Przeciwdziałanie środowiskowym zagrożeniom zdrowia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przeciwdziałanie środowiskowym zagrożeniom zdrowia"

Transkrypt

1 dr Anna Starzewska-Sikorska mgr inż. Wanda Jarosz Przeciwdziałanie środowiskowym zagrożeniom zdrowia Wstęp Rozwój naukowo-techniczny ostatnich dekad wywołał pojawienie się zagrożenia przez wprowadzenie do środowiska różnorodnych substancji - produktów chemii, produktów radioaktywnych, itd. - stanowiących skutki uboczne powstające w procesie przetwarzania zasobów środowiskowych oraz konsumpcji powstałych z nich produktów. Do środowiska wprowadzane są nowe, nieznane i nieistniejące w nim dotąd związki chemiczne. Jest to zasadniczy przełom w antropopresji, bowiem po raz pierwszy presję wywierają czynniki, które nie występują naturalnie w przyrodzie. Pojawiło się niebezpieczeństwo nowego rodzaju, w związku z tym zaczęto zwracać szczególną uwagę na zagadnienie ryzyka, będącego skutkiem modernizacji, w tym ryzyka dla zdrowia i życia ludzi oraz ryzyka środowiskowego. Ryzyka, które stanowi ryczałtowy produkt industrialnego postępu i, wraz z jego rozwojem, podlega systematycznemu pogłębianiu i zwiększaniu. Ryzyka o dystrybucji odmiennej niż w przypadku ryzyka występującego w środowisku pracy, albowiem dotykającego każdego. Strategiczny Program Rządowy Środowisko a Zdrowie Jednocześnie z pojawiającymi się nowymi zagrożeniami wzrasta świadomość uwarunkowań i skutków podejmowanych dziś decyzji dla naszego zdrowia w przyszłości, co prowadzi do kreowania nowych polityk, nowych strategii rozwoju społecznogospodarczego, w których ważne miejsce zajmuje szeroko rozumiane zdrowie środowiskowe. Ustanowiony w roku 2001 Strategiczny Program Rządowy Środowisko a Zdrowie stanowił jedną z reakcji polskiego rządu na to wyzwanie współczesności. Na program ten nałożono zadania wspierające wypracowanie krajowej strategii zdrowia środowiskowego. Bezpośrednim celem programu było stworzenie narzędzi służących przeciwdziałaniu środowiskowym zagrożeniom zdrowia. Waga problematyki potwierdzona została przyjętą w roku 2004 europejską strategią zdrowia środowiskowego, która powstała we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia. Kluczowe obszary Programu Środowisko a Zdrowie dobrano w taki sposób, aby uzyskać odpowiedzi na pytania dotyczące praktyki zarządzania środowiskiem postrzeganej poprzez pryzmat zdrowia człowieka jak i na pytania dotyczące wybranych procesów i mechanizmów kształtujących relacje środowisko-zdrowie człowieka. Program w części środowiskowej był realizowany przez zespół Instytutu Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach. Poniżej zostaną krótko omówione niektóre wnioski wynikające z realizacji zadań Programu. Wnioski te w pełni zostały opracowane na podstawie raportów z poszczególnych zadań oraz ujęte w raporcie końcowym Programu Środowisko a Zdrowie. 1. Kompleksowa i wiarygodna informacja jest niezbędnym narzędziem monitorowania i oceny wdrażanych polityk i programów w skali kraju, regionu na poziomie międzynarodowym. Dla wspierania procesów decyzyjnych w zdrowiu publicznym i zarządzaniu środowiskiem potrzebny jest zintegrowany system oparty na jednolitej metodologii gromadzenia, analizy, oceny i przedstawiania informacji, uwzględniający mechanizmy komunikowania dla różnych odbiorców. Budowanie systemu informacji w obszarze zdrowia środowiskowego stanowi duże wyzwanie, gdyż kompetencje w tym zakresie spoczywają zarówno w sektorze zdrowia jak i środowiska, dane są rozproszone w wielu resortach, a sposoby ich gromadzenia, agregowania i raportowania często

2 są nie zharmonizowane. Europejskie programy współpracy w dziedzinie ochrony środowiska, pilotowane przez organizacje i instytucje międzynarodowe, zalecają krajom europejskim wdrażanie koncepcji zdrowia środowiskowego. Podstawą działań na rzecz środowiska i zdrowia powinien być kompleksowy system informacyjny o środowiskowych uwarunkowaniach zdrowia. Wdrożenie skutecznych działań na rzecz środowiska i zdrowia, wymaga stworzenia w Polsce kompleksowego systemu informacji o narażeniu ludności na czynniki środowiska oraz zdrowotnych skutkach tego narażenia. Działania podjęte w Programie Środowisko a Zdrowie w tym zakresie mają charakter wyprzedzający w stosunku do realizowanej obecnie polityki zdrowia środowiskowego w Unii Europejskiej. Proponowane w pracy rozwiązania mogą być wdrożone w momencie przyjęcia wskaźników zdrowia środowiskowego do stosowania przez Komisję Europejską. Ogólnie zasób informacji niezbędnej do wdrożenia w Polsce jest dobry. Wymaganych jest jednakże szereg modyfikacji danych źródłowych, sposobów przetwarzania danych, rozwinięcie lub ulepszenie dostępnych zasobów informacyjnych, oraz sposobu przekazywania i udostępniania danych między kompetentnymi instytucjami. Dane o zdrowiu środowiskowym powinny w szczególności służyć komunikowaniu zagadnień zdrowia środowiskowego społeczeństwu. Wskaźniki są w tym przypadku bardzo dobrym narzędziem, które powinno być dalej rozwijane. Konieczne jest w tym względzie poszerzanie możliwości wykorzystania tego narzędzia zwłaszcza w kontekście rozwoju społeczeństwa informacyjnego przez rozwój dostępności elektronicznej. Konieczna jest integracja działań w zakresie merytorycznego nadzoru i współpracy w ramach strategii zdrowia środowiskowego Unii Europejskiej oraz aspektów technicznych systemu. 2. Aspekty zdrowotne powinny przenikać sfery zarządzania na szczeblu krajowym szczególnie w odniesieniu do dokumentów strategicznych zrównoważonego rozwoju. Proces kształtowania rozwoju jest wielowymiarowy i dynamiczny oraz zachodzi zawsze w obiektywnie występujących uwarunkowaniach zewnętrznych i wewnętrznych. Trwały i zrównoważony rozwój kraju jest przede wszystkim procesem zmierzania w kierunku ładu zintegrowanego wiążącego współzależnie ład instytucjonalnopolityczny, społeczny, gospodarczy, ekologiczny i przestrzenny w ciągłej grze sprzeczności i konfliktowych interesów. Powinien to być rozwój ukierunkowany na podnoszenie jakości życia, w szczególności w zakresie zdrowia środowiskowego. W kontekście wdrażania zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju oraz włączania zagadnień zdrowia środowiskowego w proces programowania rozwoju lub długookresowej strategii rozwoju kraju, przeprowadzona analiza wskazuje, że mamy do czynienia z nieładem instytucjonalno-politycznym. Trwały i zrównoważony rozwój Polski wymaga: trwałych instytucji, długookresowych strategii, stabilności, przejrzystości, partnerstwa i partycypacji wszystkich trzech sektorów (partnerzy społeczni, gospodarczy i administracyjni). Konieczne jest tworzenie zintegrowanego ładu przez: budowanie odpowiednich instytucji, które będą trwale wpisane do polskiej rzeczywistości i będą harmonijnie realizować długo-okresowe cele, stworzenie odpowiednich strategicznych programów, w tym odnoszących się do zdrowia środowiskowego,

3 zapewnienie, że zmiana rządzącej opcji politycznej nie będzie powodowała zmiany programu działania o charakterze strategicznym. Wydaje się celowe i konieczne, aby rząd Rzeczypospolitej Polskiej postępował podobnie jak Komisja Europejska, co oznacza, iż każdy dokument polityczny, każdy projekt ustawy oraz rozporządzenia powinien zostać poddany ocenie oddziaływania. Nie powinna być to dotychczasowa formuła uzasadniania konieczności wraz z ekonomiczną oceną, ale zgodna ze sposobem określonym w komunikacie KE [COM(2002) 276 final] z maja 2002 roku. Ocena oddziaływania identyfikuje bowiem pozytywne i negatywne oddziaływania działań wymienionych w projektach dokumentów. Nowa metoda oceny oddziaływania integruje oceny częściowe i sektorowe dotyczące bezpośrednich i pośrednich oddziaływań ustaw (dokumentów politycznych, strategicznych, programowych) w jeden globalny instrument. Konieczne jest podjęcie odpowiednich badań oraz opracowanie procedury wykonywania oceny oddziaływania. 3. Nowe podejście związane z ideą zdrowia środowiskowego wymaga uwzględnienia w o wiele większym stopniu aspektów ryzyka zdrowotnego i środowiskowego w systemie zarządzania środowiskiem jako całością. W polityce decyzyjnej UE i USA ocena ryzyka jest podstawowym elementem procesu zarządzania ryzykiem (risk managment), który obejmuje ustalenie priorytetów i jest podstawą podejmowania decyzji z zakresu polityki zdrowotnej i środowiskowej. Procedury szacowania ryzyka w połączeniu z procesem zarządzania pozwalają na podejmowanie środków przeciwdziałających oraz ograniczających możliwość wystąpienia niekorzystnych skutków zdrowotnych i środowiskowych. Polityka ekologiczna UE wymaga, aby środowiskowe ryzyko dla zdrowia ludzi było ograniczane na poziomie czynników zanieczyszczających, a nie na poziomie oddziaływań na środowisko lub skutków zdrowotnych. Taki sposób postępowania wynika zarówno z przesłanek ekologicznych jak i ekonomicznych. Ograniczanie środowiskowego ryzyka zdrowotnego na poziomie substancji zanieczyszczających pozwala na minimalizację kosztów ponoszonych na przeciwdziałanie środowiskowym oddziaływaniem za zdrowie ludzi i ich skutkom. Ponadto ułatwia wzajemną integrację funkcji ekonomicznych, społecznych i przyrodniczych, tym samym dając większe korzyści społeczne. Istnieje konieczność stosowania oceny ryzyka jak i wprowadzenia odpowiednich zmian do procedur oceny ryzyka. Procedury te muszą uwzględniać zarówno rosnące wymagania dotyczące podnoszenia poziomu ochrony zdrowia ludzi jak i ochrony ekosystemów. W UE i USA wyniki procedur oceny ryzyka stosowane są w zarządzaniu środowiskiem w następujących zakresach: ustalania dopuszczalnych stężeń substancji dla poszczególnych elementów środowiska, oceny istniejących zagrożeń, w zarządzaniu terenami zanieczyszczonymi i zdegradowanymi, procesów notyfikacji, wydawania zakazu stosowania lub produkcji określonych substancji. Wymóg stosowania oceny ryzyka został wprowadzony do uregulowań prawnych UE związanych z ochroną prawie wszystkich elementów środowiska oraz związanych z bezpieczeństwem chemicznym i biologicznym (GMO). Proponuje się zmianę w zapisach ustawy, w których terminy zagrożenia zdrowia lub życia ludzi lub środowiska zostaną zastąpione terminem ryzyka zdrowotnego i terminem ryzyka środowiskowego. Takie rozumienie ryzyka zdrowotnego wymusza ilościowe podejście do problematyki rzeczywistych i potencjalnych szkodliwych efektów zdrowotnych wynikających z istniejącego lub przewidywanego stanu środowiska. Natomiast zarządzający środowiskiem będą zmuszeni do równoczesnego rozpatrywania zagrożenia, narażenia i efektu zdrowotnego przed podjęciem decyzji. Wyznaczenie progów dla dopuszczalnych efektów zdrowotnych i środowiskowych czyli wartości krytycznych ryzyka zdrowotnego i ryzyka środowiskowego stworzy jednolity układ odniesienia dla wszystkich podejmowanych decyzji oraz jednoznacznej interpretacji przepisów prawnych.

4 4. Z dotychczasowej praktyki ocen oddziaływania na środowisko oraz z wymagań związanych z wdrażaniem strategii zdrowia środowiskowego wynika jednoznacznie konieczność wzmocnienia procedur oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko. W szczególności wzmocnienie to powinno dotyczyć zapewnienia jakości wykonywanych raportów oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć oraz dla prognoz oddziaływania na środowisko wykonywanych dla planów i programów. Konieczne jest wzmacnianie systemu ocen oddziaływania na środowisko w aspekcie środowiskowych zagrożeń zdrowia. Wzmocnienia wymaga system prawny przez rozstrzygnięcie i wprowadzenie zaproponowanych zapisów w prawie wraz z budową wiarygodnego i silnego systemu wiedzy o środowiskowych zagrożeniach zdrowia. W Polsce istnieją podstawy do budowania takiego systemu. Jego wadą jest długi okres weryfikacji i uzupełniania wiedzy oraz dostępność. Konieczna jest w tym względzie implementacja rozwiązań stosowanych w Stanach Zjednoczonych i w Europie. Wymaga to organizacji ogólnopolskiego systemu zapewnienia wiedzy o środowiskowych zagrożeniach zdrowia, z którego mogliby korzystać zarówno wykonujący raporty, jak i weryfikujące jednostki administracji. Proponowanym rozwiązaniom o charakterze systemowym powinny towarzyszyć działania o charakterze promocyjnym i edukacyjnym. Równocześnie konieczne jest dalsze monitorowanie praktyki sporządzania raportów o oddziaływaniu planowanych przedsięwzięć na środowisko. Konieczne jest wzmocnienie roli wszystkich interesariuszy biorących udział w procedurze oceny oddziaływania na środowisko, w tym agend rządowych, przedsiębiorców oraz społeczności lokalnych. Wzmocnienie to powinno być oparte o działania edukacyjne i informacyjne. Dużą rolę w tym względzie może odegrać rozwój obiegu informacji w zakresie zdrowotnych aspektów oddziaływania na środowisko przez wykorzystanie internetu jako narzędzia komunikacji, edukacji i poprawy dostępności informacji. 5. Działania promocyjne prowadzone w ramach Programu Wieloletniego Środowisko a Zdrowie uzyskały aprobatę społeczną, co znalazło potwierdzenie w pozytywnych opiniach między innymi Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Środowiska, regionalnej i lokalnej administracji zdrowia i środowiska, organizacji pozarządowych zajmujących się problematyką zdrowia i środowiska oraz przedstawicieli samorządu. W naszej ocenie działania promujące efekty Programu Wieloletniego Środowisko a Zdrowie zainicjowały tak bardzo potrzebny dialog społeczny na temat zdrowia środowiskowego i wraz z wynikami badań sondażowych są doskonałą podstawą do wytycznych do szerokiej kampanii medialnej dotyczącej wpływu środowiskowych czynników na zdrowie człowieka. Ponadto wynik doświadczeń uzyskanych podczas pięciu lat realizacji Programu Wieloletniego Środowisko a Zdrowie stanowią następujące wnioski: 1. niezbędna jest organizacja dużej ogólnopolskiej kampanii promującej problematykę zdrowia środowiskowego wśród całego społeczeństwa, która będzie kontynuowana w formie kampanii tematycznych (np., azbest, chemikalia, żywność2., transport, hałas, pole elektromagnetyczne) lub adresowanych do określonych odbiorców, a szczególnie dzieci i młodzieży, rodziców, nauczycieli i wychowawców, 3. konieczna jest przeszkolenie znacznie większej liczby przedstawicieli grup celowych a szczególnie przedstawicieli administracji publicznej, 4. konieczne jest przygotowanie i rozpowszechnienie materiałów informacyjnych adresowanych do różnych grup odbiorców, 5. w celu zapewnienia stałej i rzetelnej informacji na temat zdrowia środowiskowego w mediach konieczne jest odpowiednie przygotowanie dziennikarzy np., poprzez organizację warsztatów, 6. niezbędne jest dalsze budowanie partnerstwa i współpracy pomiędzy wszystkimi partnerami procesu środowiska i

5 zdrowia bazującego na symetrycznym, dwukierunkowym modelu komunikacji. 6. Prowadzona obecnie w krajach Unii Europejskiej polityka zdrowia środowiskowego jest odmienna niż przed laty. Obecnie zagadnienia zdrowotne postrzegane są znacznie szerzej i większość uwagi koncentruje się na problemach dotyczących zdrowia w aspektach globalnych i długofalowych mających związek nie tylko ze zdrowiem fizycznym, lecz również psychicznym, duchowym i społecznym człowieka. Stąd też główne akcenty skupiają się na oddziaływaniach zdrowotnych, związanych ze zmianami klimatu, degradacją atmosfery i warstwy ozonowej, oddziaływaniem środowiska na zdrowie dzieci, oraz tzw. chorobami cywilizacyjnymi takimi jak rak, astma czy alergie, oraz czynnikami związanymi nieodłącznie z życiem współczesnego człowieka, jakimi są hałas czy stres. Na skutek rozwoju naukowo-technicznego pojawia się zagrożenie wywołane przez wprowadzenie do środowiska różnorodnych substancji stanowiących skutki uboczne powstające w procesie przetwarzania zasobów środowiskowych oraz konsumpcji powstałych z nich produktów. W związku z tym społeczeństwa post-nowoczesne szczególną uwagę zwracają na zagadnienie ryzyka, będącego efektem modernizacji, w tym ryzyka dla zdrowia i życia ludzi oraz ryzyka środowiskowego. W świetle powyższego, dotychczasowych efektów prac związanych z realizacją zadania oraz celów rozwoju ochrony zdrowia przyjętych w ramach Europejskiej Strategii na lata , czyli: przyczynianie się do osiągnięcia i zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia, poprawa jakości zdrowia publicznego, zapobieganie chorobom ludzkim, zapobieganie i likwidacja źródeł niebezpieczeństw dla ludzkiego zdrowia, konieczne jest dalsze rozwijanie metod i procedur programowania i określania współbieżnych celów środowiskowych i społecznych, a także gospodarczych. Wymaga to między innymi szerszego wdrażania lokalnych planów działań na rzecz środowiska i zdrowia mających zapewniać coraz większy komfort życia mieszkańców lokalnej społeczności. Ich celem nie jest już ograniczanie zagrożeń zdrowia i życia człowieka, lecz nie powiększanie ryzyka. Wdrażanie takich programów stanowi element wzrostu znaczenia, jakie przypisywane jest programowaniu lokalnego rozwoju i rozwoju lokalnych społeczeństw w ramach społeczeństwa obywatelskiego. 7. Coraz większy procent wody kierowanej do zaopatrzenia ludności w Polsce pochodzi z ujęć podziemnych, co gwarantuje wodę surową lepszej jakości, szczególnie pod względem bakteriologicznym. Dzieje się tak, między innymi z powodu ograniczenia poboru wód przez wielkie aglomeracje zasilane głównie z wód powierzchniowych oraz wskutek zmiany źródła wody surowej przez przedsiębiorstwa wodociągowe. W efekcie, ze względu na brak stałego chlorowania tej wody, zmniejsza się część populacji, która potencjalnie może się zetknąć z trihalometanami, jako ubocznymi produktami dezynfekcji. Na podstawie analizy danych zebranych w bazie dotyczącej THM (dane z WSSE) ustalono, że istnieją w kraju sieci wodociągowe rozdzielcze, w których woda trafiająca do konsumenta posiada wyraźnie przekroczone normy ze względu na stężenia chloroformu (trichlorometanu). Jak już wspomniano wyżej, problem ten nasila się w okresach letnich. Chociaż wartości te nie przekraczają wartości wytycznej WHO dla chloroformu (200 µg/l), to występują przekroczenia normy podanej w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 19 listopada 2002r. (200 µg/l), i to w miejscach zaopatrujących konsumentów, którzy są uwrażliwieni w większym stopniu na jakość higieniczną dostarczanej wody (przedszkola, szpitale, hospicja, ośrodki zdrowia, sklepy, bary itp.). Konieczne jest więc przedsięwzięcie odpowiednich działań prowadzących do eliminacji odnotowanych przekroczeń oraz wnikliwej analizy

6 związków z grupy THM we wszystkich dużych aglomeracjach zaopatrywanych w wodę poddawaną dezynfekcji. Sposoby minimalizacji występowania THM w technologiach produkcji i dystrybucji wody pitnej omówione w pracy powinny być wykorzystane w tym celu. Obecność w wodach pobieranych do celów wodociągowych substancji organicznych, związków biogennych oraz różnorodnych chemikaliów, w sposób bezpośredni lub pośredni, wpływa na powstawanie THM w procesie chlorowania. Dlatego zaleca się ujmować wody pewne pod względem sanitarnym, z wód powierzchniowych nieobciążonych ściekami, bądź wody podziemne przykryte warstwą nieprzepuszczalną. Wykonana powinna być także ocena zagrożenia dla zdrowia, związanego z zanieczyszczeniem wód ze źródeł rozproszonych. Niepokój bowiem budzi fakt, że w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych, założenie konieczności oczyszczania ścieków dopiero przez aglomeracje powyżej 2000 RLM, oparte zostało na kryterium ekonomicznym, a nie na zagrożeniu dla środowiska przyrodniczego i zdrowia ludzi. Z powyższym problemem wiąże się również potrzeba wykonania analiz obciążenia wód powierzchniowych zanieczyszczeniami komunalnymi, spływającymi z terenów nie objętych systemami oczyszczania, a będących zagrożeniem dla społeczności lokalnych, nie korzystających z sieci wodociągowej. 8. Zarządzanie terenami poprzemysłowymi związane przede wszystkim z ich rewitalizacją nie może dokonywać się bez właściwego ujęcia aspektu zdrowotnego. Proces decyzyjny dotyczący sterowania jakością powierzchni ziemi musi uwzględniać zastosowanie kryterium ryzyka zdrowotnego. Wypracowany w Programie Środowisko a Zdrowie model konceptualny stał się podstawą teoretyczną Założeń Programu Rządowego dla Terenów Poprzemysłowych. Na jego podstawie za najistotniejszy dla powodzenia przyszłego programu uznano problem modernizacji systemu zarządzania powierzchnią ziemi w kraju szczególnie w obszarze włączenia administracji publicznej do aktywnego sterowania procesami uzyskiwania przez powierzchnię ziemi stanu jakościowego, przy którym poziom ryzyka zdrowotnego byłby akceptowalny. Analiza zgodności modelu z istniejącymi rozwiązaniami ustawowymi i procesem legislacyjnym przebiegającym w UE wskazała na konieczność nowelizacji ustawy Prawo Ochrony Środowiska i pilnego przygotowania szeregu rozporządzeń i norm technicznych, które zapewniłyby zgodność z obowiązującymi dyrektywami UE oraz usprawniłyby system ochrony powierzchni ziemi w kraju. Podsumowanie Przedstawione powyżej wnioski wynikające z poszczególnych zadań Programu Środowisko a Zdrowie pokazują szereg narzędzi wypracowanych w ramach Programu, których wdrożenie wspomagałoby zarządzanie zdrowiem środowiskowym. Najważniejszym jednakże efektem Programu "Środowisko a Zdrowie" jest podniesienie rangi problematyki środowiskowych zagrożeń zdrowia jako ważnego czynnika, który należy uwzględniać w strategicznym programowaniu rozwoju. Program pokazał, że procesom rozwoju towarzyszy ryzyko zagrożeń związanych z pojawiającymi się nowymi substancjami i zjawiskami i że ryzyko to nie jest cechą zagrożenia zawodowego a może dotykać każdego. Pomimo więc jednoczesnego rozwoju metod służących zapobieganiu narażeniu człowieka, konieczne jest również ciągłe doskonalenie narzędzi zarządzania środowiskowymi zagrożeniami zdrowia, które już istnieją i mogą się pojawić. Dlatego też niezbędne jest kontynuowanie procesu środowiskowo-zdrowotnego w Polsce, objawiającego się trwałym włączeniem problematyki środowiskowych zagrożeń zdrowia w procedury zarządzania jakością środowiska oraz w zdrowotne działania prewencyjne. Konieczne jest ustalanie kolejnych priorytetowych kierunków działania w polityce ekologicznej oraz w polityce zdrowotnej państwa. Działania te powinny obejmować także wdrażanie w poszczególnych sektorach narzędzi służących

7 podnoszeniu bezpieczeństwa środowiskowego ludności Polski oraz realizacji zadań, jakie spoczywają na Polsce jako kraju członkowskim UE.

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Krajowe Konsultacje Slide 1 Cele ogólne i działania Konsultacje wodne, będące częścią tematycznych konsultacji, mających na celu osiągniecie Celów Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne

Nowelizacja ustawy Prawo Wodne dla rozwoju infrastruktury i środowiska Nowelizacja ustawy Prawo Wodne Danuta Drozd Kierownik Zespołu ds. Funduszy Europejskich Katarzyna Cichowicz, Katarzyna Brejt 1 Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska

Bogusław Kotarba. Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska Bogusław Kotarba Współpraca transgraniczna w świetle założeń umowy partnerstwa Polska Unia Europejska 2014-2020 Europejska współpraca terytorialna (EWT) EWT stanowi jeden z dwóch celów polityki spójności

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA

NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA NOWA PERSPEKTYWA FINANSOWA PO IiŚ 2014-2020 stan prac Joanna Miniewicz WFOŚiGW w Gdańsku Fundusze polityki spójności 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko 27 513,90 Inteligentny Rozwój 8 614,10 Wiedza,

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Badanie ewaluacyjne dot. oceny systemu realizacji projektu systemowego pt. Zwiększenie poziomu wiedzy na temat funkcjonowania sektora pozarządowego i dialogu obywatelskiego oraz doskonalenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO"

OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO dr Beata Kijak Uniwersytet Jagielloński w Krakowie Wydział Chemii, Zakład Chemii Środowiska OCENA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO" jako kurs integrujący zróżnicowane tematycznie wątki ochrony środowiska XXIV

Bardziej szczegółowo

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji

Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Kluczowe elementy i cechy programu rewitalizacji Spotkanie edukacyjne KOMPLEKSOWA REWITALIZACJA OBSZARÓW ZDEGRADOWANYCH W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM Toruń, 15 września 2016 r. Andrzej Brzozowy //

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Polityki horyzontalne Program Operacyjny

Polityki horyzontalne Program Operacyjny Konferencja Regionalna Polityki horyzontalne Program Operacyjny Kapitał Ludzki Ogólne kryteria horyzontalne Kryteria horyzontalne dotyczą:: zgodności wniosku z właściwymi politykami i zasadami wspólnotowymi

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Miasta - Piotrków Trybunalski 2020

Strategia Rozwoju Miasta - Piotrków Trybunalski 2020 Strategia Rozwoju Miasta - Piotrków Trybunalski 2020 Kontekst otoczenia strategicznego Piotrków Trybunalski, 05 listopada 2013 r. Polityka spójności 2014-2020 Propozycja KE, aby strategie stały się warunkiem

Bardziej szczegółowo

Pakt dla obszarów wiejskich

Pakt dla obszarów wiejskich Pakt dla obszarów wiejskich Istota Paktu dla obszarów wiejskich Dokument wynikający z Programu Działań Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na lata 2015-2019. Społeczne i polityczne porozumienie dotyczące

Bardziej szczegółowo

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Warszawa, 11 kwietnia 2014 r. Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Ustawa z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

Część IV. System realizacji Strategii.

Część IV. System realizacji Strategii. Część IV. System realizacji Strategii. Strategia jest dokumentem ponadkadencyjnym, określającym cele, kierunki i priorytety działań na kilka lat oraz wymagającym ciągłej pracy nad wprowadzaniem zmian i

Bardziej szczegółowo

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT

POLSKI RUCH CZYSTSZEJ PRODUKCJI NOT Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. Zmiany wzorców produkcji i konsumpcji w świetle

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. O ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

CENTRUM SZKOLENIOWE ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO

CENTRUM SZKOLENIOWE ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO Mgr Janina Wuczyńska Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu CENTRUM SZKOLENIOWE ZDROWIA ŚRODOWISKOWEGO Pojęcie zdrowie środowiskowe Według przyjmowanej powszechnie definicji Światowej

Bardziej szczegółowo

System programowania strategicznego w Polsce

System programowania strategicznego w Polsce System programowania strategicznego w Polsce Dr Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, listopad 2007 r. 1 Podstawowe zalety programowania

Bardziej szczegółowo

www.ietu.katowice.pl/wpr

www.ietu.katowice.pl/wpr Wykorzystanie Internetu w edukacji ekologicznej i promocji zdrowia środowiskowego Strona internetowa Programu Wieloletniego Środowisko a Zdrowie www.ietu.katowice.pl/wpr Jolanta Brol, Wanda Jarosz, Zofia

Bardziej szczegółowo

Spotkanie konsultacyjne na temat Listy przedsięwzięć priorytetowych planowanych do dofinansowania ze środków WFOŚiGW w Katowicach na 2017 rok

Spotkanie konsultacyjne na temat Listy przedsięwzięć priorytetowych planowanych do dofinansowania ze środków WFOŚiGW w Katowicach na 2017 rok Spotkanie konsultacyjne na temat Listy przedsięwzięć priorytetowych planowanych do dofinansowania ze środków WFOŚiGW w Katowicach na 2017 rok Katowice, 7 marca 2016 roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia. Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik

Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia. Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik Stanowisko z Odense Nasze ABC dla równości, edukacji i zdrowia Tłumaczenie i opracowanie: Tomasz Wojtasik Warszawa 2014 W dniach 7 9 października 2013 r. w Odense w Danii odbyła się Czwarta Europejska

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla miasta Tczewa na lata

Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla miasta Tczewa na lata załącznik Nr 2 do uchwały Nr XXV/198/2012 Rady Miejskiej w Tczewie z dnia 25 października 2012 r. w sprawie przyjęcia Aktualizacji Programu ochrony środowiska dla miasta Tczewa na lata 2012-2015 z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej. Toruń, 28 października 2014 r.

Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej. Toruń, 28 października 2014 r. Perspektywy rozwoju instrumentów wspierających projekty PPP po stronie publicznej i prywatnej Toruń, 28 października 2014 r. 1 Spis treści I. Strategiczna rola Ministra Gospodarki w funkcjonowaniu PPP

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa założenia do nowego okresu programowania.

Nowa perspektywa finansowa założenia do nowego okresu programowania. Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 założenia do nowego okresu programowania.. Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawa prawna: - Pakiet

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów inżynieria bezpieczeństwa Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki

Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów inżynieria bezpieczeństwa Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki 1 Załącznik nr 1 Efekty kształcenia dla kierunku studiów inżynieria bezpieczeństwa Studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki IB2A_W1 WIEDZA zna pojęcia i rozumie zasady matematycznego modelowania

Bardziej szczegółowo

Rajmund Ryś Kierujący pracą Departamentu Polityki Przestrzennej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego VI DZIEŃ URBANISTY, Poznań

Rajmund Ryś Kierujący pracą Departamentu Polityki Przestrzennej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego VI DZIEŃ URBANISTY, Poznań RACJONALNE KSZTAŁTOWANIE PRZESTRZENI A FUNDUSZE EUROPEJSKIE - SZANSE I WYZWANIA Rajmund Ryś Kierujący pracą Departamentu Polityki Przestrzennej Ministerstwo Rozwoju Regionalnego VI DZIEŃ URBANISTY, Poznań

Bardziej szczegółowo

10392/16 mi/zm 1 DG C 1

10392/16 mi/zm 1 DG C 1 Rada Unii Europejskiej Luksemburg, 20 czerwca 2016 r. (OR. en) 10392/16 WYNIK PRAC Od: Sekretariat Generalny Rady Data: 20 czerwca 2016 r. Do: Delegacje Nr poprz. dok.: 10339/16 Dotyczy: DEVGEN 139 COHAFA

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych

Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Rozwój instytucjonalny polskich partnerstw lokalnych wzmacniających obszary funkcjonalne na tle doświadczeń zagranicznych Jacek F. Nowak Katedra Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej UEP Związek Miast

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska opracowany został zgodnie z Polityką ekologiczną

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Analiza wdrażania funduszy UE w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Warmińsko-Mazurskiego pod kątem realizacji zasady zrównoważonego rozwoju

Analiza wdrażania funduszy UE w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Warmińsko-Mazurskiego pod kątem realizacji zasady zrównoważonego rozwoju Analiza wdrażania funduszy UE w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Warmińsko-Mazurskiego pod kątem realizacji zasady zrównoważonego rozwoju Olsztyn 2013-09-23 Regionalny Program Operacyjny Warmia

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań

Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Zintegrowane zarządzanie zasobami wodnymi w Metropolii Poznań Prof. UAM dr hab. Renata Graf Zakład Hydrologii I Gospodarki Wodnej, Instytut Geografii Fizycznej I Kształtowania Środowiska Przyrodniczego,

Bardziej szczegółowo

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego Artur Michałowski ZMN przy Komitecie Prognoz Polska 2000 Plus PAN Konferencja naukowa Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania Augustów 3-4

Bardziej szczegółowo

Polityka ochrony środowiska. Tomasz Poskrobko

Polityka ochrony środowiska. Tomasz Poskrobko Polityka ochrony środowiska Tomasz Poskrobko Polityka ochrony środowiska klasycznej teorii polityki Arystotelesa polityka to sztuka rządzenia państwem w celu osiągnięcia dobra wspólnego. Można więc przyjąć,

Bardziej szczegółowo

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce

Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Analiza ciągłości edukacji dla zrównoważonego rozwoju w aspekcie środowiskowym na różnych poziomach kształcenia ogólnego w Polsce Cel analizy: Uzyskanie odpowiedzi na pytania 1. Czy ogólne kształcenie

Bardziej szczegółowo

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY

Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Szkoła Zdrowia Publicznego Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera 90-950 Łódź, ul. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus 8 Studium podyplomowe ZARZĄDZANIE ZDROWIEM I BEZPIECZEŃSTWEM W MIEJSCU PRACY Program

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem Ekoinnowacje w zarządzaniu przedsiębiorstwem dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Poznań, 17 listopada 2014 r. AGENDA Innowacyjne podejście do zarządzania przedsiębiorstwem Warunki i

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska

Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Uwarunkowania prawne obejmujące zagadnienia dotyczące wprowadzania ścieków komunalnych do środowiska Katarzyna Kurowska Ścieki komunalne - definicja Istotnym warunkiem prawidłowej oceny wymagań, jakim

Bardziej szczegółowo

Organizacje ekologiczne wobec Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020

Organizacje ekologiczne wobec Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020 Organizacje ekologiczne wobec Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020 Krzysztof Smolnicki / Fundacja EkoRozwoju (PZS) Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w

Bardziej szczegółowo

STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA

STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA SPOTKANIE INAUGURUJĄCE ROZPOCZĘCIE PRAC NAD STRATEGIĄ ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW SPOŁECZNYCH KRAKOWA NA LATA 2014-2020 Kraków 2014 1 AGENDA SPOTKANIA Wprowadzenie Pani Anna Okońska-Walkowicz, Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 ZINTEGROWANE DZIAŁANIA NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU OBSZARÓW MIEJSKICH POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014 2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie przyjęła nowe zasady i przepisy dotyczące

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. dr inż. Zofia Pawłowska

OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO. dr inż. Zofia Pawłowska OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO dr inż. Zofia Pawłowska 1. Wymagania dotyczące oceny ryzyka zawodowego 2. Podstawowe zasady skutecznej oceny i ograniczania ryzyka zawodowego 3. Podstawowe problemy przy wdrażaniu

Bardziej szczegółowo

Dziedzictwo kulturowe i zasoby naturalne w programach Interreg

Dziedzictwo kulturowe i zasoby naturalne w programach Interreg Dziedzictwo kulturowe i zasoby naturalne w programach Interreg Wydział Europejskiej Współpracy Terytorialnej Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego Wspólne zasady programów Interreg dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

Działania Ministra Sportu iturystyki w obszarze turystyki

Działania Ministra Sportu iturystyki w obszarze turystyki Działania Ministra Sportu iturystyki w obszarze turystyki Podsumowanie 2015 r. Plany na 2016 r. Warszawa, 14 grudnia 2015 r. OCENA STANU GOSPODARKI TURYSTYCZNEJ NA ŚWIECIE I W EUROPIE Od kilku lat światowy

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Procedura zarządzania ryzykiem w Urzędzie Miejskim w Radomiu

Procedura zarządzania ryzykiem w Urzędzie Miejskim w Radomiu Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 4855/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Procedura zarządzania ryzykiem w Urzędzie Miejskim w Radomiu 1 1. Określenia stosowane w niniejszej procedurze:

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Europejski program bezpieczeństwa lotniczego KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.12.2015 r. COM(2015) 599 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Europejski program bezpieczeństwa lotniczego PL PL 1. KOMUNIKAT KOMISJI Z 2011

Bardziej szczegółowo

ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY. dr inż. Zofia Pawłowska

ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY. dr inż. Zofia Pawłowska ROLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W KSZTAŁTOWANIU BEZPIECZEŃSTWA PRACY dr inż. Zofia Pawłowska 1. Ład organizacyjny jako element społecznej odpowiedzialności 2. Podstawowe zadania kierownictwa w zakresie BHP wynikające

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone planowanie gospodarka, bezpieczeństwo, środowisko

Zrównoważone planowanie gospodarka, bezpieczeństwo, środowisko Zrównoważone planowanie gospodarka, bezpieczeństwo, środowisko Jadwiga Ronikier - kierownik projektu SOOŚ PZRP FORUM WODNE Warszawa, 9-10 czerwca 2015 r. Zrównoważony rozwój, czyli (?) Pojęcie zdefiniowane

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE STRATEGICZNE W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO- MAZURSKIM TRZECIE OTWARCIE OLSZTYN, 13 GRUDNIA 2011

PLANOWANIE STRATEGICZNE W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO- MAZURSKIM TRZECIE OTWARCIE OLSZTYN, 13 GRUDNIA 2011 PLANOWANIE STRATEGICZNE W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO- MAZURSKIM TRZECIE OTWARCIE OLSZTYN, 13 GRUDNIA 2011 Aktualizować, czy pisać od nowa? zmiany w otoczeniu regulacyjnym + zmiany w sferze realnej Aktualizacja

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego

Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Polityka innowacyjna Województwa Mazowieckiego Konferencja Innowacje w przemyśle a zmiany klimatu Warszawa, dn. 28 maja 2009 r. 1 Warszawa, dn.28 maja 2009 r. Plan prezentacji: Regionalna Strategia Innowacji

Bardziej szczegółowo

1.2. Podmioty odpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia (beneficjent i inne podmioty 1 o ile

1.2. Podmioty odpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia (beneficjent i inne podmioty 1 o ile Załącznik nr 6 do Zaproszenia Zakres studium wykonalności dla przedsięwzięć inwestycyjnych dotyczących poprawy jakości środowiska miejskiego Działanie 2.5. Poprawa jakości środowiska miejskiego 1. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna

Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej Joanna Skonieczna Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej European Union Agency for Fundamental Rights (FRA) Rozporządzenie Rady (WE) nr 168/2007 z dnia

Bardziej szczegółowo

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska

Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska Opracowanie i wdrożenie zarządzania bezpieczeństwem wody w systemie zbiorowego zaopatrzenia wody dla miasta Słupska PREWENCJA W Polsce w chwili obecnej brakuje odpowiednich przepisów, norm i wytycznych,

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020: Nowy Wymiar Aktywnej Integracji projekt

Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020: Nowy Wymiar Aktywnej Integracji projekt Krajowy Program Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu 2020: Nowy Wymiar Aktywnej Integracji projekt Rezultat nadrzędny Zapewnienie dostępu do niedrogich mieszkań na wynajem umożliwiających

Bardziej szczegółowo

VIII. Zarządzanie Programem ochrony środowiska

VIII. Zarządzanie Programem ochrony środowiska VIII. Zarządzanie Programem ochrony środowiska Ustawa Prawo ochrony środowiska wymaga określenia w programie środków niezbędnych do osiągnięcia celów, w tym mechanizmów prawno-ekonomicznych i środków finansowania.

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR 1 Cele realizacji ZIT w Polsce Wynikają z projektu UP oraz Zasad realizacji ZIT w

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem

Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Ewa Szczepańska Zarządzanie projektami a zarządzanie ryzykiem Warszawa, dnia 9 kwietnia 2013 r. Agenda Definicje Wytyczne dla zarządzania projektami Wytyczne dla zarządzania ryzykiem Miejsce ryzyka w zarządzaniu

Bardziej szczegółowo

SYSTEMOWE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

SYSTEMOWE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Wykład 11. SYSTEMOWE ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM 1 1. Istota i funkcje zarządzania środowiskowego: Racjonalne zagospodarowanie środowiska wymaga, aby rozwój działalności rozpatrywać w kontekście trzech sfer:

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach:

Działania zakładane w Programie będą wdrażane za pomocą partnerstw realizowanych na różnych poziomach: Wytyczne MRR dotyczące partnerstw w ramach Programu Rozwój miast poprzez wzmocnienie kompetencji jednostek samorządu terytorialnego, dialog społeczny oraz współpracę z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej?

Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Miasto 2010 efektywność energetyczna w miastach Tendencje związane z rozwojem sektora energetyki w Polsce wspieranego z funduszy UE rok 2015 i co dalej? Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w Ozimku

Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w Ozimku ZARZĄDZENIE nr 31/2012 Dyrektora Gminnego Zespołu Szkół w Ozimku z dnia 17 października 2012 r. w sprawie organizacji zarządzania ryzykiem w GZS w Ozimku Na podstawie art.. 68 oraz art. 69 ust.1 pkt 3

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 Załącznik do Uchwały Rady Gminy w Kurzętniku z dnia GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W GMINIE KURZĘTNIK NA ROK 2008 I. Wstęp. Przeciwdziałanie narkomanii jest jednym z podstawowych i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Psychospołeczne uwarunkowania aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych. nosprawnych. w Warszawie. Konferencja nt.

Psychospołeczne uwarunkowania aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych. nosprawnych. w Warszawie. Konferencja nt. Konferencja nt.: Niepełnosprawni szanse i perspektywy włąw łączenia społecznego koncepcja rozwiąza zań systemowych. Warszawa: 10.10.2006 roku, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Psychospołeczne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla polskich przedsiębiorców w świetle Strategii Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy) Prof. Andrzej Mizgajski

Wyzwania dla polskich przedsiębiorców w świetle Strategii Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy) Prof. Andrzej Mizgajski Wyzwania dla polskich przedsiębiorców w świetle Strategii Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy) Prof. Andrzej Mizgajski 1 SZCZYT ZIEMI - Rio+20 20 22. czerwca 2012 Około 50,000 osób z polityki, organizacji

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE STRATEGII ROZWOJU OBSZARÓW ŚLĄSKIEGO DO ROKU 2030 WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE STRATEGII ROZWOJU OBSZARÓW ŚLĄSKIEGO DO ROKU 2030 WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE STRATEGII ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DO ROKU 2030 dr Krzysztof Wrana Doradca strategiczny ds. Strategii Rozwoju Obszarów Wiejskich Województwa Śląskiego do roku

Bardziej szczegółowo

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC

Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC Załącznik 1: przykłady projektów 1 INTERREG IVC 1 Fragment z Punktu 5 Programu Operacyjnego INTERREG IVC Przykłady projektów w ramach 1 Priorytetu Innowacje oraz gospodarka oparta na wiedzy Innowacyjność

Bardziej szczegółowo