Co na temat szczepieñ ochronnych wiedz¹ rodzice i pracownicy ochrony zdrowia?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Co na temat szczepieñ ochronnych wiedz¹ rodzice i pracownicy ochrony zdrowia?"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Izabela TARCZOÑ Ewa DOMARADZKA Hanna CZAJKA Co na temat szczepieñ ochronnych wiedz¹ rodzice i pracownicy ochrony zdrowia? What is parents' and Medical Health Care specialists knowledge about vaccinations? Pediatryczna Poradnia Szczepieñ dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dzieciêcy im.œw. Ludwika w Krakowie Kierownik Poradni: Dr n. med. H. Czajka Dyrektor Szpitala: Lek. med. S. Stêpniewski Dodatkowe s³owa kluczowe: choroby zakaÿne szczepienia Ÿród³a informacji lekarz Additional key words: infectious diseases immunization source of information doctor Cel: Celem pracy jest poznanie poziomu wiedzy rodziców i pracowników ochrony zdrowia na temat szczepieñ. Ocenie poddano tak e wp³yw informacji o szczepieniach, docieraj¹cych do okreœlonego wy ej krêgu adresatów z ró nych Ÿróde³, na kszta³towanie ich opinii o immunizacji, a tym samym na realizacjê programu szczepieñ ochronnych w okresie ostatniego roku. Materia³y i metody: Analiza ankiet na temat szczepieñ ochronnych, przeprowadzonych wœród 151 rodziców i 180 pracowników ochrony zdrowia. Wyniki: Poziom wiedzy pracowników ochrony zdrowia na temat szczepieñ by³ statystycznie znamiennie wy szy ni wiedza na ten temat u ankietowanych rodziców. Zastanawiaj¹ce jest jednak, e ponad 10% fachowych pracowników ochrony zdrowia nie wiedzia³o o prowadzeniu w naszym kraju profilaktyki przeciwko zaka eniom wywo³ywanym przez Haemophilus influenzae typ b (Hib). Dla rodziców g³ównym i najbardziej wiarygodnym Ÿród³em informacji o szczepieniach jest lekarz. Znacz¹cy wp³yw na stosunek rodziców do szczepieñ maj¹ tak e medialne kampanie promuj¹ce szczepienia i docieraj¹ce do nich opinie na temat szkodliwoœci szczepieñ. Wnioski: Skoro g³ównym Ÿród³em wiarygodnej informacji na temat szczepieñ jest dla rodziców lekarz, to zachodzi potrzeba sta³ego doskonalenia wiedzy pracowników ochrony zdrowia o szczepieniach, jak równie zwiêkszania umiejêtnoœci przekonywania rodziców do idei szczepieñ ochronnych. Aim: The aim of the study was to become familiar with parents' and Medical Health Care specialists knowledge and attitude towards vaccinations. The influence of information, provided to patients from various sources, on general opinion about immunization and its coverage within the last year were evaluated. Materials and methods: Analysis of questionnaires about vaccinations performed among 151 parents and 180 Medical Health Care specialists. Results: Medical Health Care specialists knowledge was considerably higher in comparison to questioned parents. Surprisingly enough, only approximately 90% of Medical Health Care workers knew about prophylaxis of Hib infections. A doctor is the main and the most reliable source of information for parents. Significant impact on parents' attitude to vaccinations is made not only by campaigns promoting vaccinations, but also by widespread opinions about their harmfulness. Conclusions: The doctor is the major source of reliable information about vaccinations for parents. Therefore, there is the need of continuous improvement of Medical Health Care specialists knowledge, but also the ability of successfully communicating it to parents. Adres do korespondencji: WSSD im. Œw. Ludwika w Krakowie Poradnia Pediatryczna Szczepieñ dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka Kraków, ul. Strzelecka 2 Tel , fax Wstêp Intensywny, szczególnie w ostatnich latach, wzrost zainteresowania spo³ecznego w poszukiwaniu metod skutecznego zabezpieczania siê przed chorobami zakaÿnymi, zwi¹zany jest przede wszystkim ze œwiadomoœci¹ istnienia zagro eñ zachorowania na te choroby. Odpowiadaj¹c na potrzebê znalezienia skutecznych metod zabezpieczania przed chorobami zakaÿnymi, wprowadzane s¹ do stosowania nowe szczepionki przeciwko kolejnym chorobom zakaÿnym. Wœród zamo niejszych i bardziej ni nasze œwiadomych spo³eczeñstw krajów rozwiniêtych, czynna profilaktyka chorób infekcyjnych uznawana jest za najskuteczniejsz¹, a jednoczeœnie najtañsz¹ metodê powszechnego zabezpieczania zdrowia. St¹d te sta³ym modyfikacjom podlegaj¹ tak e narodowe programy szczepieñ ochronnych w poszczególnych krajach. W pañstwach, które z przyczyn przede wszystkim ekonomicznych nie mog¹ sobie pozwoliæ na wydatkowanie œrodków niezbêdnych dla zapewnienia spo³eczeñstwu profilaktyki szczepiennej w pe³nym dostêpnym zakresie, pewna czêœæ szczepieñ wykonywanych jest na zasadzie dobrowolnoœci na koszt obywateli [9]. Wymaga to podjêcia œwiadomej decyzji 27

2 przez osoby zainteresowane w dobrowolnym rozszerzeniu obowi¹zkowego zakresu szczepieñ, co powinno byæ oparte na rzetelnej wiedzy zarówno o korzyœciach wynikaj¹cych z takiej decyzji, jak o daj¹cych siê zdefiniowaæ niepo ¹danych zdarzeniach zwi¹zanych ze szczepieniami. Stosunkowo wysoki stopieñ realizacji szczepieñ objêtych obowi¹zuj¹cym w naszym kraju Programem Szczepieñ Ochronnych [2] wskazuje na wysok¹ jego akceptowalnoœæ. Powszechny dostêp do informacji daje ³atwoœæ pozyskiwania rzetelnej wiedzy, ale jednoczeœnie umo liwia kontakt z informacjami nie do koñca sprawdzonymi. Trudnoœci rodziców w weryfikacji prawdziwoœci tych wiadomoœci potêgowane s¹ wzrastaj¹c¹ aktywnoœci¹ ruchów antyszczepionkowych [2,15]. Najczêœciej wykorzystuj¹ one braki w wiedzy rodziców na temat szczepieñ, aby promowaæ teorie nieznajduj¹ce oparcia w adnych weryfikowalnych badaniach naukowych. Dlatego istotne jest poznanie stosunku rodziców naszych pacjentów do takich informacji, jak równie okreœlenie sposobów przeciwdzia³ania dezinformacjom szerzonym przez przeciwników szczepieñ, a tak e metod skutecznego edukowania rodziców i prze³amywania szkodliwej dezinformacji. Rycina 1 Analiza wiedzy rodziców i pracowników ochrony zdrowia na temat mo liwoœci profilaktyki wybranych chorób poprzez szczepienia. The analysis of parents' and Medical Health Care specialists' knowledge about infectious diseases prophylaxis by vaccinations. Materia³ i metody Celem tej pracy by³a analiza postaw zajmowanych przez rodziców i pracowników ochrony zdrowia wobec szczepieñ ochronnych. W okresie od do przeprowadzono badanie ankietowe wœród ³¹cznie 331 osób: rodziców dzieci szczepionych w trzech placówkach medycznych i pracowników ochrony zdrowia. Grupê rodziców (R) stanowi³o 151 rodziców, w tym 98 udzielaj¹cych odpowiedzi w Poradni Pediatrycznej Szczepieñ dla Dzieci z Grup Wysokiego Ryzyka w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dzieciêcym im. Œw. Ludwika w Krakowie oraz 53 rodziców, którzy formularze ankiet wype³nili w dwóch losowo wybranych poradniach rejonowych na terenie Krakowa. Grupê pracowników ochrony zdrowia (OZ) stanowi³o180 ankietowanych, rekrutuj¹cych siê g³ównie z grona pielêgniarek, uczestnicz¹cych w trzech konferencjach naukowych na temat szczepieñ ochronnych. Anonimowy kwestionariusz ankiet dla obu grup R i OZ, zawiera³ odpowiednio 20 i 23 pytania. Odpowiedzi rodziców okreœla³y ich wykszta³cenie, grupê wiekow¹, miejsce zamieszkania, samoocenê sytuacji materialnej rodziny oraz informacjê na temat wieku i p³ci posiadanych dzieci. Pozosta³e odpowiedzi pozwala³y uzyskaæ informacje na temat posiadanej wiedzy o szczepieniach i o Ÿród³ach tej wiedzy. Ankietowani oceniali wiarygodnoœæ tych Ÿróde³ i przedstawiali w³asn¹ opiniê na temat informacji podawanych zarówno przez zwolenników jak i przeciwników szczepieñ. Pracownicy ochrony zdrowia oceniali dodatkowo, czy w ci¹gu ostatniego roku zmieni³ siê stosunek pacjentów do szczepieñ i ich realizacja. Wyniki zebranych ankiet opracowano przy u yciu programu komputerowego Access firmy Microsoft. W celu analizy statystycznej wykorzystano test niezale - noœci Chi 2 oraz test frakcji. Za znamienny statystycznie przyjêto poziom istotnoœci p<0,05. Uzyskano odpowiedzi na pytania: czy i co obie grupy ankietowanych wiedz¹ na temat profilaktyki chorób zakaÿnych i infekcyjnych? sk¹d i w jaki sposób pozyskuj¹ tê wiedzê? jak badani oceniaj¹ wiarygodnoœæ Ÿróde³ pozyskiwania informacji? czy i jaki wp³yw na ich stosunek do szczepieñ ma ich status maj¹tkowy i posiadane wykszta³cenie? Podjêto tak e próbê poznania osobistego stosunku ankietowanych do podawanych im publicznie informacji na temat szczepieñ. Wyniki Charakterystyka badanej populacji. Szczegó³owe dane przedstawione zosta³y w tabelach I-III. Respondentami wype³niaj¹cymi ankiety by³y najczêœciej kobiety, stanowi¹c 90,9% wszystkich osób udzielaj¹cych odpowiedzi (301 spoœród 331). Obie badane grupy ró ni³y siê rozk³adem profilu wieku (p<0,001). Grupê rodziców najliczniej reprezentowa³y osoby w wieku r., natomiast grupê OZ osoby, które ukoñczy³y 45 rok ycia. Blisko 75% rodziców wype³niaj¹cych ankietê podawa³o Kraków jako miejsce zamieszkania. Najliczniejszy odsetek w grupie stanowi³y osoby z wy szym wykszta³ceniem. Po³owa respondentów spoœród tej grupy ocenia³a swoja sytuacjê materialn¹ jako œredni¹, blisko po³owa jako dobr¹. Wœród rodzin, których rodzice wype³niali kwestionariusz dominowa³ model rodziny jednodzietnej (49,3%) oraz posiadaj¹cej dwoje dzieci (39,3%). Najczêœciej by³o to jedno lub wiêcej dzieci w wieku do ukoñczenia pierwszego roku ycia. W grupie pracowników ochrony zdrowia 92,22 % respondentów zatrudnionych by³o w miastach, z czego Kraków stanowi³ miejsce pracy dla po³owy wymienionych osób. Zdecydowan¹ wiêkszoœæ stanowi³y pielêgniarki, z których ponad po³owa osobiœcie wykonywa³a iniekcje u pacjentów i udziela- ³a informacji na temat szczepieñ. Wiedza ankietowanych na temat mo liwoœci profilaktyki wybranych chorób W oparciu o udzielane przez respondentów odpowiedzi przeanalizowano ich wiedzê na temat mo liwoœci profilaktyki chorób zakaÿnych takich jak: grypa, ospa wietrzna, zaka enia wywo³ywane przez pneumokoki, Haemophilus influenzae typu b, meningokoki, rotawirusy. Zapytano równie o mo liwoœæ zapobiegania poprzez szczepienia rakowi szyjki macicy. Pytanie sprawdzaj¹ce dotyczy³o mo liwoœci zapobiegania padaczce i astmie oskrzelowej poprzez szczepienia (rycina 1). Wiedza na temat istnienia szczepieñ chroni¹cych przed rakiem szyjki macicy i wszystkim wy ej wymienionym chorobom zakaÿnym by³a statystycznie znamiennie wy sza wœród respondentów z grupy pracowników OZ. Najbardziej rozpowszechniona by³a w tej grupie znajomoœæ szczepieñ przeciwko meningokokom i rakowi szyjki macicy, najmniej przeciwko ospie wietrznej i zaka eniom rotawirusami. Zastanawiaj¹cy jest fakt, e tylko 91,6% pracowników ochrony zdrowia wiedzia³o o profilaktyce zaka eñ wywo³ywanych przez Haemophilus influenzae typu b. Rodzice najczêœciej s³yszeli o mo liwoœci szczepieñ przeciwko pneumokokom, grypie zaka eniom wywo³ywanym przez meningokoki.najmniejszy odsetek rodziców posiada³ wiedzê o zapobieganiu wyst¹pieniu raka szyjki macicy poprzez szczepienie. Na pytanie dotycz¹ce astmy oskrzelowej jako choroby, której zapobiec mo na poprzez szczepienia, trzech pracowników ochrony zdrowia (1,67%) i czterech spoœród rodziców (2,65%) odpowiedzia³o twierdz¹co, co stanowi³o porównywalny statystycznie odsetek nieprawid³owych odpowiedzi. W innym pytaniu oceniano wiedzê respondentów na temat chorób, które uda³o siê ca³kowicie wyeliminowaæ poprzez szczepienia, daj¹c do wyboru: krztusiec, ospê wietrzn¹, ospê prawdziw¹ i odrê (rycina 2). W obu grupach najwiêkszy odsetek badanych podawa³ ospê prawdziw¹ jako przyk³ad takiej choroby. Zastanawiaj¹co wysoki procent ankietowanych rodziców (41,72%) odpowiedzia³, e chorob¹, która przesta³a istnieæ w dzisiejszym œwiecie jest krztusiec. Z podobn¹ czêstoœci¹ w obu grupach odpowiadano, e nast¹pi³a eradykacja odry 28 I. Tarczoñ i wsp.

3 Tabela I Spo³eczna i demograficzna charakterystyka rodzin opisanych w badaniu. The social and demographic profile of parental study group. SPO ECZNA I DEMOGRAFICZNA CHARAKTERYSTYKA RODZIN OPISANYCH W BADANIU Wiek respondetów N % Liczba dzieci w rodzinie n % > ,67 56,00 24,67 0,67 Wykszta³cenie respondentów N % Wiek dzieci w rodzinie n % Podstawowe Œrednie wy sze ,31 45,03 46,35 Do 1 r 2-3 lata ?3 >3 8-15?1 > ,33 39,33 11,33 61,33 29,3 33, ,67 Zamieszkanie N % Sytuacja materialna n % Kraków Inne miasto wieœ ,17 11,92 13,90 Z³a Œrednia dobra ,97 50,99 45,03 Tabela II Spo³eczna i demograficzna charakterystyka pracowników ochrony zdrowia opisanych w badaniu. The social and demographic profile of Medical Health Care specialists' study group. Spo³eczna i demograficzna charakterystyka pracowników ochrony zdrowia opisanych w badaniu Wiek n % zawód n % Miejsce pracy n % respondentów > ,22 18,33 30,56 38,89 Pielêgniarka Lekarz Po³o na Inny zawód ,3 13,3 11,7 6,6 Kraków Inne miasto Wieœ ,11 46,11 7,78 Tabela III Charakterystyka zawodu wykonywanego przez pracowników ochrony zdrowia. The characteristic of Medical Health Care specialists' profession. Charakterystyka zawodu wykonywanego przez pracowników ochrony zdrowia n % Nie wykonujê szczepieñ ochronnych, nie udzielam informacji na ich temat 36 20,34 Nie wykonujê szczepieñ ochronnych, udzielam informacje na ich temat 44 24,29 Wykonujê szczepienia ochronne, u dzieci, udzielam informacji rodzicom na ich temat 12 6,78 Wykonujê szczepienie ochronne u doros³ych i udzielam informacji 24 13,56 Wykonujê szczepienia ochronne u dzieci i doros³ych i udzielam informacje na ich temat 60 32,77 Wykonujê sczepienia ochronne, nie udzielam na ich temat informacji 4 2,26 (15,89% w OZ vs 13,89% w R) i ospy wietrznej (10% R i 4,5 % OZ). Analizie poddano grupê rodziców, którzy wykazali najlepsz¹ wiedzê na temat szczepieñ. Blisko 80% rodziców, którzy wykazali siê pe³n¹ znajomoœci¹ tematu stanowi³y osoby z wy szym wykszta³ceniem. ród³a informacji dla ankietowanych na temat szczepieñ W ankiecie postawiono pytanie o Ÿród³a wiedzy dla pacjenta na temat szczepieñ. (rycina 3). Maj¹c do wyboru nastêpuj¹ce warianty: lekarz, pielêgniarka, rodzina, znajomi, prasa, radio, telewizja, internet, farmaceuta, ulotki informacyjne, ankietowani w obu grupach najczêœciej (oko³o 97%), wskazywali na lekarza jako g³ówne Ÿród³o wiedzy na temat szczepieñ. Drugie miejsce wœród wszystkich ankietowanych zajmowa- ³a pielêgniarka. Dla ponad po³owy rodziców kolejnym, trzecim Ÿród³em informacji by³ farmaceuta, który zajmowa³ dopiero szóste miejsce w rankingu drugiej grupy respondentów. Internet w obu grupach zajmowa³ z podobn¹ czêstoœci¹ czwarte miejsce. Najczêstszym, po internecie medialnym Ÿród³em informacji o szczepieniach dla obu grup by³a telewizja. Wyprzedza³a ona prasê i radio, które podawane by³y z podobn¹ czêstoœci¹ w obu grupach. Daj¹c mo liwoœæ wielokrotnego wyboru poproszono o zaznaczenie, sk¹d pochodz¹ najbardziej, a sk¹d najmniej wiarygodne informacje (w kolejnoœci od 1 do 5). Rodzice zaznaczali najbardziej cenne dla nich samych Ÿród³a informacji, zaœ pracownicy ochrony zdrowia szeregowali wg kolejnoœci te odpowiedzi, które by³yby ich zdaniem najbardziej wiarygodne dla pacjenta (rycina 4). Uzyskano informacjê, e zarówno dla samych rodziców, jak i w opinii pracowników OZ najwiêkszym zaufaniem pacjenta obdarzony jest lekarz. Jednoczeœnie analizuj¹c informacje p³yn¹ce z ankiety stwierdzono, e prawie wszyscy (98%) rodzice, którzy najwiêcej wiedzieli o szczepieniach podali w³aœnie lekarza jako pierwsze i najbardziej wiarygodne Ÿród³o wiedzy. Pomimo, e dla ca³ej badanej populacji pielêgniarka znajdowa³a siê na drugim miejscu, co do wiarygodnoœci, to jednak pracownicy ochrony zdrowia, znamiennie czêœciej ni rodzice (74,7% vs 59,5%) przekonani byli o jej wp³ywie na pozyskiwanie rzetelnych informacji o szczepieniach (p<0,001). Trzecim Ÿród³em wiarygodnej wiedzy by³ dla obu grup farmaceuta. Kolejne, czwarte miejsce zajmowa³ w opinii rodziców internet. Analizowano równie, czy ankietowani spotkali siê w ci¹gu ostatnich 6 miesiêcy z akcjami informacyjno-reklamowymi promuj¹cymi szczepienia oraz z podawanymi publicznie informacjami na temat szkodliwoœci szczepieñ. Znamiennie czêœciej z akcjami zachêcaj¹cymi do wykonywania szczepieñ zetknêli siê pracownicy ochrony zdrowia ni rodzice (92,2% vs 76,2%, p<0,001). Na pierwszym miejscu z podobn¹ czêstoœci¹ w obu grupach podawana by³a telewizja oko³o 60 % ankietowanych wskazywa³o tê odpowiedÿ. Pozosta³e media, takie jak prasa (43,8%), radio (20%) oraz internet (18,2%) wymieniane by³y przez rodziców jako kolejne, gdzie us³yszeli o zaletach szczepieñ. Wœród pracowników OZ, drugie miejsce, gdzie rozpowszechniano pozytywne informacje o szczepieniach zajmowa³y spotkania naukowe, a wymieniane poprzednio media zajmowa³y kolejne pozycje (wg identycznego jak wœród rodziców porz¹dku). Poproszono ankietowanych o opiniê, jaki efekt wywieraj¹ takie kampanie na stosunek pacjentów do szczepieñ. Odpowiedzi zaznaczano na skali od 1do 7, gdzie 1 oznacza³o pozytywny a 7 negatywny odbiór takich akcji. Œrednie wartoœci ocen w obu grupach by³y zbli one i wynosi³y odpowiednio 2,87 ± 1,48 wœród rodziców i 2,72 ± 1,27 wœród pracowników ochrony zdrowia. Badano wp³yw akcji promuj¹cych szczepienia na ogóln¹ wiedzê pacjentów na temat mo liwoœci profilaktyki, jakie daje wspó³czesna wakcynololgia. Wykazano, e grupie rodziców posiadaj¹cych wiedzê o tym, którym chorobom mo na zapobiegaæ poprzez szczepienia a 92% spoœród nich spotyka³o siê z publicznymi kampaniami informacyjnymi. Odsetek ten wœród rodziców, którzy nie wykazali tak pe³nej wiedzy wynosi³ 70% i by³ istotnie ni szy statystycznie (p<0,05). W porównaniu do akcji promuj¹cych szczepienia, ogólnie mniejszy procent wszystkich respondentów spotka³ siê z niepokoj¹cymi doniesieniami o szczepieniach, które podawane by³y publicznie w ci¹gu ostatnich 6 miesiêcy. By³o to 48,9%, a wiêc 88 pracowników OZ i zaledwie 33%, czyli 50 spoœród rodziców. Najczêstszym Ÿród³em takich informacji by³a wg wszystkich respondentów telewizja (49 % R i 41% OZ), kolejne to dla rodziców internet (34,5% ), znajomi (29%) i radio (12,7%) natomiast dla pracowników ochrony zdrowia na drugim miejscu znajomi ( 31%), a nastêpnie internet na równi z pras¹ (po 22,7%). Zarówno jedna jak i druga grupa badanych zetknê³a siê z takimi informacjami u lekarza piêcioro rodziców i siedmioro pracowników ochrony zdrowia oraz u pielêgniarki dwoje spoœród rodziców i szeœcioro pracowników OZ. Na pytanie czy respondent ocenia³ podawane wiadomoœci jako wiarygodne, zdecydowana wiêkszoœæ pracowników ochro- 29

4 Rycina 2 Analiza wiedzy rodziców i pracowników ochrony zdrowia na temat chorób wyeliminowanych dziêki szczepieniom. The analysis of parents' and Medical Health Care specialists' knowledge about diseases eliminated by vaccinations. Rycina 3 Najczêstsze Ÿród³a informacji o szczepieniach dla pacjenta w opinii rodziców i pracowników ochrony zdrowia. The most often source of patients information about vaccinations in parents' and Medical Health Care specialists' opinion. ny zdrowia (90,7% ) odpowiedzia³a, e nie (p<0,001). W przeciwieñstwie do rodziców, których podobny odsetek opowiada³ siê za tym, e mo na (22 osoby, tj. 44%) i nie nale y im wierzyæ (28 osób, tj. 54%). Analizowano ró nice pomiêdzy grup¹ rodziców, która przyjê³a zas³yszane informacje za wiarygodne z tymi, dla których nie by³y one wartoœciowe. Nie wykazano statystycznie znamiennych ró nic w odniesieniu do czynników takich jak wiek, wykszta³cenie, sytuacja materialna, miejsce zamieszkania, liczba i wiek posiadanego potomstwa. Respondenci, którzy spotkali siê z niepokoj¹cymi doniesieniami na temat szczepieñ odpowiadali na otwarte pytanie z proœb¹ o ich podanie. Zaskakuj¹cym by³ fakt, e w obu ankietowanych grupach tylko pojedyncze osoby umia³y podaæ konkretne przyk³ady. I tak tylko 7 osób z grupy rodziców i 14 pracowników ochrony zdrowia pisa³o o zas³yszanym zwi¹zku autyzmu ze szczepieniem przeciwko odrze, œwince, ró- yczce. Piêcioro rodziców spotka³o siê z opini¹ na temat szkodliwego dzia³ania rtêci zawartej w szczepionkach. Pozosta³e wymieniane przez obie grupy przyk³ady by³y niekonkretne, a wrêcz chaotyczne. Nawet ci spoœród rodziców, którzy zas³yszane wiadomoœci uznali za wiarygodne nie potrafili opisaæ czego dotyczy³y. Opinia respondentów na temat szczepieñ. Analizie poddano równie subiektywn¹ opiniê badanych osób na temat szczepieñ w zale noœci od tego, czy s¹ to szczepienia obowi¹zkowe czy zalecane, z uwzglêdnieniem przyczyn, dla których stosuje siê te ostatnie. 99,7% ca³ej badanej populacji opowiada³o siê za potrzeb¹ wykonywania szczepieñ. Spoœród wszystkich 331 osób rozwi¹zuj¹cych kwestionariusz, tylko 1 osoba (pracownik ochrony zdrowia) by³a zdania, e szczepienia s¹ szkodliwe. W obu grupach najczêœciej respondenci deklarowali pozytywny stosunek w odniesieniu do wykonywania wszystkich mo liwych szczepieñ, zarówno obowi¹zkowych jak i zalecanych. Opinia ta wyra ona by³a jednak zdecydowanie bardziej w grupie pracowników ochrony zdrowia (76,11% vs 51%, p<0,001). Rodzice znamiennie czêœciej ni druga grupa respondentów (7,4% vs 1,67%, p = 0,004) odpowiadali, e popieraj¹ immunizacjê obowi¹zkowymi szczepionkami i profilaktykê dodatkow¹ tylko jako konieczn¹ do zabezpieczenia siê przed chorobami w szczególnych przypadkach (wyjazd, epidemia). Na stanowisku, e potrzebne s¹ wy³¹cznie szczepienia obowi¹zkowe sta³o 8,05% rodziców i zaledwie 2,2% spoœród grupy OZ, co stanowi³o ró nicê istotn¹ statystycznie (p =0,015). Badano zale noœæ, czy wiedza rodziców o tym, przed jakimi chorobami mog¹ chroniæ obecnie szczepienia wp³ywa na to, które szczepienia popieraj¹. Wykazano, e rodzice, którzy byli œwiadomi jakim chorobom zapobiegaæ mo na poprzez szczepienia w 94,8% popieraj¹ immunizacjê zarówno obowi¹zkowymi jak i dodatkowymi szczepieniami. W przeciwieñstwie do grupy rodziców nie w pe³ni znaj¹cych mo liwoœci dzisiejszej wakcynologii, wœród których poparcie dla wszystkich szczepieñ wyra a³o 75,5%, co istotnie odró nia³o badane grupy (p=0,009). W ankiecie postawiono pytanie wielokrotnego wyboru o to, czym kieruj¹ siê respondenci przy wyborze szczepionki zalecanej dla siebie, swojego dziecka lub bliskiej osoby. Wiêkszoœæ wszystkich respondentów, z istotn¹ (p=0,04) przewag¹ rodziców (58,28% w stosunku do 47,16%), zaznaczy³a, e ich zamiarem jest zabezpieczenie siebie i najbli szych przed ciê kimi, zagra aj¹cymi yciu chorobami zakaÿnymi. Chêæ zabezpieczenia przed wszystkimi mo liwymi chorobami wskazywana by³a rzadziej, z podobn¹ czêstoœci¹ w obu grupach (25,15% R i 25,57% OZ). Ankieta nasza nie wykaza³a, e kontakt rodziców z ciê kimi zagra aj¹cymi yciu chorobami w najbli szym otoczeniu ma istotny wp³yw na to, jaki jest ich stosunek do szczepieñ i czy popieraj¹ wszystkie mo liwe szczepienia, czy tylko podstawowe. Analizowano czy wœród 50 rodziców, którzy zas³yszeli negatywne informacje o immunizacji, nast¹pi³a zmiana ich zdania na temat szczepieñ i jaki to ma wp³yw na ich dalsz¹ realizacjê. Swoj¹ dotychczasow¹ opiniê zmieniali znamiennie czêœciej ci rodzice, którzy podawane wiadomoœci uznali za wiarygodne (18 rodziców z grupy 22) ni ci, którzy nie zaufali podawanym informa- 30 I. Tarczoñ i wsp.

5 Rycina 4 Piêæ najbardziej wiarygodnych dla pacjenta Ÿróde³ informacji o szczepieniach, sklasyfikowanych od 1 do 5 miejsca (odpowiednio dla obu grup respondentów). Fife most reliable source of information about vaccinations sorted from 1 to 5 place (in particular groups). cjom (9 rodziców spoœród 28; p<0,001). Godny zauwa enia jest jednak fakt, e 1/3 spoœród tych, którzy nie uwierzyli w podawane wiadomoœci, równie zmieni³a swoje zdanie na temat szczepieñ. Ogólnie po³owa spoœród rodziców, którzy zetknêli siê z informacjami na temat szkodliwoœci szczepieñ, deklarowa³a ich kontynuowanie jak dotychczas, w podobnym statystycznie odsetku zarówno w grupie tych, dla których by³y to informacje wiarygodne jak i w grupie tych, którzy w nie nie uwierzyli (odpowiednio 51% spoœród 22 osób i 57% z 28 osób). Niespe³na jedna trzecia spoœród omawianej grupy 50 rodziców zamierza³a zasiêgn¹æ porady lekarskiej. Postawiono pytanie pracownikom ochrony zdrowia o to, czy i jak w ich opinii zmieni³ siê stosunek pacjentów do szczepieñ ochronnych w ci¹gu ostatniego roku. 46,1% respondentów tej grupy by³o zdania, e wzros³a liczba pytañ rodziców, co do bezpieczeñstwa ogólnie wszystkich szczepieñ. 36,7% zauwa y³o zwiêkszenie iloœci pytañ o bezpieczeñstwo szczepieñ skojarzonych jako obawê przed nadmiernym obci¹ eniem uk³adu odpornoœci dziecka. Natomiast blisko 30% pracowników OZ zaobserwowa³a, e niepokój rodziców dotyczy³ liczby zastrzyków wykonywanych podczas jednej wizyty. Równoczeœnie, zdaniem tej grupy zawodowej na przestrzeni ostatniego roku najbardziej zauwa alny by³ wzrost iloœci wykonywanych szczepieñ zalecanych (opinia 67,22% respondentów), znacznie mniejsza liczba ankietowanych by³a zdania, e wykonywana iloœæ szczepieñ tak obowi¹zkowych jak i zalecanych nie zmieni³a siê na przestrzeni roku (21,1%). Jedynie 1,1% respondentów zaobserwowa³ spadek iloœci wykonywanych szczepieñ obowi¹zkowych w tym przedziale czasowym. Omówienie Wobec wzrostu liczby nowych szczepieñ ochronnych bêd¹cego efektem rozwoju wakcynologii, dziedziny medycyny zajmuj¹cej siê szczepieniami, a tak e postêpu technologii farmaceutycznej, du ego znaczenia nabiera podnoszenie wiedzy i œwiadomoœci rodziców oraz pracowników ochrony zdrowia w tym zakresie. Stawiane jest pytanie: jakie czynniki wp³ywaj¹ na realizacjê szczepieñ ochronnych, w jaki sposób ró norodne informacje na temat szczepieñ ochronnych, pozyskiwane z ró nych Ÿróde³ wp³ywaj¹ na rzeteln¹ wiedzê o immunizacji i na osobisty stosunek pacjenta do szczepieñ. W badanej przez nas grupie respondentów ogólnie lepsz¹ wiedz¹ na temat profilaktyki chorób wykazali siê pracownicy ochrony zdrowia. Jednak szczegó³owa analiza danych wykaza³a, e posiadana przez nich wiedza jest niepe³na. Zastanawiaj¹ca jest stosunkowo niska œwiadomoœæ prowadzenia szczepieñ przeciwko zaka eniom wywo³ywanym przez Haemophilus influenzae typ b, które od 1 kwietnia 2007 znajduj¹ siê w Narodowym Programie Szczepieñ Ochronnych jako szczepienia obowi¹zkowe. Ponadto podanie astmy oskrzelowej jako przyk³adu choroby, której zapobiegaæ mo - na poprzez szczepienia, budzi w¹tpliwoœæ co do jakoœci wiedzy pracowników ochrony zdrowia. Najbardziej niebezpieczny w skutkach wydaje siê byæ jednak brak wiedzy na temat chorób, których wystêpowanie po wprowadzeniu powszechnych szczepieñ co prawda znacznie zmniejszy³o siê, ale jeszcze nie zosta³o wyeliminowane. Brak œwiadomoœci istnienia we wspó³czesnym œwiecie odry, jaki reprezentowa³o blisko 15% ankietowanych pracowników ochrony zdrowia mo e byæ przyczyn¹ przekonania, e szczepienie przeciwko odrze nie jest konieczne i doprowadziæ w ostatecznoœci do zmniejszenia wyszczepialnoœci przeciwko tej chorobie. Nasze spostrze enia zgodne s¹ z doniesieniami amerykañskich badaczy, którzy wykazali, e nawet wœród pediatrów kwalifikuj¹cych do szczepieñ istniej¹ braki wiedzy w zakresie zarówno schematów jak i przeciwwskazañ do szczepieñ [5]. Z drugiej strony walka z chorobami, którym zapobiegaæ mo na poprzez szczepienia jest tym bardziej efektywna, im wiêksza jest œwiadomoœæ istnienia choroby i akceptacja potrzeby immunizacji w spo³eczeñstwie. Dlatego równie fakt, e blisko 42% ankietowanych rodziców i 18% pracowników ochrony zdrowia by³o przekonanych o tym, e krztusiec jest chorob¹, która przesta³a dziœ istnieæ powinien budziæ niepokój odpowiednich s³u b medycznych. St¹d tak wa na jest rola edukacji, nie tylko w spo³eczeñstwie, ale i w œrodowisku medycznym. Umiejêtnoœæ rzetelnego przekazu informacji o mo liwoœciach, jakie daje nam wspó³czesna nauka powinna opieraæ siê na wiedzy lekarza. Jak wykazano w jednym z doniesieñ [6] wœród pielêgniarek zajmuj¹cych siê szczepieniami istnieje ogromna potrzeba samoszkolenia, co wzmocni³oby w ich w³asnym przekonaniu jakoœæ przekazywanych informacji. Jest to tym bardziej istotne, gdy wœród ankietowanych przez nas pracowników ochrony zdrowia sami zainteresowani wyra ali pogl¹d o du ej roli pielêgniarki na wiedzê pacjenta odnoœnie szczepieñ. Tylko takie skojarzone dzia³ania mog¹ przynieœæ poprawê w ogólnej sytuacji epidemiologicznej. Tego zdania s¹ równie holenderscy badacze, którzy uwa aj¹, e aby wp³yn¹æ na wzrost szczepieñ w populacji powinno siê postawiæ nacisk na rozpowszechnianie wiedzy na temat profilaktyki chorób zakaÿnych, przede wszystkim wœród pracowników medycznych [13]. Fakt ten nabiera dodatkowego znaczenia wobec opinii, któr¹ wyrazi³a zdecydowana wiêkszoœæ ankietowanych, e to w³aœnie lekarz, pielêgniarka i farmaceuta stanowi¹ nie tylko najczêstsze, ale i najbardziej wiarygodne Ÿród³a informacji dla pacjenta. Pozyskiwana w gabinecie lekarskim wiedza wydaje siê byæ najpe³niejsza. Ankietowani przez nas rodzice, którzy najlepiej odpowiadali na pytania dotycz¹ce szczepieñ, najczêœciej uzyskiwali j¹ od lekarza. Tymczasem Davis i wsp. donosz¹, e w gabinecie lekarskim, jak równie zabiegowym rzadko dochodzi do wymiany pogl¹dów pomiêdzy stronami. Zdaniem rodziców lekarz poœwiêca zbyt ma³o czasu na dok³adne przedstawienie problemu i rozwianie ewentualnych w¹tpliwoœci, co mog³oby zmniejszyæ odsetek rodziców, którzy kategorycznie odmawiaj¹ szczepieñ.[6]. Szczególna rola lekarza pierwszego kontaktu podkreœlana by³a równie w badaniach amerykañskich autorów, którzy w³aœnie w pozytywnych wzajemnych relacjach lekarz-rodzic upatrywali przyczynê faktu, e blisko 90% rodziców bior¹cych udzia³ w przeprowadzonym badaniu ankietowym pozytywnie wypowiada³o siê na temat bezpieczeñstwa i skutecznoœci szczepieñ jako metody ochrony przed chorobami [8]. W przedstawionej przez nas pracy wykazano, e spoœród mediów, bêd¹cych Ÿród³em informacji dla pacjenta, na pierwsze miejsce obecnie wysuwa siê internet, uwa- any jednoczeœnie przez respondentów za wiarygodne Ÿród³o wiadomoœci. Rola internetu podkreœlana jest równie przez hisz- 31

6 pañskich lekarzy, którzy doceniaj¹c ogromne mo liwoœci dla popularyzacji wiedzy wynikaj¹ce z ³atwoœci pozyskania informacji, zwracaj¹ uwagê na taki aspekt, jak brak mo liwoœci kontroli nad umieszczanymi w sieci informacjami. Paradoksalnie internet daje mo liwoœæ dostêpu zarówno do rzetelnych, popartych naukowymi dowodami informacji, ale równie do tych, zamieszczanych przez przeciwników szczepieñ, które s¹ niewiarygodne i nieprawdziwe [11]. W naszej pracy wykazano, e telewizja, prasa i radio nadal pozostaj¹ tymi œrodkami masowego przekazu, które ³atwo i bezpoœrednio docieraj¹ do du ego grona pacjentów. Wymieniane media ze wzglêdu na ³atwoœæ dostêpu i prostotê przekazu s¹ najczêœciej wykorzystywane jako miejsca ró - nego rodzaju akcji informacyjnych, tak zwolenników jak i przeciwników szczepieñ. Ankietowane przez nas osoby spotyka³y siê z kampaniami promuj¹cymi szczepienia, g³ównie w telewizji, prasie, radiu i internecie. Ich ogólny odbiór zarówno wœród rodziców jak i pracowników medycznych by³ pozytywny. Ponadto w naszym badaniu wykazano, e ten sposób przedstawiania informacji s³u y³ poszerzaniu wiedzy wœród ankietowanych, zw³aszcza w zakresie szczepieñ dodatkowych. W porównaniu do akcji promocyjno- reklamowych, ogólnie mniejszy procent wszystkich respondentów spotka³ siê z doniesieniami o szkodliwoœci szczepieñ, zamieszczanymi w telewizji, internecie, podawanymi przez znajomych lub w radio. Szczególnie niepokoj¹ce jednak by³o spostrze enie, e zarówno w jednej jak i drugiej grupie respondentów informacje takie pochodzi³y tak e od lekarza lub pielêgniarki. Co prawda by³y to nieliczne przypadki, jednak e bior¹c pod uwagê ich si³ê wiarygodnoœci mo - na liczyæ siê z du ym negatywnym wp³ywem takich informacji na decyzjê, co do realizacji szczepieñ u konkretnego pacjenta. W naszym badaniu niepokoj¹ce informacje odbierane by³y w ró ny sposób przez dwie grupy respondentów. Zdecydowana wiêkszoœæ pracowników ochrony zdrowia uzna³a je za niewiarygodne w przeciwieñstwie do rodziców, których opinie podzieli³y siê po po³owie, co do oceny ich wiarygodnoœci. Indywidualna ocena negatywnych doniesieñ nie zale a³a od takich czynników jak wiek, wykszta³cenie, sytuacja materialna czy miejsce zamieszkania. Podobnie wiek posiadanego potomstwa i liczebnoœæ rodziny nie determinowa³y osobistego odbioru zas³yszanych informacji. Na podstawie danych z ankiety, opartych jednak na opinii niewielkiej liczby respondentów (50 rodziców), próbowano wykazaæ czy i w jaki sposób zas³yszane w ostatnich miesi¹cach negatywne informacje mog¹ wp³ywaæ na zdanie odbiorcy na temat szczepieñ, a przez to na ich realizacjê. Ogó- ³em nieco ponad po³owa rodziców, którzy spotkali siê z takimi informacjami, zmieni³a swój stosunek do szczepieñ ochronnych. Czêœciej dotyczy³o to rodziców, którzy wiadomoœci te uznali za wiarygodne, pomimo e niewielu respondentów potrafi³o je przytoczyæ. Niepokoj¹ca jest równie obserwacja, e tylko po³owa omawianej grupy 50 rodziców, zamierza kontynuowaæ szczepienia jak dotychczas, a jeszcze mniejsza liczba rodziców, bo zaledwie jedna trzecia wyra- a³a potrzebê rozmowy z lekarzem celem weryfikacji informacji. Nasze obserwacje, jak wspomniano, dotycz¹ niewielkiej liczebnie grupy pacjentów i nie mo emy ich bezpoœrednio przek³adaæ na wielomilionow¹ populacjê osób szczepionych. Jednak e niew¹tpliwie jest to sygna³ ostrzegawczy dla œrodowisk medycznych, zw³aszcza w dobie aktywnych dzia³añ ruchów antyszczepionkowych, propaguj¹cych wiele bezpodstawnych i nieprawdziwych informacji na temat szczepieñ. Niepe³na wiedza pracowników ochrony zdrowia na temat chorób zakaÿnych i profilaktyki poprzez szczepienia, ³atwo dostêpne i szybko rozprzestrzeniaj¹ce siê negatywne opinie na temat immunizacji mog¹ doprowadziæ do zmniejszenia wyszczepialnoœci, i co za tym idzie, wybuchania ognisk chorób, które w ostatnich latach dziêki szczepieniom zosta³y znacznie zredukowane, ale nie przesta³y jeszcze istnieæ. Przestrzegaj¹ przed tym amerykañscy badacze, którzy opisuj¹ tragiczne w skutkach konsekwencje opublikowanego w Lancecie w 1998 przez Waekfield i wsp. artyku³u bêd¹cego hipotez¹ opart¹ na analizie 12 (!) przypadków zwi¹zku autyzmu ze szczepieniem przeciwko odrze, œwince, ró yczce. [1]. Prowadzone w nastêpstwie liczne badania kliniczne i przeprowadzone metaanalizy ca³kowicie wykluczy³y istnienie takiego powi¹zania, ale odzyskiwanie zaufania publicznego zajê³o 10 lat, a i obecnie nadal hipoteza ta czêsto wykorzystywana jest jako sztandarowy dogmat przeciwników szczepieñ. Wynikiem ukazania siê opisywanego artyku³u, by³ spadek wyszczepialnoœci przeciwko odrze, œwince ró yczce w Wielkiej Brytanii z 91% w 1997 roku do 82%, a w niektórych regionach nawet do 60% w Spowodowa³o to pojawienie siê na terenie Wysp Brytyjskich wielu ognisk odry i znacznego wzrostu zachorowañ na œwinkê. Podobna sytuacja, zdaniem autorów, mo e zdarzyæ siê w ka dym regionie o niedostatecznym odsetku zaszczepionej populacji. Wed³ug ostatnich doniesieñ w Stanach Zjednoczonych, gdzie szczególnie widoczne jest spo³eczne zainteresowanie dzia³alnoœci¹ ruchów antyszczepionkowych, pojawi³y siê pojedyncze ogniska odry [4]. Pomimo przedstawionych powy ej rozwa añ, optymistyczne wydaj¹ siê byæ dane jakie uzyska³yœmy na podstawie przeprowadzonej ankiety, w której oceniano osobisty stosunek respondentów do szczepieñ. 99,7% wype³niaj¹cych kwestionariusz opowiedzia³o siê za potrzeb¹ wykonywania szczepieñ ochronnych. Tylko jedna osoba, bêd¹ca pracownikiem ochrony zdrowia, wyrazi³a opiniê, e szczepienia s¹ szkodliwe. Zdecydowana wiêkszoœæ ankietowanych by³a zwolennikami wykonywania zarówno szczepieñ obowi¹zkowych, jak zalecanych stanowi¹cych dodatkow¹, aczkolwiek p³atn¹ mo liwoœæ profilaktyki. Znalaz³o to prze³o enie w zwiêkszeniu iloœci wykonywanych w ci¹gu ostatniego roku szczepieñ dodatkowych, co by³o zdaniem ankietowanych pracowników medycznych najbardziej zauwa aln¹ tendencj¹ w wykonawstwie szczepieñ. Na podstawie wyników ankiety wykazano, e wiedza rodziców na temat szczepieñ w znacznym stopniu wp³ywa³a na to, które szczepienia popieraj¹. By³o to w zgodzie z badaniami holenderskimi [7], które pokazuj¹, e realizacja szczepieñ u dzieci zale y w du ej mierze od postawy rodziców wobec immunizacji, a ta z kolei zale y od wiedzy o szczepieniach. Spostrze enia nasze, e pe³na wiedza na temat szczepieñ, pozyskiwana zw³aszcza podczas bezpoœredniej rozmowy z lekarzem by³aby korzystnym czynnikiem wp³ywaj¹cym na decyzjê rodziców o szczepieniu dziecka, zgodna jest z obserwacjami Benin i wsp. [3]. Jednoczeœnie osoby z wy szym wykszta³ceniem okazuj¹ siê byæ najlepiej wyedukowanymi spoœród rodziców, co wykazano w naszej pracy i znalaz³o potwierdzenie w pracach amerykañskich autorów [14]. Na podstawie ocenianej przez nas niewielkiej grupy rodziców (17 osób), którzy bezpoœrednio spotkali siê z ciê kimi, zagra- aj¹cymi yciu chorobami nie udowodniono tezy, e taki kontakt przyczynia siê do akceptacji wszystkich szczepieñ. Jednak naszym zdaniem, œwiadomoœæ zagro enia, jakie nios¹ ze sob¹ choroby jest niezwykle wa na dla osoby podejmuj¹cej decyzjê o szczepieniu zw³aszcza, e najczêœciej podawan¹ przez bior¹cych udzia³ w badaniu respondentów przyczyn¹, dla której wykonuje siê szczepienia ochronne by³a chêæ zabezpieczenia siebie i najbli szych przed ciê kimi, zagra aj¹cymi yciu chorobami zakaÿnymi. Tymczasem obecnie na skutek znacznego zmniejszenia czêstoœci wystêpowania tych e chorób, w dobie szeroko stosowanej antybiotykoterapii, stêpieniu uleg³o kryterium ciê koœci choroby i wynikaj¹cych z niej zagro eñ. Pe³na informacja o szczepieniach powinna przypominaæ o g³ównym celu immunizacji, a wiêc zapobieganiu chorobom. Konieczne jest przedstawienie w czytelny i bezpoœredni sposób obrazu chorób zakaÿnych, które w czasach obecnych s¹ zapomniane, co podkreœlaj¹ m.in. angielscy autorzy [16]. Zdaniem ankietowanych pracowników ochrony zdrowia najbardziej interesuj¹cym rodziców aspektem szczepieñ ochronnych jest kwestia ich bezpieczeñstwa. Wiele niepokoju budzi³a obawa o to, czy du a iloœæ wykonywanych u dziecka szczepieñ nie os³abia funkcji jego uk³adu odpornoœci, bêd¹c zbytnim dla niego obci¹ eniem. Pytania dotyczy³y zarówno szczepieñ skojarzonych jak i wykonywania wielu iniekcji podczas jednej wizyty. Trend ten zgodny jest z wnioskami lekarzy amerykañskich [10,12], którzy ponownie podkreœlaj¹ rolê lekarza w wyjaœnianiu ewentualnych w¹tpliwoœci rodzicom. Wnioski 1. Lekarz, stanowi¹c najczêstsze i najbardziej wiarygodne Ÿród³o informacji o szczepieniach, ma decyduj¹cy wp³yw na podejmowanie przez rodziców decyzji o immunizacji. 2. Wiedza pracowników ochrony zdrowia powinna byæ stale pog³êbiana, poniewa jest ona g³ównym czynnikiem wp³ywaj¹cym na œwiadomoœæ pacjenta, co do zagro eñ wynikaj¹cych z chorób, którym zapobiec mo na poprzez szczepienia. 32 I. Tarczoñ i wsp.

7 3. Wœród rodziców panuje przekonanie o potrzebie szczepieñ, pojawiaj¹ce siê negatywne informacje o szkodliwoœci szczepieñ mog¹ w niekorzystny sposób wp³yn¹æ na ich realizacjê i co za tym idzie przyczyniæ siê do zwiêkszenia zagro eñ epidemiologicznych niektórymi chorobami. Piœmiennictwo 1. Amanna I., Slifka M.: Public Fear of Vaccination: Separating Fact From Fiction Viral Immunology. 2005, 18, Augustynowicz P., Rogalska J., Augustynowicz E.: Postawy rodziców wobec szczepieñ ochronnych III Konf. PTW Benin A.L., Wisler-Scher DJ, Colon E. et al.: Qualitative analysis of Mothers' decision- making about vaccines for infants: the importance of trust. Pediatrics 2006, 117, CDC/MMWR August 22, 2008, 57, Cohen N., Lauderdale D., Shete P. et al.: Physician Knowledge of Catch-up Regimens and Contraindications for Childhood Immunizations. Pediatrics 2003, 111, Davis T., Fredrickson D., Arnold C. et al.: Childhood Vaccine Risk/Benefit Communication in Private Practice Office Settings: A National Survey. Pediatrics 2001, 107, e Hak E, Schonbeck Y, De Melker H. et al.: Negative attitude of highly educated parents and health care workers towards future vaccinations in the Dutch childhood vaccination program. Vaccine 2005, 23, Keane M.T., Walter M.V., Patel B.I. et al.: Confidence in vaccination: a parent model. Vaccine 2005, 23, Komunikat G³ównego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 wrzeœnia 2008 r. Dz. Urz. MZ z dnia 1 paÿdziernika 2008 r., Nr 11, poz. 76 zmieniaj¹cy komunikat w sprawie zasad przeprowadzania szczepieñ ochronnych przeciw chorobom zakaÿnym w 2008 r.). 10. Koslap-Petraco M., Parsons T.: Communicating the benefits of combination vaccines to parents and health care providers. Jour of Ped Health Care 2003, 17, Martínez-Mora M., Álvarez-Pasquín M., Rodríguez- Salvanés F.: Vaccines and Internet: Characteristics of the Vaccine Safety Net Web sites and suggested improvements. Vaccine 2008, 26, Offit P., Quarles J., Gerber M. et al.: Addressing Parents' Concerns: Do Multiple Vaccines Overwhelm or Weaken the Infant's Immune System? Pediatrics 2002, 109, Paulussen T.G.W., Hoekstra F., Lanting C.I. et al.: Determinants of Dutch parents' decisions to vaccine their child. Vaccine 2006, 24, Shui I.M., Weintraub E.S., Gust D.A.: Parents concerned about vaccine safety: Differences in race/ethnicity and attitudes. Am. J. Prev Med. 2006, 31, Wierzcho³owski G.: Wy³udzanie na szczepionkê. Gazeta Pol Yarwood J., Noakes K., Kennedy D. et al.: Tracking mothers attitudes to childhood immunization Vaccine 2005, 23,

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2012 BS/74/2012 O DOPUSZCZALNOŚCI STOSOWANIA KAR CIELESNYCH I PRAWIE CHRONIĄCYM DZIECI PRZED PRZEMOCĄ

Warszawa, maj 2012 BS/74/2012 O DOPUSZCZALNOŚCI STOSOWANIA KAR CIELESNYCH I PRAWIE CHRONIĄCYM DZIECI PRZED PRZEMOCĄ Warszawa, maj 2012 BS/74/2012 O DOPUSZCZALNOŚCI STOSOWANIA KAR CIELESNYCH I PRAWIE CHRONIĄCYM DZIECI PRZED PRZEMOCĄ Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia

Bardziej szczegółowo

Główne wyniki badania

Główne wyniki badania 1 Nota metodologiczna Badanie Opinia publiczna na temat ubezpieczeń przeprowadzono w Centrum badania Opinii Społecznej na zlecenie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniach od 13 do 17 maja 2004

Bardziej szczegółowo

Opinie Polaków na temat zniesienie granic wewnętrznych w UE w rok po wejściu Polski do strefy Schengen

Opinie Polaków na temat zniesienie granic wewnętrznych w UE w rok po wejściu Polski do strefy Schengen Opinie Polaków na temat zniesienie granic wewnętrznych w UE w rok po wejściu Polski do strefy Schengen TNS OBOP dla Reprezentacji Komisji Europejskiej w Polsce grudzień 2008 Ośrodek Badania Opinii Publicznej

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ROZLICZENIA PODATKOWE ZA ROK 98 BS/71/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, KWIECIEŃ 99

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ROZLICZENIA PODATKOWE ZA ROK 98 BS/71/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, KWIECIEŃ 99 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 PODATKI 96 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 PODATKI 96 WARSZAWA, GRUDZIEŃ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko

Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Imię i nazwisko Temat: Czy świetlówki energooszczędne są oszczędne i sprzyjają ochronie środowiska? Karta pracy III.. Imię i nazwisko klasa Celem nauki jest stawianie hipotez, a następnie ich weryfikacja, która w efekcie

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ PRACA ZAROBKOWA EMERYTÓW I RENCISTÓW A PROBLEM BEZROBOCIA BS/80/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015

CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 CONSUMER CONFIDENCE WSKAŹNIK ZADOWOLENIA KONSUMENTÓW W POLSCE Q3 2015 Najwyższy wzrost od Q2 2005 Poziom zadowolenia polskich konsumentów w Q3 15 wyniósł 80 punktów, tym samym wzrósł o 10 punktów względem

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Pytania do treści Specyfikacji wraz z odpowiedziami oraz zmiana treści SIWZ.

Pytania do treści Specyfikacji wraz z odpowiedziami oraz zmiana treści SIWZ. URZĄD PATENTOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DYREKTOR GENERALNY Warszawa, dnia 08.04.2013 r. Do Wykonawców Pytania do treści Specyfikacji wraz z odpowiedziami oraz zmiana treści SIWZ. Dotyczy: Postępowania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp

TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp TEST dla stanowisk robotniczych sprawdzający wiedzę z zakresu bhp 1. Informacja o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz o pracownikach wyznaczonych do wykonywania działań w zakresie

Bardziej szczegółowo

Analiza wyników sondaŝu na temat zatrudniania osób niepełnosprawnych

Analiza wyników sondaŝu na temat zatrudniania osób niepełnosprawnych Analiza wyników sondaŝu na temat zatrudniania osób niepełnosprawnych Celem badania było pozyskanie informacji wśród pracodawców na temat czynników oraz barier w zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w firmach,

Bardziej szczegółowo

Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA. WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI

Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA. WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ i INFORMATYKI WEWNĘTRZNY SYSTEM ZAPEWNIENIA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA Raport z przeprowadzenia ankiety dotyczącej oceny pracy dziekanatu CZĘSTOCHOWA

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych przez Departament Pielęgniarek i Położnych wśród absolwentów studiów pomostowych, którzy zakończyli udział w projekcie systemowym pn. Kształcenie zawodowe pielęgniarek

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych

DOPALACZE. - nowa kategoria substancji psychoaktywnych DOPALACZE - nowa kategoria substancji psychoaktywnych CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku,

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku, PROTOKÓŁ z kontroli w Warsztatach Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Słupsku przeprowadzonej przez Głównego Specjalistę Wydziału Audytu i Kontroli

Bardziej szczegółowo

Badanie Kobiety na kierowniczych stanowiskach Polska i świat wyniki

Badanie Kobiety na kierowniczych stanowiskach Polska i świat wyniki Badanie Kobiety na kierowniczych stanowiskach i świat wyniki Badanie Manpower Kobiety na kierowniczych stanowiskach zostało przeprowadzone w lipcu 2008 r. w celu poznania opinii dotyczących kobiet pełniących

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W

REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W REGULAMIN KOMISJI SEDZIOWSKIEJ PODOKRĘGU PIŁKI NOŻNEJ W ŻABNIE 1 Kolegium Sędziów Podokręgu Piłki Nożnej w Żabnie (zwane dalej KS PPN) jest społecznym organem sędziów piłki nożnej i działa zgodnie z niniejszym

Bardziej szczegółowo

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Informatyki i Gospodarki Elektronicznej Katedra Informatyki Ekonomicznej Streszczenie rozprawy doktorskiej Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1

USTAWA. z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2015 r. poz. 613 1 (wybrane artykuły regulujące przepisy o cenach transferowych) Dział IIa Porozumienia w sprawach ustalenia cen transakcyjnych

Bardziej szczegółowo

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Promocja i identyfikacja wizualna projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Białystok, 19 grudzień 2012 r. Seminarium współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach

Bardziej szczegółowo

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT

CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA WAD KOŃCZYN DOLNYCH U DZIECI I MŁODZIEŻY A FREQUENCY APPEARANCE DEFECTS OF LEGS BY CHILDREN AND ADOLESCENT Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Grażyna Szypuła, Magdalena Rusin Bielski Szkolny Ośrodek Gimnastyki Korekcyjno-Kompensacyjnej im. R. Liszki w Bielsku-Białej

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe nr 3

Zapytanie ofertowe nr 3 I. ZAMAWIAJĄCY STUDIUM JĘZYKÓW OBCYCH M. WAWRZONEK I SPÓŁKA s.c. ul. Kopernika 2 90-509 Łódź NIP: 727-104-57-16, REGON: 470944478 Zapytanie ofertowe nr 3 II. OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Przedmiotem zamówienia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2013 BS/110/2013 POLITYKA PRORODZINNA OCENY I POSTULATY

Warszawa, sierpień 2013 BS/110/2013 POLITYKA PRORODZINNA OCENY I POSTULATY Warszawa, sierpień 2013 BS/110/2013 POLITYKA PRORODZINNA OCENY I POSTULATY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH Opracowano na podstawie następujących aktów prawnych: - rozdział 3a Karty Nauczyciela, ustawa

Bardziej szczegółowo

Poddziałanie 6.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia oraz podnoszenie poziomu

Poddziałanie 6.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia oraz podnoszenie poziomu ZAWODOWY START Poddziałanie 6.1.3 Poprawa zdolności do zatrudnienia oraz podnoszenie poziomu aktywności zawodowej osób bezrobotnych Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Polacy o źródłach energii odnawialnej

Polacy o źródłach energii odnawialnej Polacy o źródłach energii odnawialnej Wyniki badania opinii publicznej 2013 r. Wycinek z: Krajowego Planu Rozwoju Mikroinstalacji Odnawialnych Źródeł Energii do 2020 roku Warszawa 2013 Polacy o przydomowych

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz

warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz warsztató OMNM ar n medk oafał ptaszewskii mgr goanna tieczorekjmowiertowskai mgr Agnieszka jarkiewicz } Pacjent w badaniu klinicznym a NFZ } Kalkulacja kosztów } Współpraca z zespołem badawczym jak tworzyć

Bardziej szczegółowo

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania

Postrzeganie reklamy zewnętrznej - badania Według opublikowanych na początku tej dekady badań Demoskopu, zdecydowana większość respondentów (74%) przyznaje, że w miejscowości, w której mieszkają znajdują się nośniki reklamy zewnętrznej (specjalne,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie. dla ucznia klasy (nazwa szkoły) I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 3. Adres zamieszkania. 3.

Wniosek o dofinansowanie. dla ucznia klasy (nazwa szkoły) I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 3. Adres zamieszkania. 3. Załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 56/2012 Wójta Gminy Mrozy z dnia 13 lipca 2012r. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2012/2013 Do Dyrektora...... dla ucznia klasy (nazwa szkoły)

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy w województwie pomorskim

Gaz łupkowy w województwie pomorskim Gaz łupkowy w województwie pomorskim 1 Prezentacja wyników badania Samorządów, partnerów Samorządu Województwa Pomorskiego oraz koncesjonariuszy Charakterystyka grup 2 18% 82% Samorządy Partnerzy SWP n=63

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (tekst jednolity) Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli

USTAWA. z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (tekst jednolity) Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli USTAWA z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity) Rozdział 3a Awans zawodowy nauczycieli Art. 9a. 1. Ustala się stopnie awansu zawodowego nauczycieli: 1) nauczyciel stażysta; 2) nauczyciel

Bardziej szczegółowo

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina

- Miejscowość Kod pocztowy Nr posesji Ulica Gmina Pieczątka Wnioskodawcy Nr sprawy: ROPS.II. (pieczątka Wnioskodawcy) (pieczątka instytucji przyjmującej wniosek) W N I O S E K o dofinansowanie robót budowlanych dotyczących ze środków Państwowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK

Nasz kochany drogi BIK Nasz kochany drogi BIK https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/biuro-informacji-kredytowej-bik-koszty-za r Biznes Pulpit Debata Biuro Informacji Kredytowej jest jedyną w swoim rodzaju instytucją na polskim rynku

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015

Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2014/2015 (nie dotyczy uczniów słabowidzących, niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym

Bardziej szczegółowo

Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C. Raport TNS Polska. Warszawa, luty 2015. Badanie TNS Polska Omnibus

Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C. Raport TNS Polska. Warszawa, luty 2015. Badanie TNS Polska Omnibus Świadomość Polaków na temat zagrożenia WZW C Raport TNS Polska Warszawa, luty 2015 Spis treści 1 Informacje o badaniu Struktura badanej próby 2 Kluczowe wyniki Podsumowanie 3 Szczegółowe wyniki badania

Bardziej szczegółowo

B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1. prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE

B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1. prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE B A D A N I A S U C H A L N O Œ C I RADIO TRACK W R Z E S I E Ñ 2 0 1 1 prowadzone w systemie ci¹g³ym przez KATOLICKIE RADIO PODLASIE R A D I O, K T Ó R E S I Ê Z N A W SKRÓCIE: PRZYZWYCZAILIŒMY WAS JU

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Wiek produkcyjny ( M : 18-65 lat i K : 18-60 lat )

Wiek produkcyjny ( M : 18-65 lat i K : 18-60 lat ) DANE DEMOGRAFICZNE Na koniec 2008 roku w powiecie zamieszkiwało 115 078 osób w tym : y 59 933 ( 52,1 % ) męŝczyźni: 55 145 Większość mieszkanek powiatu zamieszkuje w miastach ( 79 085 osób ogółem ) y 41

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik górnictwa podziemnego 311[15] Zadanie egzaminacyjne 1

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik górnictwa podziemnego 311[15] Zadanie egzaminacyjne 1 Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik górnictwa podziemnego 311[15] Zadanie egzaminacyjne 1 Uwaga! Zdający rozwiązywał jedno z dwóch zadań. 1 2 3 4 5 6 Zadanie egzaminacyjne

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r.

UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO. z dnia 31 marca 2014 r. UCHWAŁA NR XXX/263/2014 RADY GMINY PRZODKOWO z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie w sprawie regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy Przodkowo.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2010 BS/108/2010 POWÓDŹ OCENA DZIAŁAŃ WŁADZ I POMOCY UDZIELANEJ POWODZIANOM

Warszawa, lipiec 2010 BS/108/2010 POWÓDŹ OCENA DZIAŁAŃ WŁADZ I POMOCY UDZIELANEJ POWODZIANOM Warszawa, lipiec 2010 BS/108/2010 POWÓDŹ OCENA DZIAŁAŃ WŁADZ I POMOCY UDZIELANEJ POWODZIANOM Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM?

SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? SCENARIUSZ LEKCJI WYCHOWAWCZEJ: AGRESJA I STRES. JAK SOBIE RADZIĆ ZE STRESEM? Cele: - rozpoznawanie oznak stresu, - rozwijanie umiejętności radzenia sobie ze stresem, - dostarczenie wiedzy na temat sposobów

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP

Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP Prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie BHP Cele wykładu Poznanie: - poznanie obowiązków pracodawcy w zakresie BHP i ich źródło. - poznanie praw i obowiązków pracownika w zakresie BHP i

Bardziej szczegółowo

Pani Hanna Wilamowska Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Grodzisku Mazowieckim

Pani Hanna Wilamowska Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Grodzisku Mazowieckim WOJEWODA MAZOWIECKI Warszawa, 12 maja 2016 r. WPS-IV.862.1.5.2016.KT Pani Hanna Wilamowska Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Grodzisku Mazowieckim WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 10 ust.1 oraz

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 9-5-9; --04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT. 4 INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 9-4-9, 5-- 00-50 W A R S Z A W A E-mail: sekretariat@cbos.pl TELEFAX

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia

UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia Druk Nr Projekt z dnia UCHWAŁA NR RADY MIEJSKIEJ W ŁODZI z dnia w sprawie ustalenia stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na cele nie związane z budową,

Bardziej szczegółowo

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej

Opinie mieszkańców Lubelszczyzny o zmianach klimatu i gazie łupkowym. Raport z badania opinii publicznej Opinie mieszkańców o zmianach klimatu i gazie łupkowym Raport z badania opinii publicznej Lena Kolarska-Bobińska, członek Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii w Parlamencie Europejskim, Platforma

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Koszty realizacji Programu zostaną pokryte z budżetu Miasta Ząbki wydatki dział 900, rozdział 90013, 4300 i 4210.

Koszty realizacji Programu zostaną pokryte z budżetu Miasta Ząbki wydatki dział 900, rozdział 90013, 4300 i 4210. UCHWAŁA Nr... RADY MIASTA ZĄBKI z dnia... 2015 r. w sprawie Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na obszarze Miasta Ząbki Na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa

Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa Polish Co zrobić, jeśli uważasz, że decyzja w sprawie zasiłku mieszkaniowego lub zasiłku na podatek lokalny jest niewłaściwa (What to do if you think the decision about your Housing Benefit or Council

Bardziej szczegółowo

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów

Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT. Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Stan prac w zakresie wdrożenia systemów operacyjnych: NCTS2, AIS/INTRASTAT, AES, AIS/ICS i AIS/IMPORT Departament Ceł, Ministerstwo Finansów Usługa e-tranzyt System NCTS 2 Aktualny stan wdrożenia Ogólnopolskie

Bardziej szczegółowo

LBY 41013-1/08 P/08/097 Sz. P. Justyna Przybyłowska Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wąbrzeźnie

LBY 41013-1/08 P/08/097 Sz. P. Justyna Przybyłowska Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wąbrzeźnie Bydgoszcz, dnia sierpnia 2008 r. NajwyŜsza Izba Kontroli Delegatura w Bydgoszczy ul. Wały Jagiellońskie 12 85-950 BYDGOSZCZ (052) 33-90-610 (052) 33-90-660 LBY 41013-1/08 P/08/097 Sz. P. Justyna Przybyłowska

Bardziej szczegółowo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo

Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych umys³owo Ma³gorzata Czajkowska Kompensacyjna funkcja internatu w procesie socjalizacji dzieci i m³odzie y upoœledzonych

Bardziej szczegółowo

I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 2. PESEL... 3. Adres zamieszkania... 4. Numer telefonu..

I. Dane wnioskodawcy: 1. Imię i nazwisko. 2. PESEL... 3. Adres zamieszkania... 4. Numer telefonu.. Wniosek o dofinansowanie zakupu podręczników w roku szkolnym 2011/2012 druk nr 1 (nie dotyczy uczniów słabo widzących, niesłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim) I. Dane wnioskodawcy: 1.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy Załącznik do Monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Trzebnica, wrzesień 2009 Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

UMOWA O UDZIELENIE PODSTAWOWEGO WSPARCIA POMOSTOWEGO OBEJMUJĄCEGO POMOC KAPITAŁOWĄ W TRAKCIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

UMOWA O UDZIELENIE PODSTAWOWEGO WSPARCIA POMOSTOWEGO OBEJMUJĄCEGO POMOC KAPITAŁOWĄ W TRAKCIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ Załącznik nr 10 WZÓR UMOWA O UDZIELENIE PODSTAWOWEGO WSPARCIA POMOSTOWEGO OBEJMUJĄCEGO POMOC KAPITAŁOWĄ W TRAKCIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ w ramach Działania 6.2 Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: 2016-06-30/02:29:36. Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Wpływ promieni słonecznych na zdrowie człowieka Światło słoneczne jest niezbędne do trwania życia na Ziemi. Dostarcza energii do fotosyntezy roślinom co pomaga w wytwarzaniu tlenu niezbędnego do życia.

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA. o stanie i strukturze bezrobocia. rejestrowanego

INFORMACJA. o stanie i strukturze bezrobocia. rejestrowanego POWIATOWY URZĄD 1 PRACY 16-300 Augustów, ul. Mickiewicza 2, tel. (0-87) 6446890, 6447708, 6435802; fax. 6435803 e-mail: biau@praca.gov.pl; www.pup.augustow.pl INFORMACJA o stanie i strukturze bezrobocia

Bardziej szczegółowo

Badanie satysfakcji Klienta Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu w 2016 roku

Badanie satysfakcji Klienta Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu w 2016 roku Badanie satysfakcji Klienta Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu w 2016 roku 1 Opis przedmiotu zamówienia (OPZ) Oznaczenie przedmiotu zamówienia według kodu CPV: Kod: 79.31.50.00 Nazwa: usługi badań

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS)

UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) UMOWA NR w sprawie: przyznania środków Krajowego Funduszu Szkoleniowego (KFS) zawarta w dniu. r. pomiędzy : Powiatowym Urzędem Pracy w Gdyni reprezentowanym przez.., działającą na podstawie upoważnienia

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku.

Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej TESGAS S.A. w 2008 roku. Rada Nadzorcza zgodnie z treścią Statutu Spółki składa się od 5 do 9 Członków powoływanych przez Walne Zgromadzenie w głosowaniu tajnym.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) Dz.U.05.73.645 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 2005 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

Pani Janina Kula Przewodnicząca Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Garwolinie. ul. Sportowa 5 08-400 Garwolin

Pani Janina Kula Przewodnicząca Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Garwolinie. ul. Sportowa 5 08-400 Garwolin WOJEWODA MAZOWIECKI WPS-V.431.3.2015 Warszawa 19.05.2015r. Pani Janina Kula Przewodnicząca Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Garwolinie ul. Sportowa 5 08-400 Garwolin WYSTĄPIENIE

Bardziej szczegółowo

DANE UCZESTNIKÓW PROJEKTÓW (PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI), KTÓRZY OTRZYMUJĄ WSPARCIE W RAMACH EFS

DANE UCZESTNIKÓW PROJEKTÓW (PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI), KTÓRZY OTRZYMUJĄ WSPARCIE W RAMACH EFS DANE UCZESTNIKÓW PROJEKTÓW (PRACOWNIKÓW INSTYTUCJI), KTÓRZY OTRZYMUJĄ WSPARCIE W RAMACH EFS Dane uczestników projektów, którzy otrzymują wsparcie w ramach EFS Dane uczestnika Lp. Nazwa Możliwe wartości

Bardziej szczegółowo

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe Projekt MES Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe 1. Ugięcie wieszaka pod wpływem przyłożonego obciążenia 1.1. Wstęp Analizie poddane zostało ugięcie wieszaka na ubrania

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

2. Subkonto oznacza księgowe wyodrębnienie środków pieniężnych przeznaczonych dla danego Podopiecznego.

2. Subkonto oznacza księgowe wyodrębnienie środków pieniężnych przeznaczonych dla danego Podopiecznego. Regulamin prowadzenia indywidualnego konta dotyczącego wpłat z 1% dla podopiecznych Stowarzyszenia Rodziców i Przyjaciół Dzieci Niewidomych i Słabowidzących Tęcza 1. Zarząd Stowarzyszenia Rodziców i Przyjaciół

Bardziej szczegółowo