PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ. wybór i wprowadzenie Maria Magdalena Kenig-Witkowska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ. wybór i wprowadzenie Maria Magdalena Kenig-Witkowska"

Transkrypt

1

2 PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ wybór i wprowadzenie Maria Magdalena Kenig-Witkowska Warszawa 2012

3 Spis treści Wykaz skrótów... 9 Podstawowa literatura Przedmowa Wprowadzenie Podstawy traktatowe polityki UE w dziedzinie środowiska Cele i zasady polityki UE w dziedzinie środowiska Źródła i akty prawa środowiska Unii Europejskiej Akty prawa środowiska UE Procedury stanowienia prawa środowiska na podstawie art. 192 TFUE Rozdział I. Mechanizmy oceny oddziaływania na środowisko Rozdział II. Dostęp do informacji o środowisku Rozdział III. Ochrona i jakość wód Rozdział IV. Gospodarka odpadami Rozdział V. Jakość powietrza Rozdział VI. Ochrona przyrody Rozdział VII. System zarządzania środowiskiem Rozdział VIII. Odpowiedzialność za naruszenie prawa środowiska Rozdział IX. Zmiany klimatu Pakiet energetyczno-klimatyczny Przemysł i środowisko Dokumenty Rozdział I. Mechanizmy oceny oddziaływania na środowisko Dyrektywa Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. Urz. WE L z 1985 r. Nr 175, s. 40 z późn. zm.) Dyrektywa 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 czerwca 2001 r. w sprawie oceny wpływu niektórych planów i programów na środowisko (Dz. Urz. WE L z 2001 r. Nr 197, s. 30)

4 Spis treści Rozdział II. Dostęp do informacji o środowisku Dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących środowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG (Dz. Urz. WE L z 2003 r. Nr 41, s. 26) Rozporządzenie nr 1367/2006 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 września 2006 r. w sprawie zastosowania postanowień Konwencji z Aarhus o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska do instytucji i organów Wspólnoty (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 264, s. 13) Dyrektywa 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz. Urz. UE L z 2003 r. Nr 156, s. 17 z późn. zm.) Rozdział III. Ochrona i jakość wód Dyrektywa 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiająca ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L z 2000 r. Nr 327, s. 1 z późn. zm.) Dyrektywa 2008/56/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 czerwca 2008 r. ustanawiająca ramy działań Wspólnoty w dziedzinie polityki środowiska morskiego (dyrektywa ramowa w sprawie strategii morskiej) (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 164, s. 19) Dyrektywa 2006/118/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniem i pogorszeniem ich stanu (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 372, s. 19) Dyrektywa Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. Urz. WE L z 1998 r. Nr 330, s. 32 z późn. zm.) Rozdział IV. Gospodarka odpadami Dyrektywa 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 312, s. 3) Rozporządzenie nr 1013/2006 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L z 2006 r. Nr 190, s. 1 z późn. zm.)

5 Spis treści Rozdział V. Jakość powietrza Dyrektywa 2008/50/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy (Dz. Urz. UE L z 2008 r. Nr 152, s. 1) Dyrektywa 94/63/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 1994 r. w sprawie kontroli emisji lotnych związków organicznych (LZO) wynikających ze składowania paliwa i jego dystrybucji z terminali do stacji paliw (Dz. Urz. WE L z 1994 r. Nr 365, s. 24 z późn. zm.) Dyrektywa Rady (70/220/EWG) z dnia 20 marca 1970 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do działań, jakie mają być podjęte w celu ograniczenia zanieczyszczania powietrza przez emisje z pojazdów silnikowych (Dz. Urz. WE L 1970 r. Nr 76, s. 1 z późn. zm.) Dyrektywa 2001/81/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2001 r. w sprawie krajowych poziomów emisji dla niektórych rodzajów zanieczyszczenia powietrza (Dz. Urz. WE L z 2001 r. Nr 309, s. 22 z późn. zm.) Rozdział VI. Ochrona przyrody Dyrektywa 2009/147/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (wersja ujednolicona) (Dz. Urz. UE L z 2010 r. Nr 20, s. 7) Dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L z 1992 r. Nr 206, s. 7 z późn. zm.) Rozdział VII. System zarządzania środowiskiem Rozporządzenie nr 1221/2009 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS), uchylające rozporządzenie (WE) nr 761/2001 oraz decyzje Komisji 2001/681/WE i 2006/193/WE (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 342, s. 1) Dyrektywa Rady 96/62/WE z dnia 27 września 1996 r. w sprawie oceny i zarządzania jakością otaczającego powietrza (Dz. Urz. WE L z 1996 r. Nr 296, s. 55 z późn. zm.) Dyrektywa 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnosząca się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku (Dz. Urz. WE L z 2002 r. Nr 189, s. 12 z późn. zm.)

6 Spis treści Rozdział VIII. Odpowiedzialność za naruszenie prawa środowiska Dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie odpowiedzialności za środowisko w odniesieniu do zapobiegania i zaradzania szkodom wyrządzonym środowisku naturalnemu (Dz. Urz. UE L z 2004 r. Nr 143, s. 56 z późn. zm.) Rozdział IX. Zmiany klimatu Pakiet Energetyczno-Klimatyczny Rozporządzenie nr 2037/2000 (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 czerwca 2000 r. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową (Dz. Urz. WE L z 2000 r. Nr 244, s. 1 z późn. zm.) Dyrektywa 2009/28/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/ WE (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 16) Decyzja nr 2009/406/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wysiłków podjętych przez państwa członkowskie, zmierzających do zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w celu realizacji do roku 2020 zobowiązań Wspólnoty dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 136 z późn. zm.) Dyrektywa 2009/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE w celu usprawnienia i rozszerzenia wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 63) Dyrektywa 2009/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie geologicznego składowania dwutlenku węgla oraz zmieniająca dyrektywę Rady 85/337/EWG, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE, 2001/80/WE, 2004/35/WE, 2006/12/WE, 2008/1/WE i rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 (tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. UE L z 2009 r. Nr 140, s. 114 z późn. zm.)

7 Wykaz skrótów CITES Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, podpisana w Waszyngtonie 3 marca 1973 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 27, poz. 112 załącznik, z późn. zm.) (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) COREPER Komitet Stałych Przedstawicieli Państw Członkowskich (Comité des Représentants Permanents) Dz. Urz. WE/UE Dziennik Urzędowy Wspólnoty Europejskiej/Unii Europejskiej (seria L ustawo dawstwo, seria C informacja, dokumenty przygotowawcze i powiadomienia) ECR European Court Reports EEA Europejska Agencja Środowiska (European Environment Agency) EMAS Europejski system zarządzania środowiskiem i audytu środowiskowego (Eco-Management and Audit Scheme) EWEA Europejska Wspólnota Energii Atomowej EWG Europejska Wspólnota Gospodarcza IPPC Zintegrowane Zapobieganie i Ograniczanie Zanieczyszczeń ( Integrated Pollution Prevention and Control) ISO Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (International Organisation for Standardization) JAE Jednolity Akt Europejski (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/5 z późn. zm.) OECD Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organisation for Economic Co-operation and Development) OOS ocena oddziaływania na środowisko PIC procedura zgody po uprzednim poinformowaniu (Prior Informed Consent) TEWEA Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 84 z , s. 1) TFUE Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 83 z , s. 47) TS Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej TUE Traktat o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 83 z , s. 13) 9

8 Wykaz skrótów TWE UE UNEP WE Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana Dz. Urz. UE C 321E z , s. 37) Unia Europejska Program Narodów Zjednoczonych do spraw Ochrony Środowiska (United Nations Environmental Programme) Wspólnota Europejska

9 Podstawowa literatura Albertini A., Austin D.H., Strict Liability as a Deterrent in Toxic Waste Management: Empirical Evidence from Accident and Spill Data, Journal of Environmental Economics and Management 1999, nr 38 Arcuri A., Controlling environmental risk in Europe: the Complementary role of an EC environmental libility regime, Tijdschrift voor Milieuaansprakelijkheid 2001 Backes C.W., Verschuuren J., The Precautionary Principle in International, European and Dutch Wildlife Law, Colorado Journal of International Environmental Law and Policy 1998, nr 9 Bailey P.M., The Creation and Enforcement of Environmental Agreements, European Environmental Law Review, October 1999 Banach M., Umowy międzynarodowe w dziedzinie środowiska, Przyczynek do systematyki umów, Kraków 1996, s Barcz J. (red.), Ustrój Unii Europejskiej, Warszawa 2010 Bergkamp L., The Proposed EC Environmental Liability Regime and EC Law Principles, Environmental Liability Law Review 2001 Bergkamp L., The Proposed Environmental Liability Directive, Environmental Liability Law Review, November 2002 Bergkamp L., The Proposed Environmental Liability Directive, European Environmental Law Review, November/December 2003 Beyer P., Coffey C., Klasing A., von Homeyer I., The Draft Constitution for Europe and the Environment the impact of institutional changes, the reform of the instruments and the principle of subsidiarity, Environmental Liability Law Review, July 2004 Birnie P., Boyle A.E., International Law and Environment, Oxford 2002 Blumann C., Kompetencja wspólnotowa a kompetencja państwowa (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne, Konferencja w Angers, Lublin 1999 Bongaerts J., Carbon Dioxide Emissions and Cars: En Environmental Agreement at EU level, Environmental Liability Law Review, July 1999 Borchardt K.D., L ABC du droit communautaire, Luxemburg 2000 Boyle A.E., International Law and the Environment, Oxford 1992 Brodecki Z. (red.), Ochrona środowiska, Warszawa 2005 Brodecki Z., Koncewicz T., Kupczyk P., Pchałek M., Ochrona przyrody przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości. Komentarz, Warszawa 2010 Charles-le Bihan D., Wkład wspólnej polityki rybołówstwa do strategii Wspólnoty w zakresie środowiska naturalnego (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin

10 Podstawowa literatura Ciechanowicz J., Harmonizacja polskiego prawa ochrony środowiska z prawem Wspólnot Europejskich na przykładzie nadzwyczajnych zagrożeń środowiska, Przegląd Prawa Europejskiego 1997, nr 1 Ciechanowicz-McLean J., Prawo i polityka ochrony środowiska, Warszawa 2009 Cieśliński A., Umowa stowarzyszeniowa w systemie prawa Wspólnot Europejskich, Wrocław 1999 Comte F., Criminal Environmental Law and the Community Competence, Environmental Liability Law Review, December 2003 Cuadrat-Grzybowska K., Perkowski M., Ochrona środowiska (w:) M. Perkowski (red.), Integracja europejska. Wprowadzenie, Warszawa 2002 Czapliński W., Ostryhanski R., Saganek P., Wyrozumska A. (wybór i redakcja), Prawo Wspólnot Europejskich. Orzecznictwo, Warszawa 2001 Daemen T.J., The European Community s Evolving Precautionary Principle Comparisons with the United States and Ramifications for Doha Round Trade Negotiations, Environmental Liability Law Review, January 2003 Dhondt N., Integration of Environmental Protection intro other EC Policies, Europa Law Publishing 2003 Edwards V., European Court of Justice Environmental Cases 2002, Journal of Environmental Law 2003, vol. 15, nr 1 Faure M., The Harmonization, Codification and Integration of Environmental Law: A Search for Definitions, European Environmental Law Review, June 2000 Faure M., European Environmental Criminal Law: Do We Really Need It?, European Environmental Law Review, January 2004 Freestone D., Hey E., The Precautionary Principle and International Law: The Challenge of Implementation, Chichester 1996 French D., The Changing Nature of Environmental Protection : Recent Developments Regarding Trade and the Environment in the European Union and the World Trade Organization, Netherlands International Law Review 2000, nr 1 Gillies D., A Guide to Environmental Law, Londyn 1999 Gormley L.W., Prohibiting Restrictions on Trade within the EEC. The Theory and Application of Articles of the EEC Treaty, Amsterdam 1985 Górka K., Poskrobko B., Radecki W., Ochrona środowiska, Warszawa 2001 Grabowska G., Człowiek i środowisko w prawie międzynarodowym, Państwo i Prawo 1996, nr 1 Grabowska G., Europejskie prawo środowiska, Warszawa 2001 Gubrynowicz A., Ochrona powietrza w prawie międzynarodowym, Warszawa 2005 Handler T., Regulating the European Environment, Colorado Springs 1994 Hansen L.G., Environmental Regulation through Voluntary Agreements, Institute of Local Government Studies Denmark, November 1996 Hattan E., The Implementation of UE Environmental Law, Journal of Environmental Law 2003, vol. 15, nr 3 Hey E., The Precautionary Concept in Environmental Law and Policy, The Georgetown International Environmental Law Review 1992, nr 4 Huglo J.-G., Wdrażanie wspólnotowych norm ochrony środowiska przez państwa członkowskie (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin

11 Podstawowa literatura Jans J.H., European Environmental Law, Europa Law Publishing 2000 Jans J.H., National Legislative Autonomy? The procedural Constraints of European Law, Legal Issues of European Integration 1998/I Jans J.H. (ed.), The European Convention and the Future of European Environmental Law, Europa Law Publishing 2003 Jans J.H., Vedder H.H.B., European Environmental Law. After Lisbon, Europa Law Publishing 2011 Jendrośka J., Konwencja z Aarhus, Prawo i Środowisko 1999, nr 2 Johnson S.P., Corcelle G., The Environmental Policy of the European Communities, Londyn 1995 Kenig-Witkowska M.M., Międzynarodowe prawo środowiska. Wybrane zagadnienia systemowe, Warszawa 2011 Kenig-Witkowska M.M., Ius contrahendi w prawie środowiska Unii Europejskiej (w:) E. Piontek, A. Zawidzka (red.), Eseje z prawa Unii Europejskiej, Kraków 2003 Kenig-Witkowska M.M., Koncepcja sustainable development w prawie międzynarodowym, Państwo i Prawo 1998, nr 8 Kenig-Witkowska M.M., Shaping and Developing the European Union Policy on the Environment (w:) E. Piontek, K. Karasiewicz (red.), Quo Vadis Europe III?, Warszawa 2009 Kenig-Witkowska M.M., Prawo do środowiska w prawie międzynarodowym, Państwo i Prawo 2000, nr 9 Kenig-Witkowska M.M., Sustainable Development in Polish Law (w:) N. Schrijver, F. Weiss, International Law and Development. Principle and Practice, Leiden/Boston 2004 Kenig-Witkowska M.M., Zasada ostrożności w prawie środowiska Unii Europejskiej (w:) A. Łazowski, R. Ostrihansky (red.), Współczesne wyzwania europejskiej przestrzeni prawnej. Księga pamiątkowa dla uczczenia 70. urodzin Profesora Eugeniusza Piontka, Kraków 2005 Kenig-Witkowska M.M. Integration Principle (w:) E. Piontek, K. Karasiewicz (red.), Quo Vadis Europe II, Warszawa 2008 Kenig-Witkowska M.M. (red.), Prawo instytucjonalne Unii Europejskiej, 5 wyd., Warszawa 2011 Kenig-Witkowska M.M., Prawo środowiska Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, wyd. 3, Warszawa 2011 Kenig-Witkowska M.M., Reviewing Principles of International Environmental Law from the Rio + 20 Perspective, Studia Iuridica LIV, Warszawa 2012 Kiss A., Shelton D., Manual of European Environmental Law, Cambridge University Press 1999 Kocot K., Prawnomiędzynarodowe zasady sozologii, Warszawa Wrocław 1977 Krämer L., Access to Letters of Formal Notice and Reasoned Opinions in Environmental Law Matters, European Environmental Law Review, July 2003 Krämer L., EC Environmental Law, London 2011, 5th ed. Krämer L., EC Treaty and Environmental Protection, London 1995 Krämer L., Environmetal Protection and art. 30 EEC Treaty, Common Market Law Review 1999, III 143 Krämer L., EU Casebook on Environmental Law, Oxford 2002 Krämer L., EU Environmental Law, London 2011 Krämer L., Focus on European Environmental Law, London

12 Podstawowa literatura Krämer L., Focus on European Environmental Law, II ed., Londyn 1997 Lenaerts K., van Nuffel P., Podstawy prawa europejskiego, Warszawa 1998 Lomborg B., The Sceptical Environmentalist: The Real State of the Environment, Cambridge 2001 London C., Droit communautaire de l environmen, Revue trimestrielle de droit communautaire 1999, no 35 Łazowski A., Ochrona praw jednostek w prawie Wspólnot Europejskich. Pozasądowe mechanizmy ochrony praw przed instytucjami i organami Wspólnot Europejskich, Kraków 2002 Machińska H., Polityka ochrony środowiska (w:) D. Milczarek, A.Z. Nowak (red.), Integracja europejska. Wybrane problemy, Warszawa 2003 Machińska H., Stosowanie prawa wspólnotowego w porządku wewnętrznym państwa na przykładzie prawa ochrony środowiska, Biuletyn Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego 1998, nr 3 4 Machowski J., Problemy prawne ochrony środowiska, Warszawa 2000 Macleod I., Hendry I.D., Hyett S., The External Relations of the European Communities, Oxford 1996 Masclet J.-C. (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin 1999 McGoldrick, D., International Relations of the European Union, Londyn 1997 Menkes J., Prawo do środowiska jako prawo człowieka, Lublin 1999, s Menkes J., Środowisko naturalne w świetle prawa międzynarodowego aspekty teoretyczne (w:) J. Gilas (red.), Prawnomiędzynarodowa ochrona środowiska naturalnego, Warszawa 1991 Mering L., Ochrona środowiska w prawie wspólnotowym i w prawie polskim. Harmonizacja polskiego prawa ochrony środowiska z normami prawa Wspólnot Europejskich, Sopot 1999 Mik C., Europejskie prawo wspólnotowe. Zagadnienia teorii i praktyki, t. I, Warszawa 2000 Morrison F.L., Wolfrum R., International, Regional and National Environmental Law, Haga Londyn Boston 2000 Paczuski R., Prawo ochrony środowiska Unii Europejskiej, Toruń 1999 Radecki W., Odpowiedzialność prawna w ochronie środowiska, Warszawa 2002 Radecki W., Przestępstwa przeciwko środowisku. Rozdział XXII. Komentarz. Dodatkowe teksty prawne, Warszawa 2001 Raux J., Kompetencje Wspólnoty Europejskiej w zakresie zawierania umów w dziedzinie środowiska (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin 1999 Rawlings R., Engaged Elites: Citizen Action and Institutional Attitudes in Commission Enforcement, European Law Journal 2000, nr 6 Rémond-Gouilloud M., A la recherche du future. La prise en compte du long term par le droit de l evironnement, Revue juridique de l environnement 1992, no 2 Rémond-Gouilloud M., Du droit de detruire: essai sur le droit d environnement, P.U.F Równy K., Ekologiczne warunki członkostwa w Unii Europejskiej i zbliżanie się do nich w Polsce, cz. I, Podstawy wymogów ekologicznych w prawie wspólnotowym, Prawo i Środowisko 1997, nr 3 Równy K., Obowiązek przezorności zasadą międzynarodowego europejskiego prawa ekologicznego, Prawo i Środowisko 1996, nr 4 Sevenster H., The Environmental Guarantee After Amsterdam: Does the Emperor have New Clothes?, Yearbook of European Environmental Law

13 Podstawowa literatura Sheridan M., Lavrysen L. (eds), Environmental Law Principle in Practice, London 2002 Skubisz R. (red.), Tefelska-Skrzydło E., Wróbel A., Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, Warszawa 2003 Smets H., Wyjątki od zasady zanieczyszczający płaci (w:) J.-C. Masclet (red.), Wspólnota Europejska a środowisko naturalne. Konferencja w Angers, Lublin 1999 Sommer J., Inkorporacja prawa wspólnotowego w państwach członkowskich, Prawo i Środowisko 2000, nr 4 Sommer J., Zobowiązania Polski w zakresie ochrony środowiska, Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej 1995 Somsen H. (eds), Protecting the European Environment: enforcing EC environmental law, Londyn 1996 Szafarz R., Rozwój międzynarodowego prawa Europy, z problematyki europejskiej przestrzeni prawnej, Warszawa 1994 Sznajder M., Rynek wewnętrzny a polityka ochrony środowiska w Unii Europejskiej, Łódź 1998 Thieme D., European Community External Relations in the Field of Environment, European Environmental Law Review, August/September 2001 Wientraub B.A., Science, International Environmental Regulation, and the Precautionary Principle: Setting Standarts and Defining Terms, New York University Environmental Law Journal 1992, nr 1 Wiers J., Trade and Enviromnet in the EC and the WTO, Europa Law Publishing 2003 Wierzbowski B., Rakoczy B., Podstawy prawa ochrony środowiska, Warszawa 2004

14

15 Przedmowa Wybór dokumentów z dziedziny prawa środowiska Unii Europejskiej zawiera przepisy najważniejszych aktów prawnych dotyczących tej dziedziny obrotu prawnego UE. Jest przeznaczony dla wszystkich zainteresowanych prawem środowiska, jak również stosujących szeroko pojęte prawo europejskie i prawo międzynarodowe w praktyce. Zamierzeniem przyświecającym dokonanemu wyborowi było zgromadzenie w jednej publikacji podstawowych aktów prawnych prawa środowiska Unii Europejskiej. Dokonany wybór nie ma charakteru wyczerpującego, zważywszy m.in. na fakt, że liczba aktów prawa pochodnego w dziedzinie środowiska jest bardzo duża. Przy wyborze dokumentów kierowano się przede wszystkim kryterium reprezentatywności i znaczenia wybranych aktów prawnych dla problematyki ochrony środowiska. Podział na działy, których dotyczą normy prawa środowiska, wynika z praktyki obrotu prawnego uwzględniającej najbardziej reprezentatywne regulacje sektorowe. Ze względu na obszerność niektórych aktów prawnych w zbiorze nie znalazły się załączniki do nich dołączone. Dotyczy to zwłaszcza tych dyrektyw, do których załączniki są często uaktualniane. Wybrane dokumenty zostały poprzedzone wprowadzeniem omawiającym podstawowe zagadnienia systemowe i materialne prawa środowiska Unii Europejskiej. Stając przed wyborem między umieszczeniem w zbiorze możliwie dużej liczby reprezentatywnych aktów prawa środowiska a jej ograniczeniem na rzecz szczegółowego omówienia zawartości rzeczowej regulacji dotyczących poszczególnych działów, wybrano pierwszy wariant. Tak więc zagadnienia sektorowe, których dotyczą akty prawne zawarte w zbiorze, zostały omówione w sposób dający korzystającemu jedynie podstawowe informacje dotyczące regulacji prawnych w poszczególnych sektorach. Teksty cytowanych w zbiorze umów międzynarodowych pochodzą z Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, jako formalnego źródła prawa obowiązującego w Unii Europejskiej. Warszawa, sierpień 2012 Maria Magdalena Kenig-Witkowska

16

17 Wprowadzenie Podstawy traktatowe polityki UE w dziedzinie środowiska Generalnie, pojęcie prawa środowiska Unii Europejskiej jest częścią porządku prawnego UE, która bezpośrednio lub pośrednio reguluje obrót prawny UE związany ze środowiskiem. Tak rozumiane prawo środowiska reguluje również sprawy odpadów i zaopatrzenia w energię 1. Z przeglądu prawa pierwotnego i pochodnego UE wynika, że elementami pojęcia środowiska są: człowiek, fauna, flora, gleba, woda, powietrze, klimat, krajobraz, jak też zasoby materialne, dziedzictwo kulturalne, naturalne otoczenie i zasoby naturalne, a także zasoby wodne. Pojęcie środowiska obejmuje również elementy otoczenia społecznego człowieka, dotyczące społecznych warunków życia jednostki i społeczeństwa. Generalnie, pojęcie prawa środowiska Unii Europejskiej jest częścią porządku prawnego UE, która bezpośrednio lub pośrednio reguluje obrót prawny UE związany ze środowiskiem. Prawo tak rozumianego środowiska reguluje również sprawy odpadów i zaopatrzenia w energię. Podstawom prawnym polityki UE w dziedzinie środowiska poświęcony jest tytuł XX TFUE (art ). Artykuł 191 TFUE stanowi o celach i zasadach tej polityki, natomiast art. 192 TFUE określa procedury podejmowania decyzji w sprawach dotyczących środowiska. Jeżeli chodzi o finansowanie polityki określonej w tytule XX TFUE, to art. 192 TFUE wyraźnie stanowi, że finansują ją państwa członkowskie, bez uszczerbku dla określonych działań o charakterze unijnym. Oznacza to, że zaniechania państwa w realizacji polityki UE są niezgodne z traktatmi i podlegają jurysdykcji Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Szeroko rozumiane podstawy polityki UE w dziedzinie środowiska mogą dotyczyć również innych przepisów TFUE, służących pośrednio za podstawę realizacji celów tej polityki, zasadniczo regulując inne dziedziny polityk Unii Europejskiej, jak np. przepis art. 114 TFUE dotyczący harmonizacji przepisów państw członkowskich. 1 Szerzej na ten temat zob. M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska Unii Europejskiej. Zagadnienia systemowe, Warszawa

18 Wprowadzenie Cele i zasady polityki UE w dziedzinie środowiska Cele polityki dotyczącej środowiska wymienione w Traktacie z Lizbony nie mają charakteru sektorowego związanego z poszczególnymi elementami składającymi się na pojęcie środowiska, jak np. cele związane z ochroną jakości powietrza, wody, ochroną gleby, eksploatacja zasobów naturalnych, zarządzaniem środowiskiem itp. Cele sektorowe realizowane są w oparciu o standardy przyjmowane w instrumentach prawa pochodnego UE, które dość często zmieniają się wraz z procesem ich realizacji, w związku z postępem naukowo-technicznym w dziedzinach objętych regulacją, jak też ze standardami wynikającymi ze zobowiązań międzynarodowych Unii, i które są elementami realizacji celów generalnych UE w dziedzinie środowiska. Artykuł 3 TUE stanowi, że jednym z celów Unii jest osiąganie trwałego i zrównoważonego rozwoju Europy, którego dominantą jest ochrona środowiska. Traktat o Unii Europejskiej formułuje tym samym pośrednio cel, jakim jest ochrona środowiska. Przepis ten jest zapowiedzią wprowadzenia partykularnych celów polityki UE w dziedzinie środowiska, które zostały sprecyzowane w tytule XX TFUE. W przepisach tych znalazły się też postanowienia dotyczące zasad, na których ma się opierać prowadzenie polityki UE w tej dziedzinie. Z wytycznych dotyczących polityki UE w dziedzinie środowiska najdalej idącą wytyczną jest art. 11 TFUE, który stanowi, że wymogi środowiska naturalnego muszą być brane pod uwagę przy określeniu i realizacji wszystkich polityk oraz działań Unii. Treść art. 11 określa więc jasno konsekwencje, jakie należy wyciągać z powszechnego w płaszczyźnie prawa UE wymogu ochrony środowiska, narzucając obecność czynnika środowiska nie tylko na etapie formułowania polityk, ale też na etapie ich wdrażania. Artykuł 191 TFUE wymienia partykularne cele UE w dziedzinie środowiska, którymi są: 1) zachowanie, ochrona i poprawa jakości środowiska; 2) ochrona zdrowia ludzkiego; 3) ostrożne i racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych; 4) promowanie środków na płaszczyźnie międzynarodowej zmierzających do rozwiązywania regionalnych lub światowych problemów środowiska naturalnego, w szczególności zwalczania zmian klimatu; 5) wysoki poziom ochrony z uwzględnieniem różnorodności sytuacji w różnych regionach Unii. Zasady polityki UE w dziedzinie środowiska można podzielić na: 1) ogól ne zasady traktatowe prawa UE bezpośrednio powiązane z ochroną środowiska, tj. zasada pomocniczości i proporcjonalności (art. 5 TUE) oraz zasada integracyjna (art. 11 TFUE); 2) zasady szczególne polityki UE w dziedzinie środowiska, tj. zasada ostrożności; zasada działania zapobiegawczego; zasada naprawiania szkody, w pierwszym rzędzie u źródła; zasada zanieczyszczający płaci (art. 191 TFUE). Stosowanie zasad dotyczących polityki Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska opiera się na określonych w art. 191 ust. 3 TFUE kryteriach, które muszą być brane pod uwagę w tym procesie. Są nimi: 1) dostępne dane naukowo-techniczne; 2) warunki środowiska naturalnego w różnych regionach Wspólnoty; 3) potencjalne zyski i koszty działań lub ich braku; 4) gospodarczy i społeczny rozwój Unii Europejskiej jako całości oraz równomierny rozwój jej regionów. W praktyce Unii kryteria te odgrywają rolę pomocniczą. 20

19 Źródła i akty prawa środowiska Unii Europejskiej Wprowadzenie Źródłem materialnym prawa środowiska UE jest wola państw członkowskich, które przyznały Unii Europejskiej i instytucjom działającym w jej ramach instytucjonalnych kompetencje do tworzenia prawa. W znaczeniu formalnym, źródłem prawa środowiska Unii Europejskiej sensu largo są rozmaite rodzaje aktów dotyczących środowiska, regulujące funkcjonowanie przestrzeni prawnej UE w tej dziedzinie. Mogą to więc być zarówno akty prawne o charakterze wiążącym, jak i niewiążącym. Źródłami formalnymi prawa środowiska UE sensu stricto są tylko te akty prawa UE, które mają charakter prawnie wiążący. Akty prawa środowiska UE Do kategorii aktów pierwotnego prawa środowiska zaliczyć należy traktaty założycielskie Wspólnot i Unii Europejskiej, ich kolejne modyfikacje i traktaty akcesyjne. Ponadto do kategorii tej zaliczamy ogólne zasady prawa i prawo zwyczajowe. Generalnie, źródłem prawa środowiska UE są regulacje przyjmowane na podstawie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Instytucje UE nieczęsto posługują się rozporządzeniem, jako instrumentem dla tworzenia norm prawa środowiska. Rozporządzenia wchodzą do porządku prawnego państw członkowskich bez konieczności ich transpozycji, obowiązują w całości oraz charakteryzują się bezpośrednią skutecznością. Dyrektywy są najczęściej używanym instrumentem prawa UE w dziedzinie środowiska. Dyrektywy mają charakter prawnie wiążący, ograniczony do zamierzonego w dyrektywie celu, pozostawiając państwom członkowskim decyzje w sprawie sposobu wprowadzenia ich w życie. Co do zasady dyrektywy nie obowiązują bezpośrednio i wchodzą do porządków prawnych państw członkowskich w drodze procesu implementacyjnego. Generalnie, są to akty prawne mające na celu zbliżanie prawodawstw państw członkowskich UE, przede wszystkim w drodze ustalania standardów norm środowiska oraz harmonizacji systemów krajowych w tej dziedzinie. Decyzje mają charakter wiążący w stosunku do adresatów, do których są skierowane. Podejmowane w dziedzinie środowiska dotyczą szerokiego spektrum przedmiotowego. Zalecenia i opinie, w przeciwieństwie do rozporządzeń, dyrektyw i decyzji nie mają mocy prawnie wiążącej. Rezolucje zawierają oświadczenia woli instytucji UE w odniesieniu do programu realizowanej polityki. Rezolucje nie mają charakteru prawnie wiążącego, ale ich treść może mieć znaczenie dla interpretacji aktów prawnych o charakterze wiążącym. Komunikaty, które Komisja kieruje do innych instytucji unijnych a zwłaszcza do Parlamentu i Rady, na ogół wyjaśniają stanowiska Komisji w stosunku do określonych spraw czy problemów, nie mają charakteru prawnie wiążących. Często komunikaty są aktami poprzedzającymi propozycje legislacyjne Komisji i ukazują się w postaci Białych i Zielonych Ksiąg. 21

20 Wprowadzenie Programy działania, wprowadzane przy pomocy rezolucji, jako instrumentu prawnie niewiążącego, często stanowią podstawę do wydania aktów prawa pochodnego o charakterze wiążącym. Porozumienia środowiskowe, mimo że nie zostały określone w żadnym z Traktatów, są instrumentem prawnym używanym od pewnego czasu na obszarze obrotu prawnego Unii Europejskiej i to zarówno na poziomie UE, jak i państw członkowskich 2. Źródłem prawa środowiska UE są również umowy międzynarodowe dotyczące środowiska 3. Procedury stanowienia prawa środowiska na podstawie art. 192 TFUE O procedurach przyjmowania aktów prawnych w dziedzinie realizacji polityki Unii Europejskiej dotyczącej środowiska stanowią przepisy art. 192 TFUE. Standardową procedurą jest procedura przewidziana w art. 192 ust. 1 TFUE. Procedurę opartą na przepisie art. 191 ust. 1 TFUE, uzupełnia przepis ust. 5 tego artykułu. Procedura dotycząca wyłączeń przedmiotowych od procedury standardowej zawarta jest w art. 192 ust. 2 TFUE. Programy działania podlegają procedurze przewidzianej w art. 192 ust. 3 TFUE. Podstawę prawną dla podejmowania przez UE i państwa członkowskie środków w dziedzinie środowiska we współpracy z podmiotami trzecimi stanowi przepis art. 192 ust. 4 TFUE. Warunki tej współpracy mogą stanowić przedmiot umów międzynarodowych zawieranych przez Unię i zainteresowane strony zgodnie z art. 218 TFUE. Z przepisów Traktatu z Lizbony i praktyki Unii Europejskiej dotyczącej dziedziny środowiska wynika, że akty prawne dotyczące tej dziedziny mogą być również przyjmowane na innych podstawach niż art. 192 TFUE. Wskazuje na to np. praktyka Unii Europejskiej stanowiącej prawo środowiska na podstawie art. 113, 114, 207, 39, 91, TFUE. Rozdział I. Mechanizmy oceny oddziaływania na środowisko Generalnie, celem mechanizmów oceny oddziaływania na środowisko (OOS) jest kontrola prewencyjna zamierzonych działań publicznych i prywatnych z perspektywy ich wpływu na środowisko. Celem regulacji unijnych przyjmowanych w tym przedmiocie jest zharmonizowanie procedur OOS funkcjonujących w państwach członkowskich UE i zapewnienie podobnych warunków dla prowadzenia działalności inwestycyjnej w całym obszarze obrotu prawnego Unii. Regulacja prawna tych mechanizmów za- 2 Więcej na temat porozumień środowiskowych zob. M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska Unii Europejskiej..., rozdział IV. 3 Szerzej na ten temat zob. M.M. Kenig-Witkowska, Prawo środowiska Unii Europejskiej, s. 112 i n. 22

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej:

Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: Jerzy Jendrośka Polityka energetyczna i ochrona środowiska w Unii Europejskiej: uwarunkowania prawne Efektywność energetyczna w budownictwie i przemyśle Wrocław, 14-15 listopada 2012 Zagadnienia Prawo

Bardziej szczegółowo

PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SYSTEMOWE 3. WYDANIE

PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SYSTEMOWE 3. WYDANIE PRAWO ŚRODOWISKA UNII EUROPEJSKIEJ ZAGADNIENIA SYSTEMOWE 3. WYDANIE Maria Magdalena Kenig-Witkowska Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 7 Przedmowa... 9 Rozdział I Zagadnienia wprowadzające... 11

Bardziej szczegółowo

Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska

Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska dr Mariusz Baran Katedra Prawa Ochrony Środowiska Uniwersytet Jagielloński Pozwolenie zintegrowane jako przykład europeizacji reglamentowanego korzystania ze środowiska Konspekt referatu 1. Regulacje prawych

Bardziej szczegółowo

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym

Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 2 z 8 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Opracowano w Instytucie Nafty i Gazu System KZR INiG-PIB/3 2 Powiązanie z ustawodawstwem krajowym Strona 3 z 8 Spis

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ

Nr 1045. Informacja. Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej. Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Udział społeczeństwa we wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej Maj 2004 Elżbieta Berkowska Informacja Nr 1045 W preambule

Bardziej szczegółowo

Co to jest przedsięwzięcie?

Co to jest przedsięwzięcie? Wprowadzenie do systemu ocen oddziaływania na środowisko Krzysztof Mielniczuk r. Co to jest przedsięwzięcie? Rozumie się przez to zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH. Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej

DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH. Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej DEPARTAMENT PLANOWANIA I ZASOBÓW WODNYCH Derogacje, czyli odstępstwa od osiągnięcia celów środowiskowych z tytułu art. 4.7 Ramowej Dyrektywy Wodnej Nadrzędny dokument określający wymogi i standardy w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa

Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa Prawo chroniące środowisko w obszarze rolnictwa A A 1. Wstęp Prawo ochrony środowiska tworzą akty prawne o różnej randze. Najwyższym z nich jest Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalona w 1997

Bardziej szczegółowo

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ

RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ RAMOWA DYREKTYWA WODNA - REALIZACJA INWESTYCJI W GOSPODARCE WODNEJ dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska Departament Zasobów Wodnych Warszawa, 11-12 czerwca 2015 r. Dyrektywy istotne dla inwestycji wodnych

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz środków budżetu państwa przy wsparciu Euroregionu Nysa OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE (aktualny

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

Udział społeczeństwa w procedurach OŚ

Udział społeczeństwa w procedurach OŚ Udział społeczeństwa w procedurach OŚ Teresa Weber 24.05.2013, Wrocław Konferencja ELNI EIA 2013 Wrocław Dyrektywa OŚ - wyzwania i perspektywy w świetle dotychczasowych doświadczeń oraz opublikowanej ostatnio

Bardziej szczegółowo

L 75/60 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.3.2005

L 75/60 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.3.2005 L 75/60 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 22.3.2005 DECYZJA NR 2/2004 KOMITETU DS. TRANSPORTU LĄDOWEGO WSPÓLNOTA/SZWAJCARIA z dnia 22 czerwca 2004 r. zmieniająca załącznik 1 do porozumienia między Wspólnotą

Bardziej szczegółowo

Szkody na obszarach Natura 2000

Szkody na obszarach Natura 2000 Szkody na obszarach Natura 2000 Paulina Kupczyk kancelaria Ochrona Środowiska i działalno inwestycyjna Konsulting Szkolenie Interwencje ekologiczne w obronie ostoi Natura 2000 w ramach projektu Ogólnopolskiego

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE

PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE PROBLEMATYKA OGRANICZEŃ JAWNOŚCI W ZINTEGROWANYM POSTĘPOWANIU ADMINISTRACYJNYM - ZAGADNIENIA WYBRANE dr Martyna Wilbrandt-Gotowicz Katedra Postępowania Administracyjnego WPiA UKSW 1 ZINTEGROWANE POSTĘPOWANIE

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca

NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca http://natura2000.gdos.gov.pl/ NATURA 2000 Opracowanie: Agnieszka Daca NATURA 2000 W EUROPIE środowisko przyrodnicze Europy ulega ciągłym zmianom; ubocznym skutkiem rozwoju cywilizacyjnego jest m.in.:

Bardziej szczegółowo

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy.

wyrok, w którym orzekł, że Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 31 ust. 3 lit. b) tej dyrektywy. UZASADNIENIE Projekt ustawy o zmianie ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz niektórych innych ustaw dokonuje nowelizacji obowiązującej obecnie ustawy z dnia 22 czerwca

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW. z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne DECYZJA RAMOWA RADY 2003/80/WSiSW z dnia 27 stycznia 2003 r. w sprawie ochrony środowiska poprzez prawo karne RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art.

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Energetyka odnawialna w legislacji

Energetyka odnawialna w legislacji Biomasa na cele energetyczne założenia i realizacja Energetyka odnawialna w legislacji Warszawa, 3 grudnia 2008 r. Dlaczego odnawialne źródła energii? Zapobieganie niekorzystnym zmianom klimatu, Zapobieganie

Bardziej szczegółowo

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011

r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 Analiza wariantowajako przesłanka wskazania wariantu innego niż proponowany przez inwestora lub odmowy wydania decyzji środowiskowej r.pr. Michał Behnke 12.10.2011 1 PLAN PREZENTACJI Podstawy prawne analizy

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP.

PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. PODSUMOWANIE STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO DLA PROJEKTU PN. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA GORZOWA WLKP. SPIS TREŚCI 1. WSTĘP... 3 2. RAMOWY PRZEBIEG STRATEGICZNEJ OCENY ODDZIAŁYWANIA

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania

Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Związek pomiędzy dyrektywą 98/34/WE a rozporządzeniem w sprawie wzajemnego uznawania 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA PORADNIKA SPOTKANIE Z KE 18 MAJA 2015R.

PREZENTACJA PORADNIKA SPOTKANIE Z KE 18 MAJA 2015R. PORADNIK PRZYGOTOWANIA INWESTYCJI Z UWZGLĘDNIENIEM ZMIAN KLIMATU, ICH ŁAGODZENIA I PRZYSTOSOWANIA DO TYCH ZMIAN ORAZ ODPORNOŚCI NA KLĘSKI ŻYWIOŁOWE MINISTERSTWO ŚRODOWISKA DEPARTAMENT ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel ratyfikacji poprawki do Konwencji Konwencję o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach

Bardziej szczegółowo

Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013

Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013 Potrzeba usprawnienia różnych rodzajów oceny wymaganych w ramach prawa ochrony środowiska UE? Konferencja ELNI EIA Wrocław 23 Maja 2013 1 EU framework of Env. impact assessments Ocena skutków międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego

VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego VI. Priorytety ekologiczne Powiatu Poznańskiego Program ochrony środowiska dla Powiatu Poznańskiego, w myśl art. 17 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska opracowany został zgodnie z Polityką ekologiczną

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ

BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ POLSKIE TOWARZYSTWO EKONOMICZNE BARIERY INTEGRACJI UNII EUROPEJSKIEJ pod redakcją Heleny Tendery-Właszczuk Kraków 2009 4 Autorzy Wojciech Bąba rozdz. 4 Czesław Kłak rozdz. 1 Helena Tendera-Właszczuk rozdz.

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020

Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020 Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020 V Posiedzenie Plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju Warszawa, 10 11 grudnia 2013 Agata Payne Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety

Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety KOMISJA EUROPEJSKA DYREKCJA GENERALNA DS. PRZEDSIĘBIORSTW I PRZEMYSŁU Wytyczne 1 Bruksela, dnia 1.2.2010 r. - Zastosowanie rozporządzenia w sprawie wzajemnego uznawania do suplementów diety 1. WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony

Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach ochrony Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Podstawowe informacje o Naturze 2000 i planach

Bardziej szczegółowo

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce

Dyrektywa Siedliskowa NATURA 2000. Dyrektywa Ptasia N2K - UE. N2K w Polsce. N2K w Polsce NATURA 2000 Dyrektywa Siedliskowa Sieć obszarów chronionych na terenie Unii Europejskiej Celem wyznaczania jest ochrona cennych, pod względem przyrodniczym i zagrożonych, składników różnorodności biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych

Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Środki zarządzania środowiskowego w świetle EMAS na wybranych przykładach wykorzystanie systemu zamówień publicznych Maciej Krzyczkowski Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Generalna Dyrekcja Ochrony

Bardziej szczegółowo

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła

System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku 2020 dla wytwórców energii elektrycznej i ciepła Konferencja Przyszłość systemu handlu uprawnieniami CO 2 a poziom kosztów osieroconych Warszawa, 18 października 2011 System handlu uprawnieniami CO 2 oraz system rozliczania emisji SO 2 i NO x do roku

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96. z dnia 28 października 1996 r. Dz.U.UE.L.96.299.1 Dz.U.UE-sp.13-18-42 ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (WE) NR 2232/96 z dnia 28 października 1996 r. ustanawiające wspólnotową procedurę dla substancji aromatycznych używanych

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013

Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 1 Procedura oceny oddziaływania na środowisko Dystrybucja energii elektrycznej i gazu -działanie 5.2 w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013 Szkolenie

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2011/874/UE)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) (2011/874/UE) 23.12.2011 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 343/65 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 15 grudnia 2011 r. ustanawiająca wykaz państw trzecich i terytoriów, z których dozwolony jest przywóz psów, kotów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ

WYMAGANIA EKOLOGICZNE DOTYCZĄCE OPAKOWAŃ CENTRALNY OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY OPAKOWAŃ 02-942 WARSZAWA, UL. KONSTANCIŃSKA 11 ZAKŁAD EKOLOGII OPAKOWAŃ Tel. 0-22 842 20 11 w. 18, faks: 0-22 842 23 03, e-mail: ekopack@cobro.org.pl Hanna Żakowska

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 16 grudnia 2015 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2015/0296 (CNS) 15373/15 FISC 191 PISMO PRZEWODNIE Od: Data otrzymania: 14 grudnia 2015 r. Do: Nr

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O ŚRODOWISKU

INFORMACJA O ŚRODOWISKU INFORMACJA O ŚRODOWISKU Prawo ochrony środowiska dr Tomasz Poskrobko PAŃSTWOWY MONITORING ŚRODOWISKA PAŃSTWOWY MONITORING ŚRODOWISKA Podstawy prawne PMŚ tworzą: ustawa Prawo ochrony środowiska zawiera

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E INSTYTUT BADAWCZY LEŚNICTWA Zakład Ekonomiki i Polityki Leśnej S T R E S Z C Z E N I E opracowania pt. Systematyka prawnych rozwiązań ochrony przyrody w lasach (temat nr BLP-316) Autorzy: mgr inŝ. Adam

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Transpozycja prawa unijnego do polskiego porządku prawnego na przykładzie prawa ochrony środowiska

Transpozycja prawa unijnego do polskiego porządku prawnego na przykładzie prawa ochrony środowiska Uniwersytet Wrocławski Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Instytut Nauk Administracyjnych Zakład Prawa Administracyjnego Studia Niestacjonarne Administracji drugiego stopnia Piotr Sylwestrzak Transpozycja

Bardziej szczegółowo

32003L0035. Dziennik Urzędowy L 156, 25/06/2003 P. 0017-0025

32003L0035. Dziennik Urzędowy L 156, 25/06/2003 P. 0017-0025 32003L0035 Dziennik Urzędowy L 156, 25/06/2003 P. 0017-0025 Dyrektywa 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 15

Spis treści. Wstęp... 15 Spis treści Wstęp............................................................. 15 Rozdział I. Światowa Organizacja Handlu i jej system prawny a transformacja. systemowa Federacji Rosyjskiej..............................

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA RADY

Wniosek DYREKTYWA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 7.8.2013 COM(2013) 577 final 2013/0280 (CNS) C7-0268/13 Wniosek DYREKTYWA RADY zmieniająca dyrektywy 2006/112/WE i 2008/118/WE w odniesieniu do francuskich regionów najbardziej

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 30.11.2005 KOM(2005) 623 wersja ostateczna 2005/0243 (ACC) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 384/96 w sprawie ochrony przed

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W PROCESACH INWESTYCYJNYCH

WYMAGANIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W PROCESACH INWESTYCYJNYCH WYMAGANIA PRAWNE W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA W PROCESACH INWESTYCYJNYCH Joanna Borówka Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach Katowice 8 grudnia 2014r 1 Zagospodarowanie przestrzenne a ochrona

Bardziej szczegółowo

CO 2 w transporcie. Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery

CO 2 w transporcie. Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery CO 2 w transporcie Tomasz Chruszczow Dyrektor Departamentu Zmian Klimatu i Ochrony Atmosfery 1 Ochrona klimatu Ochrona klimatu jest od co najmniej 15 lat jednym z najwaŝniejszych globalnych zagadnień obejmujących

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 22 stycznia 2015 r. Poz. 122 USTAWA z dnia 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Prawo ochrony środowiska w drogownictwie stan obecny i kierunki zmian

Prawo ochrony środowiska w drogownictwie stan obecny i kierunki zmian LVI TECHNICZNE DNI DROGOWE 13-15 listopada 2013 r. Centrum Konferencyjne Falenty, Raszyn k. Warszawy Prawo ochrony środowiska w drogownictwie stan obecny i kierunki zmian Karolina Rak Departament Środowiska

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

GENERALNY DYREKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA

GENERALNY DYREKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA GENERALNY DYREKTOR OCHRONY ŚRODOWISKA Warszawa, dnia 7/01/2011 r. DOOŚ-idk. 070.20.2011.JSz.sw Wg rozdzielnika W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi wydawania zaświadczeń organu odpowiedzialnego

Bardziej szczegółowo

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających. Temat XIII Konwencje ONZ dotyczące narkotyków i narkomanii

Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających. Temat XIII Konwencje ONZ dotyczące narkotyków i narkomanii Kryminologiczna i prawna problematyka środków odurzających Temat XIII Konwencje ONZ dotyczące narkotyków i Konwencje ONZ dotyczące narkotyków i Jednolita konwencja o środkach odurzających Single convention

Bardziej szczegółowo

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 29.11.2011 2011/0156(COD) PROJEKT OPINII Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego,

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019. Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii

PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019. Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 17.3.2015 2013/0443(COD) POPRAWKI 125-130 Projekt opinii Adam Gierek (PE541.321v01-00) w sprawie redukcji krajowych emisji niektórych

Bardziej szczegółowo

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG) 30.9.2014 L 284/9 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 1029/2014 z dnia 26 września 2014 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 73/2010 ustanawiające wymagania dotyczące jakości danych i informacji

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006. z dnia 22 grudnia 2006 r. Dz.U.UE.L.06.384.75 2008.04.17 zm. Dz.U.UE.L.2008.86.9 art. 15 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 2023/2006 z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie dobrej praktyki produkcyjnej w odniesieniu do materiałów i wyrobów

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Opinia o ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. (druk nr 354)

Opinia o ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. (druk nr 354) Warszawa, dnia 22 maja 2013 r. Opinia o ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (druk nr 354) I. Cel i przedmiot ustawy Opiniowana ustawa zastępuje dotychczas obowiązującą ustawę z

Bardziej szczegółowo

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów Nasza polisa na życie, nasze

Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów Nasza polisa na życie, nasze Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego i Komitetu Regionów Nasza polisa na życie, nasze dziedzictwo przyrodnicze: strategia różnorodności biologicznej

Bardziej szczegółowo

Prawne poziomy regulacji transgranicznego przemieszczania odpadów, Kierunki przemieszczania odpadów

Prawne poziomy regulacji transgranicznego przemieszczania odpadów, Kierunki przemieszczania odpadów XVI OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA SZKOLENIOWA KOMPLEKSOWA GOSPODARKA ODPADAMI 5-7 września 2012 r. Szczecin Prawne poziomy regulacji transgranicznego przemieszczania odpadów, Kierunki przemieszczania odpadów

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 9 lipca 2014 r. Poz. 908 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2 lipca 2014 r.

Warszawa, dnia 9 lipca 2014 r. Poz. 908 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2 lipca 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 lipca 2014 r. Poz. 908 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 2 lipca 2014 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania horyzontalnej pomocy

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA RADY. z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie swobody dostępu do informacji o środowisku (90/313/EWG)

DYREKTYWA RADY. z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie swobody dostępu do informacji o środowisku (90/313/EWG) DYREKTYWA RADY z dnia 7 czerwca 1990 r. w sprawie swobody dostępu do informacji o środowisku (90/313/EWG) RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIA Z WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI ZA LATA 2011-2013. Łucja Dec Departament Gospodarki Odpadami

SPRAWOZDANIA Z WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI ZA LATA 2011-2013. Łucja Dec Departament Gospodarki Odpadami SPRAWOZDANIA Z WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI ZA LATA 2011-2013 Łucja Dec Departament Gospodarki Odpadami Art. 18 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku

Bardziej szczegółowo

Spotkanie komitetu KOŚ

Spotkanie komitetu KOŚ Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji Spotkanie komitetu KOŚ Warszawa, 14 listopada 2012 2012, PIIT Agenda Omówienie prac nad implementacją przekształconej dyrektywy o zużytym sprzęcie elektrycznym

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY

Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 16.12.2014 r. COM(2014) 736 final 2014/0352 (NLE) Wniosek DECYZJA WYKONAWCZA RADY przedłużająca okres obowiązywania decyzji 2012/232/UE upoważniającej Rumunię do stosowania

Bardziej szczegółowo

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. zmieniająca dyrektywę Rady 2001/110/WE odnoszącą się do miodu

Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. zmieniająca dyrektywę Rady 2001/110/WE odnoszącą się do miodu KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.9.2012 r. COM(2012) 530 final 2012/0260 (COD) Wniosek DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniająca dyrektywę Rady 2001/110/WE odnoszącą się do miodu PL PL

Bardziej szczegółowo

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut

Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk. Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Fundacja Naukowo Techniczna Gdańsk Dr inż. Bogdan Sedler Mgr Henryk Herbut Gdańsk, 2012 Zarządzanie planem gospodarki odpadami Warunkiem realizacji planu gospodarki odpadami jest ustalenie systemu zarządzania

Bardziej szczegółowo

ZMIANY STANDARDÓW EMISJI LZO

ZMIANY STANDARDÓW EMISJI LZO Konwencja Konwencja Genewska Genewska w w sprawie sprawie transgranicznego transgranicznego zanieczyszczenia zanieczyszczenia powietrza powietrza na na dalekie dalekie odległości odległości ii kierunki

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, Stan prawny: 2009-03-18 Numer dokumentu LexPolonica: 63305 DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014. Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014. Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 21.11.2013 2013/0165(COD) PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem

Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Omówienie podstawowych systemów zarządzania środowiskiem Do najbardziej znanych systemów zarządzania środowiskiem należą: europejski EMAS światowy ISO 14000 Normy ISO serii 14000 1991 rok -Mędzynarodowa

Bardziej szczegółowo

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe

MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe URZĄD STATYSTYCZNY W BIAŁYMSTOKU MONITOROWANIE ZIELONEJ GOSPODARKI doświadczenia międzynarodowe Dorota Wyszkowska Anna Rogalewska Białowieża, 4 6 grudzień 2013 Zielona gospodarka na forum międzynarodowym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów zewnętrznych

Wstęp... 9. 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów zewnętrznych Spis treści Wstęp............................................................. 9 1. Opłaty i podatki ekologiczne w teorii ekonomii środowiska.... 11 1.1. Pojęcie efektów zewnętrznych i ekologicznych kosztów

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA TRANPORTU, BUDOWNICTWA I GOSPODARKI MORSKIEJ 1) z dnia.. 2012 r. w sprawie planu udzielania schronienia statkom potrzebującym pomocy na polskich obszarach morskich 2) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim,

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim, DYREKTYWA RADY 97/80/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotycząca ciężaru dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Porozumienie w sprawie polityki społecznej załączone

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE PRAWO ŚRODOWISKA

MIĘDZYNARODOWE PRAWO ŚRODOWISKA MIĘDZYNARODOWE PRAWO ŚRODOWISKA WYBRANE ZAGADNIENIA SYSTEMOWE Maria Magdalena Kenig-Witkowska SERIA AKADEMICKA PODRĘCZNIKI Warszawa 2011 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Przedmowa... 11 Rozdział I Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 9.9.2015 L 235/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/1501 z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ram interoperacyjności na podstawie art. 12

Bardziej szczegółowo