SPRAWIEDLIWOŚĆ. okresu transformacji. przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji MODELE ROZLICZEŃ Z PRZESZŁOŚCIĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPRAWIEDLIWOŚĆ. okresu transformacji. przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji MODELE ROZLICZEŃ Z PRZESZŁOŚCIĄ"

Transkrypt

1 SPRAWIEDLIWOŚĆ okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji MODELE ROZLICZEŃ Z PRZESZŁOŚCIĄ Tunis, 5 grudnia 2012 r. Zbiór materiałów konferencyjnych Konferencja organizowana przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, we współpracy z Centrum tunezyjskim na rzecz sprawiedliwości tranzycyjnej oraz Stowarzyszeniem Wolnego Słowa, przy wsparciu Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Tunisie Publikacja wyraża wyłącznie poglądy autora i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

2

3 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 1 Spis treści Rekomendacje wypracowane w ramach paneli tematycznych Rola archiwów w konsolidacji demokracji i rozrachunku z przeszłością (tezy) Krzysztof Persak Rola archiwów w rozliczeniach z przeszłością Dariusz Grot Modele lustracji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej Bogumił Zygmont Instrumenty lustracyjne wobec standardu ochrony praw człowieka Paweł W. Osik Paradoksy Odwetu. Co doświadczenia środkowej Europy mówią o sprawiedliwości tranzycyjnej w krajach arabskich Klaus Bachmann Odpowiedzialność za zbrodnie dawnego reżimu (tezy) Adam Bodnar Lustracja dziennikarzy w Polsce historia błędów i zaniechań (tezy) Andrzej Krajewski Główne tezy wystąpienia Mirosław Chojecki ANEKS Otwarcie archiwów i przełom w polskiej historiografii dziejów najnowszych Krzysztof Persak

4 2 Rekomendacje wypracowane w ramach paneli tematycznych Panel I: Rola archiwów państwowych i ustalania faktów w rozliczeniach z przeszłością Obowiązek pamięci 1. Każdy ma prawo poznać prawdę o swojej przeszłości. Ważne jest ustalenie prawdy dotyczącej wydarzeń z czasów dyktatury, tak by żadna osoba winna nie pozostała bezkarna, a żadna osoba niewinna nie została niesłusznie skazana. 2. Dostęp do archiwów odgrywa kluczową rolę w rozliczaniu dziedzictwa przeszłości, dochodzenia do prawdy w celu zagwarantowania stabilnej przyszłości, która umożliwi wprowadzenie demokracji, poszanowania praw człowieka i państwa prawa. 3. Ustalenie prawdy w kwestii zbrodni minionego reżimu i zapobieganie bezkarności jest jednym z niezbędnych warunków wszelkiego pojednania. Zakłada ono dostęp do informacji i archiwów oraz konstytucjonalizację tego podstawowego prawa obywateli. 4. Badanie archiwów powinno być dokładnie uregulowane prawnie i nie ograniczać się jedynie do badania dokumentów pisanych, należy uwzględniać także ustne świadectwa ofiar. Fakty opisywane w archiwach mogą nie oddawać kontekstu lub przedstawiać dane sfałszowane, a w konsekwencji nie zawsze dokładnie, lub w pełni, odzwierciedlać rzeczywistość. Historycy pracujący nad archiwami kolonializmu doszli do przekonania, że należy weryfikować autentyczność tych źródeł, oraz objaśniać i interpretować dane znajdujące się w tych archiwach. Panel II: Ustawa o immunizacji rewolucji i modele lustracji Należy zadbać o to, aby ustawy lustracyjne oraz analogiczne środki administracyjne pozostały kompatybilne z wymogami państwa prawa i aby były skierowane przeciwko niebezpieczeństwom zagrażającym procesowi demokratyzacji. W tym celu wymagane jest spełnienie następujących kryteriów: 1. Odpowiedzialność indywidualna a nie zbiorowa wina musi zostać udowodniona w każdym indywidualnym przypadku, co zakłada konieczność indywidualnego, a nie zbiorowego sposobu wykonywania przepisów lustracyjnych. 2. Należy zagwarantować prawo do obrony, oraz przestrzegać zasady domniemania niewinności do czasu ustalenia odpowiedzialności w ramach sprawiedliwego procesu. 3. Odwet nie może być celem tych działań, podobnie jak nie może nigdy umożliwiać wynikającego z chęci odwetu politycznego wykorzystania procesu lustracji. 4. Celem lustracji nie jest ukaranie domniemanych winnych to zadanie dla wymiaru sprawiedliwości. Poszanowanie wszystkich praw człowieka powinno wpisywać się w proces sprawiedliwości tranzycyjnej (okresu przejściowego), a nie jakiegokolwiek procesu równoległego.

5 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 3 Panel III: Odpowiedzialność karna za zbrodnie reżimu Odpowiedzialność karna za zbrodnie reżimu wymaga, w ramach procesu sprawiedliwości tranzycyjnej, określenia rodzaju naruszeń prawa podlegających sankcjom, osób odpowiedzialnych za te naruszenia oraz odpowiednich kar. 1. Sprawy karne nie mogą być prowadzone w sposób wiarygodny i skuteczny bez przeprowadzenia reformy wymiaru sprawiedliwości. 2. Należy określić priorytety w postępowaniu sądowym (ramy czasowe i przedmiotowe). 3. Potrzeba opracować program (postępowań i zadośćuczynień) zintegrowany i integralny (dotyczący innych komponentów sprawiedliwości tranzycyjnej). 4. Należy zreformować i zmodyfikować przepisy dotyczące przedawnienia i postępowania dowodowego. 5. Przyspieszenie postępowań ma odbywać się bez naruszania gwarancji proceduralnych. Panel IV: Rola mediów w rozliczaniu przeszłości W najbardziej udanych przemianach demokratycznych lustrację mediów włączono w proces sprawiedliwości tranzycyjnej. 1. Media nie mogą stawiać się w roli sądów. 2. Ustanowienie niezależnej instytucji regulacyjnej, której rolą byłoby nie tylko sankcjonowanie, lecz także umożliwienie mediom funkcjonowania w warunkach pokojowych. 3. Lustracja dziennikarzy jest niezbędna, ale nie może odbywać się na dziko, z narażeniem na szantaż polityczny.

6 4 Dr Krzysztof Persak Instytut Pamięci Narodowej Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk Rola archiwów w konsolidacji demokracji i rozrachunku z przeszłością (tezy) I. Wiedza o czasach dyktatury jest jednym z fundamentów budowy społeczeństwa demokratycznego. Potrzeba zbadania i wyjaśnienia mechanizmów politycznych funkcjonowania dyktatury (system polityczny, mechanizmy podejmowania decyzji, system propagandy i jej oddziaływanie na społeczeństwo) wiedza o tym daje podstawy do ustalenia zakresu odpowiedzialności politycznej ludzi dawnego reżimu. Demokracja przynosi też rozczarowania dlatego prawdziwy obraz czasów dyktatury, wiedza o życiu społeczeństwa w czasach dyktatury (i upowszechnianie tej wiedzy) stanowią antidotum na nostalgię za dawnymi czasami i są czynnikiem ułatwiającym delegitymizację starego reżimu. Wiedza o zbrodniach dyktatury i funkcjonowaniu aparatu represji stanowi niezbędny warunek prawnokarnych rozliczeń z przeszłością. II. Archiwa jako ważne źródło wiedzy o przeszłości dlatego tak ważne jest otwarcie archiwów z czasów dyktatury i ustanowienie demokratycznej kontroli nad nimi. Dostęp do archiwów dla historyków, politologów, socjologów etc. (świat nauki). Dostęp do archiwów dla dziennikarzy (opinia publiczna). Dostęp dla obywateli zainteresowanych dokumentami, które ich osobiście dotyczą (społeczeństwo). III. W Polsce po 1989 r. fundamentalne znaczenie dla konstrukcji wiedzy o funkcjonowaniu dyktatury komunistycznej miało otwarcie dwóch kluczowych zbiorów dokumentów archiwalnych (co jednak nie nastąpiło równocześnie). 1. Pierwszy korpus dokumentów to akta partii komunistycznej (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza PZPR), która sprawowała monopolistyczne rządy w Polsce po II wojnie światowej ( ). Po upadku dyktatury komunistycznej i rozwiązaniu PZPR w 1990 r. akta partii komunistycznej zostały bardzo szybko przejęte przez Archiwa Państwowe (nie dopuszczono do ich przejęcia przez partię postkomunistyczną, powstałą na miejsce PZPR) i zaczęły być natychmiast udostępniane historykom i dziennikarzom.

7 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 5 Wpływ otwarcia archiwów partii komunistycznej na rozwój polskiej historiografii dziejów najnowszych po 1989 r. przedstawiam w artykule pt. Otwarcie archiwów i przełom w polskiej historiografii dziejów najnowszych 1. Tu warto zasygnalizować dwa ważne zagadnienia, które mogły być opisane dzięki otwarciu archiwów PZPR: system podejmowania decyzji w warunkach dyktatury komunistycznej, w tym wpływ kierownictwa PZPR na życie polityczne i społeczne kraju; mechanizmy zależności politycznej Polski od ZSRR (specyfiką dyktatury komunistycznej w Polsce była dominacja sowiecka nad Polską). Aparat PZPR funkcjonował równolegle do administracji państwowej i stanowił rzeczywisty ośrodek decyzji politycznych. Dlatego akta PZPR stanowiły tak ważne źródło do badań nad wszelkimi aspektami najnowszej historii Polski. Przez całą dekadę lat 90. akta PZPR stanowiły główne źródło do budowy wiedzy o systemie dyktatury komunistycznej w Polsce. 2. W latach 90. brakowało natomiast dostępu do drugiego ważnego korpusu dokumentów z czasów dyktatury komunistycznej tj. akt policji politycznej (Służba Bezpieczeństwa). W latach 90. akta SB zostały przejęte przez nowe służby specjalne i praktycznie nie były udostępniane badaczom; zdarzały się przypadki wykorzystywania w walce politycznej pochodzących z tych archiwów informacji kompromitujących niektóre osoby (zwłaszcza dotyczących ich domniemanej tajnej współpracy z komunistyczną Służbą Bezpieczeństwa), bez możliwości ich weryfikacji przez opinię publiczną. W 2000 r. na mocy ustawy polskiego parlamentu powstała nowa instytucja Instytut Pamięci Narodowej której celem było przejęcie akt komunistycznych organów bezpieczeństwa i szerokie otwarcie tych archiwów. Instytut Pamięci Narodowej ma jeszcze dodatkowe zadania, oprócz działalności archiwalnej: 1) prowadzenie badań naukowych nad najnowszą historią Polski i upowszechnianie wiedzy na ten temat; 2) ściganie zbrodni z czasów II wojny światowej i dyktatury komunistycznej ( ); 3) lustracja osób pełniących funkcje publiczne pod względem ich ewentualnych związków z komunistycznymi organami bezpieczeństwa. Podobne do IPN instytucje powstawały na przełomie XX i XXI wieku w innych postkomunistycznych krajach Europy Wschodniej (prekursorem był Instytut Gaucka powstały w Niemczech w 1990 r.). W 2008 r. powstała Europejska Sieć Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb jako płaszczyzna współpracy i wymiany doświadczeń analogicznych instytucji z Niemiec, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii i Bułgarii. IV. Udostępnianie akt policji politycznej z czasów dyktatury postulaty idealne na podstawie doświadczeń Polski i innych krajów Europy Wschodniej. 1. Otwarcie archiwów aparatu bezpieczeństwa z czasów dyktatury powinno nastąpić możliwie szybko. 2. Konieczne jest pełne przejęcie archiwów organów bezpieczeństwa z czasów dyktatury od tajnych służb (żadne dokumenty nie powinny pozostać w dyspozycji tajnych służb). 1 Artykuł dostępny w aneksie niniejszego zbioru

8 6 3. Instytucja przejmująca akta policji politycznej powinna mieć zagwarantowaną pełną niezależność od władz politycznych (rządu) i służb specjalnych. 4. Osoby kierujące tą instytucją powinny być niezależne (apolityczność, bezstronność, apartyjność) i chcieć z tej niezależności korzystać. 5. Potrzebne jest zniesienie w maksymalnym stopniu klauzul tajności z dokumentów organów bezpieczeństwa z czasów dyktatury. 6. Konieczne jest maksymalne otwarcie archiwów organów bezpieczeństwa z czasów dyktatury a zatem minimalizacja zakresu arbitralności decyzji dotyczących udostępniania dokumentów. V. Polski model udostępniania dokumentów komunistycznej Służby Bezpieczeństwa Kategoria użytkowników historycy i inni naukowcy dziennikarze ofiary (osoby represjonowane / inwigilowane przez SB) byli funkcjonariusze i tajni współpracownicy SB Zakres dostępu do dokumentów mają pełny dostęp do dokumentów bez wyjątków i wyłączeń; mają pełny dostęp do dokumentów bez wyjątków i wyłączeń; mają dostęp do dokumentów, które ich dotyczą, mają prawo poznać tożsamość donosicieli, którzy ich denuncjowali i funkcjonariuszy SB, którzy ich represjonowali, mają prawo załączać korekty, komentarze i uzupełnienia do dokumentów (bez ingerencji w treść oryginału), mają prawo zastrzeżenia dostępu do dotyczących ich dokumentów dla innych osób; mają dostęp do treści dokumentów, które ich dotyczą (udostępnienie następuje w postaci kopii ze względu na ochronę bezpieczeństwa dokumentów). W debacie publicznej w Polsce wyrażano wiele obaw, że otwarcie archiwów Służby Bezpieczeństwa zburzy spokój społeczny, zantagonizuje społeczeństwo, wprowadzi nienawiść w życiu społecznym. Takie negatywne zjawiska w skali społecznej nie nastąpiły (ani w Polsce, ani w innych krajach Europy Wschodniej). W Polsce zainteresowanie dostępem do własnych akt okazało się zaskakująco małe z możliwości tej skorzystało ok. 100 tys. osób, podczas gdy w Niemczech ponad 2 mln. Początkowo, zwłaszcza w prasie, pojawiały się tendencje do tworzenia atmosfery poszukiwania sensacji, ale po kilku latach udostępniania akt komunistycznej policji politycznej sprawy związane z ujawnianiem czyjejś agenturalnej przeszłości nie budzą większych emocji społecznych. Zasady udostępniania dokumentów komunistycznej Służby Bezpieczeństwa w Polsce ewoluowały w latach od restrykcyjności do otwartości. Obecnie należą do najbardziej liberalnych w krajach Europy Wschodniej.

9 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 7 VI. Jaka nowa wiedza płynie z otwartych archiwów komunistycznej policji politycznej? Przykłady nowych możliwości badawczych: studia nad funkcjonowaniem policji politycznej jako takiej (struktury, personel, kierunki i metody działania, relacje z partią komunistyczną) ważne ze względu na olbrzymią rolę Służby Bezpieczeństwa jako narzędzia sprawowania władzy przez dyktaturę; ważne dla zrozumienia specyficznej i hermetycznej dokumentacji SB; polityka represyjna reżimu wobec różnych grup społecznych i politycznych (opozycja; kościół katolicki; mniejszości narodowe; chłopi, robotnicy); opór społeczny i opozycja polityczna wobec dyktatury komunistycznej (opór zbrojny lat ; działalność grup opozycji demokratycznej; indywidualne rozproszone akty oporu nieznane fakty, nieznani bohaterowie); historia społeczna zwłaszcza opinia publiczna, nastroje społeczne, mentalność; analiza gospodarki socjalistycznej zwłaszcza zjawiska patologiczne (korupcja, nadużycia władzy, czarny rynek, przemyt); infiltracja kręgów emigracji politycznej (także Watykanu), działalność wywiadu zagranicznego. VII. Problemy i dylematy związane z wykorzystywaniem archiwów policji politycznej: hermetyczność dokumentacji specyficzny język, terminologia, aparat pojęciowy; specyficzny punkt widzenia twórców dokumentów perspektywa policji politycznej i jej mentalność, czarny obraz rzeczywistości, podejrzliwość, koncentracja na zjawiskach negatywnych; niekompletność informacji tajna policja wie tyle, ile doniosą jej agenci, ograniczony horyzont myślowy; dylematy etyczne informacje zbierane bez wiedzy i zgody tych, których dotyczą (kwestia ochrony prywatności; konieczność pełnej mobilizacji wrażliwości etycznej badacza, krytycyzmu i odpowiedzialności, by nie krzywdzić powtórnie ofiar reżimu); problem ujawniania tożsamości tajnych współpracowników policji politycznej (zasadność ujawniania vs. sensacyjność; pokusa osądzania). Otwarcie akt policji politycznej z czasów dyktatury daje wyjątkowe możliwości badawcze: 1. nie można w pełni opisać żadnego aspektu działania dyktatury totalitarnej bez wykorzystania dokumentów policji politycznej; 2. jednocześnie akta policji politycznej nie mogą być jedynym źródłem, na którym opierają się badacze wymagają skrupulatnej weryfikacji i konfrontacji z innymi źródłami.

10 8 Dariusz Grot Departament Organizacji, Udostępniania i Ewidencji Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych Rola archiwów w rozliczeniach z przeszłością Archiwa nie pojawiają się w dzień po zwycięstwie wolności. Istnieją już wcześniej. W okresach panowania władzy autorytarnej archiwa publiczne są instytucjami dyktatury. To nie wyrzut skoro przez długie lata, często dziesięciolecia nie ma innej rzeczywistości niż totalitarna, w jej obrębie musi odbywać się to, co należy do archiwów: gromadzenie historycznie ważnych świadectw o narastających dziejach społeczeństw, ludzi, utworzonych przez nich instytucji, w tym państw. Naturalny jest wobec tego postulat metodyki archiwistycznej i zawodowych standardów, które zapewniłyby, że archiwa zbierają, przechowują i udostępniają informacje, które składają się na relatywnie wierny obraz świata, pozwalają każdemu zdobywać wiedzę budującą jego osobistą i społeczną tożsamość. Najważniejsze jest w gruncie rzeczy ocalenie informacji, bo jeśli nawet nie teraz, to kiedyś w końcu będzie można wydobyć ją na powierzchnię. Profesjonalne reguły działania powinny być na tyle silne, by archiwa wypełniały swoją misję, mimo że dyktatury skłonne są kreować fałszywą wiedzę i reglamentować dostęp do wszelkiej informacji, która nie odpowiada ideologicznym kryteriom. Władza autorytarna w nowożytnych państwach podejmuje na ogół walkę o świadomość obywateli. Nie jest to walka bez ofiar po stronie archiwów. Nawet nie dlatego, że profesjonalnym standardom trudno konkurować z przemocą i presją reżimów. Nikt bowiem nie oczekuje od archiwistów, urzędników państwowych, otwartego przeciwstawiania się opresyjnym rządom. Chodzi raczej o to, że działania na rzecz zachowania i upowszechniania informacyjnej spuścizny są skuteczne, jeśli pracownicy archiwów potrafią być przezroczyści, jeśli obiektywnie gromadzą i udostępniają źródła wiedzy, dbając, by nie wywierać osobistego wpływu na kształtowanie zasobu archiwalnego, unikając tendencyjności, także tej, która nie jest uświadamiana. Archiwiści mogą, choć nie powinni, stawać się stronami ideologicznej wojny zarówno wtedy, gdy ulegają powszechnej indoktrynacji, jak i wtedy, gdy próbują przeciwstawiać się władzy. W każdej z tych sytuacji kategoria prawdy traci na znaczeniu. Informacje zaczynają być organizowane, selekcjonowane i usuwane pod dyktando politycznych emocji lub interesów. Istota ustrojów totalitarnych polega nie tylko na tym, że starają się one nie pozostawić miejsca żadnej innej sile, ale bierze się także z fenomenu, że nawet sprzeciw wobec władzy ulega czasem wchłonięciu przez logikę dyktatury. Archiwiści, niezależnie od ich politycznej orientacji, podlegają pokusie poprawiania historii. Jeden z nich powiedział mi kiedyś, że znalazł dokument, który w złym świetle stawia niektórych przywódców antykomunistycznego podziemia, więc postanowił go zniszczyć. Inny, który odznaczał się pobożnością, starał się usuwać dokumenty kompromitujące osobistości kościoła, w tym zresztą celu zgromadzone niegdyś przez służbę bezpieczeństwa. Bądźmy szczerzy: część tych nieprofesjonalnych manipulacji się powiodła. Równie trudno było radzić sobie z dokumentacją, która została sporządzona w złej intencji. Badałem kiedyś niezwykły zbiór archiwalny organizacji antykomunistycznego podziemia. Jego podstawą były dokumenty skonfiskowane przez służbę bezpieczeństwa u zdemaskowanych i uwięzionych konspiratorów. Posłużyły później jako dowody w procesach sądowych. Te dowo-

11 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 9 dy były zwykle niedostateczne, więc uzupełniano je o dokumenty o treści bardziej obciążającej, ale sfabrykowane przez policję. Powstała w ten sposób niezwykła mieszanina informacji autentycznych i sfałszowanych, zwykle nie do rozróżnienia. Wydawało się, że zbiór należy w tej formie pozostawić, opatrując go komentarzem na temat okoliczności jego utworzenia i pozostawiając badania historykom. Archiwiści podjęli się jednak misji niemożliwej i spróbowali podzielić zbiór na części odpowiadające poszczególnym organizacjom konspiracyjnym, to znaczy odtworzyć rzeczywistość, która w przeszłości nie miała miejsca. O ile wiem, nigdy nie doprowadzili tych prac do końca. By wypełniać swą publiczną misję, archiwa potrzebują więc zarówno kodeksu etyki, jak i przemyślanej metodyki postępowania ze zgromadzoną informacją. W świetle polskich doświadczeń znamienny był wpływ oficjalnej ideologii na wartościowanie historycznych źródeł. Szerzone przez władzę przekonanie o nieistotności ludzkiej jednostki, postrzeganej wyłącznie jako drobne ziarenko klas społecznych i przedmiot wielkich społecznych procesów, w praktyce archiwów wyraziło się dewaluacją informacji o losach poszczególnych ludzi. Dokumentacja dotycząca poszczególnych osób była rutynowo uznawana za pozbawioną trwałej wartości historycznej i z tego względu niszczona. Paradoksalnie, władza totalitarna, stosując powszechną inwigilację społeczeństwa, zwykła zbierać szczególnie dużo danych o obywatelach. W stosunku do niektórych owe zasoby osobowej wiedzy stawały się narzędziem represji. Gdy ten użytkowy cel został osiągnięty, dobiegała kresu publiczna dbałość o jednostkowe dane. Za godne uwagi uznawano bezosobowe sprawozdania, analizy działalności organów państwa, raporty i te kwalifikowano do bezterminowego przechowywania w archiwach. Wiadomości o konkretnych ludziach, ofiarach prześladowań, niszczono jako nieistotne, zgodnie z przepisami o wartościowaniu dokumentacji. Pozostawały w archiwach co najwyżej akta spraw przykładowych, kilka procent całości. Takie były między innymi losy dokumentów wytworzonych i zgromadzonych przez Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, która działała w Polsce w apogeum komunistycznego reżimu. Była ona pozasądowym administracyjnym organem o kompetencjach karnych, przed którym nie służyło prawo do obrony, i którego orzeczenia praktycznie nie podlegały apelacji. Ścigała ona różnorodne czyny obywateli, a do najbardziej dla niej znamiennych należały orzeczenia w sprawach rozpowszechniania fałszywych informacji. Te informacje okazywały się na ogół dowcipami politycznymi, wyszydzającymi totalitarną władzę. Dowcip stanowił zaś ostatnią broń zniewolonego społeczeństwa, pozbawionego niezależnej prasy, broń groźną, celnie godzącą w powagę komunistycznych uzurpatorów. Obwinieni byli surowo karani, poddawani społecznemu wykluczeniu, pozbawiani życiowych szans. Aby tego dokonać, reżim uderzał w podstawowe prawa człowieka, przenikał do rodzin i grup przyjacielskich. Później jednak kluczową dokumentację w znacznej części zlekceważono, zacierając ślady nieprawości bez żadnych politycznych nacisków, a tylko z powodu zatrucia serc i umysłów zwykłych obywateli, a więc i archiwistów. Gdy dyktatura straciła impet i zaczęła wręcz manifestować względny liberalizm, akta złowrogiego organu, już rozwiązanego, zostały przekazane do publicznego archiwum. Nie poruszyły historycznej wrażliwości archiwistów, którym nie przyszło też do głowy, że po kilku dziesięcioleciach ofiary spróbują podważyć okrutne i bezprawne wyroki, domagając się od państwa odszkodowań. Dowody zbrodni na ogół jednak już nie istniały, bo archiwiści nie byli zdolni pomyśleć, że przyjdą w przyszłości rządy, które nie będą solidaryzowały się z komunistycznym reżimem i nie będą chciały osłaniać jego występków. Tyrania wydawała się wieczna, niepokonana. Sukcesem totalitaryzmu było też dominujące wśród archiwistów przekonanie, że ważna i wiarygodna jest przede wszystkim dokumentacja o charakterze urzędowym. Negowane było znaczenie świadectw historii, które nie miały formalnych cech i nie powstały w kancelariach publicznych instytucji. Tym samym archiwa marginalnie tylko zbierały informacje o działalności podmiotów innych niż państwo. Zapanował kult aktu pisanego opatrzonego pieczątkami. Doszło

12 10 do tego w sytuacji, gdy działalność osób i instytucji spoza struktur reżimu z natury swej była słabo dokumentowana, odpowiednio do warunków konspiracji. O tym, że istnieje rzeczywistość pozarządowa, w tym polityczna opozycja, w archiwach można było dowiedzieć się głównie pośrednio, z akt policji i sądów. W polskiej archiwistyce nie ugruntowała się m.in. tradycja utrwalania historii mówionej, która dla wielu środowisk społecznych stanowi podstawową formę przekazu. Tego rodzaju źródła informacji były i są chętnie gromadzone przez różne instytucje, które badają niedawną przeszłość, ale tylko marginalnie czyniły to archiwa państwowe. Mowa zatem o uchybieniach w dokumentowaniu przeszłości, które nie były przez władzę bezpośrednio wymuszone. Doszło do nich, ponieważ upowszechnił się totalitarny sposób myślenia o historii oraz jej świadectwach. Tego rodzaju porażki zostały przez publiczne archiwa zapamiętane. Zasadniczo zmieniło się m.in. podejście do źródeł wiedzy o losach poszczególnych ludzi; są one dziś należycie doceniane. Gdy po latach przejęto archiwa upadłej partii komunistycznej, a wśród nich duże zbiory sensytywnych danych osobowych, nie negowano już ich historycznej wartości. W początkowym momencie ustrojowej transformacji Polska nabyła szczególne doświadczenie, także w dziedzinie zarządzania zarchiwizowaną dokumentacją. Polityczna przemiana dokonała się na drodze pokojowej, została wynegocjowana, kiedy przy wspólnym stole zasiedli liderzy demokratycznej opozycji oraz przedstawiciele ustępującej władzy. Było to możliwe, gdyż od dziesięcioleci kraj poddany był miękkiej dyktaturze, która nie wyrzekła się wprawdzie prześladowań, gwałcenia wolności i praw, ani inwigilacji obywateli, ale w swoich występkach zachowywała swoiste umiarkowanie, a na koniec dobrowolnie ustąpiła miejsca siłom demokratycznym. Zawarty wówczas kompromis nadal jest źródłem sporów. Bez wątpienia zaniechanie przemocy i nagłego przejęcia władzy dało czas na ukrycie pewnych dokumentów dawnego reżimu, a także na zniszczenie tych, które dotychczas rządzący uznali za szczególnie ich obciążające. Z drugiej strony gwałtowne obalenie tyranii, nawet jeśli nie zbrojne, zazwyczaj też pociąga za sobą straty w archiwach i nie sposób ocenić, która droga jest bardziej dolegliwa. Wymaga zarazem odnotowania, że w obu tych sytuacjach część przepadłych dokumentów z czasem może się odnaleźć. Informacja długo bowiem zachowuje wartość i nawet ustępujący eksponenci dyktatury skłonni są zatrzymać dla siebie nieco dokumentacyjnych skarbów. Zarazem trzeba przyznać, że w archiwach znalazło się stosunkowo wiele dokumentów, które mogą poszerzyć społeczną wiedzę o czasach totalitaryzmu. Od dziesięcioleci obywatele korzystają ze zgromadzonych informacji o wielkich migracjach po II wojnie światowej, w celu uzyskania odszkodowań oraz innych rekompensat za utracone majątki. Wydarzenia te postrzega się raczej w kategoriach opresyjności historii niż w kategoriach ekscesów dyktatury, ale ich społeczne skutki były ogromne. Z tego samego okresu zachowały się liczne dowody zbrodni wojennych, które miały miejsce w związku z niemieckim i sowieckim totalitaryzmem. W archiwach znalazła się również obszerna dokumentacja sądów i prokuratur, w tym akta spraw przeciw osobistościom politycznej opozycji, w których zapadały niekiedy wyroki śmierci. Zgromadzono też w archiwach dowody działań władzy przeciw kościołowi katolickiemu w Polsce. Po upadku dyktatury na podstawie tych informacji podejmowano dochodzenia w sprawie zbrodni nazistowskich oraz komunistycznych, wszczynano postępowania rehabilitacyjne i odszkodowawcze. Wymaga podkreślenia, że z wielu tego typu informacji w archiwach można było korzystać jeszcze przed polityczną transformacją w Wówczas jednak nie mogły być skuteczne roszczenia za doznane krzywdy, ani nie podejmowano badań naukowych na temat tych zagadnień. Było też charakterystyczne, że zainteresowani pesymistycznie oceniali możliwości uzyskania informacji o zgromadzonych archiwach, uważali je za mniej dostępne, niż to w rzeczywistości miało miejsce. Nawet po upadku dyktatury obywatele musieli dopiero przywyknąć, że publiczne archiwa są dla nich otwarte i służą ich potrzebom.

13 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 11 Gdy ostatecznie upadł niedemokratyczny reżim, archiwa państwowe w Polsce od kilku lat dysponowały już liberalnymi przepisami prawa w sferze udostępniania zasobu archiwalnego. Zaskakująco długo trwały jednak dawne nawyki. Nadal oczekiwano, że osoba zainteresowana wystąpi o zgodę na korzystanie z dokumentacji, że swoje plany badawcze uzasadni oraz przedłoży urzędową rekomendację do prowadzenia badań. Przez kilkanaście lat po uchwaleniu nowej ustawy o archiwach używano nawet w tym celu formularzy, w których jako podstawę prawną podawano dawno uchylony komunistyczny dekret. Powszechnie bowiem nie przywiązywano wagi do prawnych gwarancji wolności informacyjnych. Wielu archiwistów nadal uważało się natomiast za funkcjonariuszy wszechmocnego państwa, ignorując fakt, że państwo to nie chciało już dominować nad swoimi obywatelami. Niezaprzeczalnie więc w archiwach publicznych dość długo utrzymywało się myślenie totalitarne, negujące demokratyczny porządek prawny. Ten kryzys został przezwyciężony. Dziś nie ulega wątpliwości, że z archiwów publicznych korzystać może każdy, do każdego celu, który nie jest prawnie zabroniony. Nie ma potrzeby, by zainteresowani wyjaśniali archiwistom swoje intencje, ani by składali petycje: mogą żądać dostępu do informacji, bo znajdują się pod opieką praw Rzeczypospolitej. To w zupełności wystarczy. Zasoby informacji zgromadzone w publicznych archiwach są społecznym dobrem i służą do zaspokajania ludzkich potrzeb. Także do rozliczeń z trudną przeszłością. Skutków krzywd, jakie wyrządził system totalitarny nie można usunąć, ale ofiary prześladowań albo ich bliscy muszą otrzymać szansę na ułożenie tych spraw poprzez poszukiwanie zaginionych, rehabilitację, uchylenie bezprawnych wyroków, potępienie sprawców. Archiwa mogą i powinny być w tym pomocne.

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Matyjek przeciwko Polsce - komunikat prasowy

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Matyjek przeciwko Polsce - komunikat prasowy Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Matyjek przeciwko Polsce - komunikat prasowy Europejski Trybunał Praw Człowieka ogłosił dzisiaj wyrok w sprawie Matyjek przeciwko Polsce (skarga nr 38184/03). Trybunał

Bardziej szczegółowo

Sprawiedliwość. okresu transformacji. przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji Modele rozliczeń z przeszłością

Sprawiedliwość. okresu transformacji. przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji Modele rozliczeń z przeszłością Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji Modele rozliczeń z przeszłością Tunis, 5 grudnia 2012 r. Zbiór materiałów konferencyjnych Konferencja organizowana przez

Bardziej szczegółowo

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar

Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Lustracja a prawa człowieka standardy europejskie i standardy polskie dr Adam Bodnar Zakład Praw Człowieka Instytut Nauk Prawno-Administracyjnych Wydział Prawa i Administracji UW Uwagi ogólne lustracja

Bardziej szczegółowo

ZAWIADOMIENIE o podejrzeniu popełnienia przestępstwa

ZAWIADOMIENIE o podejrzeniu popełnienia przestępstwa Warszawa, dnia 20 czerwca 2017 roku Stowarzyszenie KOMITET OBRONY DEMOKRACJI ul. Śniadeckich 21/7, 00-654 Warszawa Prokuratura Okręgowa w Warszawie ul. Chocimska 28, 00-791 Warszawa ZAWIADOMIENIE o podejrzeniu

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA EGZAMIN POPRAWKOWY

WYMAGANIA NA EGZAMIN POPRAWKOWY WYMAGANIA NA EGZAMIN POPRAWKOWY 1. Obywatelstwo polskie i unijne - wyjaśnia znaczenie terminów: obywatelstwo, społeczeństwo obywatelskie, - wymienia dwa podstawowe sposoby nabywania obywatelstwa (prawo

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości

WŁADZA SĄDOWNICZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Organizacja wymiaru sprawiedliwości Sądy są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Warszawa, 20 maja 2014 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Roman Dmowski DSI-WPIPSI.070.1.2014 DSI-WPIPSI.070.1.2014 Pan Stanisław Duda Sekretarz Stanu w

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich:

Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich: Notatka z rozprawy Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2010 r. dotyczącej obowiązku przynależności do samorządu zawodowego oraz sankcji dożywotniego pozbawienia prawa do wykonywania zawodu.

Bardziej szczegółowo

Co dziś? Dokumenty wewnętrzne i opinie - jawność uznaniowa

Co dziś? Dokumenty wewnętrzne i opinie - jawność uznaniowa Co dziś? Dokumenty wewnętrzne i opinie - jawność uznaniowa??? Prawo - orzecznictwo Irena Kamińska: W tym zakresie orzecznictwo na razie sobie radzi, stosując pojęcie dokumentu wewnętrznego. Taki dokument

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec Warszawa, dnia 15 lipca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (druk

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ PIERWSZA WSTĘP. B. Ochrona na płaszczyźnie międzynarodowej str. 34

CZĘŚĆ PIERWSZA WSTĘP. B. Ochrona na płaszczyźnie międzynarodowej str. 34 Spis treści Wykaz skrótów str. 11 Od autorów str. 19 CZĘŚĆ PIERWSZA WSTĘP A. Wprowadzenie str. 23 B. Ochrona na płaszczyźnie międzynarodowej str. 34 I. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych

Bardziej szczegółowo

Cele i treść postępowania sprawdzającego jako element ochrony informacji niejawnych.

Cele i treść postępowania sprawdzającego jako element ochrony informacji niejawnych. Cele i treść postępowania sprawdzającego jako element ochrony informacji niejawnych. W dniu 5 sierpnia 2010 r. Sejm uchwalił ustawę o ochronie informacji niejawnych Ustawa przewiduje cztery klasy informacji

Bardziej szczegółowo

Pan gen. Jacek Włodarski Dyrektor Generalny Służby Więziennej

Pan gen. Jacek Włodarski Dyrektor Generalny Służby Więziennej Warszawa, dnia 03 stycznia 2012 roku KRAJOWA RADA KURATORÓW WARSZAWA KRK 01/III/2012 Pan gen. Jacek Włodarski Dyrektor Generalny Służby Więziennej Szanowny Panie Dyrektorze W odpowiedzi na zapytanie Dyrektora

Bardziej szczegółowo

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r.

BL TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. BL-112-265-TK/15 Warszawa, 7 lipca 2016 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 22 WRZEŚNIA 2015 R. (SYGN. AKT P 37/14) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 6 CZERWCA 1997 R. - KODEKS KARNY I. METRYKA

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji

Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Mariusz Bieżuński Paweł Bieżuński Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji Komentarz 2. wydanie Warszawa 2011 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów...9 Wstęp...11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (druk nr 3172).

- o zmianie ustawy o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (druk nr 3172). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140 82( 6 )/10 Warszawa, 15 października 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku z pozyskiwaniem i wykorzystywaniem danych telekomunikacyjnych. Warszawa, maj 2012 r.

Założenia projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku z pozyskiwaniem i wykorzystywaniem danych telekomunikacyjnych. Warszawa, maj 2012 r. Projekt z dnia 28 maja 2012 r. Założenia projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw, w związku z pozyskiwaniem i wykorzystywaniem danych telekomunikacyjnych. Warszawa, maj 2012 r. 1. Cel projektowanej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI

Spis treści. Przedmowa... XI Przedmowa...................................................... XI Wykaz skrótów................................................... XIII Rozdział I. Konstytucyjne zasady prawa i ich znaczenie dla interpretacji

Bardziej szczegółowo

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173.

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173. Dz.U.97.78.483 FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII SĄDY I TRYBUNAŁY Art. 173. Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezaleŝną

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich zostały przeanalizowane obowiązujące. przepisy normujące zasady porozumiewania się podejrzanego i oskarżonego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-662364-II-10/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Krzysztof Kwiatkowski Minister Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

ul. Smulikowskiego 6/ Warszawa

ul. Smulikowskiego 6/ Warszawa Warszawa, dnia 15 grudnia 2016 r. L.dz. FZZ VIII 828/15/12/2016 Pan Marek Kuchciński MARSZAŁEK SEJMU RP OPINIA DO PROJEKTU USTAWY W SPRAWIE ZMIANY USTAWY O ZAOPATRZENIU EMERYTALNYM FUNKCJONARIUSZY POLICJI,

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r.

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. Część I PRAWO DO PRYWATNOŚCI WPROWADZENIE Prowadzące:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r.

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r. UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Bardziej szczegółowo

Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r.

Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r. Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r. Prosimy o złożenie wniosku o stwierdzenie, że: 1. art. 4, 6 i 9-12 ustawy z dnia 16 grudnia 2010

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia 2013 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319,

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Pracownik a tajemnica wynagrodzenia?

Pracownik a tajemnica wynagrodzenia? Pracownik a tajemnica wynagrodzenia? Agenda: Interesariusze Aspekty prawne Relacje dotyczące poufności wynagrodzeń Klauzule w umowach o pracę Obowiązki służb kadrowych Sankcje Pytania HR (rekrutacja),

Bardziej szczegółowo

Akta sprawy mogą być udostępnione stronie, która ma prawo ocenić ich wiarygodność i moc dowodową w swojej sprawie.

Akta sprawy mogą być udostępnione stronie, która ma prawo ocenić ich wiarygodność i moc dowodową w swojej sprawie. Akta sprawy mogą być udostępnione stronie, która ma prawo ocenić ich wiarygodność i moc dowodową w swojej sprawie. Podatnik, wobec którego prowadzone jest postępowania podatkowe może przejrzeć akta swojej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów Wstęp... 19

Spis treści. Wykaz ważniejszych skrótów Wstęp... 19 Spis treści Wykaz ważniejszych skrótów 15 Wstęp 19 1 Podstawowe pojęcia z zakresu przetwarzania i ochrony danych osobowych 37 11 Wprowadzenie 37 12 Dane osobowe 39 121 Geneza definicji danych osobowych

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880).

- o zmianie ustawy Kodeks cywilny (druk nr 880). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów DMPiA - 140-19 (2) /07 Warszawa, 1 lutego 2007 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Uprzejmie przekazuję stanowisko

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

Studia Stacjonarne Prawa Zagadnienia egzaminacyjne z postępowania karnego

Studia Stacjonarne Prawa Zagadnienia egzaminacyjne z postępowania karnego Prof. dr hab. Jerzy Skorupka Studia Stacjonarne Prawa Zagadnienia egzaminacyjne z postępowania karnego 1. Aksjologia procesu karnego 2. Istota procesu karnego 3. Cele procesu karnego 4. Przedmiot procesu

Bardziej szczegółowo

Władza sądownicza w Polsce. Sądy i trybunały

Władza sądownicza w Polsce. Sądy i trybunały Władza sądownicza w Polsce Sądy i trybunały Charakterystyka władzy sądowniczej Władza sądownicza stanowi jeden z filarów władzy państwowej w ramach podziału władzy, lecz od pozostałych jest niezależna.

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces

Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces Wyrok Trybunału w Strasburgu w sprawie Staroszczyk i Siałkowska - kolejny sukces Zob.: Wyrok w sprawie Staroszczyk przeciwko Polsce, Wyrok w sprawie Siałkowska przeciwko Polsce Dnia 22 marca 2007 r. Europejski

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

1) Instrukcji o zasadach pracy biurowej w resorcie obrony narodowej (sygn. Szt. Gen. 1537/2002),

1) Instrukcji o zasadach pracy biurowej w resorcie obrony narodowej (sygn. Szt. Gen. 1537/2002), 1. WSTĘP W odróżnieniu od informacji niejawnych, których ochrona i tryb udostępniania określa szczegółowo ustawa z 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11, poz. 95 z późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski Sygn. akt V KK 138/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 lipca 2016 r. SSN Henryk Gradzik (przewodniczący) SSN Krzysztof Cesarz (sprawozdawca) SSN Przemysław Kalinowski

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO Łukasz Lasek, Helsińska Fundacja Praw Człowieka

PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO Łukasz Lasek, Helsińska Fundacja Praw Człowieka PRAWO DO RZETELNEGO PROCESU SĄDOWEGO Łukasz Lasek, Helsińska Fundacja Praw Człowieka Prawo do rzetelnego procesu jest fundamentalnym prawem każdej osoby w demokratycznym państwie prawa. Pod tą zwięzłą

Bardziej szczegółowo

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane.

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. NATALIA DUDEK Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. Moja praca podejmuje dość złożoną problematykę udostępniania informacji publicznych na tle ochrony danych osobowych. W wielu przypadkach

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt

nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt Granice obowiązków, które mogą zostać nałożone na podstawie art. 96 ust. 7 pkt 3Ustawy Prawo ochrony środowiska Prof. dr hab. Krzysztof Płeszka Dr Michał Araszkiewicz Katedra Teorii Prawa WPiA UJ Źródła

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ochronie osób zatrudnionych we władzach publicznych, instytucjach publicznych oraz w innych zakładach, które ujawniają naruszenia prawa

Ustawa o ochronie osób zatrudnionych we władzach publicznych, instytucjach publicznych oraz w innych zakładach, które ujawniają naruszenia prawa Ustawa o ochronie osób zatrudnionych we władzach publicznych, instytucjach publicznych oraz w innych zakładach, które ujawniają naruszenia prawa Parlament Rumuński uchwala następujące przepisy. Rozdział

Bardziej szczegółowo

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 23 czerwca 2016 r. w przedmiocie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Krajowa Rada Sądownictwa w pełni podziela argumentację

Bardziej szczegółowo

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-691840-I/11/MW/KJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

Rozdział 61. Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych

Rozdział 61. Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych Immunitet dyplomatyczny pełny Art. 578 Rozdział 61 Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych Art. 578. [Immunitet dyplomatyczny pełny] Nie podlegają

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS /10

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS /10 GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS 035 1419/10 Pan Jerzy Miller Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych

z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o finansach publicznych Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Od Autorów Wprowadzenie...

Spis treści. Wykaz skrótów Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Od Autorów Wprowadzenie... Spis treści Spis treści Wykaz skrótów........................................................... 11 Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym.......................... 15 Od Autorów..............................................................

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH

KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH KODEKS ETYKI PRACOWNIKÓW SAMORZĄDOWYCH PREAMBUŁA Celem Kodeksu jest sprecyzowanie wartości i standardów zachowania pracowników samorządowych zatrudnionych w Urzędzie Miejskim w Brzesku, związanych z pełnieniem

Bardziej szczegółowo

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej Niemieckie regulacje zawierają m.in. unormowanie zasad odmowy udzielania informacji podmiotom zagranicznym oraz przekazywania informacji korzystnych dla podatnika na jego wniosek. Wymiana informacji podatkowych

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 9 kwietnia 1999 r.

USTAWA z dnia 9 kwietnia 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 USTAWA z dnia 9 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

Ochrona wrażliwych danych osobowych

Ochrona wrażliwych danych osobowych Pełnosprawny Student II Kraków, 26-27 listopada 2008 r. Ochrona wrażliwych danych osobowych Daniel Wieszczycki Datasec Consulting Podstawowe akty prawne Konwencja Rady Europy Nr 108 z dnia 28 stycznia

Bardziej szczegółowo

Konstytucyjne zasady działalności gospodarczej. PPwG

Konstytucyjne zasady działalności gospodarczej. PPwG Konstytucyjne zasady działalności gospodarczej PPwG 1 Podstawy ustroju gospodarczego Zasady konstytucyjne zasady ogólne (demokratyczne państwo prawne, sprawiedliwość społeczna) zasada społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Lublin, 6 czerwca 2016 r. Opinia Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych do projektu z dnia 23 maja 2016 r. ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw Opiniowany

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia... 1) w art. 10 dotychczasową treść oznacza się art. 10 ust. 1 i dodaje się ustęp 2 w brzmieniu:

Ustawa z dnia... 1) w art. 10 dotychczasową treść oznacza się art. 10 ust. 1 i dodaje się ustęp 2 w brzmieniu: Ustawa z dnia... PROJEKT o zmianie ustawy z dnia 18 lutego 1994 roku o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg)

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych Poziom podstawowy XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania ogólne I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej KOMUNIKAT PRASOWY nr 54/14 Luksemburg, 8 kwietnia 2014 r. Kontakty z Mediami i Informacja Wyrok w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12 Digital Rights Ireland

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 15 Od Autora...................................................... 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Wolności i prawa jednostki w. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Red.: Mariusz Jabłoński Wprowadzenie Wykaz skrótów Część I. Koncepcja konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYCZNY Pracowników Urzędu Gminy Lipce Reymontowskie. Preambuła

KODEKS ETYCZNY Pracowników Urzędu Gminy Lipce Reymontowskie. Preambuła KODEKS ETYCZNY Pracowników Urzędu Gminy Lipce Reymontowskie Preambuła Osoba, która chce być szanowana i posiadać autorytet, traktuje każdego w taki sposób, w jaki sama chce być traktowana Etyka jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

Konwencja Stambulska KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD

Konwencja Stambulska KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD KONWENCJA RADY EUROPY O ZAPOBIEGANIU I ZWALCZANIU PRZEMOCY WOBEC KOBIET I PRZEMOCY DOMOWEJ Konwencja Stambulska BEZPIECZNI OD STRACHU BEZPIECZNI OD PRZEMOCY JAKI JEST CEL KONWENCJI? Konwencja Rady Europy

Bardziej szczegółowo

Emel Boyraz przeciwko Turcji (wyrok 2 grudnia 2014r., Izba (Sekcja II), skarga nr 61960/08)

Emel Boyraz przeciwko Turcji (wyrok 2 grudnia 2014r., Izba (Sekcja II), skarga nr 61960/08) 1 Zwolnienie z pracy w spółce energetycznej należącej do państwa kobiety pracownicy ochrony ze względu na jej płeć Emel Boyraz przeciwko Turcji (wyrok 2 grudnia 2014r., Izba (Sekcja II), skarga nr Emel

Bardziej szczegółowo

Zakres czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz formy kontroli nad nimi

Zakres czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz formy kontroli nad nimi Zakres czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz formy kontroli nad nimi dr hab. Sławomir Zalewski Profesor Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie Zagadnienia 1. Zakres czynności operacyjno-rozpoznawczych 2.

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Rodzaje danych (informacji) m.in.: Podmioty przetwarzające dane: podmioty publiczne, podmioty prywatne.

Rodzaje danych (informacji) m.in.: Podmioty przetwarzające dane: podmioty publiczne, podmioty prywatne. Rodzaje danych (informacji) m.in.: Dane finansowe Dane handlowe Dane osobowe Dane technologiczne Podmioty przetwarzające dane: podmioty publiczne, podmioty prywatne. Przetwarzane dane mogą być zebrane

Bardziej szczegółowo

31 ZARZĄDZENIE NR 429 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI

31 ZARZĄDZENIE NR 429 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI 31 ZARZĄDZENIE NR 429 KOMENDANTA GŁÓWNEGO POLICJI z dnia 17 kwietnia 2009 r. zmieniające zarządzenie w sprawie metodyki wykonywania przez Policję czynności administracyjno-porządkowych w zakresie wykrywania

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ]

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne

Bardziej szczegółowo

Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 1044 Warszawa, 10 października 2006 r. Szanowny Panie Marszałku Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji

mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji Wyrok Trybunału Konstytucyjnego 2 Warszawa, dnia 9 kwietnia 2015 r. WYROK

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Wyroki wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, w postępowaniu co najmniej dwuinstancyjnym.

Bardziej szczegółowo

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników.

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Co się dzieje z kwestią Walnego Zgromadzenia Wspólników, jeśli ogłoszono upadłość obejmująca

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

NACZELNA RADA ADWOKACKA 16, Warszawa tel , Ol, fax

NACZELNA RADA ADWOKACKA 16, Warszawa tel , Ol, fax NACZELNA RADA ADWOKACKA ul. 16, 00-202 Warszawa tel. 22 505 25 00, 22 505 25 Ol, fax 22 505 25 08 e-mail: nra@nra.pl www.nra.pl Warszawa, dnia 29 grudnia 2015 r. NRA.12 SM 1.242.2015 '' -s E-;.: R t!(j\

Bardziej szczegółowo

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-632772-XVIII/12/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej Sienkiewicz Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SPRAWNE I SŁUŻEBNE PAŃSTWO VII SEMINARIUM EKSPERCKIE SYSTEM STANOWIENIA PRAWA SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA

FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SPRAWNE I SŁUŻEBNE PAŃSTWO VII SEMINARIUM EKSPERCKIE SYSTEM STANOWIENIA PRAWA SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA FORUM DEBATY PUBLICZNEJ SPRAWNE I SŁUŻEBNE PAŃSTWO VII SEMINARIUM EKSPERCKIE SYSTEM STANOWIENIA PRAWA SYSTEM ŹRÓDEŁ PRAWA Prof. zw. dr hab. Piotr Winczorek Prof. UW dr hab. Tomasz Stawecki System źródeł

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02

POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 45 POSTANOWIENIE z dnia 27 maja 2003 r. Sygn. akt K 43/02 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Wyrzykowski przewodniczący Wiesław Johann Ewa Łętowska Jadwiga Skórzewska-Łosiak Marian Zdyb sprawozdawca,

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

adw. Jacek Trela, adw. Grzegorz Zuchowicz

adw. Jacek Trela, adw. Grzegorz Zuchowicz adw. Jacek Trela, adw. Grzegorz Zuchowicz Kancelaria Adwokacka s.c. ul. Szpitalna 8/1 00-031 Warszawa 1 tel (+22) 828 12 58 faks (+22) 828 12 93 e-mail: kancelaria.tz@adwokatura.pl Warszawa, 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-638794-XVIII/10/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej PROJEKT Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319, z 2006

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana zmiana ustawy z dnia 5 lipca 1990 r. Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. Nr 51, poz. 297, z późn. zm.) ma na celu wprowadzenie regulacji, które przy poszanowaniu gwarantowanej

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski Warszawa, dnia 15 kwietnia 2011 r. DOLiS/DEC-304/11 dot. [ ] DECYZJA Na podstawie art. 104 l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks

Bardziej szczegółowo

Konstytucja wk r. Prezydent cd

Konstytucja wk r. Prezydent cd Konstytucja wk 8 10.05.2009r. Prezydent cd Prezydent RP pełni funkcję arbitra. Przyjęcie tej koncepcji oznacza, że w przypadku zakłócenia wzajemnych stosunków między rządem a Sejmem, Prezydent powinien

Bardziej szczegółowo