ISSN TORUŃ NR 3/2012 (3)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ISSN 2082-7385 TORUŃ NR 3/2012 (3)"

Transkrypt

1 ISSN TORUŃ NR 3/2012 (3)

2 Spis treści: str. 2 Tytułem wstępu str. 3 Biblioteka w centrum handlowym str. 4 Kto ma w Polsce prawo do KULTURY? str. 5 2 tygodnie w archiwum str. 6-8 Biblioteki Stuttgartu str. 9 Kłamstwa, przeklęte kłamstwa i nauka recenzja książki Sherry Seethaler str. 10 Napoleon - Pieśń wymarszu recenzja książki Maxa Gallo str. 11 Sen nocy letniej str. 12 Cmentarz w Pradze recenzja książki Umberto Eco str Muzeum karykatury fotorelacja Adres redakcji: ul. Bojarskiego 1, Toruń tel , Zespół redakcyjny: Joanna Edwarczyk (redaktor naczelna) Dawid Lipiński Dominik Piotrowski Piotr Rudera Milena Śliwińska Agata Wąsacz Skład: Urszula Ostrowska Centralna biblioteka w Stuttgarcie Słów kilka o numerze trzecim Słowa te powinny paść już w grudniu, jednak wówczas, z różnych przyczyn, pełnego numeru e-doktoranta nie udało nam się złożyć. Luty całe szczęście aż tak daleko od grudnia się nie znajduje. I jest to nadal miesiąc zimowy, więc cieszymy się, że chociaż w porę roku trafiliśmy tą samą. Na rozgrzewkę w zimowym numerze naszego periodyku przeczytacie o pierwszej mediatece na Pomorzu oraz o bibliotekach w Stuttgarcie. Dowiecie się, jakie jest Wasze prawo do kultury oraz jak nie popaść w depresję po wizycie w Archiwum Akt Nowych. Natomiast w dziale kulturalnym znajdziecie aż pięć recenzji książkowo-teatralno-muzealnych. Życzę miłego scrollowania i jeszcze przyjemniejszej lektury! W imieniu Redakcji Joanna Edwarczyk

3 Na stronie internetowej Rzeczpospolitej 11 stycznia 2012 roku ukazał się wywiad Michała Płocińskiego z prof. Jackiem Wojciechowskim - bibliologiem z Uniwer- 1 sytetu Jagiellońskiego. Wywiad o tyle ciekawy, że bibliolog wprost skrytykował w nim informacje dotyczące upadku czytelnictwa wśród Polaków, nazywając je wyssa- 2 nymi z palca. Najbardziej jednak zaintrygował mnie fragment, w którym dziennikarz pyta profesora o potrzebę uczynienia książek znowu cool. Profesor odpowiada na to następująco: Książki są cool, tylko my nie możemy ich obrzydzać. Jeżeli wszyscy słyszą, że książek się już nie czyta, to znaczy, że cool jest nie czytać. Inni wymyślają kretyńskie hasła, np. nie czytasz, nie pójdę z tobą do łóżka - do czego to się nadaje? Przecież nie jesteśmy narodem idiotów, to nie argument dla człowieka inteli- 3 gentnego!. Również w Internecie pojawiła się informacja, i w mig obiegła bibliotekarski światek, o planach powstania w Gdańsku pierwszej biblioteki w centrum handlowym. Planach o tyle realnych, że nowa filia Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Gdańsku, o wdzięcznej nazwie Biblioteka Manhattan, oficjalnie zostanie oddana do użytku klientów już na początku marca bieżącego roku. Klientów Centrum Handlowego Manhattan w Gdańsku Wrzeszczu, aby była jasność (piętro drugie). Będzie to pierwsza na Pomorzu mediateka, a i owszem, jednak pierwsza biblioteka w centrum handlowym już nie. Sprawa została sprostowana niemal natychmiast na portalu Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, gdzie poinformowano, że pierwszą w Polsce biblioteką w obiekcie handlowym jest Abecadło, nowoczesna, multimedialna filia dziecięca Miejskiej Biblioteki Publicznej w Olsztynie, mieszcząca się w Centrum Handlowym ALFA. Biblioteka została otwarta w marcu 2006 roku i cieszy się ogromnym powodze- 4 niem wśród dzieci i rodziców. Skoro sprawa pierwszeństwa została ustalona, wrócę jeszcze na moment na Manhattan. Kusił on będzie łączną powierzchnią 830 m2, nowoczesnym księgozbiorem (zdaniem rzecznik prasowej WiMBP), który uprzednio zostanie poddany selekcji - w nowej bibliotece mają znaleźć się tylko dobre i ciekawe wydawnictwa i dużo nowości. Początkowy księgozbiór - 50 tysięcy woluminów i coś jeszcze mediateka. Czyli nic innego jak wypożyczalnia płyt, filmów, książek mówionych i e-booków (w bibliotece udostępniane będą także czytniki do e- booków). Co ciekawe, w Gdańsku nie będzie pobierana opłata za wypożyczenie multimediów. Wystarczy posiadanie tzw. Karty do Kultury. Początkowy zbiór multimedialny zdjęć: portal Gazeta.pl pozycji. Trójmiasto Ale i to jeszcze źródło nie wszystko. Na drugim piętrze CH Manhattan czekać będą na odwiedzających bibliotekę także konsole do gier i 20 stanowisk komputerowych z wolnym dostępem do Internetu oraz sieć WiFi. Mało? Nowość wśród polskich bibliotek - instrumenty muzyczne (gitara elektryczna, perkusja i pianino), z których będzie można korzystać na miejscu. Łączny koszt całego przedsięwzięcia - 5 milion złotych. Nie od dziś centra handlowe nazywa się świątyniami współczesności. Nie od dziś wiadomo także, że ludzie spędzają w nich większość swojego wolnego czasu. Centra handlowe to nie tylko miejsca, gdzie można coś kupić, nabyć. Teraz to również centra rozrywki. Czy utworzenie w takim miejscu biblioteki nada im jeszcze jedną rolę - bycia centrum kultury? Możliwe. Oczywiste jest, że centra handlowe w ogólnym mniemaniu są cool. I mimo iż zgadzam się z opinią prof. Jacka Wojciechowskiego, to może jest nadzieja w tym, że pójście do biblioteki w centrum handlowym będzie mniej obciachowe niż do biblioteki na własnym osiedlu? Joanna Edwarczyk źródło zdjęć: portal Gazeta.pl Trójmiasto e-doktorant 3

4 Podejmując próbę odpowiedzi na pytanie postawione w tytule, można posłużyć się artykułem 73. Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która wyraźnie mówi, że każdemu zapewnia się wolność twórczości artystycznej, badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników, wolność nauczania, a także wolność korzystania z dóbr kultury. W ramach podsumowania polskiej prezydencji w Unii Europejskiej, godny analizy wydaje się problem dostępu do instytucji kultury w kraju, który przez pół roku przewodnictwa we wspólnocie, zorganizował 1000 projektów artystycznych w kraju i 400 wydarzeń zagranicą. Statystyki na pierwszy rzut oka są imponujące, ale czy to oznacza, że w sytuacji, gdy w projekcie ustawy budżetowej na 2012 r. przewidziano na kulturę ponad 2 mld 875 mln zł, a projekt tejże ustawy zostaje zatwierdzony, to czy jest to wystarczająca kwota, czy też nie? Wśród kilkudziesięciu realizowanych lub planowanych projektów jest kilka wartych przybliżenia ze względu na tematykę dotyczącą bibliotek, rynku książki. Pierwszym z nich jest program "Kultura+", realizowany przez Instytut Książki, Narodowy Instytut Audiowizualny, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Bibliotekę Narodową i Narodowy Instytut Dziedzictwa. Na ten cel Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zamierza w 2012 r. przeznaczyć ponad 79 mln zł. Program ten zakłada m.in. modernizację infrastruktury bibliotek na terenach wiejskich i miejsko-wiejskich oraz digitalizację i udostępnianie zbiorów. "Kultura+" opiera się na dwóch priorytetach: "Biblioteka+" (wzmocnienie roli gminnych bibliotek publicznych, co koordynuje Instytutu Książki) i "Digitalizacja" (ułatwienie mieszkańcom Polski dostępu do cyfrowych zasobów polskiego dziedzictwa kulturowego za pośrednictwem Internetu). Charakterystyka przeciętnego społecznego uczestnictwa w kulturze - zgodnie z zaprezentowanym raportem o stanie polskiej kultury - w skali roku mieści się w 400 złotych, w czym 1/3 tej kwoty przeznaczona jest na opłaty związane z użytkowaniem telewizji kablowej Statystyczny Polak wydaje z całkowitej kwoty przeznaczanej na kulturę ok. 60 złotych na zakup prasy i książek, a na bilety do kina lub teatru zaledwie 20 złotych. Co prawda dane z końca 2006 r. wskazują, że muzea i wystawy czasowe odwiedziło w Polsce ponad osiemnaście milionów widzów, galerie sztuki - ponad trzy miliony, teatry - ponad dziewięć i pół miliona, a kina - ponad trzydzieści dwa miliony trzysta tysięcy (Rocznik statystyczny 2007), to na usta ciśnie się pytanie - kim jest odbiorca kultury w kraju, w którym czytelnictwo nie przekracza poziomu 40%, a średnie wydatki na wysoką kulturę w skali roku wynoszą trochę ponad 200 zł (nie uwzględniono TV kablowej i abonamentu radiowo-telewizyjnego). Na podstawie wyników swoich badań Tomasz Szlendak wyróżnił trzynaście typów aktywności kulturalnej i uczestnictwa we współczesnym życiu kulturalnym. Charakteryzują się one znaczącymi różnicami w zakresie stylu konsumowania kultury, potrzeb wynikających z odziedziczonego kapitału kulturowego, publicznych i prywatnych sposobów realizacji tych potrzeb, wieku, płci i miejsca w strukturze społecznej. W zaproponowanej przez Szlendaka typologii nie zabrakło przedstawicieli środowiska akademickiego, a także coraz liczniej reprezentowanej grupy doktorantów. Uczestnictwo w kulturze Lokalnego odbiorcy akademickiego wygląda następująco: Im wypada : pójść, obejrzeć, wysłuchać, być. Robią to raczej rzadziej niż częściej, raczej zaproszeni (przez władze, przez znajomych z instytucji kultury) niż z własnej nieprzymuszonej woli (to najczęściej POSZU- KUJĄCY DOKTORANCI, którzy wyrastają na zupełnie odrębną kategorię ludzi w dużych miastach). Zaproponowany przez Szlendaka jeden z typów odbiorcy kultury nie wyczerpuje typologii, aczkolwiek pokazuje, że coś się dzieje. Skąd zatem ten rozdźwięk pomiędzy raportami GUSu, które sugerują, że z uczestnictwem w kulturze nie jest w Polsce źle, a wynikami czytelnictwa i średnimi wydatkami Polaka na kulturę? Odpowiedź na postawione pytanie jest złożona, ale być może nasuwająca się teza, że z kulturą w ogóle, jest tak jak z czytelnictwem, czyli uczestnictwo w kulturze coraz silniej się polaryzuje, prowadząc do sytuacji, w której rzesza aktywnie uczestniczących powiększa się równie szybko, jak grupa, która trwale z uczestnictwa w kulturze została wykluczona. Warto podkreślić, że wykluczenie kulturowe to nie tylko brak możliwości fizycznego uczestnictwa w świecie kultury, ale nieumiejętność radzenia sobie z przekazem symbolicznym o wyższym stopniu złożoności, odniesienia do ram symbolicznych, w których odbywa się społeczna komunikacja. Ostatnio wiele mówi się o inkluzywności działań i instytucji kulturalnych: mają być one otwarte, uwzględniające doświadczenia i potrzeby różnych mniejszości, przyjazne i zachęcające do uczestnictwa i współtworzenia dóbr kultury. Inicjatywy różnych instytucji mają na celu dotarcie tam, gdzie dostęp do kultury jest utrudniony: do małych miasteczek, wsi. Jest to jeden z kilku celów, jakie postawiono podczas przygotowań do realizacji programów rządowych. Zapis artykułu 73. Konstytucji RP o wolności korzystania z dóbr kultury poza szczytnymi ideałami niewiele ma wspólnego z rzeczywistością. O ile każdy na poziomie teoretycznym ma takie samo prawo do korzystania z dóbr kultury, to w praktyce na przeszkodzie stoi niewystarczająco rozbudowana infrastruktura obiektów mająca zaspokajać różnorodne potrzeby kulturalne społeczeństwa, którego znaczny odsetek boryka się z problemem pauperyzacji. Czy w obliczu tych przeszkód programy rozwoju kultury zaplanowane na kilka najbliższych lat sprawią, że zahamowany lub nawet odwrócony zostanie proces postępującej ekskluzywności uczestnictwa w kulturze? Pozostaje mieć nadzieję, że nie będziemy świadkami podobnej smutnej przyszłości, która nastąpi po zakończeniu finałowego meczu zbliżającego się EURO 2012, po którym poza nowoczesnymi stadionami i odremontowanymi dworcami kolejowymi nic się nie zmieni Piotr Rudera 4 e-doktorant

5 Realizacja grantu (wyjazd do AAN-u w celu dokonania kwerendy), bywa dość trudny, szczególnie dla początkującego adepta takich eskapad. Na początku moich poszukiwań, jak każdy zaczęłam je od odwiedzania strony WWW Archiwum, coś mnie zaniepokoiło: o co chodzi z tymi zespołami i zasobami. Reszta, czyli rewersy, zamówienia, teczki, jakoś dały się pojąć na zdrowy chłopski/studencki rozum. Jednak nadal było wiele niewiadomych Postanowiłam więc jeszcze przed wyjazdem zasięgnąć rady kogoś, kto był w tym przybytku dokumentów i wie z czym to się je Rozmowa uspokoiła mnie, wątpliwości zostały rozwiane Wtedy mi się tak wydawało Rano w radiu mówią, że będzie 11 stopni ciepła. Ubieram się na cebulkę, w końcu wrócę dopiero wieczorem, a w budynku archiwum też za ciepło nie jest (mimo że jest sierpień). Na Och Teatrze jest termometr, wskazuje prawie 30 stopni. Nie muszę na niego patrzeć, bo różnicę tego, co podano w prognozie od rzeczywistej temperatury czuję na własnej skórze. Ale nie o pogodzie miało być Kiedy w poniedziałek pojawiłam się w Archiwum wiedziałam już o przepustkach, czytelni naukowej, znałam pierwsze kroki, jakie powinnam wykonać. Zameldowałam się w czytelni i wypełniłam stosowne papierki oraz zaświadczenia, dzięki którym mogłam korzystać ze zbiorów. Dostałam interesującą mnie teczkę z zespołem, który chciałam przeszukać. Z energią i wyobrażeniem, jak to szybko i lekko mi pójdzie, usiadłam do kartkowania czterech wykazów, potocznie zwanych inwentarzami. Wykazy te zawierały tytuł teczki, sygnaturę oraz liczbę teczek, jakie znajdują się na dany temat. Niestety nazwy teczek są bardzo lakoniczne, np. Warszawa, czasopisma R. Kiedy szukam informacji o moich czasopismach w takiej teczce, może to oznaczać, że znajdę tam wszystkie potrzebne mi tytuły albo nie znajdę żadnego. I ta druga opcja była niestety najczęstsza. Mało mówiące tytuły teczek raz za razem wprowadzały mnie w ślepą uliczkę. Były takie zamówienia, kiedy otwierałam teczkę, czytałam spis czasopism, dla których materiały były zawarte wewnątrz i po chwili ją oddawałam. Dłużej zajmowało mi wpisanie numeru teczki, którą brałam do stolika, do zeszytu w czytelni niż przeglądanie samych doku- mentów. A trzeba powiedzieć, że w Archiwum nie można zamówić dziennie więcej niż 15 teczek. Kiedy więc kończyły mi się teczki, znów wertowałam zasób i próbowałam od innej strony ugryźć mój problem. Cała sytuacja powtarzała się dzień w dzień. Archiwum zamykano o 15., a ja tej 15. wyczekiwałam jak zbawienia z jednej strony, a z drugiej chciałam, żeby nigdy nie zamykano przybytku skruszałych kartek. W oczekiwaniu na nowe teczki czytałam też dokumenty, które interesowały mnie tak ogólnie, a gdybym miała materiały idealnie mi odpowiadające, to nie zwróciłabym pewnie uwagi na te informacje. Poznałam więc m.in. trudności z papierem w PRL czy też losy wydawnicze Literatury starożytnej Grecji Tadeusza Sinki. Cierpliwość jednak została wynagrodzona Początkowa rozpacz zaczęła ustępować radości z znajdowania materiałów, które były mi potrzebne. Wertowanie teczek. Odkryłam klucz: nie ma klucza. Jeśli się uda coś znaleźć, to się uda, jeśli nie, to chyba trzeba przyjąć, że tego nie ma, bo inaczej człowiek się zamartwi. Swoją ilość teczek trzeba przejrzeć, inaczej się nie da. Prościej jest, gdy ktoś poszukuje materiałów mniej konkretnych, gdy szuka czegoś o Ja natomiast miałam listę moich tytułów i jeśli nie było nic o tym, to tam mogły być cuda na kiju, a i tak do mojego Ph.D. się nie przydałyby. Mimo to okazało się, że mam naukowe szczęście i coś udało mi się upolować. Początkowo skromnie wzmianki, skreślenia cenzury dla poszczególnych artykułów i tytułów. Z dnia na dzień było lepiej. Przypomniałam sobie radę, że muszę kombinować i szukać na różne sposoby, więc próbowałam i uprawiałam swoisty rachunek prawdopodobieństwa. Bo przecież ktoś, kto porządkował i archiwizował dokumenty mógł wpaść na różne ciekawe pomysły, aby zaklasyfikować dany tytuł czy problem. Okazuje się, że żeby zrozumieć punkt widzenia stojącego na głowie, trzeba przynajmniej stanąć na głowie, a reszta zapadek i klapek w głowie i w myśleniu może otworzyć się sama Nie zrobiłam wszystkiego To nie mogło się udać Chyba? Tak się pocieszam, żeby nie czuć się źle. Wrócę do AANu bogatsza o doświadczenie i pomysły na możliwości wyszukiwawcze. Dostałam dobrą radę, skorzystałam z niej i podaję ją dalej: trzeba szukać na różne sposoby. Tylko wtedy jest szansa na odnalezienie czegokolwiek, a to czego się nie znalazło pewnie nie istnieje. Nie, oczywiście, że istnieje, a to, że my tego nie odnajdujemy też nam coś mówi Udanych poszukiwań i oszałamiających odkryć naukowych, również w archiwach e-doktorant 5

6 Stuttgart Dominik Piotrowski Biblioteki Stuttgartu: krótka charakterystyka zastosowania systemów CMS Jak wszyscy dobrze wiemy, podróże kształcą. Pod koniec września 2011, będąc na 4th International Summer School 2011 w Stuttgarcie odwiedziłem kilka bibliotek, celem zbadania, czy tamtejsi bibliotekarze posługują się w swojej pracy Systemami klasy CMS. Poniżej zaprezentowałem 5 wybranych bibliotek, w których dzięki uprzejmości osób pracujących w działach IT miałem okazje przeprowadzić badania oraz zrobić kilka zdjęć. Warto przy tym wiedzieć, że nad wdrażaniem systemów informatycznych w bibliotekach Stuttgartu oraz innych większych miast landu Badenia-Wirtembergia czuwa Centrum Obsługi Bibliotek (Bibliotheksservice-Zentrum Baden-Württemberg: z siedzibą w Konstancji. Centrum zajmuje się przede wszystkim koordynacją implementacji systemów bibliotecznych, tworzeniem bibliotek cyfrowych oraz obsługą muzeów i archiwów. foto:

7 Dominik Piotrowski O Bibliotece: Duża Biblioteka Uniwersytecka Serwis www: statyczna strona www z elementami bloga posadowionego na WordPress (Ciekawostka: silnik WordPress dostępny jest tylko dla bibliotekarzy, natomiast czytelnicy widzą tylko jego część wbudowaną za pomocą ramki w stronę startową Biblioteki) Intranet: Pracownicy używają w tym celu system MadiaWiki Blog: WordPress tylko dla pracowników (jak wspomniałem wyżej) O Bibliotece: Biblioteka gromadzi głównie muzykalia w tym nuty i płyty winylowe Serwis www: posadowiony jest na systemie TYPO3 Intranet: TYPO3 O Bibliotece: Biblioteka techniczna zatrudniająca zaledwie kilku pracowników Serwis www: system Icoya Intranet: Tutaj ciekawostka, albowiem do tworzenia Intranetu dla bibliotekarzy zastosowano system e-learningowy Moodle e-learning: oczywiście w tym zakresie także Moodle e-doktorant 7

8 O Bibliotece: Największa biblioteka publiczna Landu Serwis www: posadowiony na systemie TYPO3 Intranet: również TYPO3 (w przyszłości może na Doku Wiki, lub innej aplikacji do wsparcia pracy grupowej) O Bibliotece: Wydział Bibliotekoznawstwa oraz Zarządzania Mediami wraz z Laboratorium Usabillity i Biblioteką w jednym budynku Serwis www: Oparty o serwer aplikacji Zope Intranet: także na Zope e-learning: Moodle Foto Pierre Polak Skrótowo scharakteryzowane biblioteki są różnych rozmiarów i nie posiadają innych typów systemów CMS poza wymienionymi. Zabrakło w nich aplikacji webowych zarówno dla bibliotekarzy jak i czytelników. W Stuttgarckich bibliotekach nie prowadzi się blogów oraz repozytoriów, nie używa się systemów do obsługi konferencji, narzędzi do pracy grupowej, programów wspomagających budowanie społeczności czy nawet systemu zarządzania dokumentami. Niemniej jednak wszyscy pracownicy, z którymi miałem okazję przeprowadzić rozmowę, byli niezwykle serdeczni i otwarci, a Stuttgart okazał się wspaniałym i przyjaznym miastem. 8 e-doktorant

9 Agata Wąsacz W 2010 roku na polskim rynku wydawniczym ukazała się książka Sherry Seethaler dziennikarki i pracownika naukowego Uniwersytetu Kalifornijskiego. Autorka publikacji konsekwentnie prowadzi czytelnika przez gąszcz pułapek czyhających na każdego człowieka żyjącego we współczesnym społeczeństwie informacyjnym. Z całkowitą konsekwencją obnaża intencje tych, którzy poprzez rozpowszechnianą informację chcą uzyskać wpływ na innych. Odnosząc się do przykładów badań naukowych z różnych dziedzin, wskazuje na cele osób, którym zależy na tym, by przekazywane informacje miały odpowiedni kształt i wywarły pożądany skutek. Lektura tej książki to intelektualna przygoda. Autorka uczy krytycyzmu wobec przekazywanych informacji i zwraca uwagę na fakt, że uznanie wyników każdego z badań za prawdę wymaga znajomości odpowiedniego kontekstu i wielu innych czynników. Dzięki tej pozycji nawet najbardziej zawiłe statystyki przestają być przerażające. Seethaler uczy, jak efektywnie z nich korzystać i nie pozwolić sobą manipulować. Apeluje także o świadomość tego, że same dane statystyczne mogą być zniekształcone, gdy dobór uczestników określonego eksperymentu nie jest przypadkowy i wpływają na niego inne czynniki. Dostarcza narzędzi do odnalezienia się w chaosie informacyjnym, podkreślając jednocześnie, że badania naukowe odnoszące się do takiej samej kwestii przynoszą niejednokrotnie odmienne rezultaty, co nie oznacza, że wyniki któregoś z nich należałoby natychmiast odrzucić. Ukazując swój sposób rozumowania i prowadząc czytelnika przez kolejne jego etapy, Autorka odwołuje się do szeregu przykładów z życia codziennego. Nawiązuje między innymi do ustaleń naukowców co do leczenia chorób, wpływu lekarstw na zdrowie człowieka, globalnych zmian klimatycznych i ich działania na środowisko naturalne. Uczy właściwie interpretować poszczególne badania i ich wyniki. Mottem do Wstępu są słowa Francisa Bacona Wiedza to potęga. Autorka w pełni się z nimi zgadza, czego wyrazem jest treść kolejnych rozdziałów książki. Dzięki swoim refleksjom zawartym w omawianej pozycji czyni naukę przystępną dla każdego człowieka, który postępując za wskazówkami Seethaler, może stać się krytycznym odbiorcą docierających do niego informacji. Swój uporządkowany i logiczny wywód Autorka prowadzi w kolejnych dziesięciu rozdziałach książki. Uczy w nich między innymi prawidłowego podejścia do nauki, wskazuje interesariuszy w konkretnej sytuacji oraz zastanawia się nad konsekwencjami postaw wobec określonych wyników badań naukowych. Daje wskazówki co do oceny kosztów alternatywnych określonych decyzji oraz uczy odróżniania relacji przyczynowo-skutkowej od zbiegu okoliczności. Omawiane przez Autorkę przykłady obrazują także związek między nauką a polityką. Wskazuje na fakt, że wysokość nakładów na pewne badania naukowe jest nieprzypadkowa i uwarunkowana politycznie. W czytelniku tej książki Seethaler kształtuje odpowiednią postawę wobec uzyskiwanych informacji. Jest ona daleka od uproszczeń, a także charakteryzuje się wyostrzoną czujnością na wszelkiego rodzaju pułapki i nieścisłości, które są nieustannie obecne w wielu informacjach docierających do potencjalnego odbiorcy. Omawiając poszczególne przypadki, wskazuje na przykłady znaczących przemilczeń pewnych informacji. Przedstawia w ten sposób postawy tych, którzy chcą przekonać do określonych decyzji, wskazując jedynie pozytywne aspekty na przykład danego produktu i nie wspominając wcale o jego cechach negatywnych. Jak słusznie zauważa wydawca książki, każdego dnia mają miejsce nowe odkrycia naukowe. Co więcej, udoskonalane są też narzędzia poznawcze, a nowo gromadzone dane podważają to, co dotąd w danej kwestii sądzono. I jak tu się nie zagubić?. Seethaler prezentuje skuteczne środki, dzięki którym każdy człowiek może odnaleźć się w otaczającym go chaosie informacyjnym. Relacjonując swój sposób rozumowania, zwraca uwagę na fakt, by nie wyciągać pochopnych wniosków na podstawie niewielkiej liczby przesłanek. Apeluje w ten sposób o brak przypadkowości w wydawaniu sądów i ostrożną interpretację poznawanych treści. Uświadamia czytelnikom naiwność i słabość ich procesu myślenia, uczy dociekliwości i zadawania pytań. Wskazuje, jak oceniać wiarygodność poszczególnych źródeł wiedzy oraz efektywnie poszukiwać informacji. Uwaga Seethaler skupia się także na reklamie i sposobach manipulacji treściami w niej zawartymi. Podaje przykłady znaczącego doboru słów i angażowania znanych osób w kampanie reklamowe. Z pełną konsekwencją charakteryzuje sztuczki tych, którym zależy na jak największych zyskach. Wymienia modne powiedzonka charakterystyczne między innymi dla reklam i etykiet oraz ich sugerowane znaczenie. W kolejnych rozdziałach swej książki Autorka przestrzega przed uproszczeniami i zafałszowaniami. Sprawia, że znika lęk przed natłokiem informacji, gdyż dostarcza skutecznych narzędzi do porządkowania docierających komunikatów. Proponuje wykorzystanie środków, które mogłyby ujawnić prawdziwe intencje nadawców wielu komunikatów. Uczy właściwego stosunku do postępu naukowego i odpowiedniego spojrzenia na spory samych naukowców. Za konieczne uznaje dotarcie do pierwotnych źródeł informacji i rzetelną analizę kosztów i korzyści danej decyzji. Czytelnik książki po zakończeniu lektury ma ukształtowaną zdolność krytycznego myślenia o otaczających go informacjach. Wykazuje się zdecydowanie większą ostrożnością w ocenie docierających do niego komunikatów. Zaczyna myśleć nieszablonowo i dostrzegać pułapki, które zastawiają na niego ich autorzy. Zysk poznawczy jako konsekwencja zapoznania się z treścią tej książki jest znaczący. Seethaler rzetelnie przygotowuje do samodzielnego myślenia. I właśnie na tym polega największa wartość jej pracy. e-doktorant 9

10 Agata Wąsacz W 2002 roku na polskim rynku wydawniczym ukazała się książka francuskiego historyka, powieściopisarza i eseisty zatytułowana Napoleon. Pieśń wymarszu. To pierwsza część czterotomowej biografii cesarza Francuzów. Gallo przedstawia w niej trzydzieści lat życia Bonapartego do momentu objęcia przez niego stanowiska konsula w 1799 roku. Książka ta stała się bestsellerem we Francji, zyskała bardzo dobrą opinię nie tylko czytelników, lecz także historyków. Pierwsza część biografii Napoleona podzielona jest na dziewięć części. Każdą z nich Gallo opatruje tytułem oraz datami, które odnoszą się do zamkniętego okresu życia przyszłego cesarza Francuzów. Tytuły syntetyzują przekazywaną czytelnikowi treść, a także uogólniają sytuację Bonapartego. Wulkan drzemiący pod skałą czy zawsze sam pośród ludzi to wybrane przykłady, które świadczą o tym, jak trafnie Gallo diagnozuje los bohatera swej biografii. Poznajemy Napoleona jako dziesięcioletniego chłopca przekraczającego próg Królewskiej Szkoły Wojskowej w Brienne. Przez kolejne wydarzenia z życia Bonapartego biograf prowadzi nas z wdziękiem, pisząc na miarę swego talentu i budząc niesłabnące zainteresowanie czytelnika. Spod pióra Autora nie wyszła bowiem książka będąca jedynie suchym opisem losów Korsykanina. Bohaterem biografii jest człowiek dojrzewający do myśli o władzy i osiągający kolejne szczeble kariery. Z kart książki wyłania się postać, dla której nie ma rzeczy niemożliwych i która z pełną konsekwencją dąży do realizacji celu. Gallo ukazuje Napoleona niezwykle aktywnego i pracowitego. Posiada on te przymioty, które w przyszłości zadecydują o jego sukcesie. Autor biografii wiernie odtwarza wydarzenia z życia Napoleona, przedstawia go jako człowieka początkowo odczuwającego wrogość wobec Francuzów, którzy opanowali Korsykę, by później, gdy on i jego rodzina zostają skazani na banicję, za jedyną ojczyznę uznać Francję. Poznajemy także Bonapartego w kontekście rodzinnym jako syna i brata spełniającego po śmierci ojca jedną z najważniejszych ról w rodzinie. Gallo włącza do swej biografii fragmenty listów pisanych przez Napoleona i adresowanych głównie do brata Józefa. Stanowią one ważne źródło wiedzy o myślach i uczuciach przyszłego cesarza Francuzów, który relacjonuje rozgrywające się wydarzenia. By wiernie przedstawić intensywność życia młodego człowieka, biograf sięga po wartki styl narracji, pisze energicznie, starając się także ukazać motywację wielu działań Bonapartego. Podejmuje osobliwą próbę odtwarzania jego myśli i relacjonuje jej wyniki czytelnikowi, zapisując kursywą prawdopodobne refleksje cesarza odnoszące się między innymi do przyszłości, przeciwników politycznych i ludzi, którzy go otaczają. Gallo przedstawia okoliczności decyzji Korsykanina i wprowadza czytelnika za kulisy wielu wydarzeń trzech dziesięcioleci XVIII wieku. Autor biografii, pisząc o poszczególnych czynach Napoleona, kilkakrotnie zwraca uwagę na to, ile lat miał wówczas Korsykanin. Tym samym uświadamia czytelnikowi, w jak młodym wieku osiągał wyznaczone przez siebie cele. Ten chudy uczeń o oliwkowej karnacji i tak dziwnym nazwisku: Napoleone Buonaparte po upływie kilkudziesięciu lat stanie się Słońcem Austerlitz, Cesarzem królów i Nieśmiertelnym ze Świętej Heleny (tak brzmią tytuły kolejnych książek czterotomowej serii). Napoleon, bohater biografii, to człowiek do szaleństwa zakochany w Józefinie i miotany sprzecznymi uczuciami. By jego portret był całościowy, Gallo przedstawia go także w relacjach z żołnierzami, ukazując pierwsze przejawy rodzącej się żołnierskiej legendy Napoleona. Na kartach książki nie brakuje rozkazów i krótkich mów skierowanych do żołnierzy, w których Bonaparte jawi się jako wytrawny psycholog i znawca natury ludzkiej. Korsykanin z entuzjazmem odnosi się w nich do postawy walczących, zachęcając do dalszej wytrwałości i kreując przed słuchaczami wizję sławy zdobytej w szeregach wojskowych. Czytelników swej książki Gallo prowadzi przez pola walk, ukazuje także rodzący się entuzjazm społeczeństwa francuskiego dla generała Bonapartego, który daje nadzieję na uporządkowanie sytuacji politycznej w kraju ogarniętym przez rewolucję. Na jego cześć wznoszone są okrzyki. Biograf zarysowuje także tło polityczne i przedstawia wydarzenia z lat Czyni to w sposób klarowny i dynamiczny, przenosząc czytelnika w pamiętne dziesięciolecie. Ukazuje pierwsze sukcesy Napoleona wodza armii włoskiej walczącego z Austriakami i biorącego udział w wyprawie do Egiptu. Nie brakuje w biografii akcentów polskich. Jej Autor wspomina bowiem o Józefie Sułkowskim, jednym z adiutantów Bonapartego, Polaku, który zginął podczas wyprawy egipskiej. Komentarz Autora odnosi się także do żołnierzy walczących w Legionach Polskich we Włoszech. Widzimy Napoleona wciąż działającego, pokonującego pojawiające się przeszkody na drodze do awansu i przekonanego o tym, że w przyszłości może osiągnąć wielkość. Nie poddaje się nawet wtedy, gdy przegrywa na polu bitwy lub w rozgrywkach politycznych ze swoimi wrogami. Z kart utworu wyłania się opozycja Napoleon-świat. Drugi jej człon stanowią w kolejnych latach nie tylko przeciwnicy Bonapartego, lecz także rosnąca grupa jego zwolenników, na tle których młody Korsykanin jawi się jako postać wyjątkowa i urzekająca swymi czynami. Swoją opowieść o trzydziestoletnim konsulu Gallo kończy słowami, które często towarzyszą analizie czynów Napoleona: To on zamyka jedną epokę i otwiera następną. Dalszym losom Bonapartego wołającego: Przyszłość należy do mnie! Autor poświęca kolejne tomy zbeletryzowanej biografii. Poszczególne części Pieśni wymarszu poprzedza on uwerturą ukazującą Korsykanina, który po dwudziestu latach powraca do Królewskiej Szkoły Wojskowej w Brienne. Widzimy więc cesarza Francuzów i prowadzeni przez Maxa Gallo stopniowo poznajemy te wydarzenia, które doprowadziły Bonapartego na tron. Pierwsza część biografii Napoleona jest istotna ze względu na fakt, że mamy okazję poznać Bonapartego na drodze do wielkości. Korsykanin wciąż wywołuje sprzeczne uczucia, pozytywną lub negatywną ocenę jego czynów można odnaleźć w pracach historyków. Gallo w pierwszej części swej biografii daje okazję do poznania ich przyczyn i okoliczności, nie narzucając czytelnikowi swego punktu widzenia. Jesteśmy więc u źródeł napoleońskiej wielkości, która w kolejnych latach stanie się coraz bardziej widoczna. Po zakończeniu lektury tej książki czytelnik pozostaje z nieodpartym wrażeniem, że śledził losy jednostki nieprzeciętnej i wybitnej. Gallo przedstawia Napoleona w wielu sytuacjach i analizuje jego czyny. Bohater jego zbeletryzowanej biografii prowadzi wiele interesujących dialogów, które również stanowią podłoże jego charakterystyki i oceny. Po książkę Maxa Gallo sięgnęłam nie tylko ze względu na swoje zainteresowania, lecz także w związku ze zbliżającymi się okrągłymi rocznicami napoleońskimi, które przypadną w latach Choć od śmierci bohatera biografii minęło już 190 lat, on sam nadal fascynuje. Pierwsza część biografii jest istotna dla zrozumienia Bonapartego jako człowieka, który osiągnął szczyty władzy. Przedstawia trzydziestolecie życia Korsykanina ważne dla ukształtowania jego losów. Ten młody człowiek zadecyduje o przyszłości Europy w kolejnych latach. Książka francuskiego Autora to znakomita lektura na długie zimowe wieczory! 10 e-doktorant

11 Milena Śliwińska 19 listopada 2011 roku w bydgoskiej Operze Novej odbyła się premiera baletu na podstawie komedii Szekspira Sen nocy letniej. Muzykę do widowiska skomponował Feliks Mendelssohn. Inscenizacji i choreografii podjął się Karol Urbański, orkiestrą dyrygował Jerzy Wołosiuk. Scenografia do baletu została stworzona przez Wacława T. Ostrowskiego. Kostiumy, zwiewne sukieneczki i spodnie elfów oraz ludzi, zaprojektowała Tijana Tyski. Choreograf starał się wiernie zaadaptować treść tekstu. Zmieniono jednak kolejność niektórych scen tak, aby łatwiej było wprowadzić muzykę. Całość baletu, a raczej dramatu dzieje się na różnych płaszczyznach jawy i snu. W inscenizacji tej wprowadzono jeszcze jedną płaszczyznę (rozwiązanie iście jak z Incepcji ) wszystko, co się dzieje na scenie jest snem. Magiczna historia czterech par śni się w głowie Puka. Kim jest Puk? To jedno z imion ludowego chochlika, bóstwa psot i kłamstw. Straszono nim kobiety i dzieci, na rozstajach dróg wskazywał złą drogę, był błędnym ognikiem na bagnach. Utożsamiany jest z Arlekinem z komedii dell`arte. Może mnożyć się i troić, nie mają dla niego znaczenia prawa fizyki, może być w kilku miejscach na raz. Puk jest reżyserem zdarzeń, to on pociąga za sznurki, skrapiając oczy kochanków sokiem z magicznego ziela. Steruje miłością, która spada na kochanków jak grom z jasnego nieba. Poza wybranką swojego serca, którą można kochać i nie kochać w tym samym momencie, kochanek nie widzi nic i nikogo innego. Świat dla nich, poza sobą, się zapada, przestaje istnieć. Kochankowie z dużą łatwością jednak odkochują się i zakochują. Niezbędny w tym procesie jest magiczny napój, w tym akurat wypadku skrapia się nim oczy, który sprawia, że dotknięty nim człowiek, pokocha pierwszą istotę, jaką zobaczy. Bohaterowie u Szekspira są bardzo podobni do siebie. Kobiety zwykle różnią się wzrostem czy też kolorem oczu. Mężczyźni właściwie wyłącznie imionami. Kochanowie są wymienni. Dlaczego? Spróbujmy urealnić komedię. Splecione pary po przyjęciu wychodzą na powietrze, ciężkie wino sprawia, że zasypiają Jest ciemna noc, kochankowie po tańcach, zmęczeni i upojeni zasnęli. Kiedy budzi się chłopak, oczy ma zakropione sokiem, w ciemnościach nie widzi swojej kochanki. Wszystko zapomniał: gdzie był i gdzie jest obok leży inna dziewczyna wystarczy tylko wyciągnąć ramię już je wyciągnął i zakochał się z taką samą siłą, jak wcześniej wspaniała nagłość miłości Pary wymieniają się za sobą. Sen jest najbardziej erotyczną ze sztuk Szekspira. Każda dziewczyna może być z każdym chłopakiem i idealnie do siebie pasują. U Szekspira nie ma przypadku, wszystko jest skomponowane idealnie. Szekspir przedstawił wszystko jednak dużo bardziej metaforycznie. Akcja dramatu toczy się w Atenach, m.in. na dworze Tezeusza, gdzie dzieje się część realna komedii oraz w lesie, gdzie odbywają się partie fantastyczne, przedstawiające finezyjny świat elfów. Dramaturg przedstawia miłosne losy Tezeusza i Hipolity, którzy mają się za kilka dni pobrać oraz Herminy, którą ojciec już obiecał za żonę Demetriuszowi, ta kocha zaś Lizandra i to ze wzajemnością. Demetriusz wcześniej rozkochał w sobie Helenę, którą teraz porzucił, aby starać się o względy Herminy. Helena pozostała wierna w swoich uczuciach do Demetriusza. Skomplikowane? Do tego trzeba dodać fakt, że Hermina wraz z Lizandrem postanawiają uciec i pobrać się w tajemnicy. Magiczny napój, który kochankom aplikuje Puk dodatkowo jeszcze komplikuje sytuację. Na tle tych ludzkich perypetii odbywają się również te elfowe król elfów, Oberon chce się zemścić na Tytani królowej elfów, za kłótnię. Szekspir dodatkowo wprowadza zabieg metateatralny (teatr w teatrze). Poznajemy grupę rzemieślników-aktorów, którzy przygotowują przedstawienie na uroczystość zaślubin Tezeusza i Hipolity. Czy przedstawienie organizowane przez rzemieślników się uda? Czy fatalna pomyłka zostanie naprawiona? Kto będzie szczęśliwy, a kto nie? O tym wszystkim dowiecie się z baletu. Sam spektakl rewelacja kostiumy delikatne i zwiewne. Twórcy przedstawienia odeszli od antycznych tunik, ubierając bohaterów we współczesne stroje. Szczególny podziw wzbudzają stroje weselne i kostiumy elfów, trawiaste, linowe, dzikie, jakby zrobione z zarośli. Kolorystyka nawiązywała do kolorów ziemi i lasu. Scenografię tworzyły wizualizacje z projektora. Tu technika bardzo ułatwiła i dała dużo szersze możliwości do popisu dla scenografów. Elfowy las falował koronami drzew i kusił swoją bujnością, pierwotnością i dzikością. Księżyc wędrujący po nieboskłonie, przechodzący w kolejne swoje fazy stwarzał magiczną atmosferę. Starożytne Ateny, tradycyjnie białe mury, rozciągające się pod błękitnym niebem. Muzyka pobudzała i pogłębiała doznania. A sam taniec? Zwiewny, lekki, emocjonalny. Nic więcej nie potrzeba. Choreografia oszczędna, bez barokowego przepychu, ale to jest argument na plus dla widowiska. Wyważona, nieprzeładowana figurami i nieprzekombinowana. Urokliwa, zwiewana, filigranowa, delikatna i lekka Samo oglądnie klasycznego baletu na żywo jest intrygującym doznaniem. Słuchanie jak puenty tancerek odbijają się od desek sceny daje uczucie rzeczywistości tańca, gdyby nie to, można by pomyśleć, że ogląda się film, albo marionetki, które tańcząc, nie dotykają stopami ziemi. Nie należę do melomanów, może właśnie dlatego byłam zauroczona atmosferą i spektaklem, ale ten balet rozbudził moje zainteresowania i wiem, że powtórzę swoje spotkanie z baletem na żywo. Dla człowieka (jakby nie było) telewizyjnego muzyka, taniec, obcowanie z artystą, ze sceną na żywo, na takim poziomie, są nie lada wyzwaniem, ale wyzwaniem, któremu można sprostać i intelektualnie, i finansowo. e-doktorant 11

12 Dawid Lipiński Hmm... Początkowo swoją ocenę najnowszej książki Umberto Eco chciałem zacząć 1 nawiązując do recenzji Dallas '63 Kinga, którą wygłosił Niekryty Krytyk w świąte- 2 cznym wydaniu W dwóch słowach. Powiedział on tam bowiem, że książki co prawda nie przeczytał, ale to King, więc poleca w ciemno (wolne cytowanie). Szybko jednak ugryzłem się w język (a raczej wstrzymałem swoje palce od przyciśnięcia klawiszy), gdyż pomyślałem, że po pierwsze już samo porównanie Eco do Kinga zdecydowanie uwłacza temu pierwszemu, gdyż o ile powieści włoskiego pisarza (i nie tylko powieści) zawsze są genialne, o tyle King... No właśnie... Pozostawię tutaj pewne niedopowiedzenie, gdyż obawiam się, że jeśli przyznałbym się, że King już dawno się skończył, to czytający te słowa fani literatury grozy mogliby podrzeć ze złości niniejszy numer e-doktoranta (a, faktycznie, on jest w wersji on-line, to powiedzmy, że uderzyć ze złości pięścią w monitor). Po drugie zaś, wiedząc, że nawet tak rewelacyjny pisarz jak King może się skończyć, i z powodu wrodzonego zamiłowania do krytykanctwa, zwłaszcza wszelkich autorytetów, nie wypowiedziałbym tak pochlebnej opinii o książce, której bym nie przeczytał... Zatem nie nawiążę do słów Niekrytego Krytyka i przejdę od razu 3 do wrażeń z lektury Cmentarza w Pradze, o tej książce bowiem mówimy... Pewnego jesiennego i zimnego wieczoru, niedługo po przeczytaniu Imienia Róży (wiem, że jak na osobę z wykształceniem wyższym, uważającą się na dodatek za humanistę, późno to przeczytałem, ale odpowiem Wam bardzo inteligentnie i konstruktywnie spadajcie!), zaparzyłem sobie kubek czarnej kawy, włączyłem lampkę i w pozycji półleżącej wczytałem się w najnowszą książkę mego niedawno poznanego mistrza pisarskiego Umberta Eco, Cmentarz w Pradze. Geniusz nie zawiódł. Włoski pisarz bowiem ponownie raczy nas wysokiej klasy literaturą, która spełnia antyczny ideał ucząc i bawiąc równocześnie. Nie jest to może powieść, którą czyta się od deski do deski jednej nocy, a już drugiego dnia żałuje się, że musiało się rozstać z bohaterem. Jest to raczej lektura, która zachęca do chwilowego oderwania się od rzeczywistości i ucieczki w drugą połowę XIX wieku, bo wtedy to właśnie toczy się akcja fabuły. Autor przedstawia ją na sposób znany już z Imienia Róży, tzn. najpierw nadaje wrażenie realności, poprzez stwierdzenie, że znalazł on dziennik, który pragnie dosłownie przytoczyć (jak to mówią, starego psa nowych sztuczek nie nauczysz, ale w tym przypadku to dobrze). Narratorem jest zatem główny bohater powieści, kapitan Simone Simonini, cyniczny fałszerz i adwokat z Piemontu, który nienawidzi Niemców (rozumiem), Francuzów (nie dziwię się), Żydów (taka moda), jezuitów (częściowo nawet się zgadzam), masonów (również moda) i kobiet (w tym momencie bym się z nim nie dogadał). Podejrzewam, że ma on w ogóle coś do świata, ale z drugiej strony życia trzyma się bardzo kurczowo. Simonini budzi się pewnego dnia i spostrzega, że nie pamięta wydarzeń z ostatnich kilku dni, podejrzewając zatem, że musi to być freudowskie wyparcie stara się spisać w swoim dzienniku dzieje swojego życia, by powoli dojść do teraźniejszości. Okazuje się jednak, że nie tylko on prowadzi swój dziennik. Wdziera się bowiem w pewnym momencie w narrację inny bohater, a mianowicie ksiądz Dalla Piccola, który na dodatek wyciąga fakty z życia kapitana, o których ten wolałby nie pamiętać. On również jednak niczego nie pamięta. Simonini luźno przypuszcza, że ksiądz może jest jego alter ego, pewności jednak nie ma... Po takim początku myślałem, że powieść pójdzie w kierunku filozofii egzystencjalnej i nici będą z kryminalnych zagadek i ciekawych intryg. Jednakże wraz z poznawaniem kolejnych losów Simoniniego okazało się, że pierwsze wrażenie było złudne i może powieścią kryminalną Cmentarza bym nie nazwał, intryg jednak tutaj co niemiara. Zresztą co się dziwić, skoro akcja powieści rozgrywa się w czasach przedwojennych, gdzie dochodziło do coraz większych napięć pomiędzy żydowską finansjerą, masonerią, upadającymi dworami królewskimi, pozbawionym autorytetu kościołem i coraz głośniejszymi anarchistami oraz komunistami. Główny bohater, lawirując w takim środowisku, po prostu nie mógł mieć nudnego życia. Ba, jak się z czasem okazuje, to on jest spiritus movens wielu ciekawych i głośnych wydarzeń ówczesnych czasów... Całość więc, a zwłaszcza zakończenie, może zaskoczyć... Kiedy czytałem tę powieść, początkowo brakowało mi jednak czegoś w niej. A mianowicie jakichś wzmianek o książkach i bibliotekach, no bo w końcu Eco jest uważany za jednego z największych bibliofilów na świecie (a na pewno jest najbardziej znany). Dobrnąwszy do połowy powieści znalazłem tylko jeden passus, mówiący o bibliotece i niezbyt wiele istotnych wzmianek o książce. Czyżby mistrz miał już dość pisania o inkunabułach, rękopisach i starodrukach? Nic bardziej mylnego, jednak geniusz autora nie pozwala odkryć jego zamysłu zbyt szybko. Cmentarz ukazuje bowiem w doskonały sposób jak powstawały, albo raczej mogły powstawać, wiarygodne źródła i dokumenty u schyłku XIX wieku. Ukazuje, że autor po spłodzeniu swego dzieła i krótkim etapie opieki nad nim, szybko musi pozwolić na jego niezależne i samodzielne życie. Niektóre zatem jego dzieci rodzą nowe, inne giną bez pamięci, a jeszcze inne angażują się bezpośrednio lub wywołują epokowe wydarzenia. Nie będę ujawniał jakich tajemnych dokumentów może czytelnik dotknąć dzięki włoskiemu pisarzowi, wspomnę tylko, że w Cmentarzu poznajemy autora Protokołów Mędrców Syjonu. Teraz mogę zatem z czystym sumieniem powiedzieć, że gorąco polecam najnowszą powieść Umberta Eco (ba, przecież to Eco, czy ktoś mógł wątpić w jego geniusz?). Zresztą nie tylko dla treści książka warta jest zakupu, ale również samo wydanie przykuwa uwagę (zawsze może stanowić piękną ozdobę na półce i wskazywać gościom na nasze oczytanie oczywiście żartuję, zrobienie czegoś takiego z powieścią Eco byłoby świętokradztwem). I nie mówię tu o mrocznej okładce z wytłaczanymi literami, ale mam na myśli cudowny w dotyku kredowy papier i liczne piękne rysunki na oddzielnych stronach, z których każdy jest opatrzony cytatem z książki. Wszystko to sprzyja oddaniu klimatu XIX wiecznego Paryża. Na zakończenie tylko ostrzegę Was, jako przyszłych czytelników (bo któż by po przeczytaniu tej recenzji nie chciał jej przeczytać), abyście nie zasiadali do czytania z pustym żołądkiem. To bowiem, co Simonini sobie upodobał nad życie, to dobra kuchnia. I wierzcie mi, że wielkim smakoszem musi być również Eco, skoro był wstanie stworzyć tak sugestywne opisy (ba, przytoczyć całe przepisy) potraw, że piszący te słowa człowiek pozbawiony bujnej wyobraźni, nie tylko je widział, ale również czuł i... Dobra, idę jeść, bo na samo wspomnienie o tym zgłodniałem e-doktorant

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Kultura w 2008 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych. Kultura w 2008 roku 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych Materiał na konferencję prasową w dniu 28 sierpnia 2009 r. Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Kultura w 2008 roku 1 WYDATKI NA KULTURĘ Wydatki

Bardziej szczegółowo

Indywidualny Zawodowy Plan

Indywidualny Zawodowy Plan Indywidualny Zawodowy Plan Wstęp Witaj w Indywidualnym Zawodowym Planie! Zapraszamy Cię do podróży w przyszłość, do stworzenia swojego własnego planu działania, indywidualnego pomysłu na życie i pracę

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014

SZKOLNA LISTA TEMATÓW 2013/2014 SZKOLNA LISTA TEMATÓW NA MATURĘ USTNĄ Z JĘZYKA POLSKIEGO 2013/2014 LITERATURA 1. Jednostka wobec nieustannych wyborów moralnych. Omów problem, analizując zachowanie wybranych bohaterów literackich 2. Obrazy

Bardziej szczegółowo

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami

projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami DARMOWY FRAGMENT projekt biznesowy Mini-podręcznik z ćwiczeniami Od Autorki Cześć drogi Czytelniku! Witaj w darmowym fragmencie podręcznika Jak zacząć projekt biznesowy?! Jego pełna wersja, zbiera w jednym

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem

3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem 3 dzień: Poznaj siebie, czyli współmałżonek lustrem Trzeba wierzyć w to, co się robi i robić to z entuzjazmem. Modlić się to udać się na pielgrzymkę do wewnętrznego sanktuarium, aby tam uwielbiać Boga

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej:

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: Ania (23 l.) Gdybym tylko mogła, nie słuchałabym wiadomości o polityce. Nie interesuje mnie to

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA. PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI

AKADEMIA DLA MŁODYCH PRZEWODNIK TRENERA.  PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI PRACA ŻYCIE UMIEJĘTNOŚCI www.akademiadlamlodych.pl PODRĘCZNIK WPROWADZENIE Akademia dla Młodych to nowa inicjatywa mająca na celu wspieranie ludzi młodych w rozwijaniu umiejętności niezbędnych w ich miejscu

Bardziej szczegółowo

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24.

Autor: Przemysław Jóskowiak. Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa. Kontakt: kontakt@stratego24. Autor: Przemysław Jóskowiak 2 Wydawca: Stratego24 Przemysław Jóskowiak ul. Piękna 20, 00-549 Warszawa Kontakt: kontakt@stratego24.pl Treści prezentowane w ramach tej publikacji są subiektywną oceną autora

Bardziej szczegółowo

Trzy kroki do e-biznesu

Trzy kroki do e-biznesu Wstęp Świat wokół nas pędzi w niewiarygodnym tempie - czy Ty też chwilami masz wrażenie, że nie nadążasz? Może zastanawiasz się, czy istnieje sposób, by dogonić ten pędzący pociąg życia pełen różnego rodzaju

Bardziej szczegółowo

I. PRACA PEDAGOGICZNA

I. PRACA PEDAGOGICZNA Urszula Sipa PLAN PRACY BIBLIOTEKI SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2016/ 2017 Zadania Sposoby realizacji Realizujący Termin Uwagi I. PRACA PEDAGOGICZNA Rozwijanie czytelnictwa uczniów 1. Objęcie uczniów 100%

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 CO TO JEST CZYTANIE? techniczne rozpoznawanie znaków; zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ

Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Anna Czyrska ŚMIERĆ MIŁOŚCI, CZYLI (ANTY) PORADNIK O TYM, DLACZEGO BOIMY SIĘ KOCHAĆ Spis treści Wstęp 1. Małżeństwo jako dramat, czyli dlaczego współczesny świat nazywa ciebie singlem 2. Dlaczego nie potrafisz

Bardziej szczegółowo

nowe media materiały dydaktyczne dla nauczycieli

nowe media materiały dydaktyczne dla nauczycieli nowe media materiały dydaktyczne dla nauczycieli Literatura hipertekstowa autorka: Anna Równy Materiał do realizacji na lekcji języka polskiego. Projekt NOWE MEDIA powstał we współpracy z Narodowym Instytutem

Bardziej szczegółowo

Podstawy pedagogiki leśnej od Edukacji Środowiskowej do Edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju. Bjørn Helge Bjørnstad

Podstawy pedagogiki leśnej od Edukacji Środowiskowej do Edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju. Bjørn Helge Bjørnstad Podstawy pedagogiki leśnej od Edukacji Środowiskowej do Edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju Bjørn Helge Bjørnstad Edukacja dla zrównoważonego rozwoju Zbliżenie na ludzkie zachowania i interakcje z

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu

Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu Innowacja Pedagogiczna realizowana w Szkole Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Teresinie w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ Z EDUKACJI CZYTELNICZO-MEDIALNEJ ROKU SZKOLNYM 2014/2015

PLAN ZAJĘĆ Z EDUKACJI CZYTELNICZO-MEDIALNEJ ROKU SZKOLNYM 2014/2015 PLAN ZAJĘĆ Z EDUKACJI CZYTELNICZO-MEDIALNEJ w ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Opracowanie: nauczyciel bibliotekarz Elzbieta Sobieszek KLASA I a, I b, TEMAT LEKCJI 1.Poznajemy bibliotekę szkolną - zajęcia biblioteczne.

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr )

AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr ) AUDIO / VIDEO (A 2 / B1 ) (wersja dla studenta) ROZMOWY PANI DOMU ROBERT KUDELSKI ( Pani domu, nr 4-5 2009) Ten popularny aktor nie lubi udzielać wywiadów. Dla nas jednak zrobił wyjątek. Beata Rayzacher:

Bardziej szczegółowo

Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy

Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy Szkoła gimnazjalna JĘZYK POLSKI Scenariusz z wykorzystaniem nowych mediów i platformy Filmoteka Szkolna (45 min) Polski alfabet według Wojciecha Wiszniewskiego Elementarz (1976) Opracowała: Anna Równy

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU

ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Imię i nazwisko: Data urodzenia: Kraj: Kierunek studiów: punkty: / 70 p. ROZUMIENIE ZE SŁUCHU Proszę wysłuchać tekstu i wykonać zadania. Tekst zostanie odczytany dwa razy. 1. Proszę wybrać jedną poprawną

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE O TEMATYCE

PUBLIKACJE O TEMATYCE PUBLIKACJE O TEMATYCE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH Poznań, 22 grudnia 2010, 10:15 CZ.1 Zbliżają się Święta. Zbliża się Mikołaj. Od ponad półtora roku na szkoleniach o tematyce funduszy inwestycyjnych pomijam

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie. Instytucje kultury w 2008 roku 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie. Instytucje kultury w 2008 roku 1 Materiał na konferencję prasową w dniu 28 sierpnia 2009 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Notatka Informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Instytucje kultury w 2008 roku 1 TEATRY I INSTYTUCJE

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE Witam Państwa na III Forum Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych Dobre praktyki. W bieżącym roku szkolnym duży nacisk kładę na czytanie. Dlaczego? Każdego roku nasza

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowy Projekt Filmowy Learning Through Film. Scenariusz zajęć edukacyjnych dla klas II lub III gimnazjum na podstawie filmu pod tytułem

Międzynarodowy Projekt Filmowy Learning Through Film. Scenariusz zajęć edukacyjnych dla klas II lub III gimnazjum na podstawie filmu pod tytułem 1 Międzynarodowy Projekt Filmowy Learning Through Film Scenariusz zajęć edukacyjnych dla klas II lub III gimnazjum na podstawie filmu pod tytułem Sen nocy nie tylko letniej Temat: Gdy teksty rozmawiają

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

POLSKA BIBLIOGRAFIA LITERACKA UJĘCIE REALISTYCZNE

POLSKA BIBLIOGRAFIA LITERACKA UJĘCIE REALISTYCZNE Instytut Badań Literackich PAN Pracownia Bibliografii Bieżącej w Poznaniu dr Zyta Szymańska, Beata Domosławska, Maciej Matysiak (Advis) POLSKA BIBLIOGRAFIA LITERACKA UJĘCIE REALISTYCZNE PLAN WYSTĄPIENIA

Bardziej szczegółowo

Renata Karpińska Departament Mecenatu Państwa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Konferencja Dziedzictwo w sieci 30 listopada 2012 r.

Renata Karpińska Departament Mecenatu Państwa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Konferencja Dziedzictwo w sieci 30 listopada 2012 r. Renata Karpińska Departament Mecenatu Państwa Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego Konferencja Dziedzictwo w sieci 30 listopada 2012 r. Podstawa prawna: Uchwała Rady Ministrów nr 176/2010 z dn.

Bardziej szczegółowo

Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów

Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów Co umieścić na stronie www, by klienci zostawiali nam swoje adresy email i numery telefonów 5 krytycznych punktów strony www, w których klient decyduje: zostawiam im swój email i numer telefonu, lub zamykam

Bardziej szczegółowo

Biblioteka to przybytek na ścieżaj otwarty, zapraszający każdego w progi. Wejdź gościu i stań się przyjacielem.

Biblioteka to przybytek na ścieżaj otwarty, zapraszający każdego w progi. Wejdź gościu i stań się przyjacielem. MOTTO: Biblioteka to przybytek na ścieżaj otwarty, zapraszający każdego w progi. Wejdź gościu i stań się przyjacielem. Jan Wiktor PLAN PRACY BIBLIOTEKI Szkoły Podstawowej nr 2 im. Bolesława Prusa w Mysłowicach

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY Czytanie - oto najlepszy sposób uczenia się. Aleksander Puszkin Sukces jednostek i społeczeństw zależy od ich wiedzy. Kluczem do wiedzy wciąż jest czytanie.

Bardziej szczegółowo

Biblioteka Informator.

Biblioteka Informator. Biblioteka Informator Biblioteka Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach jest ogólnie dostępną biblioteką naukową. Celem jej działania jest zapewnienie dostępu czytelników do najnowszej wiedzy z zakresu sztuki,

Bardziej szczegółowo

CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6

CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6 "Książka, myśl, słowo, uczucie, czyn... Wszystko razem stanowi dopiero człowieka." Józef Ignacy Kraszewski CZYTAM, WIĘC JESTEM PROJEKT EDUKACYJNY DLA KLAS 1-6 /Kontynuacja projektu z roku szkol. 2015/2016/

Bardziej szczegółowo

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA

TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA TEMATY NA EGZAMIN USTNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2013/2014 LITERATURA 1. Najwybitniejsi znawcy natury ludzkiej. Omów temat analizując przykładów zachowań wybranych postaci literackich. 2. Akceptowane

Bardziej szczegółowo

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych

Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Badanie nauczania filozofii w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych Scenariusz wywiadu pogłębionego z Nauczycielem Filozofii Scenariusz wywiadu pogłębionego z nauczycielem filozofii Dzień Dobry, Nazywam

Bardziej szczegółowo

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne?

Kto to zrobi? Co jest do tego potrzebne? USTALANIE ZASAD PRACY W ZESPOLE 1. Kto będzie naszym liderem/przewodniczącym zespołu?... 2. Jak podzielimy odpowiedzialność za realizację zadań?... 3. jak będziemy podejmować decyzje?... 4. W jaki sposób

Bardziej szczegółowo

PRACA Z NOWOCZESNYMI TECHNOLOGIAMI

PRACA Z NOWOCZESNYMI TECHNOLOGIAMI Iwona Brzózka-Złotnicka PRACA Z NOWOCZESNYMI TECHNOLOGIAMI A ZAPISY PODSTAWY PROGRAMOWEJ Warszawa 2015 Creative Commons - Uznanie autorstwa-użycie niekomercyjne-na tych samych warunkach 3.0 Polska Dziś

Bardziej szczegółowo

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum

Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum Krakowska kademia im. ndrzeja Frycza Modrzewskiego Skala Postaw Twórczych i Odtwórczych dla gimnazjum utor: gnieszka Guzik, Patrycja Huget Instrukcja: Poniżej przedstawione zostały do wyboru po dwa stwierdzenia

Bardziej szczegółowo

Julia Hartwig Zapisane

Julia Hartwig Zapisane Kraków to miasto książki i prawdziwa potęga wydawnicza. Działa tu ponad 100 wydawców publikujących dosłownie wszystko: od literatury sensacyjnej po wiersze noblistów, od romansu po podręczniki akademickie,

Bardziej szczegółowo

Zawartość i możliwości wykorzystania bazy PROLIB OPAC. Scenariusz warsztatów doskonalących

Zawartość i możliwości wykorzystania bazy PROLIB OPAC. Scenariusz warsztatów doskonalących 1 Zawartość i możliwości wykorzystania bazy PROLIB OPAC Scenariusz warsztatów doskonalących Czas trwania: 2 godz. Uczestnicy: studenci I roku różnych kierunków studiów Cele ogólne: Zapoznanie uczestników

Bardziej szczegółowo

Wydatki na kulturę w 2011 r.

Wydatki na kulturę w 2011 r. Kraków 25.09.2012 r. Wydatki na kulturę w 2011 r. Informacja przedstawia wydatki budżetu państwa i budżetów jednostek samorządów terytorialnych na finansowanie kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Bardziej szczegółowo

Kompetencje akademickie Wprowadzenie do komunikacji naukowej

Kompetencje akademickie Wprowadzenie do komunikacji naukowej WYKŁAD OGÓLNOUNIWERSYTECKI DLA DOKTORANTÓW 2015/2016 Kompetencje akademickie Wprowadzenie do komunikacji naukowej Rok akademicki: 2015/2016 Semestr zimowy: 30 h Limit miejsc: 100 Prowadzący: dr Emanuel

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

W poprzedniej części artykułu napisałam co nieco na temat Gaudiego, teraz zgodnie z zapowiedzią - chciałabym się skupić na postaci Salvadora Dali

W poprzedniej części artykułu napisałam co nieco na temat Gaudiego, teraz zgodnie z zapowiedzią - chciałabym się skupić na postaci Salvadora Dali W poprzedniej części artykułu napisałam co nieco na temat Gaudiego, teraz zgodnie z zapowiedzią - chciałabym się skupić na postaci Salvadora Dali Otóż, kim był ów człowiek? Z pewnością jednym z najbardziej

Bardziej szczegółowo

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach

1 Dziecko partnerem w komunikacji Justyna Mach 1 2 Spis treści Wstęp......5 Rozdział I: Komunikacja interpersonalna......7 Rozdział II: Komunikacja niewerbalna.... 16 Rozdział III: Analiza transakcyjna.... 24 Rozdział IV: Jak rozmawiać z dzieckiem....

Bardziej szczegółowo

ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA

ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA ERASMUS COVILHA, PORTUGALIA UNIVERSIDADE DA BEIRA INTERIOR SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 JOANNA ADAMSKA WSTĘP Cześć! Mam na imię Asia. Miałam przyjemność wziąć udział w programie Erasmus. Spędziłam 6 cudownych

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI Temat: Warsztat informacyjny biblioteki szkolnej i mo liwo ci jego wykorzystania na zaj ciach przedmiotowych realizacja cie

KONSPEKT LEKCJI Temat: Warsztat informacyjny biblioteki szkolnej i mo liwo ci jego wykorzystania na zaj ciach przedmiotowych realizacja cie KONSPEKT LEKCJI Nauczyciel Agnieszka Zdrojewska Klasa: II gimnazjum Temat: Warsztat informacyjny biblioteki szkolnej i możliwości jego wykorzystania na zajęciach przedmiotowych realizacja ścieżki edukacja

Bardziej szczegółowo

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie

Twój Salon Kosmetyczny na. Twój doradca w internecie Twój Salon Kosmetyczny na Twój doradca w internecie Czy prowadzisz już fanpage na Facebook Swojego salonu? TAK NIE Sprawdź na kolejnych slajdach czy wszystkie elementy są przez ciebie dobrze przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Najnowsze statystyki dotyczące magazynów i e-magazynów. na podstawie przeglądu magazynu branżowego Press

Najnowsze statystyki dotyczące magazynów i e-magazynów. na podstawie przeglądu magazynu branżowego Press Najnowsze statystyki dotyczące magazynów i e-magazynów na podstawie przeglądu magazynu branżowego Press Papierowa sieć lipiec 2011 Zamknięcie wersji drukowanej Machiny i przeniesienie tytułu do internetu

Bardziej szczegółowo

Diva For Rent. Recenzje. Twórcy i wykonawcy. Alicja Węgorzewska. mezzosopran

Diva For Rent. Recenzje. Twórcy i wykonawcy. Alicja Węgorzewska. mezzosopran Recenzje Twórcy i wykonawcy Alicja Węgorzewska mezzosopran Piotr Matuszczyk/Maciej Tomaszewski Fortepian Bogdan Kierejsza skrzypce Jerzy Snakowski pomysł i tekst Jerzy Bończak reżyseria Rafał Olbiński

Bardziej szczegółowo

Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994

Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994 Na skraju nocy & Jarosław Bloch Rok udostępnienia: 1994 NA SKRAJU NOCY Moje obrazy Na skraju nocy widziane oczyma dziecka Na skraju nocy życie wygląda inaczej Na moich obrazach...w nocy Życie w oczach

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

JAK ROZLICZYĆ ZAGRANICZNE DOCHODY I WYPEŁNIĆ PIT-36

JAK ROZLICZYĆ ZAGRANICZNE DOCHODY I WYPEŁNIĆ PIT-36 JAK ROZLICZYĆ ZAGRANICZNE DOCHODY I WYPEŁNIĆ PIT-36 Rafał Chmielewski Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest

Bardziej szczegółowo

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH

POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH POMOC W REALIZACJI CELÓW FINANSOWYCH Szczegółową instrukcję znajdziesz tu: http://marciniwuc.com/ Miesiąc:. (np. Styczeń 2015) Punkt 1: Wyznacz Twoje 20 minut z finansami. Moje 20 minut na finanse to:

Bardziej szczegółowo

GATUNKI DZIENNIKARSKIE

GATUNKI DZIENNIKARSKIE GATUNKI DZIENNIKARSKIE GATUNKI INFORMACYJNE CZ.1 RODZAJE DZIENNIKARSKIE RODZAJE DZIENNIKARSKIE RODZAJ INFORMACYJNY RODZAJ PUBLICYSTYCZNY GATUNKI POGRANICZA Wzmianka (flash,news) Notatka Infografia Zapowiedź

Bardziej szczegółowo

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU dr Agnieszka Kacprzak PODSTAWOWE DEFINICJE ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU formy komunikacji, które mają za zadanie dotrzeć do masowego odbiorcy (np. telewizja, gazety, czasopisma, radio,

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

Wykaz tematów zajęć bibliotecznych w CDN PBP Filia w Turku w roku szkolnym 2016/2017. Zajęcia dla przedszkolaków i uczniów klas 1-3

Wykaz tematów zajęć bibliotecznych w CDN PBP Filia w Turku w roku szkolnym 2016/2017. Zajęcia dla przedszkolaków i uczniów klas 1-3 Wykaz tematów zajęć bibliotecznych w CDN PBP Filia w Turku w roku szkolnym 2016/2017 Zajęcia dla przedszkolaków i uczniów klas 1-3 Temat : Kiedy będę duży/duża - kim zostanę? Zajęcia z preorientacji zawodowej.

Bardziej szczegółowo

Czytelnictwo młodzieży bibliografia adnotowana - wybór

Czytelnictwo młodzieży bibliografia adnotowana - wybór Czytelnictwo młodzieży bibliografia adnotowana - wybór 1. Andrzejewska J.: Wskaźniki czytelnictwa uczniów w szkole, Biblioteka w szkole 1991, nr 1, s.2-9. Analiza czytelnictwa każdego ucznia indywidualnie.

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Hanna Krall. Zdążyć przed Panem Bogiem Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska

Cena 24,90 zł. K U R S DZIENNIKARSTWA DLA SAMOUKÓW Małgorzata Karolina Piekarska MAŁGORZATA KAROLINA PIEKARSKA Z zawodu dziennikarka prasowa i telewizyjna oraz pisarka, autorka powieści dla młodzieży. Z zamiłowania blogerka, której blog W świecie absurdów zyskał ponad 3 mln odsłon.

Bardziej szczegółowo

Polacy wobec historii zainteresowanie a wiedza

Polacy wobec historii zainteresowanie a wiedza Informacja o badaniu Rok 2014 obfituje w wiele jubileuszowych rocznic, ważnych wydarzeń historycznych np. -lecie wstąpienie Polski do Unii Europejskiej, 1-lecie wstąpienia do NATO, czy -lecie wybuchu II

Bardziej szczegółowo

13.04.2015 14.04.2015 roku Gry Niekomputerowe, czyli projektowanie gier planszowych.

13.04.2015 14.04.2015 roku Gry Niekomputerowe, czyli projektowanie gier planszowych. 13.04.2015 Grupa I i 14.04.2015 roku Grupa II bibliotekarzy wzięła udział w szkoleniu Gry Niekomputerowe, czyli projektowanie gier planszowych. Szkolenia przeprowadzone przez Macieja Rynarzewskiego były

Bardziej szczegółowo

12 powodów, dla których warto czytać książki

12 powodów, dla których warto czytać książki 12 powodów, dla których warto czytać książki Pedagodzy, profesorowie, literaci - wszyscy trąbią: "Czytajcie!", a odzew społeczeństwa brzmi: po co mamy to robić? Według badań 38% Polaków w ogóle nie czyta

Bardziej szczegółowo

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach:

Absolwent Szkoły Podstawowej w Pogorzałkach: Dążymy do tego, aby nasi uczniowie byli dobrze przygotowani do nauki na wyższym etapie edukacyjnym; byli dobrze przygotowani do życia społecznego w rodzinie, środowisku lokalnym, ojczyźnie, zjednoczonej

Bardziej szczegółowo

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III

Jadwiga Stasica. Matematyka. 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Jadwiga Stasica Matematyka 160 pomysłów na zajęcia zintegrowane w klasach I III Kraków 2008 Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001 Redakcja: Wojciech Śliwerski Projekt okładki: Agata Fuks

Bardziej szczegółowo

Wśród ankietowanych aż 73,5% stanowiły kobiety. Świadczyć to może o większym zainteresowaniu niezależną modą i dizajnem wśród kobiet.

Wśród ankietowanych aż 73,5% stanowiły kobiety. Świadczyć to może o większym zainteresowaniu niezależną modą i dizajnem wśród kobiet. Podsumowanie ankiety przeprowadzonej podczas targów SILESIA BAZAAR vol.3 opracowanej przez organizację PRogress przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach Spis treści 1. Pytania o płeć... 2 2. Pytanie

Bardziej szczegółowo

Odkłamywacz PO - Kultura się liczy

Odkłamywacz PO - Kultura się liczy Odkłamywacz PO - Kultura się liczy PAKT DLA KULTURY Co najmniej 1% wszystkich wydatków budżetowych Uczestnictwo w kulturze i twórcza aktywność obywateli jako priorytety polityki rządu i samorządów Nowoczesne

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Jak przekonywać innych do swoich racji? Dr Witold Szumowski Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 3 listopada 2014r. Plan dzisiejszych zajęć Istota przekonywania Wywieranie

Bardziej szczegółowo

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie!

Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Tytuł ogłoszenia ma znaczenie! Dawałeś kiedyś ogłoszenie swojej firmy albo działalności? To nie popełniaj tego samego błędu co wszyscy! Przedstawię Tobie teraz sposób jak ustrzec się błędu który jest dość

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

Wstęp wszystkich przedszkolakach i pierwszakach, Wielki elementarz, małe i duże litery, drukowane, jak i pisane, poprawnie czytać,

Wstęp wszystkich przedszkolakach i pierwszakach, Wielki elementarz, małe i duże litery, drukowane, jak i pisane, poprawnie czytać, Wstęp Program edukacyjny pt. Mój pierwszy alfabet został stworzony z myślą o wszystkich przedszkolakach i pierwszakach, którzy chcieliby nauczyć się rozpoznawania liter, jednocześnie dobrze się bawiąc.

Bardziej szczegółowo

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem)

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem) WOS - KLASA I Ocena dopuszczający wskazać chociaż jeden przykład cech, które mogą świadczyć o tym, że osoba jest dobrym obywatelem wymienić chociaż jeden przykład osób, które są dobrymi obywatelami podać

Bardziej szczegółowo

PODRĘCZNIK CZYTELNIKA

PODRĘCZNIK CZYTELNIKA PODRĘCZNIK CZYTELNIKA Logowanie Aby móc zalogować się do wypożyczalni systemu Academica, trzeba mieć numer własnej karty bibliotecznej, czyli być zarejestrowanym użytkownikiem Biblioteki Głównej Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku!

Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Droga Czytelniczko! Drogi Czytelniku! Wraz z podręcznikiem oddajemy do twoich rąk zeszyt ćwiczeń. Zawarte są w nim różne polecenia i zadania. Powinny one pomóc ci zrozumieć zagadnienia omawiane w podręczniku

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ przeprowadzonej w Zespole Szkół Nr 3 w Hrubieszowie w roku szkolnym 2015/2016 Hrubieszów Czerwiec 2016 r. 1 Wstęp. Zgod z opracowanym Planem Nadzoru Pedagogicznego dyrektora

Bardziej szczegółowo

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym.

Zatem może wyjaśnijmy sobie na czym polega różnica między człowiekiem świadomym, a Świadomym. KOSMICZNA ŚWIADOMOŚĆ Kiedy mowa jest o braku świadomi, przeciętny człowiek najczęściej myśli sobie: O czym oni do licha mówią? Czy ja nie jesteś świadomy? Przecież widzę, słyszę i myślę. Tak mniej więcej

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Współpraca destynacji turystycznych z dziennikarzami

Współpraca destynacji turystycznych z dziennikarzami Współpraca destynacji turystycznych z dziennikarzami Kim jestem? Anna Olej-Kobus dziennikarka fotografka blogerka podróżniczka Publikacje: 20 albumów 15 książek i przewodników 10 przewodników dla dzieci

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia na dobry początek

Ćwiczenia na dobry początek Ćwiczenia na dobry początek Głównym celem projektu edukacyjnego jest wykonanie przez uczniów przedsięwzięcia znacznie szerszego niż tradycyjne zadanie domowe. Uczniowie realizujący projekt stają przed

Bardziej szczegółowo

Coś przydatnego dla nowego drużynowego,

Coś przydatnego dla nowego drużynowego, Coś przydatnego dla nowego drużynowego, czyli krótka instrukcja i pakiet dokumentów dla nowej drużyny. Autor: pwd. Monika Deja Hufiec ZHP Bytów im. Zawiszy Czarnego Czuwaj! Bardzo mi miło, że zajrzałeś/zajrzałaś

Bardziej szczegółowo

Instrukcja poruszania się po katalogu on-line

Instrukcja poruszania się po katalogu on-line Instrukcja poruszania się po katalogu on-line Spis treści Wyszukiwanie proste w katalogu on-line 1 10 Wyszukiwanie poprzez indeksy Wyszukiwanie poprzez słowo w wybranym indeksie Wyszukiwanie poprzez słowo

Bardziej szczegółowo