SPRAWIEDLIWOŚĆ. okresu transformacji. przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji MODELE ROZLICZEŃ Z PRZESZŁOŚCIĄ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPRAWIEDLIWOŚĆ. okresu transformacji. przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji MODELE ROZLICZEŃ Z PRZESZŁOŚCIĄ"

Transkrypt

1 SPRAWIEDLIWOŚĆ okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji MODELE ROZLICZEŃ Z PRZESZŁOŚCIĄ Tunis, 5 grudnia 2012 r. Zbiór materiałów konferencyjnych Konferencja organizowana przez Helsińską Fundację Praw Człowieka, we współpracy z Centrum tunezyjskim na rzecz sprawiedliwości tranzycyjnej oraz Stowarzyszeniem Wolnego Słowa, przy wsparciu Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Tunisie Publikacja wyraża wyłącznie poglądy autora i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

2

3 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 1 Spis treści Rekomendacje wypracowane w ramach paneli tematycznych Rola archiwów w konsolidacji demokracji i rozrachunku z przeszłością (tezy) Krzysztof Persak Rola archiwów w rozliczeniach z przeszłością Dariusz Grot Modele lustracji w krajach Europy Środkowo-Wschodniej Bogumił Zygmont Instrumenty lustracyjne wobec standardu ochrony praw człowieka Paweł W. Osik Paradoksy Odwetu. Co doświadczenia środkowej Europy mówią o sprawiedliwości tranzycyjnej w krajach arabskich Klaus Bachmann Odpowiedzialność za zbrodnie dawnego reżimu (tezy) Adam Bodnar Lustracja dziennikarzy w Polsce historia błędów i zaniechań (tezy) Andrzej Krajewski Główne tezy wystąpienia Mirosław Chojecki ANEKS Otwarcie archiwów i przełom w polskiej historiografii dziejów najnowszych Krzysztof Persak

4 2 Rekomendacje wypracowane w ramach paneli tematycznych Panel I: Rola archiwów państwowych i ustalania faktów w rozliczeniach z przeszłością Obowiązek pamięci 1. Każdy ma prawo poznać prawdę o swojej przeszłości. Ważne jest ustalenie prawdy dotyczącej wydarzeń z czasów dyktatury, tak by żadna osoba winna nie pozostała bezkarna, a żadna osoba niewinna nie została niesłusznie skazana. 2. Dostęp do archiwów odgrywa kluczową rolę w rozliczaniu dziedzictwa przeszłości, dochodzenia do prawdy w celu zagwarantowania stabilnej przyszłości, która umożliwi wprowadzenie demokracji, poszanowania praw człowieka i państwa prawa. 3. Ustalenie prawdy w kwestii zbrodni minionego reżimu i zapobieganie bezkarności jest jednym z niezbędnych warunków wszelkiego pojednania. Zakłada ono dostęp do informacji i archiwów oraz konstytucjonalizację tego podstawowego prawa obywateli. 4. Badanie archiwów powinno być dokładnie uregulowane prawnie i nie ograniczać się jedynie do badania dokumentów pisanych, należy uwzględniać także ustne świadectwa ofiar. Fakty opisywane w archiwach mogą nie oddawać kontekstu lub przedstawiać dane sfałszowane, a w konsekwencji nie zawsze dokładnie, lub w pełni, odzwierciedlać rzeczywistość. Historycy pracujący nad archiwami kolonializmu doszli do przekonania, że należy weryfikować autentyczność tych źródeł, oraz objaśniać i interpretować dane znajdujące się w tych archiwach. Panel II: Ustawa o immunizacji rewolucji i modele lustracji Należy zadbać o to, aby ustawy lustracyjne oraz analogiczne środki administracyjne pozostały kompatybilne z wymogami państwa prawa i aby były skierowane przeciwko niebezpieczeństwom zagrażającym procesowi demokratyzacji. W tym celu wymagane jest spełnienie następujących kryteriów: 1. Odpowiedzialność indywidualna a nie zbiorowa wina musi zostać udowodniona w każdym indywidualnym przypadku, co zakłada konieczność indywidualnego, a nie zbiorowego sposobu wykonywania przepisów lustracyjnych. 2. Należy zagwarantować prawo do obrony, oraz przestrzegać zasady domniemania niewinności do czasu ustalenia odpowiedzialności w ramach sprawiedliwego procesu. 3. Odwet nie może być celem tych działań, podobnie jak nie może nigdy umożliwiać wynikającego z chęci odwetu politycznego wykorzystania procesu lustracji. 4. Celem lustracji nie jest ukaranie domniemanych winnych to zadanie dla wymiaru sprawiedliwości. Poszanowanie wszystkich praw człowieka powinno wpisywać się w proces sprawiedliwości tranzycyjnej (okresu przejściowego), a nie jakiegokolwiek procesu równoległego.

5 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 3 Panel III: Odpowiedzialność karna za zbrodnie reżimu Odpowiedzialność karna za zbrodnie reżimu wymaga, w ramach procesu sprawiedliwości tranzycyjnej, określenia rodzaju naruszeń prawa podlegających sankcjom, osób odpowiedzialnych za te naruszenia oraz odpowiednich kar. 1. Sprawy karne nie mogą być prowadzone w sposób wiarygodny i skuteczny bez przeprowadzenia reformy wymiaru sprawiedliwości. 2. Należy określić priorytety w postępowaniu sądowym (ramy czasowe i przedmiotowe). 3. Potrzeba opracować program (postępowań i zadośćuczynień) zintegrowany i integralny (dotyczący innych komponentów sprawiedliwości tranzycyjnej). 4. Należy zreformować i zmodyfikować przepisy dotyczące przedawnienia i postępowania dowodowego. 5. Przyspieszenie postępowań ma odbywać się bez naruszania gwarancji proceduralnych. Panel IV: Rola mediów w rozliczaniu przeszłości W najbardziej udanych przemianach demokratycznych lustrację mediów włączono w proces sprawiedliwości tranzycyjnej. 1. Media nie mogą stawiać się w roli sądów. 2. Ustanowienie niezależnej instytucji regulacyjnej, której rolą byłoby nie tylko sankcjonowanie, lecz także umożliwienie mediom funkcjonowania w warunkach pokojowych. 3. Lustracja dziennikarzy jest niezbędna, ale nie może odbywać się na dziko, z narażeniem na szantaż polityczny.

6 4 Dr Krzysztof Persak Instytut Pamięci Narodowej Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk Rola archiwów w konsolidacji demokracji i rozrachunku z przeszłością (tezy) I. Wiedza o czasach dyktatury jest jednym z fundamentów budowy społeczeństwa demokratycznego. Potrzeba zbadania i wyjaśnienia mechanizmów politycznych funkcjonowania dyktatury (system polityczny, mechanizmy podejmowania decyzji, system propagandy i jej oddziaływanie na społeczeństwo) wiedza o tym daje podstawy do ustalenia zakresu odpowiedzialności politycznej ludzi dawnego reżimu. Demokracja przynosi też rozczarowania dlatego prawdziwy obraz czasów dyktatury, wiedza o życiu społeczeństwa w czasach dyktatury (i upowszechnianie tej wiedzy) stanowią antidotum na nostalgię za dawnymi czasami i są czynnikiem ułatwiającym delegitymizację starego reżimu. Wiedza o zbrodniach dyktatury i funkcjonowaniu aparatu represji stanowi niezbędny warunek prawnokarnych rozliczeń z przeszłością. II. Archiwa jako ważne źródło wiedzy o przeszłości dlatego tak ważne jest otwarcie archiwów z czasów dyktatury i ustanowienie demokratycznej kontroli nad nimi. Dostęp do archiwów dla historyków, politologów, socjologów etc. (świat nauki). Dostęp do archiwów dla dziennikarzy (opinia publiczna). Dostęp dla obywateli zainteresowanych dokumentami, które ich osobiście dotyczą (społeczeństwo). III. W Polsce po 1989 r. fundamentalne znaczenie dla konstrukcji wiedzy o funkcjonowaniu dyktatury komunistycznej miało otwarcie dwóch kluczowych zbiorów dokumentów archiwalnych (co jednak nie nastąpiło równocześnie). 1. Pierwszy korpus dokumentów to akta partii komunistycznej (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza PZPR), która sprawowała monopolistyczne rządy w Polsce po II wojnie światowej ( ). Po upadku dyktatury komunistycznej i rozwiązaniu PZPR w 1990 r. akta partii komunistycznej zostały bardzo szybko przejęte przez Archiwa Państwowe (nie dopuszczono do ich przejęcia przez partię postkomunistyczną, powstałą na miejsce PZPR) i zaczęły być natychmiast udostępniane historykom i dziennikarzom.

7 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 5 Wpływ otwarcia archiwów partii komunistycznej na rozwój polskiej historiografii dziejów najnowszych po 1989 r. przedstawiam w artykule pt. Otwarcie archiwów i przełom w polskiej historiografii dziejów najnowszych 1. Tu warto zasygnalizować dwa ważne zagadnienia, które mogły być opisane dzięki otwarciu archiwów PZPR: system podejmowania decyzji w warunkach dyktatury komunistycznej, w tym wpływ kierownictwa PZPR na życie polityczne i społeczne kraju; mechanizmy zależności politycznej Polski od ZSRR (specyfiką dyktatury komunistycznej w Polsce była dominacja sowiecka nad Polską). Aparat PZPR funkcjonował równolegle do administracji państwowej i stanowił rzeczywisty ośrodek decyzji politycznych. Dlatego akta PZPR stanowiły tak ważne źródło do badań nad wszelkimi aspektami najnowszej historii Polski. Przez całą dekadę lat 90. akta PZPR stanowiły główne źródło do budowy wiedzy o systemie dyktatury komunistycznej w Polsce. 2. W latach 90. brakowało natomiast dostępu do drugiego ważnego korpusu dokumentów z czasów dyktatury komunistycznej tj. akt policji politycznej (Służba Bezpieczeństwa). W latach 90. akta SB zostały przejęte przez nowe służby specjalne i praktycznie nie były udostępniane badaczom; zdarzały się przypadki wykorzystywania w walce politycznej pochodzących z tych archiwów informacji kompromitujących niektóre osoby (zwłaszcza dotyczących ich domniemanej tajnej współpracy z komunistyczną Służbą Bezpieczeństwa), bez możliwości ich weryfikacji przez opinię publiczną. W 2000 r. na mocy ustawy polskiego parlamentu powstała nowa instytucja Instytut Pamięci Narodowej której celem było przejęcie akt komunistycznych organów bezpieczeństwa i szerokie otwarcie tych archiwów. Instytut Pamięci Narodowej ma jeszcze dodatkowe zadania, oprócz działalności archiwalnej: 1) prowadzenie badań naukowych nad najnowszą historią Polski i upowszechnianie wiedzy na ten temat; 2) ściganie zbrodni z czasów II wojny światowej i dyktatury komunistycznej ( ); 3) lustracja osób pełniących funkcje publiczne pod względem ich ewentualnych związków z komunistycznymi organami bezpieczeństwa. Podobne do IPN instytucje powstawały na przełomie XX i XXI wieku w innych postkomunistycznych krajach Europy Wschodniej (prekursorem był Instytut Gaucka powstały w Niemczech w 1990 r.). W 2008 r. powstała Europejska Sieć Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb jako płaszczyzna współpracy i wymiany doświadczeń analogicznych instytucji z Niemiec, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Rumunii i Bułgarii. IV. Udostępnianie akt policji politycznej z czasów dyktatury postulaty idealne na podstawie doświadczeń Polski i innych krajów Europy Wschodniej. 1. Otwarcie archiwów aparatu bezpieczeństwa z czasów dyktatury powinno nastąpić możliwie szybko. 2. Konieczne jest pełne przejęcie archiwów organów bezpieczeństwa z czasów dyktatury od tajnych służb (żadne dokumenty nie powinny pozostać w dyspozycji tajnych służb). 1 Artykuł dostępny w aneksie niniejszego zbioru

8 6 3. Instytucja przejmująca akta policji politycznej powinna mieć zagwarantowaną pełną niezależność od władz politycznych (rządu) i służb specjalnych. 4. Osoby kierujące tą instytucją powinny być niezależne (apolityczność, bezstronność, apartyjność) i chcieć z tej niezależności korzystać. 5. Potrzebne jest zniesienie w maksymalnym stopniu klauzul tajności z dokumentów organów bezpieczeństwa z czasów dyktatury. 6. Konieczne jest maksymalne otwarcie archiwów organów bezpieczeństwa z czasów dyktatury a zatem minimalizacja zakresu arbitralności decyzji dotyczących udostępniania dokumentów. V. Polski model udostępniania dokumentów komunistycznej Służby Bezpieczeństwa Kategoria użytkowników historycy i inni naukowcy dziennikarze ofiary (osoby represjonowane / inwigilowane przez SB) byli funkcjonariusze i tajni współpracownicy SB Zakres dostępu do dokumentów mają pełny dostęp do dokumentów bez wyjątków i wyłączeń; mają pełny dostęp do dokumentów bez wyjątków i wyłączeń; mają dostęp do dokumentów, które ich dotyczą, mają prawo poznać tożsamość donosicieli, którzy ich denuncjowali i funkcjonariuszy SB, którzy ich represjonowali, mają prawo załączać korekty, komentarze i uzupełnienia do dokumentów (bez ingerencji w treść oryginału), mają prawo zastrzeżenia dostępu do dotyczących ich dokumentów dla innych osób; mają dostęp do treści dokumentów, które ich dotyczą (udostępnienie następuje w postaci kopii ze względu na ochronę bezpieczeństwa dokumentów). W debacie publicznej w Polsce wyrażano wiele obaw, że otwarcie archiwów Służby Bezpieczeństwa zburzy spokój społeczny, zantagonizuje społeczeństwo, wprowadzi nienawiść w życiu społecznym. Takie negatywne zjawiska w skali społecznej nie nastąpiły (ani w Polsce, ani w innych krajach Europy Wschodniej). W Polsce zainteresowanie dostępem do własnych akt okazało się zaskakująco małe z możliwości tej skorzystało ok. 100 tys. osób, podczas gdy w Niemczech ponad 2 mln. Początkowo, zwłaszcza w prasie, pojawiały się tendencje do tworzenia atmosfery poszukiwania sensacji, ale po kilku latach udostępniania akt komunistycznej policji politycznej sprawy związane z ujawnianiem czyjejś agenturalnej przeszłości nie budzą większych emocji społecznych. Zasady udostępniania dokumentów komunistycznej Służby Bezpieczeństwa w Polsce ewoluowały w latach od restrykcyjności do otwartości. Obecnie należą do najbardziej liberalnych w krajach Europy Wschodniej.

9 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 7 VI. Jaka nowa wiedza płynie z otwartych archiwów komunistycznej policji politycznej? Przykłady nowych możliwości badawczych: studia nad funkcjonowaniem policji politycznej jako takiej (struktury, personel, kierunki i metody działania, relacje z partią komunistyczną) ważne ze względu na olbrzymią rolę Służby Bezpieczeństwa jako narzędzia sprawowania władzy przez dyktaturę; ważne dla zrozumienia specyficznej i hermetycznej dokumentacji SB; polityka represyjna reżimu wobec różnych grup społecznych i politycznych (opozycja; kościół katolicki; mniejszości narodowe; chłopi, robotnicy); opór społeczny i opozycja polityczna wobec dyktatury komunistycznej (opór zbrojny lat ; działalność grup opozycji demokratycznej; indywidualne rozproszone akty oporu nieznane fakty, nieznani bohaterowie); historia społeczna zwłaszcza opinia publiczna, nastroje społeczne, mentalność; analiza gospodarki socjalistycznej zwłaszcza zjawiska patologiczne (korupcja, nadużycia władzy, czarny rynek, przemyt); infiltracja kręgów emigracji politycznej (także Watykanu), działalność wywiadu zagranicznego. VII. Problemy i dylematy związane z wykorzystywaniem archiwów policji politycznej: hermetyczność dokumentacji specyficzny język, terminologia, aparat pojęciowy; specyficzny punkt widzenia twórców dokumentów perspektywa policji politycznej i jej mentalność, czarny obraz rzeczywistości, podejrzliwość, koncentracja na zjawiskach negatywnych; niekompletność informacji tajna policja wie tyle, ile doniosą jej agenci, ograniczony horyzont myślowy; dylematy etyczne informacje zbierane bez wiedzy i zgody tych, których dotyczą (kwestia ochrony prywatności; konieczność pełnej mobilizacji wrażliwości etycznej badacza, krytycyzmu i odpowiedzialności, by nie krzywdzić powtórnie ofiar reżimu); problem ujawniania tożsamości tajnych współpracowników policji politycznej (zasadność ujawniania vs. sensacyjność; pokusa osądzania). Otwarcie akt policji politycznej z czasów dyktatury daje wyjątkowe możliwości badawcze: 1. nie można w pełni opisać żadnego aspektu działania dyktatury totalitarnej bez wykorzystania dokumentów policji politycznej; 2. jednocześnie akta policji politycznej nie mogą być jedynym źródłem, na którym opierają się badacze wymagają skrupulatnej weryfikacji i konfrontacji z innymi źródłami.

10 8 Dariusz Grot Departament Organizacji, Udostępniania i Ewidencji Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych Rola archiwów w rozliczeniach z przeszłością Archiwa nie pojawiają się w dzień po zwycięstwie wolności. Istnieją już wcześniej. W okresach panowania władzy autorytarnej archiwa publiczne są instytucjami dyktatury. To nie wyrzut skoro przez długie lata, często dziesięciolecia nie ma innej rzeczywistości niż totalitarna, w jej obrębie musi odbywać się to, co należy do archiwów: gromadzenie historycznie ważnych świadectw o narastających dziejach społeczeństw, ludzi, utworzonych przez nich instytucji, w tym państw. Naturalny jest wobec tego postulat metodyki archiwistycznej i zawodowych standardów, które zapewniłyby, że archiwa zbierają, przechowują i udostępniają informacje, które składają się na relatywnie wierny obraz świata, pozwalają każdemu zdobywać wiedzę budującą jego osobistą i społeczną tożsamość. Najważniejsze jest w gruncie rzeczy ocalenie informacji, bo jeśli nawet nie teraz, to kiedyś w końcu będzie można wydobyć ją na powierzchnię. Profesjonalne reguły działania powinny być na tyle silne, by archiwa wypełniały swoją misję, mimo że dyktatury skłonne są kreować fałszywą wiedzę i reglamentować dostęp do wszelkiej informacji, która nie odpowiada ideologicznym kryteriom. Władza autorytarna w nowożytnych państwach podejmuje na ogół walkę o świadomość obywateli. Nie jest to walka bez ofiar po stronie archiwów. Nawet nie dlatego, że profesjonalnym standardom trudno konkurować z przemocą i presją reżimów. Nikt bowiem nie oczekuje od archiwistów, urzędników państwowych, otwartego przeciwstawiania się opresyjnym rządom. Chodzi raczej o to, że działania na rzecz zachowania i upowszechniania informacyjnej spuścizny są skuteczne, jeśli pracownicy archiwów potrafią być przezroczyści, jeśli obiektywnie gromadzą i udostępniają źródła wiedzy, dbając, by nie wywierać osobistego wpływu na kształtowanie zasobu archiwalnego, unikając tendencyjności, także tej, która nie jest uświadamiana. Archiwiści mogą, choć nie powinni, stawać się stronami ideologicznej wojny zarówno wtedy, gdy ulegają powszechnej indoktrynacji, jak i wtedy, gdy próbują przeciwstawiać się władzy. W każdej z tych sytuacji kategoria prawdy traci na znaczeniu. Informacje zaczynają być organizowane, selekcjonowane i usuwane pod dyktando politycznych emocji lub interesów. Istota ustrojów totalitarnych polega nie tylko na tym, że starają się one nie pozostawić miejsca żadnej innej sile, ale bierze się także z fenomenu, że nawet sprzeciw wobec władzy ulega czasem wchłonięciu przez logikę dyktatury. Archiwiści, niezależnie od ich politycznej orientacji, podlegają pokusie poprawiania historii. Jeden z nich powiedział mi kiedyś, że znalazł dokument, który w złym świetle stawia niektórych przywódców antykomunistycznego podziemia, więc postanowił go zniszczyć. Inny, który odznaczał się pobożnością, starał się usuwać dokumenty kompromitujące osobistości kościoła, w tym zresztą celu zgromadzone niegdyś przez służbę bezpieczeństwa. Bądźmy szczerzy: część tych nieprofesjonalnych manipulacji się powiodła. Równie trudno było radzić sobie z dokumentacją, która została sporządzona w złej intencji. Badałem kiedyś niezwykły zbiór archiwalny organizacji antykomunistycznego podziemia. Jego podstawą były dokumenty skonfiskowane przez służbę bezpieczeństwa u zdemaskowanych i uwięzionych konspiratorów. Posłużyły później jako dowody w procesach sądowych. Te dowo-

11 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 9 dy były zwykle niedostateczne, więc uzupełniano je o dokumenty o treści bardziej obciążającej, ale sfabrykowane przez policję. Powstała w ten sposób niezwykła mieszanina informacji autentycznych i sfałszowanych, zwykle nie do rozróżnienia. Wydawało się, że zbiór należy w tej formie pozostawić, opatrując go komentarzem na temat okoliczności jego utworzenia i pozostawiając badania historykom. Archiwiści podjęli się jednak misji niemożliwej i spróbowali podzielić zbiór na części odpowiadające poszczególnym organizacjom konspiracyjnym, to znaczy odtworzyć rzeczywistość, która w przeszłości nie miała miejsca. O ile wiem, nigdy nie doprowadzili tych prac do końca. By wypełniać swą publiczną misję, archiwa potrzebują więc zarówno kodeksu etyki, jak i przemyślanej metodyki postępowania ze zgromadzoną informacją. W świetle polskich doświadczeń znamienny był wpływ oficjalnej ideologii na wartościowanie historycznych źródeł. Szerzone przez władzę przekonanie o nieistotności ludzkiej jednostki, postrzeganej wyłącznie jako drobne ziarenko klas społecznych i przedmiot wielkich społecznych procesów, w praktyce archiwów wyraziło się dewaluacją informacji o losach poszczególnych ludzi. Dokumentacja dotycząca poszczególnych osób była rutynowo uznawana za pozbawioną trwałej wartości historycznej i z tego względu niszczona. Paradoksalnie, władza totalitarna, stosując powszechną inwigilację społeczeństwa, zwykła zbierać szczególnie dużo danych o obywatelach. W stosunku do niektórych owe zasoby osobowej wiedzy stawały się narzędziem represji. Gdy ten użytkowy cel został osiągnięty, dobiegała kresu publiczna dbałość o jednostkowe dane. Za godne uwagi uznawano bezosobowe sprawozdania, analizy działalności organów państwa, raporty i te kwalifikowano do bezterminowego przechowywania w archiwach. Wiadomości o konkretnych ludziach, ofiarach prześladowań, niszczono jako nieistotne, zgodnie z przepisami o wartościowaniu dokumentacji. Pozostawały w archiwach co najwyżej akta spraw przykładowych, kilka procent całości. Takie były między innymi losy dokumentów wytworzonych i zgromadzonych przez Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, która działała w Polsce w apogeum komunistycznego reżimu. Była ona pozasądowym administracyjnym organem o kompetencjach karnych, przed którym nie służyło prawo do obrony, i którego orzeczenia praktycznie nie podlegały apelacji. Ścigała ona różnorodne czyny obywateli, a do najbardziej dla niej znamiennych należały orzeczenia w sprawach rozpowszechniania fałszywych informacji. Te informacje okazywały się na ogół dowcipami politycznymi, wyszydzającymi totalitarną władzę. Dowcip stanowił zaś ostatnią broń zniewolonego społeczeństwa, pozbawionego niezależnej prasy, broń groźną, celnie godzącą w powagę komunistycznych uzurpatorów. Obwinieni byli surowo karani, poddawani społecznemu wykluczeniu, pozbawiani życiowych szans. Aby tego dokonać, reżim uderzał w podstawowe prawa człowieka, przenikał do rodzin i grup przyjacielskich. Później jednak kluczową dokumentację w znacznej części zlekceważono, zacierając ślady nieprawości bez żadnych politycznych nacisków, a tylko z powodu zatrucia serc i umysłów zwykłych obywateli, a więc i archiwistów. Gdy dyktatura straciła impet i zaczęła wręcz manifestować względny liberalizm, akta złowrogiego organu, już rozwiązanego, zostały przekazane do publicznego archiwum. Nie poruszyły historycznej wrażliwości archiwistów, którym nie przyszło też do głowy, że po kilku dziesięcioleciach ofiary spróbują podważyć okrutne i bezprawne wyroki, domagając się od państwa odszkodowań. Dowody zbrodni na ogół jednak już nie istniały, bo archiwiści nie byli zdolni pomyśleć, że przyjdą w przyszłości rządy, które nie będą solidaryzowały się z komunistycznym reżimem i nie będą chciały osłaniać jego występków. Tyrania wydawała się wieczna, niepokonana. Sukcesem totalitaryzmu było też dominujące wśród archiwistów przekonanie, że ważna i wiarygodna jest przede wszystkim dokumentacja o charakterze urzędowym. Negowane było znaczenie świadectw historii, które nie miały formalnych cech i nie powstały w kancelariach publicznych instytucji. Tym samym archiwa marginalnie tylko zbierały informacje o działalności podmiotów innych niż państwo. Zapanował kult aktu pisanego opatrzonego pieczątkami. Doszło

12 10 do tego w sytuacji, gdy działalność osób i instytucji spoza struktur reżimu z natury swej była słabo dokumentowana, odpowiednio do warunków konspiracji. O tym, że istnieje rzeczywistość pozarządowa, w tym polityczna opozycja, w archiwach można było dowiedzieć się głównie pośrednio, z akt policji i sądów. W polskiej archiwistyce nie ugruntowała się m.in. tradycja utrwalania historii mówionej, która dla wielu środowisk społecznych stanowi podstawową formę przekazu. Tego rodzaju źródła informacji były i są chętnie gromadzone przez różne instytucje, które badają niedawną przeszłość, ale tylko marginalnie czyniły to archiwa państwowe. Mowa zatem o uchybieniach w dokumentowaniu przeszłości, które nie były przez władzę bezpośrednio wymuszone. Doszło do nich, ponieważ upowszechnił się totalitarny sposób myślenia o historii oraz jej świadectwach. Tego rodzaju porażki zostały przez publiczne archiwa zapamiętane. Zasadniczo zmieniło się m.in. podejście do źródeł wiedzy o losach poszczególnych ludzi; są one dziś należycie doceniane. Gdy po latach przejęto archiwa upadłej partii komunistycznej, a wśród nich duże zbiory sensytywnych danych osobowych, nie negowano już ich historycznej wartości. W początkowym momencie ustrojowej transformacji Polska nabyła szczególne doświadczenie, także w dziedzinie zarządzania zarchiwizowaną dokumentacją. Polityczna przemiana dokonała się na drodze pokojowej, została wynegocjowana, kiedy przy wspólnym stole zasiedli liderzy demokratycznej opozycji oraz przedstawiciele ustępującej władzy. Było to możliwe, gdyż od dziesięcioleci kraj poddany był miękkiej dyktaturze, która nie wyrzekła się wprawdzie prześladowań, gwałcenia wolności i praw, ani inwigilacji obywateli, ale w swoich występkach zachowywała swoiste umiarkowanie, a na koniec dobrowolnie ustąpiła miejsca siłom demokratycznym. Zawarty wówczas kompromis nadal jest źródłem sporów. Bez wątpienia zaniechanie przemocy i nagłego przejęcia władzy dało czas na ukrycie pewnych dokumentów dawnego reżimu, a także na zniszczenie tych, które dotychczas rządzący uznali za szczególnie ich obciążające. Z drugiej strony gwałtowne obalenie tyranii, nawet jeśli nie zbrojne, zazwyczaj też pociąga za sobą straty w archiwach i nie sposób ocenić, która droga jest bardziej dolegliwa. Wymaga zarazem odnotowania, że w obu tych sytuacjach część przepadłych dokumentów z czasem może się odnaleźć. Informacja długo bowiem zachowuje wartość i nawet ustępujący eksponenci dyktatury skłonni są zatrzymać dla siebie nieco dokumentacyjnych skarbów. Zarazem trzeba przyznać, że w archiwach znalazło się stosunkowo wiele dokumentów, które mogą poszerzyć społeczną wiedzę o czasach totalitaryzmu. Od dziesięcioleci obywatele korzystają ze zgromadzonych informacji o wielkich migracjach po II wojnie światowej, w celu uzyskania odszkodowań oraz innych rekompensat za utracone majątki. Wydarzenia te postrzega się raczej w kategoriach opresyjności historii niż w kategoriach ekscesów dyktatury, ale ich społeczne skutki były ogromne. Z tego samego okresu zachowały się liczne dowody zbrodni wojennych, które miały miejsce w związku z niemieckim i sowieckim totalitaryzmem. W archiwach znalazła się również obszerna dokumentacja sądów i prokuratur, w tym akta spraw przeciw osobistościom politycznej opozycji, w których zapadały niekiedy wyroki śmierci. Zgromadzono też w archiwach dowody działań władzy przeciw kościołowi katolickiemu w Polsce. Po upadku dyktatury na podstawie tych informacji podejmowano dochodzenia w sprawie zbrodni nazistowskich oraz komunistycznych, wszczynano postępowania rehabilitacyjne i odszkodowawcze. Wymaga podkreślenia, że z wielu tego typu informacji w archiwach można było korzystać jeszcze przed polityczną transformacją w Wówczas jednak nie mogły być skuteczne roszczenia za doznane krzywdy, ani nie podejmowano badań naukowych na temat tych zagadnień. Było też charakterystyczne, że zainteresowani pesymistycznie oceniali możliwości uzyskania informacji o zgromadzonych archiwach, uważali je za mniej dostępne, niż to w rzeczywistości miało miejsce. Nawet po upadku dyktatury obywatele musieli dopiero przywyknąć, że publiczne archiwa są dla nich otwarte i służą ich potrzebom.

13 Sprawiedliwość okresu transformacji przekazywanie doświadczeń Polski dla Tunezji. Modele rozliczeń z przeszłością 11 Gdy ostatecznie upadł niedemokratyczny reżim, archiwa państwowe w Polsce od kilku lat dysponowały już liberalnymi przepisami prawa w sferze udostępniania zasobu archiwalnego. Zaskakująco długo trwały jednak dawne nawyki. Nadal oczekiwano, że osoba zainteresowana wystąpi o zgodę na korzystanie z dokumentacji, że swoje plany badawcze uzasadni oraz przedłoży urzędową rekomendację do prowadzenia badań. Przez kilkanaście lat po uchwaleniu nowej ustawy o archiwach używano nawet w tym celu formularzy, w których jako podstawę prawną podawano dawno uchylony komunistyczny dekret. Powszechnie bowiem nie przywiązywano wagi do prawnych gwarancji wolności informacyjnych. Wielu archiwistów nadal uważało się natomiast za funkcjonariuszy wszechmocnego państwa, ignorując fakt, że państwo to nie chciało już dominować nad swoimi obywatelami. Niezaprzeczalnie więc w archiwach publicznych dość długo utrzymywało się myślenie totalitarne, negujące demokratyczny porządek prawny. Ten kryzys został przezwyciężony. Dziś nie ulega wątpliwości, że z archiwów publicznych korzystać może każdy, do każdego celu, który nie jest prawnie zabroniony. Nie ma potrzeby, by zainteresowani wyjaśniali archiwistom swoje intencje, ani by składali petycje: mogą żądać dostępu do informacji, bo znajdują się pod opieką praw Rzeczypospolitej. To w zupełności wystarczy. Zasoby informacji zgromadzone w publicznych archiwach są społecznym dobrem i służą do zaspokajania ludzkich potrzeb. Także do rozliczeń z trudną przeszłością. Skutków krzywd, jakie wyrządził system totalitarny nie można usunąć, ale ofiary prześladowań albo ich bliscy muszą otrzymać szansę na ułożenie tych spraw poprzez poszukiwanie zaginionych, rehabilitację, uchylenie bezprawnych wyroków, potępienie sprawców. Archiwa mogą i powinny być w tym pomocne.

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI

RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI Warszawa, 20 maja 2014 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Roman Dmowski DSI-WPIPSI.070.1.2014 DSI-WPIPSI.070.1.2014 Pan Stanisław Duda Sekretarz Stanu w

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec Warszawa, dnia 15 lipca 2015 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (druk

Bardziej szczegółowo

Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r.

Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r. Wniosek złożony przez przedstawicieli SA KSAP do Prezydenta Bronisława Komorowskiego w styczniu 2011 r. Prosimy o złożenie wniosku o stwierdzenie, że: 1. art. 4, 6 i 9-12 ustawy z dnia 16 grudnia 2010

Bardziej szczegółowo

Cele i treść postępowania sprawdzającego jako element ochrony informacji niejawnych.

Cele i treść postępowania sprawdzającego jako element ochrony informacji niejawnych. Cele i treść postępowania sprawdzającego jako element ochrony informacji niejawnych. W dniu 5 sierpnia 2010 r. Sejm uchwalił ustawę o ochronie informacji niejawnych Ustawa przewiduje cztery klasy informacji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r.

UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 17 marca 2016 r. UCHWAŁA SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Pracownik a tajemnica wynagrodzenia?

Pracownik a tajemnica wynagrodzenia? Pracownik a tajemnica wynagrodzenia? Agenda: Interesariusze Aspekty prawne Relacje dotyczące poufności wynagrodzeń Klauzule w umowach o pracę Obowiązki służb kadrowych Sankcje Pytania HR (rekrutacja),

Bardziej szczegółowo

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa

Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego. ul. Wspólna 1/3 00-529 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-691840-I/11/MW/KJ 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Barbara Kudrycka Minister Nauki

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r.

PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY. Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. PRAWO DO PRYWATNOŚCI I OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH PODSTAWOWE ZASADY Szkolenie dla sekcji sądownictwa międzynarodowego Kliniki Prawa UW 14 XI 2009 r. Część I PRAWO DO PRYWATNOŚCI WPROWADZENIE Prowadzące:

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego

W związki z napływającymi do mnie skargami indywidualnymi chciałabym. przedstawić Panu Pełnomocnikowi problem generalny dotyczący charakteru prawnego RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz RPO-736286-V-13/GH 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 55 1 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Jarosław Duda Sekretarz Stanu Pełnomocnik

Bardziej szczegółowo

Rodzaje danych (informacji) m.in.: Podmioty przetwarzające dane: podmioty publiczne, podmioty prywatne.

Rodzaje danych (informacji) m.in.: Podmioty przetwarzające dane: podmioty publiczne, podmioty prywatne. Rodzaje danych (informacji) m.in.: Dane finansowe Dane handlowe Dane osobowe Dane technologiczne Podmioty przetwarzające dane: podmioty publiczne, podmioty prywatne. Przetwarzane dane mogą być zebrane

Bardziej szczegółowo

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08

WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 WYROK Z DNIA 4 MARCA 2009 R. III KK 322/08 Przepis art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w pierwotnym brzmieniu

Bardziej szczegółowo

Ochrona wrażliwych danych osobowych

Ochrona wrażliwych danych osobowych Pełnosprawny Student II Kraków, 26-27 listopada 2008 r. Ochrona wrażliwych danych osobowych Daniel Wieszczycki Datasec Consulting Podstawowe akty prawne Konwencja Rady Europy Nr 108 z dnia 28 stycznia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie

Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych. Poziom podstawowy. XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania edukacyjne z przedmiotu wiedza o społeczeństwie dla klas pierwszych Poziom podstawowy XXXV LO im. Bolesława Prusa w Warszawie Wymagania ogólne I. Wykorzystanie i tworzenie informacji. Uczeń znajduje

Bardziej szczegółowo

1) Instrukcji o zasadach pracy biurowej w resorcie obrony narodowej (sygn. Szt. Gen. 1537/2002),

1) Instrukcji o zasadach pracy biurowej w resorcie obrony narodowej (sygn. Szt. Gen. 1537/2002), 1. WSTĘP W odróżnieniu od informacji niejawnych, których ochrona i tryb udostępniania określa szczegółowo ustawa z 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 11, poz. 95 z późn. zm.)

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 22 listopada 2001 r.

Warszawa, dnia 22 listopada 2001 r. Warszawa, dnia 22 listopada 2001 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku do Trybunału Konstytucyjnego - sygn. akt P.10/01. Sąd Okręgowy

Bardziej szczegółowo

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane.

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. NATALIA DUDEK Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. Moja praca podejmuje dość złożoną problematykę udostępniania informacji publicznych na tle ochrony danych osobowych. W wielu przypadkach

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji

mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji mgr inż. Joanna Karczewska CISA, ISACA Warsaw Chapter Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego dla bezpieczeństwa informacji Wyrok Trybunału Konstytucyjnego 2 Warszawa, dnia 9 kwietnia 2015 r. WYROK

Bardziej szczegółowo

Rozdział 61. Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych

Rozdział 61. Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych Immunitet dyplomatyczny pełny Art. 578 Rozdział 61 Immunitety osób należących do przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych Art. 578. [Immunitet dyplomatyczny pełny] Nie podlegają

Bardziej szczegółowo

Emel Boyraz przeciwko Turcji (wyrok 2 grudnia 2014r., Izba (Sekcja II), skarga nr 61960/08)

Emel Boyraz przeciwko Turcji (wyrok 2 grudnia 2014r., Izba (Sekcja II), skarga nr 61960/08) 1 Zwolnienie z pracy w spółce energetycznej należącej do państwa kobiety pracownicy ochrony ze względu na jej płeć Emel Boyraz przeciwko Turcji (wyrok 2 grudnia 2014r., Izba (Sekcja II), skarga nr Emel

Bardziej szczegółowo

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw

Na wniosek Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka w Biurze Rzecznika Praw RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-632772-XVIII/12/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Bartłomiej Sienkiewicz Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej

Wymiana informacji podatkowych w zakresie podatków dochodowych w ramach pomocy administracyjnej Niemieckie regulacje zawierają m.in. unormowanie zasad odmowy udzielania informacji podmiotom zagranicznym oraz przekazywania informacji korzystnych dla podatnika na jego wniosek. Wymiana informacji podatkowych

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej KOMUNIKAT PRASOWY nr 54/14 Luksemburg, 8 kwietnia 2014 r. Kontakty z Mediami i Informacja Wyrok w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12 Digital Rights Ireland

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 35 Obywatel wobec prawa Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI

WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI dr Marta Janina Skrodzka WERYFIKACJA ZAWARTEJ UGODY ORAZ POSTĘPOWANIE PO ZAKOŃCZENIU MEDIACJI Wprowadzenie Najbardziej pożądanym rezultatem prowadzenia postępowania mediacyjnego jest zawarcie przez strony

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego

Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego ROMAN TOMASZEWSKI Karno-prawna ochrona funkcjonariusza publicznego Zasadniczym pojęciem, do którego odwołuje się obowiązujący obecnie kodeks karny przy opisywaniu istoty przestępstw przeciwko prawidłowemu

Bardziej szczegółowo

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej

Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym. Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Prawo karne intertemporalne obowiązywanie ustawy karnej w aspekcie czasowym Pojęcie prawa intertemporalnego Obowiązywanie ustawy karnej Formy zmiany ustawy karnej Penalizacja Depenalizacja Depenalizacja

Bardziej szczegółowo

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce dla Wyniki badania Metodologia i cele badania Badanie zostało przeprowadzone w dniach 24.05-3.06.2013 metodą internetowych zestandaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji

Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Warszawa, dnia 1 października 2015 r. Stanowisko Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji w sprawie tajemnicy zawodowej w związku z żądaniem komornika w trybie art. 761 KPC 1. Komornik wystąpił do Kancelarii

Bardziej szczegółowo

adw. Jacek Trela, adw. Grzegorz Zuchowicz

adw. Jacek Trela, adw. Grzegorz Zuchowicz adw. Jacek Trela, adw. Grzegorz Zuchowicz Kancelaria Adwokacka s.c. ul. Szpitalna 8/1 00-031 Warszawa 1 tel (+22) 828 12 58 faks (+22) 828 12 93 e-mail: kancelaria.tz@adwokatura.pl Warszawa, 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania Wiedza o Społeczeństwie

Rozkład materiału nauczania Wiedza o Społeczeństwie Paweł Włoczewski Rozkład materiału nauczania Wiedza o Społeczeństwie Zakres podstawowy w klasie I PROGRAM NOWA ERA Mariusz Menz W centrum uwagi Podręcznik: Arkadiusz Janicki, W centrum uwagi. Podręcznik

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników.

Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Upadłość spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a zwołanie i kompetencje walnego zgromadzenia wspólników. Co się dzieje z kwestią Walnego Zgromadzenia Wspólników, jeśli ogłoszono upadłość obejmująca

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Protokolant Dorota Szczerbiak Sygn. akt IV KK 413/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 kwietnia 2015 r. SSN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Kazimierz Klugiewicz SSA del.

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340) Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa o zmianie ustawy o kierujących pojazdami

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO

PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Warszawa, 09.11.2015 Szanowna Pani Elżbieta Bieńkowska Unijna Komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług, przemysłu oraz małych i średnich przedsiębiorstw. PETYCJA O OCHRONĘ PAŃSTWA PRAWNEGO Działając w imieniu

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia

Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Warszawa, 2 / /, 2 0 /ć f RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Irena Lipowicz 1.501.14.2014.KMŁ Pan Bartosz Arłukowicz Minister Zdrowia Zaniepokoiły mnie pojawiające się sygnały o szerokiej dostępności danych 0

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe

PRAWA CZŁOWIEKA Dokumenty międzynarodowe Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności Prawa i wolności: prawo do życia, zniesienie kary śmierci, wolność od tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania lub karania, wolność

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących:

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących: UZASADNIENIE Protokół Fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania został przyjęty w dniu 18 grudnia 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie

Pismo procesowe. w sprawie o sygn. akt K 47/14 wyjaśniam, że zmiana art. 14 ustawy o bezpieczeństwie R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH Warszawa, dnia 29 marca 2016 r. II.511.994.2014.KŁS Trybunał Konstytucyjny Warszawa sygn. akt K 47/14 Pismo procesowe W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka

USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2000 r. Nr 6, poz. 69, z 2008 r. Nr 214, poz. 1345, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228, Nr 197, poz. 1307, z 2011 r. Nr 168, poz. 1004. USTAWA z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne

Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne Biuro Prawne Warszawa, dnia 1 lipca 2011 r. Centralne Biuro Antykorupcyjne ZESTAWIENIE uwag do projektu rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania prowadzonej przez Centralne Biuro Antykorupcyjne

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy.

- o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 3858 Warszawa, 22 grudnia 2010 r. Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku! Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia...

Spis treści. Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia... Od autora... Wykaz skrótów... Bibliografia... XIII XV XIX Część I. Zagadnienia wstępne... 1 Rozdział I. Rozwój polskiego prawa uchodźczego... 3 1. Etapy rozwoju polskiego prawa uchodźczego... 3 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13

Wstęp... 9. Wykaz skrótów... 13 Spis treści Wstęp... 9 Wykaz skrótów... 13 Rozdział 1. Polski model dostępu do informacji w administracji publicznej. Zagadnienia ogólne (Grzegorz Rydlewski)... 14 1.1. Doktrynalne i normatywne aspekty

Bardziej szczegółowo

Kodeks Etyki Pracowników Urzędu Gminy Gorlice

Kodeks Etyki Pracowników Urzędu Gminy Gorlice Kodeks Etyki Pracowników Urzędu Gminy Gorlice Celem Kodeksu Etyki jest określenie katalogu wartości i zasad, którymi powinni kierować się pracownicy Urzędu Gminy Gorlice przy wykonywaniu obowiązków służbowych

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich. Na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-713684-II-13/ST Trybunał Konstytucyjny 00-090 Warszawa Al. Solidarności 77 Tel. centr. 22 551 77 00 Fax 22 827 64 53 Warszawa Wniosek

Bardziej szczegółowo

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna

Skarżący : Rzecznik Praw Obywatelskich Organ : Rada m. st. Warszawy. Skarga kasacyjna RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-623243-X/09/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Warszawa, lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny

Bardziej szczegółowo

Prawo wykroczeń wprowadzenie historyczne

Prawo wykroczeń wprowadzenie historyczne Na przełomie XVIII i XIX w. ukształtowały się trzy podstawowe modele (systemy) prawa wykroczeń: administracyjny, sądowy oraz mieszany. Pojęcie modelu prawa wykroczeń jest dość szerokie, obejmuje aspekty

Bardziej szczegółowo

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach

Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach Klauzula sumienia lekarza W wyroku z dnia 7 października Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 39: zdanie pierwsze ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty z Konstytucją. Tym samym zauważa

Bardziej szczegółowo

Organizacje pozarządowe - ważny partner w przeciwdziałaniu przemocy Toruń 30 września 2014r. Prawne aspekty przemocy w rodzinie

Organizacje pozarządowe - ważny partner w przeciwdziałaniu przemocy Toruń 30 września 2014r. Prawne aspekty przemocy w rodzinie Organizacje pozarządowe - ważny partner w przeciwdziałaniu przemocy Toruń 30 września 2014r. Prawne aspekty przemocy w rodzinie Samodzielny Zespół ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Podstawowe akty

Bardziej szczegółowo

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 15.3.2013 2012/0192(COD) PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

ODNIESIENIA DO ZAPISÓW PROJEKTU KSWP 0 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA

ODNIESIENIA DO ZAPISÓW PROJEKTU KSWP 0 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA ZASADY STOSOWANIA KODEKSU ETYKI ZAWODOWEJ RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH I. Zasady Podstawowe 1. Niniejsze Zasady Stosowania Kodeksu Etyki Zawodowej Rzeczoznawców Majątkowych, stanowią zbiór zasad, jakimi powinni

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak

Warszawa, marca 2014 roku. RZECZPOSPOLITA POLSKA / Rzecznik Praw Dziecka. Marek Michalak Pan ZSRI5 OO/4/20 14/MM Marek Michalak Kwestię uregulowania treści wokandy sądowej określa zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania salą, w

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych

Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych 1 Zastosowanie wybranych przepisów materialnych Karty Praw Podstawowych Państwo samo powinno dążyć do wypełnienia zobowiązań międzynarodowych.

Bardziej szczegółowo

Europejski Trybunał Praw Człowieka. (kwiecień czerwiec 2013 r.)

Europejski Trybunał Praw Człowieka. (kwiecień czerwiec 2013 r.) Europejski Trybunał Praw Człowieka przegląd orzecznictwa (kwiecień czerwiec 2013 r.) Zakaz tortur (art. 3) Ocena, czy konkretne warunki pozbawienia wolności były niezgodne ze standardami art. 3, musi w

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP

Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w świetle Konstytucji RP Anna Błaszczak Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Vxekt W c \ c x m a 6 \

Vxekt W c \ c x m a 6 \ RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Adam Bodnar Warszawa.?

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH

EUROPEJSKI RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH EUROPEJSKI RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich prowadzi dochodzenia dotyczące przypadków niewłaściwego administrowania przez instytucje, organy, urzędy i agencje Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Art. 88. - konkretyzacja: - ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych OBOWIĄZYWANIE PRAWA I. Zasady konstytucyjne: 1. Zasada państwa prawa i jej konsekwencje w procesie stanowienia prawa: niezwykle ważna dyrektywa w zakresie stanowienia i stosowania prawa wyrok 9 V 2005

Bardziej szczegółowo

Mowa Nienawiści definicja problemu. Dominika Bychawska-Siniarska

Mowa Nienawiści definicja problemu. Dominika Bychawska-Siniarska Mowa Nienawiści definicja problemu Dominika Bychawska-Siniarska Definicja mowy nienawiści Różne typy negatywnych emocjonalnie wypowiedzi, wymierzonych przeciwko grupom lub jednostkom ze względu na domniemaną

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

podmioty niejednokrotnie przeprowadzają proces reaktywacji", rozumianej jako zjawisko przejawiające się w swoistym odżywaniu" przedwojennych spółek

podmioty niejednokrotnie przeprowadzają proces reaktywacji, rozumianej jako zjawisko przejawiające się w swoistym odżywaniu przedwojennych spółek Uzasadnienie Projekt ustawy o zmianie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym ma na celu uregulowanie sytuacji prawnej spółek prawa handlowego wpisanych w dawnych rejestrach

Bardziej szczegółowo

POPRAWKI 1-20. PL Zjednoczona w różnorodności PL 2009/2170(INI) 12.1.2012. Projekt sprawozdania Diana Wallis (PE469.99.v02-00)

POPRAWKI 1-20. PL Zjednoczona w różnorodności PL 2009/2170(INI) 12.1.2012. Projekt sprawozdania Diana Wallis (PE469.99.v02-00) PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Prawna 12.1.2012 2009/2170(INI) POPRAWKI 1-20 Projekt sprawozdania Diana Wallis (PE469.99.v02-00) zawierającego zalecenia dla Komisji w sprawie zmiany rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO

SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 15 października 2015, 15:50 SPOSOBY NABYCIA OBYWATELSTWA POLSKIEGO REGULACJA PRAWNA Zagadnienia nabycia obywatelstwa polskiego i jego utraty reguluje ustawa

Bardziej szczegółowo

Komunikowanie wyników audytu

Komunikowanie wyników audytu Komunikowanie wyników audytu w świetle doświadczeń UM Lublin z uwzględnieniem wyroku TK z 9.04.2015 r. oraz projektu rozporządzenia wykonawczego MF Katowice 2 października 2015 r. Plan wypowiedzi: 1. Dokumentowanie

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO OPINIA PRAWNA Warszawa, dnia 23 czerwca 2015r. I. Zleceniodawca opinii Opinia prawna została sporządzona na zlecenie Krajowego Związku Zawodowego Geologów Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY. do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet,

PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY. do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, Dz.U.04.248.2484 PROTOKÓŁ FAKULTATYWNY do Konwencji w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 6 października 1999 r. (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

S K A R G A na bezczynność Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Warszawa, 15 czerwca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z a p o ś r e d n i c t w e m Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Skarżący: Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

Opinia Fundacji Panoptykon 1 w sprawie projektu ustawy 2 dotyczącej dostępu uprawnionych podmiotów do danych telekomunikacyjnych

Opinia Fundacji Panoptykon 1 w sprawie projektu ustawy 2 dotyczącej dostępu uprawnionych podmiotów do danych telekomunikacyjnych Warszawa, 31 marca 2014 r. Szanowny Pan Senator Michał Seweryński Przewodniczący Komisji Praw Człowieka, Praworządnos ci i Petycji Opinia Fundacji Panoptykon 1 w sprawie projektu ustawy 2 dotyczącej dostępu

Bardziej szczegółowo

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt K 2/07 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 maja 2007 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Janusz Niemcewicz przewodniczący Jerzy Ciemniewski Zbigniew Cieślak sprawozdawca

Bardziej szczegółowo

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO Warszawa, dnia 9 stycznia 2013 r. KANCELARIA SENATU BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ DZIAŁ PETYCJI I KORESPONDENCJI BKS/DPK-134/27609/13 EK Nr: 27609 Data wpływu 12 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji

Bardziej szczegółowo

W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora

W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora R ZE C ZN IK PRAW OBYWATEL SKICH V.7200.48.2014.ST Warszawa, dnia 30 kwietnia 2015 r. Pan Maciej H. Grabowski Minister Środowiska Szanowny Panie Ministrze W wyniku informacji przekazanych przez Śląskiego

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty ochrony danych osobowych Ilu Kowalskich żyje na świecie?

Wybrane aspekty ochrony danych osobowych Ilu Kowalskich żyje na świecie? Zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych, za dane te uważa się wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Najważniejszym aktem normatywnym, który

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VIII KADENCJA Warszawa, dnia 7 marca 2014 r. Druk nr 579 KOMISJA USTAWODAWCZA Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Na podstawie art. 85a ust.

Bardziej szczegółowo

Monika Krasińska Przetwarzanie danych osobowych w celach naukowych warunki udostępniania i pozyskiwania

Monika Krasińska Przetwarzanie danych osobowych w celach naukowych warunki udostępniania i pozyskiwania Monika Krasińska Przetwarzanie danych osobowych w celach naukowych warunki udostępniania i pozyskiwania Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego 2, 245-249 2010 Rocznik Lubelskiego Towarzystwa Genealogicznego

Bardziej szczegółowo