Zeszyty PRASOZNAWCZE KWARTALNIK OŚRODKA BADAŃ PRASOZNAWCZYCH UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyty PRASOZNAWCZE KWARTALNIK OŚRODKA BADAŃ PRASOZNAWCZYCH UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI"

Transkrypt

1 KWARTALNIK OŚRODKA BADAŃ PRASOZNAWCZYCH UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI Zeszyty PRASOZNAWCZE (ROCZNIK XLIX JAKO KONTYNUACJA PRASY WSPÓŁCZESNEJ I DAWNEJ Z LAT ) Nr 3^( ) Nr indeksu Kraków 2006 PL ISSN

2 RAFAŁ RIEDEL, dr, Instytut Politologii Uniwersytetu Opolskiego, ul. Katowicka 89, Opole. ZBIGNIEW KOSIOROWSKI, dr, Zachodniopomorska Szkoła Biznesu, ul. Żołnierska 53, Szczecin. ZBIGNIEW ONISZCZUK prof. dr hab., Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego, ul. Bankowa 11, Katowice. IGNACY FIUT prof. dr hab., Wydział Nauk Społecznych Stosowanych Akademii Górniczo- -Hutniczej, ul. Gramatyka 8a, Kraków. JERZY PAŁOSZ, dr, Wydział Nauk Społecznych Stosowanych Akademii Górniczo-Hutniczej, ul. Gramatyka 8a, Kraków. SIERGIEJ KORKONOSIENKO prof. dr hab., Państwowy Uniwersytet w Sankt Petersburgu. JANA KĘPSKA, mgr, doktorantka Instytutu Slawistyki PAN, ul. Bartoszewicza lb/17, Warszawa. ARTUR ŻYCKI, dr, Instytut Nauk Politycznych Akademii Świętokrzyskiej, Kielce, ul. Świętokrzyska 2 lb. KATARZYNA JAGODZIŃSKA, Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UJ, Rynek Główny 29, Kraków. TOMASZ KOWALSKI, dr, Instytut Politologii Uniwersytetu Opolskiego, ul. Katowicka 89, Opole. MACIEJ ŁATA, mgr, absolwent Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UJ.

3 ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zbigniew Bajka, Ireneusz Bobrowski, Agnieszka Cieślikowa (sekretarz redakcji), Sylwester Dziki, Ryszard Filas, Jarosław Grzybczak, Wojciech Kajtoch, Maciej Kawka, Jacek Kołodziej, Walery Pisarek (redaktor naczelny), Paweł Płancta (Zeszyty on-line), Henryk Siwek, Andrzej Zagrodnik WSPÓŁPRACOWNICY ZAGRANICZNI Prof. Mihai C o m a n - Univcrsitatea Bucureçti; dr Shelton A. Gunaratne - Mass Communications Department, Moorhcad State University (Minnesota); prof. James D. H a 11 o r a n - University of Leicester, Centre for Mass Communication Research; doc. Lija P. Jcwsicjcwa - Moskowskij Gosudarstwiennyj Uniwiersitict im. Łomonosowa, Fakultiet Żurnalistiki; dr Marija Löhmus - University of Tartu; prof. William H. M e 1 o d y - University of Technology, Delft; prof. Karl Erik Rosengrcn - Lunds Universitet, Sociologiska Institutionen; prof. Winfried Schulz - Universität Erlangen- -Nürnberg; prof. Slavko S p 1 i c h a 1 - Univerza v Ljubljani; dr Benno S i g n i t z e r - Universität Salzburg, Institut für Kommunikationswissenschaft; prof. Tapio Varis - University of Helsinki; doc. Alexandra V i a 11 c a u - Université Mame-la-Vallée PROJEKT OKŁADKI: Zygmunt Strychalski Zeszyty Prasoznawcze 2006 Adres redakcji: Kraków, ul. św. Filipa 25, tel./fax (+48) Wydawca: Uniwersytet Jagielloński, Kraków, ul. Gołębia 24. Nakład 350 egz., ark. druk. 10,0. Numer został zamknięty i oddany do składu w marcu 2007 r. Skład: MarDruk", Marcin Herzog, ul. Mazowiecka 25/203, Kraków, tel./fax , (0) , Druk: Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, ul. Czapskich 4, Kraków, Nr indeksu: 38364, PL ISSN

4 SPIS TREŚCI Od redaktora 5 ROZPRAWY I ARTYKUŁY /Rafał Riedcl:/Media w służbie populizmu 9 Zbigniew?KosijLLO_wski:iCzy koncentracja kapitałowa mediów ogranicza ich pluralizm?.. 17 Zbigniew ^niszczuk: Rywalizacja Agory zc Springerem - nowe oblezę konkurencji na polskim rynku prasowym 31 Ignacy(S. Fiut. Jerzv Pałosz:^Strategic wydawnicze Gazety Krakowskiej w latach MEDIA NA ŚWIECIE Siergiej KorVnnnsinnkn-lTmne dziennikarstwa we współczesnej Rosji - poszukiwanie ^artekwstnósci 59 Tkną K ę p s k a: ^etaforyka unijna wybranej prasy polskiej oraz czeskiej (porównanie) Z HISTORII MEDIÓW Artur Życk i: ^Vizerunek Polski i Polaków w prasie sowieckiej w okresie międzywojennym.. 85 MATERIAŁY Katarzyną J.a -od~ż\ińska\. Czasopisma o sztuce na polskim rynku prasowym 101 TomasJkjCo watski: ^warunkowania prawne prasy erotycznej i pornograficznej w Polsce Maciej Ł a t at^muzyka popularna w tygodnikach opinii 127 RECENZJE, OMÓWIENIA, NOTY JĘZYK - WARTOŚCI - POLITYKA. Zmiany rozumienia nazw wartości w okresie transformacji ustrojowej w Polsce. Raport z badań empirycznych. Pod red. Jerzego Bartmińskiego, (Walery Pisarek) s. 141; Janina Fras: Komunikacja polityczna. Wybrane zagadnienia gatunków

5 i wypowiedzi (Wojciech Kajtoch) s. 142; Współczesne oblicza mediów. Pod red. Joanny Marszałek-Kawy (Joanna Gomoliszek) s. 144; Alicja J a s k i c r n i a: Publiczne media elektroniczne w Europie (Radosław Sajna) s. 146; Mazowieckie media lokalne i regionalne. Pod red. Wiesława Końskiego (Wiesław Sonczyk) s. 148; Lars Jockhcck: Propaganda im Generalgouvernement. Die NS-Besatzungspresse fur Deutsche und Polen (aje) s. 150; Włodzimierz Mędrzccki: Inteligencja polska na Wołyniu w okresie międzywojennym (ajc) s KRONIKA NAUKOWA Jerzy Mikułowski Pomorski. 70-lecie urodzin i 50-lccie pracy badawczej (Sylwester Dziki) 153 SUMMARIES 155

6 Od redaktora S pieszcie się czytać i chwalić zasługujące na to czasopisma, bo tak szybko znikają. Ta niezgrabna parafraza pięknego i wzruszającego do łez wiersza księdza Jana Twardowskiego przyczepiła mi się do pamięci w trakcie lektury odredakcyjnego wstępu do ostatniego numeru Zeszytów Telewizyjnych. Ich redaktor naczelny powiadamia tam o bezinteresownej likwidacji" pisma i towarzyszącej mu Biblioteki, które przez trzy lata przekonywająco świadczyło o zdolności środowiska ludzi mediów elektronicznych do autorefleksji na temat miejsca i powinności mediów w społeczeństwie demokratycznym". Trudno nie pomyśleć przy tej okazji 0 Przekazach i Opiniach ( ), które siedemnaście lat po uśmierceniu nadal raz po raz przypominają o sobie w przypisach i bibliografiach prac medioznawczych. Ukazuje się ten numer z zawstydzającym opóźnieniem. Spowodowało go m.in. oczekiwanie (nawiasem mówiąc bezskuteczne) na materiał - jak się Redakcji wydawało - niezbędny w strukturze zawartości numeru. Chodziło nam o syntetyczną, opartą na twardych danych, a przy tym dynamiczną charakterystykę oferty medialnej w języku polskim i jej publiczności w Rzeczypospolitej. Nie doczekaliśmy się 1 rozpoczynamy ten numer krótkim esejem Rafała Riedla oskarżającym o populizm polski system medialny splątany z systemem politycznym i podsystemem ekonomicznym. A jedynym remedium na wszelkie postaci populizmu jest jego zdaniem kultura polityczna odbiorcy, którego kompetencje społeczne stanowią naturalną barierę dla rozwoju negatywnego scenariusza, zarysowanego w tym opracowaniu [...]. Media, które same są kreatorem treści i formy polityki są również orężem w walce o marzenia i pragnienia mas". Na europejskim rynku medialnym w ogóle, a rynku prasy codziennej w szczególności robi się coraz ciaśniej. Na polskim zresztą też, jak świadczą spadki wielkości audytoriów starych gazet wskutek pojawienia się nowych. Jeśli tak jest, to skąd bierze się obecne zainteresowanie światowych (zwłaszcza niemieckich) koncernów prasowych polskim rynkiem medialnym i czy powinno to być dla nas zaskoczeniem?" Odpowiedź na tak postawione przez siebie pytania znajduje Zbigniew Kosiorowski u sąsiadów zza Odry w wymuszonym prawnie zahamowaniu wzrostu największych koncernów niemieckich w Republice Federalnej. Eks-

7 pansja Springera za granicą, w tym jego działania założycielskie" w Polsce, przynajmniej w pewnym stopniu rekompensuje tamto zahamowanie. Stajemy się częścią światowego megasektora medialnego - konkluduje Kosiorowski. -1 podlegać będziemy tym samym, co inni procesom. I tym niosącym zagrożenia, i tym ułatwiającym rozwój". Wkraczając na rynek prasy codziennej w Polsce, zastał na nim Springer inne wydawnictwa. Rozwój nakładowy jego dzienników, a co za tym idzie i wzrost udziału w prasowych wpływach reklamowych, mógł się dokonać tylko (albo przede wszystkim) kosztem pozostałych wydawców. Najpoważniejszym z nich była i pozostała Agora z jej Gazetą Wyborczą. Tylko ją stać na współzawodnictwo z wydawcą Faktu i Dziennika. Namawiam do lektury fascynującej relacji Zbigniewa Oniszczuka z dotychczasowego przebiegu zapasów tych dwóch mocarzy. Trudno wyrokować, czym się ta konfrontacja skończy, ale - jak pisze Oniszczuk - ewentualne sukcesy Agory [...] mogłyby mieć ponadnarodowe znaczenie. Mogłyby służyć jako przykład i dowód na to, że o powodzeniu na rynku medialnym nie zawsze decyduje siła ekonomiczna". Pojawienie się dzienników Springera w Polsce przysporzyło kłopotów także rodzinie regionalnych dzienników wydawanych przez Polskapresse. Jednym z nich jest Gazeta Krakowska, której zmienne losy w III Rzeczypospolitej przedstawiają Ignacy S. Fiut i Jerzy Pałosz. Przypominają niedawną przeszłość i szukają odpowiedzi na pytanie: Jak się też losy jej i pozostałych dzienników z jej rodziny potoczą w IV RP? Jaką strategię w nowej sytuacji wybierze wydawca? Rzadko się zdarza okazja poznania z pierwszej ręki, co dziś myślą teoretycy dziennikarstwa w Rosji. Taką okazję stwarza lektura artykułu Siergieja Korkonosienki. A okazuje się, że przynajmniej niektórzy z nich myślą na tle współczesnej praktyki mediów rewolucyjnie, choć w duchu przedrewolucyjnym: Tradycje prasy rosyjskiej, ze wszystkimi jej historycznymi przełomami, jaskrawo pokazują, że praca dziennikarza odkrywa w człowieku jego potencjał obywatelski, duchowość, oddanie ideałom humanizmu i sprawiedliwości". Członkami Unii Europejskiej stała się Polska jednocześnie z Republiką Czeską z początkiem maja 2004 r. Jednocześnie polska i czeska prasa wskazywała wtedy na blaski i cienie tego członkostwa, korzystając z przenośni i porównań. Ciekawe, że ich repertuar - jak wynika z artykułu Jany Kępskiej - był bardzo podobny: większość modeli metaforycznych języka prasy codziennej i tygodników pojawia się w kontekście opisu procesu integracji europejskiej zarówno w mediach polskich jak i czeskich". Podobno nie mamy dziś życzliwego nam, Polakom, wizerunku w mediach rosyjskich. Natomiast z pewnością - dowodzi Artur Życki - mieliśmy bardzo nieżyczliwy wizerunek w prasie sowieckiej w międzywojennym dwudziestoleciu. Pisząc o Polsce, używano języka wulgarnego, dobierano słownictwo o silnym negatywnym zabarwieniu emocjonalnym: szajka opryszków, agenci, motłoch, pachołkowie, łobuzy, dzierżymordy [,..], faszyści. Nie przebierano w środkach dla zohydzenia wizerunku Polski i Polaków i nie było w tym względzie jakichkolwiek

8 hamulców." Dla równowagi wypada dodać, że wizerunek Kraju Rad i jego obywateli w ówczesnej prasie polskiej też nie był sympatyczny. W Materiałach tego numeru znajdą Państwo trzy solidne teksty. Pierwszy z nich to syntetyczny przegląd polskich współczesnych czasopism poświęconych sztuce pióra Katarzyny Jagodzińskiej. Nie mają one w Polsce łatwego życia, ale nie jest to wyłącznie problem samych pism, tylko społeczeństwa, w którym nawyki czytelnicze ograniczają się z reguły do literatury, a kultura i tak znajduje się na samym końcu drabiny potrzeb i zainteresowań". Autorem drugiego, poświęconego muzyce popularnej w Polityce, Newsweeku, Wprost i Przeglądzie, jest Maciej Łata. Dowodzi on, że choć wśród opisywanych twórców dominują muzycy deklarujący apolityczność, twórcy angażujący się politycznie mają stałe miejsce w tego typu prasie. Redaktorzy faktycznie kierują się światopoglądem przy doborze tematyki muzycznej. Zdarza im się wybiórczo opisywać tematykę tekstów, deprecjonować artystów o poglądach niezgodnych z polityką redakcyjną czy promować twórców, z którymi mają sympatie polityczne." W trzecim tekście Tomasz Kowalski opisuje sytuację prawną prasy zwanej erotyczną lub pornograficzną w Polsce. Dzięki opóźnieniu tego numeru możemy w nim złożyć najserdeczniejsze gratulacje i najlepsze życzenia niegdysiejszemu pracownikowi naukowemu Ośrodka a późniejszemu rektorowi Akademii Ekonomicznej w Krakowie Panu Profesorowi Jerzemu Mikułowskiemu Pomorskiemu z okazji Jego (pierwszego) siedemdziesięciolecia. Drogę naukową Jubilata przypomina Sylwester Dziki. wp

9

10 Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 2006 R. XLIX, nr 3-4 ( ) RAFAŁ RIEDEL MEDIA W SŁUŻBIE POPULIZMU Z wiązki polityki i mediów są relacjami wpływu i władzy. Mamy do czynienia ze skomplikowanym układem zależności, który - o ile wykazuje cechy równowagi - może dobrze służyć demokratyczności danego systemu, natomiast w razie występowania (jak to określają psychologowie społeczni) nad-władzy polityki lub nad-władzy mediów, możemy mówić 0 pewnej dysfunkcjonalności systemu politycznego, którego źródeł powinniśmy dopatrywać w procesach komunikowania społecznego. Krzysztof Teodor Toeplitz pisał: W powszechnym i z rzadka weryfikowanym mniemaniu rozwój środków przekazu i ich umasowienie, a więc docieranie do coraz większej ilości odbiorców jest równoznaczne z postępami demokracji. Jest to pogląd wysoce uproszczony, a w dzisiejszych czasach (...) coraz dalszy od prawdy" (Toeplitz, 2006, 16). Rzeczywiście, wzajemne zależności procesu demokratyzacji i rozwoju mediów są korelacjami, które ewoluują bardzo dynamicznie. Jednocześnie nie zawsze ewoluują w stronę konsolidowania demokracji i umacniania jej poszczególnych komponentów. W zakresie wzajemnego oddziaływania procesu demokratyzacji i reformy mediów, punktem odniesienia mógłby być model zaproponowany w tomie Media Reform" (Price, Rozumilowicz, Verlust, 2002). Na polski grunt został przeniesiony za sprawą B. Dobek-Ostrowskiej. Nie podejmując zbyt daleko idącej dygresji, która przesunęłaby punkt ciężkości tej analizy w niepożądanym - z punktu widzenia autora - kierunku, należałoby odnieść się tylko do głównych faz zidentyfikowanych w procesie kształtowania się relacji pomiędzy demokratyzacją 1 rozwojem rynku mediów. Etap wstępny reform mediów łączy się z fazą przygotowawczą przejścia do demokracji, etap wtórny zbiega się z konsolidacją demokracji, natomiast etap dojrzałości media z reguły osiągają wówczas, gdy na obu poziomach instytucjonalnym i społecznym, ugruntuje się stabilna i dojrzała demokracja. Niewątpliwie aktualny etap demokratyzacji, w którym znajduje się Polska, jak również większość państw Europy Środkowej, to etap konsolidacji. Towarzyszy mu, według zaproponowanego modelu teoretycznego, wtórny etap reform mediów charakteryzujący się tym, iż się wykształcają cechy i mechanizmy rynkowe regulujące funkcjonowanie mediów masowych, które będą determinowały ich rozwój również w etapie dojrzałości. Ozna-

11 cza to więc, że etap ten jest kluczowo ważny z punktu widzenia demokratycznych funkcji mediów, realizowanych zarówno dzisiaj, jak i w przyszłości. Tymczasem coraz częściej pojawiają się opinie, że: (...) media nie służą polskiej demokracji ani nie budują mądrego społeczeństwa obywatelskiego. (...) Mając głębokie przekonanie o swojej niezwykłej mocy w kreowaniu sceny politycznej, zapominają o swej misji i posłannictwie na rzecz prawdy, niezależności i uczciwości (...). Chcę zapytać, kto przez lata kreował Leppera, kto bez przerwy podnieca się tym, co też ma do powiedzenia Macierewicz czy Łopuszański (...). Kto daje bezustannie głos różnym posłom Dziewulskim czy posłankom Senyszyn w roli ogólnoświatowych ekspertów?" 1 Zarysowany przez publicystę problem dotyczy ważnych funkcji mediów, które powinny być wypełniane przez dziennikarzy - zgodnie z doktryną odpowiedzialności społecznej. Niewątpliwie ci, którzy zarządzają rynkową sferą produkcji i dystrybucji informacji, decydują, jakie produkty dostaną się na rynek opinii (Żuk, 2006, 45). Wynika to między innymi z faktu, iż nigdy w dziejach ludzkości korzystanie z dóbr kultury nie było tak powszechne i niedyskryminujące społecznie, jak w erze środków masowego przekazu. Czy można więc stąd wyprowadzać wprost wniosek, że wraz z rozwojem mediów następuje podniesienie poziomu wiedzy oraz kultury społecznej i politycznej? Stwierdzenie silnej zależności między poziomem wykształcenia a selekcjonowaniem pewnych przekazów osłabia ten nieco optymistyczny pogląd o ujednoliceniu konsumpcji medialnej. Intensywny wpływ informacji do całego systemu społecznego nie musi prowadzić do ujednolicenia poziomu poinformowania jego członków, lecz może nawet zwiększyć rozpiętości" (Tichenor, Olien, Donohue, 1970, ). Stąd powstała hipoteza różnicy wiedzy (knowledge gap). Głosi ona, że gdy wzrasta dopływ informacji przez media masowe do systemu społecznego, warstwy ludności o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym, przyswajają te informacje w szybszym tempie i w większym zakresie, tak więc różnica pomiędzy wyższą a niższą warstwą zmierza ku powiększeniu, niż pomniejszeniu (Goban- -Klas, 1999, 265). Jest to teza ostrzejsza w przypadku pewnych typów informacji (np. stosunki międzynarodowe) i mniej ostra w przypadku innych (np. dotyczących afer obyczajowych). Ostrzejsza w przypadku pewnych typów mediów - np. prasy, mniej ostra w przypadku np. telewizji. Wiąże się to z lepszym przygotowaniem (umiejętnościami) odbiorczym (np. selekcja informacji), lepszą analizą problemu, intensywniejszymi i lepszymi kontaktami społecznymi, które są okazją do konfrontacji idei, poglądów etc. tej części publiczności, która cechuje się większym potencjałem intelektualnym jak również materialnym. 1 M. Łukaszewicz w Rzeczpospolitej z (za: Welsch, 2005).

12 Jak więc widać chociażby z zarysowanej powyżej charakterystyki, problematy czność w wypełnianiu przez media ich funkcji ważnych dla systemu demokratycznego wynika nie tylko z makrospołecznych mechanizmów funkcjonujących w rynkowo-państwowej przestrzeni, lecz także z cech zarówno dziennikarzy, jak i konsumentów mediów. Ci pierwsi często nie posiadają odpowiedniej wiedzy, kwalifikacji oraz wyobraźni społecznej, aby dostrzec bardziej złożone procesy. Aktywność dziennikarzy - w warunkach presji rynkowej rzadko kiedy bywa solidnie wykonywanym zawodem, a tym bardziej powołaniem. Po stronie odbiorcy - niskie wykształcenie społeczeństwa, słaby poziom wiedzy o procesach zachodzących we współczesnym świecie, brak odpowiednich kompetencji kulturowych - często nie pozwalają odebrać i zrozumieć bardziej skomplikowanych komunikatów. Dodatkowo dochodzi do tego obniżający się poziom czytelnictwa oraz zmiana struktury preferowanej oferty medialnej (Żuk, 2006, 62). W niskiej kulturze politycznej i komunikacyjnej skazani jesteśmy na funkcjonowanie w modelu, nazwanym przez Charlesa Wrighta Millsa społeczeństwem mas", w którym media nie służą opinii publicznej, lecz stanowią narzędzie propagandy i manipulacji ze strony elity władzy. Przeciwieństwem społeczeństwa mas jest społeczeństwo publiczności, w której główną formę informacji stanowi dyskusja, a istniejące środki masowego przekazu mają ją jedynie ożywiać i rozszerzać na różne kręgi społeczeństwa. W literaturze przedmiotu najczęściej wymienia się trzy zasadnicze działania mediów: - Razem partiami i grupami interesów wyrażają potrzeby i żądania obywateli. Umożliwiają włączenie ich do procesu polityczno-decyzyjnego. Grają zatem rolę zwierciadła opinii publicznej, rzecznika interesów obywateli, organu ludu i środka kształtowania woli politycznej. - Grają rolę samodzielnych aktorów w komunikacji wyborczej. Rozpowszechniają informacje, komentarze, nadają rangę wydarzeniom, i tematom. Kształtują kompetencję wyborczą obywateli. - Stanowią narzędzie mobilizacji obywateli, wpływają na stopień uczestnictwa wyborczego. Koncentrują uwagę ludzi wokół aktualnych problemów społecznych i zachęcają do uczestnictwa w ich rozwiązywaniu. Mogą także wiązać wyborców z określonymi partiami (Michalczyk, 2005). Te działania i funkcje mediów obrazowane są również przez same metafory mediów, na przykład: okno" - na wydarzenia i doświadczenia, które pozwalają na poszerzenie wizji odbiorców; zwierciadło" - w którym odbijają się wydarzenia zachodzące w społeczeństwie (spojrzenie na samego siebie) oraz obraz zniekształcony; filtr" (gate keeper) - selekcja informacji, punktów widzenia, akcenty i przymykane oczu na pewne treści; interpretator" - media jako przewodnik i tłumacz, nadają sens zjawiskom, pomagają widzom z drobnych elementów ułożyć całość; forum" - możli-

13 wość sprzężenia zwrotnego; interlokutor" - partner w konwersacji, media są aktywne w komunikowaniu, wchodzą w interakcje z innymi uczestnikami procesu politycznego (McQuail, 2000, 65-66). Tymczasem te założenia teoretyczne w wielu przypadkach praktycznych działań mediów nie znajdują racji bytu. Podporządkowane logice oglądalności, media bardzo często ograniczają się do podstawowej funkcji informacyjnej, natomiast wszystkie pozostałe, bardziej zaawansowane funkcje albo są ignorowane, albo wypełniane w sposób, który - z punktu widzenia jakości demokratycznej debaty publicznej - nie odpowiada nawet najniższym standardom. Dziennikarz coraz częściej jest bardziej showmanem niż fachowcem w określonej dziedzinie wiedzy, media zaś dostarczają - nawet w serwisach informacyjnych - przede wszystkim rozrywki (Jabłoński, 2006). Radykalniejszy pogląd formułuje T. Zasępa: (...) Środki masowego przekazu zniewalają umysły ludzkie (...). Badania ekonomicznej i politycznej kontroli mediów ujawniły tworzące się w nich*ośrodki siły i grup interesów. To nie osąd odbiorcy i zdrowy rozwój, w szeroko pojętym humanistycznym znaczeniu, mają dyktować struktury i praktyki podejmowania decyzji w mediach, ale komercyjny zysk i chęć panowania nad widzem i jego życiem. W efekcie to ideologia, kształtowana przez elektroniczne nośniki informacji i znajdująca w nich odbicie, przedkłada np. żądzę zysku ponad społeczne zaangażowanie, korporacje i ich interesy nad dobro zwykłych pracowników, abstrakcyjnie pojmowany rynek konsumentów ponad społeczeństwo i jego potrzeby, wreszcie szowinizm nad zdrowe spojrzenie międzynarodowe, a oportunizm ponad zasady" (Zasępa, 2000, 34). W dalszej części swojego wywodu autor dostrzega również pozytywne aspekty funkcjonowania współczesnych mediów, osłabiając nieco ostrość wyrażonej opinii. Konstatuje, że media masowe potrafią też uwznioślać nasze miejsce i czas w historii, nasze mity i podania o przeszłości i wyobrażenia przyszłości. Te ambitne spektakle - pisze -nadawane przez środki masowego przekazu nie tylko zarabiają pieniądze na rzecz ofiar kataklizmów czy chorych dzieci, ale też uświadamiają obecność tych problemów i pomagają przeciętnemu odbiorcy i jego otoczeniu ustosunkować się do nich" (Zasępa, 2000, 36). Niemniej jednak wszystkie przywołane dotychczas głosy i argumenty na temat praktyk medialnych niesłużących demokracji kierują nasze rozważania w stronę relacji pomiędzy systemem mediów a systemem politycznym ze szczególnym uwzględnieniem populistycznego charakteru przekazu medialnego. Zachowanie polegające na głoszeniu poglądów, które są aktualnie najbardziej popularne, w celu łatwego zdobycia oglądalności, bez analizowania ich sensu oraz zastanawiania się nad realnymi możliwościami i skutkami ich urzeczywistnienia stanowi dość satysfakcjonującą definicję populizmu. A zachowania takie są najczęstszą praktyką współczesnych mediów. Wystarczy odnieść prezentowaną w literaturze politologicznej cha-

14 rakterystykę populizmu do ich działań, aby pozbyć się wątpliwości czy złudzeń w tym zakresie. Przekaz populistyczny jest zorganizowany wokół pięciu kwestii: - Typu relacji łączących nadawcę tego przekazu z ludem. Jest to relacja równości, a nawet identyczności, pełnego zjednoczenia. Przywódca jest ucieleśnieniem ludu. Populista używa kategorii my" inaczej niż zwykły demagog, sytuujący się zwykle w pozycji dawcy i dobroczyńcy swoich zwolenników. - Rejestru uczuć, w jakim lokowana jest relacja. To bezpośrednia fizyczna bliskość, emocjonalna więź nadawcy i odbiorców, odpowiadająca podobnym związkom panującym w rodzinie. - Diagnozy zla wyrządzonego ludowi. Polega ona na ujawnieniu spisku przeciw prawdziwemu ludowi". - Politycznej oferty, która się sprowadza do obietnicy natychmiastowego rozwiązania wszystkich problemów. - Stosunku do demokracji: populista mówi o potrzebie głębokich reform, radykalnych zmian i ratowania demokracji (Markowski, 2004). Za wyjątkiem ściśle politycznego charakteru ostatnich punktów powyższego zestawienia, mamy tutaj do czynienia z opisem praktyki dziennikarstwa, którą obserwować możemy we współczesnych mediach zarówno prywatnych, jak i publicznych. Jeżeli do tego dodamy kilka innych cech charakteryzujących sposoby strukturalizowania debaty publicznej przez populistów, takich jak prostota {polityka powinna w przejrzysty sposób ucieleśniać proste wartości zwykłych ludzi), kwestionowanie legitymacji rządzących czy moralizatorski charakter przekazu, mamy do czynienia niemal z pełnym obrazem populistycznego charakteru mediów. Jest to konstatacja szczególnie istotna z punktu widzenia relacji systemów politycznego i medialnego, pomiędzy którymi występują wzajemne związki zależności. System polityczny potrzebuje legitymizacji działania, którą mogą zapewnić media masowe, upowszechniając i wyjaśniając odbiorcom decyzje polityczne oraz dostarczając systemowi politycznemu wiedzy na temat ich odbioru, potrzeb i oczekiwań publiczności, społecznej rzeczywistości. Media masowe potrzebują informacji, którą traktują jako podstawowy surowiec do produkcji zawartości. Bez podmiotów systemu politycznego (dostarczycieli surowca) media utraciłyby rację bytu jako kanał i pośrednik komunikowania politycznego (Oniszczuk, 2000). Tak więc mamy tutaj do czynienia ze swego rodzaju współzależnością, wzajemnym warunkowaniem się dwóch systemów, do których niektórzy autorzy dodają również inne, np. podsystem ekonomiczny. System komunikowania politycznego - pisze B. Dobek-Ostrowska - postrzegam jako efekt interakcji systemów medialnego i politycznego, a także ekonomicznego, dokonującego się w systemie społecznym i rozumiem go jako strukturę stworzoną z trzech elementów: podsystemu politycznego, podsystemu medialnego i systemu społecznego, tj. społeczeństwa występującego w po-

15 dwójnej roli - jako odbiorcy i konsumenci mediów oraz jako obywatele i wyborcy" (Dobek-Ostrowska, 2004, 113). Populistyczny charakter przekazu medialnego ma zatem istotny wpływ na pozostałe systemy, pozostające z nim w relacjach zależności. Co więcej, swego rodzaju system naczyń połączonych systemu komunikowania politycznego, może uruchomić efekt kuli śnieżnej w razie rosnącego populizmu mediów i świata polityki przy względnie dużej podatności przeciętnego odbiorcy mediów na populistyczny przekaz. Najogólniej ujmując, media dostarczają wiadomości i norm wskazujących, co jest akceptowane, a co jest odrzucane przez autorytety, oraz norm deskryptywnych, czyli informacji 0 tym, jakie opinie, przekonania, sądy są powszechne, a jakie występują rzadko, są postawami i zachowaniami mniejszości (Skarżyńska, 2005). W tym kontekście wyraźnie widać władzę mediów. Władzę symboliczną, sprowadzoną do symbolicznego kapitału - możliwości wpływania na umysły odbiorców, na ich postawy i zachowania, preferencje, gusty, życzenia i zainteresowania. Badacze z zakresu psychologii społecznej, cytowani przez Krystynę Skarżyńską, wykazują, że (...) w krajach słabo rozwiniętych wzmożone przez media oczekiwania zainspirowały raczej ruchy populistyczne, niż zmiany prowadzące ku gospodarce rynkowej i demokracji" (Skarżyńska, 2005, 307). % Kończąc, należałoby zwrócić uwagę na kategorię politycznej kultury komunikacyjnej, która jest istotną częścią kultury politycznej w każdym systemie, a praktyczne relacje między polityką a mediami są istotnym wyznacznikiem legitymizacji i stabilizacji procesów demokratycznych, określają także styl oraz jakość dyskursu politycznego. Kultura ta jest porównywalna w skali międzynarodowej. Jej analiza pozwala odpowiedzieć na przykład na takie pytania, jak: Dlaczego polityczne PR w jednym państwie osiągają powodzenie, a w innym nie? Dlaczego określone problemy polityczne w mediach jednego państwa znajdują odzwierciedlenie, a w mediach innego państwa nie? (Michalczyk, 2005). Kultura polityczna odbiorcy, jego kompetencje społeczne stanowią naturalną barierę dla rozwoju negatywnego scenariusza, zarysowanego w tym opracowaniu, polegającego na wzajemnym stymulowaniu się populizmu świata polityki i świata mediów. Media, które same są kreatorem treści 1 formy polityki, są również orężem w walce o marzenia i pragnienia mas. Ta podwójna rola stawia przed nimi odpowiednie wymagania, na które skutecznie odpowiada jedynie model społecznej odpowiedzialności mediów, zgodnie z którym mają one przede wszystkim tworzyć forum debaty publicznej i ułatwiać rozwiązywanie problemów społecznych przez wymianę opinii różnych grup obywateli. Literatura B. Dobek-Ostrowska: Media masowe i aktorzy polityczni w świetle studiów nad komunikowaniem politycznym. Wrocław 2004.

16 B. Dobek-Ostrowska: Lokalne media masowe i komunikowanie polityczne w demokratyzujących się systemach politycznych, [w:] I. Borkowski, A. Woźny (red.), Media lokalne. W świecie wolności i ograniczeń, Wrocław T. Goban-Klas, P. Sienkiewicz: Społeczeństwo informacyjne. Szanse, zagrożenia, Wyzwania, Kraków W. Jabłoński: Kreowanie informacji. Media Relations, Warszawa K.H. Jamieson, K. K. Campbell: The Interplay of Influence. Mass Media and Their Publics in News, Advertising, Politics, Belmont R. Markowski (red.): Populizm a demokracja, Warszawa B. McNair: Wprowadzenie do komunikowania politycznego, Poznań D. McQuail: McQuail's Mass Communication Theory, London S. Michalczyk: Komunikowanie polityczne. Teoretyczne aspekty procesu, Katowice E. N a 1 e w a j k o: Populizm w demokracji, [w:] R. Markowski (red.): Populizm a demokracja, Warszawa A. Oniszczuk: Relacje między mediami a systemem politycznym w niemieckiej nauce o komunikowaniu, Zeszyty Prasoznawcze 2000, nr 3-4, s A. Pratkanis, E. Aronson: Wiek propagandy: używanie i nadużywanie perswazji na co dzień, Warszawa M.E. Price, B. Rozumilowicz, S. Verhulst (red.): Media Reform: Democratizing the Media, Democratizing the State, London K. Skarżyńska: Człowiek a polityka. Zarys psychologii politycznej, Warszawa P. S o r 1 i n: Mass Media. Kluczowe pojęcia, Wrocław P. Tichenor, G. Donohue, O. Olien: Mass Media Flow and Differential Growth in Knowledge, Public Opinion Quarterly 1970, nr 3-4. K.T. Toeplitz: Media drukowane: wzlot i upadek opinii publicznej, [w:] P. Żuk (red.): Media i władza, Warszawa W. Welsh: O świecie mediów elektronicznych, [w:] M. Hopfinger (red.): Nowe media w komunikacji społecznej w XX w., Warszawa T. Zasępa: Media, człowiek, społeczeństwo. Doświadczenia europejsko-amerykańskie, Częstochowa P. Żuk (red.): Media i władza, Warszawa 2006.

17

18 Zeszyty PRASOZNAWCZE Kraków 2006 R. XLIX, nr 3-4 ( ) ZBIGNIEW KOSIOROWSKI CZY KONCENTRACJA KAPITAŁOWA MEDIÓW OGRANICZA ICH PLURALIZM? Rekordowy rok fuzji i przejęć w światowej gospodarce już za nami (3,9 biliona dolarów) 1. Nowy zapowiada bicie kolejnych rekordów, i choć te największe transakcje dotyczyły głównie sektora energetycznego - wartość tego typu połączeń" kapitałowych w Polsce wyniosła ok. 20 mld dolarów - to utrzymująca się tendencja wzrostu gospodarczego aktywizuje inwestorów zagranicznych, zainteresowanych również sektorem mediów masowych w Polsce. Znaczące fakty, w zasadzie, zaistniały w IV kwartale 2006 roku, a jednak (przez czas jakiś) jakby ich nie było; oto Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów aż do 5 lutego 2007 r. czekał na zapowiadany już w grudniu wniosek Axela Springera AG i Telewizji Polsat w sprawie zgody na zakup przez niemiecki koncern prasowy 25,1 proc. akcji Polsatu, za co Polsat miałby otrzymać (wg umowy wstępnej z r.) do 300 min euro 2. Animatorzy toczącej się konsolidacji, po wznieceniu stosownego zainteresowania konkurencji i graczy giełdowych, realizują strategię kilkakrotnie już sprawdzaną przez Springera głównie na rynku niemieckim. I nie jest to tylko gra na zwłokę. W czasie, gdy UOKiK czekał, niektórzy członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji deklarowali wsparcie Urzędu w jego, nieujawnionym wszak, zamiarze przeciwdziałania skutkom tej koncentracji. W tle owych deklaracji, na łamach prasy, przewijały się znane z ubiegłego roku fakty: Oto News Corporation za sprawą Roberta Murdocha kupiło od ojców franciszkanów 24,5 proc. udziałów Telewizji Puls 3 ; Grupa Bauer ogłosiła wezwanie na akcje Spółki Broker FM (właściciela m.in. RFMFM); Springer zaś przejmuje, ale i zapowiada sprzedaż niektórych wydawanych w Polsce czasopism, jak też wejście w nowe obszary elektronicznych usług cyfrowych; w multimedia. Uwagę ekspertów, oceniających osiągnięte przez światowe koncerny mediowe przychody w 2005 roku, skupiała finansowa potęga News Corpo i.mo.: To był rok rekordowych fuzji..., Rzeczpospolita 2006 z dn , s. B-5. A. Z a g n c r: Imperium Axcla Springera, Polityka 2006, nr 49, s cle: Zachodnie koncerny przejmują polskie media, Rzeczpospolita 2006 z dn , s. B-4.

19 ration, które uzyskało ponad 19 miliardów euro, oraz plany Springera (2,4 mld euro), bowiem oba podmioty nie poprzestawały na werbalnym zainteresowaniu polskim rynkiem mediów. Zaczęły się na nim lokować, tworząc zaczyn dominacji, co budziło różnego rodzaju obawy. Zachodzące procesy koncentracyjne mają charakter ewolucyjny, stały, i nie da się ich powstrzymać. Bicie na trwogę (bo zachodnie koncerny przejmują polskie media), wydaje się doraźnym zabiegiem wizerunkowym; wyłącznie pozoracją, formą zastępczą koniecznej bardzo, publicznej dysputy na temat wpływu koncentracji kapitałowej na pluralizm mediów. O ile taki istnieje. 1. Koncentracja, pluralizm i... Koncentrację kapitałową mediów najczęściej ujmuje się jako nieuniknione następstwo zarówno postępu naukowo-technicznego, jak też równoległego doń procesu przeobrażeń społecznych i ekonomicznych - co w warunkach wolnej konkurencji prowadzi do ograniczania kręgu uczestników gry rynkowej oraz powstawania (w wyniku przejęć i fuzji) multimedialnych koncernów, dążących do uzyskania w tym sektorze gospodarczym pozycji dominującej - a wówczas takie następstwo wzbudza poczucie zagrożenia dla konstytucyjnie zagwarantowanych praw" 4 ; zagrożenia dla wolności prasy i pluralizmu mediów, stanowiących podstawy demokracji. Wszakże mówimy tu o prawdopodobnych konsekwencjach owych procesów, którymi nie daje się zarządzać wprost, ale można je w ograniczony sposób stymulować m.in. na drodze stanowienia i respektowania prawa. Znajdujemy też przykłady traktowania koncentracji mediów jako proste przeciwieństwo pluralizmu 5 ; jego nie tylko zagrożenie, ale i wręcz automatyczne unicestwianie wielości, różnorodności poglądów niezbędnych każdemu obywatelowi. W takim ujęciu, tendencje koncentracyjne zawsze są szkodliwe i ograniczają zarówno rozwój dużej ilości niezależnych i autonomicznych mediów, jak i dostęp odbiorców do różnorodnych ofert informacyjnych. Stąd bliska droga - szczęściem z rzadka uczęszczana - do uzasadniania ryzykownego wniosku, że pluralizm treści (wielości opinii, poglądów) zawsze osiągnąć można poprzez utrzymanie pluralizmu źródeł informacji oraz pluralizmu dostawców, i to głównie na drodze ograniczania koncentracji. Tym samym: brak koncentracji, odstąpienie od niej (co w warunkach wolnego rynku zdaje się niemożliwe - uw. aut.), gwarantować miałoby odbiorcom swobodny, najszerszy dostęp do informacji pełnej różnorodnych treści, z wielu źródeł i od maksymalnej ilości niezależnych dostawców. Sądzimy, że tak raczej nie jest; że w zarysowanym ciągu 4 Takie ujęcie koncentracji zauważa m.in. B. Gołka, autor Systemu medialnego Stanów Zjednoczonych", Warszawa 2004, s Zob. opracowanie Departamentu Integracji Europejskiej i Współpracy z Zagranicą Koncentracja własności w mediach z perspektywy Rady Europy i Unii Europejskiej", KRRiT Warszawa, marzec 2004.

20 przyczynowo-skutkowym zawarte jest przede wszystkim szlachetne, ale i naiwne, abstrahujące od praw wolnego rynku, oczekiwanie. Problem koncentracji i jego wpływu na pluralizm mediów i pluralizm w mediach jest bardziej skomplikowany i wieloaspektowy. Wymyka się spod prostych uogólnień i łatwo stawianych tez. Tytułem wstępu, dla objaśnienia stosowanych w artykule pojęć: koncentracja, pluralizm, autor chce ponadto zaznaczyć, że rozróżnia nie tylko dwa najczęściej stosowane i wyżej zaprezentowane sposoby ujmowania skutków" koncentracji kapitałowej (z tym, że opowiada się za pierwszym z nich). Ma też świadomość dychotomii pojęć: pluralizm zewnętrzny (strukturalny, ilościowy) i pluralizm wewnętrzny (wskazujący na różnorodność treści). I jeśli nawet bliższy jest mu pogląd, że dbałość o utrzymywanie pluralizmu zewnętrznego (w warunkach konkurencyjnego, wolnego rynku) może bardziej ożywczo wpływać na wzbogacanie ofert informacyjnych (treści), to jednak tym aspektem sprawy nie będzie się zajmował, ani też nie zilustruje tej kwestii w ujęciu występujących na rynku europejskim systemów medialnych realizowanych przez poszczególne państwa Wspólnoty. 2. Własność medialna a niezależność mediów Instytut Pokoju w Lublanie, w maju 2004 r. wydał książkę pt. Media Ownership...", zawierającą opis struktur własności medialnej w większości nowych krajów członkowskich Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Zagadnienia tam poruszane, zwłaszcza zaś stawiane i uzasadniane tezy, były wynikiem analiz przeprowadzonych w ramach projektu realizowanego przez kilkunastu badaczy na przełomie lat 2003/2004. W rok później nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego w przekładzie i pod redakcją Beaty Klimkiewicz ukazało się opracowanie pt. Własność medialna i jej wpływ na pluralizm oraz niezależności mediów", stanowiące przeniesienie na nasz rynek wydawnictw naukowych części owej publikacji Peace Institute. Autorka, uczestnicząca we wspomnianym projekcie badawczym, pracę tę przygotowała jakby na zamówienie animatorów toczącej się w polskich mediach wiosną ubiegłego roku kampanii w obronie wolności słowa. Rzecz w tym, że w owej falującej i gorącej dyspucie trudno doszukać się śladów wiedzy i przemyśleń zgromadzonych w opracowaniu B. Klimkiewicz. Z wyjątkiem może wyłożonej przez Romana Graczyka argumentacji w artykule Nie ufać i nie kontrolować", w 11 numerze Tygodnika Powszechnego z ub. r. Dla zamknięcia niniejszego wywodu, który nie będzie wołaniem o wolność słowa, koniecznym staje się m.in. przytoczenie dość szczególnej myśli wyrażonej przez S.B. Hrvatin i B. Petkovic współautorek wprowadzenia do pierwszej części wskazanej publikacji. Noam Chomsky wielokrotnie powtarzał, że nie potrzebujemy teorii konspiracyjnej, by analizować tendencyjność mediów w krajach zachodnich. Grupa osób i korporacji, które są dzisiaj właścicielami większości mediów, zdobyła swoje przedsiębiorstwa

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 01/01 Wydział Psychologii i Nauk Humanistycznych Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Rodzaje współczesnych mediów radio telewizja Internet publikacje książkowe ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU wideokasety filmy fonografia wysokonakładowa prasa płyty kasety dzienniki czasopisma serwisy agencyjne

Bardziej szczegółowo

Nowe formy przekazu audiowizualnego - aspekty prawne

Nowe formy przekazu audiowizualnego - aspekty prawne Nowe formy przekazu audiowizualnego - aspekty prawne Zmniejszenie obciążeń regulacyjnych Zgodnie z zasadą ulepszenia przepisów prawnych, dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych (AVMS) ma na celu

Bardziej szczegółowo

1. Termin: 20-21 czerwca 2013r.

1. Termin: 20-21 czerwca 2013r. Informacja na temat udziału w krajowych i międzynarodowych konferencjach naukowych w latach 2007-2014 udział w 32 konferencjach; wygłoszonych 27 referatów 1. Termin: 20-21 czerwca 2013r. Organizator: Wydział

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Marketing polityczny Wydział Socjologiczno-Historyczny

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet

Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Ochrona konkurencji na rynkach nowych technologii Kraków, dnia 13 września 2010 Wpływ ł prawa konkurencji k na rozwój nowych technologii Media cyfrowe i Internet Krzysztof Kuik DG ds. Konkurencji, Komisja

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Obszar III 2011-2020. 10 maja 2011 r.

Obszar III 2011-2020. 10 maja 2011 r. Obszar III Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Cel operacyjny 3 Usprawnienie procesów komunikacji społecznej oraz wymiany wiedzy 2 Cel operacyjny 3 Kontekst: Prezydencja Polski

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013

KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013 KIERUNEK: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA STUDIA STACJONARNE I STOPNIA Program dla MISHuS na rok akademicki 2012/2013 Lp. Nazwa przedmiotu Semestr Liczba godz. w sem. I Forma zal./ Punkty ECTS Liczba

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 Komisja Kultury i Edukacji 2009 2007/2253(INI) 7.3.2008 PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie koncentracji i pluralizmu mediów w Unii Europejskiej (2007/2253(INI)) Komisja Kultury i

Bardziej szczegółowo

V Polsko-Niemiecka Akademia Dziennikarska

V Polsko-Niemiecka Akademia Dziennikarska V Polsko-Niemiecka Akademia Dziennikarska "Europa - Polska i Niemcy - Górny Śląsk. Oblicza dziennikarstwa w wymiarze europejskim, (między)narodowym i regionalnym" 12 17 września 2010 roku Gliwice Katowice

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 04/05 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia

SYLABUS. politologia studia I stopnia Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Rodzaj przedmiotu Rok i semestr studiów

Bardziej szczegółowo

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF

Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Opis wymaganych umiejętności na poszczególnych poziomach egzaminów DELF & DALF Poziom Rozumienie ze słuchu Rozumienie tekstu pisanego Wypowiedź pisemna Wypowiedź ustna A1 Rozumiem proste słowa i potoczne

Bardziej szczegółowo

Wykaz publikacji. Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1999, s. 177-185. 4. Poetyka i pragmatyka gatunków dziennikarskich, red. W.

Wykaz publikacji. Szkoły Pedagogicznej, Rzeszów 1999, s. 177-185. 4. Poetyka i pragmatyka gatunków dziennikarskich, red. W. dr Wojciech Furman Zakład Stosunków Międzynarodowych Katedra Politologii UR 1 października 2010 r. Wykaz publikacji 1996 1. Łatwość zapominania. Niektóre przykłady krytyki bolszewizmu formułowane w latach

Bardziej szczegółowo

Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Wybrane problemy

Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Wybrane problemy Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Wybrane problemy NR 3224 Instytucjonalizacja demokracji w krajach Europy Środkowej i Wschodniej Wybrane problemy pod redakcją Marka

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI

Warszawa, październik 2009 BS/140/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI Warszawa, październik 00 BS/0/00 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O DEMOKRACJI CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy w programie World Public Opinion. Jest to program

Bardziej szczegółowo

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, 0 7 LIS. 2014 Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego VII.602.20.2014. JZ Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź W odpowiedzi na Pana

Bardziej szczegółowo

Najbardziej opiniotwórcze polskie media dekady: 2004-2013

Najbardziej opiniotwórcze polskie media dekady: 2004-2013 Najbardziej opiniotwórcze polskie media dekady: 2004-2013 Analiza częstotliwości cytowania poszczególnych mediów przez inne media na podstawie przekazów prasowych, telewizyjnych i radiowych z okresu od

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE

PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO SPOROTWE Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 5/2010 Senatu Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 27 stycznia 2010 r. PROGRAM NAUCZANIA NA KIERUNKU: DZIENNIKARSTWO I KOMUNIKACJA SPOŁECZNA SPECJALNOŚĆ: SPECJALIZACJA: DZIENNIKARSTWO

Bardziej szczegółowo

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI.

Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Konferencja: EUROPEJSKIE TRENDY W ZAKRESIE DEINSTYTUCJONALIZACJI I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ ZWIĄZANEJ Z OSOBAMI NIEPEŁNOSPRAWNYMI. Łódź 18-19 kwietnia 2011 Projekt ten realizowany jest

Bardziej szczegółowo

dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze:

dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze: dr Barbara CURYŁO 1. Zainteresowania badawcze: Stosunki międzynarodowe, w szczególności: negocjacje międzynarodowe, dyplomacja publiczna, protokół dyplomatyczny, europeistyka, paradygmaty teoretyczne.

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Literatura podstawowa. Literatura uzupełniająca. Nowe podejście systemowe

Literatura podstawowa. Literatura uzupełniająca. Nowe podejście systemowe Literatura podstawowa Adamowski J., (red.), (2008), Wybrane zagraniczne systemy medialne, Warszawa: WAiP Dobek-Ostrowska B., (2007), Media masowe na świecie. Modele systemów medialnych i ich dynamika rozwojowa,

Bardziej szczegółowo

AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA

AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA AdBranch BRANŻA TELEKOMUNIKACYJNA Dlaczego radio? W roku 2014 na reklamodawcy z branży telekomunikacyjnej na reklamę w radio wydali blisko 150 mln złotych. Trzech największych reklamodawców to Orange,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA

Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA Raport statystyczny SCENA POLITYCZNA październik 2014 Spis treści Wstęp... 3 Komentarz... 4 Rozdział I - Podsumowanie... 6 Rozdział II - Partie polityczne... 9 Rozdział III - Liderzy partii politycznych...

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Strategia medialna Unii Europejskiej. dr Anna Ogonowska a.ogonowska@uw.edu.pl

Strategia medialna Unii Europejskiej. dr Anna Ogonowska a.ogonowska@uw.edu.pl Strategia medialna Unii Europejskiej dr Anna Ogonowska a.ogonowska@uw.edu.pl Źródła informacji o polityce europejskiej Źródło: Standard Eurobarometer no 80 (2013) Narzędzia strategii medialnej narzędzia

Bardziej szczegółowo

REGION-GOSPODARKA-UNIA 8 23 maja 2014

REGION-GOSPODARKA-UNIA 8 23 maja 2014 REGION-GOSPODARKA-UNIA 8 23 maja 2014 Główne założenia cyklu konferencji Konferencje odbędą się w 16 województwach Organizatorem są Pracodawcy RP Formuła organizacyjna dla każdej z konferencji regionalnych

Bardziej szczegółowo

Jak usługi mobilne zmieniają i kreują nowe media. Piotr Długiewicz

Jak usługi mobilne zmieniają i kreują nowe media. Piotr Długiewicz Jak usługi mobilne zmieniają i kreują nowe media Piotr Długiewicz Ewolucja praktyki marketingowej Mass Marketing Segment Marketing Customer Marketing Real-Time Marketing Brak segmentacji Wynik mierzony

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Od 2004 r. www.extrapolska.pl Wydawnictwo Gazet Regionalnych Spółka Extra Media jest wydawnictwem w 100% z kapitałem polskim, od ponad 10 lat działającym na krajowym rynku

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH

OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH Marzec 2015 issn 2391-5781 nr 6 OCHRONA DANYCH OSOBOWYCH Praktyczne porady Instrukcje krok po kroku Wzory Wywiad z Andrzejem Lewińskim p.o. GIODO Współpraca ABI z GIODO po nowelizacji Nie wszystkie zbiory

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski

Piotr Lewandowski. Creative writing. publicystycznych tekstów dziennikarskich. kreatywny wywiad dziennikarski Piotr Lewandowski Creative writing publicystycznych tekstów dziennikarskich kreatywny wywiad dziennikarski Copyright by Piotr Lewandowski & e-bookowo Projekt okładki: Piotr Lewandowski ISBN 978-83-7859-561-8

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Forum Myśli Strategicznej

Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej Strategie rozwoju obszarów kluczowych dla polskiego społeczeństwa i gospodarki - wyzwania dla przyszłości, 27.04.2015 prof. dr hab. Julian Auleytner Zrealizowane tematy 1. Czy

Bardziej szczegółowo

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest?

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest? Dziennikarstwo obywatelskie Czym jest? Dziennikarze obywatelscy Kim są? Dziennikarstwo obywatelskie......to rodzaj dziennikarstwa uprawianego przez nieprofesjonalnych dziennikarzy w interesie społecznym.

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

PUBLIC RELATIONS W KOMUNIKOWANIU SPOŁECZNYM I MARKETINGU

PUBLIC RELATIONS W KOMUNIKOWANIU SPOŁECZNYM I MARKETINGU PUBLIC RELATIONS W KOMUNIKOWANIU SPOŁECZNYM I MARKETINGU SERIA mediapoczątku XXIw. Instytut Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego TOM 7 Komitet redakcyjny Janusz W. Adamowski, Jerzy Bralczyk, Michał

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 99 5818 Poz. 580 ROZPORZĄDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI. z dnia 27 kwietnia 2011 r.

Dziennik Ustaw Nr 99 5818 Poz. 580 ROZPORZĄDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI. z dnia 27 kwietnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 99 5818 Poz. 580 Na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 i Nr 85, poz. 459) zarządza się, co następuje:

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE

RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R RYNEK KSIĄŻKI W POLSCE 2009 P A P I E R Piotr Dobrołęcki współpraca: Tomasz Nowak, Daria Kaszyńska-Dobrołęcka BibliotekaAnaliz Warszawa 2009 Copyright by Piotr

Bardziej szczegółowo

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012

Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar Sp. z o.o., Warszawa 2012 Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Karolina Dębska, Anna Kaniewska Korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Ilustracja na okładce James Steidl Fotolia.com

Bardziej szczegółowo

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy

Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Generacja Y o mediach społecznościowych w miejscu pracy Raport z badania Szymon Góralski Wrocław, 2013 ul. Więzienna 21c/8, 50-118 Wrocław, tel. 71 343 70 15, fax: 71 343 70 13, e-mail: biuro@rrcc.pl,

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny Prawa kobiet w Polsce

Projekt edukacyjny Prawa kobiet w Polsce Projekt edukacyjny Prawa kobiet w Polsce Realizowane treści nauczania z podstawy programowej przedstawia prawa i wolności zagwarantowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wymienia środki i mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dla inwestorów Wrzesień 2003

Prezentacja dla inwestorów Wrzesień 2003 Prezentacja dla inwestorów Wrzesień 3 Dane finansowe wg. MSR A g o r a S t a n w : r y n e k a A g o r a Wydatki na reklamę Wzrost przychodów w Agory CAGR 7,1% Rynek reklamy dzienników Rynek reklamy 9

Bardziej szczegółowo

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce

Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce Ocena Demokracji i Rządów Prawa w Polsce dla Wyniki badania Metodologia i cele badania Badanie zostało przeprowadzone w dniach 24.05-3.06.2013 metodą internetowych zestandaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR

Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Seria Współczesne Społeczeństwo Polskie wobec Przeszłości tom VII Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Szpociński Recenzent: prof. dr hab. Jan Jacek Bruski Redaktor

Bardziej szczegółowo

zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów

zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów Wersja z dn. 11. 05. 2011 r. PAKT DLA KULTURY zawarty pomiędzy Radą Ministrów Rzeczpospolitej Polskiej reprezentowaną przez Prezesa Rady Ministrów oraz stroną społeczną reprezentowaną przez Obywateli Kultury

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej

Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Wykorzystywane formy prasy cyfrowej Czytam prasę Czytelnictwo prasy w wersji cyfrowej w ciągu ostatniego miesiąca =

Bardziej szczegółowo

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula

1 Wokół pisania. Rozmowy z autorami Sylwia Pikula 1 Spis treści 2 Spis treści Nota o Autorze......5 W pisaniu nie wracam do przeszłości Rozmowa z Markiem Czuku......6 Świat bez telewizji jest możliwy Rozmowa z ks. Krzysztofem Łuszczkiem.... 10 Zapowiada

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2014-2019 Komisja Petycji 28.2.2015 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Przedmiot: Petycja nr 1032/2010, którą złożył Manuel Altemir Mergelina (Hiszpania), w sprawie dyskryminacji uczniów szkół europejskich

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI. z dnia 27 kwietnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI. z dnia 27 kwietnia 2011 r. Dz.U. Nr 99, poz. 580 Dz.U. Nr 222, poz. 1331 ROZPORZĄDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie terminów przedkładania oraz zakresu planów finansowo-programowych

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

Polska energetyka czas na nową układankę? 1

Polska energetyka czas na nową układankę? 1 Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Polska energetyka czas na nową układankę? 1 Jan Szomburg Jr. Wiceprezes Zarządu Instytutu Badań nad Gospodarką

Bardziej szczegółowo

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA

OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Lp. I Informacje o Organizacji OCENA ANKIETY WERYFIKACYJNEJ W ZAKRESIE UZYSKANIA CERTYFIKATU ORGANIZACJA SPOŁECZNIE ZAANGAŻOWANA Pensjonat Reymontówka*** Ul. Nędzy Kubińca 170 34-511 Kościelisko II Informacje

Bardziej szczegółowo

Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis

Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis Wersja podstawowa schematu systemu medialnego Fundacji Lux Veritatis Fundacja Lux Veritatis powstała w 1998 roku w Warszawie, a założycielami jej są ojcowie redemptoryści: Jan Król i Tadeusz Rydzyk. 1

Bardziej szczegółowo

Media masowe i komunikowanie społeczne

Media masowe i komunikowanie społeczne Media masowe i komunikowanie społeczne Konwersatorium: 30h Termin zajęć: środa, godzina 12:30, sala nr 14 Prowadzący: mgr Wojciech Walczak E-mail: ww@tosh.pl Dyżur: jeszcze nie wiadomo :) Program zajęć

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Siła konsorcjum Nowe prawo odpadowe nowy styl życia Dolnoślązaków

Siła konsorcjum Nowe prawo odpadowe nowy styl życia Dolnoślązaków Siła konsorcjum szkolenia, edukacja aglomeracja legnicka media, komunikacja, reklama województwo dolnośląskie szkolenia, nauka Wrocław biznes, edukacja, samorząd aglomeracja wrocławska Cele kampanii 1.

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji

POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji A 399316 POLSKA EUROPA Opinia ĆWTAT publiczna O V I A 1 w okresie integracji pod redakcją Krzysztofa Zagórskiego i Michała Strzeszewskiego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2005 Spis treści WSTĘP. OPINIA

Bardziej szczegółowo

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ?

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? PRZYJDŹ NA SPECJALIZACJĘ SOCJOLOGIA GOSPODARKI I INTERNETU CZEGO WAS NAUCZYMY? CZYM JEST SOCJOLOGIA GOSPODARKI Stanowi działsocjologii wykorzystujący pojęcia, teorie i metody socjologii

Bardziej szczegółowo

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Wraz z upowszechnieniem Internetu narodziło się nowe pokolenie. Świat

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje

Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje RECENZJE Zarządzanie kapitałem ludzkim. Procesy narzędzia aplikacje Autor: red. Marta Juchnowicz Wydawnictwo PWE Warszawa 2014 Przedstawiona mi do recenzji książka zatytułowana Zarządzanie kapitałem ludzkim.

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław)

STUDIA PODYPLOMOWE. Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Komunikacja społeczna i public relations (miejsce: Wrocław) STUDIA PODYPLOMOWE Administrowanie kadrami i płacami (miejsce:wrocław) Celem studiów jest przygotowanie specjalistów z zakresu administrowania kadrami i płacami. Studia mają pogłębić wiedzę z dziedziny

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu. 4 11 listopada 2013 r.

Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu. 4 11 listopada 2013 r. Biuletyn IR Cyfrowego Polsatu 4 11 listopada 2013 r. Prasaonas Parkiet: Giełdowe tuzy zyskują na hossie Powody do zadowolenia ma m.in. Zygmunt Solorz-Żak. Jego portfel od początku roku spuchł o prawie

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY

POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY POLSKIE DOŚWIADCZENIA UKRAIŃSKIE PERSPEKTYWY Wybory 2012 Autorzy: Ewa Nowak-Koprowicz Dominik Łazarz Katarzyna Stępak Daniel Szeligowski PO SĄSIEDZKU - cykl warsztatów o polskich doświadczeniach i ukraińskich

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Media równych szans. Kobiety w publicystycznych audycjach telewizyjnych o tematyce wyborczej 2014 2015 r.

Media równych szans. Kobiety w publicystycznych audycjach telewizyjnych o tematyce wyborczej 2014 2015 r. Media równych szans Kobiety w publicystycznych audycjach telewizyjnych o tematyce wyborczej 2014 2015 r. Ramy prawne, ustawa o radiofonii i telewizji Art. 18. 1. Audycje lub inne przekazy nie mogą propagować

Bardziej szczegółowo

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane.

Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. NATALIA DUDEK Zasady upowszechniania informacji. Zagadnienia wybrane. Moja praca podejmuje dość złożoną problematykę udostępniania informacji publicznych na tle ochrony danych osobowych. W wielu przypadkach

Bardziej szczegółowo

Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne

Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne Egzamin licencjacki na kierunku socjologia zagadnienia. Zagadnienia ogólne 1. Struktura społeczna współczesnego polskiego społeczeństwa - główne kierunki zmian. 2. Religijność Polaków dynamika i uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Samoregulacja w reklamie

Samoregulacja w reklamie KIEDY PRAKTYKI HANDLOWE SĄ UCZCIWE? KONSUMENT WOBEC WYZWAŃ RYNKU Samoregulacja w reklamie Juliusz Braun Dyrektor generalny Związku Stowarzyszeń Rada Reklamy Idea samoregulacji system dobrowolnego przestrzegania

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

PIK-owy Laur. Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo. 9. edycja. Warszawa, 15 maja 2015 r.

PIK-owy Laur. Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo. 9. edycja. Warszawa, 15 maja 2015 r. PIK-owy Laur Konkurs dla dziennikarzy promujących książki i czytelnictwo 9. edycja Podstawowe informacje o konkursie PIK-owy Laur Organizatorem konkursu jest Polska Izba Książki, której członkowie już

Bardziej szczegółowo