WPŁYW REGULARNYCH ĆWICZEŃ FIZYCZNYCH NA JAKOŚĆ ŻYCIA KOBIET W TRAKCIE CHEMIOTERAPII RAKA PIERSI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WPŁYW REGULARNYCH ĆWICZEŃ FIZYCZNYCH NA JAKOŚĆ ŻYCIA KOBIET W TRAKCIE CHEMIOTERAPII RAKA PIERSI"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2013, 82, 3, KATARZYNA HOJAN, OWIDIA OZGA-MAJCHRZAK, MARTA LISZKA WPŁYW REGULARNYCH ĆWICZEŃ FIZYCZNYCH NA JAKOŚĆ ŻYCIA KOBIET W TRAKCIE CHEMIOTERAPII RAKA PIERSI THE IMPACT OF REGULAR PHYSICAL EXERCISES DURING CHEMOTHERAPY ON QUALITY OF LIFE IN BREAST CANCER WOMEN Oddział Rehabilitacji Dziennej Wielkopolskiego Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie w Poznaniu Kierownik: dr n. med. Katarzyna Hojan Streszczenie Wstęp. Rehabilitacja poprzez aktywność fizyczną jest interwencją medyczną mogącą złagodzić objawy związane z leczeniem onkologicznym i pomaga chorym w powrocie do stanu zdrowia, który pacjenci mieli przed leczeniem nowotworu. Cel pracy. Analiza wpływu regularnych ćwiczeń fizycznych w trakcie chemioterapii (CHT) na ocenę jakości życia (QoL) u kobiet z rakiem piersi. Materiał i metody. Ocenie poddano grupę 57 kobiet w wieku lat leczonych cytostatykami z powodu raka piersi po zabiegu operacyjnym. Grupa pacjentek zakwalifikowanych do badania została podzielona na dwie: chore, które stosowały regularnie ćwiczenia fizyczne w trakcie CHT i grupę kontrolną chore, które nie stosowały regularnych ćwiczeń w trakcie CHT. Analizie statystycznej poddano wyniki ocen QoL uzyskanych na podstawie kwestionariuszy Europen Organisation Research and Treatment QLQ-C30 i QLQ-BR23. Ocenę QoL dokonano u badanych przed rozpoczęciem CHT i dwa tygodnie po jej zakończeniu. Wyniki. Na podstawie uzyskanych wyników obserwowano istotne statystycznie różnice dotyczące zarówno oceny ogólnej QoL oraz funkcjonowania fizycznego i objawów niepożądanych. Wyższe wartości ocen dotyczyły funkcjonowania emocjonalnego w grupie ćwiczącej. Spadek ocen dotyczył natomiast odczuwanego bólu i dolegliwości ze strony piersi operowanej w tej grupie pacjentów. Wnioski. Regularne stosowanie aktywności fizycznej w trakcie leczenia cytostatykami u kobiet z rakiem piersi wpływa pozytywnie na ocenę QoL oraz powoduje zmniejszenie odczuwania przez chore objawów ubocznych wynikających z terapii nowotworu. SŁOWA KLUCZOWE: nowotwór, rehabilitacja, aktywność fizyczna, jakość życia. Abstract Introduction. Physical medicine and rehabilitation using physical activity is a medical intervention, which might alleviate the symptoms associated with cancer treatment and help patients return to health, that patients had before cancer treatment. Aim. Analysis the impact of regular exercises during chemotherapy (CHT) to assess quality of life (QoL) in breast cancer women. Material and methods. A group of 57 women, aged years, subject to cytostatic treatment for breast cancer, after surgery. The patients were divided into two groups: patients who exercised regularly during the CHT and the control group patients who did not use regular exercise during the CHT. Statistical analysis of the results of the evaluations were obtained on the basis of QoL questionnaires from Europe Organisation Research and Treatment: QLQ-C30 and QLQ-BR23. QoL assessment was made in subjects of CHT before and two weeks after its completion. Results. Based on the results we observed statistically significant differences in both the overall assessment of QoL and physical functioning, and side effects. Higher values were related to ratings of emotional functioning in the exercise group, while the decline in ratings concerned the pain and discomfort on the part of the breast operated in these patients. Conclusions. Regular use of physical activity during cytotoxic therapy in women with breast cancer has a positive effect on the assessment of QoL and reduces the sensation by the sick patients of the side effects resulting from cancer treatment. KEY WORDS: neoplasm, rehabilitation, physical activity, quality of life. Wstęp Rehabilitacja pacjentów onkologicznych wymaga stosowania takich metod badania klinicznego, aby móc ocenić sprawność fizyczną i psychiczną z uwzględnieniem rodzaju nowotworu oraz formy jego leczenia. Chorzy ze względu na dolegliwości związane z samą chorobą oraz z terapią onkologiczną, wymagają szczególnej opieki, w tym rehabilitacji [1, 2]. Jej celem jest zapobieganie i ograniczenie powikłań leczenia nowotworu oraz zmniejszenie emocjonalnych i fizycznych skutków choroby [1 3]. Aktywność fizyczna jest częścią postępowania w procesie rehabilitacji psychicznej chorych. Polega na mobilizacji rezerw psychicznych w celu przystosowania się do normalnego życia i powrotu do pracy [3, 4]. Zdrowie jako stan pełnego, dobrego samopoczucia psychicznego oraz społecznego wydaje się najlepszym opisem jakości życia (QoL), obejmującej stan fizyczny i sprawność ruchową, stan psychiczny, sytuację społeczną oraz doznania somatyczne [5, 6]. W medycynie opisano jakość życia uwarunkowaną stanem zdrowia (Health Related Quality of Life HRQoL). Pojęcie to wprowadził Schipper ze współpracownikami [5, 6] i określili je jako wielowymiarową przestrzeń między człowiekiem, jego chorobą oraz środowiskiem, w którym on

2 216 Katarzyna Hojan i inni żyje [6]. Na dobrą QoL ma także wpływ aktywność ruchowa człowieka, rozumiana jako zdolność do wykonywania czynności życia codziennego i uprawiania dyscyplin sportowych w stopniu podstawowym, dostosowanych do możliwości i zainteresowań badanego [5]. QoL jest strukturą wieloczynnikową i może także służyć do oceny terapii (monitorowanie) w różnych grupach pacjentów [7, 8]. Ocena QoL ma szczególne znaczenie w przypadku pacjentów chorych onkologicznie [7 9]. Narodowy Instytut Raka w USA (National Cancer Institute NCI) i Europejska Organizacja do Badań i Leczenia Chorób Nowotworowych (The European Organization for Research and Treatment of Cancer - EORTC) powołały grupy badawcze do oceny QoL u chorych leczonych z powodu nowotworów, dla których badania prowadzone są w większości krajów Europy, w tym w Polsce [7, 9, 10]. Kwestionariusze EORTC są czułymi instrumentami w odpowiedzi na zmiany stanu klinicznego chorych zachodzące na przestrzeni czasu i na tyle uniwersalne, aby pozwolić na porównanie ich w ramach różnych ośrodków onkologicznych i serii badawczych [9, 10]. Cel Celem badania była analiza wpływu regularnych ćwiczeń fizycznych w trakcie chemioterapii u kobiet z rakiem piersi na ocenę jakości ich życia. Materiał Do badania zakwalifikowano 57 kobiet w trakcie leczenia raka piersi w Wielkopolskim Centrum Onkologii w Poznaniu na podstawie kryteriów włączenia. Zaliczono do nich: wiek od 18. do 70. roku życia, płeć żeńska, potwierdzony histopatologicznie rak piersi, planowane leczenie cytostatykami po leczeniu operacyjnym wg schematu AC (Adriamycin, Cyclofosfamid) lub CMF (Cyclofosfsmid, Methotrexat, Fluorouracyl), brak przerzutów odległych, stan ogólny dobry na podstawie skali sprawności ECOG (Eastern Co-operative Oncology Group) 0-1, brak w wywiadzie chorobowym występowania schorzeń układu kostno-stawowego oraz chorób endokrynnych, niewydolności krążenia (powyżej II NYHA) i innych chorób nowotworowych. Kryteria wyłączenia z badania dotyczyły chorych, którzy nie spełnili kryteriów włączenia, zrezygnowali z badania, u których stwierdzono pogorszenie stanu ogólnego (istotne spadki parametrów morfologicznych krwi czy dyskwalifikacja z ćwiczeń przez onkologa prowadzącego) lub wystąpiły przerzuty odległe, progresja choroby. Grupę badaną podzielono na dwie: grupę A stanowiła część chorych, które stosowały regularnie ćwiczenia fizyczne według zaleceń protokołu w trakcie chemioterapii (CHT) oraz grupę B (kontrolną) do której należały pacjentki, które nie stosowały żadnej regularnej aktywności fizycznej w trakcie CHT. Ocenę grup badanych przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1. Ocena grup badanych Table 1. Characteristics of the study groups A n = 32 B n = 25 Dane antropometryczne/ Anthropometrical measures średnia ± SD (min-max)/mean ± SD (min-max) Wiek [lata]/age [years] 54,3 ± 6,9 (32,8-68,2) 52,7 ± 8,3 (30,1-66,8) Wzrost [cm]/height [cm] 164,4 ± 5,6 ( ) 166,2 ± 6,7 ( ) Masa ciała [kg]/ Body mass [kg] 65,3 ± 11,2 (48,3-94,2) 63,5 ± 8,9 (52,1-82,7) BMI [kg/m 2 ] 24,7 ± 3,1 (17,1-30,1) 23,3 ± 4,9 (20,9-27,9) Zastosowane leczenie/treatment Strona piersi operowanej/side of operated breast prawa/right lewa/left Leczenie operacyjne/surgical treatment oszczędzające pierś/breast conserving therapy mastektomie totalne/total mastectomy Chemioterapia (schemat)/scheme of chemotherapy: AC CMF Stopnie zaawansowania wg TNM/TNM stage T 1,N 1,M 0 T 1,N 2,M 0 T 2,N 1,M 0 Liczba osób (procent badanych)/number of patients (% of patients) 17 (53,1%) 15 (46,9%) 19 (59,3%) 13 (40,7%) 17 (53,1%) 15 (46,9%) 14 (43,7%) 11 (34,4%) 7 (21,8%) 13 (52%) 12 (48%) 15 (60%) 10 (40%) 15 (60%) 10 (40%) 12 (48%) 10 (40%) 3 (12%) SD odchylenie standardowe/standard deviation; min minimum; max maximum

3 Wpływ regularnych ćwiczeń fizycznych na jakość życia kobiet w trakcie chemioterapii raka piersi 217 Metodyka badania Badanie miało charakter nierandomizowanego, prospektywnego badania klinicznego. Na jego przeprowadzenie uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej przy Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. U chorych zakwalifikowanych do obserwacji zostały przeprowadzone dwa badania: I (wyjściowe) przed rozpoczęciem CHT, II (końcowe) po 2 tygodniach od zakończenia CHT. Ocenę QoL grup badanych dokonano przy użyciu kwestionariuszy skonstruowanych przez EORTC: QLQ- C30 wersja 3.0 i QLQ-BR23. Na użycie kwestionariuszy otrzymano zgodę EORTC. Kwestionariusz EORTC QLQ-C30 składa się z 30 pytań i jest specyficzny dla chorób nowotworowych i stworzony do samodzielnego wypełnienia przez chorego. EORTC QLQ-C30 składa się ze skali oceny ogólnego stanu zdrowia, pięciu skal funkcjonalnych (fizycznej, czynności, emocje, społecznej, funkcje poznawcze) i dziewięciu skal objawów (zmęczenie, ból, nudności i wymioty, duszności, zaburzenia snu, zaparcia, biegunki i poziom zadowolenia z sytuacji finansowej) [10]. EORTC QLQ-BR23 zawiera 23 pytania pogrupowane w cztery skale funkcjonalne (obraz własnego ciała, funkcjonowania i satysfakcji sfery seksualnej oraz przyszłej perspektywy) i cztery skale objawów (oceny ogólnoustrojowych działań niepożądanych leczenia, dolegliwości ze strony ramienia, piersi i wypadanie włosów) [11]. Wszystkie wyniki uzyskane z poszczególnych elementów kwestionariuszy są określane liczbowo w zakresie od 0 do 100. Wyższa ocena w skali funkcjonalnej oznacza lepszy poziom funkcjonowania, natomiast niższa w ocenie objawów oznacza mniejsze dolegliwości niepożądane. Program ćwiczeń fizycznych Pomiędzy kolejnymi cyklami podania CHT pacjentki z grupy A wykonywały w Oddziale Rehabilitacji Wielkopolskiego Centrum Onkologii wysiłek fizyczny o charakterze wytrzymałościowo-oporowym z częstością 5 razy w tygodniu. Trening rozpoczynał się 5-minutową rozgrzewką, następnie prowadzone były ćwiczenia czynne z oporem kończyn górnych i dolnych (taśma Thera-Band, Hadmar GmbH, Niemcy) trwające minut, a potem chore ćwiczyły na cykloergometrze rowerowym (stacjonarnym) ok minut. Ćwiczenia były zakończone relaksacją z elementami strechingu trwającą 10 minut. W czasie ćwiczeń wysiłek miał charakter umiarkowany tj. z maksymalną wartością tętna w trakcie wysiłku na poziomie 60 65% tętna maksymalnego (HRmax) obliczonego na podstawie wzoru HRmax = 220 wiek [12]. W trakcie wykonywania treningu dopuszczalne były przerwy od ćwiczeń trwające maksymalnie cztery dni po podaniu CHT. Analiza statystyczna Analizę statystyczną wykonano przy użyciu programu STATISTICA v.9.0. Dane ilościowe określono poprzez średnią i odchylenie standardowe. Różnice między wynikami określono przy użyciu testu kolejności par Wilcoxona. Jako istotne statystycznie przyjęto wyniki z poziomem istotności (p) równym lub mniejszym od 0,05. Wyniki W kwestionariuszu QLQ-C30 w całej badanej grupie kobiet stwierdzono spadek oceny ogólnej QoL, przy czym w grupie B był on istotny statystycznie. Obserwowano przy tym spadek ocen dotyczących fizycznego funkcjonowania i wypełniania ról (grupa B). W grupie A nie zaobserwowano istotnych spadków w skali oceny funkcjonalnej, a nawet ich wzrost dotyczący funkcjonowania emocjonalnego chorych (p < 0,05). W skali objawów niepożądanych zauważono wzrost ocen, z wyjątkiem odczuwania bólu (p < 0,05), zaparć oraz zaburzeń gastrycznych (w grupie A). W tabeli 2 przedstawiono zestawienie wartości średnich ocen QoL dla obu grup badanych na podstawie kwestionariusza QLQ-C30 (przed i po zakończeniu CHT). W module kwestionariusza dotyczącego oceny QoL chorych z rakiem piersi, QLQ-BR23, stwierdzono spadek ocen dotyczących fizycznego funkcjonowania i wzrost w skali objawów niepożądanych (z wyjątkiem zmniejszenia ocen dotyczących dolegliwości ze strony piersi operowanej i kończyny górnej w obu badanych grupach). W tabeli 3 przedstawiono zestawienie uzyskanych wyników oceny QoL na podstawie kwestionariusza QLQ-BR23 dla badanych grup.

4 218 Katarzyna Hojan i inni Tabela 2. Zestawienie wyników ocen (średnia i odchylenie standardowe) QoL na podstawie kwestionariuszy QLQ-C30 oraz poziomy istotności statystycznej (p) różnic pomiędzy wynikami Table 2. Mean and standard deviation values (SD) of results from QLQ-C30 questionnaires as well as the level of statistical significance (p) of differences between the study results Parametry jakości życia/ Quality of life parameters Oceniane parametry A B A B P A-B I II I II I-II p I-II p I II Średnia (SD)/mean (SD) Ogólna jakość życia/ Global health status Skala oceny funkcjonalnej/ Functional scale Fizyczne funkcjonowanie/ Physical functioning Pełnienie ról codziennych/ Role functioning Emocjonalne funkcjonowanie/ Emotional functioning Intelektualne funkcjonowanie/ Cognitive functioning Socjalne funkcjonowanie/ Social functioning Skala oceny objawów/ Symptom scale Zmęczenie/ Fatigue Nudności i wymioty/ Nausea and vomiting Ból/ Pain Zaburzenia gastryczne/ Dyspnea Bezsenność/ Insomnia Utrata apetytu/ Appetite loss Zaparcia/ Constipation Biegunka/ Diarrhea Trudności finansowe/ Financial difficulties 45,7 15,5) 83,3 (8,9) 90,9 (11,1) 86,9 (13,8) 77,6 (14,1) 91,1 (14,5) 77,2 (17,7) 18,2 (7,2) 16,8 (13,8) 0,8 (3,6) 32,9 (18,8) 1,6 (7,3) 21,9 (21,8) 4,1 (13,3) 6,5 (13,4) 1,6 (7,3) 12,2 (16,2) 43,2 (12,2) 85,1 (7,9) 88,6 (10,4) 85,7 (13,5) 86,9 (15,6) 90,7 (13,7) 76,8 (17,8) 19,8 (7,2) 20,2 (12,1) 7,2 (6,7) 25,2 (18,7) 8,7 (21,2) 22,7 (28,3) 9,7 (18,6) 6,1 (14,5) 4,4 (11,5) 8,1 (16,3) 44,8 (13,3) 81,3 (5,5) 90,2 (6,2) 88,3 (12,4) 71,3 (13,9) 87,4 (13,8) 76,5 (15,5) 19,1 (5,3) 19,8 (11,2) 0,4 (2,6) 30,3 (14,2) 0,8 (5,2) 21,1 (23,3) 4,8 (14,1) 8,7 (13,6) 1,2 (5,2) 13,2 (12,5) 36,5 (12,6) 76,2 (7,8) 81,4 (11,7) 73,6 (20,7) 72,6 (16,3) 86,6 (12,5) 73,4 (16,6) 27,2 (7,7) 36,8 (16,9) 16,4 (5,3) 35,2 (18,7) 14,8 (7,6) 35,2 (22,7) 21,1 (16,7) 11,8 (13,3) 7,4 (10,3) 9,9 (12,7) -2,5 1,8-2,3-1,3 9,3-0,4-0,4 1,6 3,4 6,4-7,7 7,1 0,8 5,6-0,4 2,8-4,1-8,3-5,1-8,8-14,6 1,7-0,8-3,1 8,1 17,0 16,0 4,9 14,0 14,1 16,3 3,1 5,6-4,3 Δ różnica wartość średnia/level mean of difference; p 0,05, p 0,01; nie istotne statystycznie/not significant

5 Wpływ regularnych ćwiczeń fizycznych na jakość życia kobiet w trakcie chemioterapii raka piersi 219 Tabela 3. Zestawienie wyników ocen (wartość średnia i odchylenie standardowe) QoL na podstawie kwestionariuszy QLQ- BR23 oraz poziomy istotności statystycznej (p) różnic pomiędzy wynikami Table 3. Mean and standard deviation values (SD) of results from QLQ-BR23 questionnaires as well as the level of statistical significance (p) of differences between the study results Parametry jakości życia/ Skala oceny funkcjonalnej/ Functional scales Obraz własnego ciała/ Body image Seksualne funkcjonowanie/ Sexual functioning Radość z seksu/ Sexual enjoyment Przyszłe perspektywy/ Future perspective Skala oceny objawów/ Symptom scales Skutki uboczne terapii/ Systemic therapy side effects Objawy ze strony piersi/ Breast symptoms Objawy ze strony kończyny/ Arm symptoms Utrata włosów / Hair loss A B A B I II I II I-II p I-II p I II Średnia (SD)/ mean (SD) 61,8 59,9 62,2 53,5-1,9-8,7 (10,6) (10,9) (8,1) (11,3) 54,8 46,5 57,1 36,7-8,3-21,6 (11,4) (11,6) (13,2) (15,9) 72,9 63,6 69,5 54,6-9,3-14,9 (17,7) (14,1) (15,7) (18,4) 72,4 59,6 72,1 46,6-12,8-25,5 (21,6) (25,3) (17,8) (21,6) 68,3 64,2 70,5 58,2-4,1-12,3 (13,5) (15,6) (14,2) (16,6) 19,8 20,2 19,3 31,1 0,4 11,8 (6,4) (7,7) (5,9) (8,2) 7,9 10,6 8,5 27,3 2,7 18,8 (7,9) (8,7) (7,4) (9,2) 45,9 21,3 46,7 41,2-24,6-5,5 (10,4) (11,7) (9,1) (8,9) 30,3 15,2 32,1 28,3-15,1-3,8 (9,6) (10,5) (8,4) (9,2) 2,3 32,7 0,3 34,5 30,4 34,2 (5,2) (17,3) (3,2) (12,9) P A-B Δ różnica wartość średnia/level mean of difference; p 0,05, p 0,01; nieistotne statystycznie/not significant Dyskusja Chemioterapia poprawia ogólną przeżywalność chorych na raka piersi, ale również może powodować niekorzystne zmiany w QoL [13], funkcjonowaniu fizycznym [14, 15], czy budowie ciała [16]. Przeprowadzone dotychczas badania [17, 18], w tym własne, wykazały, iż trening fizyczny stosowany w trakcie CHT może poprawić te wyniki. Zaprezentowane badanie dotyczyło oceny wpływu regularnych ćwiczeń fizycznych na ocenę QoL u kobiet z rakiem piersi w trakcie terapii cytostatykami (wg schematu AC lub CMF). W badaniu obserwowano spadek ocen dotyczących ogólnej oceny QoL po leczeniu, jednak w grupie ćwiczącej regularnie ta ocena była istotnie wyższa w stosunku do oceny grupy kontrolnej. Na podstawie modułu kwestionariusza QoL dla chorych z rakiem piersi (QLQ-BR23) obserwowano, iż grupa kobiet ćwicząca miała niższą ocenę (liczbę punktów) dolegliwości w kończynie górnej po stronie operowanej piersi oraz stopień nasilenia objawów ze strony piersi operowanej. Ta obserwacja może wynikać z zastosowanego usprawniania [17]. Prowadzenie rehabilitacji w trakcie leczenia onkologicznego istotnie poprawia QoL w różnych etapach leczenia raka piersi [19, 20]. W badaniu zaobserwowano również wzrost ocen dotyczących zmęczenia (co może mieć związek ze spadkiem parametrów morfologicznych krwi w trakcie CHT [21]), ale wzrost odczuwanego zmęczenia nie był istotny statystycznie w grupie kobiet ćwiczących (w przeciwieństwie do znaczącego wzrostu w grupie kontrolnej). Campbell i wsp. [22] w badaniu u kobiet z rakiem piersi w trakcie hormonoterapii nie wykazali istotnego zmniejszenia zmęczenia u pacjentek, u których stosowano terapię ruchową. Autorzy [22] zaobserwowali przy tym, że poziom sprawności fizycznej i QoL pacjentek korzystających z ćwiczeń ruchowych w porównaniu z grupą nie ćwiczącą był istotnie wyższy. Natomiast Rogers i wsp. [23] oceniając wpływ regularnej aktywności fizycznej przez 12 tygodni u chorych na raka piersi stwierdzili również istotną poprawę ogólnej oceny QoL, funkcjonowania fizycznego oraz wizerunku własnego ciała. Zastosowanie ćwiczeń fizycznych ma pozytywny wpływ na ocenę QoL chorych w trakcie terapii adjuwan-

6 220 Katarzyna Hojan i inni towej i powoduje mniejsze odczuwanie zmęczenia, spadek bezsenności, a nawet odczuwanego bólu u pacjentek [17]. W przedstawionym badaniu zaobserwowano także, iż zaburzenia w sferze seksualnego funkcjonowania zostały ocenione na poziomie porównywalnym jak przed CHT, ale stwierdzono istotny spadek ocen odczuwanej radości z seksu, co może mieć związek z efektem samej CHT, stresem związanym z chorobą nowotworową, jak również niekorzystną oceną wizerunku własnego ciała i związanym z tym brakiem poczucia atrakcyjności [23]. Chawłaczyńska i wsp. [24] oraz Adamczyk i in. [25] opisali zmiany psychiczne w przebiegu leczenia choroby nowotworowej, które przejawiają się między innymi zmniejszonym poczuciem własnej wartości, brakiem akceptacji swojego ciała, lękiem o utratę kobiecości, spadkiem poczucia atrakcyjności seksualnej i pogorszeniem relacji z partnerem. W badaniu własnym stwierdzono lepszą ocenę wizerunku własnego ciała w grupie ćwiczącej po zakończeniu terapii. Podobne obserwacje przeprowadzili Mehnert i wsp. [26] oraz Poorkiani i in. [27]. A zatem zastosowanie ćwiczeń fizycznych w trakcie CHT, biorąc pod uwagę graniczne normy morfologii krwi, wydaje się w pełni uzasadnione i wpisuje się w niezbędną część kompleksowego postępowania leczniczego w przebiegu raka piersi [19, 23, 26]. Wnioski Na podstawie przeprowadzonej analizy wyników stwierdzono, iż regularne stosowanie ćwiczeń fizycznych o umiarkowanym stopniu natężenia w trakcie chemioterapii poprawia ocenę jakości życia oraz zmniejsza odczuwane objawy uboczne terapii cytostatykami u kobiet z rakiem piersi. Konfliktu interesów nie zgłoszono Piśmiennictwo 1. Thorsen L., Gjerset G.M., Loge J.H. et al. Cancer patients' needs for rehabilitation services. Acta Oncol. 2011;50: DePompolo R.W. Development and administration of a cancer rehabilitation program. Phys Med Rehabil State Art Rev. 1994;8: Murawska-Ciałowicz E., Zatoń M. (red.) Znaczenie aktywności ruchowej dla zdrowia. Wyd. AWF, Wrocław; 2005: Mock V., Frangakis C., Davidson N.E. et al. Exercise manages fatigue during breast cancer treatment: A randomized controlled trial. Psycho-Oncology 2005;14: Schipper H. Quality of life: Principles of the clinical paradigm. J Psych Oncol. 1990;8: Goodwin P.J., Black J.T., Bordeleau L.J., Ganz P.A. Healthrelated quality-of-life measurement in randomized clinical trials in breast cancer-taking stock. J Natl Cancer Inst. 2003;95: Walden-Gałuszko K., Majakowicz M. (red.) Jakość życia w chorobie nowotworowej. Wyd. UG, Gdańsk, wyd. I; Cella D.F., Tulski D.S. Measuring quality of life today: Methodological aspect. Oncology 1990;5: Aaronson NK, Cull A, Kaasa S, Sprangers AG. The European Organization for Research and Treatment of Cancer modular approach to quality of life assessment in oncology. Int J Ment Health 1994;23: Sprangers M.A., Cull A., Groenvold M. et al. The European Organization for Research and Treatment of Cancer approach to developing questionnaire modules: an update and overview. EORTC Quality of Life Study Group. Qual Life Res. 1998;7: Sprangers M.A., Groenvold M., Arraras J.I. et al. The EORTC breast cancer specific quality of life questionnaire module: first results from three country field study. J Clin Oncol. 1996;4: Brombosz J., Dylewicz P. (red.) Rehabilitacja kardiologiczna. Stosowanie ćwiczeń fizycznych. Wyd. Elipsa Jaim, Kraków, wyd. III; Kayl A., Meyers C. Side-effects of chemotherapy and quality of life in ovarian and breast cancer patients. Curr Opin Obstet Gynecol. 2006;18: Ogce F., Ozkan S. Changes in functional status and physical and psychological symptoms in women receiving chemotherapy for breast cancer. Asian Pac J Cancer Prev. 2008; 9: Perez E.A., Suman V.J., Davidson N.E., et al. Effect of doxorubicin plus cyclophosphamide on left ventricular ejection fraction in patients with breast cancer in the North Central Cancer Treatment Group N9831 Intergroup Adjuvant Trial. J Clin Oncol. 2004;22: Freedman R.J., Aziz N., Albanes D., et al. Weight and body composition changes during and after adjuvant chemotherapy in women with breast cancer. J Clin Endocrinol Metab. 2004; 89: McNeely M., Campbell K., Rowe B. et al. Effects of exercise on breast cancer patients and survivors: a systematic review and meta-analysis. CMAJ 2006;175: Courneya K.S., Segal R.J., Mackey J.R. et al. Effects of aerobic and resistance exercise in breast cancer patients receiving adjuvant chemotherapy: a multicenter randomized controlled trial. J Clin Oncol. 2007;25: Spence R.R., Heesch K.C., Brown W.J. Exercise and cancer rehabilitation: a systematic review. Cancer Treat Rev. 2010;36: Chen X., Zheng Y., Zheng W. et al. The effect of regular exercise on quality of life among breast cancer survivors. Am J Epidemol. 2009;170: Blair S., Bardwell W.A., Podbelewicz-Schuller Y., Mortimer J.E. Correlation between hemoglobin and fatigue in women undergoing adjuvant chemotherapy without erythropoietinstimulating-agent support. Clin Breast Cancer. 2008;8: Campbell A., Mutrie N., White F. et al. A pilot study of a supervised group exercise programme as a rehabilitant treatment for women with breast cancer receiving adjuvant treatment. Europ J Oncol Nurs. 2005;9: Rogers L.Q., Hopkins-Price P., Vicari S. et al. Physical activity and health outcomes three months after completing a physical activity behavior change intervention: persistent and delayed effects. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2009; 18: Chwałczyńska A., Woźniewski M., Rożek-Mróz K., Malicka I. Jakość życia kobiet po mastektomii. Wiad Lek. 2004; 57:

7 Wpływ regularnych ćwiczeń fizycznych na jakość życia kobiet w trakcie chemioterapii raka piersi Adamczyk M., Woźniak Z. Życie po mastektomii od separacji do normalizacji. Biospołeczne skutki mastektomii. Wyd. AWF, Poznań, 1997: Mehnert A., Veers S., Howaldt D. et al. Effect of phisical exercise rehabilitation group program on anxiety, depression, body image, and health-related quality of life among breast cancer patients. Onkologie 2011;34: Poorkiani M., Abbaszadeh A., Hazrati M. et al. The effect of rehabilitation on quality of life in female breast cancer survivors in Iran. Ind J Med. Pediat Oncol. 2010;31: Adres do korespondencji: dr n. med. Katarzyna Hojan Wielkopolskie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie w Poznaniu Oddział Rehabilitacji Dziennej ul. Garbary Poznań

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny LEK. MED. BEATA SZUTOWICZ-WYDRA Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski Zakład Propedeutyki Onkologii Gdański Uniwersytet Medyczny Gdańsk 2015 1. STRESZCZENIE Rak piersi jest w Polsce

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Jakość życia kobiet z obrzękiem limfatycznym kończyny górnej po leczeniu raka piersi

Jakość życia kobiet z obrzękiem limfatycznym kończyny górnej po leczeniu raka piersi Współczesna Onkologia (2007) vol. 11; 9 (444 448) Cel pracy: Celem badania było określenie jakości życia kobiet z obrzękiem limfatycznym po leczeniu raka piersi. Materiał i metody: Do 1250 kobiet operowanych

Bardziej szczegółowo

Typ histopatologiczny

Typ histopatologiczny Typ histopatologiczny Wiek Stopieo zróżnicowania nowotworu Typ I (hormonozależny) Adenocarcinoma Adenoacanthoma Naciekanie przestrzeni naczyniowych Wielkośd guza Typ II (hormononiezależny) Serous papillary

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

Artykuły oryginalne Original articles

Artykuły oryginalne Original articles NOWOTWORY Journal of Oncology 2010 volume 60 Number 6 522 526 Artykuły oryginalne Original articles Ocena jakości życia u chorych na raka szyjki i trzonu macicy, napromienianych na obszar miednicy techniką

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO

WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO WYBRANE ZACHOWANIA ŻYWIENIOWE OSÓB LECZONYCH PRZECIWNOWOTWOROWO Ewa Lange, Jolanta Krusiec, Bronisława Tymolewska-Niebuda, Aleksandra Skrzypkowska Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i

Bardziej szczegółowo

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz

Dr hab. n. med. Paweł Blecharz BRCA1 zależny rak piersi i jajnika odmienności diagnostyczne i kliniczne (BRCA1 dependent breast and ovarian cancer clinical and diagnostic diversities) Paweł Blecharz Dr hab. n. med. Paweł Blecharz Dr

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 339 SECTIO D 5 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego WP i NoZ AM w Lublinie, p.o. kierownika Zakładu: Prof. dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

Jakość życia kobiet po amputacji piersi

Jakość życia kobiet po amputacji piersi Jakość życia kobiet po amputacji piersi Quality of life in women after mastectomy Grażyna Stadnicka 1, Agnieszka Pawłowska-Muc 2, Bańkowska B. 3, Monika Sadowska 4 1 Pracownia Umiejętności Położniczych

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

Kurs dla studentów i absolwentów

Kurs dla studentów i absolwentów Kurs dla studentów i absolwentów Profilaktyka, rozpoznanie i leczenie raka piersi. Etapy postępowania fizjoterapeutycznego u pacjentek po mastektomii Cel główny kursu: Przygotowanie do praktycznej pracy

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo

LĘK I DEPRESJA JAKO EMOCJONALNE UWARUNKOWANIA MOŻLIWOŚCI FUNKCJONALNYCH KOBIET PO RADYKALNYM LECZENIU RAKA PIERSI

LĘK I DEPRESJA JAKO EMOCJONALNE UWARUNKOWANIA MOŻLIWOŚCI FUNKCJONALNYCH KOBIET PO RADYKALNYM LECZENIU RAKA PIERSI Studia Medyczne 2008; 10: 31-35 PRACA ORYGINALNA LĘK I DEPRESJA JAKO EMOCJONALNE UWARUNKOWANIA MOŻLIWOŚCI FUNKCJONALNYCH KOBIET PO RADYKALNYM LECZENIU RAKA PIERSI ANXIETY AND DEPRESSION AS EMOTIONAL DETERMINANTS

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego.

Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego. Jakość życia dzieci z przewlekłą chorobą nerek. Wyniki badania wieloośrodkowego. K. Kiliś-Pstrusińska 1, A. Medyńska 1, P. Adamczyk 2, I. Bałasz-Chmielewska 3, R. Grenda 4, A. Kluska-Jóźwiak 5, B. Leszczyńska

Bardziej szczegółowo

I.J.G.C. 2013 -rak jajnika. Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków

I.J.G.C. 2013 -rak jajnika. Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków I.J.G.C. 2013 -rak jajnika Paweł Blecharz Klinika Ginekologii Onkologicznej Centrum Onkologii, Instytut, Oddział Kraków Kliniczne znaczenie STIC Utajone raki jajowodu są znajdowane częściej po RRSO niż

Bardziej szczegółowo

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym?

Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Czy wiemy jak u chorych na raka gruczołu krokowego optymalnie stosować leczenie systemowe w skojarzeniu z leczeniem miejscowym? Piotr Potemski Klinika Chemioterapii Nowotworów Katedry Onkologii Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii

Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii Znaczenie PFS oraz OS w analizach klinicznych w onkologii experience makes the difference Magdalena Władysiuk, lek. med., MBA Cel terapii w onkologii/hematologii Kontrola rozwoju choroby Kontrola objawów

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne

Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Ocena czynników rokowniczych w raku płaskonabłonkowym przełyku w materiale Kliniki Chirurgii Onkologicznej AM w Gdańsku doniesienie wstępne Świerblewski M. 1, Kopacz A. 1, Jastrzębski T. 1 1 Katedra i

Bardziej szczegółowo

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii

Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną. Klinika Onkologii i Radioterapii Czy chore na raka piersi z mutacją BRCA powinny otrzymywać wstępną chemioterapię z udziałem cisplatyny? Jacek Jassem Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego ń Uniwersytetu t Medycznego Jaka jest siła

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

ASYMETRIA FUNKCJONALNA I MORFOLOGICZNA KOŃCZYN GÓRNYCH U KOBIET PO MASTEKTOMII

ASYMETRIA FUNKCJONALNA I MORFOLOGICZNA KOŃCZYN GÓRNYCH U KOBIET PO MASTEKTOMII NR 45 AN TRO PO MO TO RY KA 2009 ASYMETRIA FUNKCJONALNA I MORFOLOGICZNA KOŃCZYN GÓRNYCH U KOBIET PO MASTEKTOMII FUNCTIONAL AND MORPHOLOGIC ASYMMETRY OF UPPER LIMB AMONG WOMEN AFTER MASTECTOMY Urszula Czerniak*

Bardziej szczegółowo

Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze.

Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze. Mgr Urszula Borawska-Kowalczyk Jakość życia oraz występowanie objawów depresji i lęku wśród polskich pacjentów z mukowiscydozą - międzynarodowe badanie porównawcze Streszczenie Wprowadzenie Mukowiscydoza

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Strategie radzenia sobie ze stresem u osób z głuchotą prelingwalną, korzystających z implantu ślimakowego od okresu dorosłości

Strategie radzenia sobie ze stresem u osób z głuchotą prelingwalną, korzystających z implantu ślimakowego od okresu dorosłości Strategie radzenia sobie ze stresem u osób z głuchotą prelingwalną, korzystających z implantu ślimakowego od okresu dorosłości Joanna Kobosko, Edyta Piłka, Agnieszka Pankowska, Henryk Skarżyński STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym.

lat deklarowało silny stopień nasilenia bólu. W RZS 51% respondentów chorujących powyżej 10 lat oceniało ból na poziomie silnym. I. STRESZCZENIE Głównym celem pracy była analiza porównawcza jakości życia i stanu fizycznego pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów z grupą chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów. Badania przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce

Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Warszawa, 27.01.2016 Seminarium naukowe: Terapie przełomowe w onkologii i hematoonkologii a dostępność do leczenia w Polsce na tle Europy Terapie dla kobiet z zaawansowanym rakiem piersi w Polsce Dr n.

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008

Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej Grupy Szpiczakowej Lublin, 12.04.2008 Ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia układem CTD (cyklofosfamid, talidomid, deksametazon) u chorych na szpiczaka plazmocytowego aktualizacja danych Dr n. med. Norbert Grząśko w imieniu Polskiej

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ FIZJOTERAPII KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA KRK - DEFINICJA KOMPLEKSOWA REHABILITACJA KARDIOLOGICZNA (WHO) to kompleksowe i skoordynowane działania,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15678 Poz. 1593 1593 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 8 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na podstawie

Bardziej szczegółowo

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości.

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. STRESZCZENIE Zmiany w funkcjonowaniu osobowości w wyniku psychoterapii grupowej z elementami psychoterapii indywidualnej u osób z zaburzeniami nerwicowymi i zaburzeniami osobowości. Przegląd badań nad

Bardziej szczegółowo

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia MIKOŁAJ MAJKOWICZ KATEDRA PSYCHOLOGII I ZAKŁAD BADAŃ NAD JAKOŚCIĄ ŻYCIA WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Użycie

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości życia pacjentów usprawnianych z powodu stwardnienia rozsianego*

Ocena jakości życia pacjentów usprawnianych z powodu stwardnienia rozsianego* ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2013, 59, 2, 133 137 Paulina Brzeska, Irena Bułatowicz, Wioletta Jagucka-Mętel 1, Agata Baranowska 2, Ewa Sobolewska

Bardziej szczegółowo

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Jarosław B. Ćwikła. Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Nowe algorytmy oceny odpowiedzi na leczenie w badaniach strukturalnych, dużo dalej niż klasyczne kryteria RECIST Jarosław B. Ćwikła Wydział Nauk Medycznych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Radiologiczna

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa

Problem rehabilitacji pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa Wydawnictwo UR 2007 Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego ISSN 1730-3524 Rzeszów 2007, 4, 355 359 Agnieszka Ćwirlej, Elżbieta Domka-Jopek, Katarzyna Walicka-Cupryś, Anna Wilmowska-Pietruszyńska

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja w schorzeniach onkologicznych

Rehabilitacja w schorzeniach onkologicznych Rehabilitacja w schorzeniach onkologicznych Iwona Malicka Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS Warszawa, 2012 Rehabilitacja w schorzeniach onkologicznych Rehabilitacja w schorzeniach

Bardziej szczegółowo

Cykl kształcenia 2013-2016

Cykl kształcenia 2013-2016 203-206 SYLABUS Nazwa Fizjoterapia kliniczna w chirurgii, onkologii i medycynie paliatywnej. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS w Cyklu Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Zakład Fizjoterapii Klinicznej i Praktyk Zawodowych Kierunek: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa przedmiotu Opieka specjalistyczna w onkologii ginekologicznej (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego

Bardziej szczegółowo

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE

BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE BADANIA KONTROLNE CHORYCH NA NOWOTWORY ZŁOŚLIWE Marian Reinfuss CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE OCENA WARTOŚCI CENTRUM ONKOLOGII ODDZIAŁ W KRAKOWIE PROWADZENIA BADAŃ KONTROLNYCH 1. długość przeŝycia

Bardziej szczegółowo

Dodatek onkologiczny do Barometru WHC nr 10/1/2015

Dodatek onkologiczny do Barometru WHC nr 10/1/2015 Kraków, 8 kwietnia 2015 r. Dodatek onkologiczny do Barometru WHC nr 10/1/2015 Raport dotyczący etapowości leczenia onkologicznego w Polsce Stan na początek kwietnia 2015 r. Spis treści Spis treści... 2

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM THE QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS

OCENA JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM THE QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS Pielęgniarstwo Polskie 2013, 4 (50), 257 261 OCENA JAKOŚCI ŻYCIA CHORYCH ZE STWARDNIENIEM ROZSIANYM THE QUALITY OF LIFE IN PATIENTS WITH MULTIPLE SCLEROSIS MARIA STACHOWSKA 1, MAŁGORZATA GRABOWSKA 2, MARLENA

Bardziej szczegółowo

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3.

jest zbudowany i które są niezbędne do jego prawidłowej (fizjologicznej pracy) a taką zapewniają mu zgodnie z badaniami nnkt EPA+DHA omega-3. Opis publikacji Tomasz Pawełczyk, Marta Grancow-Grabka, Magdalena Kotlicka-Antczak, Elżbieta Trafalska, Agnieszka Pawełczyk. A randomized controlled study of the efficacy of six-month supplementation with

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Propedeutyka onkologii S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Nazwa modułu Propedeutyka onkologii Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości

Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Wydłużenie życia chorych z rakiem płuca - nowe możliwości Pulmonologia 2015, PAP, Warszawa, 26 maja 2015 1 Epidemiologia raka płuca w Polsce Pierwszy nowotwór w Polsce pod względem umieralności. Tendencja

Bardziej szczegółowo

Jakość życia pacjentek po zabiegu mastektomii

Jakość życia pacjentek po zabiegu mastektomii JOURNAL JOURNAL OF PUBLIC OF PUBLIC HEALTH, HEALTH, NURSING NURSING AND AND MEDICAL MEDICAL RESCUE RESCUE No.4/2012 No.4/2012 (42-49) 42 Jakość życia pacjentek po zabiegu mastektomii (Women s quality of

Bardziej szczegółowo

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet

Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Odrębności diagnostyki i leczenia raka piersi u młodych kobiet Barbara Radecka Opolskie Centrum Onkologii Amadeo Modigliani (1884-1920) 1 Młode chore Kto to taki??? Daniel Gerhartz (1965-) 2 3 Grupy wiekowe

Bardziej szczegółowo

Wpływ krioterapii miejscowej na leczenie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów The effect of local cryotherapy on pain relief in reumathoid arthritis

Wpływ krioterapii miejscowej na leczenie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów The effect of local cryotherapy on pain relief in reumathoid arthritis Wpływ krioterapii miejscowej na leczenie bólu w reumatoidalnym zapaleniu stawów The effect of local cryotherapy on pain relief in reumathoid arthritis Paulina Wójcik A,B,C,D,E,F, HannaTomczak A,D,E Klinika

Bardziej szczegółowo

Specjalizacja: trening zdrowotny

Specjalizacja: trening zdrowotny Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W CYKLU Kształcenia 2014-2016 Katedra Fizjoterapii Jednostka Organizacyjna: Rodzaj studiów i profil : Nazwa przedmiotu: Tryb studiów Rok Zakład

Bardziej szczegółowo

Całościowe sprawozdanie końcowe. Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna)

Całościowe sprawozdanie końcowe. Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna) Całościowe sprawozdanie końcowe Monitoring postmarketingowy urządzenia medycznego BIOSYNCHRON 1000 Anti Dekubitus (wersja aktywna i pasywna) 1 Opis: Otwarte badania kliniczne z udziałem użytkowników oceniające

Bardziej szczegółowo

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2

LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 załącznik nr 11 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Bardziej szczegółowo

Przystosowanie psychologiczne kobiet bezpośrednio po operacji onkologicznej i po zakończeniu leczenia

Przystosowanie psychologiczne kobiet bezpośrednio po operacji onkologicznej i po zakończeniu leczenia Współczesna Onkologia (2010) vol. 14; 6 (403 410) DOI: 10.5114/wo.2010.19166 Cel pracy: Analiza psychologicznych procesów przystosowawczych kobiet z chorobą nowotworową w początkowym etapie leczenia onkologicznego

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20)

LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 511 Poz. 42 Załącznik B.4. LECZENIE ZAAWANSOWANEGO RAKA JELITA GRUBEGO (ICD-10 C 18 C 20) ZAKRES ŚWIADCZENIA GWARANTOWANEGO ŚWIADCZENIOBIORCY 1. Leczenie zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII. PRZYKŁAD RAKA PIERSI. V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY

OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII. PRZYKŁAD RAKA PIERSI. V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY OPTYMALNE SCHEMATY LECZENIA A PLANOWANIE ZASOBÓW W ONKOLOGII PRZYKŁAD RAKA PIERSI V LETNIA AKADEMIA ONKOLOGICZNA dla DZIENNIKARZY Ewelina Żarłok Revelva Concept Warszawa, 6 sierpnia 2015 1 CZYM JEST MODEL

Bardziej szczegółowo

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski

Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski FARMAKOTERAPIA W PSYCIDATRII I NEUROLOOll, 98, 2, 82-87 Jolanta Rajewska, Janusz Rybakowski, Andrzej Rajewski WPŁYW IMIPRAMINY, DOKSEPlNY I MIANSERYNY NA UKŁAD KRĄŻENIA U CHORYCH NA DEPRESJĘ W STARSZYM

Bardziej szczegółowo

męczenie kancerozależne u chorych hospitalizowanych z powodu raka płuca

męczenie kancerozależne u chorych hospitalizowanych z powodu raka płuca P R A C A O R Y G I N A L N A Agnieszka Kruk 1, Janina Książek 2 1 Klinika Chirurgii Klatki Piersiowej Akademii Medycznej w Gdańsku 2 Zakład Pielęgniarstwa Chirurgicznego Katedry Pielęgniarstwa Akademii

Bardziej szczegółowo

Leczenie wspomagające u chorych na raka gruczołu krokowego. Krzysztof Krzemieniecki Zakład Chemioterapii Szpitala Uniwersyteckiego W Krakowie

Leczenie wspomagające u chorych na raka gruczołu krokowego. Krzysztof Krzemieniecki Zakład Chemioterapii Szpitala Uniwersyteckiego W Krakowie Leczenie wspomagające u chorych na raka gruczołu krokowego Krzysztof Krzemieniecki Zakład Chemioterapii Szpitala Uniwersyteckiego W Krakowie Od rozpoznania do leczenia wspomagającego Poznanie istoty i

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 77 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 77 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 77 SECTIO D 2005 1 Zakład Pielęgniarstwa Położniczo Ginekologicznego Katedry Macierzyństwa i Prokreacji, Wydział Pielęgniarstwa

Bardziej szczegółowo

Limfadenektomia w leczeniu raka jajnika pro? czy KONTRA! Jan Kornafel

Limfadenektomia w leczeniu raka jajnika pro? czy KONTRA! Jan Kornafel Limfadenektomia w leczeniu raka jajnika pro? czy KONTRA! Jan Kornafel PO CO?? PO CO?? Znaczenie diagnostyczne Cel terapeutyczny Wartość rokownicza Nieoperacyjne metody oceny węzłów chłonnych Ultrasonografia

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA. Jadwiga Wolszakiewicz. Regularna aktywność fizyczna korzystnie wpływa na funkcje seksualne między innymi AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA A AKTYWNOŚĆ SEKSUALNA Jadwiga Wolszakiewicz Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologii Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii w Warszawie Zdrowie seksualne jest odzwierciedleniem

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m²

Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland. 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Wiek: Płeć: 29 lat 8 mies. mężczyzna Telefon 1: Ulica: Kod pocztowy: Województwo: Miejsce: Kraj: Poland Dane podstawowe Data: 13.04.23 Godzina: 10:53 90,55 kg 184,0 cm 26,7 kg/m² Płyn Pomiar całkowitej

Bardziej szczegółowo

Choroby onkologiczne - badania, leczenie, profilaktyka i aspekty prawne"

Choroby onkologiczne - badania, leczenie, profilaktyka i aspekty prawne Konferencja naukowo szkoleniowa Choroby onkologiczne - badania, leczenie, profilaktyka i aspekty prawne" Warszawa, 21 listopada 2014 roku Patronat Honorowy Organizatorzy Patronat medialny Sponsor główny

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce.

Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Ile kosztuje pacjentki zaawansowana choroba nowotworowa rak piersi? Seminarium Innowacje w leczeniu raka piersi ocena dostępności w Polsce. Warszawa, 17 stycznia 2014 ZAAWANSOWANY RAK PIERSI Badanie kosztów

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012

Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Zamojskie Studia i Materiały ZAMOŚĆ 2012 Rok wyd. XIV, zeszyt 1(35) Fizjoterapia Sebastian Chrzan 1,3, Rafał Sapuła 1,2,3, Marta Topolska 1,3, Marta Soboń 4, Marta Barbara Topolska 1,3, Adam Topolski 1,3,

Bardziej szczegółowo

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii

PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW. dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii PSYCHO-HORMONALNE PRZEJAWY PRZETRENOWANIA U WYCZYNOWYCH SPORTOWCÓW dr Zbigniew Obmiński Instytut Sportu Zakład Endokrynologii Chroniczne zmęczenie - objaw choroby lub przepracowania u zdrowych osób Zmęczenie

Bardziej szczegółowo

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku.

WSTĘP. Skaner PET-CT GE Discovery IQ uruchomiony we Wrocławiu w 2015 roku. WSTĘP Technika PET, obok MRI, jest jedną z najbardziej dynamicznie rozwijających się metod obrazowych w medycynie. Przełomowymi wydarzeniami w rozwoju PET było wprowadzenie wielorzędowych gamma kamer,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO

REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Anna Czyżewska, Wojciech Glinkowski REHABILITACJA ZDALNIE NADZOROWANA U PACJENTÓW ZE ZMIANAMI ZWYRODNIENIOWYMI STAWU BIODROWEGO Katedra i Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu, Centrum Doskonałości

Bardziej szczegółowo

udział w badaniach przeprowadzono ankietę Kwestionariusz rozwoju sensomotorycznego dziecka w opracowaniu Przyrowskiego [6], która umożliwiła

udział w badaniach przeprowadzono ankietę Kwestionariusz rozwoju sensomotorycznego dziecka w opracowaniu Przyrowskiego [6], która umożliwiła Katedra Fizjoterapii Akademii Wychowania Fizycznego im. B. Czecha w Krakowie Departament of Physiotherapy Academy of Physical Education in Cracow *Przedszkole Integracyjne nr 18 w Tarnowie Nursey School

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Anestezjologia i reanimacja

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Anestezjologia i reanimacja Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu I nforma cje ogólne Anestezjologia i reanimacja Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 404 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 21 2004 MIŁOSZ STĘPIŃSKI JUSTYNA DĘBICKA PORÓWNANIE CZASU REAKCJI KOŃCZYNĄ DOLNĄ I GÓRNĄ PIŁKARZY NOŻNYCH I OSÓB

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Leczenie bólu nowotworowego i opieka paliatywna nad dziećmi 2.

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii

Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Grzegorz Bielęda Zakład Fizyki Medycznej Wielkopolskie Centrum Onkologii Historia implanty stałe 1911 Pasteau -pierwsze doniesienie na temat brachyterapii w leczeniu raka prostaty. Leczenie polegało na

Bardziej szczegółowo