SPIS TREŚCI LIST PREZESKI ZARZĄDU / 2 INFORMACJE O RAPORCIE / 4 STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI / 7 O FORUM ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU / 8

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPIS TREŚCI LIST PREZESKI ZARZĄDU / 2 INFORMACJE O RAPORCIE / 4 STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI / 7 O FORUM ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU / 8"

Transkrypt

1

2 1 SPIS TREŚCI LIST PREZESKI ZARZĄDU / 2 1 INFORMACJE O RAPORCIE / 4 2 STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI / 7 O FORUM ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU / 8 3 WYNIKI FINANSOWE / 14 ZARZĄDZANIE I ŁAD ORGANIZACYJNY / 12 INTERESARIUSZE / 18 FOB NA TLE III SEKTORA / 20 Stowarzyszenie Forum Odpowiedzialnego Biznesu Ul. Szpitalna 5/5, Warszawa Tel , zespół raportujący: Justyna Januszewska, Marta Krawcewicz we współpracy z Zespołem FOB-u redakcja i korekta: Dorota Śrutowska opracowanie graficzne i skład: Olga Figurska, druk: Libraprint, Dziękujemy Aleksandrze Stanek-Kowalczyk za konsultacje dotyczące użycia wskaźników GRI oraz Lilianie Anam za pomoc przy indeksie treści GRI Publikacja udostępniona jest na licencji: Uznanie autorstwa-bez utworów zależnych 3.0 Polska (CC BY-ND 3.0 PL). Prawa do zdjęć, grafiki, logo są zastrzeżone. Treść licencji dostępna na: ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY / 21 PRACOWNICY I PRACOWNICZKI / 22 ZARZĄDZANIE WIEDZĄ / 27 ZIELONE BIURO / 30 KWESTIE SPOŁECZNO- -GOSPODARCZE / 66 WSPÓŁPRACA Z SEKTOREM PUBLICZNYM / 67 PROMOCJA RAPORTOWANIA 7 SPOŁECZNEGO / 69 PRZECIWDZIAŁANIE DYSKRYMINACJI / 70 KU ZRÓWNOWAŻONEJ PRZYSZŁOŚCI / 73 ZRÓWNOWAŻONE FORMY EDUKACJI I PROMOCJI CSR / 34 ROZWÓJ WIEDZY O CSR / 35 DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ / 40 ZRÓWNOWAŻONE WYDARZENIA / 41 MIERZENIE ODDZIAŁYWANIA / CELE I PLANY / 76 8 EDUKACJA I PROMOCJA CSR WŚRÓD INTERESARIUSZY / 49 FOB i FIRMY / 50 FOB i ŚRODOWISKO AKADEMICKIE / 58 FOB i DZIENNIKARZE / 62 FOB i ORGANIZACJE POZARZĄDOWE / 63 INDEKS TREŚCI GRI / 79 9

3 2 3 1 LIST PREZESKI ZARZĄDU Szanowni Państwo, Oddajemy w Państwa ręce pierwszy raport społeczny Forum Odpowiedzialnego Biznesu, obejmujący lata Jako organizacja, której misją jest upowszechnianie idei odpowiedzialnego biznesu, chcemy pokazać, jakie znaczenie mają kwestie zrównoważonego rozwoju dla naszego stowarzyszenia, jak w codziennej pracy sami postępujemy w myśl zasad, które promujemy. Odpowiedzialne społecznie i środowiskowo funkcjonowanie to dla nas nie tylko wynikająca z misji powinność, ale element zarządzania ryzykiem związanym z wiarygodnością oraz szansa na pozytywne wyróżnienie się. Chcielibyśmy także zachęcić inne organizacje pozarządowe do przyjrzenia się i próby raportowania społecznych i środowiskowych aspektów ich własnej działalności. W naszej strategii rozwoju organizacji dążymy do: bycia platformą współpracy i dialogu wyznaczającą trendy i kierunki odpowiedzialnego biznesu i zrównoważonego rozwoju w Polsce, począwszy od biznesu, organizacji pozarządowych, jak i administracji publicznej i środowisk akademickich, dostarczania nowej wiedzy, innowacji i inspiracji, wyznaczania i pokazywania trendów CSR, budowania sprzyjającego klimatu społecznego i politycznego dla rozwoju odpowiedzialnego biznesu. Dostarczamy wiedzy na temat CSR na polski rynek, a badania i publikacje FOB-u są cennym i wiarygodnym źródłem informacji. Chcemy być liderem w tworzeniu nowatorskich badań i analiz CSR. Inicjujemy debaty publiczne, tworząc przestrzeń do dyskusji dla różnych środowisk. Jesteśmy partnerem międzynarodowych organizacji i projektów. Portal odpowiedzialnybiznes.pl jest pierwszym i najbardziej aktualnym źródłem wiedzy dla osób poszukujących informacji o CSR (Corporate Social Responsibility społeczna odpowiedzialność biznesu). Firmy współpracujące z FOB-em tworzą największą w Polsce sieć przedsiębiorstw aktywnie zaangażowanych w CSR. FOB wspiera je w rozwoju ich działań i strategii CSR, ułatwiając dostęp do wiedzy i dobrych praktyk oraz inspirując do wprowadzania zmian. Mamy jasne i przejrzyste zasady współpracy z firmami, które są komunikowane i egzekwowane. Chcemy: być wzorowo zarządzaną organizacją pozarządową realizującą swoją misję, zarządzaną zgodnie z obowiązującym prawem, posiadającą wdrożone polityki i procedury, wyróżniać się na rynku organizacji pozarządowych ofertą rozwoju zawodowego i osobistego dla pracowników. Dążąc do bycia organizacją typu think and do tank pioniersko wdrażamy system zarządzania wiedzą w organizacji. W raporcie społecznym chcemy Państwu pokazać, w jaki sposób w naszej strategii rozwoju kierujemy się zasadami odpowiedzialności i jak staramy się uwzględniać aspekty środowiskowe i społeczne, realizując programy i projekty. FOB tworzą ludzie członkowie i członkinie zarządu reprezentujący środowiska biznesowe, wieloletni eksperci i ekspertki od CSR, którzy wnoszą swoją wiedzę biznesową, jak i zespół doświadczonych pracowników i pracowniczek wykorzystujących na co dzień swoją wiedzę CSR przy zarządzaniu projektami FOB-u. Koordynując poszczególne inicjatywy, odpowiadają bezpośrednio za ich efektywność i osiągane wyniki, zaś osoby zarządzające monitorują i czuwają całościowo nad osiągnięciami organizacji. Raport społeczny powinien pokazać pełniejszy obraz organizacji niż ten, który wyłania się z informacji, które można znaleźć w tradycyjnych sprawozdaniach merytorycznych i finansowych. To nie ma być piękna laurka, ale rzetelny dokument, w którym organizacja tłumaczy, jak rozumie swoją odpowiedzialność wobec świata zewnętrznego i jak realizuje ją w codziennej działalności. Opieramy się o wskaźniki GRI (Global Reporting Initatiave), które wypracowało międzynarodowe grono ekspertów i ekspertek z różnych sektorów i które pokrywają pełne spektrum zagadnień związanych ze zrównoważonym rozwojem. Nie było to zadanie łatwe (bo jak obliczyć dokładne zużycie energii, skoro dzielimy infrastrukturę z innymi organizacjami i nie wiemy, kto i ile razy korzysta w tygodniu z kuchenki elektrycznej ), ale pozwoliło zobaczyć, w których obszarach powinniśmy zrobić więcej, żeby nasza działalność nie wyrządzała krzywdy środowisku naturalnemu, a nasz wpływ na pracowników, dostawców czy partnerów, z którymi pracujemy, był tylko pozytywny. Raport ten jest przeznaczony dla wszystkich naszych interesariuszy, szczególnie zależy nam na inspirowaniu kolejnych organizacji pozarządowych do przeprowadzenia procesu raportowania u siebie, ponieważ wierzymy, że może to uporządkować i usprawnić wiele procesów wewnętrznych. To także znak dla partnerów, że chce się być organizacją transparentną i świadomą swojego wpływu. Będzie nam bardzo miło, jeśli zechcą Państwo podzielić się z nami uwagami dotyczącymi tego raportu, zachęcam do lektury. Mirella Panek-Owsiańska Prezeska GRI 1.1, 1.2, DMA PE

4 2 informacje o raporcie Organizacje pozarządowe w Polsce są zobowiązane prawnie do raportowania finansowych, a wybrane także merytorycznych, wyników swojej działalności. Jednocześnie coraz więcej organizacji na całym świecie dobrowolnie przygotowuje powszechnie dostępne raporty na temat swojej działalności, w których prezentuje społeczne i środowiskowe aspekty własnych działań. W takich przypadkach mówimy o raportach społecznych (zwanych również raportami zrównoważonego rozwoju lub raportami odpowiedzialności społecznej) *. Niniejszy raport jest pierwszym raportem społecznym Stowarzyszenia Forum Odpowiedzialnego Biznesu (FOB). Obejmuje informacje za lata Organizacja zamierza raportować w cyklu dwuletnim. Idea raportowania społecznego dotyczy przede wszystkim przedsiębiorstw, które przyjmując odpowiedzialność za swój wpływ na społeczeństwo i środowisko, czyli prowadząc działania zgodnie z koncepcją CSR (corporate social responsibility), chcą przejrzyście i kompleksowo informować o swoich postępach w tym zakresie. Wraz z rozszerzeniem definicji społecznej odpowiedzialności na organizacje wszelkiego typu, przedstawionej w normie ISO **, raportowanie społeczne przestało być działaniem przynależnym tylko firmom. Choć w dalszym ciągu to one najczęściej podejmują proces raportowania i przygotowują raporty społeczne, podobne postępowanie jest jak najbardziej wskazane również w przypadku organizacji typu niebiznesowego, w tym organizacji pozarządowych. Warto poprzez raport społeczny pokazać szerokiemu gronu odbiorców, w jaki sposób NGO-sy (non-governmental organizations) wnoszą wkład w zrównoważony rozwój, rozumiany jako uwzględnianie w prowadzonej działalności kwestii ekonomicznych, społecznych i środowiskowych oraz dążenie do ich zbilansowania w celu długofalowego rozwoju zarówno samej organizacji, jak jej otoczenia lokalnego i globalnego. Ustalając najistotniejsze kwestie z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju, które powinniśmy omówić w raporcie naszej organizacji, odnosiliśmy się do: oczekiwań zawartych w międzynarodowych standardach/dokumentach, takich jak: ISO 26000, INGO Accountability Charter (2005), Global Compact (którego FOB jest sygnatariuszem), GRI NGOSS ***, oczekiwań i wyzwań sektora pozarządowego w Polsce zawartych m.in. w: Karcie zasad organizacji pozarządowych (1996, nowelizacja 2010 w ramach projektu NGO bez barier. Jawnie, przejrzyście, odpowiedzialnie ), Prove It (FRSO) oraz sformułowanych w licznych artykułach i esejach, a także wyrażanych podczas debat, spotkań i konferencji dotyczących III sektora (budowa kapitału społecznego i ludzkiego, oddziaływanie ekologiczne, mechanizm 1% itp.), opinii naszych interesariuszy, wśród których przeprowadziliśmy anonimową ankietę. W ankiecie przeprowadzonej wśród interesariuszy wzięło udział 148 osób. Do najczęściej wskazywanych przez nich jako najistotniejsze kwestii należały kolejno: dialog i relacje z interesariuszami, wkład w budowę i rozwój kapitału społecznego oraz praktyki/aspekty pracownicze. Padały również pytania o wybrane aspekty poszczególnych inicjatyw FOB-u (m.in. Program Partnerstwa, raport Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki ), na które w niniejszym raporcie staramy się odpowiedzieć. GRI 3.1, 3.2, 3.3, 3.5, 4.17 * Raport społeczny, wydawany w formie publikacji lub umieszczany na stronie internetowej, przedstawia w sposób całościowy strategię organizacji, jej politykę i wyniki w zakresie odpowiedzialności społecznej wobec kluczowych grup mających wpływ na organizację lub podlegających jej wpływowi. Uwzględnia aspekt ekonomiczny, społeczny oraz ekologiczny działań organizacji. ** ISO to międzynarodowa norma dotycząca społecznej odpowiedzialności, zawierająca definicję pojęcia, kluczowe obszary oraz wytyczne dotyczące wdrażania społecznej odpowiedzialności w działania organizacji. Norma została przyjęta w roku 2010, a jej polska wersja ukazała się w roku Ma zastosowanie do wszystkich organizacji publicznych, prywatnych i non-profit niezależnie od ich wielkości i lokalizacji, działających w krajach rozwiniętych i rozwijających się. *** Global Reporting Initiative (GRI) to organizacja non-profit oparta na współpracy grupy interesariuszy, z siedzibą główną w Amsterdamie, która zachęca wszystkie organizacje (firmy, NGO-sy, instytucje publiczne) do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju. GRI tworzy przy tym spójne ramy dla tego procesu, stosowane na całym świecie. Ramy oraz Wytyczne do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju wyznaczają zasady i wskaźniki, które organizacje mogą wykorzystać do mierzenia i raportowania swoich ekonomicznych, środowiskowych oraz społecznych wyników. Ogólna wersja wytycznych GRI może służyć dla wszystkich sektorów. Suplement dla sektora organizacji pozarządowych (GRI NGOSS) został przygotowany dla NGO-sów i wspólnie z nimi w celu uwzględnienia ich specyfiki sektorowej. 4 5

5 6 7 Czy Forum Odpowiedzialnego Biznesu minimalizuje swój negatywny wpływ na społeczeństwo i środowisko? Chyba tak, bo np. offsetuje organizowane wydarzenia, a pracownicy starają się wyłączać światło, gdy nie jest potrzebne. Czy jednak w obrębie swojej sfery oddziaływania maksymalizuje wpływ pozytywny z korzyścią dla interesariuszy? Czy rzeczywiście podejmuje odpowiedzialność za tworzenie zrównoważonej wartości dla wszystkich? Czy zakres tej odpowiedzialności nie jest ograniczany? Przecież możliwość pozytywnego oddziaływania takiej organizacji jest ogromna. A czy to pozytywne oddziaływanie jest monitorowane? Czy może być większe? I jak to osiągnąć? Istotną formą społecznej odpowiedzialności jest stawianie trudnych pytań. Forum Odpowiedzialnego Biznesu tworzy największą wartość społeczną dzięki temu, że mobilizuje innych do zadawania sobie takich pytań. A to są właśnie pytania, które zmuszają wszystkich do działania. I to jest ten pozytywny wpływ na nas, interesariuszy. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu Akademia Leona Koźmińskiego GRI 3.4, 3.9 Uwzględniliśmy także opinie naszych pracowników i pracowniczek, które wyrazili podczas specjalnego spotkania. Wymienione przez nich jako istotne do przekazania w raporcie społecznym kwestie dotyczyły: miejsca pracy (zarządzanie wiedzą, elastyczność warunków pracy), realizowanych inicjatyw (zrównoważone wydarzenia, dobór kontrahentów i partnerów, ekogadżety), współpracy z firmami w ramach Programu Partnerstwa (sposoby unikania konfliktu interesów, zaznaczenie, gdzie kończy się nasza odpowiedzialność) oraz partnerstw z innymi podmiotami, a także aspektów finansowych (pozyskiwanie funduszy i 1% podatku dochodowego) i ewaluacji oraz monitoringu prowadzonych działań. Ostatecznie ustaliliśmy, że w naszym pierwszym raporcie odniesiemy się w różnym stopniu do wskazanych obok zagadnień, które postaramy się zaprezentować w oparciu o wytyczne GRI NGOSS. Wytyczne te, wraz z zestawem wskaźników GRI NGOSS, były podstawą przygotowania przez organizację szacunków i kalkulacji służących do uzyskania informacji zawartych w raporcie. 1. ŁAD ORGANIZACYJNY/ZARZĄDZANIE ORGANIZACJĄ (kultura organizacyjna/ strategia organizacji w zakresie CSR/ wewnętrzne polityki i procedury) 2. RELACJE I DIALOG Z INTERESARIU- SZAMI 3. PRAWA CZŁOWIEKA (przeciwdziałanie dyskryminacji/zarządzanie różnorodnością) 4. PRAKTYKI/ASPEKTY PRACOWNICZE (procesy rekrutacyjne/rozwój i szkolenia/warunki zatrudnienia/work-life balance/dialog z pracownikami i pracowniczkami/współpraca z wolontariuszami i wolontariuszkami oraz stażystami i stażystkami) 5. WKŁAD W TWORZENIE I ROZWÓJ KAPITAŁU INTELEKTUALNEGO 6. ZAANGAŻOWANIE W INICJATYWY DOTYCZĄCE III SEKTORA 7. DBAŁOŚĆ O ŚRODOWISKO NATURAL- NE (ekobiuro/emisje i ich redukcja) 8. UCZCIWE PRAKTYKI RYNKOWE (partnerstwa z innymi podmiotami/przeciwdziałanie konfliktowi interesów) 9. WKŁAD W BUDOWĘ KAPITAŁU SPOŁECZNEGO 10. FINANSE (etyczne pozyskiwanie funduszy/rozliczalność [accountability]/ alokacja zasobów/inwestycje społecznie odpowiedzialne) 11. ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA OFEROWANE PRODUKTY/USŁUGI (komunikacja marketingowa/pozyskiwanie wsparcia z 1% podatku dochodowego) 12. EFEKTYWNOŚĆ REALIZOWANYCH DZIA- ŁAŃ (ewaluacja programów/inicjatyw) Wszelkie zapytania związane z niniejszym raportem można kierować do Justyny Januszewskiej, wicedyrektorki Forum Odpowiedzialnego Biznesu ( 3 O FORUM ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU / 8 STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI ZARZĄDZANIE I ŁAD ORGANIZACYJNY / 12 WYNIKI FINANSOWE / 14 INTERESARIUSZE / 18 FOB NA TLE III SEKTORA / 20

6 8 9 GRI 2.1, 2.2., 2.3, 2.4, 2.5, 2.7, 4.8, 4.12, 4.13, 4.15 współpracujemy z: O FORUM ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU Stowarzyszenie Forum Odpowiedzialnego Biznesu to organizacja typu think and do tank, będąca rzecznikiem prowadzenia biznesu w sposób odpowiedzialny. Odpowiedzialność tę rozumiemy jako branie pod uwagę wpływu przedsiębiorstwa na środowisko i społeczeństwo. Wyznaczamy trendy i kierunki odpowiedzialnego biznesu oraz zrównoważonego rozwoju w Polsce. Jesteśmy najstarszą i największą organizacją pozarządową w Polsce, która zajmuje się koncepcją społecznej odpowiedzialności biznesu w sposób kompleksowy. Działamy od 2000 roku. Podejmujemy liczne inicjatywy umożliwiające dialog oraz wymianę doświadczeń w zakresie odpowiedzialnego biznesu i zrównoważonego rozwoju pomiędzy czterema grupami interesariuszy: firmami, przedstawicielami władz publicznych, organizacjami pozarządowymi oraz środowiskiem akademickim. Grupy te zostały uznane za kluczowe dla realizacji misji organizacji. Wyznaczamy trendy i kierunki odpowiedzialnego biznesu oraz zrównoważonego rozwoju w Polsce. Swoją siedzibę mamy w Warszawie (przy ulicy Szpitalnej 5/5), jednak nasza działalność obejmuje cały kraj. Każdego roku docieramy do ok. 10 tysięcy odbiorców w Polsce (pośrednio i bezpośrednio). Oprócz polskiej, posiadamy także angielską wersję strony, na której zamieszczamy wybrane informacje i publikacje. Tą drogą, jak również dzięki współpracy zagranicznej, docieramy do odbiorców spoza kraju. Współpracujemy z następującymi organizacjami międzynarodowymi, które zajmują się wspieraniem społecznej odpowiedzialności biznesu: Business in the Community, CSR Europe, World Business Council for Sustainable Development, CSR 360 Global Partner Network. Jesteśmy sygnatariuszem Global Compact, które w dziesięciu fundamentalnych zasadach z zakresu praw człowieka, standardów pracy, ochrony środowiska i przeciwdziałania korupcji wyznacza podstawowe reguły działalności FOB-u w odniesieniu do kwestii ekonomicznych, społecznych i środowiskowych. Misja Misją Forum Odpowiedzialnego Biznesu jest upowszechnianie idei odpowiedzialnego biznesu jako standardu obowiązującego w Polsce w celu zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw i zadowolenia społecznego oraz poprawy stanu środowiska. Wizja Jesteśmy platformą współpracy i dialogu, wyznaczającą trendy oraz kierunki odpowiedzialnego biznesu i zrównoważonego rozwoju w Polsce. Organizacja wypracowała wartości, w oparciu o które prowadzi swoje działania, jednak nie stworzyła jeszcze kodeksu postępowania. cel Jego ustalenie to cel FOB-u na kolejny okres raportowania. WARTOŚCI FOB-u ETYKA Uwzględniamy kryteria etyczne przy podejmowaniu decyzji. Przestrzegamy przejrzystych procedur współpracy. Stosujemy i promujemy działania etyczne zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz organizacji. INNOWACYJNOŚĆ Innowacyjność rozumiemy jako sposób zarządzania organizacją, tworzenie atmosfery sprzyjającej rozwojowi i kreatywności zespołu, sposób realizacji projektów. Jesteśmy otwarci na niestandardowe pomysły: formy działania, dobór narzędzi, sposób odbierania rzeczywistości. Dbamy o oryginalność myślenia oraz inspirujemy i wyznaczamy nowatorskie trendy. MERYTORYKA Dążymy do jak najwyższej jakości, rzetelności i wiarygodności przekazywanych przez nas treści. Staramy się to osiągnąć poprzez ciągły rozwój profesjonalizmu i kreatywności zespołu oraz kapitału technologicznego, a także wymianę wiedzy i doświadczeń. NIEZALEŻNOŚĆ Kierujemy się kryteriami merytorycznymi oraz standardami odpowiedzialności społecznej przy: tworzeniu własnych publikacji i prowadzeniu badań, promowaniu dobrych praktyk oraz wyborze współpracowników (partnerów i ekspertów). Dążymy do stosowania zrównoważonego modelu finansowania naszych działań. WSPÓŁPRACA Jesteśmy otwarci na podejmowanie działań we współpracy z różnymi osobami i organizacjami. Dzielimy się wiedzą i doświadczeniem zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz organizacji. Kluczowe wydarzenia z historii FOB-u 2000 Założenie FOB-u 2001 Rusza 5-letni program FOB-u 21 firm na XXI wiek, który w kolejnych latach przekształcił się w Program Partnerstwa 2002 Więcej niż zysk, czyli odpowiedzialny biznes. Programy, strategie, standardy pierwsza w języku polskim obszerna publikacja na temat odpowiedzialnego biznesu autorstwa dr. Bolesława Roka, wydana przez FOB Pierwsze Krajowe Forum Odpowiedzialnego Biznesu Ekologia FOB partnerem CSR Europe 2003 Pierwsza edycja raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki 2002 Pierwszy numer Magazynu Odpowiedzialnego Biznesu (później Respo ) Rusza portal odpowiedzialnybiznes.pl

7 Kluczowe wydarzenia z historii FOB-u 2004 Książka dr. Bolesława Roka Odpowiedzialny biznes w nieodpowiedzialnym świecie Pierwsze badanie poświęcone CSR w Polsce Menedżerowie 500 i odpowiedzialny biznes. Wiedza postawy praktyka, zrealizowane przez FOB wspólnie z Bankiem Światowym i Akademią Rozwoju Filantropii w Polsce Pierwsza edycja Ligi Odpowiedzialnego Biznesu (LOB-u) programu FOB-u skierowanego do studentów 2005 Rozmowy o dobrym biznesie cykl spotkań z przedstawicielami polskiego sektora MŚP Konferencja Odpowiedzialny Biznes Strategie odpowiedzialności w biznesie oraz Targi Dobrych Praktyk 2006 Pierwsza edycja Akademii Odpowiedzialnego Biznesu konferencji skierowanej do studentów, organizowanej w ramach LOB-u Inauguracja cyklu spotkań Rozmowy o odpowiedzialnym biznesie 2007 Pierwszy ranking CSR w Polsce Good Company Ranking miesięcznika Manager Magazin, pod patronatem FOB-u i Global Compact/UNDP 2008 FOB sygnatariuszem inicjatywy Global Compact Pierwsza edycja konkursu Raporty Społeczne na najlepiej sporządzone raporty społeczne, współorganizowanego przez FOB, PwC i CSR Consulting (od 2012: SGS) Konferencja Forum Odpowiedzialnego Biznesu Zrównoważony rozwój oraz 2. Targi Dobrych Praktyk CSR 2009 Konferencja Forum Odpowiedzialnego Biznesu Relacje z interesariuszami w trudnych czasach Publikacja raportu Zarządzanie różnorodnością w Polsce część międzynarodowego projektu badawczego CSR/ Diversity Ranking Odpowiedzialnych Firm Dziennika Gazety Prawnej (kontynuacja Good Company Ranking) pod patronatem FOB-u, we współpracy z PwC i Akademią Leona Koźmińskiego Pierwsza polska wersja wytycznych raportowania społecznego GRI wersja 3.0 opracowana przez PwC we współpracy z FOB-em FOB wspólnie z PwC podejmują współpracę z Urzędem Regulacji Energetyki nad implementacją CSR w sektorze energetycznym w Polsce FOB członkiem CSR360 GPN FOB partnerem World Business Council for Sustainable Development Pierwsze grupy robocze Programu Partnerstwa wypracowują cykl publikacji Niezbędnik Odpowiedzialnego Biznesu Gala z okazji 10-lecia FOB-u Inauguracja podyplomowych studiów CSR Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu na SGGW pod patronatem FOB-u 3. Targi Dobrych Praktyk CSR Pierwsza publikacja z cyklu Wspólna odpowiedzialność Pierwsza konferencja CSR 2.0. zorganizowana przez FOB i Instytut Odpowiedzialnego Biznesu Inauguracja 2. edycji badania Menedżerowie 500 realizowanego przez FOB wspólnie z GoodBrand & Company konferencja CSR 2.0 Innowacje, trendy, wyzwania Konferencja Wspólna odpowiedzialność jak zwiększyć obecność i skuteczność CSR w UE organizowana przez FOB i Ministerstwo Gospodarki w ramach polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej Rusza wyszukiwarka Kto jest kim w CSR? na portalu odpowiedzialnybiznes.pl Po raz pierwszy raport Odpowiedzialny biznes w Polsce jest ogłaszany nie tylko w Warszawie, ale także w Poznaniu, Gdańsku, Toruniu i Krakowie Pierwsza edycja nagrody dziennikarskiej Pióro Odpowiedzialności konferencja CSR jubileuszowa edycja raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki 2011 Inauguracja Karty Różnorodności w Polsce 4. Targi CSR FOB partnerem wizyty laureata Nagrody Nobla Muhammada Yunusa w Polsce Wizja zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050 FOB patronem inicjatywy

8 12 13 ZARZĄD Renata Juszkiewicz Krzysztof Kaczmar Marek Kosycarz Mirella Panek-Owsiańska Irena Pichola Anna Rusajczyk Małgorzata Szlendak * Struktura organizacyjna na str GRI 2.6, 2.8, 4.1, 4.6, 4.7 ZARZĄDZANIE I ŁAD ORGANIZACYJNY FOB jest stowarzyszeniem, podstawowym aktem prawnym regulującym jego działania jest Prawo o stowarzyszeniach (ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r., tekst jednolity: DzU z 2001 r. Nr 79, poz. 855). Najważniejszym wewnętrznym dokumentem jest Statut stowarzyszenia, który wyznacza podstawowe zasady działania organizacji. To on określa m.in.: dla kogo działa FOB, jakie są jego cele, jakie działania może prowadzić, jak wygląda jego struktura i jakie kompetencje mają władze. Szczegółowe kwestie dotyczące funkcjonowania organizacji są ujęte w poszczególnych politykach i regulaminach (np. polityce rekrutacyjnej, regulaminie wynagradzania i innych). STRUKTURA ZARZĄDZANIA Walne Zebranie Członków Zarząd Komisja Rewizyjna Prezes(ka) Dyrektor(ka) Generalny(a) Pracownicy FOB-u * Prawo definiuje stowarzyszenie jako dobrowolne, trwałe i samorządne zrzeszenie o celach niezarobkowych, które samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności, opierając ją na pracy społecznej członków. FOB z uwagi na swoją specyfikę, przejawiającą się w ścisłej współpracy z sektorem biznesu i partnerstwem z firmami, staje przed wyzwaniem dostosowywania możliwości działania określonych dla stowarzyszeń do oczekiwań i potencjału współpracujących z nim firm. Forma prawna, jaką jest stowarzyszenie, nie do końca współgra z potrzebami FOB-u, dlatego wspólnie z prawnikami szukamy formuły, która lepiej odpowiadałaby naszej misji i naszym celom. Na koniec 2012 roku stowarzyszenie liczyło 32 członków. Najwyższą władzą stowarzyszenia jest, zgodnie ze statutem, Walne Zebranie Członków. To ono wybiera zarząd, który w czasie 3-letniej kadencji reprezentuje organizację na zewnątrz i wytycza kierunki jej działania. Kandydaci do zarządu wybierani są spośród członków, którzy zajmują się tematyką CSR w praktyce biznesowej i mogą się poszczycić doświadczeniem i sukcesami w tym zakresie. Dzięki temu zapewniany jest wysoki poziom kwalifikacji i kompetencji najwyższego organu zarządzającego organizacji. W przypadkach konfliktu interesów pomiędzy FOB-em a reprezentowaną w FOB-ie firmą, członkowie zarządu powinni poinformować o tym i wyłączyć się z działań mogących rodzić podejrzenia o stronniczość lub interesowność. Obecny zarząd został wybrany podczas Walnego Zebrania Członków w 2011 roku. W jego skład wchodzą: Renata Juszkiewicz (Dyrektor Przedstawicielstwa METRO GROUP w Polsce), Krzysztof Kaczmar (dyrektor Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy), Marek Kosycarz (Dyrektor ds. Odpowiedzialności Społecznej w Microsoft), Irena Pichola (Lider zespołu ds. zrównoważonego rozwoju w PwC), Anna Rusajczyk (Anna Rusajczyk Doradztwo wizerunkowe), Małgorzata Szlendak (Kierownik ds. Komunikacji Korporacyjnej Nestle Polska S.A.). Wymienieni wyżej członkowie i członkinie zarządu pełnią funkcje pro bono i nie są pracownikami organizacji. Zarząd posiada osobny adres , na który pracownicy mogą przesyłać wszelkie uwagi, rekomendacje i zapytania. Członkowie i członkinie FOB-u mają możliwość kontaktu także podczas Walnego Zebrania Członków, które odbywa się przynajmniej 1 raz w roku. Prezeską zarządu jest Mirella Panek-Owsiańska, która jest jednocześnie zatrudniona jako dyrektorka generalna FOB-u. Charakter działań prowadzonych przez FOB oraz współpraca z sektorem biznesowym wymagają bardzo wysokiej jakości pracy i profesjonalizmu. Dlatego też, zgodnie z zapisem w statucie, FOB dla realizacji swoich celów statutowych zatrudnia pracowników. Nad prawidłowością działań FOB-u czuwa Komisja Rewizyjna, której zadaniem jest kontrola działalności merytorycznej i organizacyjnej stowarzyszenia oraz kontrola jego gospodarki finansowej i majątkowej. W obecnej kadencji znajdują się w niej: Bartłomiej Roch-Remisko, Tomasz Trabuć i Maciej Kozakiewicz. Ich praca jest jednym z elementów zarządzania ryzykiem w organizacji. Zarząd FOB-u to 7 osób: 5 kobiet i 2 mężczyzn. Wszyscy mieszczą się w przedziale wieku lat. W Komisji Rewizyjnej są 3 mężczyźni, w takim samym jak zarząd przedziale wieku. Od 2005 roku Forum Odpowiedzialnego Biznesu posiada status organizacji pożytku publicznego (OPP). Oznacza to, że prowadzona przez nas działalność została uznana za społecznie użyteczną w sferze zadań publicznych określonych w art. 4 ustawy, m.in. takich jak: pomoc społeczna, działalność charytatywna, ochrona i promocja zdrowia, kultura, nauka, oświata i wychowanie, promocja i organizacja wolontariatu. Zarząd FOB-u to 7 osób: 5 kobiet i 2 mężczyzn. Wszyscy mieszczą się w przedziale wieku lat. Podlega ona kontroli Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Wynikające ze statusu OPP prawa i obowiązki określa Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r. (DzU Nr 96, poz. 873 z późn. zmianami) oraz Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2011 r. Nr 209, poz. 1244). Jednym z najbardziej znanych przywilejów organizacji OPP jest możliwość skorzystania z 1% podatku dochodowego przekazywanego przez osoby fizyczne na jej rzecz. W przypadku Forum Odpowiedzialnego Biznesu ta forma pozyskiwania dofinansowania ma znikomy udział w całościowym budżecie organizacji. W latach 2011 i 2012 pozyskaliśmy z 1% podatku łącznie 560,10 złotych, co stanowi ok. 0,01% wszystkich przychodów. KOMISJA REWIZYJNA Maciej Kozakiewicz Bartłomiej Roch-Remisko Tomasz Trabuć GRI 4.2, 4.3,4.4,4.5

9 14 15 PRZEPIS PRAWNY Ustawa o rachunkowości z 29 września 1994 r. (DzU z 2002 r. Nr 76, poz. 694) GRI DMA EC, NGO7 WYNIKI FINANSOWE Długofalowym celem Forum Odpowiedzialnego Biznesu w aspekcie ekonomicznym jest dążenie do sytuacji dającej możliwość realizacji zakładanych działań przy stabilnym budżecie, płynności finansowej oraz zdywersyfikowanych źródłach finansowania. Prowadzona przez FOB polityka finansowa pozostaje w zgodzie z wytycznymi Ustawy o rachunkowości z 29 września 1994 r., która określa m.in. ogólne zasady rachunkowości dla jednostek mających siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady te są także stosowane przy sporządzaniu obowiązkowego corocznego sprawozdania finansowego z działalności, wymaganego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej. Jest ono tworzone przy założeniu, że jednostka będzie kontynuować działalność w przyszłości. Obecnie nie są znane żadne okoliczności wskazujące, że taka perspektywa jest zagrożona. Organizacja posiada rezerwę finansową, która w przypadku spadku przychodów pozwoli jej zachować płynność finansową. PRZYCHODY STATUTOWE FOB-U W 2012 WZROSŁY O 30% w stosunku do roku Co roku przygotowujemy budżet, który uwzględnia koszty wszystkich planowanych inicjatyw oraz zakłada rezerwę finansową na dodatkowe przedsięwzięcia. Daje to szansę na elastyczność działań. Budżet jest powiązany z planem przepływów pieniężnych oraz wskazuje źródła finansowania, co zwiększa stabilność działań organizacji. Bezpieczeństwo związane z wydatkowaniem środków na właściwe cele jest zapewniane poprzez zasady kontroli wewnętrznej, zapisane w Instrukcji obiegu dokumentów finansowo-księgowych w stowarzyszeniu. Uniemożliwiają one tworzenie kosztów pozostających poza założeniami budżetowymi bez zgody osób zarządzających. Dodatkowo w organizacji istnieje system miesięcznego i kwartalnego monitoringu stopnia realizacji budżetu oraz stanu finansów. W przypadku zadań realizowanych ze środków uzyskanych z grantów mają zastosowanie odrębne procedury, ustalone dla tych projektów lub wymagane przez grantodawców, którzy dokonują kontroli w organizacji. FOB pozyskuje przychody z działalności statutowej oraz z działalności gospodarczej. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia jest w całości przekazywany na działalność statutową. Z uwagi na status OPP FOB otrzymuje od państwa ulgę w postaci zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Kwota dochodu wolna od podatku wynosiła w 2012 roku ,9 zł, a w roku ,94 zł. W związku z tym w 2011 roku zaoszczędziliśmy ,32 zł, a w 2012 roku ,11 zł. Z powodu ulgi Bezpośrednia wartość ekonomiczna wytworzona i podzielona Bezpośrednio wytworzona wartość ekonomiczna ,91 zł ,00 zł Podzielona wartość ekonomiczna ,39 zł ,20 zł Koszty operacyjne* ,75 zł ,42 zł Wynagrodzenia i świadczenia pracownicze, w tym: Przychody Forum Odpowiedzialnego Biznesu ,64 zł ,78 zł Wynagrodzenia netto umowy o pracę ,32 zł ,35 zł Wynagrodzenia netto umowy zlecenia i o dzieło ,00 zł ,50 zł ZUS (płacony przez pracowników i pracodawcę) ,32 zł ,93 zł Podatek dochodowy od osób fizycznych ,00 zł ,00 zł Wartość ekonomiczna zatrzymana (wartość ekonomiczna wytworzona wartość ekonomiczna podzielona) ,52 zł ,80 zł * Do kosztów operacyjnych zaliczono: koszty realizacji działań statutowych, koszty działalności gospodarczej, koszty działalności administracyjnej oraz koszty finansowe i pozostałe (bez wynagrodzeń). W raportowanym okresie nie odnotowano płatności na rzecz inwestorów oraz na rzecz inwestycji w społeczności innych od inwestycji w zakresie podstawowych celów NGO zł zł przychody z działalności statutowej zł zysk/dochód netto był w naszym przypadku równy zyskowi/dochodowi brutto. Wyniósł on ,52 zł w roku 2011, i ,80 zł w 2012 roku. Z kolei suma aktywów/pasywów zwiększyła się z kwoty ,63 zł w 2011 roku do ,30 w 2012 roku zł przychody z działalności gospodarczej zł zł przychody finansowe GRI 2.8, EC1, EC4

10 16 17 GRI NGO8 Z uwagi na specyfikę zagadnienia, którego upowszechnianiem zajmuje się FOB, sektor biznesowy jest niejako naturalnym odbiorcą i partnerem działań stowarzyszenia. Zaangażowanie na rzecz stowarzyszenia współpracujących z FOB-em firm, zarówno w ramach Programu Partnerstwa, Karty Różnorodności, jak również przy różnego rodzaju konferencjach, targach czy inicjatywach innego typu, ma również finansowy charakter. Odzwierciedla się to w strukturze przychodów FOB-u. Znaczącym źródłem przychodów są środki pochodzące od podmiotów biznesowych. Źródła finansowania działań FOB-u w podziale na kategorie Źródła finansowania 2011 % kosztów 2012 % kosztów Firmy ,11 zł 91% ,14 zł 83,5% Fundusze Europejskie ,18 zł 9% ,06 zł 16,5% Inne (m.in. składki członkowskie, 1% podatku dochodowego) 359,10 zł ~ 0% 801,00 zł ~ 0% 5-ciu największych darczyńców FOB-u wraz z wartością pieniężną ich wkładów Nazwa 5-ciu największych darczyńców FOB-u Telekomunikacja Polska S.A ,00 zł ,00 zł PwC Polska Sp. z o.o ,00 zł ,00 zł Orbis S.A. Micfosoft Sp. z o.o. British American Tobacco Polska Trading Sp. z o.o. Fundacja Bankowa im. Leopolda Kronenberga Provident Polska S.A ,00 zł ,00 zł ,00 zł ,97 zł ,00 zł ,00 zł ,97 zł % w całości przychodów FOB-u 7,52% 11,83% Koszty FOB-u w podziale na koszty rodzajowe (wynagrodzenia wliczone DO poszczególnych kategorii) zł zł koszty realizacji zadań zł zł koszty działalności Pozyskiwane fundusze są wykorzystywane na pokrycie kosztów działalności FOB-u, które wiążą się przede wszystkim z realizacją zadań statutowych. Stanowią one ponad połowę wszystkich kosztów FOB-u (54% w 2011 roku i 60% w 2012 roku). Z kolei proporcja kosztów administracyjnych w stosunku do wszystkich poniesionych kosztów wyniosła odpowiednio 17% w 2011 roku i 19% w 2012 roku. W sposobach pozyskiwania funduszy i w komunikacji marketingowej nie stwierdzono przypadków naruszeń standardów i regulacji. Zgłaszane bywają zapytania odnośnie zasad Programu Partnerstwa odpowiadamy na nie na bieżąco w mailach oraz w niniejszym raporcie na s zł zł koszty administracyjne zł zł koszty finansowe i pozostałe Forum Odpowiedzialnego Biznesu nie wywiera znaczącego wpływu na lokalną gospodarkę, w związku z czym nie tworzono specjalnych wytycznych dotyczących zatrudniania osób z lokalnego rynku pracy, na którym organizacja nie stanowi istotnego pracodawcy, czy też korzystania z usług lokalnych dostawców. Wysokość wynagrodzenia pracowniczek najniższego szczebla pracujących w FOB-ie była ponad 73% wyższa w stosunku do płacy minimalnej w Polsce w 2012 roku i ponad 100% wyższa, gdy weźmiemy pod uwagę 2011 rok (w roku 2011 i 2012 na stanowiskach asystenckich pracowały tylko kobiety). GRI EC5, EC6, EC7, EC8, PR7

11 18 19 GRI 2.7, 4.14, 4.15 INTERESARIUSZE Analizując wewnętrzne oraz zewnętrzne otoczenie, wyodrębniliśmy grupy i jednostki, na które nasza organizacja wpływa lub których wpływowi podlega czyli dokonaliśmy tzw. mapowania interesariuszy. Docelowi odbiorcy i kluczowi interesariusze FOB-u Wewnętrzni: pracowniczki i pracownicy współpracowniczki i współpracownicy stażyści i stażystki oraz wolontariusze i wolontariuszki członkowie i członkinie Zewnętrzni: firmy z Programu Partnerstwa inne firmy inne organizacje pozarządowe Następnie przyjrzeliśmy się sposobom, w jakie prowadzimy z nimi dialog i angażujemy ich w prowadzone przez nas działania. W przyszłości chcielibyśmy stworzyć jeszcze więcej możliwości włączania się naszych kluczowych interesariuszy w projektowanie i realizację inicjatyw FOB-u. cel Wzmocnienie dialogu z interesariuszami i ich zaangażowania to cel na kolejny okres raportowy. Takie dialogowe podejście nie tylko poszerza zasoby wiedzy i kompetencji, które mogą przysłużyć się jakości i nowatorstwu prowadzonych działań, ale także stanowi przyczynek do budowy zaufania i społeczeństwa obywatelskiego. dostawcy produktów lub usług administracja publiczna pracownicy naukowi I PRACOWNICZKI NAUKOWE studenci i studentki media ORAZ DZIENNIKARZE I DZIENNIKARKI 1. LIST PREZESKI ZARZĄDU 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EDUKACJA I PROMOCJA CSR formy 6. EDUKACJA I PROMOCJA CSR INTERESARIUSZE 7. KWESTIE SPOŁECZNO-GOSPODARCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI Na chwilę obecną kluczowi interesariusze w większości przypadków są angażowani na poszczególnych etapach wdrażania i oceny programów oraz inicjatyw FOB-u. W procesy opracowywania/ przygotowywania najczęściej włączane są firmy lub też inne podmioty-partnerzy Jak prowadzimy dialog z interesariuszami i w jaki sposób ich angażujemy? Grupa interesariuszy Pracownicy i pracowniczki Współpracownicy i współpracowniczki Stażyści i stażystki oraz wolontariusze i wolontariuszki Członkowie i członkinie Firmy współpracujące z FOB-em w ramach Programu Partnerstwa Inne firmy Firmy i inne podmioty dostarczające produkty lub usługi dla FOB-u Administracja publiczna Pracownicy naukowi i pracowniczki naukowe Studenci i studentki Media i dziennikarze oraz dziennikarki Inne organizacje pozarządowe naszych inicjatyw. Pracownicy i pracowniczki biorą udział we wszystkich etapach, tj. w opracowywaniu, wdrażaniu, monitorowaniu i ocenie polityk i programów. Obszarem do dalszego rozwoju pozostaje dla FOB-u komunikacja o decyzjach i procesach ich podejmowania. Formy komunikacji, dialogu, zaangażowania Cykliczne spotkania całego zespołu, półroczne rozmowy ewaluacyjne, partycypacja w zarządzaniu, wewnętrzna grupa dyskusyjna Bieżące informacje zwrotne Bieżące informacje zwrotne Walne Zebranie Członków Spotkania, coroczne rozmowy podsumowujące współpracę, sprawozdania, ankiety, newsletter, zapraszanie do udziału w debatach w charakterze ekspertów Konferencje, debaty, szkolenia, zaproszenia do publikacji Bieżące informacje zwrotne Spotkania, udział w pracach zespołu ds. społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw przy Min. Gospodarki oraz będących jego częścią grup roboczych; włączanie w tworzenie publikacji, Wizja zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050, opiniowanie dokumentów rządowych Zbieranie opinii, angażowanie w przygotowywanie publikacji, zapraszanie do udziału w debatach w charakterze ekspertów, zapraszanie do grona jury w organizowanych konkursach Liga Odpowiedzialnego Biznesu (LOB), program ambasadorski w ramach LOB, Akademia Odpowiedzialnego Biznesu, i FB fanpage LOB, forum dyskusyjne, spotkania, szkolenia, prezentacje, staże i wolontariat Informacje prasowe, spotkania, zapraszanie do udziału w organizowanych wydarzeniach, zapraszanie do udziału w debatach w charakterze gości, zapraszanie do grona jury w organizowanych konkursach, konkurs Pióro Odpowiedzialności Wspólne przedsięwzięcia, udział w spotkaniach dotyczących sektora, udział w Komisji Dialogu Społecznego ds. Organizacji Wspierających przy Centrum Komunikacji Społecznej m.st. Warszawy, przynależność do Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych, szkolenia dla organizacji na temat współpracy międzysektorowej oraz współpracy z biznesem GRI 4.16, NGO1 Portal odpowiedzialnybiznes.pl Fanpage Forum Odpowiedzialnego Biznesu Fanpage Karty Różnorodności Konto FOB-u na Twitterze Newsletter Respo

12 20 21 * III sektor to nazwa stosowana wobec ogółu organizacji pozarządowych. Określenie to nawiązuje do koncepcji dzielącej aktywność społeczno-gospodarczą nowoczesnych państw demokratycznych na trzy sektory: państwowy (administracji publicznej, pierwszy sektor), podmiotów for-profit, nastawionych na zysk (biznes, sektor prywatny drugi sektor) oraz organizacji, które ani nie są nastawione na zysk (non-profit), ani nie stanowią elementu struktury państwa są zatem trzecim sektorem. (na podst. informacji dostępnych na portalu ngo.pl) ** Raport Życie codzienne organizacji pozarządowych w Polsce Stowarzyszenia Klon/Jawor, w którym przedstawiono wyniki badania Kondycja sektora organizacji pozarządowych 2012 uzupełnione o badania jakościowe i komentarze eksperckie, jest punktem odniesienia dla przedstawienia FOB-u na tle sektora. FOB NA TLE III SEKTORA * Według proponowanego przez autorów raportu Życie codzienne organizacji pozarządowych w Polsce ** podziału organizacji pozarządowych na 4 grupy/typy FOB można zaliczyć do tzw. przedsiębiorstw NGO, które stanowią około 7% organizacji. To duże podmioty dysponujące pokaźnymi budżetami, zatrudniające pracowników, tworzące plany i strategie, starające się organizować swoją pracę CZYNNIKIEM WYRÓŻNIAJĄCYM FOB JEST STAŁA WSPÓŁPRACA Z SEKTOREM BIZNESU w sposób profesjonalny. Niewątpliwie FOB, z dochodami przekraczającymi 1 mln zł rocznie, mieści się w gronie finansowo uprzywilejowanych (blisko 1/5 organizacji deklaruje, że nie ma w ogóle dochodu lub że jest on poniżej 1 tys. zł). W miarę stabilne przychody pozwalają nam tworzyć roczne budżety i zachowywać płynność finansową. Daje to możliwość zatrudnienia stałego personelu, na co może sobie pozwolić tylko 19% organizacji, oraz posiadania stałej siedziby. To z kolei umożliwia pracę w dni robocze (tak dzieje się w przypadku 22% organizacji), jak również wpływa na strukturę organizacyjną stowarzyszenia i sposób jego funkcjonowania, upodabniając je do małej firmy. Przy takim typie działania konieczne jest ustalenie reguł komunikacji w zespole i różnorodnych procedur, bo tylko wówczas będzie ono sprawnie funkcjonować (patrz: s ). Stosowanie tych zasad nie jest wcale takie oczywiste, jak by się mogło wydawać, bowiem tylko niewiele ponad połowa organizacji zatrudniających minimum 10 osób deklarowała w badaniu, że bliski jest im model wykorzystujący procedury, podczas gdy aż 1/4 wybierała spontaniczny model działalności. FOB bardzo dobrze wypada pod względem posługiwania się w pracy nowoczesnymi technologiami mieścimy się w nielicznej grupie organizacji korzystających z narzędzi typu kalendarz sieciowy, listy mailingowe, komunikatory, czy innych, takich jak grupy dyskusyjne. Dodatkowo naszym atutem jest sprawne wykorzystywanie mediów społecznościowych do komunikowania się z otoczeniem zewnętrznym. Czynnikiem mocno odróżniającym FOB od pozostałych organizacji sektora pozarządowego jest stała, bliska współpraca z biznesem. Statystycznie to rzadko spotykane. W większości przypadków i najczęściej, jeśli ma miejsce współpraca z innym sektorem, jest to sektor publiczny. Równie silnie wyróżniającym FOB aspektem jest systematyczne zarządzanie wiedzą. W badaniu, do którego się odwołujemy, organizacje nie wspominały o istnieniu bądź tworzeniu wspólnych zasobów wiedzy, gdy tymczasem w FOB-ie istnieje nawet osobne stanowisko menedżera/menedżerki ds. zarządzania wiedzą i stworzony został cały system zarządzania wiedzą (patrz: s ). FOB, podobnie jak większość badanych organizacji, dobrze postrzega jakość świadczonych przez siebie usług (78%) oraz kompetencje osób pracujących w organizacji (81%). Mechanizmy związane z zarządzaniem wiedzą wewnątrz organizacji oraz ewaluacje zewnętrzne wymuszają nieustanny rozwój FOB-u. zrównoważone miejsce pracy PRACOWNICY I PRACOWNICZKI / 22 ZARZĄDZANIE WIEDZĄ / 27 ZIELONE BIURO / 30 4

13 22 23 GRI 2.8, DMA LA, LA1, LA2, LA13, Rekrutacja, rozwiązanie stosunku pracy, rozwój merytoryczny, wynagrodzenia, bezpieczeństwo i higiena pracy to kilka przykładowych z całej gamy zagadnień związanych z pracownikami i pracowniczkami. Staramy się wychodzić naprzeciw ich potrzebom i oczekiwaniom w każdym z tych obszarów. Dbając o równość szans, jednocześnie dostosowujemy relacje i działania do indywidualnych wymogów, bo przecież jesteśmy różni. Stale pamiętamy, że zwłaszcza w organizacjach typu think and do tank, do bycia którą dążymy, to zatrudnieni ludzie oraz tworzony przez nich kapitał intelektualny decydują o pozycji i postrzeganiu organizacji przez otoczenie. Dążymy więc do tego, by kompetentni, twórczy oraz otwarci pracownicy i pracowniczki rozwijali siebie samych i całą organizację, tworząc im warunki pracy umożliwiające godzenie jej z życiem prywatnym oraz dbając o poszanowanie środowiska naturalnego. PRACOWNICY I PRACOWNICZKI Problemem dzisiejszego rynku pracy jest niepewność i niestabilność zatrudnienia. FOB jako pracodawca stara się zapewnić pracownikom i pracowniczkom poczucie bezpieczeństwa poprzez zawieranie z nimi umów na czas nieokreślony (po okresie próbnym), które są dominującym typem stosunku pracy w naszej organizacji. Struktura zatrudnienia w FOB-ie na koniec raportowanego okresu wyglądała następująco 11 osób, w tym 2 mężczyzn (M), 9 kobiet (K) 6 osób rok życia, 5 osób < 30, w tym 2 mężczyzn (M) Pełnoetatowi Niepełnoetatowi Umowa o pracę na czas nieokreślony 7 K, 1 M 2 K Inny typ umowy 1 M Średni staż pracy w FOB-ie wynosił 2 lata i 8 miesięcy. Warto przy tym zauważyć, że 3 osoby pracowały dłużej niż 4 lata, a 6 osób minimum 2 lata. Odejścia Wskaźnik fluktuacji Liczba osób Grupa wiekowa <30 18% 18% 2 2 Kobieta 18% 9% 2 1 Mężczyzna 0% 9% 0 1 Naszą działalność wspomagają także wolontariusze i wolontariuszki w raportowanym okresie łącznie było to 17 osób. Zazwyczaj uczestniczą oni w przedsięwzięciach FOB-u okazjonalnie, ale w przypadku 3 osób miała miejsce dłuższa współpraca wolontariacka. Dotyczyła ona wsparcia działań portalu i polegała na gromadzeniu oraz przetwarzaniu informacji zamieszczanych na stronie. Zajmowały się tym 2 osoby w 2012 roku. Ponadto 1 osoba pomogła nam przygotować publikację polskiej wersji Wytycznych do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju. Suplement sektorowy dla organizacji pozarządowych. Z każdym z wolontariuszy i wolontariuszek, niezależnie od czasu udzielanej FOB-owi pomocy, zawieramy umowę wolontariacką, mimo że w zasadzie tylko 3 wspomniane wyżej osoby można byłoby potraktować jako współpracujące stale w niepełnym wymiarze godzin. FOB daje również możliwość bardziej pogłębionego poznania istoty pracy w organizacji poprzez płatne staże. W raportowanym okresie zostały zorganizowane 2 miesięczne staże, z których jeden był wygraną w konkursie CSR Case Study, zaś drugi nagrodą dla najaktywniejszego ambasadora/najaktywniejszej ambasadorki CSR Ligi Odpowiedzialnego Biznesu w edycji 2011/2012). Na bazie dotychczasowych doświadczeń chcemy usystematyzować i rozwinąć współpracę z wolontariuszami i wolontariuszkami oraz stażystami i stażystkami. W działalności FOB-u oraz jego kluczowych dostawców nie zidentyfikowano działań niosących ryzyko wystąpienia pracy przymusowej lub obowiązkowej, ani też takich, w których dochodzi do wykorzystywania pracy dzieci. STRUKTURA ORGANIZACYJNA Konieczność szybkiego dostępu do informacji, angażowania pracowników i pracowniczek w kilka projektów jednocześnie oraz łączenia kompetencji sprzyja spłaszczaniu struktury organizacyjnej FOB-u, czyli zmniejszaniu liczby szczebli w organizacji. Wiąże się z tym konieczność dużej samodzielności i odpowiedzialności pracowników, jak również bliskiej współpracy pomiędzy osobami zajmującymi różne stanowiska. Sprzyja to elastyczności organizacji, która łatwo wchodzi w sieć różnorodnych relacji i powiązań wewnętrznych oraz zewnętrznych. Strukturę organizacyjną, do jakiej dąży FOB, ilustruje schemat na stronie obok. Struktura sieciowa ułatwia jednocześnie dynamiczny sposób komunikowania się. Dążymy do tego, aby usprawnić przepływ informacji i dostęp do nich poprzez wykorzystanie narzędzi i nowoczesnych rozwiązań technologicznych, takich jak CRM, Trello czy Google Apps. W miarę możliwości staramy się, aby były to rozwiązania open source i/lub darmowe tak jest w przypadku CiviCRM czy Trello. Ten wybór wynika nie tylko z przyczyn ekonomicznych (darmowy dostęp), ale jest również wyrazem poparcia dla idei wolnego oprogramowania. W naszej pracy potrzebujemy jednak także programów komercyjnych, za które wnosimy stosowne opłaty i których używamy zgodnie z udzielonymi licencjami. Staramy się przy tym korzystać z dostępnego wsparcia udzielanego organizacjom III sektora przez firmy producentów oprogramowania, które przekazują swoje produkty organizacjom pozarządowym w specjalnych, niskich cenach. Fundacją, która pośredniczy w tym procesie, jest TechSoup. Wrzesień i październik 2012 roku wspominam niezwykle miło, otrzymałam wówczas możliwość odbycia stażu w Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Ten czas upłynął mi szybko i z pewnością bardzo pracowicie, jednocześnie okazał się niezwykłą przygodą! Już od pierwszego dnia uderzyła mnie atmosfera panująca w organizacji. Zaangażowanie pracowników, optymizm, wzajemny szacunek i cały szereg osobowości składających się na FOB-ową rodzinę. Jako stażystka wspierałam bieżące projekty realizowane przez FOB, w tym głównie Konferencję CSR 2.0. Kultura pracy w FOB-ie opiera się na otwartości, co pozwala na elastyczne godziny pracy i dużą samodzielność. Wstając codziennie rano, nie myślałam z przykrością o kolejnym dniu i zadaniach, z których muszę się wywiązać, ale podekscytowana wsiadałam do tramwaju i ruszałam na ul. Szpitalną, ciekawa nowych wyzwań. Przysłowiowa kawa? O tak! Zaparzyłam... ale dopiero ostatniego dnia, żeby tradycji i stereotypów stażowych dochować ;) Marta Górska Stażystka FOB-u w 2012 roku GRI HR6, HR7

14 24 25 SCHEMAT DOCELOWEJ STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ FOB-u asystentka programu partnerstwa menedżerka ds. wiedzy GRI NGO9 menedżerka programu partnerstwa koordynator projektów dyrektorka generalna menedżer projektów koordynator(ka) pojektów DIALOG I ANGAŻOWANIE SIĘ W PROCESY DECYZYJNE wicedyrektorka menedżer projektów koordynator(ka) lob koordynator promocji koordynatorka finansowo- -administracyjna FOB stara się budować otwarte i trwałe relacje z pracownikami i pracowniczkami oraz umożliwiać im wpływanie na zmiany i procesy decyzyjne w organizacji. Bezpośrednie zgłaszanie uwag i komentarzy Dyrektorce Generalnej jest możliwe podczas odbywających się co pół roku spotkań ewaluacyjnych (więcej o nich w dalszej części tego rozdziału), ale także podczas codziennej pracy. Wszelkie pojawiające się wątpliwości czy pytania można zadawać w każdej chwili: mailowo na liście dyskusyjnej bądź bezpośrednio do Dyrektorki, podczas cotygodniowych spotkań zespołu (tzw. stojaczków) lub spotkań comiesięcznych (zwanych potocznie staffami). Stojaczki to krótkie poniedziałkowe spotkania, podczas których każdy przedstawia cele i zadania na dany tydzień. Na staffach natomiast są omawiane kwestie dotyczące całej organizacji, projekty FOB-u oraz wszelkie inne inicjatywy, w które FOB jest zaangażowany. Jest wtedy więcej czasu na przedyskutowanie ewentualnych wątpliwości. Wszelkie decyzje dotyczące realizacji celów w danym roku staramy się podejmować demokratycznie. Czasami wymaga to długich dyskusji, ale zazwyczaj udaje się nam dojść do porozumienia. Pracownicy i pracowniczki FOB-u współdecydują o planach działania organizacji na kolejny rok. Co roku jesienią odbywają się spotkania planujące, w których bierze udział cały zespół oraz zarząd. Ich efektem są plany pracy na nadchodzący rok uwzględniające wspólnie wypracowaną wizję rozwoju organizacji jako think and do tanka. To pracownicy i pracowniczki, na bazie swojej wiedzy oraz doświadczenia, ustalają przewodnie tematy projektów i ich formy, które później są uszczegóławiane przez zespoły projektowe. Realizacja projektów przebiega elastycznie cały czas wprowadza się udoskonalenia i zmiany, o ile tylko są możliwe w danym momencie i w opinii większości przysłużą się projektowi. Spotkania planujące odbywają się w okolicach Warszawy. Zgromadzenie wszystkich pracowników i pracowniczek poza biurem sprzyja nie tylko efektywności pracy, ale także integracji. ELASTYCZNE WARUNKI PRACY Pracownicy i pracowniczki FOB-u mają sporą swobodę w ustalaniu czasu pracy. Istnieje możliwość okresowego lub stałego zmniejszenia wymiaru etatu, jeżeli zmieniają się życiowe okoliczności pracownika/ pracowniczki, ale również dostosowania godzin pracy do indywidualnych potrzeb. Standardowo pracujemy od poniedziałku do piątku w godzinach 9 17, są jednak wśród nas osoby, które pracę zaczynają i kończą wcześniej. Nie ma również problemu z wyjściem do lekarza, na przedstawienie dziecka w przedszkolu czy załatwienie innych ważnych spraw w ciągu dnia o ile oczywiście nie koliduje to z zaplanowanymi zadaniami i zostanie odpracowane w ustalonym czasie. Istnieje też możliwość wykonywania części zadań z domu. W przypadku nadgodzin pracownicy i pracowniczki odbierają je w postaci godzin wolnych w innym, ustalonym dniu. Być może takie otwarte na potrzeby pracowników i pracowniczek podejście wpływa na wielkość wskaźnika absencji, który wyniósł 2,9% w 2011 roku, a w 2012 spadł do 2,18% (absencje dotyczyły tylko kobiet). Niezależnie od czasu i miejsca pracy, w raportowanym okresie nikt z pracowników i pracowniczek czy wolontariuszy i wolontariuszek nie uległ wypadkowi ani urazowi, nie stwierdzono także obrażeń ciała, chorób zawodowych, a liczba straconych w związku z tym dni pracy wynosi 0. Zgodnie z wymaganiami, część zatrudnionych osób została przeszkolona w zakresie udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. cel Chcielibyśmy, aby w kolejnym okresie raportowania z tymi zasadami zostali zapoznani wszyscy chętni pracownicy i pracowniczki. Zaczęłam pracować w FOB-ie, gdy mój synek miał 4 latka. Nie jest to łatwy dla matki czas na zmianę pracy. Dlatego bardzo stresowałam się, gdy musiałam pójść na zwolnienie, aby zająć się chorym dzieckiem. I tu pierwsze miłe zaskoczenie. Szefowa nie zapytała mnie, ile czasu będę na zwolnieniu, narzekając czemu tak długo, ale jak się ma Staś. Powiedziała, żebym spokojnie wykurowała go i nie myślała o pracy. Zdarzają się również sytuacje, w których elastyczny czas pracy oraz możliwość pracy z domu ratują matkę z opresji. No bo jak pogodzić 8-godzinny dzień pracy z wizytą u lekarza o ( bo to jest jedyny możliwy termin ). Nie ma problemu. Najpierw cztery godziny pracy z domu, z synkiem u boku, potem lekarz, potem wracam do pracy. Zdarza się również, że muszę być w pracy, bo terminy gonią, a to akurat ostatni dzień wakacji i przedszkole nieczynne. Mam wtedy możliwość wzięcia dziecka do pracy. Przydzielamy Stasiowi różne ważne zadania i dumny jest z tego, że może mamie pomóc w pracy. Wszystkie udogodnienia, jakie FOB stwarza swoim pracownikom, dają mi poczucie, że to, co najważniejsze, najważniejszym pozostaje, a ja spokojnie mogę robić to, co do mnie należy i to, co lubię. Marta Krawcewicz Koordynatorka ds. finansowo- -administracyjnych GRI LA7, NGO1

15 26 27 GRI DMA HR, HR4, 4.5, LA3, LA14 * Na stanowiskach dyrektorskich są tylko kobiety. RÓWNE SZANSE FOB respektuje procedury Equal Opportunity Employer (EOE). Przy wyborze oraz awansie pracowników i pracowniczek nie stosuje się kryteriów dotyczących wieku, rasy, koloru skóry, płci (w tym ciąży i wychowywania dziecka), pochodzenia etnicznego i narodowego, orientacji seksualnej i stanu zdrowia. Uwzględniane są jedynie: wiedza, doświadczenie i umiejętności. Zasady te dotyczą także nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkoleń podnoszących kwalifikacje zawodowe. W organizacji nie zidentyfikowano działań dyskryminujących. cel W kolejnym okresie raportowania planowane jest przeszkolenie zespołu w zakresie stosowania równych szans. Pomimo braku szkoleń, temat ten nie jest całkowicie obcy pracownikom i pracowniczkom z uwagi na fakt, że zajmujemy się nim w ramach realizowanego przez FOB programu Karta Różnorodności. Istniejący w organizacji system wynagrodzeń zależy od stanowiska i związanego z nim zakresu obowiązków, doświadczenia, kompetencji oraz zaangażowania pracownika i pracowniczki. Takie same zasady obowiązują osoby zarządzające. Stosunek podstawowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet wynosił na stanowisku koordynatorskim 0,9, zaś w przypadku stanowisk menedżerskich 0,94 *. Liczba pracujących w organizacji mężczyzn nie jest wysoka i średnio wynosi 2 panów. Nie wynika to jednak ze złej woli czy dyskryminującego podejścia pracodawcy, a raczej z feminizacji III sektora. W organizowanych przez FOB w raportowanym okresie rekrutacjach tylko 17% aplikujących stanowili mężczyźni. Przy wyborze oraz awansie pracowników i pracowniczek uwzględnia się tylko wiedzę, doświadczenie i umiejętności. Wszyscy pracownicy i pracowniczki, niezależnie od płci, otrzymują dodatkowe świadczenia w formie funduszu szkoleniowego (patrz: s. 28) oraz świadczenia urlopowego, zwanego potocznie wczasami pod gruszą. Skorzystało z niego 90% uprawnionych w 2011 roku i 100% w 2012 roku. Równe szanse zapewniamy także osobom ubiegającym się o pracę w FOB-ie. Nowych pracowników lub pracowniczek poszukujemy najczęściej w przypadku, gdy pojawia się wakujące stanowisko. Prowadzimy wówczas otwartą rekrutację i udział w niej mogą wziąć wszyscy chętni, pod warunkiem, że spełnią stawiane w ogłoszeniu rekrutacyjnym wymagania i w zadowalającym stopniu wykonają ewentualne zadania. W związku z profilem naszej działalności i znaczeniem wiedzy oraz kapitału intelektualnego, dla większości stanowisk znajomość zagadnienia CSR jest przynajmniej mile widziana, dla niektórych zaś decydująca. W latach 2011 i 2012 zatrudnionych w FOB-ie było 14 osób (5 osób przyjęto w tym czasie, 4 odeszły), odbyło się 5 procesów rekrutacyjnych, w których aplikowało blisko 300 osób. Oferty pracy ukazują się na naszym portalu oraz, w zależności od potrzeb, na innych portalach (najczęściej ngo.pl). Zawsze potwierdzamy otrzymanie zgłoszenia, jednak w dalszym procesie kontaktujemy się już tylko z osobami wybranymi do rozmów rekrutacyjnych. Rozmowy te traktujemy jako okazję do dialogu z naszymi potencjalnymi pracownikami lub pracowniczkami. Chcemy oczywiście dzięki nim dokonać weryfikacji predyspozycji i kompetencji kandydata lub kandydatki, ale zależy nam również na tym, by mieli oni możliwość rozwiania ewentualnych wątpliwości, a także zastanowienia się nad swoimi celami zawodowymi oraz tym, na ile praca w naszej organizacji jest z nimi zbieżna. Zależy nam bowiem na długofalowej współpracy, dlatego zarówno pracodawca, jak i potencjalny pracownik lub pracowniczka powinni być na samym początku przekonani o tym, że mają wspólną płaszczyznę, dobry punkt wyjścia do poszukiwania sposobów na zaspokojenie potrzeb i interesów każdej ze stron. Elementy zarządzania wiedzą w FOB-ie Pracownicy Infrastruktura Rozwój i Ewaluacja ZARZĄDZANIE WIEDZĄ W organizacjach takich jak FOB, których działalność w dużej mierze zależy od kapitału intelektualnego, świadome zarządzanie wiedzą jest jednym z najważniejszych czynników sukcesu. Zdając sobie sprawę z wagi zagadnienia, FOB jako prawdopodobnie jedyna organizacja pozarządowa w Polsce posiada dedykowane temu stanowisko. Menedżerka ds. zarządzania wiedzą już od ponad 3 lat wprowadza i ulepsza dynamiczny model, który pozwala zwiększać efektywność i jakość działań merytorycznych FOB-u *. Ścieżki rozwoju Fundusz szkoleniowy Spotkania wiedzowe, godziny wiedzowe Publikacje Zasoby elektroniczne Biblioteka, prenumeraty Kapitał intelektualny Zespół IT i testownia narzędzi Audyt wiedzowy Audyt technologiczny Ścieżki rozwoju na niebiesko elementy wprowadzone w 2012 roku Forum Odpowiedzialnego Biznesu to jedyna znana mi polska organizacja pozarządowa, która w tak profesjonalny sposób podchodzi do zarządzania wiedzą. System wprowadzony w FOB-ie opiera się przede wszystkim na inwestycjach w ludzi ich pasje, wiedzę i zainteresowania. Jednocześnie, system ma wymiar operacyjny: pracownicy otrzymują konkretne, praktyczne narzędzia, dzięki którym mogą gromadzić potrzebną wiedzę, rozpowszechniać ją i multiplikować. Celem zarządzania wiedzą w FOB- -ie jest rozwój kapitału intelektualnego, co pozwala na realizację strategicznego założenia, jakim jest stworzenie organizacji o charakterze think and do tanku. System zarządzania wiedzą jest stale rozwijany i ewaluowany, m.in. przez audyt wiedzowy, którego metodologia powstała w oparciu o nowoczesne techniki analizy strategicznej, coachingu oraz badań jakościowych i ilościowych. Najważniejsze pozostają jednak interakcje między członkami zespołu i ich potencjał to oni są siłą napędową organizacji i to oni są nośnikami oraz źródłem najważniejszej wiedzy. Natalia Ćwik Menedżerka ds. zarządzania wiedzą w FOB-ie w latach * Więcej informacji na temat teoretycznych oraz praktycznych aspektów zagadnienia można znaleźć w naszej broszurze tematycznej Zarządzanie wiedzą w kontekście CSR.

16 28 29 GRI LA10 Aby wspierać rozwój FOB-u i jego zespołu w kierunku wizji organizacji jako think and do tanka, prowadzimy prace mające na celu przetwarzanie informacji i aktywów intelektualnych w wartość zarówno dla odbiorców działań stowarzyszenia, jak i dla jego pracowników oraz pracowniczek. Przedsięwzięcia te koordynuje menedżerka ds. zarządzania wiedzą. Głównymi elementami systemu są: Audyt wiedzowy przeprowadzana raz do roku weryfikacja i analiza zakresu posiadanej wiedzy oraz narzędzi jej poszerzania w FOB-ie, jak również analiza konkurencyjna. Celem audytu jest ocena efektywności systemu zarządzania wiedzą i stałe go usprawnianie. Ścieżka rozwoju tworzona indywidualnie dla każdego pracownika i pracowniczki ścieżka rozwoju w wybranych dziedzinach wiedzy (spójnych z zainteresowaniami pracownika i pracowniczki oraz potrzebami FOB-u). Ścieżka określa obszary zainteresowań oraz cele rozwoju, krótko- i długofalowe. Ewaluacja następuje raz do roku podczas rozmowy coachingowej. ROZWÓJ PRACOWNIKÓW I PRACOWNICZEK Znając swoje cele rozwojowe związane z poszerzaniem wiedzy, pracownicy i pracowniczki mają możliwość skorzystania z dodatkowych funduszy na dokształcanie się w wybranym obszarze. Istniejący w FOB-ie fundusz szkoleniowy przysługuje wszystkim osobom zatrudnionym na umowę o pracę. W zależności od stanowiska, każdego roku przyznawane są określone kwoty do wykorzystania. Po uzgodnieniu z przełożoną i uzyskaniu jej akceptacji dla swojego wyboru mogą one zostać przeznaczone na: sfinansowanie bądź dofinansowanie udziału w szkoleniach, konferencjach, kursach, dofinansowanie studiów podyplomowych, zakup książek związanych z tematyką odpowiedzialnego biznesu i/lub tematami, w których dana osoba chciałaby się rozwijać. W 2011 i 2012 roku nasi pracownicy i pracowniczki skorzystali z ponad 1300 godzin szkoleń, konferencji i kursów, w których mieli możliwość wziąć udział dzięki wsparciu FOB-u, co daje średnio ok. 59 godzin szkoleniowych rocznie w przeliczeniu na 1 pracownika. Średnia liczba godzin szkoleniowych w roku przypadająca na pracownika I PRACOWNICZKĘ wg struktury zatrudnienia i w podziale na płeć Kadra zarządzająca (są tylko kobiety) 12 6 Menedżerowie/menedżerki/wszyscy razem 0/85,75/85,75 8/31,3/25,5 Koordynatorzy/koordynatorki/wszyscy razem 5/10,25/15,25 267/122,5/158,625 Asystentki Uzupełnieniem rozwoju wiedzy jest rozwój kompetencji. Jest on omawiany podczas rozmów ewaluacyjnych z Dyrektorką Generalną, które odbywają się co pół roku i podsumowują minione 6 miesięcy. Podstawę tych spotkań stanowi ankietowa samoocena oraz karta wyników do osiągnięcia przez daną osobę w danym roku. Rozmowa daje również możliwość zgłoszenia swoich uwag, pomysłów itp. przełożonej. Jest też jednym z elementów monitorowania ryzyka odejścia pracowników i pracowniczek. Procesowi podlega 100% pracowników i pracowniczek. cel Wyzwaniem na kolejny okres raportowania jest uspójnienie i rozwinięcie metod stosowanych w zarządzaniu rozwojem wiedzy oraz rozwojem kompetencji, tak aby stały się maksymalnie komplementarne względem siebie i zwiększały efektywność podejmowanych działań. INNE NARZĘDZIA WSPOMAGAJĄ- CE ZARZĄDZANIE WIEDZĄ Uzupełnieniem rozwoju wiedzy jest rozwój kompetencji omawiany podczas rozmów ewaluacyjnych. Oprócz opisanych powyżej elementów systemu zarządzania wiedzą, FOB stosuje również inne narzędzia wspomagające zarządzanie wiedzą: Spotkania wiedzowe raz w miesiącu pracownicy i pracowniczki przygotowują dla zespołu prezentację na wybrany temat (zaakceptowany wcześniej według kryterium użyteczności dla pracownika i pracowniczki oraz dla organizacji). Biblioteka FOB prowadzi wewnętrzną bibliotekę (w postaci zbiorów wirtualnych oraz w formie zbioru drukowanych publikacji), która regularnie jest uzupełniana o pozycje istotne z punktu widzenia tematów, jakimi organizacja się zajmuje, oraz o nowości (np. opisujące nowe trendy), zarówno polskie, jak i zagraniczne. Godziny wiedzowe raz w tygodniu w godzinach pracy jest wyznaczony czas (2 godziny), który pracownicy i pracowniczki mogą poświęcić na uzupełnianie wiedzy (czytanie, pisanie i inne zajęcia); w tym czasie mają prawo nie odbierać maili oraz nie wykonywać żadnych zadań i czynności związanych z ich regularną pracą. Relacje z wydarzeń, dzielenie się wiedzą zdobytą wiedzą pracownicy i pracowniczki dzielą się z pozostałymi członkami zespołu. Każdy pracownik i pracowniczka, którzy wezmą udział w jakiejś zewnętrznej konferencji, seminarium lub szkoleniu, przygotowuje krótką pisemną relację, dzięki której pozostali pracownicy i pracowniczki dowiadują się: jakie nowe i istotne informacje można było uzyskać podczas wydarzenia, jakie elementy moglibyśmy zastosować w FOB-ie, co może być dla nas inspiracją, a co przestrogą. Zdobyta wiedza lub kompetencje są też przekazywane podczas prezentacji w czasie spotkań wiedzowych. Zdobytą wiedzą staramy się także dzielić z zewnętrznymi odbiorcami naszych działań. Pracownicy i pracowniczki FOB-u są autorami i autorkami artykułów w tworzonych przez nas publikacjach, przygotowują i prowadzą szkolenia oraz prezentacje podczas zarówno naszych, jak i zewnętrznych konferencji, biorą udział w panelach dyskusyjnych. GRI LA12

17 30 31 GRI DMA EN, EN8, EN21 * Z uwagi na to, że wynajmujemy biuro od podnajemcy, mamy ograniczony dostęp do niektórych umów czy danych. Dane w tabeli pochodzą z przeliczenia zbiorczych danych z dostępnych faktur na osobę i przemnożenia przez liczbę osób pracujących w danym roku w FOB-ie. ZIELONE BIURO Główne oddziaływanie FOB-u na środowisko związane jest z naszym codziennym funkcjonowaniem w biurze. Staramy się, by ten wpływ był jak najmniejszy. Od kilku lat podejmujemy różne działania w tym obszarze. Rozpoczynając pracę nad raportem społecznym, postanowiliśmy je uporządkować i zintensyfikować. cel Pod koniec 2012 roku nawiązaliśmy współpracę z Fundacją Partnerstwo dla Środowiska, która ma nam pomóc w przygotowaniu organizacji do zdobycia certyfikatu Zielonego Biura. ENERGIA Zużycie energii przez FOB wynika przede wszystkim z użytkowania sprzętów elektronicznych oraz oświetlenia. Na co dzień korzystamy w pracy z 1 komputera stacjonarnego, 11 laptopów oraz 5 monitorów. Stopniowo staramy się wymieniać posiadany sprzęt na nowszy i bardziej przyjazny środowisku. Zakupione przez nas w 2011 i 2012 roku 4 komputery przenośne posiadają certyfikat Energy Star. Ma go również nasze nowe urządzenie wielofunkcyjne (nabyte w 2012 roku), które łączy funkcje kopiarki, drukarki, skanera i faksu. Dodatkowo sprzęt ten jest także oznaczony symbolem Nordic Ecolabel. Ponadto od września 2012 roku korzystamy z serwera, który ułatwia zarządzanie ochroną danych i bezpieczeństwem informacji oraz posiada przestrzeń umożliwiającą tworzenie kopii zapasowych (back up). Dane dotyczące zużycia wody, energii oraz wytworzonych ścieków * Zużycie wody 63,25 m 3 69 m 3 Wytworzone ścieki 2 63,25 m 3 69 m 3 Zużycie energii 3 brak danych 15044,92 kwh 1 Dane za 2012 tylko szacunkowe, z uwagi na brak dokumentów rozliczających za 2012 rok założono zbliżone zużycie wody na 1 osobę do tego w 2011 roku i przemnożono przez liczbę osób w FOB-ie w 2012 roku. 2 Zaopatrzenie w wodę i odbiór ścieków zapewniane są przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st. Warszawie Spółka Akcyjna. 3 FOB wynajmuje kilka pokoi w siedzibie Centrum Szpitalna, w której poza nami mieści się kilka innych organizacji. Oprócz pokoi, należących wyłącznie do organizacji, korzystamy z części wspólnych sali szkoleniowej i biblioteki, korytarzy, łazienek i kuchni. Niestety, instalacja elektryczna jest jednoobwodowa, i jest tylko 1 licznik na całą przestrzeń Szpitalnej, co czyni dokładne oszacowanie zużycia energii niezwykle trudnym. Liczby podane w tabeli mają charakter szacunkowy i oparte są o przeliczenie całościowego zużycia na 1 osobę na Szpitalnej i przemnożenie przez liczbę pracowników FOB-u. PAPIER Głównym materiałem, z którego korzysta FOB w swojej działalności, jest papier. W FOB-ie od września 2011 roku wszystkie wydruki w biurze są na papierze ekologicznym, najczęściej Steinbeis Classicwhite, który zgodnie z informacjami producenta pochodzi w 100% z recyklingu i posiada certyfikaty Der Blaue Engel, Nordic Environmental Label i TUEV SUED. Od tego czasu na potrzeby biura zużyliśmy ok. 36 ryz papieru o gramaturze 80 g/m 2 i 1150 arkuszy papieru o większej grubości. Dzięki używaniu papieru ekologicznego udało się zmniejszyć wpływ na środowisko poprzez oszczędność ok. 270 kg drewna, prawie 590 kwh energii i prawie 3 tysiący litrów wody w porównaniu do papieru tradycyjnego *. cel Naszym celem jest ograniczenie zużycia papieru o 10%. Chcemy również rozpocząć monitorowanie liczby wydruków kolorowych i czarno-białych. Nasze deklaracje w zakresie prośrodowiskowych działań zostały zebrane w przygotowanej w 2012 roku polityce środowiskowej. W odniesieniu do miejsca pracy, najogólniej ujmując, dotyczą one ochrony zasobów naturalnych poprzez ograniczenie zużycia energii, wody i paliw oraz papieru. W praktyce oznacza to, że: drukujemy dwustronnie na ekologicznym papierze, staramy się wykorzystać czyste strony wydruków na notatki i wydruki wewnętrzne, bądź też przekazujemy je pracującym u nas mamom jako kartki do rysowania dla ich dzieci, zbieramy makulaturę, ograniczamy liczbę wydruków poprzez prowadzenie korespondencji wewnętrznej i w miarę możliwości, zewnętrznej, w formie elektronicznej oraz wykorzystywanie rzutnika multimedialnego na spotkaniach wewnętrznych zamiast wydruków, stosujemy oszczędnościowe tryby funkcjonowania sprzętów elektronicznych i wyłączamy komputery, wychodząc z biura do domu, wykorzystujemy żarówki energooszczędne i/lub LED. Uzupełnieniem polityki środowiskowej będzie wprowadzenie monitoringu wydatków związanych z działaniami prośrodowiskowymi. ODPADY Aspekt prośrodowiskowy to także racjonalna gospodarka odpadami poprzez ich segregację oraz dążenie do przekazania ich do utylizacji lub powtórnego użycia. W FOB-ie wyrzucamy śmieci do odpowiednio oznaczonych pojemników znajdujących się w kuchni, zaś elektrośmieci oddajemy do utylizacji bądź dalszego wykorzystania. Wyzwanie stanowi wyliczanie ilości wytwarzanych i przekazywanych do recyklingu odpadów. Dzieje się tak z uwagi na fakt, że śmieci są częściowo wrzucane do pojemników współużytkowanych także przez inne organizacje, które mają siedzibę w Centrum na Szpitalnej. Zużyte tonery do drukarki są odbierane przez firmę BIURO SER- WIS, która jest dostawcą i serwisantem naszego sprzętu do drukowania. Firma ta zabrała także naszą starą kopiarkę i zajęła się jej utylizacją. GRI EN1, EN7 * Szacunki dokonane na podstawie informacji producenta papieru.

18 32 33 Dla Forum Odpowiedzialnego Biznesu pracuję od niemal 10 lat, dbając o estetykę większości FOB-owych materiałów. W odniesieniu do strategii organizacji opracowałam jej nową identyfikację wizualną, która jest efektem rzeczowego briefu i otwartości na pomysły graficzne po stronie FOB-u. Doceniam serdeczną atmosferę, jaką tworzą pracownicy Forum, dobrą i energiczną komunikację, w tym uzgadnianie terminów na wykonanie poszczególnych prac z wyprzedzeniem czasowym, umotywowane uwagi oraz szybkie regulowanie kosztów mojej pracy. Przygotowywanie materiałów graficznych dla FOB-u to przyjemność łączenia stylistyki NGO-sowej i biznesowej, a także wyzwanie, zwłaszcza przy tworzeniu corocznego (obszernego) raportu Odpowiedzialny Biznes w Polsce oraz w nieustającym wizualizowaniu pojęcia odpowiedzialność, które jest przecież wspólnym mianownikiem wszystkich FOB-owych działań! Wszystko to wygląda różowo, mimo że róż to jedyny kolor, na który nakłaniam FOB od długiego czasu i ciągle w tym działaniu ponoszę klęskę... Olga Figurska projektantka grafiki użytkowej LUNATIKOT GRI HR2 ZAKUPY O ograniczanie negatywnego wpływu na środowisko oraz zwiększanie pozytywnego oddziaływania, także społecznego, staramy się kupując produkty i usługi oraz współpracując z dostawcami. Opisane w polityce zakupów wytyczne odnoszące się do codziennej pracy biura są tak naprawdę zbiorem dotychczasowych sposobów działania. W biurze korzystamy z ceramicznych kubków, filiżanek, talerzy i innych naczyń wielokrotnego użytku, dążąc w miarę możliwości do eliminacji sztućców i naczyń jednokrotnego użytku także podczas organizowanych spotkań. Świeża, czysta woda pitna dostarczana jest do biura w dużych, wymiennych baniakach. W sprzętach wymagających użycia baterii (np. aparacie fotograficznym) stosujemy baterie akumulatorowe zamiast zwykłych. Dążymy do wymiany wszystkich żarówek starego typu na nowe (po ich zużyciu). Zakupy spożywcze na potrzeby biura najczęściej robimy przez internet. Staramy się, aby przynajmniej część kupowanej przez nas firmowej kawy i herbaty posiadała certyfikat Fairtrade (patrz przypisy na str.45). DOSTAWCY Współpraca między dostawcami a FOB-em jest długoletnia i odbywa się na zasadach partnerskich oraz opiera na zaufaniu. Zidentyfikowaliśmy 10 kluczowych dostawców, którymi są w większości małe przedsiębiorstwa. Zaopatrują one FOB w usługi webmasterskie, księgowe, graficzne i inne. Z uwagi na bezpośredniość relacji oraz brak przesłanek do podjęcia działań kontrolnych nie przeprowadzaliśmy dotychczas audytów dotyczących przestrzegania praw człowieka. Poza wieloletnimi, stałymi partnerami, FOB stara się w ramach realizowanych projektów korzystać z usług podmiotów ekonomii społecznej, takich jak Fundacja SYNAP- SIS (twórca statuetek w organizowanych przez nas konkursach), Fundacja Być Razem (statuetki w konkursie Pióro Odpowiedzialności) czy Hostel Emma (miejsce noclegu dla studentów/studentek spoza Warszawy biorących udział w działaniach Ligi Odpowiedzialnego Biznesu). Jako dostawców cateringu staramy się wybierać takie firmy, które są w stanie zaoferować nam sezonowe, lokalne, ekologiczne i wegetariańskie posiłki. Należą do nich m.in. VEGAVANI i Szczotki Pędzle. Oprócz wspomnianych powyżej firm, dostawcami FOB-u są także partnerzy wspierający, z którymi świadczymy wzajemne usługi na zasadzie barterów. Podpisują oni aneks do umowy, zatytułowany: Postępowanie wewnętrzne w przypadku informacji o działaniach niezgodnych z ideą CSR prowadzonych przez firmy należące do grona partnerów strategicznych lub partnerów wspierających Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Daje nam on możliwość wyjaśniania wszystkich nieetycznych kwestii na bieżąco. W przyszłości bierzemy pod uwagę wprowadzenie klauzul etycznych do wszystkich umów z dostawcami. TRANSPORT Biuro FOB-u zlokalizowane jest w centrum Warszawy, dzięki czemu łatwo jest dotrzeć do niego środkami komunikacji publicznej. Na co dzień korzystają z tej opcji pracownicy i pracowniczki. Część z nich w sprzyjających porach roku dojeżdża do pracy rowerem (na wewnętrznym dziedzińcu budynku jest zamontowany stojak na rowery). Wykonywana przez nas praca wymaga częstego przemieszczania się. Odbywamy spotkania z partnerami i potencjalnymi partnerami, bierzemy udział w licznych konferencjach, szkoleniach, debatach, zarówno jako ich odbiorcy, jak i goście merytoryczni. W miarę możliwości staramy się docierać do wyznaczonych miejsc spotkań czy wydarzeń środkami komunikacji publicznej. Szczególnie w Warszawie chętnie korzystamy z autobusów, tramwajów i metra, zaś podróżując do innych miast, najczęściej jeździmy pociągiem, w dalszej kolejności autobusem, a w uzasadnionych przypadkach samolotem. W 2011 i 2012 roku nasi pracownicy i pracowniczki odbyli 121 podróży służbowych poza Warszawę, w tym 9 poza granice Polski, pokonując łącznie ponad 111 tys. kilometrów. W 19 przypadkach podróżowali samolotem, w pozostałych zaś pociągiem, sporadycznie zaś autobusem. Wyemitowano przy tym ok. 8105,77 kg CO 2, ,35 g NOx, 6125,95 g pyłów oraz 1222,24 g SOx. Aby zneutralizować ich wpływ na środowisko, konieczne jest posadzenie 65 drzew *. Stosunkowo często przekazujemy również różnego rodzaju przesyłki. Jeżeli odbywa się to na terenie Warszawy, korzystamy z usług kurierów rowerowych zrzeszonych w spółdzielni kurierów Timebomb bike messenger co-op. JAK FOB DBA O TO, BY MIEJSCE PRACY BYŁO ZRÓWNOWAŻONE Zapewniamy pracownikom i pracowniczkom poczucie bezpieczeństwa poprzez zawieranie umów na czas nieokreślony. Dążymy do tego, by tworzyć sieciową strukturę organizacyjną, ułatwiającą komunikowanie się. Budujemy otwarte i trwałe relacje z pracownikami i pracowniczkami oraz umożliwiamy im wpływanie na zmiany i procesy decyzyjne w organizacji. Dajemy pracownikom i pracowniczkom sporą swobodę w ustalaniu czasu pracy, nie stwarzamy też problemów z wyjściem w godzinach pracy w celu załatwienia ważnych dla nich spraw. Uwzględniamy jedynie wiedzę, doświadczenie i umiejętności przy awansie czy szkoleniu pracowników i pracowniczek, a system wynagrodzeń zależy wyłącznie od stanowiska i związanego z nim zakresu obowiązków, doświadczenia, kompetencji oraz zaangażowania. Równe szanse zapewniamy także osobom aplikującym do FOB-u. Najprawdopodobniej jako jedyna organizacja pozarządowa w Polsce posiadamy stanowisko dedykowane świadomemu zarządzaniu wiedzą. Tworzymy indywidualne ścieżki rozwoju dla pracowników i pracowniczek, rozwijamy też ich kompetencje. Staramy się, aby nasza codzienna praca w biurze wywierała jak najmniejszy wpływ na środowisko naturalne. Ograniczamy zużycie energii, wody i paliw oraz papieru. GRI EN17, EN29 * Szacunków dokonano przy użyciu kalkulatora CO2 Fundacji Aeris Futuro dostępnego na jej stronie internetowej.

19 ZRÓWNOWAŻONE FORMY EDUKACJI I PROMOCJI CSR ROZWÓJ WIEDZY O CSR / 35 DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ / 40 ZRÓWNOWAŻONE WYDARZENIA / 41 MIERZENIE ODDZIAŁYWANIA / 48 Publikacje (w tym najważniejsza, czyli raport Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki ), badania, analizy, portal odpowiedzialnybiznes.pl, konferencje, spotkania i inne inicjatywy związane z CSR, patronaty, konkursy to wybrane przykłady stosowanych przez FOB form upowszechniania idei odpowiedzialnego biznesu. Staramy się docierać z wiedzą i informacjami przede wszystkim do firm, ale także do przedstawicieli instytucji publicznych i administracji publicznej, organizacji pozarządowych i środowiska akademickiego zarówno do studentów, jak i do pracowników naukowych. Znajomość tematu przez tak zróżnicowane grono zwiększa bowiem szansę na coraz szersze i coraz bardziej zaawansowane wprowadzanie idei CSR w praktykę biznesową. Naszym celem jest poprawa funkcjonowania całego społeczeństwa. Dążymy do niego poprzez zwiększanie społecznej i środowiskowej odpowiedzialności zwłaszcza dużych korporacji, a małym i średnim firmom pokazujemy potencjał kryjący się w odpowiedzialnym biznesie szansę na rozwój innowacyjnych produktów i usług, a tym samym na wzrost konkurencyjności. ROZWÓJ WIEDZY O CSR Głównym produktem FOB-u jest wiedza i informacje o CSR. Staramy się, aby miały one jak najwyższą jakość i były jak najbardziej aktualne. Przekazujemy je w formie publikacji, debat, szkoleń, konferencji lub stron internetowych albo fanpage y. Dążymy do tego, by dostarczana wiedza była praktyczna i zawierała wskazówki ułatwiające jej zastosowanie. Zabiegamy więc o to, by w miarę możliwości włączać w jej przygotowywanie przedstawicieli różnych grup naszych interesariuszy, zapraszając ich do pisania artykułów, wygłaszania prelekcji lub prezentacji czy uczestniczenia w panelach dyskusyjnych. Najbardziej tradycyjną formą dostarczania wiedzy są w naszym przypadku publikacje i badania. W 2011 i 2012 roku FOB przygotował 12 publikacji oraz był realizatorem lub współrealizatorem 6 badań. Tworząc publikacje, staramy się także zadbać o środowisko. Trzy z nich powstały wyłącznie w postaci elektronicznej, natomiast 9 wydrukowano na papierze offsetowym (łącznie około 10 tys. egzemplarzy). Staramy się optymalizować liczbę wydruków poprzez szacowanie potencjalnego zainteresowania daną publikacją oraz stosować przyjazny środowisku papier. Do marketingu i promocji powstałych produktów wykorzystujemy głównie drogę elektroniczną, sporadycznie zaś inne drukowane materiały. Informacje zamieszczane na portalu Forum Odpowiedzialnego Biznesu, publikacje cykliczne czy newslettery stanowią obszerne kompendium na temat różnych aspektów prowadzenia odpowiedzialnego biznesu w Polsce. Mogą one być przydatne dla dziennikarzy szukających przykładów konkretnych praktyk biznesowych. Zgromadzona na portalu baza wiedzy jest dobrym podręcznikiem dla tych dziennikarzy, którzy dopiero zaczynają zajmować się tematyką CSR. Ci, którzy poszukują danych statystycznych lub wyników badań służących zilustrowaniu zjawisk związanych z CSR, które opisują w swoich materiałach, mogą korzystać z zamieszczanych regularnie badań własnych FOB-u, jak i przeprowadzanych przez organizacje zewnętrzne. Spotkania z ekspertami, konferencje oraz publikacje tematyczne pomagają szczególnie tym dziennikarzom, którzy zajmują się konkretnymi aspektami odpowiedzialnego biznesu w Polsce i na świecie. Magdalena Krukowska Forbes GRI NGO1, DMA PR, DMA SO

20 36 37 GRI EN7, EN18, EN26 RAPORT 2010 RAPORT dobrych praktyk (117 opisanych osobno oraz 48 praktyk w 4 opisach zbiorczych) W przypadku 3 publikacji mamy szczegółowe dane związane z użyciem do ich druku papieru makulaturowego zamiast niemakulaturowego. Negatywny wpływ na środowisko został zmniejszony o 1843 kg mniej odpadów, 525 m 3 mniej gazów cieplarnianych, litrów mniej wody, 6036 kwh mniej energii oraz 2995 kg mniej drewna. Do najważniejszych publikacji FOB-u należy doroczny przegląd CSR w Polsce, czyli raport Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki. To jedna z najstarszych inicjatyw FOB-u. Wydawany od 2001 roku raport jest przeglądem działań firm, które zgłosiły nam swoje przedsięwzięcia w zakresie CSR, oraz podsumowaniem najważniejszych kwestii związanych z odpowiedzialnym biznesem w danym roku. W części podsumowującej znajdują się artykuły i komenta- 209 dobrych praktyk 108 firm i instytucji 106 firm 10 artykułów i 3 wypowiedzi wstępne 17 artykułów wstępnych Analiza wybranych badań związanych z CSR 37 fragmentów artykułów prasowych 34 fragmenty artykułów 127 inicjatyw i wydarzeń w kalendarium 233 inicjatywy i wydarzenia w kalendarium Wersja elektroniczna 10 Jubileuszowa Edycja Raportu rze ekspertów i ekspertek FOB-u oraz innych ekspertów i ekspertek CSR. Stałym elementem publikacji jest także przegląd prasy (najciekawsze artykuły) oraz kalendarium wybranych wydarzeń związanych z CSR. Raport za 2010 rok (ogłoszony w 2011 roku) był ostatnim raportem, w którym dobre praktyki prezentowano w podziale na miejsce pracy, społeczeństwo, rynek, środowisko, zarządzanie i raportowanie. Po raz pierwszy zastosowaliśmy wówczas zbiorcze opisy praktyk, dzięki czemu możliwe stało się pokazanie pewnych trendów w działaniach firm. Ciekawostką i nowością było przedstawienie wybranych wypowiedzi internautów, którzy odpowiednio wcześniej mogli na naszym fanpage u zamieścić swoje opinie o tym, jakim rokiem był 2010 dla odpowiedzialnego biznesu. Wśród ekspertów i ekspertek autorów artykułów do raportu jak zwykle znaleźli się przedstawiciele i przedstawicielki administracji publicznej, środowiska akademickiego, organizacji pozarządowych (w tym również tych krytycznie podchodzących do odpowiedzialnych działań firm), a także związków zawodowych. Nie zabrakło również głosu ekspertów zagranicznych. Każdy z nich pisał o zagadnieniu, które z jakiegoś względu zostało uznane za istotne w kontekście CSR w 2010 roku. Raport za 2011 rok był wydawnictwem jubileuszowym. Z okazji 10-lecia wprowadziliśmy w nim pewne zmiany. Przede wszystkim zmieniliśmy obszary odpowiedzialnego biznesu, według których prezentujemy dobre praktyki. Poprzedni podział zastąpiliśmy tym, który został przyjęty w normie ISO (patrz: przypis na s. 5). Czytelnicy i czytelniczki raportu zapoznają się teraz z dobrymi praktykami podzielonymi na: ład organizacyjny, prawa człowieka, praktyki z zakresu pracy, środowisko, uczciwe praktyki operacyjne, zagadnienia konsumenckie, zaangażowanie społeczne i rozwój społeczności lokalnej. publikcja w wersji elektronicznej i drukowanej na papierze z certyfikatami fsc i pefc. Wybór praktyk do raportu budzi niejednokrotnie wątpliwości, dlatego poniżej wyjaśniamy, jak się odbywa. Pierwotnie przedstawialiśmy w zasadzie wszystkie dobre praktyki zgłaszane przez firmy bądź też znajdowane przez pracowników i wolontariuszy FOB-u poprzez research; na początku nie było ich bowiem zbyt wiele. W miarę wzrastania ich liczby, starając się zachować zasadę nieco dłuższego opisu każdej z praktyk przy jednoczesnym nieprzekraczaniu zbyt dużej liczby stron publikacji (z uwagi na koszty, jak też atrakcyjność dla czytelników), przy wyborze dobrych praktyk dużą wagę zyskiwał czynnik nowatorstwa i innowacyjności. Poprzednie edycje raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce W 2011 roku przyjęliśmy zasadę, by jak najpełniej oddać obraz całego rynku dobrych praktyk CSR w Polsce. Można to osiągnąć poprzez ograniczenie opisu tych praktyk, które zostały omówione wcześniej lub też są realizowane przez wiele firm (np. wolontariat pracowniczy, zielone biuro), a wskazanie wyłącznie wyróżniających je elementów. Firmy współpracujące z FOB-em w Programie Partnerstwa (patrz s ) nie mają automatycznie zagwarantowanego miejsca w raporcie. Ich korzyść polega na tym, że otrzymują bezpośrednie informacje o naborze oraz zindywidualizowaną zachętę do zgłoszenia praktyk, o których wiemy z racji stałej wymiany wiedzy i informacji w ramach programu. W raporcie nie przedstawiamy wszystkich dobrych praktyk z zakresu CSR realizowanych przez firmy w Polsce. Prowadzimy jednak monitoring działań CSR podejmowanych przez firmy i staramy się docierać do każdej zidentyfikowanej przez nas z informacją o raporcie i zachęcić ją do zgłoszenia swoich dobrych praktyk. Opisy dobrych praktyk w raporcie oparte są o informacje dostarczone przez firmę poprzez specjalny formularz zgłoszeniowy. Z powodu rosnącej z roku na rok liczby zgłaszanych praktyk (ponad 300 w 2012 roku) nie mamy możliwości bezpośredniej weryfikacji każdej z nich. Zdajemy sobie sprawę z faktu, że są prowadzone działania CSR, o istnieniu których nie wiemy, bądź o których same firmy nie chcą komunikować. Mimo tych ograniczeń raport jest najpełniejszym przeglądem dobrych praktyk z zakresu CSR w Polsce.

21 niezbędnik odpowiedzialnego biznesu niezbędnik odpowiedzialnego biznesu niezbędnik odpowiedzialnego biznesu ZESPÓŁ DO SPRAW SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Jak uczyć o społecznej odpowiedzialności i zrównoważonym rozwoju Przewodnik dla nauczycieli 15 polskich przykładów społecznej odpowiedzialności biznesu część II Redakcja: Natalia Ćwik Marcin Grzybek Wyzwania wolontariatu pracowniczego Dialog z interesariuszami Zarządzanie wiedzą w kontekście CSR Wyzwania, możliwości, trendy Do cenionych publikacji FOB-u należą te współtworzone w ramach Programu Partnerstwa (patrz: s ) przy udziale praktyków z firm wdrażających CSR w codziennych działaniach biznesowych. Mieszczą się wśród nich broszury tematyczne 3 w 2011 i 2012 roku, poświęcone dialogowi z interesariuszami, wyzwaniom wolontariatu pracowniczego oraz zarządzaniu wiedzą w kontekście CSR. publikacja w wersji elektronicznej i drukowanej na papierze z certyfikatami pefc i fsc. Nieco inny charakter, bardziej pogłębiony o aspekty teoretyczne, ma publikacja Mierzenie efektywności i wpływu społecznego działań CSR. Powstała w nawiązaniu do prac grupy roboczej Programu Partnerstwa w 2012 roku i zawiera najnowsze metody oraz trendy mierzenia efektywności, opisane w komentarzach eksperckich. Są w niej również praktyczne doświadczenia z polskiego rynku, które pokazują zarówno szanse, jak i wyzwania tego procesu. publikacja w wersji elektroniczej i drukowanej na papierze w 100% z recyklingu. Jak uczyć o społecznej odpowiedzialności i zrównoważonym rozwoju. Podręcznik dla nauczycieli (2011) to jeden z wymiernych efektów współpracy FOB-u z Ministerstwem Gospodarki w ramach grupy ds. edukacji CSR działającej przy Zespole ds. społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Przewodnik w prosty i przystępny sposób prezentuje kwestie związane z CSR i zrównoważonym rozwojem oraz umożliwia powiązanie ich z treścią nauczania wielu przedmiotów, m.in. przedsiębiorczości, etyki, ekonomii, biologii, nauk o środowisku oraz społeczeństwie. publikacja w wersji elektronicznej i drukowanej na papierze w 100% z makulatury. Adresowana do sektora małych i średnich przedsiębiorstw publikacja Polskie i szwedzkie MŚP wobec wyzwań CSR (2011) zawiera wyniki badania zrealizowanego w województwie pomorskim i regionie Kalmar, komentarze ekspertów, analizy rozwoju i stanu obecnego CSR w Polsce i w Szwecji, a także rekomendacje dotyczące rozwoju CSR w sektorze MŚP oraz przykłady dobrych praktyk małych i średnich firm. Publikcja powstała w ramach projektu RespEn (patrz: s ). Jest dwujęzyczna (wersja polska i angielska). publikacja w wersji elektronicznej i drukowanej na papierze z certyfikatami pefc i fsc. Ciesząca się dużą popularnością, zwłaszcza w środowisku akademickim, publikacja 15 polskich przykładów społecznej odpowiedzialności biznesu w 2012 roku doczekała się II części. Zawarte w niej case studies firm działających w Polsce, które wdrażają filozofię odpowiedzialnego biznesu do swoich strategii i działań operacyjnych, stanowią doskonały materiał do pogłębionych analiz i ćwiczeń. publikacja w wersji elektronicznej i drukowanej na papierze ekologicznym. W 2011 roku ukazała się pierwsza publikacja z cyklu Wspólna odpowiedzialność, poświęcona roli dostaw i zakupów. Zawiera wyniki badań jakościowych, a także zestaw eksperckich artykułów, tłumaczących, czym jest odpowiedzialny łańcuch dostaw jeden z najważniejszych i najbardziej złożonych elementów zarządzania. Kolejna, z 2012 roku, to Wspólna odpowiedzialność. Rola marketingu, omawiająca takie trendy, jak: marketing w sieci, collaborative consumption, ekorodzicielstwo czy marketing społeczny. Po raz pierwszy zaprezentowano w niej wyniki badania dotyczącego odpowiedzialnego marketingu w organizacjach pozarządowych, a także analizę przeprowadzonych w 2011 roku przez Interaktywny Instytut Badań Rynkowych (IIBR, Grupa Gemius SA), na zlecenie FOB-u, badań jakościowych Odpowiedzialny marketing oczami menedżerów. W 2012 roku przeprowadzono badanie CSR a innowacyjność, objęte patronatem Ministerstwa Gospodarki. Jego wyniki wraz z analizą zostały udostępnione w trzeciej publikacji z cyklu Wspólna odpowiedzialność. Rola innowacji (dostępna od marca 2013 roku). publikacje z cyklu wspólna odpowiedzialność dostępne są wyłącznie w wersji elektronicznej. Od końca 2012 roku ukazują się analizy tematyczne cyklicznie wydawane krótkie materiały przygotowane w celu dostarczenia wiedzy na temat najważniejszych aktualnych trendów i tematów związanych z CSR (w 2012 roku były to: komunikat Komisji Europejskiej nt. CSR, Organizacje strażnicze w Polsce wskazówki dla biznesu, Szczyt Ziemi Rio+20: Przyszłość, jakiej chcemy oraz Kobiety w biznesie: stan obecny, proponowane rozwiązania). W zwięzłej i przystępnej formie prezentują one różne punkty widzenia pojawiające się w dyskursie publicznym. Pierwotnie przygotowywane z myślą o firmach uczestniczących w Programie Partnerstwa, udostępniane są obecnie szerokiemu gronu czytelników naszego portalu odpowiedzialnybiznes.pl. FOB był także współautorem badania (wraz z portalem odpowiedzialne-inwestowanie.pl) Społecznie odpowiedzialne inwestowanie w Polsce (2011), zrealizowanego przez korporację badawczą Pretendent. Dotyczyło ono świadomości CSR oraz jego znaczenia w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych wśród inwestorów instytucjonalnych na polskim rynku kapitałowym. Dzięki badaniom w ramach projektu realizowanego wspólnie z Izbą Rzemieślniczą oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości w Katowicach przyjrzeliśmy się tematyce współpracy międzysektorowej na Śląsku. Pozwoliło to na lepsze poznanie stanu wiedzy, potrzeb i oczekiwań dotyczących społecznej odpowiedzialności u przedstawicieli środowiska biznesowego, organizacji pozarządowych, a także samorządu terytorialnego. Analiza wyników badania wraz z rekomendacjami, komentarze przedstawicieli trzech sektorów oraz artykuły eksperckie zostały zebrane w publikacji Współpraca międzysektorowa na rzecz CSR na Śląsku. W 2011 roku FOB był partnerem merytorycznym badania Panel CSR, przeprowadzanego przez Laboratorium Badania Komunikacji Społecznej we współpracy z Fabryką Komunikacji Społecznej. Badanie jest oparte o stały panel badawczy i poświęcone odbiorowi działań CR (Corporate Responsibility) i CRM (Cause Related Marketing) przez konsumentów. Na koniec chcielibyśmy wspomnieć o publikacji, która miała znaczący wpływ na powstanie niniejszego raportu. Chodzi o zainicjowane przez FOB tłumaczenie Wytycznych do raportowania kwestii EXPERTS' COMMENTS GOOD PRACTICES OF POLISH AND SWEDISH COMPANIES zrównoważonego rozwoju. Suplement dla sektora organizacji pozarządowych (2011 rok, ukazał się w 2012 roku, wersja elektroniczna), stworzonych przez Global Reporting Initiative (GRI) (patrz: przypis na s. 5) W proces tłumaczenia zostali włączeni przedstawiciele sektora akademickiego i pozarządowego, którzy jako recenzenci merytoryczni czuwali nad tym, by jak najlepiej i jak najwłaściwiej oddać treść w języku polskim. RESULTS OF THE RESEARCH IN POMERANIAN VOIVODESHIP AND KALMAR COUNTY CURRENT SITUATION RECOMMENDATIONS POLISH AND SWEDISH SMEs TOWARDS CSR CHALLENGES POLISH AND SWEDISH SMEs TOWARDS CSR CHALLENGES POLSKIE I SZWEDZKIE MSP WOBEC WYZWAŃ CSR ROLA DOSTAW I ZAKUPÓW Praca zbiorowa (Red. Natalia Ćwik) rola marketingu Praca zbiorowa (Red. Natalia Ćwik) STAN OBECNY

22 40 41 Wdrażanie rozwiązań społecznie odpowiedzialnych w organizacjach przeszło już na poziom regionalny, a nawet lokalny. Coraz częściej średnie i małe firmy z Wielkopolski włączają w swoje działania praktyki zgodne z CSR, nie tylko w zakresie zaangażowania społecznego, ale coraz powszechniej także wspierania pracowników, ekozaangażowania czy etycznych rozwiązań w ramach zasad funkcjonowania przedsiębiorstwa. Centrum PISOP od 2008 roku wspiera budowanie marki oparte o społeczną odpowiedzialność. W cyklicznych szkoleniach zorganizowanych przez klub As Biznesu w ciągu 2 lat wzięło udział 397 przedsiębiorców, na portalu asbiznesu.pl i w opiniotwórczym kwartalniku o społecznej odpowiedzialności As Biznesu opublikowaliśmy setki artykułów. W naszych działaniach chętnie korzystamy z wiedzy Forum Odpowiedzialnego Biznesu. Współpraca z FOB-em dotyczyła zarówno udziału ekspertów i ekspertek w naszych wydarzeniach, jak i korzystania z publikacji FOB-u. W ramach tej kooperacji możemy liczyć na fachowość i rzetelność. Dlatego zawsze jesteśmy otwarci na wspólne przedsięwzięcia. Ewa Gałka Prezeska Zarządu Centrum PISOP DZIELENIE SIĘ WIEDZĄ W rozdziale poświęconym zarządzaniu wiedzą w FOB-ie (s ) pisaliśmy o różnych rozwiązaniach sprzyjających dzieleniu się wiedzą w organizacji. Podstawowym narzędziem dzielenia się wiedzą z zewnętrznymi odbiorcami jest prowadzony przez nas portal odpowiedzialnybiznes.pl. Można tam znaleźć: najważniejsze i najnowsze informacje związane z CSR i zrównoważonym rozwojem w Polsce oraz wybrane informacje ze świata, artykuły eksperckie, informacje o konferencjach, spotkaniach i innych inicjatywach związanych z CSR realizowanych w Polsce, jedyną w Polsce wyszukiwarkę dobrych praktyk CSR. Newsletter Respo co miesiąc przekazuje skróty najważniejszych informacji, które ukazały się na portalu. W 2012 roku do grona subskrybentów Respo dołączyło blisko 900 osób, co dało łączną liczbę 2900 osób na jego koniec. Na portalu zamieszczamy także relacje z konferencji, w których uczestniczymy, podsumowujące ich główne wątki merytoryczne. Istnieje także zakładka baza wiedzy, w której przekazujemy informacje o książkach związanych z CSR i bezpłatnie udostępniamy wszystkie publikacje przygotowywane przez FOB. Do szerzenia wiedzy i informacji o CSR używamy także mediów społecznościowych. Największa aktywność, zarówno nasza, jak i naszych fanów, jest związana z głównym fanpage em FOB-u na Facebooku. Dodatkowo prowadzimy kilka fanpage y poświęconych wybranym zagadnieniom CSR. odpowiedzialnybiznes.pl Liczba odwiedzin Liczba odsłon Fanpage Forum Odpowiedzialnego Biznesu 3786 Odpowiedzialna Turystyka 432 Raporty społeczne 354 CSR dwa zero 833 Zrównoważony Design i Architektura 322 Karta Rożnorodności 374 Liga Odpowiedzialnego Biznesu 1220 Liczba fanów (na koniec 2012 roku) 1. LIST PREZESKI ZARZĄDU 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EDUKACJA I PROMOCJA CSR formy 6. EDUKACJA I PROMOCJA CSR INTERESARIUSZE 7. KWESTIE SPOŁECZNO-GOSPODARCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI Poprzez portal i media społecznościowe wirtualnie dzielimy się aktualną wiedzą i informacjami dotyczącymi CSR w Polsce i na świecie, starając się jednocześnie pozostawić pole do przedstawiania opinii, pomysłów czy przemyśleń naszym odbiorcom. Pracownicy FOB-u przygotowują także artykuły eksperckie dla mediów lub naszych publikacji. Ważnym elementem działań FOB-u jest dzielenie się wiedzą poprzez wystąpienia na konferencjach i warsztaty oraz szkolenia. Ich wielką zaletą jest możliwość bezpośredniego kontaktu z odbiorcami. Materiały wydarzeń są w większości przypadków udostępniane ich uczestnikom. WYSTĄPIENIA NA KONFERENCJACH, WARSZTATY I SZKOLENIA Ponad 130 wystąpień (prezentacji, szkoleń, udziału w panelach dyskusyjnych) ARTYKUŁY EKSPERCKIE W MEDIACH i PUBLIKACJACH ZEWNĘTRZNYCH * 12 artykułów przygotowanych przez pracowników FOB-u UDZIAŁ W JURY, RADACH, KOMITETACH, GRUPACH ROBOCZYCH Przedstawiciele FOB-u członkami jury 27 konkursów oraz uczestnikami 10 rad/komitetów/grup roboczych * Dane tylko za rok 2012; pozostałe dane w tabeli dotyczą 2011 i 2012 roku łącznie. ZRÓWNOWAŻONE WYDARZENIA Kolejnym sposobem dzielenia się wiedzą są organizowane przez nas wydarzenia. Staramy się, by były okazją do przekazywania wiedzy i informacji, zapewniały przestrzeń do dyskusji, wymiany opinii i doświadczeń oraz do networkingu. Uwzględniamy także kwestie społeczno- -środowiskowe. Wzorcowym przykładem są Targi CSR 2012 pierwsze w Polsce zrównoważone wydarzenie targowe, przygotowane zgodnie ze Standardem Spotkań Zrównoważonych BS 8901 *. Trzydzieści specjalnie opracowanych procedur pomagało nam monitorować poszczególne działania zarówno na etapie przygotowań, jak i podczas wydarzenia, w którym wzięło udział blisko 70 wystawców z korporacji, MŚP, NGO, administracji publicznej, oraz ponad 500 odwiedzających. Dzięki odpowiedniemu wyborowi miejsca targów nowoczesnemu, energooszczędnemu, położonemu w centrum miasta obiektowi konferencyjnemu Centrum Nauki Kopernik zmniejszyliśmy ilość zużytego prądu oraz ograniczyliśmy emisję dwutlenku węgla do atmosfery, związaną z koniecznością transportu wystawców i uczestników. Zainteresowanie zrównoważonymi wydarzeniami na świecie wzrasta, ale w Polsce jest nadal niewielkie. Targi CSR organizowane przez FOB były pierwszym zrównoważonym wydarzeniem targowym w Polsce. W organizacji dużych eventów oraz imprez masowych ważne jest dostosowanie i otwarcie formuły na różne grupy docelowe, ograniczenie barier oraz zapewnienie odpowiednich rozwiązań. Targi CSR były takim wydarzeniem, dlatego ich oferta trafiała do szerokiego grona zainteresowanych: zarówno do młodzieży, młodych rodziców, jak i do osób starszych, konsumentów oraz przedstawicieli biznesu. Takie podejście do organizacji wydarzeń i wyjście poza standardowe schematy, a także poszukiwanie nowych, innowacyjnych rozwiązań, które są lepiej dostosowane do potrzeb potencjalnych odbiorców, jest wskazaniem odpowiedniego kierunku, zarówno dla firm z branży eventowej, jak i przedstawicieli biznesu zlecających takie imprezy. Otwarcie formuły Targów, zainteresowanie CSR i organizacja wydarzenia w odpowiedzialny sposób przyciągnęły ponad dwukrotnie większą liczbę wystawców oraz trzykrotnie większą liczbę uczestników w porównaniu do poprzedniej edycji Targów. Przemysław Oczyp Menedżer projektów w FOB-ie w latach , zarządzał organizacją Targów CSR Więcej na * Przypis na stronie 42.

23 Targi CSR GRI EN18, EN26 * British Standard BS 8901 powstał z myślą o branży eventowej i określa wymogi, jakie należy spełnić w dziedzinie zarządzania zrównoważonym rozwojem przy okazji organizowania różnego rodzaju imprez. Po raz pierwszy opublikowany był 30 listopada 2007 roku, a we wrześniu 2009 roku została wydana jego poprawiona wersja. BS 8901 ma takie zasady i procedury w kwestii systemu zarządzania co standard ISO 9001 w zakresie zarządzania jakością, i takie same co ISO w zakresie zarządzania środowiskiem. Standard nie odnosi się jedynie do kwestii ochrony środowiska, lecz zmusza organizacje do rozważenia wszystkich kluczowych, ekonomicznych, społecznych i ekologicznych zagadnień, które wiążą się z ich biznesem (za: Aeris Futuro). W czerwcu 2012 roku ISO opublikowało nowy standard poświęcony zarządzaniu zrównoważonymi wydarzeniami ISO 20121:2012. Dążąc do redukcji ilości produktów i odpadów całkowicie zrezygnowaliśmy z gadżetów i ograniczyliśmy materiały drukowane, zaś inne, niezbędne materiały i produkty po targach przekazaliśmy na cele charytatywne bądź oddaliśmy do recyklingu (np. wykładziny dywanowe wielokrotnego użytku umieszczone pod stoiskami wystawców). Zorganizowaliśmy stoisko, na którym każdy z odwiedzających mógł wesprzeć zbiórkę elektrośmieci i oddać niepotrzebne sprzęty elektroniczne. Osobom na diecie bezmięsnej serwowaliśmy wegański poczęstunek. Dla osób na co dzień jedzących mięso była to doskonała okazja do poznania potraw, które według niektórych teorii są dużo zdrowsze i bardziej przyjazne środowisku, przede wszystkim zaś zwierzętom. Na Targach CSR swoje stoiska miały także inne niż firmy podmioty związane z promowaniem i wdrażaniem idei CSR w Polsce. Umożliwiliśmy również bezpłatne zaprezentowanie się organizacjom pozarządowym współpracującym z biznesem, które zostały laureatami ogłoszonego przez nas konkursu. Zarówno odwiedzający, jak i wystawcy, mieli wiele dodatkowych atrakcji: wystąpienie Roberta Korzeniowskiego, ambasadora UNICEF-u, pokaz szermierki na wózkach przygotowany przez AMS, bolidy stworzone przez studentów do startu w Shell Eco-Marathon, prezentacja ekotaksówek, symulator dachowania. Organizacja wydarzenia wiązała się z emisją około 3859,821 kg CO 2, który zostanie całkowicie zaabsorbowany w ciągu 50 lat poprzez zasadzenie 26 drzew. Nad prawidłowością wyliczeń dotyczących emisji oraz realizacją nasadzeń (planowane na 2013) czuwa Fundacja Aeris Futuro. Zadowolonych i bardzo zadowolonych z udziału w targach było blisko 94% wystawców i ponad 90% odwiedzających. Dzięki przeprowadzonej ankiecie otrzymaliśmy także ocenę poszczególnych elementów wydarzenia oraz zebraliśmy inne sugestie i opinie związane z targami, które zostały włączone do dokumentacji projektu i zostaną wykorzystane w czasie kolejnej edycji wydarzenia. Wydarzenia w formule targów dają unikalną możliwość bezpośredniego kontaktu pomiędzy wystawcą a odbiorcą, co sprzyja dialogowi z dotychczasowymi i potencjalnymi interesariuszami firmy czy organizacji. Być może dlatego Targi CSR od lat cieszą się powodzeniem zarówno wśród wystawców, jak i odbiorców. W 2012 roku FOB zorganizował je po raz czwarty i z pewnością inicjatywę będziemy powtarzać w przyszłości Wydarzeniem zorganizowanym w zgodzie ze standardem zielonych wydarzeń była międzynarodowa konferencja Wspólna odpowiedzialność jak zwiększyć obecność i skuteczność CSR w UE, która miała miejsce w Gdańsku ( ). Zorganizowana wspólnie przez FOB i Ministerstwo Gospodarki, stanowiła wkład w działania promujące CSR w ramach polskiej prezydencji w Radzie UE. Zgromadziła blisko 240 uczestników i uczestniczek, 60 gości prelegentów, panelistów, moderatorów, z Polski i zagranicy (ponad 20), odbyła się przy współudziale 9 partnerów (główny, branżowy, partnerzy sesji, partnerzy wspierający) oraz 11 patronów medialnych. Dzięki różnorodności i formule dialogu (sesje warsztatowe) możliwa była szeroka wymiana opinii oraz poglądów. W czasie 2 sesji plenarnych i 8 sesji warsztatowych zgromadzeni goście analizowali dotychczasowe doświadczenia administracji publicznej oraz partnerów społeczno-gospodarczych dotyczące promocji CSR. Dyskutowali również o tym, w jaki sposób kształtować unijną politykę gospodarczą opartą o zasady CSR i zrównoważonego rozwoju. Wnioski z konferencji, w formie Raportu Prezydencji, zostały przekazane Komisji Europejskiej do wykorzystania w pracach końcowych nad nowym Komunikatem KE na temat CSR, który został opublikowany w ostatnim kwartale 2011 roku. Program konferencji został ułożony w konwencji otwartej na pomysły i sugestie zapraszanych gości. Za organizację sesji warsztatowych odpowiadali ich opiekunowie, którzy mieli dowolność w kreowaniu zawartości merytorycznej i doboru ekspertów, a organizatorzy czuwali nad tym, by wśród nich znaleźli się zarówno mężczyźni, jak i kobiety. W czasie sesji podjęto kwestie uznane za najistotniejsze w kontekście CSR dialogu, ekonomii społecznej, innowacji, konsumentów, mierzenia i monitorowania CSR, odpowiedzialnego inwestowania oraz standardów zarządzania CSR. Włączenie szerokiej grupy interesariuszy i stworzenie im przestrzeni do dialogu wpisuje się zarówno w ideę społecznej odpowiedzialności, jak i w misję naszej organizacji. Uczestnikami i uczestniczkami konferencji byli eksperci, politycy, przedstawiciele i przedstawicielki administracji rządowej oraz organizacji międzynarodowych, w tym Komisji Europejskiej i UNDP, a także przedsiębiorcy i organizacje otoczenia biznesu, organizacje pozarządowe oraz reprezentanci środowiska akademickiego i związków zawodowych. Wspólna odpowiedzialność jak zwiększyć obecność i skuteczność CSR w UE GRI NGO4, NGO1 Współpraca między FOB-em a MG przy organizacji wydarzenia oznaczała konsultacje na każdym etapie realizacji projektu od wyboru miejsca, przez zapraszanie gości, partnerów, po ustalanie programu wydarzenia. Więcej na

24 Wspólna odpowiedzialność jak zwiększyć obecność i skuteczność CSR w UE CSR 2.0. Komunikacja, Edukacja, Technologia Fundacja Aeris Futuro współpracuje z Forum Odpowiedzialnego Biznesu od 2007 roku. Celem współpracy jest ograniczanie negatywnego wpływu na środowisko naturalne oraz promocja działań na rzecz zrównoważonego rozwoju. Wydarzenia FOB-u, takie jak konferencje i targi, są organizowane co roku w standardzie Zeroemisyjnych Wydarzeń Aeris Futuro wylicza ślady klimatyczne i offsety wydarzeń. Dzięki realizacji offsetów partnerzy wspierają lokalne społeczności, sadząc lasy, zagospodarowując tereny przyszkolne, czy wyposażając placówki edukacyjne w urządzenia pozwalające efektywniej korzystać z zasobów środowiska. W ciągu 5 lat FOB zneutralizował ponad 50 tys. kilogramów dwutlenku węgla, sadząc ponad 10 tys. sadzonek i ponad 100 dużych drzew. FOB to organizacja, która konsekwentnie realizuje podjęte zobowiązania, wdrażając strategię CSR w swojej organizacji, co jest zgodne z misją Aeria Futuro. Współpraca z FOB-em jest dla nas także inspirująca, dlatego mam nadzieję, że będzie rozwijana w kolejnych latach. Joanna Mieszkowicz Założycielka, Prezeska Fundacji Aeris Futuro GRI EN18, EN26 * Przypis na stronie 45 ** Przypis na stronie 45. Na konferencji podejmowano międzynarodowe wątki. Stanowiła ona element wprowadzania w życie strategii Europa 2020, której celem jest inteligentny, zrównoważony i sprzyjający zaangażowaniu społecznemu rozwój starego kontynentu, oraz była miejscem inicjacji w Polsce koncepcji Wizji zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050, realizowanej przez World Business Council for Sustainable Development, którego celem jest dookreślenie roli biznesu w procesie dostosowywania systemu społeczno-gospodarczego do zasad zrównoważonego rozwoju (o polskiej Wizji 2050: s. 73). Aspekty związane Jesienią 2012 roku posadzono 8 tys. SAdzonek drzew, co pozwoli zneutralizować około 40 ton CO 2. z ochroną środowiska, które zostały wzięte pod uwagę podczas organizacji wydarzenia: Miejsce: Polska Filharmonia Bałtycka, obiekt zrewitalizowany po dawnej elektrociepłowni z końca XIX wieku, wraz z zabytkowym Spichlerzem Królewskim z 1606 roku, to centrum kulturalne, którego sale są doświetlane światłem dziennym. W trakcie wydarzenia miała miejsce segregacja śmieci. Odległość obiektów konferencyjnych oraz noclegowych (tzw. walking distance) umożliwiająca zredukowanie użycia środków transportu. Promocja komunikacji publicznej oraz narzędzia carpooling (wspólny dojazd), prezentowane na stronie konferencji. Zrównoważony catering. W trakcie koktajlu powitalnego zaprezentowano uczestnikom ideę Fair Trade *. Serwowano posiłki przygotowane z naturalnych, regionalnych produktów, metodami tradycyjnymi, zaś kawa i herbata miały certyfikat Fairtrade **. Część cateringu przekazano gdańskiej noclegowni. Przyjazna środowisku komunikacja: elektroniczny formularz rejestracyjny, materiały informacyjne dostępne na stronie internetowej, w tym transmisja online, wnioski z konferencji, prezentacje oraz przemówienia ekspertów dostępne na stronie internetowej, zaś niezbędne materiały dla uczestników w wersji papierowej drukowane na papierze z certyfikatem FSC. Zrównoważone pamiątki dla uczestników konferencji, wykonane z tworzyw naturalnych przez agencję reklamową specjalizującą się w produkcji gadżetów ekologicznych: pamięć przenośna z bambusa, drewniany ołówek, bawełniana torba na materiały, identyfikatory wielokrotnego użytku z ekotworzywa, kawa z certyfikatem Fairtrade sponsorowana przez miasto Gdańsk. Organizacja konferencji wiązała się z emisją ,34 kg CO 2, którego całkowita neutralizacja będzie możliwa poprzez nasadzenie 777 drzew, które w ciągu 30 lat zneutralizują całkowicie emisję. Nad poprawnością wyliczeń i nasadzeń czuwa współpracująca z nami od lat Fundacja Aeris Futuro. Jesienią 2012 roku posadzono 8 tys. sadzonek drzew na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego, co pozwoli zneutralizować około 40 ton CO 2 (wyemitowanego także podczas konferencji CSR 2.0. w 2011 roku, o której na stronie obok). 1. LIST PREZESKI ZARZĄDU 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EDUKACJA I PROMOCJA CSR formy 6. EDUKACJA I PROMOCJA CSR INTERESARIUSZE 7. KWESTIE SPOŁECZNO-GOSPODARCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI Dokładając w postaci konferencji kolejną cegiełkę do budowy platformy współpracy i pozyskiwania przychylności decydentów dla idei zrównoważonego rozwoju i CSR, staraliśmy się, by nie odcisnęła ona piętna na środowisku naturalnym, co w dużej mierze się udało. O neutralizację naszego oddziaływania na środowisko zadbaliśmy także, organizując konferencje CSR 2.0. w 2011 i 2012 roku. Koncepcja i pierwsza edycja konferencji w 2010 roku narodziły się narodziły się we współpracy z Instytutem Odpowiedzialnego Biznesu. Było to pierwsze w Polsce spotkanie poświęcone tematyce CSR i mediów społecznościowych odbyła się druga edycja wydarzenia, pod hasłem: CSR 2.0. Innowacje, trendy, wyzwania, trzecia zaś CSR 2.0. Komunikacja, Edukacja, Technologia miała miejsce Konferencje gromadziły menedżerów marketingu, PR-u, brandingu, mediów społecznościowych i CSR, dziennikarzy, blogerów, akademików i użytkowników social media. W każdej z nich uczestniczyło po około 150 osób (dane za 2011 i 2012 rok). Uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z najciekawszymi koncepcjami i projektami powiązanymi z CSR 2.0., prezentowanymi w innowacyjnej formule Pecha Kucha (22 łącznie), uczestniczenia w praktycznych warsztatach (5) oraz wysłuchania wystąpień 28 prelegentów i prelegentek, w tym znanych w świecie ekspertów social media (Fabian Pattberg, Eric Mahleb, Matthew Yeomans i Jonathan Godsall 2011 rok) oraz CSR (Wayne Visser 2012 rok). Zastosowaliśmy interaktywną formę: zapewniliśmy możliwość oglądania konferencji online, a także komentowania i zadawania pytań na Facebooku w czasie rzeczywistym. Dodatkowo w czasie wydarzenia odbyła się interaktywna ankieta dla uczestników konferencji i widzów internetowych (2011). Opisane powyżej wydarzenia były przykładami niemal w pełni zrównoważonych. Choć nie zawsze mamy wystarczające zasoby ludzkie i finansowe, by w trakcie organizacji inicjatyw wypełnić zobowiązania wynikające ze standardów, zawsze staramy się uwzględniać aspekty środowiskowe i społeczno-kulturalne. * Określenie Sprawiedliwy Handel (lub Fair Trade pisane oddzielnie) odnosi się do całej idei rozwoju Globalnego Południa poprzez wymianę handlową na specjalnych zasadach, korzystniejszych niż zasady na rynku międzynarodowym. Może dotyczyć zarówno oznakowanych, jak i nieoznakowanych produktów i działalności różnych organizacji na tym polu (za: * * Termin Fairtrade jest używany dla określonego systemu certyfikacji i oznaczania produktów Sprawiedliwego Handlu zarządzanego przez Fairtrade International (FLO Int. Fairtrade Labelling Organizations International, e.v.) (za:

25 46 47 Prowadzone cyklicznie od 2006 roku Rozmowy o odpowiedzialnym biznesie to spotkania dyskusyjne, organizowane zazwyczaj w kawiarniach, klubokawiarniach i różnego rodzaju miejscach kulturalnych, podczas których podejmowano różnorakie (najczęściej kontrowersyjne) tematy powiązane ze społeczną odpowiedzialnością. Wybierając lokale na wydarzenia (były wśród nich np. siedziba Krytyki Politycznej czy Resort), staramy się w symboliczny sposób wyrazić poparcie dla odgrywanej przez ich właścicieli roli w społeczeństwie bądź dla sposobu ich działania. Eksperci zapraszani w latach 2011 i 2012 na spotkania reprezentowali firmy, organizacje pozarządowe, administrację publiczną oraz sektor akademicki. Z uwagi na kameralną w porównaniu z innymi wydarzeniami FOB-u liczbę uczestników (przeciętnie około osób), Rozmowy dawały okazję do aktywnego włączania się publiczności w dyskusję. Wśród podjętych w 2011 i 2012 roku tematów znalazły się: Odpowiedzialna turystyka; Zrównoważony design i architektura; Po co nam Euro 2012? Odpowiedzialne Mistrzostwa; Zdrowe odżywianie czy jest możliwe?; Made in China. Made by...? Czyli rozmowa o odpowiedzialnej produkcji; CSR w kancelariach prawnych. 8 SPOTKAŃ W CYKLU W CIĄGU 2 LAT (2011 I 2012) PONAD 50 PRELEGENTÓW, DYSKUTANTÓW, GOŚCI Z BIZNESU, UCZELNI, NGO, MEDIÓW BLISKO 400 ODBIORCÓW (OKOŁO 220 W 2011 I OKOŁO 170 W 2012) Jednym z najważniejszych dla FOB-u wydarzeń jest ogłaszanie danej edycji raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki. Staramy się, by premiera kolejnego raportu była nie tylko wydarzeniem promującym samą publikację, ale też okazją do twórczej dyskusji i wymiany poglądów. W 2011, podczas ogłoszenia 31 marca raportu w Warszawie, o wyzwaniach stojących przed sektorem prywatnym w związku z globalizacją, a także strategicznych kierunkach rozwoju Europy w kontekście zrównoważonego rozwoju oraz raporcie Europa 2020 oraz innych wizjach rozwoju światowej gospodarki dyskutowali eksperci z: Pracowni Badań i Innowacji Społecznych Stocznia, Instytutu Spraw Publicznych, CEE Trust, Fundacji im. Kazimierza Puławskiego i Zielonych Wydarzenie odbyło się w Teatrze Kamienica, jako wyraz naszego poparcia dla przedsiębiorczości w kulturze (kwestie społeczne), ale braliśmy także pod uwagę jego lokalizację i łatwość dojazdu komunikacją miejską (kwestie środowiskowe). Przy okazji tego wydarzenia staraliśmy się także przeciwdziałać marnotrawstwu żywności niezjedzony przez gości poczęstunek trafił do beneficjentów jednej z organizacji pozarządowych wspierających osoby w trudnej sytuacji materialnej. W 2012 roku ogłoszenie raportu miało miejsce podczas Targów CSR (s ). Każdorazowo w ogłoszeniu raportu uczestniczyło ponad 150 osób. Tradycyjnie głównym miejscem ogłaszania kolejnych edycji raportu jest Warszawa. Zgromadzone w publikacji dobre praktyki dotyczą jednak firm z całej Polski i zależy nam, by do coraz większej liczby z nich docierać z informacją i zachętą do zgłaszania nam swoich działań. Dlatego zdecydowaliśmy się promować raport także w innych regionach Polski. W 2011 i 2012 roku braliśmy udział w kilkunastu wydarzeniach odbywających się w różnych miastach, podczas których prezentowaliśmy raport. Dzięki temu zwiększa się szansa na dotarcie do małych i średnich firm, jest też możliwość odpowiedzi na pojawiające się pytania czy wątpliwości. W 2011 roku raport został zaprezentowany w 4 polskich miastach: Poznaniu, Gdańsku, Toruniu i Krakowie. Nastąpiło to podczas cyklu konferencji Odpowiedzialny biznes szansą na rozwój regionów, z udziałem przedstawicieli lokalnego biznesu, administracji, organizacji pozarządowych oraz mediów. Łącznie w spotkaniach uczestniczyło blisko 200 osób. W 2012 roku, goszcząc na wydarzeniach w 7 miastach (Białystok, Poznań, Łódź, Gdańsk, Toruń, Wrocław, Szczecin), dotarliśmy bezpośrednio do ponad 300 osób. OGŁOSZENIA RAPORTU W REGIONACH: 8 MIAST 11 WYDARZEŃ 500 ODBIORCÓW Poza wydarzeniami organizowanymi samodzielnie, FOB zostaje partnerem lub patronem wybranych inicjatyw poświęconych CSR. Do najważniejszych stałych projektów tego typu należą: konkurs Raporty Społeczne (s ), konkurs Kampania Społeczna Roku (organizowany przez Fundację Komunikacji Społecznej i portal kampaniespoleczne.pl), konkurs Verba Veritatis (organizowany przez Konferencję Przedsiębiorstw Finansowych oraz Akademię Leona Koźmińskiego) oraz Wizja zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050 (s. 73). W 2011 roku: FOB PARTNEREM 11 INICJATYW 11 PATRONATÓW FOB-u 1o PATRONATÓW PORTALU W 2012 roku: FOB PARTNEREM 8 INICJATYW 14 PATRONATÓW FOB-u 45 PATRONATÓW PORTALU Znacząca część ważnych inicjatyw CSR realizowanych w Polsce odbywa się z naszym udziałem. Prócz wymienionych powyżej, współpracujemy m.in. przy: Soc.Rates.pl portal i rating do pomiaru poziomu zadowolenia osób prywatnych (pracowników, klientów, przedstawicieli społeczeństwa, inwestorów indywidualnych), a także kontrahentów z relacji z daną firmą (partner), konferencja Odpowiedzialna Energia największa konferencja poświęcona CSR w branży energetycznej (partner), konkurs Koalicji CR Liderzy Odpowiedzialnego Biznesu (patron honorowy, udział w pracach jury), konkurs Mama w pracy Fundacji Św. Mikołaja (patron honorowy), koalicja Prezesi Wolontariusze (patronat portalu), Liderzy Zrównoważonego Rozwoju konkurs Forbes (patronat portalu, udział w pracach jury), Dobroczyńca Roku 2011 i 2012 konkurs Akademii Rozwoju Filantropii (patronat portalu, udział w grupie ekspertów oceniających), konkurs UNDP na Najlepsze Partnerstwo Społeczno-Prywatne (patronat portalu, udział w pracach jury), Praktycznie o zarządzaniu emisjami. Carbon Disclosure Project 2011 in CEE (patronat portalu), ekobiuro konkurs Aeris Futuro (patronat portalu, udział w pracach jury), Liderzy Filantropii 2012 (patronat portalu), konkurs Nagrody Wolontariatu Pracowniczego (patronat portalu, udział w pracach jury), XII Konferencja Prakseologiczno- -Etyczna. Na osobne wyróżnienie zasługuje partnerstwo przy organizacji wykładu otwartego noblisty Muhammada Yunusa podczas jego wizyty w Polsce ( s. 74). Forum Odpowiedzialnego Biznesu od lat jest partnerem Konkursu Kampania Społeczna Roku organizowanego przez Fundację Komunikacji Społecznej i portal kampaniespołeczne.pl. W ramach współpracy informacje o konkursie i jego wynikach są zamieszczane w serwisie odpowiedzialnybiznes.pl, który rzetelnie opisuje przebieg konkursu, biorąc pod uwagę wszystkie jego kategorie, nie tylko związane z kampaniami realizowanymi przez biznes i fundacje firm. Informowanie czytelników o kampaniach organizacji pozarządowych i instytucji publicznych oraz kampaniach lokalnych inspiruje do współpracy międzysektorowej. To wyraz troski o pożytek publiczny, a nie tylko o interes firm zrzeszonych w stowarzyszeniu. Niewątpliwie ważnym elementem współpracy w ramach Konkursu jest udział Mirelli Panek-Owsiańskiej Prezeski FOB u w Jury Konkursu. Jej uważna ocena prac i aktywny udział w obradach wnosi krytyczne spojrzenie na realizację kampanii społecznych przez firmy. Paweł Prochenko Prezes Fundacji Komunikacji Społecznej Partner Zarządzający Fabryki Komunikacji Społecznej Wydawcy portalu kampaniespołeczne.pl

26 GRI DMA PE, NGO3 6 MIERZENIE ODDZIAŁYWANIA Pomiar oddziaływania to temat niezwykle istotny, ale trudny do zastosowania w praktyce. Wyzwanie to FOB stawia bowiem przede wszystkim sobie, a nie tylko firmom liderom CSR. Jeżeli chodzi o aspekty środowiskowe, w przypadku w zasadzie każdej większej inicjatywy staramy się mierzyć ślad węglowy, a następnie go neutralizować (dokładne wskaźniki liczbowe opisane są przy poszczególnych inicjatywach), a tym samym minimalizować nasz negatywny wpływ na środowisko. Odziaływanie, które wywiera nasza codzienna praca, pomimo trudności z dostępem do danych informacji (więcej w części o ekobiurze), również staramy się monitorować. Dużo trudniej jest badać ewaluację wpływu (impact) naszych działań/produktów, którymi są organizowane przez nas wydarzenia, wydawane publikacje bądź prowadzony portal odpowiedzialnybiznes.pl. Zawsze dokonujemy pomiaru osiąganych rezultatów (outputs) mierzonych liczbą uczestników, liczbą egzemplarzy bądź pobrań, czy też wskaźnikami typu unikalni użytkownicy, liczba newsów na portalu, liczba odsłon itp. W przypadku własnych wydarzeń staramy się również oszacować wyniki (outcomes) naszej pracy. Czynimy to, zbierając opinie uczestników wyrażane w ankietach ewaluacyjnych. W ankietach standardowo znajdują się części oceniające merytorykę oraz organizację wydarzenia, a przekazane uwagi są przez nas brane pod uwagę przy organizacji kolejnych inicjatyw. Ponadto sami dokonujemy wewnętrznej ewaluacji danego wydarzenia. Przynajmniej raz do roku prowadzimy całościową ocenę przeprowadzonych inicjatyw, porównując osiągnięte rezultaty z zakładanymi celami i analizując wnikliwie przyczyny rozbieżności. Ma to miejsce podczas rozmów ewaluacyjnych, a następnie jest analizowane przez osoby zarządzające i uwzględniane w tworzeniu dalszych planów działania. W przypadku publikacji okazjonalnie zbieramy dane jakościowe od współpracujących z nami przedstawicieli firm czy akademików, których pytamy o przydatność tworzonych przez nas materiałów w ich codziennej pracy. Nie próbowaliśmy jednak dotychczas mierzyć wpływu, o którym możemy wnioskować tylko pośrednio. Nasze działania w zakresie pomiaru efektywności i skuteczności, choć daleko im do doskonałości, stawiają nas w gronie niespełna 17% NGO-sów, które w jakikolwiek sposób odnoszą się do tego zagadnienia (patrz: Życie codzienne organizacji pozarządowych w Polsce ). cel Wyzwaniem, z którym zmierzymy się w kolejnym okresie raportowania, będzie przygotowanie systemu oceny rezultatów, wyników i wpływu EDUKACJA I PROMOCJA CSR WŚRÓD INTERESARIUSZY FOB i FIRMY / 50 FOB i ŚRODOWISKO AKADEMICKIE / 58 FOB i DZIENNIKARZE / 62 FOB i ORGANIZACJE POZARZĄDOWE / 63

27 50 51 Dawno, dawno temu, kiedy o CSR słyszało tylko kilka osób w Polsce, wydawało mi się, że Forum Odpowiedzialnego Biznesu to przede wszystkim miejsce, gdzie można się dowiedzieć o rynkowych nowinkach, nauczyć podstaw zarządzania, podejrzeć, jak robią to inni Z czasem okazało się, że może być też wyśmienitą platformą do sprawdzenia i promocji własnych doświadczeń w gąszczu praktyk odpowiedzialnego biznesu. Dzisiaj cenię FOB głównie za sprawną organizację i merytorykę dotyczącą tematów, które naprawdę mają znaczenie dla rozwoju zrównoważonego biznesu w Polsce. Przeszukiwanie internetu w pracy zaczynam od strony FOB-u odpowiedzialnybiznes.pl i prawie zawsze doznaję olśnienia, że tak wiele zostało już osiągnięte w naszej krajowej społeczności firm i ludzi od CSR. IKEA jako partner ma w tym swój udział i to dla nas powód do prawdziwej dumy. Katarzyna Dulko-Gaszyna Kierownik ds. zrównoważonego rozwoju IKEA Retail Głównym interesariuszem FOB-u są firmy i ich przedstawiciele. Wynika to niejako automatycznie z naszej misji, którą jest promocja idei odpowiedzialnego biznesu. Z myślą o firmach stworzyliśmy specjalny Program Partnerstwa oraz program edukacyjny Karty Różnorodności i współtworzymy szereg innych inicjatyw, takich jak na przykład Ranking Odpowiedzialnych Firm. Ale adresatami naszych działań są nie tylko podmioty biznesowe. Współpracujemy także ze środowiskiem akademickim (w tym także ze studentami i studentkami, dla których stworzyliśmy Ligę Odpowiedzialnego Biznesu), dziennikarzami oraz innymi organizacjami pozarządowymi. Firmy, władze publiczne, organizacje pozarządowe i środowisko akademickie to najważniejsi odbiorcy i współtwórcy inicjatyw FOB-u. FOB i FIRMY Podstawowe formy współpracy FOB-u z firmami to Program Partnerstwa i program edukacyjny Karty Różnorodności. Nasze działania skupiają się w dużej części na firmach objętych tymi programami, ale nie ograniczają się do nich. Każda z firm, niezależnie od tego, czy uczestniczy w którymś z naszych programów, czy też nie, może korzystać z ogólnie dostępnych efektów pracy Forum Odpowiedzialnego Biznesu, a zwłaszcza z: nieograniczonego dostępu do materiałów i informacji z naszego portalu odpowiedzialnybiznes.pl, będących bazą wiedzy o CSR w Polsce i zagranicą, subskrypcji comiesięcznego newslettera Respo, bezpłatnego dostępu do wszystkich publikacji wypracowanych w ramach Programu Partnerstwa i w szerszej działalności Forum, możliwości uczestnictwa w organizowanych przez nas otwartych i bezpłatnych wydarzeniach, takich jak Rozmowy o odpowiedzialnym biznesie (patrz: s. 46), a także w wydarzeniach płatnych, takich jak konferencje CSR 2.0. (w 2011 i 2012 roku) oraz inne konferencje, możliwości zaprezentowania swoich działań w zakresie odpowiedzialnego biznesu podczas Targów CSR, możliwości dołączenia do grona sygnatariuszy Karty Różnorodności i uzyskania dostępu do wiedzy na temat różnorodności, m.in. poprzez newslettery tematyczne, stronę internetową, spotkania, konferencje, możliwości zamieszczenia artykułów eksperckich tworzonych przez pracowników firmy na portalu odpowiedzialnybiznes.pl (o ile spełniają kryteria merytoryczne), możliwości zgłoszenia i zaprezentowania swoich dobrych praktyk na łamach raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki (o ile przejdą one pozytywną weryfikację; więcej o raporcie patrz: s ). Skąd firmy czerpią wiedzę o CSR i bieżących trendach? * 89,5% osób ankietowanych z konferencji 84,22% osób ankietowanych z internetu Na podstawie wyników ankiety można więc przypuszczać, że otwarty dostęp do portalu, newslettera Respo, czy wybranych konferencji lub debat stanowi dla firm cenne źródło wiedzy o CSR. PROGRAM PARTNERSTWA Ważną formą relacji Forum z przedsiębiorstwami, a jednocześnie jedną z kluczowych inicjatyw FOB-u jest Program Partnerstwa (PP). To kompleksowy program współpracy z firmami, które poprzez swoje zaangażowanie i działania przyczyniają się do szerzenia idei CSR w Polsce, realizowany już ponad 10 lat. W ramach Programu Partnerstwa firmy mogą dzielić się z FOB-em swoją wiedzą i narzędziami lub usługami, wspierając go w profesjonalnym i sprawnym zarządzaniu stowarzyszeniem, a tym samym zwiększyć efektywność i skuteczność naszego działania i realizacji misji FOB-u. Takie firmy stają się Partnerami Wspiera- jącymi. Wsparcie ma ustaloną wartość i jeżeli jego kwota zostanie w danym roku przekroczona, wówczas kolejne usługi firmy są udzielane FOB-owi odpłatnie. Firmy, które mogą pochwalić się określonym dorobkiem w zakresie odpowiedzialnego biznesu, chcą dzielić się swoimi doświadczeniami, a także długofalowo wspierać rozwój idei CSR oraz rozwijać swoje działania w tym zakresie, mogą dołączyć do grona Partnerów Strategicznych. Przystępując do programu, zobowiązują się przestrzegać i szerzyć idee odpowiedzialnego biznesu, rozumianego jako odpowiedzialność przedsiębiorstw za ich wpływ na społeczeństwo i środowisko. Do programu nie mogą dołączyć firmy z branży erotycznej oraz zajmujące się produkcją i handlem bronią. Zgłaszając chęć udziału w programie, firma wypełnia ankietę, w której opisuje realizowane działania w obszarze CSR. Na tej podstawie Zarząd FOB-u podejmuje decyzję o przyjęciu jej do grona firm partnerskich, a dopełnieniem procesu są konsultacje w gronie obecnych Partnerów Strategicznych, którzy mają możliwość zgłoszenia sprzeciwu. W 2011 roku z FOB-em współpracowały 43 firmy jako Partnerzy Strategiczni oraz 13 firm jako Partnerzy Wspierający. W 2012 roku było to odpowiednio: 43 Partnerów Strategicznych i 12 Partnerów Wspierających. Daje to liczbę prawie 250 osób z tych firm, bezpośrednio zaangażowanych we współpracę z nami. * Wyniki pochodzą z ankiety FOB-u z 2012 roku, w której odpowiedzi udzieliły 23 przedsiębiorstwa, w tym 2 małe, 2 średnie i 19 dużych. PARTNERZY STRATEGICZNI ABB w Polsce, Antalis, Aviva, Bayer, British American Tobacco, CEMEX Polska, Citi Handlowy, firmy z systemu Coca-Cola, Deloitte, Fortum Power & Heat, Gaz-System S.A., GlaxoSmith- Kline, Grupa BRE Banku, Grupa Hotelowa Orbis, Grupa LOTOS, Grupa Żywiec, IKEA Retail, Kompania Piwowarska S.A., KPMG, L Oreal, Lafarge Cement, Metro Group, Microsoft, Nestle Polska, Orange Polska, PKN Orlen, PGNiG S.A. **, ProLogis, PwC, Procter & Gamble, Provident Polska, PZU, RWE Polska, Shell Polska, Siemens, Skanska, Tchibo Warszawa, Totalizator Sportowy, Unilever Danone sp. z o.o, Polkomtel, Eurobank, Servier, Nivea, UPC *** PARTNERZY WSPIERAJĄCY Biuro Tłumaczeń KONTEKST, Grupa Boss, Havas PR Warsaw, Instytut Monitorowania Mediów, Lemon, Libra Print, Pracownia Gier Szkoleniowych, PROFES, SARE Gemius, Ciszewski MSL, DOOR, Livingmedia *** ** Poza PGNiG w Programie Partnerstwa uczestniczyły także wybrane spółki należące do koncernu: Dolnośląska Spółka Gazownictwa, Górnośląska Spółka Gazownictwa, Karpacka Spółka Gazownictwa, Pomorska Spółka Gazownictwa. *** Firmy zaznaczone na szaro w chwili obecnej, tj. w połowie roku 2013, nie są już zaangażowane w Program Partnerstwa FOB-u.

28 52 53 Niekiedy można odnieść wrażenie, że społeczna odpowiedzialność biznesu to pojęcie dobrze znane, a jako sposób działania jest ona dość powszechna w Polsce. Niestety, badania wskazują, że tak nie jest. Skąd więc to dobre wrażenie? Zapewne mogą je odnieść te firmy, które regularnie współpracują z Forum Odpowiedzialnego Biznesu (FOB), dla którego odpowiedzialne funkcjonowanie to codzienność. Przedsiębiorstwa skupione wokół FOB-u także wdrażają tę ideę w życie lub zamierzają to zrobić w najbliższej przyszłości. Optymizmem napawa fakt, że jest ich coraz więcej. Daje to nadzieję, że jesteśmy na dobrej drodze do idei odpowiedzialnego biznesu jako standardu obowiązującego w Polsce, jak to zakłada misja FOB-u. Należy docenić zarówno działania edukacyjne prowadzone od wielu lat przez tę organizację, jak również wspieranie przez nią i promowanie tych firm, które ideę CSR wdrażają. Dla PKN ORLEN aktywność w FOB-ie to możliwość dzielenia się wiedzą i zdobytym doświadczeniem, a także bieżącego obserwowania tendencji oraz kierunków rozwoju CSR w Polsce i na świecie. To także znakomite forum wymiany poglądów oraz budowania relacji pomiędzy firmami. Barbara Tęcza Kierownik projektu Dział Sponsoringu Społecznego i CSR Dyrektor Wykonawczy ds. Marketingu PKN ORLEN S.A. Większość firm, z którymi współpracujemy, to międzynarodowe korporacje, ale w gronie naszych partnerów są też polskie firmy i spółki skarbu państwa. Uczestniczymy także w projektach skierowanych do małych i średnich firm RespEn (patrz: s ) oraz Współpraca międzysektorowa na rzecz CSR na Śląsku (patrz: s. 57). Z nimi wiąże się jedno z wyzwań stojących przed FOB-em jak przełożyć dobre praktyki i inspirujące przykłady działań międzynarodowych korporacji (o dużej skali i budżetach) na narzędzia, które będą przydatne dla małych i średnich firm. W 2012 roku FOB wprowadził formalną procedurę postępowania w przypadku pojawienia się informacji o działaniach Partnera Strategicznego (PS) niezgodnych z międzynarodowymi standardami odpowiedzialnego biznesu (takimi jak np. zasady Global Compact czy standard ISO 26000). Zobowiązuje ona PS do udzielenia wyjaśnień oraz do podjęcia w określonych warunkach działań naprawczych, a jeśli nie wykaże on woli i chęci współpracy, procedura daje FOB-owi możliwość zawieszenia lub usunięcia go z Programu Partnerstwa. Udział w programie wymaga zaangażowania finansowego. FOB finansuje z tych środków działania związane z Programem Partnerstwa oraz inne statutowe przedsięwzięcia stowarzyszenia. Fundusze umożliwiają m.in. bezpłatne udostępnianie stworzonych publikacji i analiz, prowadzenie portalu, organizowanie różnego rodzaju spotkań otwartych także dla osób spoza biznesu przedstawicieli środowiska akademickiego, sektora pozarządowego czy administracji publicznej. W budżecie FOB-u środki pozyskane od biznesu stanowią 91%, będąc najważniejszym źródłem finansowania stowarzyszenia. Dla wielu organizacji pozarządowych wyzwaniem jest zmniejszanie dofinansowania płynącego ze źródeł publicznych. FOB mierzy się z podobnym, tyle że dotyczy ono wsparcia pochodzącego od biznesu. (Więcej o źródłach finansowania i innych aspektach związanych z finansami FOB-u patrz s ) Dzięki udziałowi w programie Partnerzy Strategiczni uzyskują dostęp do specjalistycznej wiedzy, badań i analiz, informacji o najnowszych trendach w CSR, mają też szansę na uczestniczenie w konferencjach, szkoleniach i spotkaniach z ekspertami, a także promowania swoich odpowiedzialnych działań i dobrych praktyk. Szczególną wartość stanowi przede wszystkim możliwość wymiany dobrych praktyk i doświadczeń z innymi firmami, a także dzielenia się opiniami z administracją publiczną, sektorem pozarządowym i środowiskiem akademickim. Zobowiązania FOB-u wobec Partnerów Strategicznych dotyczą m.in. promocji ich dobrych praktyk z zakresu odpowiedzialnego biznesu. Wypełniamy je m.in. podczas Targów CSR (PS otrzymują specjalną ofertę cenową na stoiska targowe), poprzez zamieszczanie informacji na portalu odpowiedzialnybiznes.pl (sekcja Od Partnerów), w publikacjach FOB-u (wykorzystanie dobrych praktyk PS jako przykładów/benchmarków), poprzez cykl filmów Focus on Partner prezentujący PS pod kątem odpowiedzialności (dostępne na portalu) oraz w ramach organizowanych lub współorganizowanych przez FOB wydarzeń (wykorzystanie w pierwszej kolejności dobrych praktyk firm PS w prezentacjach, wystąpieniach itp.). Do grona PS należą firmy będące liderami stosowania odpowiedzialnego biznesu, których dobre praktyki należą do jednych z najlepszych na rynku. Ponadto są nam najlepiej znane, dzięki czemu możemy powiedzieć o nich dużo więcej niż o działaniach firm spoza PS, a w razie wątpliwości łatwo uzyskamy dodatkowe informacje. Nie oznacza to oczywiście, że poza PS nie ma firm, które mogą poszczycić się osiągnięciami w tym zakresie. Dobre praktyki z polskiego rynku opisujemy od 11 lat w raporcie Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki (patrz: s ). Zdajemy sobie oczywiście sprawę z tego, że nawet firmy wprowadzające koncepcję CSR do swojej praktyki biznesowej nie są wolne od niedoskonałości. W latach 2011 i 2012 Partnerzy Strategiczni mieli możliwość uczestniczenia w następujących wydarzeniach: 5 spotkań z ekspertem wykłady połączone z możliwością zadawania pytań i prowadzenia dyskusji. Ekspertami byli: Jan Jonker, Paul Herman, Susan Whiting oraz Wayne Visser. Przedstawiciele i przedstawicielki firm partnerskich FOB-u wzięli również udział w spotkaniu z Muhammadem Yunusem, laureatem Pokojowej Nagrody Nobla. 4 spotkania tematyczne inicjatywy warsztatowo-dyskusyjne dotyczące praktycznych kwestii związanych z CSR. Dotyczyły one: wyzwań wolontariatu pracowniczego, dialogu z interesariuszami oraz zarządzania wiedzą w kontekście CSR i edukacji konsumenckiej. Po spotkaniach powstały edukacyjne broszury (patrz: s. 38), które mogą ułatwić innym firmom wprowadzanie omawianych aspektów CSR do własnych praktyk biznesowych. 3 szkolenia ABC normy ISO 26000, Organizacja spotkań zrównoważonych norma BS8901, Osoba niepełnosprawna klient i pracownik. 12 newsletterów rocznie z najciekawszymi informacjami o CSR w Polsce i na świecie, wysyłane raz w miesiącu. 4 analizy tematyczne opisane w części poświęconej publikacjom FOB-u (patrz: s. 39). Partnerzy Strategiczni jako pierwsi otrzymali dostęp do ukazujących się cyklicznie materiałów dotyczących ważnych w dyskursie publicznym tematów. Pod koniec roku analizy zostały udostępnione szerokiemu gronu odbiorców na portalu odpowiedzialnybiznes.pl. Grupy robocze działają w ramach PP od 2009 roku i polegają na wspólnej pracy przedstawicieli firm partnerskich nad wybraną przez nich tematyką, na przestrzeni kilku miesięcy. Do grup są także zapraszani eksperci, jeśli zaistnieje taka konieczność. Ideą grup roboczych jest wykorzystywanie potencjału, jaki tkwi w liczbie Kwestię monitorowania działań nieodpowiedzialnych i informowania o nich pozostawiamy jednak organizacjom strażniczym, FOB bowiem zdecydował się na promowanie idei CSR i zachęcanie firm oraz organizacji do jej stosowania poprzez pokazywanie dobrych, godnych naśladowania i inspirujących przykładów. partnerów FOB-u, oraz wiedzy i doświadczenia, które posiadają. W dwóch pierwszych latach ich działania przygotowano cykl publikacji Niezbędnik odpowiedzialnego biznesu oraz stronę poświęconą dialogowi z interesariuszami: Grupa robocza z 2011 roku stworzyła cykl filmów CSR w kadrze, poświęcony wybranym zagadnieniom społecznej odpowiedzialności biznesu i zrównoważonego rozwoju. Składają się na niego trzy obrazy: Odpowiedzialny biznes w firmie, Zrównoważone miejsce pracy i Etyka w biznesie. Celem twórców było pokazanie w przyjazny sposób, jakie działania firmy i ich pracownicy powinni podejmować, aby ich zachowania były odpowiedzialne społecznie. Filmy są krótkie, dynamiczne, a połączenie obrazu z hasłami pozwala na łatwe zrozumienie prezentowanych informacji. Niestandardowa forma podejścia do tematu daje nowe możliwości tłumaczenia pojęcia CSR. W 2012 roku grupa robocza zajmowała się kwestiami związanymi z pomiarem wpływu społecznego, a efektem jej prac jest publikacja Mierzenie efektywności i wpływu społecznego działań CSR (patrz: s. 38). Dodatkowo w ramach PP FOB organizuje tzw. CSR w praktyce, czyli spotkania integracyjne połączone z jakąś formą prośrodowiskowego i/lub prospołecznego działania, np. z akcją sadzenia drzew w 2011 roku, czy malowania graffiti promującego różnorodność w Ponadto w 2012 roku dwukrotnie zorganizowaliśmy spotkania konsultacyjne, z których jedno dotyczyło wytycznych G4 GRI, drugie zaś nowej perspektywy finansowej UE na lata Zachęcamy także Partnerów Strategicznych do udziału w inicjatywach, których FOB jest partnerem, takich jak Ranking Odpowiedzialnych Firm (patrz: s. 56), czy Wizja zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050 (patrz: s. 73) W 2012 roku 17 firm partnerskich FOB-u podpisało Deklarację polskiego biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju, w roku 2013 dołączają kolejne.

29 54 55 GRI NGO1, NGO3 Z firmami Programu Partnerstwa FOB pozostaje w stałym kontakcie, na bieżąco uzyskując informacje zwrotne na temat prowadzonych przedsięwzięć i w razie potrzeby przekazując pojawiające się ze strony innych naszych interesariuszy uwagi pod ich adresem. Ponadto raz w roku z każdą z firm odbywamy indywidualne spotkanie ewaluacyjne, przebiegające według ustrukturyzowanego schematu rozmowy, podczas którego oceniamy miniony rok współpracy, weryfikujemy informacje o firmie oraz rozmawiamy o potrzebach i oczekiwaniach dotyczących dalszej współpracy. Dodatkowo PS wypełniają ankietę oceniającą działania Programu Partnerstwa w mijającym roku oraz badającą preferencje tematyczne dla inicjatyw planowanych w ramach PP na kolejny rok. W dużej mierze na tej podstawie dobieramy zagadnienia do przedstawienia podczas inicjatyw PP, starając się pokazać tematy, które są interesujące dla firm oraz ważne dla nas. Dużym wyzwaniem związanym z Programem Partnerstwa jest dostarczanie wiedzy odpowiadającej aktualnym potrzebom firm, a jednocześnie stanowiącej inspirację do rozwoju ich działań w zakresie CSR i podejmowaniu nowych inicjatyw. Nie jest to jednak wyzwanie jedyne. Czasem trudno nam docierać do najwyższej kadry zarządzającej i sprawiać, by w działania i współpracę angażowały się nie tylko osoby na stanowiskach eksperckich i menedżerskich. Udało się to w czasie inauguracyjnej konferencji Karty Różnorodności (patrz: s. 55) oraz podpisania Deklaracji polskiego biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju (patrz: s.73). Najważniejszym jednak wyzwaniem we współpracy z firmami jest podtrzymywanie niezależności FOB-u jako organizacji dążącej do bycia think and do tankiem. PROGRAM EDUKACYJNY KARTY RÓŻNORODNOŚCI Zmiany zachodzące w społeczeństwie i w samej idei społecznej odpowiedzialności spowodowały, że pojęcie różnorodności stało się jednym z najważniejszych tematów w Polsce. Jest ono jednocześnie relatywnie słabo rozpoznane w odniesieniu do praktyki biznesowej, w której zarządzanie różnorodnością jest szansą i wyzwaniem. Zdecydowaliśmy się zatem przygotować poświęcony tylko temu zagadnieniu program edukacyjny, oparty o Kartę Różnorodności (patrz s ). Program jest fakultatywną, płatną opcją, dostępną od 2012 roku dla sygnatariuszy dokumentu Karta Różnorodności zainteresowanych poszerzaniem wiedzy w zakresie zarządzania różnorodnością oraz wymianą doświadczeń. Część środków jest przeznaczana na wspieranie promocji różnorodności wśród innych firm oraz organizacji i instytucji niebiznesowych. Jednym z powodów, dla których powstał program edukacyjny Karty Różnorodności, była potrzeba znalezienia stabilnego źródła finansowania tego projektu w Polsce. Pomimo że Karta jest promowana przez Komisję Europejską oraz ma patronaty takich instytucji publicznych jak Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania czy Rzecznik Praw Obywatelskich, to jednak nie ma żadnych dotacji czy wsparcia finansowego z tego tytułu. W innych krajach organizacje koordynujące projekt albo ustalają opłaty za podpisanie Karty, albo mają dofinansowanie z funduszy unijnych lub innych, albo, tak jak w Polsce, mają partnerów finansowych projektu, którym oferują dodatkowe działania. W związku z istniejącym modelem finansowym pojawiają się pytania, m.in. dlaczego tylko część sygnatariuszy jest uprzywilejowana dodatkowymi działaniami. Dzieje się tak, ponieważ wspierają oni rozwój projektu w Polsce. 1. LIST PREZESKI ZARZĄDU 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EDUKACJA I PROMOCJA CSR formy 6. EDUKACJA I PROMOCJA CSR INTERESARIUSZE 7. KWESTIE SPOŁECZNO-GOSPODARCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI W 2012 roku w ramach programu edukacyjnego miało miejsce wiele działań. Konferencja inaugurująca projekt Karta Różnorodności w Polsce ( ) to znaczące wydarzenie, zarówno ze względu na rangę gości, jak też na fakt oficjalnego rozpoczęcia projektu w Polsce. Wśród prelegentów były m.in. Agnieszka Kozłowska-Rajewicz, Pełnomocniczka Rządu ds. Równego Traktowania oraz Joanna Serdyńska, przedstawicielka Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości Komisji Europejskiej. Kartę jako pierwsi podpisali prezesi i prezeski, a także członkowie i członkinie zarządów firm inicjatorów Karty w Polsce: Aviva, British American Tobacco Polska, Danone, Deloitte Polska, Grupa Orbis, Grupa TP, Grupa Żywiec, Kompania Piwowarska, L Oreal Polska, Nutricia, Provident Polska S.A., PwC, Totalizator Sportowy sp. z o.o. oraz Unilever. W ramach programu edukacyjnego odbyły się następujące spotkania: spotkanie z ekspertką ds. zarządzania różnorodnością Susan Whiting, spotkanie sygnatariuszy Karty wymiana doświadczeń, spotkanie z dr Ewą Lisowską członkinią grupy eksperckiej tworzącej narzędzie do raportowania KR, spotkanie Działania antymobbingowe w firmie z ekspertką Aleksandrą Kuzaj, spotkanie Osoba niepełnosprawna klient i pracownik, szkolenie Zarządzanie różnorodnością Karta Różnorodności, na budynku przy ul. Przybyszewskiego 20/24 w Warszawie zostało namalowane graffiti promujące ideę różnorodności w polskich firmach. Wszyscy sygnatariusze Karty otrzymują regularne newslettery kwartalne. Grupa ekspertów i ekspertek w temacie różnorodności (Bartłomiej Roch-Remisko [por. s. 13], Magdalena Gryszko, Ewa Lisowska, Mirella Panek-Owsiańska, Marta Rawłuszko, Magdalena Andrejczuk) w konsultacji Promuj różnorodność w swoim miejscu pracy! z biznesem przygotowała narzędzie do raportowania kwestii zarządzania różnorodnością w firmie. Służy ono nie tylko jako formularz do samoewaluacji, ale także jako narzędzie edukacyjne. Kolejnym założeniem programu edukacyjnego było przygotowanie grona firm pionierów w temacie do kompleksowego dzielenia się dobrymi praktykami i wsparcie ich w rozpowszechnianiu tego zagadnienia, po to, by mogły poszerzać swoje działania i tym samym inspirować inne firmy. Zagadnienie zarządzania różnorodnością wciąż jest na tyle nowe i nieznane, że wymaga aktywnej promocji, wskazywania dobrych praktyk i benchmarków oraz zachęcania do podejmowania przynajmniej prób jego zastosowania. Jednym z ważnych wyzwań jest zwracanie uwagi na to, że różnorodność ma wiele wymiarów, nie tylko związanych z płcią, wiekiem i niepełnosprawnością, ale też orientacją seksualną, wyznaniem czy statusem rodzinnym.

30 56 57 * Więcej o historii Rankingu można przeczytać w artykule B. Roka Ranking odpowiedzialnych firm w raporcie Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki RANKING ODPOWIEDZIALNYCH FIRM Już kilkanaście lat temu dostrzeżono potrzebę przygotowania odpowiadającego polskim realiom systemu oceny zaawansowania CSR w firmach. Podejmowane próby udało się doprowadzić do skutku w 2007 roku, gdy uruchomiono Good Company Ranking, który przekształcił się w kolejnych latach w Ranking Odpowiedzialnych Firm *. Ranking, będący zestawieniem największych spółek w Polsce ocenianych pod kątem jakości zarządzania społeczną odpowiedzialnością biznesu, od 2009 roku jest publikowany przez Dziennik Gazeta Prawna. Jego przygotowaniem od początku zajmują się Bolesław Rok z Centrum Etyki Biznesu Akademii Leona Koźmińskiego oraz Jarosław Horodecki. FOB jest partnerem inicjatywy. Ankieta rozsyłana do firm jest modyfikowana corocznie, z uwzględnieniem zmian zachodzących na rynku, zwiększania się liczby firm z poszczególnych branż zaawansowanych w procesie wprowadzania rozwiązań z zakresu odpowiedzialności biznesu, a także uwag i sugestii wyrażanych przez uczestników poprzednich edycji rankingu. Poszczególnym odpowiedziom przypisana jest odpowiednia liczba punktów, w zależności od wagi pytania. W każdym obszarze można zdobyć maksymalnie 100 punktów. W procesie weryfikacji prawidłowości uzyskanych odpowiedzi oraz ustalania wyników rankingu uczestniczy firma PwC. Odesłanie wypełnionej ankiety jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na przeprowadzenie weryfikacji przedstawionych danych, np. sprawdzenie dokumentów, W 2011 roku w Rankingu Odpowiedzialnych Firm znalazło się 23 naszych Partnerów Strategicznych, a w 2012 roku 24. czy spotkanie z osobami odpowiedzialnymi za wybrane obszary z udziałem przedstawicieli PwC. Aby zachęcić do wzięcia udziału w rankingu także te firmy, które są mniej zaawansowane w procesie wprowadzania zasad CSR, od 2012 roku istnieje możliwość udzielania odpowiedzi w ramach skróconej i uproszczonej ankiety. Wyniki są ujęte w dodatkowym zestawieniu, nazwanym Listą Firm Społecznie Odpowiedzialnych. Nie mogą w nim uczestniczyć firmy, które w poprzednich edycjach Rankingu Odpowiedzialnych Firm uzyskały ponad 50% maksymalnej liczby punktów. FOB zachęca swoich Partnerów Strategicznych do udziału w inicjatywie. W 2011 roku w Rankingu znalazło się 23 naszych PS, a w 2012 roku 24. FOB A MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA Nie sposób przecenić roli, jaką dla rozwoju gospodarczego kraju i przedsiębiorczości odgrywa sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Dlatego FOB angażuje się również w inicjatywy promujące ideę CSR wśród MŚP, skupiając się na działaniach regionalnych, prowadzonych wraz z lokalnymi partnerami. Daje to naszym zdaniem szansę na właściwe rozpoznanie potrzeb MŚP i bezpośrednie dotarcie do nich. Od czerwca 2010 roku współrealizujemy projekt RespEn odpowiedzialna przedsiębiorczość sposób na zwiększenie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw podczas kryzysu gospodarczego. Liderem projektu była Agencja Rozwoju Pomorza, zaś jego partnerami, oprócz Forum Odpowiedzialnego Biznesu, IUC Kalmar län Industrial Development Centre oraz Pomorska Izba Rzemieślnicza Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Projekt był współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Działaniami w jego ramach zostały objęte firmy z województwa pomorskiego, które mogły wziąć udział w praktycznych, autorskich warsztatach poświęconych tematyce CSR oraz otrzymać wsparcie przy projektowaniu i wprowadzaniu rozwiązań z tego zakresu, jak również pomoc w nawiązaniu współpracy z firmami z regionu Kalmar w Szwecji. Przedsięwzięcia te zostały poprzedzone badaniem mającym na celu po pierwsze sprawdzenie poziomu świadomości firm, a po drugie stopnia wdrożenia strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w sektorze MŚP w Polsce i w Szwecji. Za realizację badania był odpowiedzialny FOB. Było ono oparte o autorską metodologię i objęło 251 małych i średnich przedsiębiorstw na Pomorzu, zaś jego wyniki, wraz z komentarzami ekspertów, podsumowaliśmy w publikacji Polskie i szwedzkie MŚP wobec wyzwań CSR (patrz: s. 38). Elementem tego projektu była także zorganizowana 22 września 2011 roku w Warszawie konferencja Społeczna odpowiedzialność małych i średnich przedsiębiorstw. Przeprowadzono ją w formule Rozmów o odpowiedzialnym biznesie (patrz: s. 46), a udział w niej wzięło około 70 osób. Zakończenie projektu przewidziano na marzec 2013 roku. Jednym z najlepszych narzędzi do realizowania i rozwoju inicjatyw związanych z odpowiedzialnością społeczną wydają się być partnerstwa, w tym w szczególności międzysektorowe. Poprzez połączenie różnej wiedzy i odmiennych doświadczeń, kompetencji oraz punktów widzenia, można wypracować znacznie bardziej złożone i adekwatne rozwiązania danego problemu. W 2012 roku staraliśmy się zachęcić do zawierania partnerstw z przedstawicielami samorządu i organizacjami pozarządowymi MŚP z regionu Śląska. Działo się to w ramach projektu Współpraca międzysektorowa na rzecz CSR na Śląsku, realizowanego wspólnie z Izbą Rzemieślniczą oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości w Katowicach. W czasie 4 dwudniowych seminariów dotarliśmy do blisko 80 osób (kolejne 4 seminaria były organizowane w 2013 roku przez IRMSP). Wcześniej zaś przeprowadziliśmy badania mające na celu lepsze poznanie stanu wiedzy, potrzeb i oczekiwań dotyczących społecznej odpowiedzialności u przedstawicieli środowiska biznesowego, organizacji pozarządowych, a także samorządu terytorialnego. Wyniki doświadczenia wraz z komentarzami zostały zebrane w publikacji Współpraca międzysektorowa na rzecz CSR na Śląsku (patrz: s. 39). Badanie było również okazją do przyjrzenia się śląskiej specyfice, a jego wyniki można porównać z konkluzjami badań przeprowadzonych przez FOB według tej samej metodologii w województwie pomorskim w ramach opisanego wcześniej projektu RespEn. Współpracując z firmami, FOB uzyskuje dostęp do biznesowej praktyki związanej z CSR, dzięki czemu wiedza przekazywana w naszych publikacjach czy podczas organizowanych wydarzeń zyskuje na wartości poprzez osadzenie jej w realiach i wsparcie teorii przykładami wziętymi z życia. Po drugie, zyskujemy szansę na edukację firm, rozwijanie i poszerzanie ich wiedzy o społecznej odpowiedzialności, a także na inspirowanie poprzez inne przykłady z Polski i z zagranicy. Wreszcie po trzecie, wzmacniamy nasz głos w rzecznictwie idei odpowiedzialnego biznesu w sektorze publicznym i wśród innych firm, mając za argumenty nie tylko wiedzę książkową, ale realne doświadczenia firm. Wspó praca mi dzysektorowa na rzecz CSR na l sku

31 58 59 Forum Odpowiedzialnego Biznesu aktywnie włącza się w projekty wspierające i promujące społeczną odpowiedzialność w środowisku akademickim. O przydatności i zasadności tych działań świadczyć mogą imponujące rezultaty osiągane dzięki współpracy z uczelniami, w tym również ze studenckimi kołami naukowymi. Realizowane w ten sposób projekty pozwalają dotrzeć z informacją o społecznej odpowiedzialności do szerokiego grona odbiorców, a także zaszczepiać ideę odpowiedzialnego biznesu wśród studentów, którzy w przyszłości zasilą rynek pracy. Równie ważna jest otwartość FOB-u na to, co dzieje się w świecie naukowym, zarówno poprzez obecność pracowników organizacji na konferencjach i podczas innych wydarzeń o charakterze naukowym, jak również poprzez stworzenie przestrzeni dla naukowców do dzielenia się wiedzą z przedstawicielami różnych środowisk, w tym biznesu. Forum Odpowiedzialnego Biznesu jest platformą wymiany informacji, dzięki czemu wzrasta ilość dostępnej, o wysokiej jakości, wiedzy na temat społecznej odpowiedzialności. Dr Agata Rudnicka-Reichel Wydział Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego FOB I ŚRODOWISKO AKADEMICKIE Przy tworzeniu i współtworzeniu publikacji, jak również przy organizacji wydarzeń służących upowszechnianiu i rozwojowi wiedzy o CSR, jej aspekt praktyczny czerpiemy ze źródła, jakim są doświadczenia współpracujących z nami w ramach Programu Partnerstwa firm, a także zewnętrznych doradców i konsultantów CSR oraz innych zaangażowanych w temat ekspertów i ekspertek praktyków. Dzięki współpracy ze środowiskiem akademickim otrzymujemy zaś solidną podbudowę teoretyczną, co pozwala uzyskać rzetelny i wszechstronny obraz danego zagadnienia. Zwykle bowiem nauczanie o CSR jest oderwane od codziennej praktyki biznesowej, a praktyka oderwana od wiedzy o CSR. Połączenie tych dwóch aspektów daje unikatową perspektywę. FOB miał możliwość przekazania kompleksowej, ustrukturyzowanej wiedzy na temat społecznej odpowiedzialności w ramach studiów podyplomowych, zostając partnerem merytorycznym kierunku CSR Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu na Wydziale Nauk Ekonomicznych SGGW; zostały one zrealizowane w roku akademickim 2010/2011. Główny cel przygotowanego we współpracy z FOB-em programu studiów zakładał pozyskanie przez absolwentów i absolwentki i teoretycznej wiedzy i praktycznych umiejętności w zakresie wprowadzania działań CSR do strategii przedsiębiorstwa oraz budowania programów i projektów CSR, również z udziałem partnerów społecznych. 1. LisT PREZEskI ZArzĄdu 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL OrgANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EduKACJA I PROMOCJA CSR formy 6. EduKACJA I PROMOCJA CSR IntERESARIUSZE 7. KwesTIE SPOŁECznO-GOSPODarCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI 1. LisT PREZEskI ZArzĄdu 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL OrgANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EduKACJA I PROMOCJA CSR FORMY 6. EduKACJA I PROMOCJA CSR IntERESARIUSZE 7. KwesTIE SPOŁECznO-GOSPODarCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI Przedstawiciele FOB-u prowadzili też zajęcia dydaktyczne w ramach studiów podyplomowych CSR Strategia odpowiedzialnego biznesu, organizowanych przez Akademię Leona Koźmińskiego we współpracy z PwC, na których dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem o III sektorze. Objęliśmy również patronatem merytorycznym pierwsze w Polsce studia podyplomowe poświęcone CSR Społeczna odpowiedzialność biznesu, realizowane przez Wyższą Szkołę Europejską im. Ks. J. Tischnera w roku 2008/2009. Poza współpracą dydaktyczną, wspieramy merytorycznie najstarszą realizowaną przez środowisko akademickie konferencję naukową poświęconą CSR, obecnie pod nazwą Społeczna odpowiedzialność organizacji. W 2011 roku konferencja odbyła się we Wrocławiu pod hasłem Polityczna poprawność czy obywatelska postawa?, zaś w 2012 roku pod hasłem W poszukiwaniu paradygmatów, metodologii i strategii. Konferencja gromadzi najważniejszych pracowników naukowych z Polski zajmujących się tematem społecznej odpowiedzialności. Jest organizowana przez Katedrę Socjologii i Polityki Społecznej Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu oraz Katedrę Teorii Zarządzania Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. FOB wspiera konferencję od początku, który miał miejsce w 2007 roku. Obejmujemy patronatem także inne wydarzenia organizowane przez środowiska naukowe, takie jak np. konferencja Współczesna polityka społeczna, zorganizowana przez Wyższą Szkołę Pedagogiczną TWP w Warszawie w dniach 6 8 kwietnia 2011 roku w ramach projektu Społecznie Odpowiedzialna Uczelnia. Przedstawicielka FOB-u przedstawiła tam również prezentację na temat Innowacje a społecznie odpowiedzialny biznes. To głównie z myślą o pracownikach naukowych przygotowaliśmy publikacje 15 polskich przykładów społecznej odpowiedzialności biznesu (część II; patrz: s. 38). Jako nauczyciele akademiccy mają oni dzięki temu łatwy dostęp do pogłębionych case studies, które z powodzeniem mogą wykorzystywać w ramach zajęć ze studentami i uzupełniać przekazywaną wiedzę teoretyczną o aspekty praktyczne. Szansę skonfrontowania wiedzy akademickiej z realiami wprowadzania analizowanych koncepcji do praktyki biznesowej uważamy za bardzo cenną. Przekazujemy drukowane wersje naszych publikacji bibliotekom uczelnianym, a także zainteresowanym pracowniczkom i pracownikom. Dajemy naukowcom miejsce do wypowiedzi na naszym portalu, w naszych publikacjach, na naszych konferencjach: artykuły w raportach Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki za 2010 i 2011 rok oraz w publikacjach: Jak uczyć o społecznej odpowiedzialności, Zarządzanie wiedzą o CSR, Wspólna odpowiedzialność. Rola zakupów i dostaw, Wspólna odpowiedzialność. Rola marketingu (19), artykuły eksperckie na portaluodpowiedzialnybiznes.pl (3), wystąpienia w roli prelegentów i dyskutantów podczas konferencji Wspólna odpowiedzialność. Jak zwiększyć obecność i skuteczność CSR w UE, Rozmów o odpowiedzialnym biznesie oraz regionalnych ogłoszeń raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki (8). Program Liga Odpowiedzialnego Biznesu składa się z Programu Ambasadorów CSR, programu grantowego oraz Akademii Odpowiedzialnego Biznesu. FOB i studenci Zapraszamy przedstawicieli środowiska naukowego do jury konkursu Raporty społeczne (3 osoby), zaś przedstawicielka FOB-u zasiada w jury konkursu Verba Veritatis na najlepszą pracę z zakresu etyki biznesu, organizowanego przez Konferencję Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce i Akademię Leona Koźmińskiego w Warszawie. Od lat aktywnie przekazujemy wiedzę o odpowiedzialnym biznesie studentom i studentkom. Dzieje się to poprzez program Liga Odpowiedzialnego Biznesu (LOB), którego początki sięgają 2004 roku. W latach 2010/2011 oraz 2011/2012 odbyły sie jego 7. i 8. edycja *. LOB to program edukacyjny FOB-u i firm partnerskich (Fundacji Kronenberga przy City Handlowy, Orange Polska, PGNiG, PwC), tworzący nowe kadry menedżerów i przedsiębiorców, animatorów społecznych, liderów zmian, a przede wszystkim odpowiedzialnych ludzi. Obecnie program składa się z trzech kluczowych elementów: Programu Ambasadorów CSR, programu grantowego oraz Akademii Odpowiedzialnego Biznesu. Forum Odpowiedzialnego Biznesu największa i najdłużej funkcjonująca na polskim rynku organizacja pozarządowa, której aktywność koncentruje się wokół zagadnień społecznej odpowiedzialności biznesu (SOB) już od wielu lat prowadzi intensywną działalność zmierzającą do lepszego i pełnego rozumienia idei SOB. Działania FOB-u są nie tylko skierowane do przedsiębiorstw, organizacji pozarządowych i przedstawicieli władz publicznych, ale także do szerokiego grona środowisk akademickich. Realizacja idei zawartej w misji i wizji FOB-u możliwa jest dzięki systematycznym publikacjom zarówno o charakterze empirycznym, jak i będących kanwą teoretycznych aspektów SOB. Zróżnicowane kanały komunikacji wykorzystywane przez FOB umożliwiają szybkie i bezpośrednie dotarcie do różnorodnego odbiorcy. Poruszana tematyka nie tylko omawia najbardziej aktualne zagadnienia SOB, ale także (dzięki prowadzonym badaniom empirycznym) może sugerować przyszłe kluczowe obszary analizy tej problematyki. Dr Magdalena Rojek-Nowosielska Katedra Socjologii i Polityki Społecznej Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu * Realizacja programu przebiega w cyklu zgodnym z rokiem akademickim, dlatego też w raporcie zaprezentujemy wyniki LOB 2010/2011 oraz 2011/12 i wstępne informacje o rozpoczętej jesienią 2012 edycji 2012/2013.

32 60 61 Liga Odpowiedzialnego Biznesu to program unikalny, kształtujący przyszłych liderów zmiany społecznej, o długofalowych efektach. Student już na starcie kariery zawodowej zyskują szerszą perspektywę prowadzenia biznesu, systemowe spojrzenie na współzależności przedsiębiorstw i ich otoczenia oraz dobre wzorce zarządzania. PwC wspiera LOB od samego początku funkcjonowania, ze względu na jego potencjał kształtowania przyszłej kadry polskich przedsiębiorstw. W działaniach CSR kierujemy się możliwym do osiągnięcia pozytywnym wpływem na otoczenie i LOB, podobnie jak Grasz o Staż czy nasz program usług PRO BONO, jest tego najlepszym przykładem. Blisko 3000 laureatów Grasz o Staż, ponad 170 Ambasadorów LOB-u oraz zniesienie podatku VAT od darowizn żywności to realne efekty naszych działań, to nasz wpływ społeczny oparty na naszych kluczowych kompetencjach zarządzaniu kapitałem intelektualnym. Sam jestem przykładem funkcjonowania programu brałem udział w pierwszych edycjach LOB, a następnie od początku kariery zawodowej byłem związany z CSR, doradzając największym polskim firmom w tym zakresie lub koordynując zarządzanie CSR w PwC. Łukasz Makuch, Koordynator ds. CSR PwC Poprzez program grantowy LOB wspomagamy finansowo oraz merytorycznie projekty i przedsięwzięcia, których celem jest propagowanie wiedzy o odpowiedzialnym biznesie oraz edukowanie w zakresie dobrych praktyk firm poprzez konferencje, seminaria, szkolenia, dyskusje panelowe, konkursy i inne inicjatywy. VII edycja LOB (2010/2011) VIII edycja LOB (2011/2012) liczba 25 ambasadorów i ambasadorek na 22 uczelniach w 15 miastach 25 ambasadorów i ambasadorek na 25 uczelniach w 16 miastach uczestników i uczestniczek Programu Ambasadorów CSR projektów zrealizowanych w programie grantowym współpracujących organizacji studenckich 5 7 spotkań z cyklu Podwieczorek przy CSR prawie 100 ponad 200 warsztatów, paneli dyskusyjnych, szkoleń i innych wystąpień o CSR 2 ponad 120 uczestników i uczestniczek 1 ponad 300 uczestników i uczestniczek z 10 miast Program Ambasadorów CSR to grupa studentów i studentek działających na uczelniach z całej Polski, którzy aktywnie propagują odpowiedzialny biznes w lokalnych środowiskach, realizując różnorodne inicjatywy edukacyjne. Jedną z nich, realizowaną w 2012 roku, był Poznań CSR Contest ogólnopolski konkurs wiedzy o społecznej odpowiedzialności biznesu. Promując konkurs, udało się dotrzeć do ponad 1000 studentów i studentek oraz przeszkolić z zakresu CSR około 400 licealistów i licealistek, zaś w samym konkursie udział wzięło ponad 300 osób. konkursów o CSR licealistów i licealistek przeszkolonych podczas lekcji w szkołach średnich 7 tys. 8 tys. odbiorców i odbiorczyń programu LOB ponad 1000 ponad 1200 fanów i fanek fanpage a LOB na Facebooku Najważniejszym wydarzeniem w ramach LOB jest doroczna konferencja Akademia Odpowiedzialnego Biznesu. W 2011 roku odbyła się w Warszawie w dniach maja pod hasłem E-CSR, czyli ekonomia, ekologia, etyka. 75 uczestnikom i uczestniczkom z całej Polski zapewniono: różnorodne formy edukacyjne 12 różnych warsztatów i szkoleń, panel dyskusyjny, grę strategiczną, zróżnicowane grono ekspertów i ekspertek oraz specjalistów i specjalistek z firm oraz organizacji pozarządowych, akademików, praktyków i teoretyków, udział gości specjalnych prof. Jana Jonkera (Nijmegen School of Management w Holandii) oraz prof. Krzysztofa Ziemnowicza (Uniwersytet Karoliny Północnej w USA). Akademia Odpowiedzialnego Biznesu Trendy CSR miała miejsce kwietnia w Warszawie. Udział w niej wzięło prawie 80 studentów i studentek z kilkunastu miast w Polsce, którym w ciągu 2 dni zaoferowano 4 wykłady maja 2011 Warszawa Szczegóły i zapisy na do 27 kwietnia 2011 roku czyli kologia tyka konomia i w sumie 15 warsztatów dotyczących trendów CSR w takich obszarach, jak: pracownicy, zarządzanie, środowisko, konsumenci oraz inwestycje. Na miejsce wydarzenia wybrano Spółdzielcze Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne Żurawia. Ocena Akademii, uzyskana dzięki ankiecie ewaluacyjnej, wskazuje na wysoki poziom zadowolenia uczestników i uczestniczek. Ogólna ocena AOB wyniosła 4,5 w 5-ciostopniowej skali, 95% osób oceniło ją bardzo dobrze lub dobrze, a 78% uznało, że konferencja spełniła ich oczekiwania. Wydarzeniu towarzyszyło spotkanie Alumnów Ligi Odpowiedzialnego Biznesu, z których część obecnie pracuje w firmach i organizacjach związanych z CSR. W 2012 roku liczba odwiedzin na stronie Ligi wyniosła prawie 19 tysięcy, przy ponad 50 tysiącach odsłon. LOB jest także obecny na Facebooku (www.facebook/ligaodpowiedzialnego- Biznesu), a liczba fanów na koniec 2012 roku przekroczyła 1200 osób. środowisko zarządzanie kwietnia 2012 Warszawa Szczegóły i zapisy na konsumenci inwestycje pracownicy Trafiając do programu ambasadorskiego Forum Odpowiedzialnego Biznesu nie podejrzewałem, że tak mocno wpłynie on na mój światopogląd. Już podczas pierwszego zjazdu ambasadorów spotkałem grono aktywnych studentów z całej Polski, zarażonych pasją do działania. Kolejne zjazdy to warsztaty z praktykami, wspólne projekty, nowe znajomości oraz okazja do wymiany poglądów. Wiedza, którą zdobyłem dzięki programowi, zaowocowała zdobyciem stażu w dziale CSR jednej z najbardziej odpowiedzialnych firm w Polsce. Nigdy nie pomyślałbym, że zaaplikowanie do programu Ligi Odpowiedzialnego Biznesu wytyczy nowy kierunek mojej ścieżki zawodowej. Bardzo dobrze, że w czasach deficytu wyższych wartości istnieje program, który uzbraja młodych ludzi w kompetencje pomagające promować ideę odpowiedzialności biznesu. Piotr Wieczorek uczestnik Programu Ambasadorów CSR 2011/2012 Więcej na GRI NGO3

33 62 63 Dla każdego dziennikarza czy dziennikarki, blogera i blogerki zajmujących się tematyką CSR a grono to stopniowo rośnie Forum Odpowiedzialnego Biznesu jest chyba pierwszym kontaktem, jeśli chce on informować o najważniejszych wydarzeniach związanych z tym obszarem w Polsce. Wizja 2050, w tym Deklaracja polskiego biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju czy Karta Różnorodności w Polsce to przykłady inicjatyw, które bez zaangażowania FOB-u prawdopodobnie nie miałyby miejsca lub nie byłyby komunikowane na taką skalę. Zależy mi na promocji idei CSR na rodzimym rynku, więc cieszy mnie fakt, że FOB zdecydował się na stworzenie konkursu Pióro Odpowiedzialności, w którym nagradzane są najlepsze teksty dotyczące właśnie CSR. Na etapie, na jakim obecnie znajduje się polski rynek, ważne jest bowiem zwracanie uwagi przedstawicieli mediów na tę tematykę. Wciąż zdaje się być niszową w prasie biznesowej, działach gospodarczych dzienników i serwisach internetowych. Katarzyna Jędrzejewska dziennikarka na co dzień związana z miesięcznikiem Brief i Brief.pl FOB i DZIENNIKARZE Od początku naszej działalności staramy się zainteresować media i dziennikarzy zagadnieniami związanymi z szeroko rozumianą tematyką społecznej odpowiedzialności i zrównoważonego rozwoju. Chcąc docenić pracę tych dziennikarzy, którzy starają się wnikliwie spojrzeć na zagadnienie CSR oraz inne tematy z nim powiązane i podejmują je w artykułach, programach czy audycjach, od 2011 roku nagradzamy ich w ramach konkursu dla dziennikarzy Pióro Odpowiedzialności. Jego celem jest propagowanie w mediach idei społecznej odpowiedzialności biznesu, a także zwiększenie zainteresowania dziennikarzy tematyką CSR oraz podnoszenie ich wiedzy i kompetencji w tym zakresie. W jury znajdują się wybrani dziennikarze, medioznawcy i specjaliści od CSR. Od drugiej edycji laureat nagrody głównej dołącza do jury kolejnej edycji konkursu. Nagrody są przyznawane w kategoriach: artykuł prasowy w mediach drukowanych oraz artykuł prasowy w mediach elektronicznych. W trzeciej edycji konkursu dodano także kategorię za artykuł pisany przez ekspertów CSR. Poza opisanymi powyżej działaniami dziennikarze: są zapraszani do jury, które od 2012 roku przyznaje specjalną, oddzielną nagrodę dziennikarzy w konkursie Raporty społeczne (patrz: s ) 10 osób, pojawiają się jako prelegenci i dyskutanci podczas naszych konferencji, debat i innych spotkań (5), przygotowują artykuły eksperckie do naszych publikacji lub na portal (7), otrzymują od nas nasze najważniejsze publikacje. Artykuły i wywiady w mediach z udziałem przedstawicieli FOB-u lub powołujące się na inicjatywy FOB-u: 220 relacji w mediach w 2012 roku, 67 w 2011 roku. FOB I ORGANIZACJE POZARZĄDOWE Choć Forum Odpowiedzialnego Biznesu nie jest typowym stowarzyszeniem i mierzy się w związku z tym z wieloma wyzwaniami (patrz: s. 12), wciąż jednak pozostaje organizacją pozarządową i stara się włączać w sprawy ważne dla III sektora. Nie zawsze udaje nam się uczestniczyć w nich aktywnie, czasem ograniczamy się do monitorowania, a nie współtworzenia działań. Staramy się jednak w miarę możliwości angażować się i zabierać głos w kluczowych kwestiach. W czasie VI Ogólnopolskiego Forum Inicjatyw Pozarządowych (16 17 września 2011 roku) przygotowaliśmy 2 sesje tematyczne: warsztaty poświęcone współpracy z biznesem oraz dyskusję panelową na temat raportowania społecznego przez NGO-sy (Raportowanie społeczne w organizacjach pozarządowych po co i jak?). Zastanawialiśmy się, czy organizacje pozarządowe powinny mierzyć i raportować efekty swojego funkcjonowania w odniesieniu do aspektów środowiskowych, społecznych, ekonomicznych, praw człowieka i pracowników; po co i dla kogo miałyby to robić; co mogłoby je do tego zachęcić i co mogłoby im w tym pomóc. Wśród panelistów znaleźli Z uwagi na swą rolę i liczebność NGO-sy mają możliwość znaczącego przyczynienia się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. się przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz środowiska akademickiego Departamentu Pożytku Publicznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej. Temat wzbudził duże emocje i zaangażował także słuchaczy i słuchaczki. Choć dyskusja nie doprowadziła do jednoznacznych rozstrzygnięć, jednak z pewnością była bodźcem do wzięcia pod rozwagę kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem w działalności organizacji pozarządowych. Z uwagi na swą rolę i liczebność mają one bowiem możliwość znaczącego przyczynienia się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju. Organizacja pozarządowa może zyskać większą efektywność, kiedy pozyska się dla niej wsparcie biznesu. Przekazanie praktycznych wskazówek oraz zainspirowanie przedstawicieli i przedstawicielek organizacji pozarządowych do nawiązywania wszechstronnej współpracy z sektorem biznesu było głównym zadaniem prowadzących warsztaty Nie tylko pieniądze, czyli jak skorzystać z różnorodnych możliwości współpracy z biznesem. W czasie tego typu warsztatów staramy się pokazać, dlaczego warto budować relacje z przedsiębiorstwami nie tylko pod kątem uzyskania wsparcia finansowego, i przedstawiamy przykłady udanej kooperacji między II a III sektorem. Zarówno warsztaty przeprowadzone podczas VI OFIP, jak i pozostałe, o których można przeczytać poniżej, cieszą się dużym zainteresowaniem i są wysoko oceniane przez ich uczestników i uczestniczki. Współpraca organizacji pozarządowych z biznesem poradnik efektywnej współpracy Więcej w publikacji: Współpraca organizacji pozarządowych z biznesem. Poradnik efektywnej współpracy

34 64 65 Forum Odpowiedzialnego Biznesu włączyło się w prace mające na celu powtrzymanie niekorzystnych zmian prawnych w zakresie zbiórek publicznych. Organizacja podpisała się pod listem otwartym (powstałym z inicjatywy Fundacji Anioły Filantropii) skierowanym do Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji, który prosił o zaniechanie zmian prawnych niesprzyjających polskiej filantropii. Trzy tygodnie później FOB podpisał również list otwarty skierowany do Pana Ministra Boniego z podziękowaniem za uwzględnienie postulatów organizacji pozarządowych. Działania te były bardzo istotne dla kondycji dobroczynności, rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i możliwości fundraisingowych organizacji pozarządowych. Dzięki współpracy wielu organizacji pozarządowych odbyły się konsultacje społeczne i prawdopodobnie już w tym roku będzie obowiązywać nowa Ustawa o zbiórkach publicznych. Paweł Bronikowski Prezes Zarządu Fundacji Anioły Filantropii Wspólnie z innymi zaproszonymi przez Polskie Stowarzyszenie Fundrisingu organizacjami, m.in. Fundacją Anny Dymnej Mimo Wszystko i Polską Akcją Humanitarną, braliśmy udział w pracach przygotowawczych do stworzenia Deklaracji Etycznej Fundraisingu (debata Transparentność w polskich organizacjach pozarządowych, , Warszawa). Deklaracja reguluje postępowanie organizacji pozarządowych oraz działających na ich rzecz zawodowych fundraiserów w zakresie pozyskiwania środków i wydatkowania ich na rzecz beneficjentów. Przyjęto ją podczas 5. Międzynarodowej Konferencji Fundraisingu ( ), której współtowarzyszył 1. Kongres Etyki Fundraisingu. Z uwagą śledziliśmy prace mające doprowadzić do zmiany ustawy Prawo o Stowarzyszeniach, uczestnicząc w organizowanych w 2011 roku w ramach Forum Debaty Publicznej Społeczeństwo obywatelskie kapitał społeczny spotkaniach i konferencjach (konferencja robocza Zmiany w prawie dotyczącym stowarzyszeń, 1 lipca 2011 roku, przygotowana przez Kancelarię Prezydenta RP we współpracy z Ogólnopolską Federacją Organizacji Pozarządowych, Siecią Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT i Fundacją Uniwersyteckich Poradni Prawnych, oraz spotkanie kontynuujące dyskusję nad założeniami do nowelizacji ustawy Prawo o stowarzyszeniach, 7 grudnia 2011 roku). W 2012 roku monitorowaliśmy tylko toczące się prace, nie angażując się czynnie w grupę roboczą z uwagi na brak w naszym odczuciu wystarczających kompetencji do wypowiadania się w kwestiach, o których dużo więcej wiedzą, także z praktycznych doświadczeń swoich członków, organizacje parasolowe. Kiedy w czerwcu 2012 roku Minister Cyfryzacji i Administracji zgłosił kontrowersyjny projekt zmian w ustawie o zbiórkach publicznych, jako jedni z pierwszych podpisaliśmy się pod listem otwartym do ministra, zainicjowanym przez Fundację Anioły Filantropii, sprzeciwiając się proponowanym zaostrzeniom i brakowi wcześniejszych konsultacji społecznych oraz wyrażając jedność ze środowiskiem. Zjednoczenie sił przez III sektor przyniosło efekt minister wycofał swoją propozycję. Jedną z niezwykle istotnych kwestii jest ocena realizowanych przez podmioty społeczne działań pod względem ich skuteczności i efektywności. Organizowana przez FRSO Konferencja ProveIt.PL ( ) była poświęcona zarówno zagadnieniom mierzenia oddziaływania, jak i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej. Tematyka ta jest niezwykle ważna również dla sektora biznesowego w kontekście prowadzonych działań CSR. Korzystając z naszych biznesowych punktów odniesienia, podczas wystąpienia mówiliśmy o pomiarze oddziaływania społecznego i ekologicznego jako wspólnej odpowiedzialności biznesu oraz organizacji pozarządowych. Temat kontynuowaliśmy w czasie prac grup roboczych Programu Partnerstwa w 2012 roku, których efektem jest publikacja Mierzenie efektywności i wpływu społecznego działań CSR (patrz: s. 38). Korzystamy w niej również z doświadczeń organizacji pozarządowych, które mogą stanowić benchmark i źródło inspiracji dla sektora biznesu, jeżeli chodzi o metodologie pomiarów (np. SROI). 1. LIST PREZESKI ZARZĄDU 2. INFORMACJE O RAPORCIE 3. STRATEGIA I PROFIL ORGANIZACJI 4. ZRÓWNOWAŻONE MIEJSCE PRACY 5. EDUKACJA I PROMOCJA CSR formy 6. EDUKACJA I PROMOCJA CSR INTERESARIUSZE 7. KWESTIE SPOŁECZNO-GOSPODARCZE 8. CELE I PLANY 9. INDEKS TREŚCI GRI Ułatwiamy nawiązanie współpracy z sektorem biznesu poprzez dzielenie się wiedzą. Od 2009 roku, kiedy to realizując projekt FIO, FOB gościł z całodniowym programem w 5 miastach Polski, prowadzimy warsztaty dotyczące współpracy z biznesem. Ich program ulega nieustannym modyfikacjom, wprowadzanym na skutek sugestii i ocen uczestników, przekazywanych poprzez ewaluację, oraz z uwagi na konieczność aktualizacji informacji dotyczących np. przykładów współpracy biznesu i NGO. Od 2010 roku warsztaty i seminaria poświęcone współpracy biznesu i NGO realizujemy także w ramach Inkubatora dla Organizacji Pozarządowych, prowadzonego przez Federację Centrum Szpitalna. W latach 2011 i 2012 były to 2 całodzienne warsztaty oraz 2 krótsze seminaria wprowadzające w temat. O nawiązywaniu współpracy z biznesem opowiadaliśmy także w kwietniu 2012 ( ), podczas seminarium dla międzynarodowej grupy uczestników projektu partnerskiego Grundtvig, pt. Sustainable Urban Living Let`s learn form the urban lifestyle, do którego poprowadzenia zaprosiła nas Fundacja Instytut Innowacji, polski partner inicjatywy. Tworząc program tych warsztatów i seminariów, korzystaliśmy i korzystamy zarówno z bezpośredniego doświadczenia wynikającego ze współpracy z firmami, jak również z uwag i informacji, które przekazują nam firmy. Dzięki temu nasze warsztaty przekazują praktyczną wiedzę, którą łatwo można zastosować w działaniu. Dajemy miejsce do wypowiedzi na naszym portalu, w naszych publikacjach, zapraszamy przedstawicieli NGOsów jako ekspertów do dyskusji, debat, konferencji: 15 razy przedstawiciele i przedstawicielki organizacji pozarządowych uczestniczyli jako goście w debatach z cyklu Rozmowy o odpowiedzialnym biznesie (patrz: s. 46), w dyskusji towarzyszącej ogłoszeniu raportu Odpowiedzialny biznes w Polsce. Dobre praktyki 2011 (patrz: s , 46), w sesjach tworzących międzynarodową konferencję Wspólna Odpowiedzialność. Jak zwiększyć obecność i skuteczność CSR w UE (patrz: s ). 26 razy wypowiadali się na łamach naszych publikacji i 7 razy w artykułach eksperckich na portalu. Inne aspekty działań FOB-u dla NGO-sów i z NGO-sami w 2012 roku: W czasie Targów CSR organizacji pozarządowych zwycięzców konkursu na współpracę z biznesem bezpłatnie otrzymało stoisko, na którym mogły zaprezentować odwiedzającym swoje działania. Bierzemy udział w pracach Komisji Dialogu Społecznego ds. Organizacji Wspierających przy Centrum Komunikacji Społecznej m.st. Warszawy (od 2009 roku). Dzięki temu znamy aktualne sprawy ważne dla warszawskich organizacji i możemy włączyć się w dialog toczący się z samorządem. Obejmujemy patronatami wydarzenia organizowane przez NGO-sy, łączące się z tematyką odpowiedzialnego biznesu. Przyłączyliśmy się do projektu Otwarte NGO, realizowanego przez Centrum Cyfrowe Projekt: Polska. Przygotowaliśmy polską wersję Wytycznych do raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju. Suplement dla sektora organizacji pozarządowych (NGO), która po akceptacji GRI została udostępniona na naszym portalu. Nasza współpraca z Forum trwa już dobrych kilka lat. Prowadząc różne działania edukacyjne skierowane do młodych, rozwijających się NGO-sów, korzystamy z wiedzy i dorobku Forum. Realizujemy przede wszystkim aktywne szkolenia oraz seminaria tematyczne poświęcone tematowi współpracy pomiędzy III sektorem a biznesem. Zależy nam na tym, aby działacze i działaczki NGO-sowi mieli szeroką perspektywę otoczenia, w jakim działają, oraz umiejętnie budowali swoją współpracę z firmami. Chcemy, aby firmy były postrzegane nie tylko jako niewyczerpywalne źródło pieniędzy dla organizacji, ale jako partner, który ma wiele do zaproponowania (wolontariat pracowniczy, własny know how, który może być inspiracją dla organizacji, umiejętności zarządzania różnorodnością). Widzimy wartość w łączeniu działań na różnych polach i przez różne podmioty. Szkolenia, prowadzone przez pracowniczki Forum, mają wielki walor praktyczny, co jest szczególnie cenione przez ich uczestników i uczestniczki. I mamy od nich informacje zwrotne, że z powodzeniem wdrażają zdobytą wiedzę! Aneta Krawczyk Federacja Organizacji Pozarządowych Centrum Szpitalna

35 KWESTIE SPOŁECZNO- -GOSPODARCZE WSPÓŁPRACA Z SEKTOREM PUBLICZNYM / 67 PROMOCJA RAPORTOWANIA SPOŁECZNEGO / 69 PRZECIWDZIAŁANIE DYSKRYMINACJI / 70 KU ZRÓWNOWAŻONEJ PRZYSZŁOŚCI / 73 Zmiany demograficzne, kurcząca się dostępność pracy, konieczność ochrony środowiska, zmiany klimatyczne i ich wpływ na gospodarkę to przykłady wymagających rozwiązania kwestii społeczno-gospodarczych, przed którymi stoi współczesność. Zostały one dostrzeżone m.in. w raporcie Polska Wyzwania rozwojowe, który dodatkowo dodaje do nich kolejne: gospodarkę opartą na wiedzy, rozwój kapitału intelektualnego, poprawę spójności społecznej, wzrost kapitału społecznego. We współczesnym świecie coraz wyraźniej widać, że konieczne jest podążanie ścieżką zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Wiele z tych obszarów łączy się pośrednio lub bezpośrednio z koncepcją społecznej odpowiedzialności sektora biznesu, będącego w obecnym świecie coraz bardziej znaczącym graczem. Jednak to, co dzieje się i będzie działo na świecie oraz w Polsce zależy także od odpowiedzialności organizacji pozarządowych, a także struktur rządowych i samorządowych. Jesteśmy przekonani, że to wspólna odpowiedzialność. Dlatego Forum Odpowiedzialnego Biznesu aktywnie włącza się w debatę dotyczącą współczesnych wyzwań i w poszukiwanie ich rozwiązań, wpisując się w nurt działań, które wspierają zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy. WSPÓŁPRACA Z SEKTOREM PUBLICZNYM FOB nie zajmuje się bezpośrednią działalnością lobbingową, jednak angażuje się w inicjatywy, które pozwalają mu na kontakt z administracją publiczną oraz przedstawianie swoich opinii i rekomendacji dotyczących działań podejmowanych (bądź niepodejmowanych) przez rządzących. Nie wspieramy jednak żadnej konkretnej opcji czy partii politycznej, ani w sposób rzeczowy, ani finansowy. Naszym celem jest stworzenie warunków sprzyjających podejmowaniu przez firmy zobowiązań związanych ze zrównoważonym rozwojem. Od samego początku uczestniczymy w pracach powołanego zarządzeniem Prezesa Rady Ministrów w 2009 roku Zespołu do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw. Zespół ten działa pod przewodnictwem Ministerstwa Gospodarki. Jego powstanie było pierwszym znaczącym przejawem zainteresowania się tą tematyką przez rząd. Do zadań zespołu należy m.in. przygotowywanie rekomendacji związanych z promocją i wprowadzaniem w życie zasad CSR, a w szczególności: proponowanie rozwiązań dotyczących koordynacji działań poszczególnych organów administracji publicznej w zakresie promocji i wprowadzania zasad CSR, analiza i wykorzystywanie doświadczeń innych państw oraz upowszechnianie dobrych praktyk w obszarze CSR, tworzenie warunków lepszej komunikacji oraz dialogu pomiędzy administracją, biznesem, partnerami społecznymi oraz organizacjami pozarządowymi w sprawach dotyczących CSR. GRI SO5, SO6

36 68 69 Forum Odpowiedzialnego Biznesu jest wieloletnim partnerem Ministerstwa Gospodarki w promocji oddolnych inicjatyw biznesu na rzecz zrównoważonego rozwoju, w szczególności realizacji działań służących podnoszeniu świadomości, wymianie doświadczeń oraz budowaniu platformy dialogu pomiędzy przedstawicielami administracji, organizacji branżowych i przedsiębiorstw na rzecz CSR. Od 2009 roku współpraca ta opiera się na formalnym porozumieniu w ramach Światowej Rady Biznesu na rzecz Zrównoważonego Rozwoju. W 2011 roku FOB był także partnerem strategicznym Ministerstwa podczas polskiego przewodnictwa w Radzie UE, organizując konferencję polskiej Prezydencji poświęconą tematyce CSR. FOB jest także członkiem Zespołu do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw, stanowiącego organ opiniodawczo-doradczy dla Prezesa Rady Ministrów, a w 2012 roku przewodził pracom grupy roboczej ds. edukacji, wypracowując praktyczne instrumenty na rzecz włączenia tematyki CSR do systemu edukacji. Doświadczenia FOB-u w promowaniu zagadnień odpowiedzialności społecznej i jawności danych pozafinansowych gwarantują wysoką jakość podejmowanej współpracy. Dominika Wierzbowska Departament Innowacji i Przemysłu Ministerstwo Gospodarki Pod koniec 2011 roku zakończono prace nad dokumentem Rekomendacje w zakresie wdrażania założeń koncepcji społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, zawierającym wskazania działań ukierunkowanych na obszary kluczowe dla rozwoju koncepcji CSR w polskich realiach gospodarczych, które powinien podjąć zarówno rząd, jak i partnerzy społeczno-gospodarczy. Do najważniejszych zadań zaliczono: stworzenie zintegrowanego systemu promocji CSR w Polsce, zwiększenie odpowiedzialności administracji, podniesienie świadomości i zwiększenie odpowiedzialności uczestników rynku. Jednocześnie, biorąc pod uwagę szeroki zakres zidentyfikowanych wyzwań, podkreślono znaczenie zintensyfikowania spójności działań oraz efektów synergii w ramach już realizowanych inicjatyw. Rekomendacje powstały na bazie cząstkowych wskazań grup roboczych działających w ramach zespołu. Należą do nich: grupa ds. systemu promowania CSR w Polsce oraz grupa ds. zrównoważonej konsumpcji, w których pracach stale uczestniczą przedstawiciele FOB-u, grupa CSR a edukacja, której reprezentant FOB-u przewodniczył do października 2012 roku, grupa ds. odpowiedzialnych inwestycji. Wdrażanie rekomendacji ma się odbywać w ramach rocznych planów prac zespołu i poszczególnych grup. Zarówno zespół, jak i grupy pracują, spotykając się w ustalonym przez siebie cyklu (najczęściej raz na 1 3 miesiące). Na początku roku precyzują plan pracy, a następnie podczas spotkań omawiają określone wcześniej działania bądź też dyskutują na temat nowych pomysłów. Koordynatorzy prac grup uczestniczą w spotkaniach zespołu, na których dodatkowo są omawiane wszystkie mające miejsce na obszarze kraju inicjatywy dotyczące CSR. W zespole i w grupach znajdują się przedstawiciele administracji publicznej, organizacji branżowych i przedsiębiorstw, świata nauki oraz organizacji pozarządowych. Jednym z efektów pracy grup, a konkretnie grupy CSR a edukacja, był wydany w 2011 roku Jak uczyć o społecznej odpowiedzialności i zrównoważonym rozwoju. Przewodnik dla nauczycieli. (patrz: s. 38). Szczegółowe informacje o działaniach zespołu oraz grup znajdują się na stronie Ministerstwa Gospodarki: csr.gov.pl Stała współpraca FOB-u z Ministerstwem Gospodarki dotyczy także konkursu Raporty Społeczne, który MG objęło honorowym patronatem (patrz: s ). Oba podmioty współpracują również przy projekcie Wizji zrównoważonego rozwoju dla polskiego biznesu 2050 (patrz: s. 73). Ponadto w 2011 roku współorganizowaliśmy w ramach prezydencji europejskiej konferencję Wspólna odpowiedzialność. Jak zwiększyć widzialność i obecność CSR w UE (patrz: s ). FOB współpracuje także z Pełnomocnikiem Rządu ds. Równego Traktowania oraz Rzecznikiem Praw Obywatelskich, którzy objęli patronatem inicjatywę Karta Różnorodności (patrz: s ). Wcześniej byliśmy także zaangażowani merytorycznie w zakończony w 2011 roku projekt Urzędu Regulacji Energetyki Społeczna Odpowiedzialność Sektora Energetycznego. W 2012 roku FOB został zaproszony do grona instytucji mających prawo zgłaszania kandydatów do Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP jednego z najbardziej prestiżowych wyróżnień gospodarczych w Polsce w kategorii Ład korporacyjny i Społeczna Odpowiedzialność Biznesu. PROMOCJA RAPORTOWANIA SPOŁECZNEGO Radzenie sobie ze zmianami zachodzącymi zarówno w obszarze środowiskowym, jak i społecznym jest obecnie ogromnym wyzwaniem. Coraz bardziej widoczna staje się konieczność podążania drogą zrównoważonego rozwoju. Idea ta jest także coraz bardziej doceniana. Raportowanie społeczne, czyli prezentowanie danych pozafinansowych dotyczących osiągnięć firmy/organizacji na polu zrównoważonego rozwoju szerokiej grupie odbiorców, pozwala na przejrzystość, czego efektem jest wzrost zaufania interesariuszy. Pomijając wiele innych korzyści, daje również obraz wpływu, jaki firma/organizacja wywiera na społeczeństwo i środowisko, co umożliwia formułowanie konkretnych oczekiwań dotyczących podjęcia przez nią odpowiedzialności za to oddziaływanie. Zwracanie uwagi na znaczenie raportowania społecznego, zachęcanie do jego prowadzenia i wskazywanie dobrych praktyk w tym zakresie to główne cele konkursu Raporty Społeczne, w którym nagradzane są najlepiej sporządzone raporty społeczne firm działających w Polsce *. Zainicjowany w 2007 roku przez Forum Odpowiedzialnego Biznesu, PwC i CSR Consulting, w latach 2011 i 2012 miał już swoją 5. i 6. edycję (w 2012 roku CSR Consulting połączyło się z SGS i obecnie to ta firma jest partnerem konkursu) i wciąż pozostaje unikalną na polskim rynku inicjatywą. Honorowym patronatem objęło konkurs Ministerstwo Gospodarki. LICZBA ZGŁOSZONYCH RAPORTÓW 2011 rok (5. edycja) rok (6. edycja) 28 Poprzez konkurs wyróżniamy przedsiębiorstwa, które potrafią w sposób jasny, przejrzysty oraz wiarygodny zaprezentować swoje dokonania w publikowanych raportach. Mamy nadzieję, że nasza inicjatywa przyczyni się do wzrostu świadomości na temat wagi upubliczniania rezultatów działań firm w obszarze społecznej odpowiedzialności. Przejrzysta informacja biznesu na temat jego wpływu na społeczeństwo i środowisko oraz sposobów intensyfikowania oddziaływań pozytywnych i niwelowania tych negatywnych, leży w interesie całego społeczeństwa. W obecnym świecie firmy, zwłaszcza należące do największych graczy, odciskają wyraźne ślady, za które ponoszą odpowiedzialność. Interesariusze mają prawo otrzymać informację na ich temat, by móc ocenić działania firmy i zdecydować o poparciu ich bądź nie. Wyrażać się ono może w zakupie lub rezygnacji z zakupu produktów i usług danej firmy (kiedy jesteśmy w roli konsumenta), włączenia firmy do grona pożądanych pracodawców (gdy występujemy w roli pracownika), zakupie akcji danej firmy (w przypadku akcjonariuszy). Raportowanie daje też dostęp do informacji mediom oraz opinii publicznej, stanowi także źródło wiedzy dla ekspertów, aktywistów i rządzących. Konkurs Raporty Społeczne przyczynia się pośrednio do promowania i wzrostu przejrzystości informacji, wspierając tym samym budowę zaufania i powiększając kapitał społeczny. Zgłoszone do konkursu raporty mogą otrzymać nagrodę w następujących kategoriach: główna, nagroda Ministerstwa Gospodarki, najlepszy debiut, nagroda internautów oraz nagroda dziennikarzy (od 2012 roku). Często przyznawane jest także wyróżnienie specjalne. * W Polsce raportowanie społeczne jest wciąż dobrowolne dla wszystkich firm. W Europie są jednak kraje, takie jak na przykład Francja, Holandia, Dania, Szwecja, Wielka Brytania, Norwegia, Portugalia, Niemcy, Grecja, Włochy, Finlandia, które wprowadziły regulacje nakazujące obowiązek raportowania (w różnym stopniu) kwestii związanych ze zrównoważonym rozwojem dla wybranych grup firm, głównie spółek skarbu państwa. Więcej na Raportyspoleczne

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw

Czy odpowiedzialny biznes zmieni polskie firmy? Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Prezentacja wyników badania kondycji dużych przedsiębiorstw Jeszcze przed kryzysem opinie liderów światowego biznesu wskazywały rosnący potencjał tego obszaru zarządzania. Odpowiedzialne zarządzanie (CR)

Bardziej szczegółowo

INICJATYWY PROPRACOWNICZE

INICJATYWY PROPRACOWNICZE INICJATYWY PROPRACOWNICZE Wolontariat pracowniczy jako narzędzie budowania wartości firmy Mirella Panek-Owsiańska Prezes, Dyrektorka Generalna Forum Odpowiedzialnego Biznesu Krzysztof Kaczmar Dyrektor

Bardziej szczegółowo

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR GWARANCJA JAKOŚCI, PROMOCJA BIZNESU I WSPARCIE MERYTORYCZNE O POLSKIM FORUM HR HISTORIA I DOKONANIA CZŁONKOWIE POLSKIEGO FORUM HR Polskie Forum HR powstało w 2002 roku z

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe i biznes - korzyści współpracy międzysektorowej. Sochaczew, 23 września 2009

Organizacje pozarządowe i biznes - korzyści współpracy międzysektorowej. Sochaczew, 23 września 2009 Organizacje pozarządowe i biznes - korzyści współpracy międzysektorowej Sochaczew, 23 września 2009 Forum Odpowiedzialnego Biznesu Forum Odpowiedzialnego Biznesu jest pierwszą i jedyną organizacją w Polsce,

Bardziej szczegółowo

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR. www.polskieforumhr.pl

CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR. www.polskieforumhr.pl CZŁONKOSTWO W POLSKIM FORUM HR O POLSKIM FORUM HR HISTORIA I DOKONANIA CZŁONKOWIE POLSKIEGO FORUM HR Polskie Forum HR powstało w 2002 roku z inicjatywy największych agencji zatrudnienia działających wówczas

Bardziej szczegółowo

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH

MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH MIERZENIE EFEKTYWNOŚCI DZIAŁAŃ SPOŁECZNYCH PRAKTYCZNE WYKORZYSTANIE MODELU LBG W FUNDACJACH KORPORACYJNYCH Warszawa, 11 września 2014r. Małgorzata Greszta, SGS Polska NASZA EKSPERCKA WIEDZA W ZAKRESIE

Bardziej szczegółowo

Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne

Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne Informacja prasowa Warszawa, 2 sierpnia 2013 r. Polskie firmy coraz bardziej odpowiedzialne Coraz więcej przedsiębiorstw wprowadza programy i praktyki społeczne oraz środowiskowe do swojej podstawowej

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

Analiza zwycięskich raportów z 5 edycji konkursu Raporty Społeczne 2007-2011

Analiza zwycięskich raportów z 5 edycji konkursu Raporty Społeczne 2007-2011 Analiza zwycięskich raportów z 5 edycji konkursu Raporty Społeczne 2007-2011 Raporty Społeczne Nagrody za najlepiej sporządzone raporty z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu to inicjatywa mająca

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia...

Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia... Uchwała Nr... - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia... w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy Gminy Biesiekierz na rok 2011 z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami działającymi

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010

KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 KARTA WSPÓŁPRACY GMINY SIEDLEC Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA LATA 2005 2010 Wrzesień 2005 ROZDZIAŁ I Definicje i określenia 1. Definicje: - działalność pożytku publicznego jest to działalność społecznie

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu

Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Strategia społecznej odpowiedzialności biznesu Od 10 lat działamy na rynku, starając się utrzymywać wysoką pozycję, zarówno na polu ogólnopolskim, jak i lokalnym. Współpracujemy z najlepszymi producentami,

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r.

Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r. Uchwała Nr III/. /14 - projekt - Rady Gminy w Biesiekierzu z dnia. grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia rocznego programu współpracy Gminy Biesiekierz na rok 2015 z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

CSR drogą do zrównoważonego rozwoju

CSR drogą do zrównoważonego rozwoju CSR drogą do zrównoważonego rozwoju CSR drogą do zrównoważonego rozwoju Jesteśmy jedną z dziesięciu największych agencji pracy i doradztwa personalnego w Polsce. Na rynku działamy od 2006 r. Kapitał firmy

Bardziej szczegółowo

Partnerem medialnym i wydawcą Rankingu jest Dziennik Gazeta Prawna, Grupa kapitałowa INFOR PL S.A., ul. Okopowa 58/72, Warszawa.

Partnerem medialnym i wydawcą Rankingu jest Dziennik Gazeta Prawna, Grupa kapitałowa INFOR PL S.A., ul. Okopowa 58/72, Warszawa. Regulamin konkursu Ranking Odpowiedzialnych Firm 2015 1 Organizacja Rankingu Odpowiedzialnych Firm 2015 Ranking Odpowiedzialnych Firm 2015 (dalej nazywany Rankingiem) przygotowują: prof. Bolesław Rok,

Bardziej szczegółowo

Część I. Kryteria oceny programowej

Część I. Kryteria oceny programowej Część I Kryteria oceny programowej 1. Jednostka formułuje koncepcję rozwoju ocenianego kierunku. 1) Koncepcja kształcenia nawiązuje do misji Uczelni oraz odpowiada celom określonym w strategii jednostki,

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Misja i wartości Grupy Kapitałowej GPW Misja Grupy Kapitałowej GPW Naszą misją jest rozwijanie efektywnych mechanizmów

Bardziej szczegółowo

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r.

Strategia CSR. Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Sierpień 2015 r. Strategia CSR Grupy Kapitałowej Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie Sierpień 2015 r. Strategia CSR GK GPW Założenia Dlaczego CSR jest ważny dla naszej Grupy Wymiar compliance: rozporządzenie Market

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu dla Dziennikarzy Pióro odpowiedzialności

Regulamin Konkursu dla Dziennikarzy Pióro odpowiedzialności Regulamin Konkursu dla Dziennikarzy Pióro odpowiedzialności 1 Organizatorzy Organizatorem Konkursu Dziennikarskiego Pióro odpowiedzialności [ Konkurs ] jest Forum Odpowiedzialnego Biznesu [ Organizator

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do partnerstwa. Warszawa, 23.12.2013

Zaproszenie do partnerstwa. Warszawa, 23.12.2013 Zaproszenie do partnerstwa Warszawa, 23.12.2013 Zaproszenie do partnerstwa Zapraszam Państwa do partnerstwa w ramach 5. Targów CSR Biznes. Społeczeństwo. Środowisko. To jedyne poświęcone tematyce odpowiedzialnego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr. Rady Gminy Oleśnica z dnia.2014 r.

Uchwała Nr. Rady Gminy Oleśnica z dnia.2014 r. Uchwała Nr. Rady Gminy Oleśnica z dnia.2014 r. w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Oleśnica z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2015.

Bardziej szczegółowo

Realizacja misji firmy poprzez działania CSR. Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline

Realizacja misji firmy poprzez działania CSR. Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline Realizacja misji firmy poprzez działania CSR Justyna Czarnoba Menedżer Komunikacji Korporacyjnej GlaxoSmithKline O GlaxoSmithKline Jedna z wiodących firm farmaceutycznych na świecie - ponad 100 tysięcy

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Polska Rada Organizacji Młodzieżowych. Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018

Polska Rada Organizacji Młodzieżowych. Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018 Polska Rada Organizacji Młodzieżowych Misja, Wizja, Strategia na lata 2014 2018 Misja PROM Wzmacnianie głosu i potencjału młodych ludzi i organizacji młodzieżowych poprzez rzecznictwo ich interesów oraz

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Przyszłość to technologia

Przyszłość to technologia Przyszłość to technologia - twórz ją z nami Innowacyjne projekty dla prestiżowych klientów Wdrażamy jedne z największych w kraju projekty z dziedziny informatyki i nowoczesnych technologii. Realizujemy

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA CZĘSTOCHOWY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI na lata 2011-2015. Uzasadnienie programu

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA CZĘSTOCHOWY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI na lata 2011-2015. Uzasadnienie programu Załącznik do Uchwały Nr 104/VIII/2011 Rady Miasta Częstochowy z dnia 26 maja 2011 r. WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA CZĘSTOCHOWY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI na lata 2011-2015 Uzasadnienie programu

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych

Model współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych Model administracji publicznej i organizacji Czym jest Model? Systemowe podejście do z organizacjami pozarządowymi 1 Kto jest odbiorcą Modelu? Poziom krajowy: organy administracji państwowej Poziom regionalny:

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA

III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA III Śląski Okrągły Stół nt. Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KONFERENCJA Działalność Rady do spraw Społecznej Odpowiedzialności Biznesu w latach 2011-2014 Katowice, 29.10.2014 r. CSR co to jest? Społeczna

Bardziej szczegółowo

Global Compact i Akademia Program: PRME

Global Compact i Akademia Program: PRME Global Compact i Akademia Program: PRME Kamil Wyszkowski Dyrektor Biura Projektowego UNDP w Polsce Krajowy Koordynator Inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ Global Compact Global Compact Największa na

Bardziej szczegółowo

OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ

OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ OFERTA PROJEKTU CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Centrum Aktywności Lokalnej to projekt oferujący kompleksowe wsparcie dla organizacji pozarządowych oraz grup nieformalnych działających na terenie województwa

Bardziej szczegółowo

British American Tobacco Polska. Biznes, Nauka i CSR

British American Tobacco Polska. Biznes, Nauka i CSR British American Tobacco Polska Biznes, Nauka i CSR Akademia Augustowska British American Tobacco Polska Firma obecna w Polsce od 1991 roku a od 1997 pod nazwą British American Tobacco Polska W 2008 roku

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH

REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH REGULAMIN STOWARZYSZENIA MEDIATORÓW CYWILNYCH ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Stowarzyszenie Mediatorów Cywilnych (zwane dalej Stowarzyszeniem ) jest stowarzyszeniem zwykłym działającym na podstawie

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych?

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Opracowanie: Cezary Konrad Wójcik, Politechnika Poznańska 18 czerwca 2007r. 1 Pomysł na projekt Wybór r odpowiedniego programu Dostosowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A N R... RADY MIASTA KUTNO z dnia...

U C H W A Ł A N R... RADY MIASTA KUTNO z dnia... PROJEKT U C H W A Ł A N R... RADY MIASTA KUTNO z dnia... w sprawie Karty współpracy Miasta Kutno z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

ABC odpowiedzialnej firmy Cykl szkoleń z podstaw CSR i zrównoważonego rozwoju

ABC odpowiedzialnej firmy Cykl szkoleń z podstaw CSR i zrównoważonego rozwoju ABC odpowiedzialnej firmy Cykl szkoleń z podstaw CSR i zrównoważonego rozwoju O cyklu szkoleń Kurczące się zasoby naturalne, rosnąca świadomość ekologiczna i konsumencka sprawiają, że firmy dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

CSR w ING Banku Śląskim

CSR w ING Banku Śląskim CSR w ING Banku Śląskim czyli sztuka odpowiedzialności społecznej Joanna Dymna - Oszek Joanna Warmuz Zrównoważony rozwój ING na świecie Zrównoważony rozwój 2000 -raport społeczny ING in Society 2001 Environmental&

Bardziej szczegółowo

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju

Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności Informacja podsumowująca Badanie organizacji pozarządowych prowadzących działania poza granicami kraju 1. Podstawowe informacje o badaniu: Badanie zostało wykonane

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne

WSTĘP. Rozdział I Postanowienia ogólne PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu realizacji zadań publicznych z wykorzystaniem form finansowych przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowanym

Bardziej szczegółowo

współpraca się opłaca

współpraca się opłaca współpraca się opłaca POSTRZEGANIE WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWA SPOŁECZNIE ODPOWIEDZIALNE dr Marta Karwacka 1 co robię... BADAM DORADZAM PISZĘ WYKŁADAM 2 współpraca międzysektorowa

Bardziej szczegółowo

Urząd Miejski w Kaliszu

Urząd Miejski w Kaliszu Urząd Miejski w Kaliszu Jak skutecznie korzystać z możliwości współpracy wdrożenie Modelu współpracy administracji publicznej i organizacji pozarządowych w Kaliszu Barbara Bocheńska Biuro Obsługi Inwestora

Bardziej szczegółowo

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU

KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU KOALICJA NA RZECZ ODPOWIEDZIALNEGO BIZNESU Prezentacja wyników badania świadomości CSR: badanie wśród pracowników (na przykładzie branży teleinformatycznej) Przygotowano dla: Przygotowali: Marta Kudrewicz,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA CERTYFIKACYJNA. Część B

ANKIETA CERTYFIKACYJNA. Część B ANIETA CERTYFIACYJNA. Część B Ankieta certyfikatu pytania szczegółowe Pytania ankiety certyfikującej są co do zasady pytaniami zamkniętymi. Istotne dodatkowe informacje w odpowiedzi na kolejne pytania

Bardziej szczegółowo

Kreatywne rozwiązania dla biznesu

Kreatywne rozwiązania dla biznesu Kreatywne rozwiązania dla biznesu Słowo wstępne Szanowni Państwo, Jeżeli chcecie mieć wpływ na region, miasto i to co się dzieje w Państwa okolicy, serdecznie zapraszam do włączenia się w działania Funduszu

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

Na terenie miasta aktywnie działa ok. 150 organizacji pozarządowych z czego 26 ma status organizacji pożytku publicznego 1. 1 Dane z marca 2015 r.

Na terenie miasta aktywnie działa ok. 150 organizacji pozarządowych z czego 26 ma status organizacji pożytku publicznego 1. 1 Dane z marca 2015 r. Sprawozdanie z realizacji przez Gminę Miasto Ostrów Wielkopolski programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności

Bardziej szczegółowo

k r a k o w a i r p o r t. p l Strategia społecznej odpowiedzialności Kraków Airport na lata 2016-2018

k r a k o w a i r p o r t. p l Strategia społecznej odpowiedzialności Kraków Airport na lata 2016-2018 Strategia społecznej odpowiedzialności Kraków Airport na lata 2016-2018 Wprowadzenie CSR Corporate Kraków Airport jest spółką prowadzącą szeroką działalność z zakresu społecznej odpowiedzialności biznesu

Bardziej szczegółowo

Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji pozarządowych i ich wizerunku

Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji pozarządowych i ich wizerunku KONFERENCJA Rok po VII OFIP - Droga do Polski Obywatelskiej. Strategiczna Mapa Drogowa Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego 15-16 października 2015 r. Strategiczna Mapa Drogowa a wyniki badań organizacji

Bardziej szczegółowo

Raport z działań 10.2005-06.2006. Warszawa, Lipiec 2006

Raport z działań 10.2005-06.2006. Warszawa, Lipiec 2006 Raport z działań 10.2005-06.2006 Forum Odpowiedzialnego Biznesu Warszawa, Lipiec 2006 Wydarzenia Forum Jesień 2005 - uruchomienie nowego portalu www.odpowiedzialnybiznes.pl 7-8.11.2005 Konferencja oraz

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu

Społeczna odpowiedzialność biznesu Społeczna odpowiedzialność biznesu Celem prezentacji jest przedstawienie podstawowych założeń koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR), coraz częściej realizowanej przez współczesne przedsiębiorstwa.

Bardziej szczegółowo

Oferta dla III sektora

Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla III sektora Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy

CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy CSR w małych i średnich przedsiębiorstwach w Polsce - stan obecny, wyzwania, perspektywy Płock, 27.02.2013 Czym jest Forum Odpowiedzialnego Biznesu? Forum Odpowiedzialnego Biznesu Od 2000 rok podejmujemy

Bardziej szczegółowo

Oferta dla uczelni. Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum. www.extremum.org.pl

Oferta dla uczelni. Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum. www.extremum.org.pl Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum Oferta dla uczelni Stowarzyszenie Młodych Profesjonalistów Extremum ul. Garncarska 2/9, 61-817 Poznań tel. 501 684 242 e-mail: extremum@extremum.org.pl

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna TU INTER Polska SA oraz TU INTER-ŻYCIE Polska SA

Polityka informacyjna TU INTER Polska SA oraz TU INTER-ŻYCIE Polska SA Polityka informacyjna TU INTER Polska SA oraz TU INTER-ŻYCIE Polska SA Postanowienia wstępne 1 1. Dokument ten określa zasady polityki informacyjnej TU INTER Polska SA oraz TU INTER-ŻYCIE Polska SA (zwanych

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Praktyki zarządzania talentami w Polsce. Badanie House of Skills, 2015

Praktyki zarządzania talentami w Polsce. Badanie House of Skills, 2015 Praktyki zarządzania talentami w Polsce Badanie House of Skills, 2015 Co badaliśmy? Jakie zmiany dokonały się w ramach zarządzania talentami na polskim rynku w ciągu ostatnich 10 lat? Jakie praktyki i

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku Wersja nr 1 z 13 października 2015 r. Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku w sprawie: przyjęcia na rok 2016 programu współpracy Gminy Chmielnik z organizacjami pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 11/2015. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku

UCHWAŁA NR 11/2015. Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku UCHWAŁA NR 11/2015 Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte z dnia 05 marca 2015 roku w sprawie: zmiany Uchwały Senatu Akademii Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte Nr 26/2014

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia. edusquare.pl Łukasz Miedziński

Polityka zatrudnienia. edusquare.pl Łukasz Miedziński Polityka zatrudnienia edusquare.pl Łukasz Miedziński Wykonawca i data sporządzenia dokumentu:... (Data sporządzenia dokumentu) (Pieczęć firmowa Wykonawcy) (Czytelny podpis Wykonawcy) Beneficjent i data

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XL/234/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 29 stycznia 2014 roku

UCHWAŁA Nr XL/234/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 29 stycznia 2014 roku UCHWAŁA Nr XL/234/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 29 stycznia 2014 roku w sprawie przyjęcia Wieloletniego programu współpracy Gminy Lubomierz z organizacjami pozarządowymi i podmiotami, o których

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PUCHACZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W 2015 ROKU

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PUCHACZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W 2015 ROKU PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PUCHACZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W 2015 ROKU Współpraca Gminy Puchaczów z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

Koalicja Rzeczników Etyki w ramach Programu Biznes a Prawa Człowieka 2014-2020

Koalicja Rzeczników Etyki w ramach Programu Biznes a Prawa Człowieka 2014-2020 Koalicja Rzeczników Etyki w ramach Programu Biznes a Prawa Człowieka 2014-2020 KWESTIONARIUSZ Poniższe pytania zostały przygotowane w ramach Koalicji Rzeczników Etyki UN Global Compact w Polsce. Naszym

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o:

PROJEKT. Wstęp. Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Ilekroć w niniejszym programie jest mowa o: PROJEKT Program Współpracy Gminy Gostynin z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2013 Wstęp

Bardziej szczegółowo

CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ. Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL

CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ. Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL CERTYFIKAT JAKOŚCI CENTRUM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ Przyznawany przez Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej CAL MISJA Certyfikat Jakości Centrum Aktywności Lokalnej (CAL) podkreśla sposób działania organizacji/instytucji

Bardziej szczegółowo

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT

STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT STATUT FORUM WSPÓŁPRACY EMPOWERMENT I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Forum Współpracy Empowerment, nazywane dalej Forum, jest autonomicznym ciałem bez osobowości prawnej. 2. Forum powołuje się na czas nieokreślony.

Bardziej szczegółowo

powiat jeleniogórski

powiat jeleniogórski powiat jeleniogórski Rozwój uzdrowisk szansą rozwoju organizacji pozarządowych w powiatach jeleniogórskim, kłodzkim i wałbrzyskim To projekt, którego głównym celem jest wzmocnienie potencjału organizacji

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ZDZIESZOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZ

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ZDZIESZOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZ Załącznik do projektu uchwały nr... Rady Miejskiej w Zdzieszowicach z dnia... PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ZDZIESZOWICE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU

Bardziej szczegółowo

Planowany termin konkursu i tryb procedury konkursowej. Wartość alokacji na konkurs. III kwartał 2011 r. Konkurs zamknięty. II kwartał 2011 r.

Planowany termin konkursu i tryb procedury konkursowej. Wartość alokacji na konkurs. III kwartał 2011 r. Konkurs zamknięty. II kwartał 2011 r. Planowany harmonogram konkursów ogłaszanych przez Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej w 2011 roku Poddziałanie Typ/typy projektów przewidzianych

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE...

NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE... NAJWAŻNIEJSZE JEST NIEWIDOCZNE......TAK JAK 170 TYS. KM NASZYCH GAZOCIĄGÓW. 2 MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG MIEJSCE NA RYNKU GAZU DZIAŁALNOŚĆ PSG Jesteśmy nowoczesnym przedsiębiorstwem o bogatych

Bardziej szczegółowo

CSR w Wielkim Formacie

CSR w Wielkim Formacie CSR w Wielkim Formacie Prezentacja założeń projektu budowania społecznej odpowiedzialności biznesu w Opinion Strefa Druku Sp.zo.o. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK. z dnia. roku

Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK. z dnia. roku Projekt UCHWAŁA NR RADY MIASTA i GMINY DOLSK z dnia. roku w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami na 2015 rok Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych

Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych Porozumienie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych 1. Postanowienia ogólne 1. Powstanie Lokalnej Sieci Organizacji Pozarządowych, zwanej dalej Siecią jest konsekwencją działań projektu Osiemnastka w

Bardziej szczegółowo

OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM

OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM Działalność statutowa organizacji pozarządowych koncentrujących się wokół określonego problemu, potrzeby czy sprawy jest zwykle działalnością pożytku publicznego, tj.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014

Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014 Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014 Stowarzyszenie Gdański Obszar Metropolitalny realizuje jako lider

Bardziej szczegółowo