PROCES KARNY W ŚWIETLE KONSTYTUCJI PAWEŁ WILIŃSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROCES KARNY W ŚWIETLE KONSTYTUCJI PAWEŁ WILIŃSKI"

Transkrypt

1 PROCES KARNY W ŚWIETLE KONSTYTUCJI PAWEŁ WILIŃSKI Warszawa 2011

2 Publikacja dofinansowana przez Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Stan prawny na 1 czerwca 2011 r. Recenzent: Prof. UJ dr hab. Piotr Tuleja Wydawca: Anna Hara Redaktor prowadzący: Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne: Elżbieta Jóźwiak Łamanie: JustLuk, Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Stanisław Drzewiecki Projekt graficzny okładki: Marcin Domitrz Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2011 Copyright by Paweł Wiliński, 2011 ISBN: Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek Warszawa, ul. Płocka 5a tel , fax Księgarnia internetowa

3 Pracę dedykuję mojej córce Asieńce

4

5 Spis treści 7 Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Rola Konstytucji w procesie karnym Współczesne kierunki zmian postępowania karnego Konstytucjonalizacja prawa Konstytucjonalizacja procesu karnego Funkcje Konstytucji z perspektywy procesu karnego Gwarancyjny charakter Konstytucji Rola Konstytucji (stymulująca i hamująca) w rozwoju procesu karnego Sposoby oddziaływania Konstytucji na proces karny Bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez organy procesowe Korzystanie przez strony z ochrony Konstytucji w toku postępowania Ingerencja w toku procesu legislacyjnego Proces karny a prawo karne materialne w świetle regulacji konstytucyjnych Konstytucja a współpraca karna w Unii Europejskiej Rozdział 2 Wpływ orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na proces karny Rola Trybunału Konstytucyjnego dla postępowania karnego Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla zmian przepisów kodeksu postępowania karnego Wpływ orzecznictwa ETPC na orzecznictwo konstytucyjne w sprawach karnych Trybunał Konstytucyjny a Sąd Najwyższy... 79

6 Spis treści 8 Rozdział 3 Podstawowe zasady konstytucyjne a proces karny Zasada demokratycznego państwa prawnego art. 2 Konstytucji Zasada legalizmu (legalności) działania organów władzy publicznej art. 7 Konstytucji Zasada nienaruszalności i niezbywalności godności art. 30 Konstytucji Zasada równości i zakaz dyskryminacji art. 32 ust. 1 Konstytucji Sprawiedliwość proceduralna jako wartość uniwersalna Rozdział 4 Prawo do sądu i pozycja sądu w sprawach karnych w świetle Konstytucji Rola sądu karnego w świetle Konstytucji Prawo do sądu w sprawach karnych w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji Istota prawa do sądu Konstytucyjne funkcje prawa do sądu Elementy prawa do sądu jako prawa do sądowego wymiaru sprawiedliwości Prawo dostępu do sądu Prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej Prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd Prawo do bezstronnego, niezawisłego, niezależnego i właściwego sądu Rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy Rozpoznanie sprawy przez sąd niezależny Rozpoznanie sprawy przez sąd złożony z niezawisłych sędziów Rozpoznanie sprawy przez bezstronnego sędziego Prawo do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki Zakres przedmiotowy prawa do sądu Zakres podmiotowy prawa do sądu Jawność postępowania karnego Jawność postępowania sądowego Dostęp do akt postępowania Prawo do kasacji w sprawach karnych Wznowienie postępowania karnego Zakaz zamykania drogi sądowej art. 77 ust. 2 Konstytucji...147

7 Spis treści 4. Prawo odwołania się do sądu (zasada kontroli) art. 78 Konstytucji Dwuinstancyjność postępowania sądowego art. 176 Konstytucji Rozdział 5 Konstytucyjne gwarancje domniemania niewinności i prawa do obrony Domniemanie niewinności art. 42 ust. 3 Konstytucji Prawo do obrony art. 42 ust. 2 Konstytucji Istota konstytucyjnej zasady prawa od obrony Materialny aspekt prawa do obrony Formalny aspekt prawa do obrony Koszty korzystania z prawa do obrony Zakaz reformationis in peius jako gwarancja procesowa zakorzeniona w prawie do obrony Rozdział 6 Konstytucyjne gwarancje związane z pozbawieniem wolności Nietykalność osobista i wolność osobista art. 41 Konstytucji Ogólne gwarancje nietykalności i wolności osobistej art. 41 ust. 1 Konstytucji Prawo do kontroli legalności pozbawienia wolności art. 41 ust. 2 Konstytucji Gwarancje praw zatrzymanego art. 41 ust. 3 Konstytucji Humanitarne traktowanie osób pozbawionych wolności art. 41 ust. 4 Konstytucji Prawo do odszkodowania art. 41 ust. 5 Konstytucji Stosowanie tymczasowego aresztowania Instytucja tymczasowego aresztowania Kontakt z oskarżonym pozbawionym wolności Cel stosowania środków zapobiegawczych Prawo do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd Przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania Obliczanie terminów tymczasowego aresztowania w innej sprawie Przesłanki przedłużenia stosowania tymczasowego aresztowania art k.p.k Zastosowanie tymczasowego aresztowania przez sąd drugiej instancji Dostęp do akt postępowania w związku z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania Środki przymusu inne niż tymczasowe aresztowanie

8 Spis treści Zatrzymanie Obserwacja psychiatryczna Rozdział 7 Konstytucyjne gwarancje praw pokrzywdzonego i świadka Konstytucyjne gwarancje praw pokrzywdzonego Konstytucyjne gwarancje praw świadka Rozdział 8 Pozostałe konstytucyjne gwarancje praw i wolności uczestników postępowania karnego Wprowadzenie Zakaz poddawania torturom, nieludzkiemu traktowaniu art. 40 Konstytucji Przepadek rzeczy art. 46 Konstytucji Prawo do prywatności art. 47 Konstytucji Wolność i ochrona tajemnicy komunikowania się art. 49 Konstytucji Nienaruszalność mieszkania, przeszukanie art. 50 Konstytucji Ochrona informacji o osobie art. 51 Konstytucji Wolność poruszania się art. 52 Konstytucji Prawo do informacji art. 54 ust. 1 i art. 61 Konstytucji Ekstradycja obywatela polskiego art. 55 Konstytucji Ochrona praw majątkowych art. 64 Konstytucji Wolność wykonywania zawodu art. 65 ust. 1 Konstytucji Wynagrodzenie szkody za niezgodne z prawem działanie organów państwa art. 77 ust. 1 Konstytucji Rozdział 9 Ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności w procesie karnym Ochrona praw i wolności jednostki art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji Zasada proporcjonalności (ograniczenia praw i wolności) art. 31 ust. 3 Konstytucji Zakończenie Spis orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego Bibliografia

9 Wykaz skrótów 11 Wykaz skrótów Akty prawne d.n.ś.b.s. dekret z dnia 26 października 1950 r. o należnościach świadków, biegłych i stron w postępowaniu sądowym (Dz. U. Nr 49, poz. 445 z późn. zm.) EKPC Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.) k.k. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) k.k.s. ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) k.p.k. ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) k.p.k. z 1969 r. ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 13, poz. 96 z późn. zm.) Konstytucja Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja z 1952 r. MPPOiP (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36 z późn. zm.) Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167, zał.) nowela z dnia ustawa z dnia 12 stycznia 2007 r. o zmianie ustawy Kodeks 12 stycznia 2007 r. postępowania karnego (Dz. U. Nr 20, poz. 116) p.u.s.p. ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz z późn. zm.) pr. pras. ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) u.p. ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.) ustaw o CBA ustawa o TK ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. Nr 104, poz. 708 z późn. zm.) ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.)

10 Wykaz skrótów 12 Czasopisma i publikatory CzPKiNP EPS GSP KPP KPPubl. OTK OTK-A OTK-B PiP Prok. i Pr. Prz. Sejm. PS Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych Europejski Przegląd Sądowy Gdańskie Studia Prawnicze Kwartalnik Prawa Prywatnego Kwartalnik Prawa Publicznego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria B (od 2002 r.) Państwo i Prawo Prokuratura i Prawo Przegląd Sejmowy Przegląd Sądowy Inne ENA ETPC TSUE europejski nakaz aresztowania Europejski Trybunał Praw Człowieka Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

11 Wstęp 13 Wstęp Bezpośredni wpływ Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) na proces karny oraz postępująca konstytucjonalizacja postępowania karnego są zjawiskami, którym nie da się zaprzeczyć. Ich obserwacja, a także fascynacja dynamiką tej ewolucji zrodziła potrzebę przedstawienia aktualnego stanu konstytucyjnych rozważań nad przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) i zawartymi w nim gwarancjami praw jednostki. Jest to zasadniczy cel, jaki zdaniem autora realizować ma niniejsza publikacja. Zawiera ona omówienie przepisów Konstytucji wyznaczających bezpośrednie gwarancje procesowe oraz szczegółową analizę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przepisów kodeksu postępowania karnego. Wykracza jednak w pewnym zakresie także poza te granice. Umieszczono w niej bowiem również rozważania dotyczące sposobu rozumienia najważniejszych z punktu widzenia uczestników postępowania karnego zasad konstytucyjnych, konstytucyjnych praw i wolności jednostki. Choć nie mieszczą się one w obszarze gwarancji ściśle procesowych, to jednak ich oddziaływanie na proces karny jest niezwykle silne. Zatem ich pominięcie uniemożliwiłoby pełne zrozumienie konstytucyjnego systemu gwarancji odnoszących się do procesu karnego. Oparcie jądra zawartych tu rozważań na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jest oczywistą konsekwencją faktu, że to właśnie ten organ powołany został do bezpośredniego orzekania na podstawie przepisów Konstytucji. Jako sąd prawa posiada zatem najsilniejszą legitymację do interpretacji norm konstytucyjnych. W ograniczonym zakresie zawarto w książce odwołania do dorobku doktryny prawa konstytucyjnego w tym przede wszystkim w zakresie, w jakim stanowi inspirację dla rozwoju orzecznictwa konstytucyjnego, oraz odnosi się do norm karnoprocesowych. W pracy wykorzystano także literaturę karnoprocesową. Odwołania te z kolei ograniczone zostały do opracowań związanych z tematem badań, tj. konstytucyjnymi aspektami regulacji procesowych. Celem tego zabiegu było bowiem po pierwsze, zebranie dorobku doktryny procesu karnego, po drugie, bezpośrednie odniesienie go do poruszanej problematyki. Podkreślić należy, że w ostatnich latach nastąpił szczególny wzrost aktywności Trybunału w zakresie orzekania o zgodności przepisów kodeksu postępowania karnego z Konstytucją. W konsekwencji dorobek orzeczniczy w tym zakresie jest już znaczący. Zjawisko to, choć coraz powszechniej dostrzegane przez doktrynę i orzecznictwo procesowe, wciąż nie wydaje się jednak dosta-

12 Wstęp 14 tecznie doceniane. Za wyjątkiem wybranych orzeczeń nie zostało też poddane analizie. Książka ta ma zatem na celu zarówno upowszechnienie tej wiedzy, jak też dokonanie pierwszej w tym zakresie analizy. Nadto, skoro Konstytucja wyznacza bezpośrednie granice praw i wolności uczestników postępowania karnego, to naturalną wydaje się potrzeba dostarczenia tym właśnie podmiotom informacji na temat zakresu i sposobu korzystania z tych gwarancji. Jednocześnie zaznaczyć należy, że celem pracy nie jest ocena wszystkich obowiązujących przepisów kodeksu postępowania karnego. Realizacja takiego zadania wymaga zapewne obszernych i odrębnych badań. Objętość pracy nie pozwoliła na rozszerzenie rozważań na inne zagadnienia pośrednio związane z procesem karnym, tj. postępowanie dyscyplinarne (choć niektóre rozważania do nich nawiązują), postępowanie wykonawcze, postępowanie w sprawach nieletnich, karnoskarbowych czy ustroju prokuratury. Zawarto w niej podstawowe informacje o zakresie kompetencji i trybie działania Trybunału, w tej jedynie części, w jakiej było to konieczne dla zapewnienia przejrzystości dalszych analiz. Opracowanie nie stanowi też z pewnością komentarza do Konstytucji. Stąd pominięto w nim rozważania pośrednio tylko odnoszące się do postępowania karnego oraz inne zagadnienia konstytucyjne, jak np. skutki orzeczeń TK, zakresowy czy interpretacyjny charakter wyroków. Zrezygnowano także z analiz pozostałych przepisów Konstytucji, które pośrednio mogą mieć wpływ na kształt obowiązujących przepisów, jak np. art. 91 Konstytucji w zakresie wymogów, jakie spełniać musi akt wykonawczy (rozporządzenie). Przedmiotem rozważań nie czyniono, poza ogólnym wskazaniem, trybów orzekania przez Trybunał Konstytucyjny i związanych z tym zagadnień, takich jak problem ostateczności orzeczenia, samodzielności wzorców konstytucyjnych, wykraczają one bowiem poza bezpośredni zakres problemów związanych z procedura karną, wykazując cechy problemów ogólnych nauki prawa konstytucyjnego. Podkreślić przy tym należy, że zagadnienia związane z formami działalności Trybunału Konstytucyjnego, które mogą mieć wpływ na orzecznictwo sądowe w sprawach karnych było już przedmiotem badań w prekursorskiej na gruncie nauki polskiego procesu karnego pracy B. Nity, Trybunał Konstytucyjny a proces karny, Kraków Mając nadzieję, że zawarte w książce omówienia i analizy okażą się przydatne dla czytelnika chciałbym podkreślić istotny wkład i życzliwość wielu osób, które przyczyniły się do nadania książce jej ostatecznego kształtu. Podziękowania należą się w szczególności mojej żonie Katarzynie Berwid- Wilińskiej, znakomitemu znawcy orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i krytycznemu czytelnikowi. Za trud zapoznania się z pierwotną wersją książki i uwagi, które doprowadziły do jej modyfikacji, dziękuję w sposób szczególny prof. dr. hab. SSN Piotrowi Hofmańskiemu (UJ), prof. dr. hab. Stanisławowi Stachowiakowi (UAM), prof. UJ dr. hab. Piotrowi Tulei (UJ) oraz SSN Stanisławowi Zabłockiemu. Poznań Warszawa, maj 2011 r.

13 1. Współczesne kierunki zmian postępowania karnego 15 Rozdział 1 Rola Konstytucji w procesie karnym 1. Współczesne kierunki zmian postępowania karnego Proces karny przechodzi w okresie ostatnich 20 lat gwałtowne i gruntowne przeobrażenia. Przeprowadzone nowelizacje kodeksu postępowania karnego, w liczbie 70, nie zwiększają, lecz znacząco zmniejszają spójność przepisów. Są one wyrazem zmian zachodzących w otaczającej rzeczywistości, wewnętrznych przekształceń społeczeństwa i wpływu czynników zewnętrznych, a w części także nieskuteczności działania wymiaru sprawiedliwości. Prawo karne, a w szczególności proces karny stara się nadążać za tymi przeobrażeniami. Jest to jednak proces obarczony pewnymi ograniczeniami. Po pierwsze, ma charakter odtwórczy, a zatem wprowadzane zmiany nie tyle odpowiadają oczekiwanym w przyszłości potrzebom społecznych, co starają się nadążyć za zmianami już zaszłymi. Po drugie, złożony proces legislacyjny powoduje, że ten retrospektywny, a nie prospektywny sposób regulacji odnosi się do potrzeb przeszłych, a więc nie zawsze w chwili wejścia w życie nowych przepisów ma walor aktualności. Po trzecie, nie istnieje idealny wzorzec pożądanych przepisów który mógłby sprawdzić się w pełni w praktyce. Nie może dziwić zatem, że wprowadzane przepisy nie zawsze odpowiadają i założeniom ustawodawcy, i realnym potrzebom. Po czwarte, pod koniec XX i na początku XXI w. umocniło się przedziwne przekonanie, że każdy problem ze stosowaniem prawa karnego rozwiązać można wprowadzeniem zmian albo rozszerzenia obowiązujących przepisów. Stąd mamy niekończące się nowelizacje, prowadzące do jednej z największych plag współczesnego prawa karnego chaosu prawnego i braku stabilności w obowiązywaniu prawa. To ostatnie, niezwykle dolegliwe zjawisko prowadzi do dalszych jeszcze (negatywnych) konsekwencji. Rodzi piąte ograniczenie, tj. brak stabilności i jednolitości w stosowaniu prawa karnego. Poczucie braku przewidywalności, istnienie przypadkowości i powszechnych rozbieżności w decyzjach organów procesowych pozbawia społeczeństwo zaufania do działania wymiaru sprawiedliwości. Trudno jednak oczekiwać lepszych rezultatów, jeśli ustawodawca nie zapewnia stabilności niezbędnej dla ukształtowania się właściwej praktyki, jeśli przy tym systemowym i nieustającym zmianom podlegają zasady funkcjonowania zawodów prawniczych, naboru i szkolenia.

14 Rozdział 1. Rola Konstytucji w procesie karnym 16 Wskazać można, że współczesne kierunki zmian postępowania karnego 1 związane są w sposób szczególny z trzema następującymi zjawiskami: a) konstytucjonalizacji prawa powiązania przepisów kodeksu postępowania karnego z wymogami wyznaczonymi w Konstytucji w zakresie ochrony praw i wolności jednostki uczestnika postępowania karnego; b) internalizacji prawa przenikania się systemów prawnych (multicentryczności), rozszerzania i zacieśniania form współpracy międzynarodowej w sprawach karnych, wprowadzenia uniwersalnych podstaw odpowiedzialności karnej za zbrodnie międzynarodowe (działalność trybunałów karnych), adaptowaniu obcych instytucji (np. świadek koronny, konsensualizm) i koncepcji prawnych (np. koncepcja rzetelnego procesu); c) europeizacji prawa dynamicznego rozwoju współpracy państw Unii Europejskiej w sprawach karnych, polegającej m.in. na przyjmowaniu wspólnych instrumentów prawnych, implementacji ich do wewnętrznego systemu prawnego państw członkowskich 2. Można postawić tezę, że zjawiska te wytyczają zasadnicze nurty przemian współczesnego prawa 3, a co za tym idzie także procesu karnego. Dowodem niech będzie fakt, że związana była z nimi zasadnicza większość nowelizacji kodeksu postępowania karnego 4. Bez wątpienia wielu oczekiwać można jeszcze w przyszłości. Z tego zatem powodu każdy z tych kierunków wart jest bez wątpienia pogłębionej analizy. Przedmiotem zainteresowania w dalszej części pracy będzie jednak wyłącznie pierwszy z nich. 2. Konstytucjonalizacja prawa Konstytucja, jako zasadnicza ustawa zawierająca kompletny zbiór najważniejszych reguł funkcjonowania państwa i społeczeństwa, nie jest genetycznie powiązana z istnieniem (powstaniem) systemu prawnego. Większość znanych w historii systemów prawnych nie znała tej instytucji. Dopiero zjawisku ogra- 1 W najnowszej literaturze procesowej zob. na ten temat m.in. interesujące uwagi M. Rogacka -Rzewnicka, Oportunizm i legalizm ścigania przestępstw w świetle współczesnych przeobrażeń procesu karnego, Warszawa 2007, s ; A. Gerecka -Żołyńska, Internacjonalizacja współczesnego procesu karnego w Polsce, Warszawa 2009, s ; A. Górski, Europejskie ściganie karne, Warszawa 2010, s i podana tam literatura. 2 Zmierzającej w sposób coraz odważniej artykułowany do stworzenia jednolitej przestrzeni prawnej i podwójnego unijnego i krajowego systemu wymiaru sprawiedliwości. 3 Por. T. Biernat, Europeizacja prawa zjawisko wieloaspektowe. Wprowadzenie (w:) Europeizacja prawa, red. T. Biernat, Kraków 2008, s. 7 12; E. Łętowska, Multicentryczność współczesnego systemu prawa i jego konsekwencje, PiP 2005, z. 4, s Pamiętać należy jednak rzecz jasna także o ciągłym i wzajemnym wewnętrznym oddziaływaniu czynników pragmatycznych, w tym politycznych i społecznych. Trafnie charakteryzuje je S. Waltoś, Pragmatyzm i antypragmatyzm w procedurze karnej (w:) Nowe prawo karne procesowe. Zagadnienia wybrane. Księga ku czci profesora Wiesława Daszkiewicza, red. T. Nowak, Poznań 1999, s. 33. Na temat perspektyw zjawiska internacjonalizacji procesu zob. też S. Waltoś, Wizja procesu karnego w XXI wieku (w:) Postępowanie karne w XXI wieku, red. P. Kruszyński, Warszawa 2002, s ; A. Górski, Europejskie ściganie, s Określa się ją jako układ otwierający kontrolę orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd wyższej instancji.

15 2. Konstytucjonalizacja prawa niczania władzy jednostki (np. władcy) na rzecz pewnych grup społecznych (np. szlachty, duchowieństwa) towarzyszyło tworzenie zrębowych regulacji o charakterze gwarancyjnym, takich jak prawa kardynalne, przywileje 5. Oświeceniowe koncepcje XVIII-wieczne, m.in. J. Locke a, J.J. Rousseau, Ch. Montesquieu, T. Jeffersona przyniosły uchwalenie pierwszych konstytucji w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w Republice Francuskiej, i stopniowo w kolejnych państwach. Były to akty o rozmaitym charakterze, stanowiące jednak znacznie częściej formy (deklaracje) uporządkowania i ułożenia zasad funkcjonowania zmieniającego się społeczeństwa niż akty normatywne o charakterze podmiotowo -gwarancyjnym, we współczesnych ich znaczeniu 6. Stopniowe zmiany w zakresie traktowania systemu norm konstytucyjnych państwa jako wyznaczających także podstawowe zasady prawa i procesu karnego nastąpiły w XVIII w. w Stanach Zjednoczonych i stopniowo były przejmowane przez inne kraje w XIX w. 7 Ogólnej regulacji stosunków społecznych i politycznych poświęcone były także konstytucje końca XIX i początku wieku XX. Impulsem do tworzenia skutecznych i normatywnych mechanizmów ochrony praw jednostki stały się jednak doświadczenia I i II wojny światowej, oraz innych konfliktów globalnych pierwszej połowy XX w.; doświadczenia dwóch totalitaryzmów i zrodzonych z nich zbrodni na ogromną skalę 8. Na bazie tych bolesnych doświadczeń powołano do życia Powszechną Deklarację Praw Człowieka 9, stawiającą na pierwszym miejscu człowieka, jednostkę posiadającą prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa. Człowiek, jako jednostka niezależnie od urodzenia i stanu społecznego, stał się podmiotem prawa, a nie jego przedmiotem. Konstytucja jako zasadnicza ustawa ustrojowa państwa przestała być stopniowo postrzegana jedynie jako deklaracja, zbiór ogólnie pojmowanych i przyjmowanych wartości, niemających jednak swego odzwierciedlenia w praktyce funkcjonowania systemu prawa 10. Stała się aktem żywym i zawierającym katalog praw podstawowych, norm prawnych, wywierających wpływ na kształt 17 5 Por. Magna Charta Libertatum z 1215 r. w Anglii, Konstytucja Nihil Novi w Rzeczypospolitej (1505), Neminem captivabimus nisi iure victum z 1425 r. Słusznie podkreśla się, że były to jednak przede wszystkim przywileje stanowe, a nie prawa podmiotowe. Zob. B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2008, s Por. Prawo konstytucyjne, red. M. Grzybowski, Białystok 2009, s D. Dudek, Konstytucyjna wolność człowieka a tymczasowe aresztowanie, Lublin 1999, s ; S. Waltoś, Kodeks postępowania karnego z 1997 r. między tradycją a wyzwaniem współczesności (w:) Nowy kodeks postępowania karnego. Zagadnienia węzłowe, red. E. Skrętowicz, Kraków 1998, s Nieporozumieniem jest rzecz jasna twierdzić, że taka skala cierpień nieznana była historii ludzkości. Wystarczy odwołać się do takich wydarzeń w historii jak wojny babilońsko -egipskie, bunty niewolników w Rzymie, najazdy mongolskie, rzezie w czasie wojen domowych w Rzeczypospolitej w latach 1630, 1648, rzezie Indian Ameryki Południowej czy Północnej, rzezie Ormian. Jednak postęp cywilizacyjny i rozwój myśli filozoficznej oraz prawnej upatrującej w człowieku autonomicznej jednostki z jej przyrodzonymi prawami kazał u progu XX wieku inaczej odbierać te okrutne zjawiska. 9 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 217 A (III) przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1948 r. 10 Por. jednak S. Rozmaryn, Konstytucja jako ustawa zasadnicza Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Warszawa 1967 i wskazane tam pozapolityczne, tj. normatywne funkcje Konstytucji.

Elementy prawa do sądu

Elementy prawa do sądu prawo do sądu W Konstytucji z 1997 r. prawo do sądu zostało expressis verbis wyrażone w art. 45 ust. 1, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej

Bardziej szczegółowo

Studia Stacjonarne Prawa Zagadnienia egzaminacyjne z postępowania karnego

Studia Stacjonarne Prawa Zagadnienia egzaminacyjne z postępowania karnego Prof. dr hab. Jerzy Skorupka Studia Stacjonarne Prawa Zagadnienia egzaminacyjne z postępowania karnego 1. Aksjologia procesu karnego 2. Istota procesu karnego 3. Cele procesu karnego 4. Przedmiot procesu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI

Spis treści. Przedmowa... XI Przedmowa...................................................... XI Wykaz skrótów................................................... XIII Rozdział I. Konstytucyjne zasady prawa i ich znaczenie dla interpretacji

Bardziej szczegółowo

KARA KRYMINALNA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP

KARA KRYMINALNA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP MONOGRAFIE PRAWNICZE KARA KRYMINALNA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP ELŻBIETA HRYNIEWICZ-LACH Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE ELŻBIETA HRYNIEWICZ-LACH KARA KRYMINALNA W ŚWIETLE KONSTYTUCJI RP Polecamy

Bardziej szczegółowo

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1

KOMENTARZ. Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Dorota Habrat WYDANIE 1 KOMENTARZ Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary Dorota Habrat WYDANIE 1 Warszawa 2014 Redaktor prowadzący: Anna Popławska Opracowanie redakcyjne: Wojciech

Bardziej szczegółowo

Zamów książkę w księgarni internetowej

Zamów książkę w księgarni internetowej Stan prawny na 8 września 2015 r. Wydawca Małgorzata Stańczak Redaktor prowadzący, opracowanie redakcyjne Katarzyna Gierłowska Łamanie Mercurius Zamów książkę w księgarni internetowej Copyright by Wolters

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

AUTORZY. Stanisław Bułajewski (S.B.) Część II rozdziały: 2, 6, 7 Część III wybór tez i orzeczeń

AUTORZY. Stanisław Bułajewski (S.B.) Część II rozdziały: 2, 6, 7 Część III wybór tez i orzeczeń AUTORZY Stanisław Bułajewski (S.B.) Część II rozdziały: 2, 6, 7 Część III wybór tez i orzeczeń Marcin Dąbrowski (M.D.) Część I Część II rozdziały: 1, 2, 3, 4, 5, 8 Część III wybór tez i orzeczeń Monika

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Od Autorów Wprowadzenie...

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Od Autorów Wprowadzenie... Spis treści Spis treści Wykaz skrótów........................................................... 11 Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym.......................... 15 Od Autorów..............................................................

Bardziej szczegółowo

ISBN (wersja drukowana) ISBN (ebook)

ISBN (wersja drukowana) ISBN (ebook) Radosław Olszewski Zakład Postępowania Karnego Katedra Postępowania Karnego i Kryminalistyki Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki 90-232 Łódź, ul. Kopcińskiego 8/12 RECENZENT Danuta Tarnowska

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Cesarz

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Cesarz Sygn. akt III KZ 86/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 listopada 2014 r. SSN Krzysztof Cesarz w sprawie T. B. ukaranego z art. 107 k.w. i art. 65 2 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

Na egzamin! POSTĘPOWANIE KARNE. w pigułce 3. wydanie. Uwzględnia zmiany wchodzące w życie r.! szybko zwięźle i na temat. Wydawnictwo C.H.

Na egzamin! POSTĘPOWANIE KARNE. w pigułce 3. wydanie. Uwzględnia zmiany wchodzące w życie r.! szybko zwięźle i na temat. Wydawnictwo C.H. Na egzamin! POSTĘPOWANIE KARNE w pigułce 3. wydanie Uwzględnia zmiany wchodzące w życie 1.7.2015 r.! szybko zwięźle i na temat Wydawnictwo C.H.Beck POSTĘPOWANIE KARNE w pigułce Inne w tej serii: Prawo

Bardziej szczegółowo

J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów

J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz Warszawa, 3 a i. * /< / I.511.4.2014.AJK rp J(CU. Pan Jacek Cichocki Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Kancelaria Prezesa Rady Ministrów i

Bardziej szczegółowo

Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r.

Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 580 Warszawa, 12 maja 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art. 235 ust.

Bardziej szczegółowo

Cje. Polski proces karny - wprowadzenie. Postępowanie karne

Cje. Polski proces karny - wprowadzenie. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski Postępowanie karne to prawnie uregulowana działalność zmierzająca

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego.

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne. Rok akademicki 2010/2011. 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. Dr hab. Hanna Paluszkiewicz Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotu Polskie postępowanie karne Rok akademicki 2010/2011 1. Przedmiot a podstawa faktyczna procesu karnego. 2. Cele procesu karnego. 3. Proces

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187).

- o zmianie ustawy Kodeks postępowania karnego (druk nr 3187). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-86(5)/10 Warszawa, 22 września 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r...

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r... Spis treści Rozdział pierwszy Ustrój polityczny państwa pojęcie i istota... 11 1. Pojęcie ustroju politycznego... 12 2. Ewolucja ustroju politycznego Polski... 14 Rozdział drugi Konstytucyjne podstawy

Bardziej szczegółowo

Prawo konstytucyjne - opis przedmiotu

Prawo konstytucyjne - opis przedmiotu Prawo konstytucyjne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Prawo konstytucyjne Kod przedmiotu 10.6-WX-AdP-PK-W-14_pNadGenXDJT5 Wydział Kierunek Wydział Prawa i Administracji Administracja

Bardziej szczegółowo

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK

WZORY PISM PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK PISMA W SPRAWACH INTERPRETACJI PRAWA PODATKOWEGO WYJAŚNIENIA, POSTĘPOWANIE, ORZECZNICTWO REDAKCJA NAUKOWA JACEK BROLIK JACEK BROLIK ELŻBIETA MUCHA Warszawa 2013 WZORY PISM Stan prawny na 1 września 2013

Bardziej szczegółowo

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ

Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Wyrok z 10 lipca 2000 r., SK 12/99 POJĘCIE SPRAWY CYWILNEJ Rodzaj postępowania: skarga konstytucyjna Inicjator: osoba fizyczna Skład orzekający: 5 sędziów Zdania odrębne: 0 Przedmiot kontroli Wzorce kontroli

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Wolności i prawa jednostki w. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Red.: Mariusz Jabłoński Wprowadzenie Wykaz skrótów Część I. Koncepcja konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

Ustawa o świadku koronnym

Ustawa o świadku koronnym Ustawa o świadku koronnym Komentarz Andrzej Kiełtyka Bolesław Kurzępa Andrzej Ważny pod redakcją Andrzeja Ważnego Wydanie 1 Stan prawny na 1 sierpnia 2013 roku Warszawa 2013 Komentarz do poszczególnych

Bardziej szczegółowo

FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SPRAWNE I SŁUŻEBNE PAŃSTWO VII SEMINARIUM EKSPERCKIE SYSTEM STANOWIENIA PRAWA SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA

FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SPRAWNE I SŁUŻEBNE PAŃSTWO VII SEMINARIUM EKSPERCKIE SYSTEM STANOWIENIA PRAWA SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SPRAWNE I SŁUŻEBNE PAŃSTWO VII SEMINARIUM EKSPERCKIE SYSTEM STANOWIENIA PRAWA SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA Prof. zw. dr hab. Piotr Winczorek Prof. UW dr hab. Tomasz Stawecki System źródeł

Bardziej szczegółowo

Druk Fabryka Druku Sp. z o.o. ul. Zgrupowania AK Kampinos 6, Warszawa

Druk Fabryka Druku Sp. z o.o. ul. Zgrupowania AK Kampinos 6, Warszawa Projekt okładki Jan Straszewski ISBN: 978-83-62250-34-9 Copyright by Uczelnia Techniczno-Handlowa im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska Adres wydawcy Uczelnia Techniczno-Handlowa

Bardziej szczegółowo

METODYKA PRACY SĘDZIEGO W SPRAWACH O WYKROCZENIA

METODYKA PRACY SĘDZIEGO W SPRAWACH O WYKROCZENIA Biblioteka Sądowa METODYKA PRACY SĘDZIEGO W SPRAWACH O WYKROCZENIA 2. WYDANIE DARIUSZ ŚWIECKI Warszawa 2012 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW... 9 Wprowadzenie... 11 Rozdział I Zagadnienia ogólne... 13 1. Uwagi

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Zwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Zwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Zwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Michał Kania Warszawa 2009 Wydawca: Magdalena Górniewicz

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA

PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA PRAWO KARNE MATERIALNE POSTĘPOWANIE KARNE PRAWO KARNE WYKONAWCZE PRAWO KARNE SKARBOWE PRAWO WYKROCZEŃ POSTĘPOWANIE W SPRAWACH O WYKROCZENIA 1. Adwokat w postępowaniu przygotowawczym - przebieg czynności

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia...

Spis treści. Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia... Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII XV XIX Część I. Zagadnienia wstępne... 1 Rozdział I. Rozwój polskiego prawa uchodźczego... 3 1. Etapy rozwoju polskiego prawa uchodźczego... 3 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział III

Spis treści. Wstęp Rozdział III Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I Wiadomości ogólne o konstytucji jako najważniejszym w państwie akcie prawnym... 13 1. Pojęcie, geneza i funkcje konstytucji... 13 2. Konstytucja ustawą zasadniczą państwa...

Bardziej szczegółowo

Postępowanie karne. Część szczególna. redakcja Zofia Świda. Zofia Świda Jerzy Skorupka Ryszard Ponikowski Włodzimierz Posnow

Postępowanie karne. Część szczególna. redakcja Zofia Świda. Zofia Świda Jerzy Skorupka Ryszard Ponikowski Włodzimierz Posnow Postępowanie karne Część szczególna redakcja Zofia Świda Zofia Świda Jerzy Skorupka Ryszard Ponikowski Włodzimierz Posnow Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Rozdział I Postępowanie przygotowawcze...

Bardziej szczegółowo

Druk Fabryka Druku Sp. z o.o. ul. Zgrupowania AK Kampinos 6, Warszawa

Druk Fabryka Druku Sp. z o.o. ul. Zgrupowania AK Kampinos 6, Warszawa Projekt okładki Agata Krupiowska ISBN: 978-83-944504-2-7 Copyright by Wyższa Szkoła Prawa im. Heleny Chodkowskiej we Wrocławiu Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska Adres wydawcy Wyższa Szkoła Prawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział I Prawo do mieszkania jako zagadnienie konstytucyjnoprawne zarys problematyki...

Spis treści. Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział I Prawo do mieszkania jako zagadnienie konstytucyjnoprawne zarys problematyki... Wykaz skrótów... 11 Słowo wstępne... 17 Rozdział I Prawo do mieszkania jako zagadnienie konstytucyjnoprawne zarys problematyki... 21 Rozdział II Międzynarodowe standardy ochrony prawa do mieszkania...

Bardziej szczegółowo

Zasada demokratycznego państwa prawnego. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego

Zasada demokratycznego państwa prawnego. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Zasada demokratycznego państwa prawnego Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Art. 2 Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej

Bardziej szczegółowo

Prawa człowieka i systemy ich ochrony

Prawa człowieka i systemy ich ochrony Prawa człowieka i systemy ich ochrony Zasady ogólne w Konstytucji RP: 1) zasada nienaruszalności i poszanowania godności człowieka, 2) zasada poszanowania i ochrony wolności człowieka, 3) zasada równości

Bardziej szczegółowo

CO WARTO PRZECZYTAĆ. Wincenty Grzeszczyk

CO WARTO PRZECZYTAĆ. Wincenty Grzeszczyk W. Grzeszczyk CO WARTO PRZECZYTAĆ Wincenty Grzeszczyk I. Omówienie ksiąŝki P. Wilińskiego, Proces karny w świetle Konstytucji, Wydawnictwo a Wolters Kluwer business, Warszawa 2011, s. 316 Nakładem Wydawnictwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 45 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski przewodniczący Wiesław Johann Ewa Łętowska Jadwiga Skórzewska-Łosiak Marian Zdyb sprawozdawca,

Bardziej szczegółowo

Polska, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1 WYROK TRZYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z 9 marca 2016 r. sygn. akt K 47/15

Polska, dnia 16 sierpnia 2016 r. Poz. 1 WYROK TRZYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO. z 9 marca 2016 r. sygn. akt K 47/15 W stanie wyższej konieczności, wobec zagrożenia bytu Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznego państwa prawnego oraz pozbawienia jej mieszkańców praw i swobód obywatelskich, a także zwykłej ludzkiej

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE

PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE PRAWO KARNE WYKONAWCZE 4. WYDANIE Joanna Hołda Zbigniew Hołda Beata Żórawska Warszawa 2012 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Rozdział 1 Prawo karne wykonawcze i jego nauka... 13 1.1. Prawo karne

Bardziej szczegółowo

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE

KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE KODEKS POSTĘPOWANIA CYWILNEGO POSTĘPOWANIE ZABEZPIECZAJĄCE KOMENTARZ Dariusz Zawistowski 2. wydanie Warszawa 2013 Stan prawny na 1 marca 2013 r. Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Adam

Bardziej szczegółowo

Marek Biernacki. Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak. Minister Sprawiedliwości

Marek Biernacki. Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak. Minister Sprawiedliwości Marek Michalak Pan ZSRI5OO42O 14/KW Praw Dziecka brakiem realizacji prawa dziecka do kontaktu z obojgiem rodziców, proszę działań legislacyjnych. mających na celu zabezpieczenie praw i dobra dzieci w tym

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W RED.: DARIUSZ GÓRECKI Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział pierwszy Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów Akty normatywne Periodyki Przedmowa... 13

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów Akty normatywne Periodyki Przedmowa... 13 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 1. Akty normatywne...11 2. Periodyki... 12 Przedmowa... 13 CZĘŚĆ OGÓLNA... 15 Rozdział pierwszy Prawo karne wykonawcze i jego miejsce w systemie prawa... 17 1. Pojęcie prawa

Bardziej szczegółowo

Anna Fogel PRAWNA OCHRONA PRZYRODY W LOKALNYM PLANOWANIU PRZESTRZENNYM

Anna Fogel PRAWNA OCHRONA PRZYRODY W LOKALNYM PLANOWANIU PRZESTRZENNYM Prawna ochrona przyrody w lokalnym planowaniu przestrzennym Anna Fogel PRAWNA OCHRONA PRZYRODY W LOKALNYM PLANOWANIU PRZESTRZENNYM Stan prawny na dzień 01.11.2011 r. Warszawa 2011 1 Anna Fogel Wydawca:

Bardziej szczegółowo

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH

I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI RADCY PRAWNEGOORAZ PODSTAWY FUNKCJONOWANIA SAMORZĄDU RADCÓW PRAWNYCH WYKAZ ZAGADNIEŃ OMAWIANYCH W OBRĘBIE POSZCZEGÓLNYCH PRZEDMIOTÓW OBOWIĄZUJĄCYCH NA KOLOKWIUM ROCZNYM I R O K U A P L I K A C J I W ROKU SZKOLENIOWYM 2010 I. ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU RADCY PRAWNEGO, ETYKI

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce

Spis treści Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIII Rozdział I. Geneza, rozwój i model sądownictwa administracyjnego w Polsce... 1 1. Początki sądowej kontroli administracji na ziemiach polskich... 6 2. Najwyższy Trybunał

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie. Wykaz skrótów

Spis treści. Wprowadzenie. Wykaz skrótów Spis treści Wprowadzenie Wykaz skrótów Rozdział I. Zagadnienia wstępne ő 1. Wprowadzenie ő 2. Definicja procesu karnego ő 3. Funkcje procesu karnego ő 4. Cele procesu karnego ő 5. Przedmiot procesu karnego

Bardziej szczegółowo

Adwokat z urzędu Podstawowe zagadnienia prawne

Adwokat z urzędu Podstawowe zagadnienia prawne Adwokat z urzędu Podstawowe zagadnienia prawne Robert Rynkun-Werner Wydanie 1 Warszawa 2011 Opracowanie redakcyjne: Robert Stępień Redakcja techniczna: Agnieszka Szeszko Projekt okładki i stron tytułowych:

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Zakład Praw Człowieka Instytut Nauk Prawno-Administracyjnych Wydział Prawa i Administracji UW Uwagi ogólne lustracja

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Józef Szewczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Józef Szewczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca) Sygn. akt V KK 252/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2014 r. SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący) SSN Józef Szewczyk SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA. KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 11 maja 2010 r. Druk nr 812 S SPRAWOZDANIE KOMISJI USTAWODAWCZEJ oraz KOMISJI PRAW CZŁOWIEKA, PRAWORZĄDNOŚCI I PETYCJI o projekcie ustawy o zmianie

Bardziej szczegółowo

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Mariusz Bieżuński Paweł Bieżuński Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz 2. wydanie Warszawa 2011 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...9 Wstęp...11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

Bardziej szczegółowo

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Odpowiedzialność za długi spadkowe Odpowiedzialność za długi spadkowe Komentarz do zmian 2015 Elżbieta Skowrońska-Bocian KOMENTARZE PRAKTYCZNE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 30 października 2015 r. Wydawca Klaudia Szawłowska-Milczarek Redaktor

Bardziej szczegółowo

JAWNOŚĆ I JEJ OGRANICZENIA

JAWNOŚĆ I JEJ OGRANICZENIA MONOGRAFIE PRAWNICZE JAWNOŚĆ I JEJ OGRANICZENIA Redaktor naukowy GRAŻYNA SZPOR TOM IV ZNACZENIE ORZECZNICTWA MAŁGORZATA JAŚKOWSKA (red.) Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE GRAŻYNA SZPOR (Redaktor

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający 3 Prawo i sądy

Test sprawdzający 3 Prawo i sądy Test sprawdzający 3 Prawo i sądy Grupa II Imię i nazwisko... Klasa... Data... 1. (1 pkt) Podkreśl poprawną odpowiedz. Prawo dziedziczenia dziecko nabywa w chwili: A. narodzin. B. poczęcia. C. uzyskania

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Pojęcie postępowania sądowoadministracyjnego i jego przedmiot- sprawa sądowoadministracyjna

ROZDZIAŁ 2. Pojęcie postępowania sądowoadministracyjnego i jego przedmiot- sprawa sądowoadministracyjna POSTĘPOWANIE SĄDOWOADMINISTRACYJNE Autorzy: Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska Red.: Tadeusz Woś Wykaz skrótów I. Źródła prawa II. Czasopisma III. Sądy i inne instytucje IV. Inne Wstęp

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak

Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak Wykaz skrótów Przedmowa do wydania trzeciego Wstęp do wydania drugiego Słowo wstępne Rozdział I Komparatystyka

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... 8 Przedmowa CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa członkowskiego a prawem UE wybrane problemy

Wykaz skrótów... 8 Przedmowa CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa członkowskiego a prawem UE wybrane problemy Spis treści Wykaz skrótów...................................................... 8 Przedmowa.......................................................... 9 CZĘŚĆ I Wzajemne relacje między konstytucją państwa

Bardziej szczegółowo

Cje. Tryby ścigania przestępstw Zasada legalizmu Zasada prawdy materialnej i kontradyktoryjności. Postępowanie karne

Cje. Tryby ścigania przestępstw Zasada legalizmu Zasada prawdy materialnej i kontradyktoryjności. Postępowanie karne Postępowanie karne Cje Zasada legalizmu Zasada prawdy materialnej i kontradyktoryjności Dr Wojciech Jasiński Katedra Postępowania Karnego Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt

nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt Granice obowiązków, które mogą zostać nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt 3Ustawy Prawo ochrony środowiska Prof. dr hab. Krzysztof Płeszka Dr Michał Araszkiewicz Katedra Teorii Prawa WPiA UJ Źródła

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 15 Od Autora...................................................... 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Władysław Czapliński prof. dr hab. Piotr Hofmański Redakcja i korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. l pkt l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia.

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. l pkt l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia. RZECZPOSPOLIT A POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWJCZ RP0-706476-II/12/MK 00-090 Warszawa Al. Solidarności 77 Tel. centr. 22 551 77 00 Fax 22 827 64 53 Trybunał Warsza"va Warszawa, 2 ~. tj!llufz

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów 9. Rozdział I. Rys ewolucyjny polskiego postępowania administracyjnego 13

Wykaz skrótów 9. Rozdział I. Rys ewolucyjny polskiego postępowania administracyjnego 13 Spis treści Wykaz skrótów 9 Wprowadzenie 11 Rozdział I. Rys ewolucyjny polskiego postępowania administracyjnego 13 Rozdział II. Postępowanie administracyjne zagadnienia ogólne 15 1. System prawa administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT

Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT Adam Bartosiewicz Oficyna a Wolters Kluwer business Warszawa 2009 Wykaz skrótów 13 Akty prawne 13 Organy 14 Publikatory 14 Uwagi wprowadzające

Bardziej szczegółowo

WYROK. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

WYROK. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sygn. akt K 47/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 marca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński - przewodniczący Stanisław Biernat - sprawozdawca Mirosław

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRAWA KARNEGO MIĘDZYNARODOWEGO. Autorzy: Michał Królikowski, Paweł Wiliński, Jacek Izydorczyk. Skróty powoływanych spraw Akty prawne

PODSTAWY PRAWA KARNEGO MIĘDZYNARODOWEGO. Autorzy: Michał Królikowski, Paweł Wiliński, Jacek Izydorczyk. Skróty powoływanych spraw Akty prawne PODSTAWY PRAWA KARNEGO MIĘDZYNARODOWEGO Autorzy: Michał Królikowski, Paweł Wiliński, Jacek Izydorczyk Skróty powoływanych spraw Akty prawne Rozdział I Wprowadzenie do prawa karnego międzynarodowego 1.

Bardziej szczegółowo

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 1. Ewolucja III filaru Unii 1.1. Uwagi ogólne 1.2. Grupa TREVI i

Bardziej szczegółowo

Kontrola pracownika przez pracodawcę

Kontrola pracownika przez pracodawcę MONOGRAFIE PRAWNICZE Kontrola pracownika przez pracodawcę Magdalena Stępak-Miczek Wydawnictwo C.H.Beck MONOGRAFIE PRAWNICZE MAGDALENA STĘPAK-MICZEK KONTROLA PRACOWNIKA PRZEZ PRACODAWCĘ Polecamy nasze publikacje

Bardziej szczegółowo

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień,

215/6B/2005. POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, 215/6B/2005 POSTANOWIENIE z dnia 8 sierpnia 2005 r. Sygn. akt Tw 30/05 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jerzy Stępień, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Ogólnopolskiego Związku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca) Sygn. akt III KO 112/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 kwietnia 2013 r. SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący) SSN Tomasz Artymiuk SSN Dorota Rysińska (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Rzetelny proces karny

Rzetelny proces karny Rzetelny proces karny Materiały konferencji naukowej Trzebieszowice 17 19 września 2009 r. pod redakcją Jerzego Skorupki Wojciecha Jasińskiego Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów... 9 Wstęp... 11 Część

Bardziej szczegółowo

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prof. zw. dr habil. Roman Hauser Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakres i kierunki zmian ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W roku 2012 minie 10 lat od uchwalenia ustaw

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego.

o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII KADENCJA Warszawa, dnia 2 listopada 2008 r. Druk nr 346 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska

POSTANOWIENIE. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska Sygn. akt IV KK 369/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 lutego 2013 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący) SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) SSA del. do SN Dorota Wróblewska Protokolant

Bardziej szczegółowo

PRAWO KARNE SKARBOWE. Magdalena Błaszczyk Monika Zbrojewska. Zamów książkę w księgarni internetowej

PRAWO KARNE SKARBOWE. Magdalena Błaszczyk Monika Zbrojewska. Zamów książkę w księgarni internetowej PRAWO KARNE SKARBOWE Magdalena Błaszczyk Monika Zbrojewska Zamów książkę w księgarni internetowej Warszawa 2015 Stan prawny na 1 lipca 2015 r. Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Joanna Maź Opracowanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA EGZAMIN POPRAWKOWY

WYMAGANIA NA EGZAMIN POPRAWKOWY WYMAGANIA NA EGZAMIN POPRAWKOWY 1. Obywatelstwo polskie i unijne - wyjaśnia znaczenie terminów: obywatelstwo, społeczeństwo obywatelskie, - wymienia dwa podstawowe sposoby nabywania obywatelstwa (prawo

Bardziej szczegółowo

Art. 118 ust. 2 ustawy o PSP przewiduje, że od kary upomnienia wymierzonej przez

Art. 118 ust. 2 ustawy o PSP przewiduje, że od kary upomnienia wymierzonej przez RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich dr Janusz KOCHANOWSKI Warszawa, dnia 11/09/2006 r. RPO-510021-IX-905/05/WK 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827

Bardziej szczegółowo

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących:

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących: UZASADNIENIE Protokół Fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania został przyjęty w dniu 18 grudnia 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz I Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz 1 2 I I Radosław Mariusz Bieżuński Skwarło Paweł Bieżuński Ustawa o opłacie Ustawa skarbowej Komentarz o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny. (druk nr 69)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny. (druk nr 69) Warszawa, 21 stycznia 2016 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny (druk nr 69) I. Cel i przedmiot ustawy Przedłożona Senatowi ustawa o zmianie ustawy Kodeks karny z dnia 15 stycznia 2016 r.

Bardziej szczegółowo

PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2016 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2015)

PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2016 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2015) PLAN SZKOLENIA NA I SEMESTR 2016 ROKU I ROK SZKOLENIOWY (NABÓR 2015) UWAGA! Plan szkoleniowy może ulec zmianie. DATA I MIEJSCE GODZINY PRZEDMIOT WYKŁADOWCA Sprawy organizacyjne, wybór starosty. Prawo o

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09 Trybunał Konstytucyjny W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2010 r., na podstawie art. 34 ust. 1 w związku z art. 27 pkt 2

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo 1. Pojęcie zasady naczelnej konstytucji 2. Zasada zwierzchnictwa Narodu 3. Formy realizacji zasady zwierzchnictwa Narodu 4. Zasada demokratycznego państwa

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego

Wykaz skrótów Nota od autora Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Wykaz skrótów... 9 Nota od autora... 17 Dział I. Uczestnicy postępowania karnego Rozdział 1. Strony... 19 1.1. Zagadnienia ogólne... 19 Rozdział 2. Oskarżyciel publiczny... 30 2.1. Prokurator... 30 2.2.

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja prawa karnego 2015

Nowelizacja prawa karnego 2015 Nowelizacja prawa karnego 2015 Komentarz redakcja Autorzy Agnieszka Barczak-Oplustil Marek Bielski Grzegorz Bogdan Wojciech Górowski Mikołaj Iwański Michał Jakubowski Jan Jodłowski Piotr Kardas Mikołaj

Bardziej szczegółowo

Streszczenie rozprawy doktorskiej

Streszczenie rozprawy doktorskiej Magdalena Borowska Streszczenie rozprawy doktorskiej Wpływ standardów strasburskich na proces stanowienia i stosowania prawa w Polsce pisanej pod kierunkiem dra hab. Dariusza Dudka, prof. KUL Tematyka

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Zagadnienia wstępne Tworzenie i wewnętrzna struktura sądów powszechnych III. Sądownictwo administracyjne...

Spis treści. 1. Zagadnienia wstępne Tworzenie i wewnętrzna struktura sądów powszechnych III. Sądownictwo administracyjne... Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Rozdział I. Zasady ustrojowe sądownictwa... 1 1. Rozumienie konstytucyjnych zasad prawnych... 1 2. Zasada demokratycznego państwa prawnego...

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE Z DNIA 15 CZERWCA 2011 R. II KO 38/11

POSTANOWIENIE Z DNIA 15 CZERWCA 2011 R. II KO 38/11 POSTANOWIENIE Z DNIA 15 CZERWCA 2011 R. II KO 38/11 Przez karę pozbawienia wolności w wymiarze przekraczającym górną granicę ustawowego zagrożenia w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r.

Bardziej szczegółowo

Kodeks spółek handlowych

Kodeks spółek handlowych Zbiory Orzecznictwa Becka Kodeks spółek handlowych Orzecznictwo Aleksandra Gawrysiak-Zabłocka Ewa Skibińska 3. wydanie C.H.Beck ZBIORY ORZECZNICTWA BECKA Kodeks spółek handlowych. Orzecznictwo Polecamy

Bardziej szczegółowo