Stephen Edelston Toulmin nale y do tych filozofów, których nie sposób

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Stephen Edelston Toulmin nale y do tych filozofów, których nie sposób"

Transkrypt

1 Filozoficzna droga Stephena E. Toulmina Stephen Edelston Toulmin nale y do tych filozofów, których nie sposób przypisaæ do jednego obszaru refleksji. Znany jest bowiem zarówno jako jeden ze wspó³twórców wspó³czesnej teorii retorycznej (The Uses of Argument, 1958), filozof nauki (The Philosophy of Science, 1953; Human Understanding, 1972), autor podejmuj¹cy kwestie metaetyczne (An Examination of the Place of Reason in Ethics, 1950), analityk moralnych problemów medycyny, jak i historyk idei (Cosmopolis, 1990; Return to Reason, 2001). Ponadto, oprócz zainteresowañ stricte filozoficznych, jego wielk¹ pasj¹ by³a historia nauki, czego owocem s¹ miêdzy innymi trzy du e monografie z tej dziedziny, napisane wspólnie z on¹, June Goodfield: The Fabric of the Heavens (1961), The Architecture of Matter (1963) oraz The Discovery of Time (1965). Jeœli dodamy do tego fakt, e istotn¹ czêœæ intelektualnego i popularyzatorskiego dorobku Toulmina stanowi seria filmów historyczno-naukowych, realizowanych g³ównie we wspó³pracy z Nuffield Foundation 1, uka e nam siê obraz cz³owieka o renesansowych horyzontach i niezwyk³ej pasji poznawczej. Stephen E. Toulmin urodzi³ siê w 1922 roku w Londynie. Jego filozoficzna droga rozpoczê³a siê, jak mo na zasadnie przypuszczaæ, w chwili spotkania z Ludwigiem Wittgensteinem w Cambridge w latach czterdziestych minionego wieku. Toulmin studiowa³ w owym czasie w King s College, gdzie jego podstawowym kierunkiem studiów by³y matematyka i fizyka. Po otrzymaniu tytu³u Bachelor of Arts (odpowiednik tytu³u licencjata) w 1942 roku, kolejne trzy lata spêdzi³ w wojsku, pracuj¹c w Malvern w zespole projektuj¹cym radary wojskowe, a póÿniej w alianckiej s³u bie wywiadowczej na terenie Niemiec. Po zakoñczeniu wojny powróci³ w 1945 roku do Cambridge, aby dwa lata póÿniej uzyskaæ tytu³ Master of Arts (magistra) w zakresie matematyki i fizyki. Studiuj¹c nauki œcis³e, jedno- 1 Nale ¹ do nich m.in.: Earth and Sky ( ); trylogia Ancestry of Science : The God Within, The Perfection of Matter i Perception of Life ( ); The Tunnel of Eupalinus (1961); Time Is ( ); Vienna 1900 (1986).

2 8 Kosmopolis czeœnie uczêszcza³ na prowadzone przez Wittgensteina seminaria filozoficzne odbywaj¹ce siê w ramach Klubu Nauk Moralnych Uniwersytetu w Cambridge. Zafascynowany myœl¹ i osobowoœci¹ autora Traktatu logiczno-filozoficznego, pod którego wp³ywem pozostaje w³aœciwie do dzisiaj, Toulmin porzuci³ nauki œcis³e i skierowa³ siê w stronê filozofii. Ju w 1948 roku broni³ pod kierunkiem Richarda Braithwaite a pracê doktorsk¹ na temat roli rozumu w etyce, która dwa lata póÿniej ukaza³a siê w formie ksi¹ kowej pod tytu³em An Examination of the Place of Reason in Ethics. Od tego czasu Toulmin wyk³ada³ na Uniwersytecie w Oksfordzie (do 1954 roku), nastêpnie na Uniwersytecie w Melbourne, w Australii (lata ), a po powrocie do Wielkiej Brytanii kierowa³ do 1959 roku Wydzia³em Filozofii Uniwersytetu w Leeds. Od tego roku wspó³pracowa³ z uczelniami w Stanach Zjednoczonych (kolejno z uniwersytetami w Nowym Jorku, Stanford i Columbia), piastuj¹c jednoczeœnie od 1960 roku stanowisko dyrektora Wydzia³u Historii Idei w Nuffield Foundation w Londynie. W 1965 roku przenosi siê na sta³e do USA, gdzie pracuje w wielu renomowanych oœrodkach akademickich, m.in. na uniwersytetach Brendeis, Michigan, Kalifornijskim w Santa Cruz, Dartmouth, Northwestern czy Chicago, aktywnie uczestnicz¹c w najwa niejszych intelektualnych debatach wspó³czesnoœci. W latach wspó³pracowa³ równie ze s³ynn¹ ju dziœ Narodow¹ Komisj¹ do spraw Ochrony Cz³owieka w Badaniach Biomedycznych i Behawioralnych (National Commission for the Protection of Human Subjects of Biomedical and Behavioral Research). W chwili obecnej jest emerytowanym profesorem Uniwersytetu Po³udniowej Kalifornii w Los Angeles na Wydziale Antropologii 2. Chc¹c nakreœliæ g³ówne idee Toulmina, najlepiej wskazaæ na g³ówne w¹tki kilku najbardziej reprezentatywnych jego ksi¹ ek, dotycz¹cych ró - nych aspektów jego myœli. Pierwsza ksi¹ ka Toulmina, An Examination of the Place of Reason in Ethics (1950), pomyœlana by³a jako rozwiniêcie filozofii póÿnego Wittgensteina na obszar etyki, a œciœlej mówi¹c metaetyki. Autor podejmuje polemikê z trzema najwa niejszymi nurtami w metaetyce tamtego czasu, mianowicie z podejœciem obiektywistycznym, reprezentowanym m.in. przez G.E. Moore a, a g³osz¹cym, e Dobro jest jakoœci¹ istniej¹c¹ obiektywnie i realnie, a ponadto jest mo liwe do poznania; nastêpnie z podejœciem subiektywistycznym, którego przyk³adem mo e byæ emotywizm, reprezentowany przez C.L. Stevensona, a mówi¹cy najogólniej rzecz ujmuj¹c i wypowiedzi etyczne po prostu zdaj¹ sprawê z naszych w³asnych uczuæ ywionych wobec poszczególnych zachowañ i czynów; a tak e z podejœciem imperatywistycznym A.J. Ayera, w myœl którego wypowiedzi mo- 2 Informacje biograficzne zaczerpn¹³em z nastêpuj¹cych stron internetowych: ~pclauss/toulmin.html;

3 Filozoficzna droga Stephena E. Toulmina 9 ralne s¹ ukrytymi wykrzyknieniami, przypominaj¹cymi wyra enia typu Bacznoœæ!, Z³odziej!, To bardzo nie³adnie! itp., maj¹ce na celu przekonanie oponenta do naszego stanowiska czy preferencji moralnych za pomoc¹ czystej perswazji, która przejawia siê w groÿnym tonie g³osu, wyrazie twarzy itd. Zdaniem Toulmina adne z trzech stanowisk nie jest w pe³ni adekwatne i satysfakcjonuj¹ce. Dwa ostatnie bowiem czyni¹ wszelkie spory etyczne ja³owymi, bezprzedmiotowymi dyskusjami, natomiast pierwsze obiektywistyczne pozostaje w niezgodzie z naszym potocznym doœwiadczeniem. Gdyby bowiem Dobro by³o czymœ obiektywnym i poznawalnym, wówczas wszelki spór o naturê Dobra i etyczn¹ s³usznoœæ by³by ostatecznie rozstrzygalny; doœwiadczenie mówi nam jednak, e tak wcale nie jest, wobec czego i to stanowisko nale y uznaæ za niewystarczaj¹ce. Zasadnicz¹ u³omnoœci¹ ka dej z powy szych teorii jest wed³ug Toulmina to, e nie pomagaj¹ one jednoznacznie odró niæ rozumowania dobrego od z³ego. Ka da z nich pyta najpierw: Czym jest dobro?, Czym jest prawoœæ? itp., a dopiero póÿniej pojawia siê kwestia etycznego uzasadnienia naszych wyborów, czyli kwestia racji, dla których uznajemy takie a nie inne dzia³anie za warte przeprowadzenia. Toulmin proponuje odwróciæ tê sytuacjê, a swoje stanowisko nazywa podejœciem z punktu widzenia dobrych racji (good reasons approach). Nie powinniœmy w myœl tego ujêcia pytaæ o znaczenie s³owa dobry, lecz o to, jakie racje mo na uznaæ za dobre przy obronie moralnej decyzji. Medium, które ma nam umo liwiæ rozwi¹zanie tego problemu, jest jêzyk. Zgodnie z t¹ wytyczn¹ powinniœmy wiêc najpierw zbadaæ samo u ycie s³owa moralnoœæ w jego naturalnym kontekœcie i w ten sposób dojœæ do pojêcia i funkcji etyki. Otó naturalnym kontekstem s³ów moralnoœæ i etyka jest zdaniem Toulmina kontekst spo³eczny. Funkcja i pojêcie etyki s¹ bowiem œciœle zwi¹zane z pojêciem spo³ecznoœci, które w gruncie rzeczy implikuje istnienie jakiegoœ kodeksu moralnego. Spo³ecznoœci¹ jest bowiem zbiorowisko ludzi, staraj¹cych siê unikaæ takich celowych zachowañ, które sprawia³yby k³opot lub cierpienie innym cz³onkom grupy. Inaczej mówi¹c, chodzi tu o grupê osób rozpoznaj¹cych moralny obowi¹zek wzglêdem siebie. W zwi¹zku z tym etykê charakteryzuje Toulmin jako czêœæ procesu, przez który pragnienia i dzia³ania cz³onków spo³ecznoœci s¹ ze sob¹ harmonizowane 3, a jej podstawow¹ funkcjê okreœla jako korelowanie naszych uczuæ i zachowañ w taki sposób, aby wype³niæ cele i pragnienia ka dego z nas na tyle, na ile jest to mo liwe 4. Analiza ta prowadzi do zidentyfikowania czterech typów argumentów moralnych, mianowicie deontycznych, teleologicznych, tych dotycz¹cych zasad oraz dotycz¹cych stylów ycia. 3 S.E. Toulmin, An Examination of the Place of Reason in Ethics, Cambridge University Press, Cambridge 1958, s Ibidem, s. 137.

4 10 Kosmopolis An Examination niemal natychmiast zyska³a szeroki rozg³os w œwiecie akademickim, wywo³uj¹c liczne dyskusje na temat argumentacji etycznej i przyczyniaj¹c siê do powstania tzw. szko³y analitycznej w metaetyce. Dla samego Toulmina zaœ by³a tak e pierwszym krokiem ku sformu³owaniu pozaformalnej teorii argumentacji, któr¹ w pe³niejszym wymiarze zawar³ w ksi¹ ce The Uses of Argument z 1958 roku. The Uses, bêd¹ca krytyk¹ wymierzon¹ w logikê tradycyjn¹, przede wszystkim w sylogistykê, w stanowi³a swoisty prze³om w karierze zawodowej Toulmina. Praca ta spotka³a siê w Anglii z ostr¹ krytyk¹ ze strony filozofów o logicznej proweniencji, a w samym Cambridge wywo³a³a oburzenie. Sam Toulmin wspomina³, e po jej wydaniu dawny opiekun naukowy Richard Braithwaite, który odczyta³ j¹ jako bezpoœredni atak na swoje w³asne stanowisko, obrazi³ siê i przez kolejnych dwadzieœcia lat nie zamieni³ s³owa z by³ym podopiecznym 5. Tymczasem w Stanach Zjednoczonych ksi¹ - kê tê przyjêto bardzo pozytywnie, zw³aszcza w krêgach zwi¹zanych z retoryk¹ i studiami komunikacyjnymi, uznaj¹c j¹ za filozoficzn¹ podstawê badañ w tych w³aœnie dziedzinach. Toulmin przekonany jest, e tradycyjna logika nie jest kompletnym narzêdziem racjonalnoœci. W The Uses wychodzi od spostrze enia, e regu³y logiki formalnej i matematyki nie stanowi¹ podstawy tego, co decyduje o formie, skutecznoœci i wa noœci praktycznych argumentów. Struktury argumentacji, ju w warstwie podstawowej, s¹ bardziej z³o one od stosunkowo prostych schematów logicznych typu przes³anka druga przes³anka (...) wniosek. Formalnemu, logiczno-matematycznemu modelowi przeciwstawia filozof model inspirowany jurystyk¹, wed³ug którego zasady argumentacji teoretycznej s¹ bardziej ogólnymi wersjami zasad, na jakich opiera siê prawoznawstwo. Rozwijaj¹c tê analogiê, Toulmin utrzymuje, e takie wypowiedzi, jak: pokazywanie zasadnoœci roszczeñ, interpretowanie jakiegoœ przepisu prawnego lub dyskutowanie jego wa noœci, ¹danie uchylenia jakiegoœ prawa, proœba o uznanie okolicznoœci ³agodz¹cych, orzeczenia winy i kary, w odpowiednio zmienionej postaci, w rzeczywistoœci stosowane s¹ równie w dyskursie filozoficznym. Wnioskowania w³aœciwe naukom stricte formalnym Toulmin nazywa analitycznymi lub teoretycznymi, a wszelkie inne substancjalnymi lub praktycznymi. Wniosek argumentu analitycznego nie zawiera niczego wiêcej ponad to, co zawarte jest w przes³ankach. Natomiast konkluzja argumentu substancjalnego wykracza poza informacje zawarte w danych [data, grounds]. U ywaj¹c argumentów analitycznych, usi³ujemy oprzeæ ich twierdzenia na niezmiennych i uniwersalnych zasadach; nie dopuszczaj¹ one wyj¹tków i nie uwzglêdniaj¹ specyficznych warunków, w których dana 5 Por. S.E. Toulmin, Return to Reason, Harvard University Press, Cambridge 2002, s. 11; a tak e:

5 Filozoficzna droga Stephena E. Toulmina 11 konkluzja mo e byæ prawdziwa. Tymczasem w argumentacji substancjalnej twierdzenia wpisane s¹ w konkretny, równie czasowy, kontekst danej sytuacji. Argumentacja analityczna prowadzi zatem do filozoficznego absolutyzmu. Toulmin usi³uje znaleÿæ drogê, która uniknê³aby zarówno absolutyzmu, jak i relatywizmu. Formu³uje on model argumentu praktycznego, który, jego zdaniem, spe³nia powy szy wymóg. Podstawow¹ funkcj¹ argumentu substancjalnego jest uzasadnianie roszczeñ [justifying claims], a nie analityczne inferencje od przes³anek do wniosku. Ogólny schemat argumentu praktycznego sk³ada siê z szeœciu elementów: claim (roszczenie), data (grounds) (podstawy, dane), warrant (uzasadnienie, gwarancja), modal qualifiers (operatory modalne, jak wyra enia przypuszczalnie, niemal z ca³¹ pewnoœci¹ ), backing (wsparcie), rebuttal (odparcie, przeciwdowód ). Toulmin podaje miêdzy innymi nastêpuj¹cy przyk³ad 6 : (D) Petersen jest Szwedem Æ wiêc, (Q) niemal na pewno, - (C) Petersen nie jest katolikiem poniewa chyba e (W) Szwedzi niemal nigdy (R) Petersen jest ksiêdzem nie s¹ katolikami na podstawie (B) Odsetek katolików w Szwecji wynosi poni ej 2% C [claim] jest tutaj konkluzj¹ pojêt¹ jako roszczenie wa noœciowe, D [data] s¹ danymi, czyli zdaniami o faktach, które przytaczamy na poparcie naszego roszczenia (konkluzji); W [warrant] jest regu³¹ inferencji, gwarancj¹ pozwalaj¹c¹ prawomocnie przejœæ od danych do konkluzji. B [backing], czyli wsparcie, jest zdaniem o faktach, które uzasadnia prawomocnoœæ regu³y inferencji W, a jego treœæ zmienia siê zale nie od dziedziny argumentu. Natomiast Q [qualifier] jest wspó³czynnikiem modalnym, którego zadaniem jest okreœliæ stopieñ pewnoœci, z jakim konkluzjê mo na przyj¹æ, zazwyczaj za pomoc¹ s³ów prawdopodobnie, niemal na pewno, z pewnoœci¹. Zadaniem R [rebuttal], czyli przeciwdowodu (odparcia), jest wskazaæ na ewentualne okolicznoœci przemawiaj¹ce za odrzuceniem roszczenia. 6 S.E. Toulmin, The Uses of Argument, Cambridge University Press, Cambridge 1958, s

6 12 Kosmopolis Choæ w niektórych dziedzinach wzorem racjonalnoœci s¹ inferencje analityczne, to ludzk¹ racjonalnoœæ, zdaniem Toulmina, adekwatnie odzwierciedlaj¹ argumenty praktyczne. Nie wyci¹ga on jednak wniosku, e logikê formaln¹ nale y odrzuciæ, ale e zakres jej obowi¹zywania jest stosunkowo w¹ski. Dlatego te s¹dzi, e próby formalizacji nauk i narzucanie im formalnego idea³u racjonalnoœci obarcza te nauki b³êdem absolutyzmu, wypaczaj¹c wyj¹tkowy i szczególny charakter tych dziedzin. Kolejn¹ prze³omow¹ ksi¹ k¹ Toulmina jest wydana w 1972 roku Human Understanding. Ta ponadpiêæsetstronicowa praca stanowiæ mia³a pierwsz¹ czêœæ monumentalnej trylogii, ukazuj¹cej mo liwie pe³ny, nowy epistemiczny autoportret 7 cz³owieka, który zast¹pi³by siedemnastowieczny obraz ludzkiej racjonalnoœci. Ca³ego przedsiêwziêcia Toulmin nie zrealizowa³ jednak do koñca, a tom wydany jako pierwszy funkcjonuje jako samodzielna ca³oœæ. Filozof podejmuje w nim przede wszystkim problem racjonalnoœci naukowej, bêd¹cej w zamierzeniu autora rozszerzeniem i uzupe³nieniem koncepcji racjonalnoœci zawartej w jego teorii argumentacji. Toulmin wychodzi od omówienia g³ównych presupozycji siedemnastowiecznego logicznego idea³u racjonalnoœci naukowej i wskazuje na wyczerpanie siê tego idea³u w XX wieku. W jego ujêciu, wzorzec ten opiera³ siê na trzech g³ównych filarach: po pierwsze, za³o eniu o sta³oœci i niezmiennoœci natury oraz odpowiadaj¹cej im sta³oœci i uniwersalnoœci zasad myœlenia; po drugie, sztywnym oddzieleniu materii od umys³u oraz zasad rz¹dz¹cych materi¹ od zasad rz¹dz¹cych myœleniem; po trzecie, przekonaniu, e jedynym s³usznym wzorem racjonalnoœci naukowej jest geometria euklidesowa. Porzucenie powy szych za³o eñ prowadzi Toulmina do ujêcia racjonalnoœci jako procesu dynamicznego, w którym pojêcia zmieniaj¹ siê w zale noœci od przemawiaj¹cych za ich zmian¹ racji i zewnêtrznych warunków. Pojêcia powtarza autor z naciskiem za S. Kierkegaardem tak jak jednostki, maj¹ sw¹ historiê i w równie niewielkim stopniu potrafi¹ ostaæ siê przed naporem czasu 8. W zwi¹zku z tym: Cz³owiek okazuje sw¹ racjonalnoœæ nie przez przywi¹zanie do sta³ych idei, stereotypowych procedur czy niezmiennych pojêæ, lecz przez sposób oraz okolicznoœci [occasions], w których zmienia te idee, procedury i pojêcia 9. Racjonalna jest wiêc przede wszystkim krytyczna postawa cz³owieka, czy te spo³ecznoœci naukowców, ich ( ) gotowoœæ do reagowania na nowe sytuacje z otwartym umys³em do uznania niedoci¹gniêæ wczeœniejszych procedur i wyjœcia poza nie S.E. Toulmin, Human Understanding, Vol. I: General Introduction and Part 1: The Collective Use and Evolution of Concepts, Princeton University Press, Princeton 1972, s S. Kierkegaard, Pojêcie ironii z nieustaj¹cym odniesieniem do Sokratesa, prze³. A. Djakowska, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999, s S.E. Toulmin, Human Understanding, op. cit., s. X. 10 Ibidem, s. VII-VIII.

7 Filozoficzna droga Stephena E. Toulmina 13 Nastêpnie przechodzi Toulmin do dok³adniejszej analizy filozoficznego problemu zmiany pojêciowej oraz omówienia prób rozwi¹zania go przez absolutyzm którego przyk³adem jest filozofia Gottloba Fregego a tak e przez relatywizm, reprezentowany przez Robina G. Collingwooda i Thomasa S. Kuhna. Na tym tle autor Human Understanding przedstawia opracowan¹ przez siebie ewolucyjn¹ teoriê rozwoju pojêciowego, bêd¹c¹ prób¹ odnalezienia drogi poœredniej miêdzy absolutyzmem i relatywizmem. Przedstawia wiêc opieraj¹c siê na ustaleniach historii nauki takie ujêcie rozwoju nauki, w którym pojêcia rozwijaj¹ siê ewolucyjnie, wed³ug mechanizmów analogicznych do tych, które rz¹dz¹ rozwojem organizmów biologicznych. Odrzuciwszy siedemnastowieczny aksjomat mówi¹cy o skrajnym dualizmie œwiadomoœci i materii, z którego wynika³o tak e przekonanie, e procesy myœli wyjaœniaæ nale y w kategoriach ca³kowicie odmiennych od tych, które stosujemy do œwiata przyrodniczego (poniewa myœlenie, a wiêc i racjonalnoœæ przypisaæ mo emy tylko istotom œwiadomym, œwiadomoœæ zaœ jest czymœ z istoty ró nym od przyrody), Toulmin nie waha siê wykorzystaæ podstawowych pojêæ Darwinowskiej teorii ewolucji gatunków do analizy ludzkiej racjonalnoœci. Podkreœla tym samym, e na kszta³t naszych racjonalnych procedur i pojêæ ma równie wp³yw, przynajmniej czêœciowy, œrodowisko, w którym funkcjonujemy, i wp³ywu tego nie mo na pomin¹æ. Nawi¹zuj¹c aczkolwiek w doœæ luÿny sposób do wypracowanego przez Karola Darwina w O powstawaniu gatunków aparatu pojêciowego, przyjmuje Toulmin, e rozwój pojêciowy rz¹dzi siê prawami innowacji i selekcji. Konstatuje, e w nauce zawsze, a nie tylko w okresie kryzysu (jak twierdzi³ Kuhn) wystêpuj¹ jakieœ elementy wariacji, czyli próbne odmiany pojêciowe (innowacje), które oferuj¹ nowe, odmienne podejœcia i nowe rozwi¹zania. Niektóre z nich zale nie od ich zdolnoœci przystosowawczej wcielane s¹ do obowi¹zuj¹cego kanonu pojêæ i procedur, po czym same staj¹ siê punktem startowym czy punktem odniesienia nowych wariacji. Zdarzyæ siê mo e, e niektóre z nowych elementów zastêpuj¹ stare pojêcia lub ca³e teorie: dzieje siê tak, kiedy stary paradygmat przestaje spe³niaæ swoje funkcje w sposób zadowalaj¹cy, a proponowane nowe warianty okazuj¹ siê bardziej funkcjonalne i lepiej spe³niaj¹ stawiane im wymogi. Jednak e zaistnieæ mo e równie sytuacja odwrotna, mianowicie taka, e wszystkie nowe, próbne warianty s¹ skutecznie eliminowane przez bardzo d³ugi czas, a uznawane dotychczas pojêcia nie wymagaj¹ ulepszeñ i przeformu³owañ, gdy spe³niaj¹ sw¹ dotychczasow¹ funkcjê bez zarzutu; takie teorie wydaj¹ nam siê wówczas trwa³e i ponadczasowe. Za pojawianie siê nowych odmian pojêciowych odpowiada mechanizm innowacji, a utrwalanie wybranych wariantów podporz¹dkowane jest mechanizmowi selekcji 11, czyli doboru. 11 Ibidem, s

8 14 Kosmopolis Przyj¹wszy powy szy projekt, Toulmin rezygnuje z kategorii sta³ego systemu logicznego na rzecz zmieniaj¹cych siê populacji pojêciowych 12. W modelu tym pojêcia zasadniczo nie tworz¹ spójnego systemu formalnego, lecz zwi¹zane s¹ ze sob¹ w luÿniejszy sposób, na wzór biologicznej populacji organizmów. Istnienie ka dego z tych pojêæ w obrêbie populacji uzale nione jest od jego funkcjonalnoœci i przystosowania do warunków stawianych mu przez œrodowisko, a wymiana jednego lub kilku z nich na inne nie musi poci¹gaæ za sob¹ zmiany ca³ej populacji. W ten sposób trwanie danego paradygmatu uwarunkowane jest funkcjonalnoœci¹ i adaptywnoœci¹ (zdolnoœci¹ przystosowawcz¹) jego aparatu pojêciowego. W tym te sensie racjonalnoœæ nauki jest racjonalnoœci¹ ekologiczn¹. W napisanej pod koniec lat osiemdziesi¹tych Kosmopolis Toulmin przedstawia swoj¹ wizjê epoki nowoczesnej. Analizuje w quasi-wittgensteinowskim stylu ró ne konteksty, w jakich wystêpuj¹ s³owa nowoczesny i nowoczesnoœæ, sposoby ich u ycia w potocznym jêzyku angielskim, oraz znaczenia nadawane tym terminom przez historyków, artystów czy filozofów. Warto tutaj podkreœliæ, e rozpatrywany w ten sposób termin nowoczesnoœæ nie zawsze pokrywa siê z polskim znaczeniem tego s³owa. W jednym bowiem sensie jest on równoznaczny z polskimi okreœleniami nowo- ytnoœæ, epoka nowo ytna, w innym u ywany jest przez autora w sposób odpowiadaj¹cy s³owom modernizm sztuka nowoczesna, malarstwo nowoczesne, nowoczesna architektura, w innym jeszcze oznacza to, co przez wyra enie to rozumiej¹ komentowani przez Toulmina filozofowie, jak R. Rorty, J. Habermas, czy J.F. Lyotard. Analiza ta ma na celu odszukanie korzeni oraz wyró niaj¹cych cech epoki nowoczesnej i pocz¹tki te Toulmin po interesuj¹cej analizie historycznej odnajduje w renesansowej postawie Montaigne a i innych humanistów. Przekonuje, e postawa ta charakteryzowa³a siê sceptycyzmem, rezygnacj¹ z poszukiwania prawdy absolutnej i niezbitej pewnoœci, tolerancj¹ odmiennych opinii i obyczajów, szacunkiem dla wiedzy faktograficznej, takiej jak historia czy etnografia, oraz trosk¹ o problemy praktyczne, maj¹ce znaczenie dla ycia konkretnych ludzi. Oprócz tego chronologicznie pierwszego Ÿród³a nowoczesnej ery, jej drugi pocz¹tek stanowi nowo ytny racjonalizm, przez d³ugi czas uwa any za najwa niejszy fundament nowoczesnoœci, koncentruj¹cy siê na poszukiwaniu ca³kowitej pewnoœci, absolutnej prawdy oraz kwestiach abstrakcyjnych, stricte teoretycznych. Toulmin twierdzi zatem, e epoka nowo ytna rozwija³a siê zasadniczo po dwóch ró nych, ale dope³niaj¹cych siê trajektoriach: jako tradycja nauk œcis³ych, której g³ównym fundatorem by³ Kartezjusz, i jako tradycja humanistyczna, które twórcami byli myœliciele renesansowi. Tradycje te oddzieli³y siê od siebie w pierwszej po³owie XVII wieku i przez kolejnych 12 Ibidem, s

9 Filozoficzna droga Stephena E. Toulmina 15 trzysta lat dziedzictwo humanistyczne by³o przewa nie lekcewa one, a szeroko pojêty racjonalizm cieszy³ siê powszechnym szacunkiem. Przyczyn tego stanu rzeczy, tzn. przejœcia od renesansowego humanizmu do siedemnastowiecznego racjonalizmu i zmiany ogniska zainteresowania z problemów praktycznych na kwestie teoretyczne, upatruje Toulmin w czymœ, co moglibyœmy nazwaæ interesem kosmologicznym, a œciœlej kosmopolitycznym. Tytu³owe kosmopolis, za pomoc¹ którego Toulmin ilustruje tê kwestiê, jest pojêciem utworzonym ze s³ów kosmos (porz¹dek natury, wszechœwiata) i polis (porz¹dek ludzki, urz¹dzenie œwiata spo³ecznego), a wyra aæ ma zwi¹zek ludzkiego myœlenia o porz¹dku spo³ecznym z przyjêtym w danym okresie obrazem œwiata fizycznego, kosmosu. Toulmin dowodzi, e nasza aktywnoœæ intelektualna, a przede wszystkim naukowy wizerunek œwiata oraz relacji i praw w nim istniej¹cych, nie ma charakteru w pe³ni autonomicznego, lecz s³u y tak e uprawomocnieniu okreœlonego ³adu politycznego, dostarczaj¹c wzoru stosunków spo³ecznych, które powszechnie uwa a siê za zgodne z natur¹. W tym te sensie Newtonowski obraz œwiata, razem z Kartezjañsk¹ filozofi¹ i Hobbesowsk¹ teori¹ polityczn¹, sprzyja³ legitymizacji narodowych monarchii absolutnych. Podobnie rzecz mo na uj¹æ odnoœnie do przejœcia od renesansu do filozofii siedemnastowiecznej, chodzi mianowicie o to, e racjonalizm stanowi³ teoretyczny fundament nie tylko nowego obrazu œwiata, ale równie powstaj¹cej po wyniszczaj¹cych wojnach religijnych nowej struktury spo³ecznej Europy, czyli systemu suwerennych pañstw narodowych. Toulmin uznaje, podobnie jak wspó³czeœni krytycy nowoczesnoœci, e Kartezjañski projekt filozoficzny, wraz z Newtonowsk¹ struktur¹ idei fizycznych i polityczn¹ teori¹ pañstwa narodowego, uleg³ dziœ wyczerpaniu. Stara siê wiêc okreœliæ perspektywy otwieraj¹ce siê przed nami w przysz³oœci i wyznaczyæ mo liwe ramy nowego, niejako ponowoczesnego kosmopolis. Filozof podkreœla jednak przy tym, e w zdefiniowanym przez niego sensie nowoczesnoœæ, która ma swe w³aœciwe, wczeœniejsze Ÿród³o w sceptycznej, tolerancyjnej postawie Montaigne a, nie dobieg³a jeszcze koñca, lecz dopiero zaczyna naprawdê dochodziæ do g³osu. Dlatego pomys³em Toulmina na dalszy ci¹g nowoczesnoœci jest pogodzenie ze sob¹ tradycji renesansowego humanizmu oraz dziedzictwa nauk œcis³ych. W kosmologicznym natomiast wymiarze za model w³aœciwego myœlenia zarówno o œwiecie, jak i porz¹dku spo³eczno-politycznym s³u yæ ma ekologiczny wizerunek natury, ukazuj¹cy wzajemn¹ zale noœæ od siebie wszystkich istot yj¹cych, promuj¹cy relacje symbiozy i pokojowego wspó³istnienia, przejawiaj¹cy troskê o to, co odmienne, wyj¹tkowe i szczegó³owe. Pragnieniem autora jest, aby w sferze politycznej dawny wizerunek Hobbesowskiego Lewiatana, czyli potê nego, narodowego pañstwa absolutnego maj¹cego jedno, centralne Ÿród³o w³adzy i rz¹dzonego g³ównie za pomoc¹ si³y zast¹piæ obrazem Luliputu z Podró y Guliwera Jonathana Swifta. W tym drugim

10 przypadku w³adza nale y do wielu mniejszych i s³abszych militarnie jednostek politycznych, które zgodnym, wspólnym dzia³aniem potrafi¹ przeciwstawiæ siê mocarstwowym zapêdom pañstw wielkich, wzorowanych na modelu Lewiatana. Kosmopolis jest pierwsz¹ przet³umaczon¹ na jêzyk polski prac¹ Toulmina. Ksi¹ ka ta wpisuje siê bezpoœrednio w dyskusjê dotycz¹c¹ modernizmu i postmodernizmu, jednak obecne s¹ w niej prawie wszystkie w¹tki rozwijane przez filozofa w du o bardziej skrupulatnej formie w latach wczeœniejszych, dlatego stanowi ona dobry punkt wyjœcia do bli szego zapoznania siê z jego dorobkiem. Niezale nie jednak od tego, jest ona ciekaw¹ i inspiruj¹c¹ aczkolwiek równie kontrowersyjn¹ prób¹ spojrzenia na nasz¹ intelektualn¹ historiê, zrozumienia kondycji cz³owieka wspó³czesnego oraz zasugerowania mu mo liwych, najbardziej korzystnych perspektyw przysz³oœci. Tomasz Zarêbski

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

Ida Kurcz. Psychologia języka i komunikacji

Ida Kurcz. Psychologia języka i komunikacji Ida Kurcz Psychologia języka i komunikacji Spis treœci PRZEDMOWA DO WYDANIA DRUGIEGO............................... 9 ROZDZIA I. PSYCHOLOGIA JÊZYKA A PSYCHOLINGWISTYKA I SOCJOLINGWISTYKA. UWAGI WSTÊPNE..................

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 1. Rozdział 2. XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa

Spis treści. Rozdział 1. Rozdział 2. XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa Spis treści XIII Przedmowa do wydania polskiego 1Przedmowa Rozdział 1 8 Badanie tajemnic psychiki i zachowania 11 Psychologia: definicje, cele i zadania 20 Historyczne podstawy psychologii 23 Wspó³czesne

Bardziej szczegółowo

Regionalna Karta Du ej Rodziny

Regionalna Karta Du ej Rodziny Szanowni Pañstwo! Wspieranie rodziny jest jednym z priorytetów polityki spo³ecznej zarówno kraju, jak i województwa lubelskiego. To zadanie szczególnie istotne w obliczu zachodz¹cych procesów demograficznych

Bardziej szczegółowo

Warto wiedzieæ - nietypowe uzale nienia NIETYPOWE UZALE NIENIA - uzale nienie od facebooka narkotyków czy leków. Czêœæ odciêtych od niego osób wykazuje objawy zespo³u abstynenckiego. Czuj¹ niepokój, gorzej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ

REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ I. ORGANIZACJA REGULAMIN RADY PEDAGOGICZNEJ 1. W skład Rady Pedagogicznej wchodzą wszyscy nauczyciele zatrudnieni w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Nowem. 2. Przewodniczącym Rady Pedagogicznej jest

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych

REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych REGULAMIN PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH Z ZAKRESU SOCJOTERAPII PEDAGOGICZNEJ 1 1. Niniejszy Regulamin praktyk pedagogicznych (zwany dalej Regulaminem), określa organizację i tok praktyk

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku

Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku Uchwała Nr... Rady Miejskiej Będzina z dnia... 2016 roku w sprawie określenia trybu powoływania członków oraz organizacji i trybu działania Będzińskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego?

Twój rodzaj CV. Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Twój rodzaj CV Jak wybrać odpowiedni rodzaj CV w zależności od doświadczenia i celu zawodowego? Odpowiedz sobie na pytanie: Na czym polega fenomen dobrego CV jakie informacje powinny być widoczne w dokumencie

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W TRZEBIECHOWIE ZA ROK 2014

INFORMACJA O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W TRZEBIECHOWIE ZA ROK 2014 GMINNA BIBLIOTEKyeLICZNA URZĄD 66-132 Trzebiechow. ul)quiechds)wska 2.-~ / / Trzeblechów dnkj. zoł podpis INFORMACJA O PRZEBIEGU WYKONANIA PLANU FINANSOWEGO GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W TRZEBIECHOWIE

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana nowelizacja Kodeksu pracy ma dwa cele. Po pierwsze, zmianę w przepisach Kodeksu pracy, zmierzającą do zapewnienia pracownikom ojcom adopcyjnym dziecka możliwości skorzystania

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

I. INFORMACJA O KOMITECIE AUDYTU. Podstawa prawna dzialania Komitetu Audytu

I. INFORMACJA O KOMITECIE AUDYTU. Podstawa prawna dzialania Komitetu Audytu w Przewodniczący Jan Robert Halina Podsekretarz Sprawozdanie z realizacji zadań Komitetu Audytu dla dzialów administracja publiczna, informatyzacja, łączność, wyznania religijne oraz mniejszości narodowej

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Nr z dnia Dyrektora PCPR w Lublinie KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW POWIATOWEGO CENTRUM POMOCY RODZINIE W LUBLINIE ROZDZIAŁ I Zasady ogólne 1 1. Kodeks wyznacza zasady postępowania

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe zasady oceniania. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania. obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym.

Przedmiotowe zasady oceniania. zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania. obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym. Przedmiotowe zasady oceniania zgodne z Wewnątrzszkolnymi Zasadami Oceniania obowiązującymi w XLIV Liceum Ogólnokształcącym. Przedmiot: biologia Nauczyciel przedmiotu: Anna Jasztal, Anna Woch 1. Formy sprawdzania

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne

STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO. Rozdział I. Postanowienia ogólne STATUT KOŁA NAUKOWEGO PRAWA MEDYCZNEGO Rozdział I. Postanowienia ogólne 1 Koło Naukowe Prawa Medycznego, zwane dalej Kołem, jest dobrowolną organizacją studencką. Funkcjonuje na Wydziale Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA H1P_W03 H1P_W01 S1P_W01 H1P_W02 S1P_W06 H1P_W05

EFEKTY KSZTAŁCENIA H1P_W03 H1P_W01 S1P_W01 H1P_W02 S1P_W06 H1P_W05 Nazwa kierunku studiów: Pedagogika Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: praktyczny EFEKTY KSZTAŁCENIA Efekty kształcenia dla kierunku K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 Efekty kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wyprawka szkolna 2015/16

Wyprawka szkolna 2015/16 Wyprawka szkolna 2015/16 Pomocą w formie dofinansowania zakupu podręczników do kształcenia ogólnego lub podręczników do kształcenia w zawodach, dopuszczonych do użytku szkolnego przez ministra właściwego

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ

Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 47 poz. 480 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA I OPIEKI SPOŁECZNEJ z dnia 11 maja 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad powoływania i finansowania oraz trybu działania

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum 1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego informatyki w gimnazjum Obowiązująca podstawa programowa nauczania informatyki w gimnazjum, w odniesieniu do propozycji realizacji tych zagadnień w podręcznikach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof Staryk Sygn. akt II UK 27/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 lutego 2016 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Jolanta Frańczak (sprawozdawca) SSN Krzysztof

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH

ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Załącznik do uchwały KNF z dnia 2 października 2008 r. ZASADY REKLAMOWANIA USŁUG BANKOWYCH Reklama i informacja reklamowa jest istotnym instrumentem komunikowania się z obecnymi jak i potencjalnymi klientami

Bardziej szczegółowo

Pytania do treści Specyfikacji wraz z odpowiedziami oraz zmiana treści SIWZ.

Pytania do treści Specyfikacji wraz z odpowiedziami oraz zmiana treści SIWZ. URZĄD PATENTOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DYREKTOR GENERALNY Warszawa, dnia 08.04.2013 r. Do Wykonawców Pytania do treści Specyfikacji wraz z odpowiedziami oraz zmiana treści SIWZ. Dotyczy: Postępowania

Bardziej szczegółowo

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo

Marketing us³ug w teorii i praktyce. Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski. Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy

Marketing us³ug w teorii i praktyce. Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski. Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy Marketing us³ug w teorii i praktyce Jolanta Radkowska Krzysztof Radkowski seria wydawnicza Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej im. Witelona w Legnicy Jolanta

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Agnieszka Kowalska,,, Artur Kowalski Publikacja stanowi kompendium wiedzy na 2010 rok dotyczące

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011

REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 REGULAMIN ZADANIA KONKURENCJI CASE STUDY V OGOLNOPOLSKIEGO KONKURSU BEST EGINEERING COMPETITION 2011 Cel zadania: Zaplanować 20-letni plan rozwoju energetyki elektrycznej w Polsce uwzględniając obecny

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawcy. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r.

Wnioskodawcy. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r. Warszawa, dnia 15 czerwca 2011 r. My, niŝej podpisani radni składamy na ręce Przewodniczącego Rady Dzielnicy Białołęka wniosek o zwołanie nadzwyczajnej sesji Rady dzielnicy Białołęka. Jednocześnie wnioskujemy

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

UWAGA RODZICE!!! DOFINANSOWANIE ZAKUPU PODRĘCZNIKÓW WYPRAWKA SZKOLNA 2015/2016

UWAGA RODZICE!!! DOFINANSOWANIE ZAKUPU PODRĘCZNIKÓW WYPRAWKA SZKOLNA 2015/2016 UWAGA RODZICE!!! DOFINANSOWANIE ZAKUPU PODRĘCZNIKÓW WYPRAWKA SZKOLNA 2015/2016 Do kogo kierowana jest pomoc? W roku szkolnym 2015/2016 pomoc skierowana zostaje do: uczniów klasy III szkoły podstawowej,

Bardziej szczegółowo

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy

UMOWA PARTNERSKA. z siedzibą w ( - ) przy, wpisanym do prowadzonego przez pod numerem, reprezentowanym przez: - i - Przedmiot umowy UMOWA PARTNERSKA zawarta w Warszawie w dniu r. pomiędzy: Izbą Gospodarki Elektronicznej z siedzibą w Warszawie (00-640) przy ul. Mokotowskiej 1, wpisanej do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ NOWA www.nowa-amerika.net AMERIKA ORGANIZACJE POZARZĄDOWE A PROGRAM EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ STANOWISKO ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH POLSKO-NIEMIECKIEGO REGIONU PRZYGRANICZNEGO 1 Przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

WYPRAWKA SZKOLNA 2015

WYPRAWKA SZKOLNA 2015 WYPRAWKA SZKOLNA 2015 Pion Edukacji i Usług Społecznych Urzędu Miejskiego w Śremie informuje, że w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2015r. Wyprawka szkolna można skorzystać z pomocy na dofinansowanie:

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05

ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05 ZARZĄDZENIE Nr Or/9/Z/05 Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski z dnia 6 kwietnia 2005r. w sprawie udzielenia dnia wolnego od pracy Działając na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów

revati.pl Drukarnia internetowa Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych rozwi¹zania dla poligrafii Na 100% procent wiêcej klientów revati.pl rozwi¹zania dla poligrafii Systemy do sprzeda y us³ug poligraficznych w internecie Drukarnia Szybki kontakt z klientem Obs³uga zapytañ ofertowych Na 100% procent wiêcej klientów drukarnia drukarnia

Bardziej szczegółowo

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu

Program Internet Start Up. WejdŸ do gry. Autor Programu. Partner Programu Program Internet Start Up WejdŸ do gry Autor Programu Partner Programu Program doradztwa prawnego Kancelarii Wierzbowski Eversheds dla projektów zwi¹zanych z internetem i nowymi technologiami www.internetstartup.pl

Bardziej szczegółowo

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony

Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony Uwagi ogólne Definicja umowy Umowa o pracę stanowi dokument stwierdzający zatrudnienie w ramach stosunku pracy. Według ustawowej definicji jest to zgodne oświadczenie

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny BM Medical S.A.

Raport kwartalny BM Medical S.A. Raport kwartalny BM Medical S.A. IV kwartał 2011r. Warszawa, 14 lutego 2012r. ZAWARTOŚĆ RAPORTU KWARTALNEGO: 1. PODSTAWOWE DANE O EMITENCIE 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej

Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej biblioteczka zamówień publicznych Agata Hryc-Ląd Małgorzata Skóra Zakupy poniżej 30.000 euro Zamówienia w procedurze krajowej i unijnej Nowe progi w zamówieniach publicznych 2014 Agata Hryc-Ląd Małgorzata

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec

Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Bezpieczna dzielnica - bezpieczny mieszkaniec Program realizowany w ramach Miejskiego Programu Zapobiegania Przestępczości oraz Ochrony Bezpieczeństwa Obywateli i Porządku Publicznego. Miejski Program

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia z etyką. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia z etyką. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Filozofia z etyką 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: studia pierwszego stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: I/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA

INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW ZADANIA INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKÓW ZAWODÓW 1. Zawody III stopnia trwają 150 min. 2. Arkusz egzaminacyjny składa się z 2 pytań otwartych o charakterze problemowym, 1 pytania opisowego i 1 mini testu składającego

Bardziej szczegółowo

UMOWA PORĘCZENIA NR [***]

UMOWA PORĘCZENIA NR [***] UMOWA PORĘCZENIA NR [***] zawarta w [***], w dniu [***] r., pomiędzy: _ z siedzibą w, ul., ( - ), wpisaną do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy, Wydział

Bardziej szczegółowo

1) BENEFICJENT (ZAMAWIAJĄCY):

1) BENEFICJENT (ZAMAWIAJĄCY): Marcelów, dn. 05.06.2012 r. Zapytanie ofertowe Mając na względzie postanowienia i obowiązki wynikające ze stosowania zasady konkurencyjności oraz zasady efektywnego zarządzania finansami obowiązującej

Bardziej szczegółowo

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH

NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH NOWELIZACJA USTAWY PRAWO O STOWARZYSZENIACH Stowarzyszenie opiera swoją działalność na pracy społecznej swoich członków. Do prowadzenia swych spraw stowarzyszenie może zatrudniać pracowników, w tym swoich

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r.

Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. Zarządzenie Nr 4851/2014 Prezydenta Miasta Radomia z dnia 18 marca 2014 r. w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania, wydawania i użytkowania Karty Rodzina Plus. Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6a i

Bardziej szczegółowo

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska

Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Załącznik nr 1 do Lokalnej Strategii Rozwoju na lata 2008-2015 Regulamin Obrad Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Ziemia Bielska Przepisy ogólne 1 1. Walne Zebranie Członków

Bardziej szczegółowo

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE

Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE Komentarz do prac egzaminacyjnych w zawodzie technik administracji 343[01] ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE OKE Kraków 2012 Zadanie egzaminacyjne zostało opracowane

Bardziej szczegółowo

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000

INSTYTUCJE WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WARSZAWA, LIPIEC 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

Pani Janina Kula Przewodnicząca Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Garwolinie. ul. Sportowa 5 08-400 Garwolin

Pani Janina Kula Przewodnicząca Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Garwolinie. ul. Sportowa 5 08-400 Garwolin WOJEWODA MAZOWIECKI WPS-V.431.3.2015 Warszawa 19.05.2015r. Pani Janina Kula Przewodnicząca Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Garwolinie ul. Sportowa 5 08-400 Garwolin WYSTĄPIENIE

Bardziej szczegółowo

ZAMAWIAJĄCY: ZAPYTANIE OFERTOWE

ZAMAWIAJĄCY: ZAPYTANIE OFERTOWE Opinogóra Górna, dn. 10.03.2014r. GOPS.2311.4.2014 ZAMAWIAJĄCY: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Opinogórze Górnej ul. Krasińskiego 4, 06-406 Opinogóra Górna ZAPYTANIE OFERTOWE dla przedmiotu zamówienia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIA DODATKOWE DO OGÓLNYCH WARUNKÓW GRUPOWEGO UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE KREDYTOBIORCÓW Kod warunków: KBGP30 Kod zmiany: DPM0004 Wprowadza się następujące zmiany w ogólnych warunkach grupowego ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Dokumenty regulujące kwestie prawne związane z awansem zawodowym. ustawa z dnia 15 lipca 2004 r.

Dokumenty regulujące kwestie prawne związane z awansem zawodowym. ustawa z dnia 15 lipca 2004 r. Dokumenty regulujące kwestie prawne związane z awansem zawodowym ustawa z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta a oraz o zmianie niektórych innych ustaw 1) ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. -

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 4/2014/2015 Rady Pedagogicznej Zespołu szkół im. Władysława Reymonta w Lipiej Górze z dnia 27 sierpnia 2014 roku

Uchwała nr 4/2014/2015 Rady Pedagogicznej Zespołu szkół im. Władysława Reymonta w Lipiej Górze z dnia 27 sierpnia 2014 roku ZSLG.0160.22.2014 Uchwała nr 4/2014/2015 Rady Pedagogicznej Zespołu szkół im. Władysława Reymonta w Lipiej Górze z dnia 27 sierpnia 2014 roku W sprawie: zmian w Statucie Szkoły Na podstawie art.50 ust.

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców 1. Na podstawie art.53 ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis zamówienia

Szczegółowy opis zamówienia ZFE-II.042.2. 24.2015 Szczegółowy opis zamówienia I. Zasady przeprowadzenia procedury zamówienia 1. Zamówienie realizowane jest na podstawie art.70 1 i 70 3 70 5 Kodeksu Cywilnego ( Dz. U. z 2014 r. poz.

Bardziej szczegółowo

tróżka Źródło: www.fotolia.pl

tróżka Źródło: www.fotolia.pl Ogród na tarasie Wiele bylin przeżywa właśnie pełnię swego rozkwitu, ale nie jest jeszcze za późno, aby dosadzić nowe efektowne rośliny i wzbogacić swój taras niezwykłymi aranżacjami. tróżka Źródło: www.fotolia.pl

Bardziej szczegółowo

TADEUSZ ŒLIPKO SJ ZARYS ETYKI OGÓLNEJ. Wydanie V

TADEUSZ ŒLIPKO SJ ZARYS ETYKI OGÓLNEJ. Wydanie V TADEUSZ ŒLIPKO SJ ZARYS ETYKI OGÓLNEJ Wydanie V Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŒCI Od Autora 17 Etyka chrzeœcijañska: czym jest, jej potrzeba i zadania 19 Rozdzia³ II. Etyka chrzeœcijañska a wspó³czesne

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok

Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok Formularz Zgłoszeniowy propozycji zadania do Szczecińskiego Budżetu Obywatelskiego na 2016 rok 1. KONTAKT DO AUTORA/AUTORÓW PROPOZYCJI ZADANIA (OBOWIĄZKOWE) UWAGA: W PRZYPADKU NIEWYRAŻENIA ZGODY PRZEZ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ Warszawa kwiecień 2013 Przyjęty na XXV Walnym Zgromadzeniu ZBP w dniu 18 kwietnia 2013 r. 1. Komisja Etyki Bankowej, zwana dalej Komisją, działa przy Związku Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

KOŚCIERZYNA, 09.10.2014 r.

KOŚCIERZYNA, 09.10.2014 r. LXI SESJA RADY POWIATU KOŚCIERSKIEGO KOŚCIERZYNA, 09.10.2014 r. Rada Powiatu Kościerskiego Przewodniczący Rady Powiatu Józef Modrzejewski Kościerzyna, dnia 30 września 2014 r. RZP-R.0002.14.1.2014 Pani/Pan.

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik ochrony fizycznej osób i mienia 515[01]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 19 Strona 2 z 19 Strona 3 z 19 Strona 4 z 19 Strona 5 z 19 Strona 6 z 19 Strona 7 z 19 W pracy egzaminacyjnej oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej II. Założenia do projektu

Bardziej szczegółowo

PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM. opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS

PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM. opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS PLANY WYNIKOWE W ZAKRESIE III KLASY GIMNAZJUM opracowane na podstawie materia³ów katechetycznych Jezus prowadzi i zbawia z serii W DRODZE DO EMAUS Dzia³anie nauczyciela, w tym równie katechety, jest œciœle

Bardziej szczegółowo

do kwoty 175 zł do kwoty 225 zł

do kwoty 175 zł do kwoty 225 zł Informacja w sprawie dofinansowania zakupu podręczników i materiałów edukacyjnych w ramach Rządowego programu pomocy uczniom w 2015 roku - Wyprawka szkolna W związku z uchwałą Rady Ministrów Nr 80/2015

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY STASZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2009 Załącznik Nr 1 do uchwały Nr XLIII/356/08 Rady Miejskiej w Staszowie z dnia 23. 12.2008r sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Staszów z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność

Bardziej szczegółowo

Niniejszy ebook jest własnością prywatną.

Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejszy ebook jest własnością prywatną. Niniejsza publikacja, ani żadna jej część, nie może być kopiowana, ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana, powielana, ani odczytywana w środkach publicznego

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO

ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO ARKUSZ OCENY OKRESOWEJ PRACOWNIKA NIEBĘDĄCEGO NAUCZYCIELEM AKADEMICKIM WARSZAWSKIEGO UNIWERSYTETU MEDYCZNEGO Załącznik nr 1 Ocena a administracyjnego i bibliotecznego I. Dane dotyczące ocenianego a Dane

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego.

Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO. z dnia 28 października 2014 r. Tczewskiego. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 13 listopada 2014 r. Poz. 3763 UCHWAŁA NR L/327/14 RADY POWIATU TCZEWSKIEGO z dnia 28 października 2014 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne pracownika

Zabezpieczenie społeczne pracownika Zabezpieczenie społeczne pracownika Swoboda przemieszczania się osób w obrębie Unii Europejskiej oraz możliwość podejmowania pracy w różnych państwach Wspólnoty wpłynęły na potrzebę skoordynowania systemów

Bardziej szczegółowo