, elementów budownictwa, strojów, zwyczajów. Temat 2. Samorzàd lokalny (PP) władze lokalne i sposób ich powoływania; zakres działań władz lokalnych. zapoznanie z zasadami powoływania władz lokalnych; omówienie zakresu działań władz lokalnych. Temat 3. Moja ojczyzna Polska (PP) Polska położenie, obszar, granice, kraje sąsiednie; polskie symbole narodowe; ludność Polski mniejszości narodowe i etniczne;

3 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 27 miejsca największych skupisk Polaków na świecie; zróżnicowanie regionalne. omówienie położenia geograficznego Polski (granice, sąsiedzi, krainy geograficzno-historyczne, zróżnicowanie regionalne) i polskich symboli narodowych; ukazanie więzi łączących naród polski, przedstawienie mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce; kształtowanie szacunku dla dorobku własnego narodu i dorobku mniejszości narodowych i etnicznych zamieszkujących Polskę. Zagadnienia uzupełniajàce My spod znaku Orła Białego (PP) polskie symbole narodowe: flaga, hymn, godło; święta narodowe, miejsca pamięci narodowej. Temat 4. Moje paƒstwo Rzeczpospolita Polska (PP) Polska krajem demokratycznym; najwyższe organy władzy w Polsce; konstytucja dokumentem określającym prawa i obowiązki obywateli. opisanie demokratycznego charakteru państwa polskiego; przedstawienie najważniejszych organów władzy w Polsce i ich zadań. Zagadnienia uzupełniajàce Legendy o poczàtkach paƒstwa polskiego (PP) legenda O Lechu, Czechu i Rusie ; legenda O Popielu i Piaście oraczu. Temat 5. Unia Europejska (PP) Unia Europejska organizacją państw Europy; państwa członkowskie Unii Europejskiej; symbolika Unii Europejskiej; Polska krajem członkowskim Unii Europejskiej. wyjaśnienie przyczyn powstania Unii Europejskiej, zasad jej funkcjonowania i symboli (flaga, hymn, wspólna waluta); omówienie miejsca Polski we wspólnocie europejskiej. Temat 6. Problemy ludzkoêci w XXI wieku (PP) problemy ludzkości w XXI wieku; skutki działalności człowieka; działania pomocowe podejmowane przez państwa i organizacje pozarządowe. omówienie problemów ludzkości XXI wieku oraz omówienie na przykładach przyczyn i skutków niektórych z nich (m.in. konflikty zbrojne, degradacja środowiska naturalnego, nędza, kataklizmy); omówienie działań pomocowych podejmowanych przez państwa i organizacje pozarządowe.

4 28 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI Temat 7. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci przypomnienie i utrwalenie poznanych pojęć i wiedzy; kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) i posługiwania się mapą historyczną; kształcenie umiejętności dociekania w kontekście społecznym. ROZDZIAŁ III WST P DO HISTORII Temat 1. Czym zajmuje si historia? (PP) historia nauką o przeszłości, która przybliża życie ludzi w dawnych czasach; historia nauką badającą przyczyny i skutki ważnych wydarzeń; ważne wydarzenia, wybitne jednostki i praca pokoleń elementami kształtującymi historię; praca historyka. ukazanie historii jako nauki wyjaśniającej przyczyna i skutki minionych wydarzeń; omówienie elementów kształtujących historię (wybitnych władców i polityków, odkrywców, ważnych wydarzeń, efektów pracy przeszłych pokoleń). Zagadnienia uzupełniajàce O czytaniu mapy (PP) mapa warsztatem pracy historyka; elementy mapy; plan i sposób jego wykorzystania. Temat 2. èródła historyczne i ich rodzaje (PP) źródła historyczne i ich podział; przykłady źródeł historycznych; archeologia jako przykład nauki, która wspomaga badania historyczne. zapoznanie z pojęciem źródło historyczne ; ukazanie rodzajów źródeł historycznych i ich różnorodności; przedstawienie znaczenia źródeł historycznych dla poznania przeszłości; kształcenie pojęć niezbędnych do zrozumienia omawianych zagadnień. Zagadnienia uzupełniajàce Ziemia mówi o przeszłoêci praca archeologów; przykłady ważnych odkryć archeologicznych na ziemiach polskich. Temat 3. Chronimy Êlady przeszłoêci (PP) zabytki i ich rodzaje; rola i znaczenie zabytków; zadania muzealnictwa; różnorodne formy ochrony zabytków.

5 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 29 przedstawienie różnorodnych form ochrony zabytków i ich znaczenia dla poznania historii; omówienie różnych typów muzeów, ich zadań i obowiązków; omówienie zasad właściwego zachowania się w muzeum; kształtowanie szacunku dla dokonań własnego państwa. Zagadnienia uzupełniajàce Zabytki Polski zabytki Polski z Listy Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO. Temat 4. Jak zmierzyç czas? sposoby mierzenia czasu dawniej i współcześnie; jednostki pomiaru czasu; dawne i współczesne przyrządy służące do mierzenia czasu. przypomnienie jednostek podziału czasu zegarowego (doba, godzina, minuta, sekunda) i kalendarzowego (dzień, miesiąc, rok, stulecie, tysiąclecie); kształcenie rozumienia podstawowych kategorii historycznych ciągłości i zmienności przez ukazanie różnic w sposobach mierzenia czasu dawniej i dziś. Temat 5. Ery, tysiàclecia i wieki, czyli czas w historii (PP) zasady określania czasu minionych wydarzeń (czasy przed naszą erą, czasy naszej ery) według kalendarza chrześcijańskiego; era, epoka wiek, tysiąclecie pojęcia i ich zakres; obliczanie upływu czasu między wydarzeniami; chronologiczne porządkowanie wydarzeń. przedstawienie zasad określania i oznaczania czasu minionych wydarzeń; kształcenie pojęć niezbędnych do zrozumienia omawianych zagadnień; ćwiczenia w obliczaniu wieku podanego wydarzenia, zapisywaniu go na taśmie chronologicznej i porządkowaniu wydarzeń według chronologii. Temat 6. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) i wykonywania zadań testowych; przypomnienie i utrwalenie poznanych pojęć i wiedzy; utrwalenie umiejętności obliczania czasu podanego wydarzenia, zapisywaniu go na taśmie chronologicznej, porządkowaniu wydarzeń według chronologii i obliczania upływu czasu. ROZDZIAŁ IV POCZÑTKI LUDZKOÂCI I PIERWSZE CYWILIZACJE Temat 1. Poczàtki ludzkoêci czas i miejsce pojawienia się pierwszych ludzi; warunki życia najstarszych przodków człowieka; najważniejsze osiągnięcia pierwszych ludzi (umiejętność wzniecania ognia, narzędzia); od koczowniczego do osiadłego trybu życia.

6 30 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI omówienie warunków życia najstarszych przodków człowieka; przedstawienie warunków, które umożliwiły ludziom przejście od koczowniczego do osiadłego trybu życia. Zagadnienia uzupełniajàce Prehistoryczni łowcy organizacja życia pierwszych ludzi (gromady); organizacja polowań; narzędzia wykorzystywane do polowań; znaczenie polowań dla zabezpieczenia bytu gromady. Temat 2. Pierwsze cywilizacje (PP) powstanie pierwszych cywilizacji; państwo formą organizacji społeczeństwa; rola wielkich rzek w życiu najstarszych cywilizacji; społeczny podział pracy. przedstawienie uwarunkowań niezbędnych do powstania pierwszych cywilizacji; omówienie powstania pierwszych państw; ukazanie istoty społecznego podziału pracy i przedstawienie podstawowych grup społecznych, które wykształciły się w pierwszych państwach (chłopi, rzemieślnicy, kupcy, urzędnicy, kapłani). Temat 3. Wynalezienie pisma. Zaczyna si historia (PP) wynalezienie pisma i jego znaczenie; rodzaje pisma; materiał pisarski; znaczenie umiejętności czytania i pisania. ukazanie znaczenia umiejętności czytania i pisania jako możliwości komunikowania się, zapisywania własnych myśli i przeżyć; podkreślenie znaczenia źródeł pisanych dla poznania historii. Temat 4. W Egipcie faraonów położenie starożytnego Egiptu; znaczenie Nilu dla funkcjonowania państwa; władca Egiptu i zakres jego władzy; społeczeństwo starożytnego Egiptu. zapoznanie uczniów z warunkami naturalnymi Egiptu i znaczeniem wylewów Nilu dla funkcjonowania państwa; przedstawienie grup społecznych starożytnego Egiptu, ich zajęć i warunków życia oraz pozycji faraona; kształcenie umiejętności posługiwania się mapą (odczytywanie informacji z mapy). Temat 5. Droga Egipcjanina do wiecznoêci wierzenia starożytnych Egipcjan; najważniejsze bóstwa i wyobrażenia o nich; piramidy grobowce faraonów. zapoznanie z wierzeniami starożytnych Egipcjan wielobóstwo, wiara w życie pozagrobowe; omówienie sposobu budowy piramid jako wielkiego osiągnięcia Egipcjan.

7 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 31 Temat 6. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) i posługiwania się mapą historyczną; utrwalenie poznanych pojęć; utrwalenie wiedzy na temat znaczenia pisma w życiu ludzi i warunków życia ludzi w czasach najstarszych cywilizacji. ROZDZIAŁ V FUNDAMENTY EUROPY Temat 1. W Atenach Peryklesa (PP) położenie i warunki naturalne starożytnej Grecji; elementy łączące mieszkańców Hellady; zajęcia mieszkańców starożytnej Grecji; charakterystyka polis i demokracji na przykładzie Aten z czasów Peryklesa; życie w Atenach peryklejskich. zapoznanie z położeniem i warunkami naturalnym starożytnej Grecji; wskazanie elementów łączących Greków (język, religia, tradycja, zwyczaje, obrzędy); omówienie wyglądu starożytnych Aten i przedstawienie zasad funkcjonowania demokracji ateńskiej; ukazanie Peryklesa jako osoby wyjątkowo zasłużonej dla rozwoju polis i demokracji. Temat 2. W kr gu greckich wierzeƒ i filozofii wierzenia starożytnych Greków; greckie miejsca kultu religijnego; narodziny teatru i filozofii; igrzyska sportowe i ich rola w życiu starożytnych Greków. zapoznanie uczniów z wierzeniami starożytnych Greków; omówienie igrzysk sportowych i teatru jako form oddawania czci bogom; przedstawienie przyczyn narodzin i rozwoju filozofii. Zagadnienia uzupełniajàce WÊród bogów na Olimpie (PP) wierzenia Greków; bogowie olimpijscy i dziedziny, którymi się opiekowali; mity opowieści o bogach i bohaterach. Temat 4. Od osady do imperium położenie i warunki naturalne Rzymu; zajęcia mieszkańców starożytnego Rzymu; przyczyny rozwoju Rzymu (położenie na szlaku handlowym; armia rzymska jej technika, organizacja); podboje Rzymu i powstanie imperium. omówienie przyczyn rozwoju Rzymu; wyjaśnienie przyczyn i skutków podbojów rzymskich;

8 32 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI zapoznanie z osiągnięciami techniki wojennej Rzymian; przedstawienie grup społecznych starożytnego Rzymu i ich zajęć. Temat 5. Dokonania staro ytnych Rzymian (PP) osiągnięcia techniczne Rzymian, które ułatwiły funkcjonowanie państwa i życie mieszkańców; prawo rzymskie; łacina językiem Rzymian. omówienie dokonań Rzymian w budownictwie (drogi, mosty, akwedukty); przedstawienie Rzymu jako państwa prawa, a także znaczenia kodyfikacji prawa dla późniejszych pokoleń. Zagadnienia uzupełniajàce Spacer po Wiecznym MieÊcie charakterystyka Wiecznego Miasta (I wiek n.e.); warunki życia w mieście; sposoby spędzania czasu wolnego przez mieszkańców Rzymu. Temat 6. Narodziny chrzeêcijaƒstwa (PP) Izraelici i odmienność ich wiary w świecie starożytnym; najważniejsze zasady judaizmu; Jezus z Nazaretu i jego nauki; narodziny nowej religii i położenie jej wyznawców; rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa. przedstawienie odmienności wiary Izraelitów w świecie starożytnym i omówienie najważniejszych zasad judaizmu; ukazanie okoliczności narodzin chrześcijaństwa i przyczyn jego rozpowszechniania się. Zagadnienia uzupełniajàce Dziedzictwo staro ytnoêci najważniejsze dokonania cywilizacji starożytnych; dziedzictwo starożytności (pismo, demokracja, prawo, teatr, architektura, igrzyska). Temat 7. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci przedstawienie dokonań cywilizacyjnych państw starożytnych, które są fundamentami Europy; kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) i posługiwania się mapą historyczną; utrwalenie poznanych pojęć.

9 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 33 KLASA V (przewidywany rozkład treêci programowych) ROZDZIAŁ I POCZÑTEK WIEKÓW ÂREDNICH Temat 1. Powstaje nowa epoka Êredniowiecze upadek imperium rzymskiego; życie ludzi na początku średniowiecza; wzrost znaczenia Kościoła; powstanie nowych państw w Europie. przedstawienie zmian w życiu ludzi na początku średniowiecza (upadek miast, zanik umiejętności czytania i pisania); omówienie nowych państw powstałych w średniowiecznej Europie. Zagadnienia uzupełniajàce ycie w Biskupinie położenie i wygląd osady; wyposażenie chat w Biskupinie; zajęcia mieszkańców Biskupina. Temat 2. Nasi przodkowie Słowianie Słowianie, ich siedziby i zajęcia; wierzenia Słowian; obyczaje Słowian; system plemienny. opisanie siedzib Słowian, ich zajęć i zasad funkcjonowania systemu plemiennego; ukazanie wierzeń, obyczajów i zwyczajów Słowian, z uwzględnieniem tych, które zachowały się do czasów współczesnych. Temat 3. Mieszko twórcà paƒstwa (PP) zjednoczenie plemion przez Polan; Mieszko I władcą nowego państwa; chrzest Polski 966 r. przyczyny i znaczenie. omówienie roli Mieszka I w tworzeniu państwa; wyjaśnienie przyczyn przyjęcia chrztu przez Mieszka I i wskazanie korzyści wynikających z tego faktu dla nowego państwa. Temat 4. Bolesław I pierwszy król Polski (PP) Bolesław Chrobry następcą Mieszka I; cel i skutki misji św. Wojciecha; przyczyny i znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego; Bolesław Chrobry i Otton III bohaterowie zjazdu gnieźnieńskiego; koronacja Bolesława Chrobrego w 1025 r.

10 34 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI omówienie okoliczności zorganizowania zjazdu w Gnieźnie, jego uczestników i znaczenia dla umocnienia pozycji Polski na arenie międzynarodowej; rozwijanie myślenia historycznego przez próbę oceny panowania Bolesława Chrobrego. Zagadnienia uzupełniajàce Âwi ty Wojciech patron Polski życie i działalność św. Wojciecha; legendy związane ze św. Wojciechem; miejsca kultu św. Wojciecha. Temat 5. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci Cele ogólne kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) i posługiwania się mapą historyczną; przypomnienie najważniejszych informacji o życiu ludzi na początku średniowiecza; przypomnienie najważniejszych wydarzeń z dziejów Polski za panowania pierwszych Piastów (chrzest Polski, misja św. Wojciecha, zjazd gnieźnieński); próba oceny polityki Mieszka I i Bolesława Chrobrego. ROZDZIAŁ II YCIE W PA STWIE PIERWSZYCH PIASTÓW Temat 1. Trud rzàdzenia (PP) władca jego prawa i obowiązki; urzędnicy i ich zadania; drużyna książęca i jej rola; dwór książęcy (królewski); Gniezno pierwszą stolicą Polski. omówienie roli władcy oraz jego najbliższych współpracowników w Polsce wczesnopiastowskiej; przedstawienie zasad funkcjonowania dworu książęcego (królewskiego) w czasach pierwszych Piastów (dwór objazdowy) i Gniezna jako pierwszej stolicy państwa polskiego. Zagadnienia uzupełniajàce W blasku królewskiej korony insygnia koronacyjne i symbole władzy królewskiej i książęcej; koronacja i jej znaczenie; zadania monarchiń. Temat 2. ycie w Polsce pierwszych Piastów (PP) polskie społeczeństwo za pierwszych Piastów; miejsca powstawania grodów; wygląd, funkcja i znaczenie grodów; zajęcia mieszkańców grodu; funkcja podgrodzi i zajęcia mieszkańców. omówienie wyglądu grodu podgrodzi, ich funkcji oraz zajęć mieszkańców; ukazanie zróżnicowania społecznego ludności Polski za pierwszych Piastów.

11 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 35 Temat 3. ycie zakonne (PP) powstawanie zgromadzeń zakonnych; wygląd i zajęcia zakonników; święty Franciszek z Asyżu. omówienie wyglądu klasztoru, trybu życia mnichów i ich zajęć; zapoznanie uczniów z życiem i działalnością św. Franciszka z Asyżu. Zagadnienia uzupełniajàce ycie w klasztorze miejsca, w których budowano klasztory; wnętrze klasztoru i jego funkcje. Temat 4. Sprawdzamy wiadomoêci i umiej tnoêci kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem analiza tekstu źródłowego; utrwalenie wiadomości o życiu ludzi w Polsce pierwszych Piastów; utrwalenie poznanych pojęć. ROZDZIAŁ III POLSKA I JEJ MIESZKA CY U SCHYŁKU ÂREDNIOWIECZA Temat 1. Kazimierz Wielki dobrym gospodarzem (PP) Kraków siedzibą królewską; polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego; założenie Akademii Krakowskiej; uczta u Wierzynka. omówienie na wybranych przykładach panowania Kazimierza Wielkiego jako okresu świetności państwa polskiego (kolonizacja, rozwój handlu i rzemiosła, budownictwo obronne, Akademia Krakowska uczta u Wierzynka); rozwijanie myślenia historycznego przez próbę oceny panowania króla Kazimierza Wielkiego. Zagadnienia uzupełniajàce ycie aka wśród żaków, bakałarzy i profesorów nauka w średniowieczu; zasady funkcjonowania uniwersytetu w średniowieczu; życie codzienne krakowskich żaków. Temat 2. Na zamku rycerskim (PP) zamki, ich funkcja i lokalizacja; wygląd zamku elementy obronne i mieszkalne; mieszkańcy zamku, ich zajęcia i rozrywki; kodeks rycerski; Zawisza Czarny wzorem średniowiecznego rycerza. omówienie wyglądu i funkcji średniowiecznych zamków, zapoznanie z warunkami życia jego mieszkańców;

12 36 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI wyjaśnienie zasad obowiązujących rycerzy; przedstawienie wzoru rycerskiej postawy na przykładzie Zawiszy Czarnego. Zagadnienia uzupełniajàce Droga do rycerskiego pasa kto mógł zostać rycerzem; stopnie wtajemniczenia rycerskiego (paź giermek rycerz), pasowanie na rycerza; turnieje rycerskie; opis herbów rycerskich. Temat 3. W Êredniowiecznym mieêcie (PP) lokacja i wygląd miast w średniowieczu (elementy obronne); rynek centrum życia miejskiego wygląd i zabudowa; miasta średniowieczne a współczesne. omówienie miejsc lokowania i wyglądu średniowiecznego miasta z uwzględnieniem jego elementów obronnych; porównanie wyglądu miasta w średniowieczu i miasta współczesnego. Temat 4. Mieszkaƒcy Êredniowiecznego miasta (PP) mieszkańcy miast i ich zajęcia; cechy i ich zadania; warunki życia mieszkańców średniowiecznego miasta; czas wolny mieszkańców średniowiecznego miasta. ukazanie zróżnicowania społecznego średniowiecznego miasta i omówienie warunków życia i zajęć jego mieszkańców; wyjaśnienie przyczyn zanikania współcześnie wielu specjalności rzemieślniczych. Zagadnienia uzupełniajàce ycie codzienne w Êredniowiecznym mieêcie dzień powszedni i świąteczny w średniowiecznym mieście; w wybranych warsztatach średniowiecznych rzemieślników. Temat 5. WieÊ w Êredniowieczu (PP) wygląd średniowiecznej wsi; zajęcia mieszkańców wsi; obowiązki chłopów wobec właściciela ziemi; życie codzienne mieszkańców wsi. omówienie wyglądu średniowiecznej wsi; zapoznanie uczniów z warunkami życia i powinnościami mieszkańców wsi; porównanie życia chłopa z życiem rycerza i mieszczanina. Temat 6. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) i posługiwania się mapą historyczną; przypomnienie najważniejszych informacji o życiu ludzi w średniowieczu.

13 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 37 przypomnienie najważniejszych wydarzeń z dziejów Polski za panowania Kazimierza Wielkiego (założenie Akademii Krakowskiej i uczta u Wierzynka); próba oceny panowania Kazimierza Wielkiego. ROZDZIAŁ IV W CZASACH PIERWSZYCH JAGIELLONÓW Temat 1. Jadwiga Andegaweƒska król Polski (PP) Jadwiga Andegaweńska królem Polski; dwór Jadwigi i jej zasługi dla rozwoju kultury polskiej; testament królowej i jego wykonawca; omówienie działalności królowej Jadwigi i ukazanie jej zasług dla rozwoju kultury polskiej. Temat 2. Trudne sàsiedztwo utworzenie państwa krzyżackiego; organizacja państwa krzyżackiego; polityka Krzyżaków wobec sąsiadów; zagarnięcie Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków. wyjaśnienie przyczyn sprowadzenia Krzyżaków do Polski; przedstawienie okoliczności utworzenia i zasad funkcjonowania państwa krzyżackiego; omówienie na przykładach polityki Krzyżaków wobec Polski i Litwy, która zagrażała bezpieczeństwu tych państw. Temat 3. Jadwiga i Jagiełło sojusz polsko-litewski (PP) przyczyny unii polsko-litewskiej w Krewie; Władysław Jagiełło królem Polski; bitwa pod Grunwaldem 1410 r. ukazanie przyczyn i skutków zawarcia unii polsko-litewskiej w Krewie; przedstawienie przebiegu bitwy pod Grunwaldem; omówienie skutków wojny z Krzyżakami prowadzonej w latach Temat 4. Wisłà do Gdaƒska (PP) odzyskanie Pomorza Gdańskiego; wzrost znaczenia Wisły jako szlaku komunikacyjnego; spław wiślany; rozkwit Gdańska i innych miast położonych na szlaku wiślanym. zapoznanie uczniów z funkcjonowaniem spławu wiślanego i znaczeniem Wisły jako szlaku komunikacyjnego; omówienie wpływu wolnego spławu wiślanego na rozwój gospodarki polskiej i rozkwit miast polskich położonych na szlaku.

14 38 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI Zagadnienia uzupełniajàce Jedna epoka dwa style architektura i sztuka średniowiecza; książka średniowieczna. Temat 5. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci Cele ogólne kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego i ilustracji) oraz posługiwania się mapą historyczną; przypomnienie najważniejszych wydarzeń z dziejów Polski za panowania Władysława Jagiełły i Jadwigi (unia z Litwą, bitwa pod Grunwaldem); utrwalenie wiadomości o architekturze i sztuce średniowiecznej. ROZDZIAŁ V NOWA EPOKA, NOWY ÂWIAT Temat 1. Z Kolumbem ku nieznanym brzegom (PP) wyobrażenia o Ziemi w średniowieczu; przyczyny odkryć geograficznych; wielcy odkrywcy (Krzysztof Kolumb i Vasco da Gama); skutki odkryć geograficznych. przedstawienie przyczyn i skutków wielkich wypraw geograficznych; omówienie wypraw wielkich odkrywców na przykładach Krzysztofa Kolumba i Vasco da Gamy. Zagadnienia uzupełniajàce Dwa Êwiaty cywilizacje prekolumbijskie i ich dokonania; skutki odkryć geograficznych, czyli zmiany w życiu mieszkańców Starego i Nowego Świata. Temat 2. Narodziny nowej epoki humanistyczne spojrzenie na człowieka i otaczający go świat; ideał człowieka renesansu; symbole epoki Leonardo da Vinci i Michał Anioł; wynalazek druku i jego rola w upowszechnianiu kultury. charakterystyka epoki renesansu i nowych poglądów na człowieka i otaczający go świat; wyjaśnienie pojęć: renesans, odrodzenie, humanizm ; przedstawienie wybitnych postaci epoki i ich dokonań (Leonardo do Vinci, Michał Anioł, Jan Gutenberg) Zagadnienia uzupełniajàce Leonardo da Vinci człowiek renesansu Leonardo da Vinci przykładem człowieka renesansu ; wybrane dzieła Leonarda da Vinci. Temat 3. Renesansowy Wawel Jagiellonów (PP) drogi przenikania idei renesansu do Polski; Wawel renesansową siedzibą królów Polski; życie dworskie na Wawelu w okresie panowania ostatnich Jagiellonów; zasługi ostatnich Jagiellonów dla rozwoju kultury polskiej.

15 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 39 przedstawienie dróg przenikania idei renesansowych do Polski; omówienie renesansowego charakteru siedziby królewskiej na Wawelu i zapoznanie uczniów z zasługami ostatnich Jagiellonów dla rozwoju kultury w Polsce. Temat 4. W pracowni Mikołaja Kopernika (PP) Mikołaj Kopernik polski człowiek renesansu; odkrycie Kopernika teoria heliocentryczna; znaczenie odkrycia Kopernika. przedstawienie Mikołaja Kopernika jako polskiego uczonego czasów renesansu; wyjaśnienie istoty teorii heliocentrycznej jej znaczenia dla rozwoju nauki; zapoznanie uczniów ze sposobem pracy uczonego i jego narzędziami badawczymi. 5. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) oraz posługiwania się mapą historyczną; określenie stopni pokrewieństwa na podstawie drzewa genealogicznego Jagiellonów; przypomnienie ważnych wydarzeń z dziejów nowożytnej Europy (odkrycia geograficzne, wynalezienie druku, teoria Kopernika); utrwalenie poznanych pojęć i dat. ROZDZIAŁ VI W SZLACHECKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ W XVI XVII WIEKU Temat 1. Szlachta i król rzàdzà Rzeczàpospolità (PP) zajęcia szlachty; pozycja stanu szlacheckiego w państwie; sejm walny i sejmiki ziemskie. zapoznanie uczniów z zajęciami szlachty i jej obowiązkami wobec państwa i uprzywilejowana pozycją w Rzeczypospolitej; omówienie funkcjonowania parlamentu w Rzeczypospolitej, uprawnień sejmu walnego i sejmików ziemskich. Temat 2. W majàtku szlacheckim (PP) folwark szlachecki i jego funkcjonowanie; mieszkańcy dworu szlacheckiego i pałacu magnackiego; położenie mieszczan i chłopów. przedstawienie wyglądu i zasad funkcjonowania folwarku jako wielkiego gospodarstwa szlacheckiego; ukazanie szlachty jako grupy najbardziej uprzywilejowanej w państwie; omówienie sytuacji mieszczan i chłopów.

16 40 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI Zagadnienia uzupełniajàce Spacer po majàtku szlacheckim wygląd majątku; zabudowania folwarczne i ich funkcja; zagrody chłopskie. Temat 3. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów (PP) unia lubelska; Rzeczpospolita państwem wielu narodów; pierwsza wolna elekcja; skutki wolnych elekcji; Warszawa nową stolicą kraju. wyjaśnienie przyczyn zawarcia unii realnej w Lublinie; omówienie sytuacji geopolitycznej Rzeczypospolitej po zawarciu unii lubelskiej; przedstawienie przyczyn wolnych elekcji i wyjaśnienie zasad ich przeprowadzania; zapoznanie uczniów ze skutkami wolnych elekcji; ukazanie Warszawy jako stolicy kraju. Temat 4. W czasach potopu szwedzkiego w XVII wieku (PP) przyczyny wojen Rzeczypospolitej ze Szwecją; najazd Szwedów na Polskę ; postawa społeczeństwa w czasie najazdu; obrona Jasnej Góry; Stefan Czarniecki bohaterem czasów potopu szwedzkiego ; skutki wojen ze Szwedami. omówienie przyczyn wojen ze Szwecją; przedstawienie zasięgu najazdu szwedzkiego w 1655 r. i postawy polskiej szlachty; przedstawienie najważniejszych wydarzeń potopu (obrona Jasnej Góry) i ukazanie postawy społeczeństwa polskiego wobec najeźdźcy ze szczególnym naciskiem na postać Stefana Czarnieckiego jako symbolu patriotycznej postawy; omówienie skutków wojen ze Szwecją. Temat 5. Wyprawa wiedeƒska Jana III Sobieskiego (PP) Turcy zagrożeniem dla Polski i Europy; wojny Rzeczypospolitej z Turcją w XVII wieku; odsiecz wiedeńska Jana III Sobieskiego; skutki wojen XVII wieku. wyjaśnienie przyczyn wojen Rzeczypospolitej z Turcją i przyczyn zagrożenia tureckiego dla Europy; przedstawienie przyczyn i okoliczności wyprawy wiedeńskiej Jana III Sobieskiego oraz jej rezultatów; zapoznanie ze skutkami wojen XVIII wieku. Zagadnienie uzupełniajàce Sztuka baroku Barok charakterystyka epoki; zabytki polskiego baroku.

17 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie umiejętności czytania ze zrozumieniem (analiza tekstu źródłowego) oraz posługiwania się mapą historyczną; przypomnienie ważnych wydarzeń z dziejów Polski (unia lubelska, wojny ze Szwecją i Turcją, bitwa pod Wiedniem); utrwalenie zasad funkcjonowania demokracji szlacheckiej oraz poznanych pojęć i dat. KLASA VI (przewidywany rozkład materiału) ROZDZIAŁ I W OBRONIE UPADAJÑCEJ RZECZYPOSPOLITEJ Temat 1. Rzeczpospolita w drugiej połowie XVIII wieku. sytuacja wewnętrzna Rzeczypospolitej w 2. połowie XVIII wieku; wzrost znaczenia państw ościennych; ostatnia wolna elekcja; ingerencja państw ościennych i I rozbiór Rzeczypospolitej. przedstawienie sytuacji wewnętrznej i zewnętrznej Rzeczypospolitej w 2. połowie XVIII wieku; wyjaśnienie okoliczności i skutków I rozbioru Rzeczypospolitej. Temat 2. U króla na obiadach czwartkowych (PP) obiady czwartkowe i ich rola w życiu artystycznym i politycznym epoki stanisławowskiej; pierwsze próby reform Rzeczypospolitej; teatr i publicystyka w walce o naprawę państwa. omówienie działań króla Stanisława Augusta Poniatowskiego zmierzających do reformy oświaty i rozwoju kultury w Rzeczypospolitej; wyjaśnienie zadań stojących przed oświatą i kulturą w dziele naprawy państwa polskiego. Zagadnienia uzupełniajàce Warszawa w czasach stanisławowskich omówienie roli króla Stanisława Augusta Poniatowskiego jako mecenasa kultury; przedstawienie Warszawy w 2. połowie XVIII wieku jako miejsca działalności wybitnych architektów i artystów. Temat 3. Sejm Wielki i Konstytucja 3 maja (PP) Rzeczpospolita po I rozbiorze; Sejm Wielki ( ); reformy Sejmu Wielkiego; Konstytucja 3 maja 1791 r. omówienie reform przeprowadzonych na Sejmie Wielkim; zapoznanie uczniów z najważniejszymi zapisami Konstytucji 3 maja oraz wyjaśnienie ich znaczenia.

18 42 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI Temat 4. Pod dowództwem naczelnika KoÊciuszki. (PP) okoliczności II rozbioru Rzeczypospolitej; powstanie kościuszkowskie: a. wybuch powstania i jego charakter, b. bitwa pod Racławicami i postawa kosynierów, c. upadek powstania. omówienie insurekcji kościuszkowskiej najważniejszych wydarzeń, skutków i postaw Polaków. Temat 5. Upadek I Rzeczypospolitej (PP) okoliczności i konsekwencje III rozbioru Rzeczypospolitej; przyczyny upadku państwa polskiego w XVIII wieku. omówienie przyczyn zewnętrznych i wewnętrznych, które doprowadziły do upadku Rzeczypospolitej w XVIII wieku. Zagadnienia uzupełniajàce Rozbiory Rzeczypospolitej granice I, II i III rozbioru Rzeczypospolitej analiza mapy; obszar i ludność Rzeczypospolitej objęte kolejnymi rozbiorami analiza danych statystycznych; postawa Polaków w walce o zachowanie niepodległości analiza obrazu historycznego. Temat 6. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie posługiwania się mapą historyczną, analiza tekstu źródłowego i źródeł ikonograficznych; utrwalenie poznanych pojęć; przypomnienie sytuacji Rzeczypospolitej w 2 poł. XVIII wieku i próba reform zmierzających do ratowania niepodległości państwa; porządkowanie wydarzeń według chronologii. ROZDZIAŁ II ZA WOLNÑ POLSK Temat 1. Z ziemi włoskiej do Polski emigracja po III rozbiorze; utworzenie Legionów Polskich we Włoszech (1797 r.); walka Legionów o wolność Polski. przedstawienie okoliczności utworzenia Legionów Polskich we Włoszech w 1797 r. i ich walki o niepodległość kraju. Zagadnienia uzupełniajàce Dzieje zapisane w hymnie okoliczności powstania Pieśni legionów polskich we Włoszech ; bohaterowie hymnu narodowego; dzieje ojczyste zapisane w hymnie.

19 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI szkoły podatawowej 43 Temat 3. W listopadowà noc 1830 roku (PP) przyczyny wybuchu powstania listopadowego; wydarzenia nocy listopadowej w 1830 r; charakter walk powstańczych; skutki powstania. omówienie przyczyn wybuchu powstania listopadowego, charakteru walk i skutków zrywu narodowego. Temat 3. Tułacza dola o Wielkiej Emigracji (PP) życie Polaków na emigracji; rola kultury polskiej na emigracji; wybitni przedstawiciele polskiej emigracji Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz i ich zasługi dla rozwoju kultury. wyjaśnienie przyczyn emigracji Polaków po upadku powstania listopadowego i opisanie warunków ich życia na obczyźnie; omówienie znaczenia Fryderyka Chopina i Adama Mickiewicza dla rozwoju życia kulturalnego i artystycznego na emigracji. Temat 4. Powstanie styczniowe (PP) okoliczności wybuchu powstania styczniowego; charakter walk powstańczych; skutki powstań narodowych w XIX wieku. przedstawienie okoliczności wybuchu powstania styczniowego i charakteru walk powstańczych; omówienie skutków polskich powstań narodowych. Zagadnienia uzupełniajàce Polskie powstania narodowe porównanie charakteru walk w powstaniu listopadowym i styczniowym w oparciu o materiał ikonograficzny; ocena skutków polskich powstań narodowych. Temat 5. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci kształcenie orientacji czasowo-przestrzennej; analiza źródeł ikonograficznych i tekstów źródłowych; podsumowanie skutków zbrojnej walki Polaków o niepodległość kraju. ROZDZIAŁ III ZIEMIE POLSKIE POD ZABORAMI W II POŁOWIE XIX WIEKU Temat 1. Polacy pod zaborami w drugiej połowie XIX wieku sytuacja ludności polskiej pod zaborami drugiej połowie XIX wieku; cele polityki zaborców wobec ludności polskiej w drugiej połowie XIX wieku.

20 44 Dokumentacja nauczyciela klasy IV VI przedstawienie antypolskiej polityki zaborców i sytuacji ludności polskiej pod zaborami w drugiej połowie XIX wieku. Temat 2. Nie rzucim ziemi skàd nasz ród Polacy w obronie narodowych wartoêci (PP) postawa ludności polskiej wobec polityki zaborców; przykłady walki Polaków z zaborcami; strajk dzieci we Wrześni w 1901 r. omówienie postaw ludności polskiej wobec antypolskiej polityki zaborców w drugiej połowie XIX w. ze szczególnym uwzględnieniem strajku szkolnego we Wrześni. Zagadnienia uzupełniajàce Dzieci Wrzesiƒskie w obronie polskiej mowy przyczyny i przebieg strajku szkolnego we Wrześni; echo strajku w literaturze. Temat 3. ArtyÊci polscy przełomu XIX i XX wieku i ich dzieła w walce o niepodległoêç (PP) kultura polska w czasach zaborów i jej zadania; wielcy polscy artyści i ich dzieła: Jan Matejko, Stanisław Moniuszko, Henryk Sienkiewicz i Stanisław Wyspiański; zasługi wybitnych artystów XIX wieku dla rozwoju kultury polskiej Helena Modrzejewska. omówienie zadań kultury polskiej w czasach zaborów; przedstawienie na wybranych przykładach roli literatury, dzieł malarskich i muzycznych w umacnianiu polskości i budzeniu ducha polskiego patriotyzmu. Zagadnienia uzupełniajàce Maluj tak, aby polska zmartwychwstała Malarstwo Jana Matejki jako przykład utrwalania wiedzy historycznej i podtrzymywaniu świadomości narodowej. Temat 4. Za chlebem emigracja zarobkowa Polaków w II połowie XIX wieku (PP) emigracja polityczna i zarobkowa Polaków w XIX wieku; kierunki emigracji; życie Polaków na emigracji. omówienie przyczyn i kierunków emigracji Polaków w XIX wieku, wskazanie różnic między emigracją polityczną a zarobkową; przedstawienie sytuacji Polaków żyjących na emigracji i ich związków z krajem ojczystym. Temat 5. Sprawdzamy wiedz i umiej tnoêci przypomnienie celu i metod wynaradawiania Polaków w zaborze rosyjskim i pruskim; podsumowanie walki Polaków o przetrwanie narodowe w latach zaborów; kształcenie orientacji przestrzennej; wskazanie roli kultury polskiej lat zaborów i zasług wybitnych artystów dla rozwoju kultury polskiej.

Podstawa programowa dla uczniów polskich uczących się za granicą

Podstawa programowa dla uczniów polskich uczących się za granicą Dokument Podstawa programowa dla uczniów polskich uczących się za granicą stanowi podstawę do tworzenia lokalnych programów nauczania języka polskiego, historii, kultury, geografii Polski oraz wiedzy o

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW Nadrzędnym celem działań edukacyjnych szkoły jest wszechstronny rozwój ucznia. Edukacja szkolna polega na harmonijnej realizacji przez nauczycieli

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII POZIOM PODSTAWOWY 19 MAJA 2015. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 100

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII POZIOM PODSTAWOWY 19 MAJA 2015. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 100 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2013 KOD UZUPEŁNIA ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII POZIOM PODSTAWOWY

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII MAJ 2013 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania:100 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII MAJ 2013 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania:100 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Statutu Szkoły

Załącznik nr 3 do Statutu Szkoły Załącznik nr 3 do Statutu Szkoły Nauczyciel w swoich działaniach dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych ma obowiązek kierowania się dobrem uczniów, troską o ich zdrowie, postawę moralną i obywatelską

Bardziej szczegółowo

REGION ORAZ EDUKACJA REGIONALNA W PODSTAWACH PROGRAMOWYCH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I SZKOŁY PODSTAWOWEJ

REGION ORAZ EDUKACJA REGIONALNA W PODSTAWACH PROGRAMOWYCH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ars inter Culturas 2013 nr 2 Anna Józefowicz Uniwersytet w Białymstoku Białystok REGION ORAZ EDUKACJA REGIONALNA W PODSTAWACH PROGRAMOWYCH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW

Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW Załącznik nr 2 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW Nadrzędnym celem działań edukacyjnych szkoły jest wszechstronny rozwój ucznia. Edukacja szkolna polega na harmonijnym

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII MAJ 2012 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania:100 WPISUJE ZDAJĄCY

EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII MAJ 2012 POZIOM PODSTAWOWY. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania:100 WPISUJE ZDAJĄCY Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. Układ graficzny CKE 2010 KOD WPISUJE ZDAJĄCY PESEL Miejsce na naklejkę z kodem EGZAMIN MATURALNY

Bardziej szczegółowo

Ewa Maria Tuz. Program nauczania geografii w zakresie podstawowym dla szkół ponadgimnazjalnych Oblicza geografii

Ewa Maria Tuz. Program nauczania geografii w zakresie podstawowym dla szkół ponadgimnazjalnych Oblicza geografii Ewa Maria Tuz Program nauczania geografii w zakresie podstawowym dla szkół ponadgimnazjalnych Oblicza geografii Spis treści Wstęp I. Cele kształcenia i wychowania według założeń programu... 5 II. Osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa z komentarzami. Tom 4. Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum

Podstawa programowa z komentarzami. Tom 4. Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum Podstawa programowa z komentarzami Tom 4. Edukacja historyczna i obywatelska w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum historia i społeczeństwo, historia, wiedza o społeczeństwie, podstawy przedsiębiorczości,

Bardziej szczegółowo

- 1 - Uczę się, aby wiedzieć, uczę się, aby działać, uczę się, aby żyć wspólnie, uczę się, aby być

- 1 - Uczę się, aby wiedzieć, uczę się, aby działać, uczę się, aby żyć wspólnie, uczę się, aby być - 1 - Uczę się, aby wiedzieć, uczę się, aby działać, uczę się, aby żyć wspólnie, uczę się, aby być ROZDZIAŁ I. CELE GIMNAZJUM Gimnazjum realizuje cele i zadania wychowawcze określone w ustawie o systemie

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO

STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO STANDARDY WYMAGAŃ BĘDĄCE PODSTAWĄ PRZEPROWADZANIA EGZAMINU MATURALNEGO I. PRZEDMIOTY OBOWIĄZKOWE JĘZYK POLSKI Standardy wymagań dla części wewnętrznej egzaminu maturalnego 1) wykazać się znajomością: a)

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja nauczyciela

Dokumentacja nauczyciela Dokumentacja nauczyciela Program edukacji wczesnoszkolnej WYDAWNICTWA SZKOLNE I PEDAGOGICZNE Autorzy: Jolanta Brzózka, Katarzyna Harmak, Kamila Izbińska, Anna Jasiocha, Wiesław Went Copyright by Wydawnictwa

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE PRACA RODZINA PROGRAM PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI

ZDROWIE PRACA RODZINA PROGRAM PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI ZDROWIE PRACA RODZINA PROGRAM PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI 2014 Przedstawiamy nowy program Prawa i Sprawiedliwości, dostosowany do zmienionej sytuacji. Pragniemy zaprosić w ten sposób do dyskusji nad naszymi

Bardziej szczegółowo

NR 11(95) NR 11(95) LISTOPAD 2013 LISTOPAD

NR 11(95) NR 11(95) LISTOPAD 2013 LISTOPAD REFLEKSJE W ROCZNICĘ NIEPODLEGŁOŚCI FRANCISZEK WYSŁOUCH NR 11(95) LISTOPAD 2013 UCZ SIĘ POLSKIEGO! NR 11(95) LISTOPAD 2013 Stefan Batory brandem Grodna Umiłował Grodno i najchętniej je odwiedzał podnosząc

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Głąbicka. Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym

Katarzyna Głąbicka. Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym 3 Katarzyna Głąbicka Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym 1 Nowa Praca Socjalna Katarzyna Głąbicka Praca socjalna z uchodźcami, emigrantami w środowisku lokalnym Warszawa 2014

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW I SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH, KTÓRYCH UKO

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW I SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH, KTÓRYCH UKO Załącznik nr 4 PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO DLA GIMNAZJÓW I SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH, KTÓRYCH UKOŃCZENIE UMOśLIWIA UZYSKANIE ŚWIADECTWA DOJRZAŁOŚCI PO ZDANIU EGZAMINU MATURALNEGO Po ukończeniu

Bardziej szczegółowo

Podstawy kształcenia ustawicznego. Poradnik. Prosta Sprawa KwalifikacjetoPodstawa.pl

Podstawy kształcenia ustawicznego. Poradnik. Prosta Sprawa KwalifikacjetoPodstawa.pl Prosta Sprawa KwalifikacjetoPodstawa.pl Poradnik Podstawy kształcenia ustawicznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Prosta Sprawa Poradnik - Podstawy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 czerwca 2014 r. Poz. 803 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 maja 2014 r.

Warszawa, dnia 18 czerwca 2014 r. Poz. 803 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 maja 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 czerwca 2014 r. Poz. 803 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 30 maja 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej

Bardziej szczegółowo

IDENTYFIKACJA WSPÓŁCZESNYCH ZAGROŻEŃ I WYZWAŃ DLA BEZPIECZEŃSTWA ROZWOJU CYWILIZACYJNEGO W XXI WIEKU

IDENTYFIKACJA WSPÓŁCZESNYCH ZAGROŻEŃ I WYZWAŃ DLA BEZPIECZEŃSTWA ROZWOJU CYWILIZACYJNEGO W XXI WIEKU IDENTYFIKACJA WSPÓŁCZESNYCH ZAGROŻEŃ I WYZWAŃ DLA BEZPIECZEŃSTWA ROZWOJU CYWILIZACYJNEGO W XXI WIEKU Bezpieczeństwo narodowe jako dorobek społeczeństw demokratycznych stanowi środek zapewniający korzystanie

Bardziej szczegółowo

AŃSTWOWA WYśSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU. Instytut Ekonomiczny Specjalność: Ekonomika Turystyki. Anna Chochorowska

AŃSTWOWA WYśSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU. Instytut Ekonomiczny Specjalność: Ekonomika Turystyki. Anna Chochorowska AŃSTWOWA WYśSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU Instytut Ekonomiczny Specjalność: Ekonomika Turystyki Anna Chochorowska CENTRUM PIELGRZYMOWANIA IM. JANA PAWŁA II W STARYM SĄCZU (PRACA DYPLOMOWA) Opiekun

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska. Pascal Fontaine

Unia Europejska. Pascal Fontaine Unia Europejska Pascal Fontaine Niniejsza publikacja oraz inne krótkie i przystępne informacje na temat UE są dostępne w Internecie pod adresem: ec.europa.eu/publications Komisja Europejska Dyrekcja Generalna

Bardziej szczegółowo

Edukacja dla Zrównoważonego Rozwoju w Polsce i w Wielkiej Brytanii

Edukacja dla Zrównoważonego Rozwoju w Polsce i w Wielkiej Brytanii Uniwersytet Warszawski Wydział Pedagogiczny Anna Batorczak Edukacja dla Zrównoważonego Rozwoju w Polsce i w Wielkiej Brytanii Rozprawa doktorska Promotor: dr hab. Alicja Siemak-Tylikowska prof. UW Warszawa

Bardziej szczegółowo

PRAWO DZIECKA do wypowiedzi w sprawach rozpoznawanych przez sąd rodzinny. Karolina Borkowska

PRAWO DZIECKA do wypowiedzi w sprawach rozpoznawanych przez sąd rodzinny. Karolina Borkowska PRAWO DZIECKA do wypowiedzi w sprawach rozpoznawanych przez sąd rodzinny Karolina Borkowska Karolina Borkowska, absolwentka Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Laureatka trzeciego miejsca

Bardziej szczegółowo

Promocja kulturowo-informacyjna współczesnego wychodźstwa a dziedzictwo narodowe emigracji

Promocja kulturowo-informacyjna współczesnego wychodźstwa a dziedzictwo narodowe emigracji Promocja kulturowo-informacyjna współczesnego wychodźstwa a dziedzictwo narodowe emigracji Program Abstrakty Lista uczestników Paryż 2012 Polska Akademia Nauk Stacja Naukowa w Paryżu Uniwersytet Warszawski

Bardziej szczegółowo

System ochrony praw człowieka w Kanadzie

System ochrony praw człowieka w Kanadzie Uniwersytet Warszawski Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Dariusz Lutek nr albumu 239150 System ochrony praw człowieka w Kanadzie Praca magisterska na kierunku politologia w specjalności nauki

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z historii w szkole ponadgimnazjalnej, zakres podstawowy Wymagania na poszczególne oceny

Roczny plan pracy z historii w szkole ponadgimnazjalnej, zakres podstawowy Wymagania na poszczególne oceny Roczny plan pracy z historii w szkole ponadgimnazjalnej, zakres podstawowy Wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji 1. System wersalski Zagadnienia postanowienia traktatu wersalskiego powstanie Ligi

Bardziej szczegółowo

Nr 3 (466) luty 2014 Tytuł istnieje od roku 1906

Nr 3 (466) luty 2014 Tytuł istnieje od roku 1906 Ukraina ma wszystkie szanse powtórzyć sukcesy Polski (str. 8) www.dk.com.ua Nr 3 (466) luty 2014 Tytuł istnieje od roku 1906 Pismo społeczne, ekonomiczne i literackie Komentarz ekonomiczny POLSKA GOSPODARKA

Bardziej szczegółowo

POMOC DRUGIEMU CZŁOWIEKOWI OD POMOCY WZAJEMNEJ DO POMOCNICZOŚCI

POMOC DRUGIEMU CZŁOWIEKOWI OD POMOCY WZAJEMNEJ DO POMOCNICZOŚCI 461 Elżbieta OZGA Uniwersytet Jagielloński POMOC DRUGIEMU CZŁOWIEKOWI OD POMOCY WZAJEMNEJ DO POMOCNICZOŚCI Pomoc drugiemu człowiekowi jest zjawiskiem towarzyszącym ludzkości od wieków, choć jej formy ewoluują

Bardziej szczegółowo