PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ. wybór i wprowadzenie Maria Magdalena Kenig-Witkowska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ. wybór i wprowadzenie Maria Magdalena Kenig-Witkowska"

Transkrypt

1

2 PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ wybór i wprowadzenie Maria Magdalena Kenig-Witkowska Warszawa 2012

3 Spis treści Wykaz skrótów... 9 Podstawowa literatura Przedmowa Wprowadzenie Podstawy traktatowe polityki UE w dziedzinie środowiska Cele i zasady polityki UE w dziedzinie środowiska Źródła i akty prawa środowiska Unii Europejskiej Akty prawa środowiska UE Procedury stanowienia prawa środowiska na podstawie art. 192 TFUE Rozdział I. Mechanizmy oceny oddziaływania na środowisko Rozdział II. Dostęp do informacji o środowisku Rozdział III. Ochrona i jakość wód Rozdział IV. Gospodarka odpadami Rozdział V. Jakość powietrza Rozdział VI. Ochrona przyrody Rozdział VII. System zarządzania środowiskiem Rozdział VIII. Odpowiedzialność za naruszenie prawa środowiska Rozdział IX. Zmiany klimatu Pakiet energetyczno-klimatyczny Przemysł i środowisko Dokumenty Rozdział I. Mechanizmy oceny oddziaływania na środowisko Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. WE L z 1985 r. Nr 175, s. 40 z późn. zm.) Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (Dz. Urz. WE L z 2001 r. Nr 197, s. 30)

4 Spis treści Rozdział II. Dostęp do informacji o środowisku Dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. Urz. WE L z 2003 r. Nr 41, s. 26) Rozporządzenie nr 1367/2006 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 264, s. 13) Dyrektywa 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz. Urz. UE L z 2003 r. Nr 156, s. 17 z późn. zm.) Rozdział III. Ochrona i jakość wód Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L z 2000 r. Nr 327, s. 1 z późn. zm.) Dyrektywa 2008/56/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 164, s. 19) Dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 372, s. 19) Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L z 1998 r. Nr 330, s. 32 z późn. zm.) Rozdział IV. Gospodarka odpadami Dyrektywa 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 312, s. 3) Rozporządzenie nr 1013/2006 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 190, s. 1 z późn. zm.)

5 Spis treści Rozdział V. Jakość powietrza Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 152, s. 1) Dyrektywa 94/63/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie kontroli emisji lotnych związków organicznych (LZO) wynikających ze składowania paliwa i jego dystrybucji z terminali do stacji paliw (Dz. Urz. WE L z 1994 r. Nr 365, s. 24 z późn. zm.) Dyrektywa Rady (70/220/EWG) z dnia 20 marca 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do działań, jakie mają być podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez emisje z pojazdów silnikowych (Dz. Urz. WE L 1970 r. Nr 76, s. 1 z późn. zm.) Dyrektywa 2001/81/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie krajowych poziomów emisji dla niektórych rodzajów zanieczyszczenia powietrza (Dz. Urz. WE L z 2001 r. Nr 309, s. 22 z późn. zm.) Rozdział VI. Ochrona przyrody Dyrektywa 2009/147/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L z 2010 r. Nr 20, s. 7) Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L z 1992 r. Nr 206, s. 7 z późn. zm.) Rozdział VII. System zarządzania środowiskiem Rozporządzenie nr 1221/2009 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylające rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 342, s. 1) Dyrektywa Rady 96/62/WE z dnia 27 września 1996 r. w sprawie oceny i zarządzania jakością otaczającego powietrza (Dz. Urz. WE L z 1996 r. Nr 296, s. 55 z późn. zm.) Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku (Dz. Urz. WE L z 2002 r. Nr 189, s. 12 z późn. zm.)

6 Spis treści Rozdział VIII. Odpowiedzialność za naruszenie prawa środowiska Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (Dz. Urz. UE L z 2004 r. Nr 143, s. 56 z późn. zm.) Rozdział IX. Zmiany klimatu Pakiet Energetyczno-Klimatyczny Rozporządzenie nr 2037/2000 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową (Dz. Urz. WE L z 2000 r. Nr 244, s. 1 z późn. zm.) Dyrektywa 2009/28/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/ WE (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 16) Decyzja nr 2009/406/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 136 z późn. zm.) Dyrektywa 2009/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 63) Dyrektywa 2009/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie geologicznego składowania dwutlenku węgla oraz zmieniająca dyrektywę Rady 85/337/EWG, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE, 2001/80/WE, 2004/35/WE, 2006/12/WE, 2008/1/WE i rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 114 z późn. zm.)

7 Wykaz skrótów CITES Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, podpisana w Waszyngtonie 3 marca 1973 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 27, poz. 112 załącznik, z późn. zm.) (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) COREPER Komitet Stałych Przedstawicieli Państw Członkowskich (Comité des Représentants Permanents) Dz. Urz. WE/UE Dziennik Urzędowy Wspólnoty Europejskiej/Unii Europejskiej (seria L ustawo dawstwo, seria C informacja, dokumenty przygotowawcze i powiadomienia) ECR European Court Reports EEA Europejska Agencja Środowiska (European Environment Agency) EMAS Europejski system zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego (Eco-Management and Audit Scheme) EWEA Europejska Wspólnota Energii Atomowej EWG Europejska Wspólnota Gospodarcza IPPC Zintegrowane Zapobieganie i Ograniczanie Zanieczyszczeń ( Integrated Pollution Prevention and Control) ISO Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (International Organisation for Standardization) JAE Jednolity Akt Europejski (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/5 z późn. zm.) OECD Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organisation for Economic Co-operation and Development) OOS ocena oddziaływania na środowisko PIC procedura zgody po uprzednim poinformowaniu (Prior Informed Consent) TEWEA Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 84 z , s. 1) TFUE Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z , s. 47) TS Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej TUE Traktat o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 83 z , s. 13) 9

8 Wykaz skrótów TWE UE UNEP WE Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 321E z , s. 37) Unia Europejska Program Narodów Zjednoczonych do spraw Ochrony Środowiska (United Nations Environmental Programme) Wspólnota Europejska

9 Podstawowa literatura Albertini A., Austin D.H., Strict Liability as a Deterrent in Toxic Waste Management: Empirical Evidence from Accident and Spill Data, Journal of Environmental Economics and Management 1999, nr 38 Arcuri A., Controlling environmental risk in Europe: the Complementary role of an EC environmental libility regime, Tijdschrift voor Milieuaansprakelijkheid 2001 Backes C.W., Verschuuren J., The Precautionary Principle in International, European and Dutch Wildlife Law, Colorado Journal of International Environmental Law and Policy 1998, nr 9 Bailey P.M., The Creation and Enforcement of Environmental Agreements, European Environmental Law Review, October 1999 Banach M., Umowy międzynarodowe w dziedzinie środowiska, Przyczynek do systematyki umów, Kraków 1996, s Barcz J. (red.), Ustrój Unii Europejskiej, Warszawa 2010 Bergkamp L., The Proposed EC Environmental Liability Regime and EC Law Principles, Environmental Liability Law Review 2001 Bergkamp L., The Proposed Environmental Liability Directive, Environmental Liability Law Review, November 2002 Bergkamp L., The Proposed Environmental Liability Directive, European Environmental Law Review, November/December 2003 Beyer P., Coffey C., Klasing A., von Homeyer I., The Draft Constitution for Europe and the Environment the impact of institutional changes, the reform of the instruments and the principle of subsidiarity, Environmental Liability Law Review, July 2004 Birnie P., Boyle A.E., International Law and Environment, Oxford 2002 Blumann C., Kompetencja wspólnotowa a kompetencja państwowa (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne, Konferencja w Angers, Lublin 1999 Bongaerts J., Carbon Dioxide Emissions and Cars: En Environmental Agreement at EU level, Environmental Liability Law Review, July 1999 Borchardt K.D., L ABC du droit communautaire, Luxemburg 2000 Boyle A.E., International Law and the Environment, Oxford 1992 Brodecki Z. (red.), Ochrona środowiska, Warszawa 2005 Brodecki Z., Koncewicz T., Kupczyk P., Pchałek M., Ochrona przyrody przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Komentarz, Warszawa 2010 Charles-le Bihan D., Wkład wspólnej polityki rybołówstwa do strategii Wspólnoty w zakresie środowiska naturalnego (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin

10 Podstawowa literatura Ciechanowicz J., Harmonizacja polskiego prawa ochrony środowiska z prawem Wspólnot Europejskich na przykładzie nadzwyczajnych zagrożeń środowiska, Przegląd Prawa Europejskiego 1997, nr 1 Ciechanowicz-McLean J., Prawo i polityka ochrony środowiska, Warszawa 2009 Cieśliński A., Umowa stowarzyszeniowa w systemie prawa Wspólnot Europejskich, Wrocław 1999 Comte F., Criminal Environmental Law and the Community Competence, Environmental Liability Law Review, December 2003 Cuadrat-Grzybowska K., Perkowski M., Ochrona środowiska (w:) M. Perkowski (red.), Integracja europejska. Wprowadzenie, Warszawa 2002 Czapliński W., Ostryhanski R., Saganek P., Wyrozumska A. (wybór i redakcja), Prawo Wspólnot Europejskich. Orzecznictwo, Warszawa 2001 Daemen T.J., The European Community s Evolving Precautionary Principle Comparisons with the United States and Ramifications for Doha Round Trade Negotiations, Environmental Liability Law Review, January 2003 Dhondt N., Integration of Environmental Protection intro other EC Policies, Europa Law Publishing 2003 Edwards V., European Court of Justice Environmental Cases 2002, Journal of Environmental Law 2003, vol. 15, nr 1 Faure M., The Harmonization, Codification and Integration of Environmental Law: A Search for Definitions, European Environmental Law Review, June 2000 Faure M., European Environmental Criminal Law: Do We Really Need It?, European Environmental Law Review, January 2004 Freestone D., Hey E., The Precautionary Principle and International Law: The Challenge of Implementation, Chichester 1996 French D., The Changing Nature of Environmental Protection : Recent Developments Regarding Trade and the Environment in the European Union and the World Trade Organization, Netherlands International Law Review 2000, nr 1 Gillies D., A Guide to Environmental Law, Londyn 1999 Gormley L.W., Prohibiting Restrictions on Trade within the EEC. The Theory and Application of Articles of the EEC Treaty, Amsterdam 1985 Górka K., Poskrobko B., Radecki W., Ochrona środowiska, Warszawa 2001 Grabowska G., Człowiek i środowisko w prawie międzynarodowym, Państwo i Prawo 1996, nr 1 Grabowska G., Europejskie prawo środowiska, Warszawa 2001 Gubrynowicz A., Ochrona powietrza w prawie międzynarodowym, Warszawa 2005 Handler T., Regulating the European Environment, Colorado Springs 1994 Hansen L.G., Environmental Regulation through Voluntary Agreements, Institute of Local Government Studies Denmark, November 1996 Hattan E., The Implementation of UE Environmental Law, Journal of Environmental Law 2003, vol. 15, nr 3 Hey E., The Precautionary Concept in Environmental Law and Policy, The Georgetown International Environmental Law Review 1992, nr 4 Huglo J.-G., Wdrażanie wspólnotowych norm ochrony środowiska przez państwa członkowskie (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin

11 Podstawowa literatura Jans J.H., European Environmental Law, Europa Law Publishing 2000 Jans J.H., National Legislative Autonomy? The procedural Constraints of European Law, Legal Issues of European Integration 1998/I Jans J.H. (ed.), The European Convention and the Future of European Environmental Law, Europa Law Publishing 2003 Jans J.H., Vedder H.H.B., European Environmental Law. After Lisbon, Europa Law Publishing 2011 Jendrośka J., Konwencja z Aarhus, Prawo i Środowisko 1999, nr 2 Johnson S.P., Corcelle G., The Environmental Policy of the European Communities, Londyn 1995 Kenig-Witkowska M.M., Międzynarodowe prawo środowiska. Wybrane zagadnienia systemowe, Warszawa 2011 Kenig-Witkowska M.M., Ius contrahendi w prawie środowiska Unii Europejskiej (w:) E. Piontek, A. Zawidzka (red.), Eseje z prawa Unii Europejskiej, Kraków 2003 Kenig-Witkowska M.M., Koncepcja sustainable development w prawie międzynarodowym, Państwo i Prawo 1998, nr 8 Kenig-Witkowska M.M., Shaping and Developing the European Union Policy on the Environment (w:) E. Piontek, K. Karasiewicz (red.), Quo Vadis Europe III?, Warszawa 2009 Kenig-Witkowska M.M., Prawo do środowiska w prawie międzynarodowym, Państwo i Prawo 2000, nr 9 Kenig-Witkowska M.M., Sustainable Development in Polish Law (w:) N. Schrijver, F. Weiss, International Law and Development. Principle and Practice, Leiden/Boston 2004 Kenig-Witkowska M.M., Zasada ostrożności w prawie środowiska Unii Europejskiej (w:) A. Łazowski, R. Ostrihansky (red.), Współczesne wyzwania europejskiej przestrzeni prawnej. Księga pamiątkowa dla uczczenia 70. urodzin Profesora Eugeniusza Piontka, Kraków 2005 Kenig-Witkowska M.M. Integration Principle (w:) E. Piontek, K. Karasiewicz (red.), Quo Vadis Europe II, Warszawa 2008 Kenig-Witkowska M.M. (red.), Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej, 5 wyd., Warszawa 2011 Kenig-Witkowska M.M., Prawo środowiska Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, wyd. 3, Warszawa 2011 Kenig-Witkowska M.M., Reviewing Principles of International Environmental Law from the Rio + 20 Perspective, Studia Iuridica LIV, Warszawa 2012 Kiss A., Shelton D., Manual of European Environmental Law, Cambridge University Press 1999 Kocot K., Prawnomiędzynarodowe zasady sozologii, Warszawa Wrocław 1977 Krämer L., Access to Letters of Formal Notice and Reasoned Opinions in Environmental Law Matters, European Environmental Law Review, July 2003 Krämer L., EC Environmental Law, London 2011, 5th ed. Krämer L., EC Treaty and Environmental Protection, London 1995 Krämer L., Environmetal Protection and art. 30 EEC Treaty, Common Market Law Review 1999, III 143 Krämer L., EU Casebook on Environmental Law, Oxford 2002 Krämer L., EU Environmental Law, London 2011 Krämer L., Focus on European Environmental Law, London

12 Podstawowa literatura Krämer L., Focus on European Environmental Law, II ed., Londyn 1997 Lenaerts K., van Nuffel P., Podstawy prawa europejskiego, Warszawa 1998 Lomborg B., The Sceptical Environmentalist: The Real State of the Environment, Cambridge 2001 London C., Droit communautaire de l environmen, Revue trimestrielle de droit communautaire 1999, no 35 Łazowski A., Ochrona praw jednostek w prawie Wspólnot Europejskich. Pozasądowe mechanizmy ochrony praw przed instytucjami i organami Wspólnot Europejskich, Kraków 2002 Machińska H., Polityka ochrony środowiska (w:) D. Milczarek, A.Z. Nowak (red.), Integracja europejska. Wybrane problemy, Warszawa 2003 Machińska H., Stosowanie prawa wspólnotowego w porządku wewnętrznym państwa na przykładzie prawa ochrony środowiska, Biuletyn Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego 1998, nr 3 4 Machowski J., Problemy prawne ochrony środowiska, Warszawa 2000 Macleod I., Hendry I.D., Hyett S., The External Relations of the European Communities, Oxford 1996 Masclet J.-C. (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin 1999 McGoldrick, D., International Relations of the European Union, Londyn 1997 Menkes J., Prawo do środowiska jako prawo człowieka, Lublin 1999, s Menkes J., Środowisko naturalne w świetle prawa międzynarodowego aspekty teoretyczne (w:) J. Gilas (red.), Prawnomiędzynarodowa ochrona środowiska naturalnego, Warszawa 1991 Mering L., Ochrona środowiska w prawie wspólnotowym i w prawie polskim. Harmonizacja polskiego prawa ochrony środowiska z normami prawa Wspólnot Europejskich, Sopot 1999 Mik C., Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, t. I, Warszawa 2000 Morrison F.L., Wolfrum R., International, Regional and National Environmental Law, Haga Londyn Boston 2000 Paczuski R., Prawo ochrony środowiska Unii Europejskiej, Toruń 1999 Radecki W., Odpowiedzialność prawna w ochronie środowiska, Warszawa 2002 Radecki W., Przestępstwa przeciwko środowisku. Rozdział XXII. Komentarz. Dodatkowe teksty prawne, Warszawa 2001 Raux J., Kompetencje Wspólnoty Europejskiej w zakresie zawierania umów w dziedzinie środowiska (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin 1999 Rawlings R., Engaged Elites: Citizen Action and Institutional Attitudes in Commission Enforcement, European Law Journal 2000, nr 6 Rémond-Gouilloud M., A la recherche du future. La prise en compte du long term par le droit de l evironnement, Revue juridique de l environnement 1992, no 2 Rémond-Gouilloud M., Du droit de detruire: essai sur le droit d environnement, P.U.F Równy K., Ekologiczne warunki członkostwa w Unii Europejskiej i zbliżanie się do nich w Polsce, cz. I, Podstawy wymogów ekologicznych w prawie wspólnotowym, Prawo i Środowisko 1997, nr 3 Równy K., Obowiązek przezorności zasadą międzynarodowego europejskiego prawa ekologicznego, Prawo i Środowisko 1996, nr 4 Sevenster H., The Environmental Guarantee After Amsterdam: Does the Emperor have New Clothes?, Yearbook of European Environmental Law

13 Podstawowa literatura Sheridan M., Lavrysen L. (eds), Environmental Law Principle in Practice, London 2002 Skubisz R. (red.), Tefelska-Skrzydło E., Wróbel A., Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2003 Smets H., Wyjątki od zasady zanieczyszczający płaci (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin 1999 Sommer J., Inkorporacja prawa wspólnotowego w państwach członkowskich, Prawo i Środowisko 2000, nr 4 Sommer J., Zobowiązania Polski w zakresie ochrony środowiska, Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej 1995 Somsen H. (eds), Protecting the European Environment: enforcing EC environmental law, Londyn 1996 Szafarz R., Rozwój międzynarodowego prawa Europy, z problematyki europejskiej przestrzeni prawnej, Warszawa 1994 Sznajder M., Rynek wewnętrzny a polityka ochrony środowiska w Unii Europejskiej, Łódź 1998 Thieme D., European Community External Relations in the Field of Environment, European Environmental Law Review, August/September 2001 Wientraub B.A., Science, International Environmental Regulation, and the Precautionary Principle: Setting Standarts and Defining Terms, New York University Environmental Law Journal 1992, nr 1 Wiers J., Trade and Enviromnet in the EC and the WTO, Europa Law Publishing 2003 Wierzbowski B., Rakoczy B., Podstawy prawa ochrony środowiska, Warszawa 2004

14

15 Przedmowa Wybór dokumentów z dziedziny prawa środowiska Unii Europejskiej zawiera przepisy najważniejszych aktów prawnych dotyczących tej dziedziny obrotu prawnego UE. Jest przeznaczony dla wszystkich zainteresowanych prawem środowiska, jak również stosujących szeroko pojęte prawo europejskie i prawo międzynarodowe w praktyce. Zamierzeniem przyświecającym dokonanemu wyborowi było zgromadzenie w jednej publikacji podstawowych aktów prawnych prawa środowiska Unii Europejskiej. Dokonany wybór nie ma charakteru wyczerpującego, zważywszy m.in. na fakt, że liczba aktów prawa pochodnego w dziedzinie środowiska jest bardzo duża. Przy wyborze dokumentów kierowano się przede wszystkim kryterium reprezentatywności i znaczenia wybranych aktów prawnych dla problematyki ochrony środowiska. Podział na działy, których dotyczą normy prawa środowiska, wynika z praktyki obrotu prawnego uwzględniającej najbardziej reprezentatywne regulacje sektorowe. Ze względu na obszerność niektórych aktów prawnych w zbiorze nie znalazły się załączniki do nich dołączone. Dotyczy to zwłaszcza tych dyrektyw, do których załączniki są często uaktualniane. Wybrane dokumenty zostały poprzedzone wprowadzeniem omawiającym podstawowe zagadnienia systemowe i materialne prawa środowiska Unii Europejskiej. Stając przed wyborem między umieszczeniem w zbiorze możliwie dużej liczby reprezentatywnych aktów prawa środowiska a jej ograniczeniem na rzecz szczegółowego omówienia zawartości rzeczowej regulacji dotyczących poszczególnych działów, wybrano pierwszy wariant. Tak więc zagadnienia sektorowe, których dotyczą akty prawne zawarte w zbiorze, zostały omówione w sposób dający korzystającemu jedynie podstawowe informacje dotyczące regulacji prawnych w poszczególnych sektorach. Teksty cytowanych w zbiorze umów międzynarodowych pochodzą z Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, jako formalnego źródła prawa obowiązującego w Unii Europejskiej. Warszawa, sierpień 2012 Maria Magdalena Kenig-Witkowska

16

17 Wprowadzenie Podstawy traktatowe polityki UE w dziedzinie środowiska Generalnie, pojęcie prawa środowiska Unii Europejskiej jest częścią porządku prawnego UE, która bezpośrednio lub pośrednio reguluje obrót prawny UE związany ze środowiskiem. Tak rozumiane prawo środowiska reguluje również sprawy odpadów i zaopatrzenia w energię 1. Z przeglądu prawa pierwotnego i pochodnego UE wynika, że elementami pojęcia środowiska są: człowiek, fauna, flora, gleba, woda, powietrze, klimat, krajobraz, jak też zasoby materialne, dziedzictwo kulturalne, naturalne otoczenie i zasoby naturalne, a także zasoby wodne. Pojęcie środowiska obejmuje również elementy otoczenia społecznego człowieka, dotyczące społecznych warunków życia jednostki i społeczeństwa. Generalnie, pojęcie prawa środowiska Unii Europejskiej jest częścią porządku prawnego UE, która bezpośrednio lub pośrednio reguluje obrót prawny UE związany ze środowiskiem. Prawo tak rozumianego środowiska reguluje również sprawy odpadów i zaopatrzenia w energię. Podstawom prawnym polityki UE w dziedzinie środowiska poświęcony jest tytuł XX TFUE (art ). Artykuł 191 TFUE stanowi o celach i zasadach tej polityki, natomiast art. 192 TFUE określa procedury podejmowania decyzji w sprawach dotyczących środowiska. Jeżeli chodzi o finansowanie polityki określonej w tytule XX TFUE, to art. 192 TFUE wyraźnie stanowi, że finansują ją państwa członkowskie, bez uszczerbku dla określonych działań o charakterze unijnym. Oznacza to, że zaniechania państwa w realizacji polityki UE są niezgodne z traktatmi i podlegają jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Szeroko rozumiane podstawy polityki UE w dziedzinie środowiska mogą dotyczyć również innych przepisów TFUE, służących pośrednio za podstawę realizacji celów tej polityki, zasadniczo regulując inne dziedziny polityk Unii Europejskiej, jak np. przepis art. 114 TFUE dotyczący harmonizacji przepisów państw członkowskich. 1 Szerzej na ten temat zob. M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Warszawa

18 Wprowadzenie Cele i zasady polityki UE w dziedzinie środowiska Cele polityki dotyczącej środowiska wymienione w Traktacie z Lizbony nie mają charakteru sektorowego związanego z poszczególnymi elementami składającymi się na pojęcie środowiska, jak np. cele związane z ochroną jakości powietrza, wody, ochroną gleby, eksploatacja zasobów naturalnych, zarządzaniem środowiskiem itp. Cele sektorowe realizowane są w oparciu o standardy przyjmowane w instrumentach prawa pochodnego UE, które dość często zmieniają się wraz z procesem ich realizacji, w związku z postępem naukowo-technicznym w dziedzinach objętych regulacją, jak też ze standardami wynikającymi ze zobowiązań międzynarodowych Unii, i które są elementami realizacji celów generalnych UE w dziedzinie środowiska. Artykuł 3 TUE stanowi, że jednym z celów Unii jest osiąganie trwałego i zrównoważonego rozwoju Europy, którego dominantą jest ochrona środowiska. Traktat o Unii Europejskiej formułuje tym samym pośrednio cel, jakim jest ochrona środowiska. Przepis ten jest zapowiedzią wprowadzenia partykularnych celów polityki UE w dziedzinie środowiska, które zostały sprecyzowane w tytule XX TFUE. W przepisach tych znalazły się też postanowienia dotyczące zasad, na których ma się opierać prowadzenie polityki UE w tej dziedzinie. Z wytycznych dotyczących polityki UE w dziedzinie środowiska najdalej idącą wytyczną jest art. 11 TFUE, który stanowi, że wymogi środowiska naturalnego muszą być brane pod uwagę przy określeniu i realizacji wszystkich polityk oraz działań Unii. Treść art. 11 określa więc jasno konsekwencje, jakie należy wyciągać z powszechnego w płaszczyźnie prawa UE wymogu ochrony środowiska, narzucając obecność czynnika środowiska nie tylko na etapie formułowania polityk, ale też na etapie ich wdrażania. Artykuł 191 TFUE wymienia partykularne cele UE w dziedzinie środowiska, którymi są: 1) zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska; 2) ochrona zdrowia ludzkiego; 3) ostrożne i racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych; 4) promowanie środków na płaszczyźnie międzynarodowej zmierzających do rozwiązywania regionalnych lub światowych problemów środowiska naturalnego, w szczególności zwalczania zmian klimatu; 5) wysoki poziom ochrony z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Zasady polityki UE w dziedzinie środowiska można podzielić na: 1) ogól ne zasady traktatowe prawa UE bezpośrednio powiązane z ochroną środowiska, tj. zasada pomocniczości i proporcjonalności (art. 5 TUE) oraz zasada integracyjna (art. 11 TFUE); 2) zasady szczególne polityki UE w dziedzinie środowiska, tj. zasada ostrożności; zasada działania zapobiegawczego; zasada naprawiania szkody, w pierwszym rzędzie u źródła; zasada zanieczyszczający płaci (art. 191 TFUE). Stosowanie zasad dotyczących polityki Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska opiera się na określonych w art. 191 ust. 3 TFUE kryteriach, które muszą być brane pod uwagę w tym procesie. Są nimi: 1) dostępne dane naukowo-techniczne; 2) warunki środowiska naturalnego w różnych regionach Wspólnoty; 3) potencjalne zyski i koszty działań lub ich braku; 4) gospodarczy i społeczny rozwój Unii Europejskiej jako całości oraz równomierny rozwój jej regionów. W praktyce Unii kryteria te odgrywają rolę pomocniczą. 20

19 Źródła i akty prawa środowiska Unii Europejskiej Wprowadzenie Źródłem materialnym prawa środowiska UE jest wola państw członkowskich, które przyznały Unii Europejskiej i instytucjom działającym w jej ramach instytucjonalnych kompetencje do tworzenia prawa. W znaczeniu formalnym, źródłem prawa środowiska Unii Europejskiej sensu largo są rozmaite rodzaje aktów dotyczących środowiska, regulujące funkcjonowanie przestrzeni prawnej UE w tej dziedzinie. Mogą to więc być zarówno akty prawne o charakterze wiążącym, jak i niewiążącym. Źródłami formalnymi prawa środowiska UE sensu stricto są tylko te akty prawa UE, które mają charakter prawnie wiążący. Akty prawa środowiska UE Do kategorii aktów pierwotnego prawa środowiska zaliczyć należy traktaty założycielskie Wspólnot i Unii Europejskiej, ich kolejne modyfikacje i traktaty akcesyjne. Ponadto do kategorii tej zaliczamy ogólne zasady prawa i prawo zwyczajowe. Generalnie, źródłem prawa środowiska UE są regulacje przyjmowane na podstawie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Instytucje UE nieczęsto posługują się rozporządzeniem, jako instrumentem dla tworzenia norm prawa środowiska. Rozporządzenia wchodzą do porządku prawnego państw członkowskich bez konieczności ich transpozycji, obowiązują w całości oraz charakteryzują się bezpośrednią skutecznością. Dyrektywy są najczęściej używanym instrumentem prawa UE w dziedzinie środowiska. Dyrektywy mają charakter prawnie wiążący, ograniczony do zamierzonego w dyrektywie celu, pozostawiając państwom członkowskim decyzje w sprawie sposobu wprowadzenia ich w życie. Co do zasady dyrektywy nie obowiązują bezpośrednio i wchodzą do porządków prawnych państw członkowskich w drodze procesu implementacyjnego. Generalnie, są to akty prawne mające na celu zbliżanie prawodawstw państw członkowskich UE, przede wszystkim w drodze ustalania standardów norm środowiska oraz harmonizacji systemów krajowych w tej dziedzinie. Decyzje mają charakter wiążący w stosunku do adresatów, do których są skierowane. Podejmowane w dziedzinie środowiska dotyczą szerokiego spektrum przedmiotowego. Zalecenia i opinie, w przeciwieństwie do rozporządzeń, dyrektyw i decyzji nie mają mocy prawnie wiążącej. Rezolucje zawierają oświadczenia woli instytucji UE w odniesieniu do programu realizowanej polityki. Rezolucje nie mają charakteru prawnie wiążącego, ale ich treść może mieć znaczenie dla interpretacji aktów prawnych o charakterze wiążącym. Komunikaty, które Komisja kieruje do innych instytucji unijnych a zwłaszcza do Parlamentu i Rady, na ogół wyjaśniają stanowiska Komisji w stosunku do określonych spraw czy problemów, nie mają charakteru prawnie wiążących. Często komunikaty są aktami poprzedzającymi propozycje legislacyjne Komisji i ukazują się w postaci Białych i Zielonych Ksiąg. 21

20 Wprowadzenie Programy działania, wprowadzane przy pomocy rezolucji, jako instrumentu prawnie niewiążącego, często stanowią podstawę do wydania aktów prawa pochodnego o charakterze wiążącym. Porozumienia środowiskowe, mimo że nie zostały określone w żadnym z Traktatów, są instrumentem prawnym używanym od pewnego czasu na obszarze obrotu prawnego Unii Europejskiej i to zarówno na poziomie UE, jak i państw członkowskich 2. Źródłem prawa środowiska UE są również umowy międzynarodowe dotyczące środowiska 3. Procedury stanowienia prawa środowiska na podstawie art. 192 TFUE O procedurach przyjmowania aktów prawnych w dziedzinie realizacji polityki Unii Europejskiej dotyczącej środowiska stanowią przepisy art. 192 TFUE. Standardową procedurą jest procedura przewidziana w art. 192 ust. 1 TFUE. Procedurę opartą na przepisie art. 191 ust. 1 TFUE, uzupełnia przepis ust. 5 tego artykułu. Procedura dotycząca wyłączeń przedmiotowych od procedury standardowej zawarta jest w art. 192 ust. 2 TFUE. Programy działania podlegają procedurze przewidzianej w art. 192 ust. 3 TFUE. Podstawę prawną dla podejmowania przez UE i państwa członkowskie środków w dziedzinie środowiska we współpracy z podmiotami trzecimi stanowi przepis art. 192 ust. 4 TFUE. Warunki tej współpracy mogą stanowić przedmiot umów międzynarodowych zawieranych przez Unię i zainteresowane strony zgodnie z art. 218 TFUE. Z przepisów Traktatu z Lizbony i praktyki Unii Europejskiej dotyczącej dziedziny środowiska wynika, że akty prawne dotyczące tej dziedziny mogą być również przyjmowane na innych podstawach niż art. 192 TFUE. Wskazuje na to np. praktyka Unii Europejskiej stanowiącej prawo środowiska na podstawie art. 113, 114, 207, 39, 91, TFUE. Rozdział I. Mechanizmy oceny oddziaływania na środowisko Generalnie, celem mechanizmów oceny oddziaływania na środowisko (OOS) jest kontrola prewencyjna zamierzonych działań publicznych i prywatnych z perspektywy ich wpływu na środowisko. Celem regulacji unijnych przyjmowanych w tym przedmiocie jest zharmonizowanie procedur OOS funkcjonujących w państwach członkowskich UE i zapewnienie podobnych warunków dla prowadzenia działalności inwestycyjnej w całym obszarze obrotu prawnego Unii. Regulacja prawna tych mechanizmów za- 2 Więcej na temat porozumień środowiskowych zob. M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska Unii Europejskiej..., rozdział IV. 3 Szerzej na ten temat zob. M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska Unii Europejskiej, s. 112 i n. 22

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej:

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: uwarunkowania prawne Efektywność energetyczna w budownictwie i przemyśle Wrocław, 14-15 listopada 2012 Zagadnienia Prawo

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX

Spis treści. Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Wykaz skrótów... XIII Wykaz literatury... XVII Przedmowa... XIX Rozdział I. Zagadnienia wprowadzające... 1 1. Prawo Unii Europejskiej jako akademicka dyscyplina prawa... 3 I. Rozwój autonomicznej dyscypliny

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 29.5.2013 COM(2013) 307 final 2013/0159 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stosowania regulaminu nr 41 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

ő 4. Zasada subsydiarności i podział kompetencji pomiędzy państwami członkowsk.mi a Wspólnotą Europejską w zakresie ochrony środowiska

ő 4. Zasada subsydiarności i podział kompetencji pomiędzy państwami członkowsk.mi a Wspólnotą Europejską w zakresie ochrony środowiska PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ Autor: ZBIGNIEW BUKOWSKI Rozdział I. Zagadnienia ogólne ői. Geneza prawa ochrony środowiska Unii Europejskiej ő2. Źródła prawa ő3. Prawo pierwotne w zakresie

Bardziej szczegółowo

PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SYSTEMOWE 3. WYDANIE

PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SYSTEMOWE 3. WYDANIE PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SYSTEMOWE 3. WYDANIE Maria Magdalena Kenig-Witkowska Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Przedmowa... 9 Rozdział I Zagadnienia wprowadzające... 11

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. O ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu

ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska Powiatu Program ochrony środowiska Powiat Strzelce Opolskie Spis treści str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania... 4 1.3. Informacje

Bardziej szczegółowo

Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska

Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska dr Mariusz Baran Katedra Prawa Ochrony Środowiska Uniwersytet Jagielloński Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska Konspekt referatu 1. Regulacje prawych

Bardziej szczegółowo

Co to jest przedsięwzięcie?

Co to jest przedsięwzięcie? Wprowadzenie do systemu ocen oddziaływania na środowisko Krzysztof Mielniczuk r. Co to jest przedsięwzięcie? Rozumie się przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu

Bardziej szczegółowo

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ I PRAWIE POLSKIM

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ I PRAWIE POLSKIM KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ I PRAWIE POLSKIM Wiesław Steinke Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie Cele prezentacji : Zapoznanie z prawem

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo Środowisko dla Rozwoju ENEA. Oceny oddziaływania na środowisko

Partnerstwo Środowisko dla Rozwoju ENEA. Oceny oddziaływania na środowisko Partnerstwo Środowisko dla Rozwoju ENEA Oceny oddziaływania na środowisko Katarzyna Twardowska Departament Ocen Oddziaływania na Środowisko GDOŚ grudzień 2010 r. Projekty finansowane ze środków unijnych

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH. Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej

DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH. Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej Nadrzędny dokument określający wymogi i standardy w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE.

Witam serdecznie na cyklu wykładów z podstaw prawa ustrojowego UE. EUROPEISTYCZNE PODYPLOMOWE STUDIA UNIWERSYTECKIE CENTRUM EUROPEJSKIE UNIWERSYTET WARSZAWSKI EDYCJA XX 2009/2010 DR PATRYCJA DĄBROWSKA WYKŁAD PODSTAWY PRAWA USTROJOWEGO (INSTYTUCJONALNEGO) UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Maj 2004 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 1045 W preambule

Bardziej szczegółowo

PL 2 PL UZASADNIENIE. 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku

PL 2 PL UZASADNIENIE. 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku 1. KONTEKST WNIOSKU Przyczyny i cele wniosku UZASADNIENIE Wniosek dotyczy przyjęcia, na mocy art. 218 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), decyzji Rady w sprawie podpisania, w imieniu

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie rozproszonej emisji CO2 w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim

Ograniczanie rozproszonej emisji CO2 w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim Ograniczanie rozproszonej emisji CO w prawodawstwie międzynarodowym, unijnym oraz polskim Dr hab. Zbigniew Bukowski, prof. UKW, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Kierownik Katedry Prawa Administracyjnego

Bardziej szczegółowo

Hałas statków powietrznych 2. Emisje z silników statków powietrznych. Ochrona środowiska

Hałas statków powietrznych 2. Emisje z silników statków powietrznych. Ochrona środowiska 2 Lata 60-te XX wieku - wzrost zainteresowania problemami ochrony w sąsiedztwie lotnisk 1971 - uchwalenie przez Radę ICAO międzynarodowych norm i zalecanych metod postępowania w zakresie hałasu lotniczego

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz środków budżetu państwa przy wsparciu Euroregionu Nysa OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE (aktualny

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o.

Bibliografia. Akty prawne. Program Ochrony Środowiska dla Gminy Aleksandrów Kujawski. ABRYS Technika Sp. z o.o. Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań,

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 9.10.2013 COM(2013) 693 final 2013/0333 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma zająć Unia w ramach Komitetu Administracyjnego Europejskiej Komisji Gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Przedstawiciel branży OZE. Podstawy prawne OZE

Przedstawiciel branży OZE. Podstawy prawne OZE Przedstawiciel branży OZE Podstawy prawne OZE Co to jest energia odnawialna? odnawialne źródło energii - źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną,

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2017/0016 (NLE) 5918/17 CLIMA 24 ENV 100 MI 96 DEVGEN 18 ONU 22 WNIOSEK Od: Data otrzymania: 2 lutego

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Udział społeczeństwa w procedurach OŚ

Udział społeczeństwa w procedurach OŚ Udział społeczeństwa w procedurach OŚ Teresa Weber 24.05.2013, Wrocław Konferencja ELNI EIA 2013 Wrocław Dyrektywa OŚ - wyzwania i perspektywy w świetle dotychczasowych doświadczeń oraz opublikowanej ostatnio

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011 Recenzenci: prof. dr hab. Władysław Czapliński prof. dr hab. Piotr Hofmański Redakcja i korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki: Marta Kurczewska Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

POZWOLENIE ZINTEGROWANE

POZWOLENIE ZINTEGROWANE POZWOLENIE ZINTEGROWANE : art. 184 ust.2, art. 208 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.); art. 18 ust. 1, art. 20 ust. 1, art. 27 ust.

Bardziej szczegółowo

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 28 kwietnia 2006 r. (03.05) (OR. en) 8749/06. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2004/0166 (AVC)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ. Bruksela, 28 kwietnia 2006 r. (03.05) (OR. en) 8749/06. Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2004/0166 (AVC) RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 28 kwietnia 2006 r. (03.05) (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2004/0166 (AVC) 8749/06 FC 14 CADREFIN 107 OC 317 NOTA Od: Grupa Robocza ds. Środków Strukturalnych

Bardziej szczegółowo

1991L0157 PL

1991L0157 PL 1991L0157 PL 25.01.1999 001.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B DYREKTYWA RADY z dnia 18 marca 1991 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Strategia w gospodarce odpadami nieorganicznymi przemysłu chemicznego

Strategia w gospodarce odpadami nieorganicznymi przemysłu chemicznego Strategia w gospodarce odpadami nieorganicznymi przemysłu chemicznego Autorzy: Krzysztof Czarnomski Renata Osiecka http://foto.ojej.pl/ojej/6/0/1/0/27_chemia_nic_trudnego1.jpg Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Rejestr wymagań prawnych i innych dot. Systemu Zarządzania Środowiskowego

Rejestr wymagań prawnych i innych dot. Systemu Zarządzania Środowiskowego ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA F/PSZ-2/1/2 1/6 Rejestr wymagań prawnych i innych dot. Systemu Zarządzania Środowiskowego 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. Ustawy Ustawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz podstawowych skrótów Słowo wstępne i podziękowania Uwagi wprowadzające... 19

Spis treści. Wykaz podstawowych skrótów Słowo wstępne i podziękowania Uwagi wprowadzające... 19 Wykaz podstawowych skrótów... 15 Słowo wstępne i podziękowania... 17 Uwagi wprowadzające... 19 Rozdział I Wspólnotowe regulacje prawne z zakresu urzędowej kontroli żywności... 23 1. Podstawy prawne wspólnotowych

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE

PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE dr Martyna Wilbrandt-Gotowicz Katedra Postępowania Administracyjnego WPiA UKSW 1 ZINTEGROWANE POSTĘPOWANIE

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1A do SIWZ/ nr 3 do umowy. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Część A zamówienia

Załącznik nr 1A do SIWZ/ nr 3 do umowy. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Część A zamówienia BDG.V.2511.17.2016.MP Załącznik nr 1A do SIWZ/ nr 3 do umowy Nazwa przedmiotu zamówienia: Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Część A zamówienia Przedmiotem zamówienia jest świadczenie usług doradztwa

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia w zakresie polityki ochrony środowiska w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego

Wybrane zagadnienia w zakresie polityki ochrony środowiska w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego Wybrane zagadnienia w zakresie polityki ochrony środowiska w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego 2014-2020 Wałbrzych, 14.09.2016r. Wytyczne w zakresie dokumentowania postępowania

Bardziej szczegółowo

L 75/60 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.3.2005

L 75/60 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.3.2005 L 75/60 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.3.2005 DECYZJA NR 2/2004 KOMITETU DS. TRANSPORTU LĄDOWEGO WSPÓLNOTA/SZWAJCARIA z dnia 22 czerwca 2004 r. zmieniająca załącznik 1 do porozumienia między Wspólnotą

Bardziej szczegółowo

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska.

Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. Program ochrony środowiska Gmina Ujazd str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka opracowania...

Bardziej szczegółowo

PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA - NOWE PRZEPISY, ICH INTERPRETACJA I STOSOWANIE W PRAKTYCE

PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA - NOWE PRZEPISY, ICH INTERPRETACJA I STOSOWANIE W PRAKTYCE LUBELSKIE CENTRUM DORADZTWA I SZKOLEŃ PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA - NOWE PRZEPISY, ICH INTERPRETACJA I STOSOWANIE W PRAKTYCE Kod szkolenia: 1LC246 Miejsce: Jurata Data: 27 czerwca 2016-01 lipca 2016 Szkolenie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 30.4.2013 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja 0936/2012, którą złoŝył Paweł Swoboda (Polska), w imieniu Krajowego Stowarzyszenia Poszkodowanych przez

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca

NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca http://natura2000.gdos.gov.pl/ NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca NATURA 2000 W EUROPIE środowisko przyrodnicze Europy ulega ciągłym zmianom; ubocznym skutkiem rozwoju cywilizacyjnego jest m.in.:

Bardziej szczegółowo

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej

Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Warszawa, 11 kwietnia 2014 r. Ścieki, zanieczyszczenia, jakość wody Klara Ramm Szatkiewicz Dyrektor Departamentu Planowania i Zasobów Wodnych - Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej Ustawa z dnia 18 lipca 2001

Bardziej szczegółowo

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy.

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. UZASADNIENIE Projekt ustawy o zmianie ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw dokonuje nowelizacji obowiązującej obecnie ustawy z dnia 22 czerwca

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art.

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA RADY

Wniosek DYREKTYWA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 646 final 2015/0296 (CNS) Wniosek DYREKTYWA RADY zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w zakresie

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym

PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ. Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1. w ogólnym interesie gospodarczym ZAŁĄCZNIK III PODSTAWA PRAWNA ZWYKŁEJ PROCEDURY USTAWODAWCZEJ 1 Podstawa prawna Przedmiot Elementy procedury 1 Artykuł 14 Artykuł 15 ust. 3 Artykuł 16 ust. 2 Artykuł 18 Artykuł 19 ust. 2 Artykuł 21 ust.

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla miasta Tczewa na lata

Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla miasta Tczewa na lata załącznik Nr 2 do uchwały Nr XXV/198/2012 Rady Miejskiej w Tczewie z dnia 25 października 2012 r. w sprawie przyjęcia Aktualizacji Programu ochrony środowiska dla miasta Tczewa na lata 2012-2015 z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP.

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. RAMOWY PRZEBIEG STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 Analiza wariantowajako przesłanka wskazania wariantu innego niż proponowany przez inwestora lub odmowy wydania decyzji środowiskowej r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 1 PLAN PREZENTACJI Podstawy prawne analizy

Bardziej szczegółowo

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej

System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Krystyna Michałowska-Gorywoda System prawny i instytucjonalny Unii Europejskiej Z formalno - prawnego punktu widzenia należałoby mówić tutaj o systemie prawa i instytucji Wspólnot Europejskich. Pojęcia

Bardziej szczegółowo

Szkody na obszarach Natura 2000

Szkody na obszarach Natura 2000 Szkody na obszarach Natura 2000 Paulina Kupczyk kancelaria Ochrona Środowiska i działalno inwestycyjna Konsulting Szkolenie Interwencje ekologiczne w obronie ostoi Natura 2000 w ramach projektu Ogólnopolskiego

Bardziej szczegółowo

Zasady gospodarki odpadami w Polsce

Zasady gospodarki odpadami w Polsce Zasady gospodarki odpadami w Polsce Poznań, dnia 23 września 2010 r. Beata Kłopotek Beata Kłopotek Dyrektor Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Filary gospodarki odpadami Technika,

Bardziej szczegółowo

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 338 ust. 1,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 338 ust. 1, L 311/20 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 17.11.2016 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2016/1954 z dnia 26 października 2016 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1365/2006 w sprawie

Bardziej szczegółowo

Wykaz podstaw prawnych przewidujących stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w traktacie z Lizbony 1

Wykaz podstaw prawnych przewidujących stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w traktacie z Lizbony 1 Wykaz podstaw prawnych przewidujących stosowanie zwykłej procedury ustawodawczej w traktacie z Lizbony 1 Niniejszy załącznik zawiera wykaz podstaw prawnych, do których ma zastosowanie zwykła procedura

Bardziej szczegółowo

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ pod redakcją Heleny Tendery-Właszczuk Kraków 2009 4 Autorzy Wojciech Bąba rozdz. 4 Czesław Kłak rozdz. 1 Helena Tendera-Właszczuk rozdz.

Bardziej szczegółowo

KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE PO IR WYMOGI ŚRODOWISKOWE

KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE PO IR WYMOGI ŚRODOWISKOWE KREDYT NA INNOWACJE TECHNOLOGICZNE PO IR 2014-2020 WYMOGI ŚRODOWISKOWE Paweł Świętosławski Bank Gospodarstwa Krajowego wymogi środowiskowe Podstawa prawna: Ustawa z dnia 3 października 2008 o udostępnianiu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PORADNIKA SPOTKANIE Z KE 18 MAJA 2015R.

PREZENTACJA PORADNIKA SPOTKANIE Z KE 18 MAJA 2015R. PORADNIK PRZYGOTOWANIA INWESTYCJI Z UWZGLĘDNIENIEM ZMIAN KLIMATU, ICH ŁAGODZENIA I PRZYSTOSOWANIA DO TYCH ZMIAN ORAZ ODPORNOŚCI NA KLĘSKI ŻYWIOŁOWE MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM I EKOLOGISTYKA W5. 1 dr inż. Wojciech Machowiak

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM I EKOLOGISTYKA W5. 1 dr inż. Wojciech Machowiak ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM I EKOLOGISTYKA W5 1 dr inż. Wojciech Machowiak TYTUŁ SLAJDU - CZCIONKA ARIAL, WIELKIE LITERY, WYRÓWNANIE DO LEWEJ, KOLOR CZARNY Aspekty prawne zarządzania środowiskiem i zarządzania

Bardziej szczegółowo

Polityka ochrony środowiska. Tomasz Poskrobko

Polityka ochrony środowiska. Tomasz Poskrobko Polityka ochrony środowiska Tomasz Poskrobko Polityka ochrony środowiska klasycznej teorii polityki Arystotelesa polityka to sztuka rządzenia państwem w celu osiągnięcia dobra wspólnego. Można więc przyjąć,

Bardziej szczegółowo

Prawo pierwotne i prawo wtórne

Prawo pierwotne i prawo wtórne Prawo UE Prawo pierwotne i prawo wtórne Jednolity reżim prawny Prawo pierwotne = Traktaty założycielskie, rewizyjne, akcesyjne, ogólne zasady prawa Prawo wtórne = stanowione przez instytucje+ umowy międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w legislacji

Energetyka odnawialna w legislacji Biomasa na cele energetyczne założenia i realizacja Energetyka odnawialna w legislacji Warszawa, 3 grudnia 2008 r. Dlaczego odnawialne źródła energii? Zapobieganie niekorzystnym zmianom klimatu, Zapobieganie

Bardziej szczegółowo

Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013

Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013 Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013 1 EU framework of Env. impact assessments Ocena skutków międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII

Spis treści. Str. Nb. Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Wykaz skrótów... XV Wstęp do piątego wydania... XVII Rozdział I. Wprowadzenie... 1 1 1. Pojęcie prawa europejskiego i prawa Unii Europejskiej... 1 1 2. Proces integracji państw europejskich po II wojnie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY (EURATOM, WE) NR 2185/96. z dnia 11 listopada 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY (EURATOM, WE) NR 2185/96. z dnia 11 listopada 1996 r. ROZPORZĄDZENIE RADY (EURATOM, WE) NR 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel ratyfikacji poprawki do Konwencji Konwencję o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.3.2016 r. COM(2016) 133 final 2016/0073 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w Komisji Mieszanej ustanowionej

Bardziej szczegółowo

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska opracowany został zgodnie z Polityką ekologiczną

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

Wspólny wniosek DECYZJA RADY

Wspólny wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA WYSOKI PRZEDSTAWICIEL UNII DO SPRAW ZAGRANICZNYCH I POLITYKI BEZPIECZEŃSTWA Bruksela, dnia 21.9.2016 r. JOIN(2016) 42 final 2016/0297 (NLE) Wspólny wniosek DECYZJA RADY w sprawie podpisania,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR L 44/2 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 18.2.2011 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 143/2011 z dnia 17 lutego 2011 r. zmieniające załącznik XIV do rozporządzenia 1907/2006 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r. Dz.U.UE.L.96.299.1 Dz.U.UE-sp.13-18-42 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96 z dnia 28 października 1996 r. ustanawiające wspólnotową procedurę dla substancji aromatycznych używanych

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 427 31995D3052 30.12.1995 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH L 321/1 DECYZJA NR 3052/95/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 13 grudnia 1995 r. ustanawiająca procedurę wymiany informacji w sprawie

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020

Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020 Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020 V Posiedzenie Plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju Warszawa, 10 11 grudnia 2013 Agata Payne Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013

Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 1 Procedura oceny oddziaływania na środowisko Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 Szkolenie

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce NATURA 2000 Dyrektywa Siedliskowa Sieć obszarów chronionych na terenie Unii Europejskiej Celem wyznaczania jest ochrona cennych, pod względem przyrodniczym i zagrożonych, składników różnorodności biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie

Załącznik Nr 1. Wykaz najważniejszych aktów prawnych. Prawodawstwo polskie Załącznik Nr 1 Wykaz najważniejszych aktów prawnych Prawodawstwo polskie Ustawy i Rozporządzenia o charakterze ogólnym Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627,

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW Administracja STOPIEŃ EDUKACJI Studia stacjonarne I stopnia SYLABUS Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l II. B. 2 II.B.3 II B. 4 II. B. 5 II.B.6

Bardziej szczegółowo

WDRAŻANIE UNIJNEGO PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA W POLSCE W LATACH

WDRAŻANIE UNIJNEGO PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA W POLSCE W LATACH WDRAŻANIE UNIJNEGO PRAWA OCHRONY ŚRODOWISKA W POLSCE W LATACH 2001-2011 Międzynarodowa Konferencja naukowa Dekada harmonizacji w prawie ochrony środowiska. Wdrażanie i stosowanie unijnego prawa ochrony

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone planowanie gospodarka, bezpieczeństwo, środowisko

Zrównoważone planowanie gospodarka, bezpieczeństwo, środowisko Zrównoważone planowanie gospodarka, bezpieczeństwo, środowisko Jadwiga Ronikier - kierownik projektu SOOŚ PZRP FORUM WODNE Warszawa, 9-10 czerwca 2015 r. Zrównoważony rozwój, czyli (?) Pojęcie zdefiniowane

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0296 (CNS) 15373/15 FISC 191 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 14 grudnia 2015 r. Do: Nr

Bardziej szczegółowo

Jerzy Jendrośka. Oceny środowiskowe w Europie geneza, rozwój historyczny i trendy

Jerzy Jendrośka. Oceny środowiskowe w Europie geneza, rozwój historyczny i trendy Jerzy Jendrośka Oceny środowiskowe w Europie geneza, rozwój historyczny i trendy Międzynarodowa konferencja Dyrektywa EIA - wyzwania i perspektywy w świetle dotychczasowych doświadczeń oraz opublikowanej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego. Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na r.

Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego. Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na r. Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na 11.10.2003 r. Regulacje ogólne dotyczące ochrony środowiska - Konstytucja Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW SŁOWO WSTĘPNE WPROWADZENIE CZĘŚĆ I. PRZECIWDZIAŁANIE I ZWALCZANIE PRZESTĘPCZOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział 1. Ewolucja III filaru Unii 1.1. Uwagi ogólne 1.2. Grupa TREVI i

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2011/874/UE)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2011/874/UE) 23.12.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 343/65 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 15 grudnia 2011 r. ustanawiająca wykaz państw trzecich i terytoriów, z których dozwolony jest przywóz psów, kotów

Bardziej szczegółowo