PIERWSZE PODEJŚCIE CZYLI GARŚĆ WSPOMNIEŃ NA JUBILEUSZ. Kwartalny dodatek do Gazety Kowarskiej nr 2(86) ROK 15

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PIERWSZE PODEJŚCIE CZYLI GARŚĆ WSPOMNIEŃ NA JUBILEUSZ. Kwartalny dodatek do Gazety Kowarskiej nr 2(86) ROK 15"

Transkrypt

1 Kwartalny nr 2(86) ROK 15 S T O W A R Z Y S Z E N I E M I Ł O Ś N I K Ó W K O W A R Mieczysław Dusigrosz, rys. Sylwia Chlebuś Dariusz I Złotousty, rys.stanisław Kanonowicz Tadeusz Lewy Prosty, rys. Sylwia Chlebuś Wszystkie rysunki, oprócz Dariusza I Złotoustego, wg projektu M. Tatowicz. W NUMERZE: LEMOSTRADA PODRÓŻ DO RAJU Marek Lotny rys. Roman Głowacki PIERWSZE PODEJŚCIE CZYLI GARŚĆ WSPOMNIEŃ NA JUBILEUSZ.

2 BOGUMIŁA DONHEFER Na relację z podróży do raju zapraszamy na str. 11. J&R Łowicki zespół w Kowarach - str. 3. Str SPIS TREŚCI: Prymitywizm, sztuka naiwna - rzecz o Brunonie Podjaskim, Sztuka ludowa ziemi łowickiej. Kronika SMK. Okolice Kowar. Pierwsze podejście, czyli garść wspomnień na jubileusz. Na nieludzkiej ziemi. Cykl o tych, którzy byli w Sybirze. V wieków tradycji. Podróż do raju. Bosym okiem. Wokół szkoły. Redakcja Kuriera Kowarskiego: Katarzyna Borówek - Schmidt, Zbyszko Brudniak, Bogumiła Donhefner, Stanisław Kanonowicz, Gabriela Kolaszt, Ireneusz Kwiatosz, Jerzy Sauer. Korekta: Anna Szablicka Współpracują: Jarosław Kotliński, Magdalena Świderska - Siemieniec, Adam Walesiak, Lesław Wolak Kontakt: Stowarzyszenie Miłośników Kowar, ul. Górnicza 1, Kowary; Skład komputerowy: Andrzej Weinke Wydawca: Miejski Ośrodek Kultury, ul. Szkolna 2, Kowary 2

3 PRYMITYWIZM, SZTUKA NAIWNA List od Redakcji Witamy już niemal letnie. Spotykamy się z naszymi Czytelnikami po trzech miesiącach nieobecności na łamach gazety i już po raz drugi oferujemy bogate w słowa stronice Kuriera Kowarskiego. Część artykułów jest kontynuacją z poprzedniego numeru (V wieków tradycji, Na nieludzkiej ziemi), ale mamy dla Państwa również nowości. Jedną z nich jest relacja z odbytej do Malezji wycieczki dwojga kowarzan. Tu pragniemy zaprosić do współpracy innych mieszkańców Kowar, którzy lubią zwiedzać, podróżować. Pragniemy utrwalać subiektywne postrzeganie różnych zakątków świata. W tym numerze odkrywamy twórcę pochodzącego z Kowar Brunona Podjaskiego, którego wystawę pragniemy zorganizować i w związku z tym potrzebujemy pomocy kolekcjonerów. Chwalimy się dokonaniami Stowarzyszenia w pierwszym półroczu roku 2006 (Kronika SMK). Przedstawiamy wspomnienia jednego z najstarszych maturzystów naszego LO, a także zapewniamy chwile intelektualnej rozrywki z naszymi felietonistami. Wszystkim kowarzanom życzymy udanych wakacji, fascynujących doznań i podróży, a po powrocie zapraszamy do współpracy. Do zobaczenia za 3 miesiące. W imieniu redakcji: Katarzyna Borówek - Schmidt. - RZECZ O BRUNONIE PODJASKIM Obrazy, rzeźby, przedmioty, rzemiosła tworzone przez artystów nieprofesjonalnych. Obrazy prymitywne przypominają często malunki dzieci, charakteryzują się deformacją przestrzeni i perspektywy lub jej brakiem, skrajnie subiektywnym pun- ktem widzenia, prostymi technikami oraz bardzo często olbrzymim przywiązaniem do szczegółów. Odwołują się do świata magicznego i symbolicznego, lecz także do życia codziennego. Pierwszym i największym malarzem naiwnym, który spotkał się ze światowym uznaniem był Henri Rousseau - Celnik / / zwany tak od swojego zawo- du. Najsłynniejszymi polskimi malarzami prymitywistami są Nikifor Krynicki, Teofil Ociepka, Władysława Iwańska. Do tych największych można bez wątpienia zaliczyć także Brunona Podjaskiego artystę, który w latach ubiegłego wieku tworzył w Kowarach. Urodził się w 1915 roku w okolicach Starogardu Gdańskiego. W 1966 roku zachorował na gruźlicę i został wysłany na leczenie do kowarskiego sanatorium Bukowiec. Tu Podjaski spotkał chorującego na tę samą chorobę grafika Józefa Gielniaka, który pomógł mu w rozwoju talentu i wywarł ogromny wpływ na jego dalszy rozwój artystyczny. Obyd- waj, Podjaski i Gielniak, spędzili w ko- warskim Bukowcu znaczną część swego życia. Po wyzdrowieniu Podjaski podjął pracę w sanatorium jako ogrodnik i palacz. Około 1980 roku wyprowadził się do Lubina. Stowarzyszenie Miłośników Kowar zwraca się z prośbą do tych, w których posiadaniu są obrazy Brunona Podjaskiego o kontakt z p. Jerzym Chitro , Zamierzamy zorganizować wystawę poświęconą twórczości tego artysty. Bukowiec - Brunon Podjaski. oprac. Jerzy Chitro SZTUKA LUDOWA ZIEMI ŁOWICKIEJ Okolice Łowicza słyną z wciąż ży- (piramidki), co stanowiło informację o gicznej w Łowiczu. Działa od 2003 roku wego folkloru. Bez trudu można tam kupić zamożności rodziny, oraz skrzynie, w pod patronatem rektora prof. dr hab. Wieswyroby miejscowego rzemiosła, w nie- których przechowywano ubrania, pościel, ława Balceraka. dzielę w podłowickich wsiach spotkamy bieliznę, biżuterię i dokumenty rodzinne. W skład zespołu wchodzi rodzina pp. kobiety idące na nabożeństwo w słynnych Do dekoracji wnętrz wykorzystywano wy- Kapustów z dziećmi - Ania (7 lat) i Krzyś pasiakach. Najczęstszą pamiątką stamtąd cinanki, pająki i bukiety kwiatów z (10 lat) oraz studenci uczelni. Razem jest są misterne wycinanki i kolorowe hafty. W bibuły. 10 par i 3-osobowa kapela pod kierunkiem muzeum można zobaczyć stare stroje Charakterystyczny element stroju ło- Jarosława Stępniewskiego. ludowe. Miłośnicy folkloru powinni spę- wickiego to różnokolorowe pasy na spód- W swoim programie zespół prezentuje dzić w Łowickiem Wielkanoc i zobaczyć nicach, zapaskach i portkach. Do tego muzykę, taniec, przyśpiewki z regionu bajecznie kolorowe procesje. zakładano bogato haftowane aksamitne Księstwa Łowickiego. Kultura ludowa związana jest bardzo gorsety i białe koszule, również bogato W roku 2004 zespół odbył trasę po ściśle z życiem codziennym chłopów. Od zdobione. Na głowę kobiety zakładały Austrii - Wiedeń, Insbruck. W roku 2005 dawna budowano tam drewniane domy. zazwyczaj chustki. Strój uzupełniały sznu- odwiedzili Węgry - Pecz. Ściany budynków mieszkalnych były ry naturalnych i sztucznych czerwonych Członkowie zespołu po raz pierwszy malowane najczęściej na kolor niebieski i korali i bursztynów. Na nogi zakładały byli w naszym mieście. Znali nasz region z ozdabiane ornamentem kwiatowym. Wy- drewniane trepy, a od święta czarne sznu- wakacyjnych podróży. Bardzo im się posażenie chałup było różne. Zależało to rowane trzewiki. podobało i wyrazili ochotę na kolejne oczywiście od zamożności danego gospo- Jednym z przedstawicieli folkloru ło- spotkania. darza. Ale najważniejszymi elementami wickiego, jest zespół Masovia, który Sponsorami zespołu są: firma braci umeblowania były: kredens z ozdobną mieliśmy okazję zobaczyć w Kowarach URBANEK - Łowicz, Zakład Unasiewitrynką, ławy, stoły przykryte długimi, podczas majowych imprez. niania Zwierząt Łowicz, Łowicka Mlehaftowanymi obrusami, łóżka, na których Zespół powstał przy Mazowieckiej czarnia Łowicz. poukładane były pierzyny i poduszki Wyższej Szkole Humanistyczno Pedago- Bogumiła Donhefner Józef Gielniak - autoportret 73

4 KRONIKA SMK Współpracowali z nami: - Karkonoski Park Narodowy - Towarzystwo Polsko - Austriackie - Polski Związek Gołębi Pocztowych - koło w Kowarach - Liga Obrony Kraju Minął już pierwszy kwartał 2006 roku. kawiarni Urszulka zgromadzenie człon- - Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Nadeszła pora, aby pochwalić się swoimi ków SMK, w czasie którego dokonano - Szkoła Podstawowa nr 1 w Kowarach osiągnięciami. wyboru nowego zarządu i komisji rewizyj- - ciastkarnia Urszulka Niestety początek roku nie był łaskawy nej. Członkowie udzielili absolutorium Poprosiliśmy również osoby indywidualne dla SMK. Mieliśmy awarię w siedzibie dla ustępującego zarządu. W głosowaniu o pomoc: Stowarzyszenia. Woda zalała budynek od tajnym zgromadzenie dokonało wyboru - p. Kaczorowską strychu po piwnicę. Jedynym pocieszeniem dla nas był fakt, że poza ścianami i sufitami nic więcej nie ucierpiało (w tym czasie eksponowana była wystawa fotograficzna Łukasza Lewkowicza). Należało prędko zabrać się do osuszania i porządkowania budynku. Wszystkie prace zostały wykonane własnymi rękami dzięki dużemu zaangażowaniu członków Stowarzyszenia. Panowie wykonali najcięższe prace remontowe, natomiast panie doprowadziły budynek do lśniącej czystości. Udało się. 25 marca 2006 pierwszy w tym roku wernisaż. Wystawa nosi tytuł Spojrzenia. Znajdują się tu prace artystów z łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych: kowarzanina Bartosza Burgielskiego oraz Alicji Przybysz i Marcina Kozaneckiego (studentów ASP), Mirosława Koprowskiego (absolwenta tejże uczelni) i Jarosława Lewery (asystenta prof. Sadowskiego). Frekwencja na otwarciu wystawy zaskoczyła nas. Budynek trzeszczał w szwach. Ale mimo ciasnoty nie brakowało zarządu i komisji rewizyjnej na lata p. Subocza zachwytów nad prezentowanymi Wystawa Spojrzenia. pracami. Gratulacjom i peanom nie było końca, a atmosfera była naprawdę gorąca W nowym zarządzie znaleźli się: - p. Zonia 31 marca 2006 na zaproszenie - Gabriela Kolaszt - prezes - p. Nienartowicz i p. Świderską-Sieprezesa p. Jerzego Sauera, przyjechali do - Jan Wojdan - z-ca prezesa mieniec Kowar wieloletni przyjaciele Stowarzyw swoim wyrazie zespoły muzyczne: - Ireneusz Kwiatosz - skarbnik Uświetniły nasze spotkanie dwa unikalne szenia z Schönau - Bersdorf w Niem- - Bogumiła Donhefner - sekretarz czech. Rozmowy dotyczyły pogłębiania - Jerzy Sauer - członek - kowarski zespół Wrzosy wzajemnej współpracy w niedalekiej W skład komisji rewizyjnej weszli: - folklorystyczny zespół z Łowicza Maprzyszłości. Spotkanie przebiegło w miłej i - Jerzy Wroński - przewodniczący sovia serdecznej atmosferze. - Jerzy Chitro - z-ca przewodniczącego Impreza trwała kilka godzin. Każdy 19 kwietnia odbyło się w - Elżbieta Radomska - członek mógł znaleźć coś dla siebie: poszerzyć Na zebraniu dysku- informacje na temat Karkonoskiego Parku towano rownież nad Narodowego i jego działalności, poroz- zintensyfikowaniem mawiać o gołębiach, posłuchać muzyki z prac związanych z Tyrolu, obejrzeć zbiory kolekcjonerskie, otwarciem wystawy kupić haftowaną serwetkę. Ci, którzy lubią poświęconej Józekupić książkę za złotówkę albo ksią- czytać, mogli na stoisku Stowarzyszenia fowi Gielniakowi żeczkę dla dzieci o karkonoskich skrzatach BOGUMIŁA DONHEFNER BOGUMIŁA DONHEFNER Majówka pod SMK. oraz ogłoszeniem roku 2007 Rokiem lub tomik poezji i otrzymać dedykację Józefa Gielniaka. od autorek. 1 maja 2006 Podczas programu artystycznego, wydruga rocznica wstą- stępów dzieci ze szkoły, kowarskich pienia Polski do "Wrzosów" i zespołu Masovia można Unii Europejskiej. było napić się kawy i spróbować wypie- Nasze Stowarzysze- ków z ciastkarni. nie po raz kolej- Ciekawym, bo premierowym w na- ny zorganizowało szym mieście, był występ łowickiego spotkanie rocz- zespołu folklorystycznego Masovia. nicowe, na które Wspaniałą rzeczą jest patrzeć na młodych zaprosiliśmy mieszkańców ludzi, którzy chcą coś robić. naszego miasta. Bogumiła Donhefner 4

5 ANDRZEJ WEINKE OKOLICE KOWAR NA BIEGÓWKI DO KOWAR W ostatnich latach Kowary wzbow utwardzone przez skuter. Niektóre odcinki gaciły się o kilka nowych atrakcji tuszość ogóle nie były przejezdne przez więk- rystycznych. Możemy się pochwalić sezonu. Tłumaczono to awarią deptakiem w centrum, sztolniami, parkiem sprzętu bądź tym, że w okresie przygo- miniatur Dolnego Śląska, wyremontowaktóre towawczym nie usunięto pni i korzeni, nym ratuszem. Jednak nadal największym uniemożliwiały pracę skutera. Mó- naszym niewykorzystanym walorem pozo- wiono w mieście o grupach narciarzy, sezonu i zapewne z tej momentami stają otaczające nas góry i lasy. którzy przyjechali ze Szklarskiej Poręby gorzkiej nauczki wyciągną wnioski na Dwa lata temu oznakowano Eurore- znużeni zatłoczonymi trasami w Jaku- przyszłość. Tego im z całego serca gionalny Szlak Rowerowy ER-2 Liczy- szycach. Chcieli doświadczyć nowych życzę. doznań, obejrzeć piękne Na koniec trochę statystyk. Cały prowidoki i poznać nową jekt zaplanowany jest do 2007 roku, okolicę. Niestety przekra- łącznie warty jest blisko 340 tysięcy czali granicę na Okraju złotych. Jako że jest to część Europejzdegustowani, ponieważ skiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, nasze trasy nie były przy- możemy liczyć na zwrot 75% poniegotowane tak, jak tego sionych przez miasto kosztów. oczekiwali. Trasy biegowe Około 20 km tras kosztowało dotąd po czeskiej stronie w Po- kowarskich podatników 228,593 złote. mezni Boudach były zaw- Obecnie rozliczenie projektu znajduje się sze w doskonałej formie. w Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu. Ponad 100 lat tradycji Jeśli projekt zostanie zaaprobowany, to narciarskich po południo- jeszcze w tym roku do skromnego budżetu wej stronie Karkonoszy miejskiego powróci 3/4 wyżej wymieniorobi swoje. Dobrze by by- nej kwoty. Miejmy nadzieję, że to nało uczyć się od naszych stąpi. sąsiadów. Sezon zimowy się skończył i czas Nie ma też co demo- powoli myśleć o następnym. Mam nanizować sprawy. Słysza- dzieję, że w przyszłym trasy biegowe będą łem również sygnały o lepiej przygotowane i w większym stopniu zachwyconych narcia- zostaną wykorzystane do promocji narzach, którzy wracali z szego miasta. Dobre przygotowanie tras Przełęczy Okraj do Kowar. może stać się reklamą i wizytówką Kowar. Dla zainteresowanych in- Więcej narciarzy na trasach spowoduje Oznakowanie Kowarskich Szlaków Narciarstwa Biegowego. formacjami o przygotowa- zaistnienie miasta na zimowej mapie Karniu tras narciarskich przy- konoszy. A potem pozostanie nam już rzepa od niemieckiego Zittau do Chełm- gotowano serwis internetowy na kowar- tylko budowanie nowych barów, restauska Śląskiego przez nasze miasto i wokół skiej stronie. Na pewno pierwszy sezon racji, sklepów z pamiątkami, parkingów, niego ze środków Unii Europejskiej. był źródłem wielu nowych organiza- hoteli, wyciągów i narzekania na wszę- W końcu przyszedł czas na wyko- cyjnych doświadczeń i trzeba było zapła- dzie plączących się przeklętych turystów. rzystanie środków unijnych przez Urząd cić frycowe. Urzędnicy odpowiedzialni Miejski. W zeszłym roku otrzymaliśmy za projekt szykują się do podsumowania Grzegorz Schmidt najświeższy produkt turystyczny, czyli trasy narciarskie. Produkt ten zapowiadał się smakowicie. Oznakowano szlaki narciarskie, ustawiono liczne drogowskazy, postawiono kilka słupów z mapami i mapeczkami, wydano foldery, wydrukowano mapę oraz zakupiono skuter do ubijania tras biegowych. Trzeba przyznać - poziom europejski. Drogowskazy wskazują miejsca, które dla większości kowarzan mogą brzmieć raczej nieznajomo - jak na przykład Kazalnica,, Dolne Miasteczko, Łąka, Pluszcz, Białe Zródło czy Jedlickie Kaskady. Nadeszła zima i nasz sztandarowy produkt został poddany najtrudniejszej próbie. Rozpoczął się sprawdzian praktyczny. Obawy, że śniegu nie będzie, nie sprawdziły się, gdyż przeżyliśmy jedną z najdłuższych zim w ostatnich latach. W końcu 17 grudnia 2005r. nastąpiło uroczyste otwarcie tras i natychmiast zaczęły się narzekania na niedostosowanie tras do warunków narciarskich. Narciarze narzekali, że ślady nie były odpowiednio Przed przejściem granicznym na Przełęczy Okraj. ANDRZEJ WEINKE 75

6 PIERWSZE PODEJŚCIE, CZYLI GARŚĆ WSPOMNIEŃ NA JUBILEUSZ Gaudeamus igitur, iuvenes dum sumus - Radujmy się więc, dopókiśmy młodzi (Popularna pieśń studencka wyk. w czasie akademickich uroczystości). Nachodzą każdego człowieka momenty refleksji nad przeszłością, które lubią wracać jak bumerang. W tych myślach kryje się liryczna tęsknota za utraconą młodością, a towarzyszy temu świadomość przemijania i ulotności życia. Im bardziej oddalamy się od minionej przeszłości, tym mocniej pobrzmiewają jej nostalgiczne tony, a szczególnie w niepowtarzalnych momentach. Do tych mo- mentów wraca się nieustannie, często są one ważnymi przystankami życia. Dla uczących się takim momentem jest egzamin dojrzałości. Ważny, bardzo ważny, bo stanowiący przepustkę do dalszej edukacji. Matura to wielka życiowa szansa. W Kowarach od pół wieku taką szan- sę stwarza Liceum Ogólnokształcące. Rokrocznie w murach naszej, jak mówią o niej pieszczotliwie absolwenci, Alma Mater Kovariensis, grupa najstarszych uczniów przeżywa maturalną atmosferę. A wszyst- ko zaczęło się w roku Próbuję odtworzyć tamte chwile osnute mgłą oddalenia, wiele obrazów umknęło, wiele utraciło swoją ostrość. Był maj, piękny jak wszystkie polskie maje, kasztany anonsowały kwitnienie (znak, że czas na naukę), przed szkołą po raz pierwszy zazielenił się soczysty dywan trawnika wypracowanego przez młodzież. Grupa najstarszych uczniów, jedenasto- wiązkowo dwa pisemne (język polski, klasistów (wówczas to była klasa matu- matematyka!), Obowiązkowe trzy ustne ralna) skończyła codzienną wędrówkę (język polski, matematyka, historia) i je- do budy, dzień w dzień pod górkę, od den do wyboru (np. język rosyjski, poniedziałku do soboty (nie było wtedy geografia, biologia, fizyka). Wszystko za wolnych sobót), zawsze pod górkę jak w jednym wejściem przed oblicze szanownej porzekadle. Tak przez cztery lata. Nie- a licznej komisji. Na czele komisji stał którym było ciężko. Wielu zgubiliśmy po desygnowany przez Kuratorium przewod- drodze - z kilku dziesiątków została niczący p. Stanisław Palider (wieść niosła, zaledwie piętnastka, już abiturientów. Oto że jest dyrektorem technikum w Oławie), oni wg alfabetu: Tadziu Kochanko, Ma- oprócz pedagogów egzaminatorów skład rylka Konieczna, Józek Kowalski, Trudzia komisji uzupełniał tzw. czynnik (dzisiaj Kozak, Iza Supierz, Witek Szlenzak, sądzę, że był to partyjny mąż zaufania, Loniek Tamiła, Danusia Tyl, Tosia Waw- wówczas było nam obojętne, kto egza- rzyn, Jurek Wawrzyniak, Zbyszek Wolak, minuje, ważne, by mieć to za sobą). Pro- Alinka Wodecka, Maciek Zarawski, Ma- cedura i oprawa ówczesnej matury była rysia Żabińska i próbujący uporządkować podobna do dzisiejszej - patos nastroju, 1 te wspomnienia Zbyszek Brudniak. oczywisty stres, losowanie miejsc, wybie- Podejmują kolejne wyzwanie, pragną ranie zestawów pytań, wejście na wezpokonać następną przeszkodę (od klasy wanie, protokoły, oczekiwanie, poszu- siódmej szkoły podstawowej poprzez kiwanie wzrokiem ratunku, wypieki, klasy licealne VIII - X zdawało się eg- suchość w gardle - wszystko takie ludz- zaminy promocyjne ze wskazanych kie, niezmienne, przetrwało dziesiątki lat, przedmiotów i one to były największą taka jest atmosfera wszystkich egzaminów przyczyną odsiewu), stanowiło to w po wszystkie czasy. Zapamiętałem jeszcze tamtych czasach swoistą nobilitację mło- zapach świeżo pastowanej na tę uroczys- dego człowieka i dawało nieukrywaną tość podłogi. satysfakcję rodzicom. Jedynie zaliczony Prawdopodobnie był drugi wtorek pozytywnie egzamin dojrzałości potwier- maja otwarcie sesji egzaminu dojrzałości dzał wykształcenie średnie, a świadectwo w roku szkolnym 1955/56 - pierwszej 2 dojrzałości je dokumentowało, (dzisiaj matury w murach Liceum Ogólnokształ- absolwent otrzymuje świadectwo ukoń- cącego w Kowarach. Na początek, jak czenia liceum albo świadectwo dojrza- później zawsze, poszedł pisemny z języka łości po zdanym egzaminie), niepowo- polskiego. Podchodzimy pod salę nr 20 dzenie na egzaminie powodowało (tzw. gabinet biologiczny), szczytowa sala powtarzanie klasy maturalnej. Wówczas na parterze północnego skrzydła, losoregulamin egzaminu dojrzałości był mniej wanie miejsc (pięć stołów ustawionych w 3 łaskawy od później stosowanych - obo- trzech rzędach, wystarcza dla piętnastki), wzrok ucieka od pierwszych trzech stolików, (lepiej zniknąć z pola ostrzału szanownej komisji), obserwowanie wskazówek radzieckiej kamy czy pabiedy, otwarcie koperty, ujawnienie tematów i kamień z serca. Rzut oka na innych, odczytywanie z oczu - radość, zaskoczenie, spokojne pogodzenie z losem, bezradność, niepokój, różnie. Cieszy mnie wylosowana druga pozycja w rzędzie od okien, udało się uniknąć najbliższego sąsiedztwa z komisją. Dobry początek. Pełna eksplozja radości po ujawnieniu tematów jeden z nich to mój : Siła fatalna poezji Juliusza Słowackiego (tak brzmiał, o ile pamiętam), przerobiłem go przy okazji konkursu polonistycznego pod kierunkiem prof. Janiny Hełczyńskiej. Państwowa Komisja Egzaminacyjna i absolwenci rocznika 1956 ( pierwsza matura w kowarskim LO) W pierwszym rzędzie siedzą od lewej: Zbyszko Brudniak - absolwent, p. Adolf Kłodnicki - polonista, p. Maria Czylok - j. rosyjski, p. Stanisław Palider - przewodniczący PKE, p. Ludmiła Humblanka - biolog, p. Jan Kuchejda - matematyk i dyrektor LO. Stoją w pierwszym rzędzie od lewej: Gertruda Kozak, Izabela Supierz, Danuta Tyl, Maria Żabińska, Alina Wodecka, Maryla Konieczna - absolwentki; stoją od lewej w drugim rzędzie: Jerzy Wawrzyniak - absolwent, Antoni Gołębiowski - historyk, Jerzy Kadlewicz - fizyk, absolwenci - Tadeusz Kochanko, Witold Szlenzak, Maciej Zarawski, Józef Kowalski, Leonard Tamiła, Zbigniew Wolak. 6

7 Teraz nasz młody polonista p. Adolf Kłodnicki ze spokojem przyjmuje reakcję na ujawnione tematy. Trzeba tylko całą wiedzę odtworzyć, uporządkować, więc Testament mój (obowiązkowo!), dy- gresje z Beniowskiego, polemika z Mickiewiczem, niektóre liryki, a może jesz- cze Kordian Wiele tekstów znałem na pamięć (jak to dobrze, że Hełka dawała nam w kość!), trzeba je tylko cytować, sko- mentować i już! Minęło pięć godzin, narosło kilkanaście stron (prof. Kłodnicki później żartobliwie stwierdził Chłopie, aleś mi roboty przysporzył ). Nazajutrz pisemny z matematyki, jeszcze drobne konsultacje u Lońka Ta- miły (nasz matematyczny orzeł), przypomnienie fundamentalnych wzorów na wszelki przypadek, krótkie spanko i znowu losowanie miejsc (dobra pozycja w środkowym rzędzie, nieźle!), jakieś rów- nania, nierówności, trygonometryczne zawiłości, pięć godzin i po pisemnych. Z matmy nic nie pamiętam (prof. Jan Kuchejda - Matematyk to z ciebie nie będzie, uwierzyłem). Kilka dni przerwy na sprawdzenie naszych intelektualnych wytworów i ogłoszenie wyników - wszys- cy zdali, są wśród nich zwolnieni z pol- skiego i matmy za bardzo dobry pisemny. Mam z głowy ustny z języka polskiego, pozostaje matma, historia i tu spóźniona tyjny aktywista. Nie można już się wycofać, klamka zapadła. Wchodzimy w pierwszej parze, ja i Tadzio - wybitni rusycyści z duszą na ramieniu ( Kto z nich zna rosyjski? ). Najpierw matma (nic nie pamiętam), następnie historia (pięknie testament Krzywoustego, powstania śląskie, zjednoczenie Włoch) i wreszcie język rosyjski. Długie, głośne odczytywanie biłeta, kątem oka obserwuję twarze komisji, reaguje tylko nasz egzaminator p. Maria Czylok. Było proczytaj, atry- wok, coś tam przetłumaczyć i wreszcie biografia Lermontowa (jak deska ratunku) - to miałem obryte. Brnąłem akcentem polsko - czesko rosyjskim (Tadziu kresowiec to był w tym artysta), brnąłem do końca i czekałem ostrzału, Komisja zlekceważyła mój duch rusycysty (nikt z nich nie miał odwagi ujawnić filologicznego talentu), a ujawniła zainteresowanie historyczno - polityczne (jak to Polacy), co pozwoliło mi ochłonąć i opuścić pole tortur z otwartą przyłbicą. Zapamiętałem te najtrudniejsze i ostatnie uczniowskie podejście w murach naszego ogólniaka. Po dwóch dniach potyczek ogłoszenie wyników pierwsza piętnastka w życiu Na uroczystości 50 lecia Kowarskiego Liceum w roku dami. A były to już ostatnie wspólne chwile, już nigdy nie spotkaliśmy się w komplecie i się nie spotkamy, niektórzy już odeszli do Domu Ojca. Później w życiowych próbach egzaminatora wprowadzałem w świat dojrzałych abiturientów LO w Kowarach, Technikum Rolniczego w Bukowcu, Technikum Chemicznego w Jeleniej Górze, Technikum Mechanicznego FAT w Kowarach. Zebrało się parę ładnych setek. Były to przeżycia i doznania równie ważne jak ta właśnie matura z 1956 roku. Zbyszko Brudniak Najstarszy absolwent Kowarskiego Liceum Fotografie ze zbiorów p. Z. Brudniaka. 1 Figurujący w dokumentacji szkolnej jako Zbigniew, de facto Zbyszko (akt urodzenia Nr 79/1938 USC Chełmża). Maj 1956 r. tak prezentowało się główne wejście do Szkoły. refleksja. Wybraliśmy z Tadkiem Kochanrzałości Kowar przystąpiła do egzaminu doj- ko język rosyjski, bez analizy sytuacji. i w komplecie go zdała. (fot. 1), a Było pewne, że nasi nauczyciele nie znają wszystko to działo się pół wieku temu. na poziomie maturalnym tego języka, ale Był bal w sali gimnastycznej, szaleliśmy przecież są członkowie komisji z importu skromnie, ale radośnie, w ojcowskich kra- ( spadochroniarze jak ich zwaliśmy) watach, a jedna z szaf pana woźnego cieprzewodniczący p. St. Palider i ten par- szyła się tej nocy szczególnymi wzglę- 2 Świadectwo dojrzałości uwzględniało oceny roczne z przedmiotów nieobjętych egzaminem i uzyskanych na egzaminie. 3 Najmniej liczna grupa absolwentów LO Kowary była w 1958 roku - 9, najliczniejsza w abiturientów. W roku 1963 i 1970 matura nie odbyła się z powodu zmian organizacyjnych (dane z księgi pamiątkowej z 2001 r.), do ostatniej matury w 2006 roku przystąpiło 72 abiturientów. 7

8 NA NIELUDZKIEJ ZIEMI Ciąg dalszy losów rodziny Szuńków. Rok Znów podróż Jesienią 1941 roku kazali opuścić nasz gułag. Zabrali nas znów na stację Szira, tam przyszedł mężczyzna, wybierał sobie ludzi do pracy w sowchozie Ijus, do którego zawieźli nas samochodami. Tatuś pracował jako stróż - pilnował na stacji wyładunku wagonów z jedzeniem. Ma- musia poszła sprzątać do krów, mieliśmy kuchnię i pokoik dla dwóch rodzin. Tam znów poszłam do szkoły. Rozpoczęło się normalniejsze życie. Rok Nauka i praca Wiosną 1942r. zabrali nas do pobliskiej miejscowości - Kobiakowo, tam Tatuś pracował w piekarni, a Mamusia przy cielakach - karmiła je, sprzątała. Chodziłam do szkoły, ale krótko, bo po pół roku dyrektor kazał mi iść do pracy w piekarni. Okazało się, że jestem zbyt duża i zbyt silna, aby marnować mnie w szkole. Pracowałam razem z tatą. Jakiś czas sprzątałam, a potem już piekłam chleb. Tak nadeszła jesień 1943 roku, która przyniosła kolejne zmiany. Rok Blisko, ale daleko od rodziny Późną jesienią przenieśli mnie do Kożechowa, miejscowości oddalonej o 30 Przerwa podczas pracy w polu. 1 Rok Nieudany powrót do rodziny Pewnego dnia w 1944r., w lutym dowiedziałam się, że urodził się mój kolejny brat. Prosiłam dyrektora, żeby puścił mnie do mamy, nie zgodził się. Postanowiłam wyruszyć bez pozwolenia. Ola uszyła podłużny worek na mąkę, km od Kobiakowa. Zabrali od Mamusi i przywiązała mi go w pasie, w chustkę z zawieźli do kobiety, której mąż był na głowy wpakowała suchary. Zawsze, gdy wojnie. Zamieszkałam u niej, już pierw- ciasto wyszło poza formę, moja szego dnia zyskała moją sympatię, kaza- współpracownica je okrajała i chowała. ła mi mówić do siebie ciocia Ania. Kobieta ta nie miała swoich dzie- ci, była samotna. Daj Boże, żeby każdy na taką opiekunkę trafił. Dbała o mnie jak o swoje dziecko, karmiła, ubierała, niejednokrot- nie przerabiała swoje ubrania, żeby na mnie pasowały. Poszłam do pracy w piekarni. Dzięki swoim umiejętno- ściom zostałam kierownikiem piekarni, drugą pracownicą była Ola Od lewej - Tatiana i żona dyrektora, która dała jej cukier. Masonowa - starsza przesympatyczna kobieta. Wieś była na Często dziwiłam się temu, nie znałam tyle mała, że chleba, który piekłyśmy, powodu jej działań. Tego dnia poznałam wystarczało dla wszystkich. sens jej zachowania i byłam jej za to Pomimo tego, że otoczona byłam bardzo wdzięczna. Do kieszeni włożyłam dobrymi, serdecznymi ludźmi, bardzo źle sobie kawałek cukru, który dostałam znosiłam oddalenie od rodziny. Wieczo- kiedyś od żony dyrektora. Była to kostrami płakałam, tęskniłam za bliskimi, ka ni eregularnych kształtów, odłupana w pobliżu nie było żadnych Polaków. od większego kawałka. Od razu przez- Moja rozpacz i niemoc sięgnęły zenitu, naczyłam ją dla mojego małego braa wtedy zdecydowałam się na desperacki ciszka. krok. W drogę wyruszyłam z samego rana w trzaskający mróz. Ola kazała mi iść cały czas wzdłuż rzeki, bo osady ludzkie budowano tam tylko koło rzek. Tak miałam trafić do bliskich. Szłam dość długo, zerwał się wiatr, rozpętała się śnieżyca. Zaczęło mi być coraz zimniej, twarz bolała mnie coraz bardziej. Szalik, który miałam blisko ust, zamarzł. Zdjęłam pas z mąką i zawiesiłam na drzewie, bo zaczął mi ciążyć. Szłam i wołałam mamo, echo mi odpowiadało, a ja myślałam, że to krzyczy do mnie moja mama, to dawało mi nadzieję. W końcu wyrzuciłam również suchary, chciałam pozbyć się choćby najmniejszego ciężaru. Wreszcie usiadłam pod drzewem, nie myśląc o niczym. Na szczęście nie dane mi było tam pozostać. W pobliżu było na polowaniu trzech żołnierzy NKWD, jeden z nich usłyszał moje krzyki, zobaczył mąkę, zobaczył suchary i wreszcie zobaczył mnie. Znałam go z widzenia, gdy jeszcze mieszkałam z rodzicami. Zabrał mnie swoim wozem, przywiózł do budki 8

9 pobliskiego stróża i kazał czekać. Skar-żyłam się, że bolą mnie ręce, on twierdził, że to dobrze, bo to znaczy, że zaczynają odmarzać, pocieszał mnie. W końcu przy-jechał i zawiózł do szpitala. Rodzinie mojej przekazał informację o mnie, a także oddał mąkę, suchary i cukier. W szpitalu spędziłam kilka dni, odwiedziła mnie mama, nie wiem, jak przebyła 12 km dzielące miejscowość od szpitala, ale spotkanie z nią dodało mi energii niez-będnej do całkowitego powrotu do zdro-wia. Po wyjściu ze szpitala wróciłam do swojej piekarni, dostałam reprymendę od dyrektora i dalej pracowałam. Jednak teraz moje serce było radośniejsze. Rok 1945 i 1946 Koniec wojny i powrót do Polski Gdy przyszedł 1945 rok, koniec wojny, wszyscy byliśmy szczęśliwi, zaczęliśmy Samochód przywożący mąkę do piekarni, w której Tatiana pracowała. wyrabiać dokumenty, żeby móc wrócić do kraju. Cały czas musiałam podeszła milicja kolejowa i kazała nam Jelenia Góra pracować w piekarni, obawiałam się, że brać sobie te ziemniaki. W kilka chwil Rodzice wyjadą beze mnie, ponieważ opróżniliśmy cały wagon, nosiliśmy ziem- 9 marca wyjechaliśmy z Sybiru, a 9 wciąż nie mogłam ich odwiedzać. Wresz- niaki do naszego pociągu. Potem poszliś- maja wysiedliśmy w Jeleniej Górze. cie nadeszła ta długo oczekiwana chwila. my do miasta, radzieccy żołnierze uznali Traktorami zawieziono nas do oddziału Był kwiecień 1946 roku, pojechałam do nas za szpionów, zatrzymali nas w ja- Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. rodziny, a wraz z nimi wsadzili nas znów kimś budynku. Chłopcy tłumaczyli, że Stamtąd skierowano nas do Komarna, do towarowych wagonów, a ja po raz drugi wracamy z Sybiru i dlatego mówimy po gdzie mieliśmy zamieszkać na pierwszym przez szpary w wagonie ujrzałam stację rosyjsku, że nie jesteśmy szpiegami. Nic piętrze w pewnym domu. Niestety właś- Nowosybirsk. Tym razem tam wysiedliśmy, jeździliśmy po mieście tramwajami, Rodzeństwo Tatiany, od lewej - Michał, Piotrek, Marysia. nie pomagało. Na szczęście pojawił się kierownik naszego transportu. Wtedy nas ciciel nie chciał nas wpuścić, ponieważ twierdził, że ma do niego przyjechać siostra ze Lwowa. Nadeszła straszna ulewa, a my siedzieliśmy w sadzie. W końcu ulitował się nad nami mieszkaniec sąsiedniego domu, spędziliśmy u niego cztery noce. Potem przyjechali po nas z gminy i zawieźli do pustego domu. Mamusia rozpoczęła pracę w młynie, a Tatuś w piekarni. Ja poszłam na służbę, młodsze dzieci do szkoły. Wreszcie Tatuś wystarał się o gospodarstwo w Krogulcu, dobrzy ludzie dali nam kilka kur, ziemniaki do posadzenia, zboże do zasiania. I znów zaczynaliśmy od zera. Znów było ciężko, pamiętam jak mówiłam do mamy: Mamuś, ja się chyba nigdy w życiu nie najem. Krok po kroku zbudowaliśmy nasze życie od nowa z ciągle powracającym bagażem przerażających nie mogliśmy nadziwić się jego pięknu. wypuścili. Następny przystanek to Poznań. wspomnień, które tkwią we mnie do dziś. Tymczasem nasz transport odjechał... Tam spotkało mnie coś niezwykłego. W 1953r. zmarła moja Mamusia, niedługo Zgłosiliśmy to kolejarzom, oni kazali nam Pewna kobieta, gdy mnie zobaczyła, potem Tatuś zrzekł się gospodarki, nie wsiąść do pociągu, którym dogoniliśmy zaczęła płakać, potem dała mi buty i miał już siły. Zamieszkaliśmy w Kowasukienkę, nasz. W Moskwie też wyszliśmy do powiedziała, że straciła na rach. Tu kończy się historia wędrówki miasta, potem dojechaliśmy do Brześcia, wojnie córkę, a ja ją przypominałam. mojej rodziny, wędrówki od Sybiru do ludzie całowali ziemię, wojsko nas witało. Zasmucił mnie jej los, ale jednocześnie Polski. Następnie była Warszawa cała w gruzach, byłam uszczęśliwiona tym prezentem. wszędzie napisy Ostrożno miny. My Tak dawno nie miałam nic nowego. Potem Opowieści Pani Tatiany Szczęsnej młodzi wypatrzyliśmy wagon z ziemnia- był jeszcze Gubin, Wrocław, wreszcie wysłuchała K. Borówek - Schmidt kami, rzuciliśmy się na nie. Żołnierz Jelenia Góra. pilnujący zaczął strzelać w powietrze, 1 Tytuł zaczerpnięty z książki Józefa Czapskiego opisującej tragedię katyńską 79

10 500 LAT KOWAR 5 WIEKÓW TRADYCJI? dokumentowaniem naszej przeszłości, proponuję formę zagadek dotyczących poprzednich lat. Proszę o prezentowanie różnych ciekawostek z lat poprzednich do odgadnięcia dla czytelników ich roli i treści, jakie ze sobą niosły. Na początek mam pytanie: Co to za waluta przedstawiona na zdjęciu i do czego służyła? Zgodnie z zapowiedzią podaną w poprzednim odcinku tym razem chcę się odnieść do form przyszłej współpracy, jeżeli do niej dojdzie, przy tworzeniu monografii naszego miasta. Bardzo łatwo jest wypełnić tego typu opracowanie informacjami formalnymi pochodzącymi z oficjalnych archiwów. Jednak poleganie wyłącznie na takiej bazie informacyjnej da niepełny obraz rzeczywistości lat minionych. Wszyscy wiemy, no może młodsze pokolenie nie za bardzo, jakim celom służyła informacja na łamach prasy ukazującej się oficjalnie i jaką rolę spełniali urzędnicy cenzury. Gdybyśmy polegali wyłącznie na tekstach artykułów zamieszczonych w prasie, a także i w literaturze tego okresu, to obraz życia społeczeństwa sprzed 50 lat byłby bardzo wypaczony. Dlatego też myślą przewodnią mojej inicjatywy jest wypełnienie tego okresu osobistymi treściami mieszkańców Kowar. Mogą to być pamiątkowe zdjęcia, spisane wspomnienia, dyplomy i listy gratulacyjne za różne osiągnięcia (zarówno sportowe, jak i zawodowe). Cenne mogą być również zachowane oficjalne dokumenty, wycinki prasowe, czyli wszystko to, co uważaliśmy za warte zachowania. Jak na razie brak jakiegokolwiek odzewu na pierwszy artykuł. Nie mogę się więc odnieść do oczekiwań społeczności Kowar. Nie sądzę jednak, że ten temat jest całkiem obojętny mieszkańcom naszego miasta. Nie chciałbym również wyciągać wniosków, że tego typu inicjatywa jest mocno spóźniona i większość ciekawych rzeczy z poprzednich lat już nie istnieje. Bardziej uprawomocniona jest myśl, że okres roku 2013 jest tak odległy, że nie (2) warto się śpieszyć, bo czasu jest aż nadto. Jeżeli tego typu myśli kierowały niektó- rymi osobami, to apeluję o zmianę po- glądów. Dowody życia codziennego giną niesłychanie szybko, a jeżeli związane są one z życiem poprzednich pokoleń, to ulegają zatarciu jeszcze szybciej. Odtwarzanie realiów życia codziennego po latach to już jest archeologia. Może w tym stwierdzeniu jest trochę przesady, ale wą- tek myślowy na pewno jest istotny. Jedyny głos z zewnątrz, jaki padł w tej sprawie, dotyczył formalnego postępowa- nia przy tworzeniu takiego typu doku- mentu - monografii miasta. Zgłoszono potrzebę powołania odpowiednich zespo- łów, wzbogacenia ich o zawodowych his- toryków itp.. Nie wykluczam, że taka forma współpracy nastąpi, ale na dzień dzisiejszy musimy postarać się o to, aby takie zespoły miały nad czym pracować. W przeciwnym wypadku będzie to jedynie kompilacja tego, co już się znajduje w różnego rodzaju archiwach. Aby urozmaicić kontakty związane z Jeżeli ta forma współpracy się spodoba czytelnikom, to proszę o udostępnianie w/w materiałów, bo w przeciwnym wy- padku będzie to występ jednego aktora. Na zakończenie przypomnę, na czym miałaby polegać współpraca pomiędzy czytelnikami Kuriera Kowarskiego a Stowarzyszeniem Miłośników Kowar. Nie wchodzi tu w grę przekazywanie rzeczy materialnych. Ta inicjatywa ma za zadanie utrwalić obrazy dokumentów naszej nieodległej przeszłości. Każdy przedmiot, każda pamiątka i każdy dokument udostępniony do archiwizacji będzie sfotografowany lub zeskanowany i zapisany w formie cyfrowej na płytach CD lub DVD. Nie wchodzi tu w grę pozbywanie się jakichkolwiek rodzinnych pamiątek. Sto- warzyszenie gwarantuje zachowanie ich treści lub obrazu dla przyszłych pokoleń kowarzan. Ireneusz Kwiatosz UWAGA!!! KONKURS!!! W Kowarach oprócz wielu śladów historii możemy również odnaleźć pamiątki prehistoryczne. Na jednym bardzo dobrze znanym wszystkim mieszkańcom obiekcie widzimy wyraźnie muszelkę zastygłą w piaskowcowej skale. Czy ktoś z naszych Czytelników rozpoznaje fragment, który prezentujemy na zdjęciu? Jeśli tak, prosimy o przesyłanie rozwiązania naszej zagadki. Dla pierwszej osoby przewidziana nagroda!!! Rozwiązanie można przesyłać na adres SMK ul. Górnicza 1, Kowary lub drogą internetową na adres: Redakcja 10

11 PODRÓŻ DO RAJU Tym artykułem pragniemy zapoczątkować cykl, w którym kowarzanie będą mogli podzielić się z naszymi Czytelnikami wrażeniami z podróży w różne zakątki Polski i świata. Dzięki takim relacjom wszyscy będziemy mogli uczestniczyć w niezwykłych doznaniach. Pozwoli nam to również na poznanie odległych części kraju i świata od zupełnie innej, prywatnej, subiektywnej strony. Zapraszamy więc do współpracy, przedstawiając pierwszą historię. W tym numerze prezentujemy opowieść osób, które odbyły podróż do przysłowiowego raju - Malezji. J&R Zaproszenie Ślub J&R Pretekstem do naszego wyjazdu do Ku naszemu zaskoczeniu okazało się, Malezji był ślub Anny, która uczestniczyła że ślub nie różni się od tego, który znamy. w projekcie PEACE - lekcji tolerancji w Trochę odmienna była uczta weselna, ZSO Kowary. Malezyjka w 2004r. odwie- traktowana jako wspólna kolacja. Zamiast dziła Kowary i zachwyciła się nimi. Wte- tańców i trunków bardziej celebruje się dy poznaliśmy się i przez kolejne dwa lata jedzenie. Malezyjczycy kosztują 9 tradypielęgnowaliśmy naszą znajomość. Mimo cyjnych potraw, co przywodzi na myśl szczerych chęci nigdy nie przypuszcza- skojarzenia z polską Wigilią, ale oprócz liśmy, że jeszcze kiedyś się spotkamy. najbliższej rodziny we wspólnym świę- Kiedy otrzymaliśmy zaproszenie na ślub, towaniu uczestniczy jeszcze ok. 300 byliśmy zaskoczeni. Odebraliśmy to rów- gości. nież jako szansę na podróż do wcześniej nieosiągalnego miejsca. Kilka dni w raju Podróż do innego świata Na lotnisku w Kuala Lumpur po 12 godzinach lotu uderzyła nas fala gorąca. Odczuwalna była nie tyle wysoka temperatura, co wilgotność powietrza, która w Malezji wynosi 96%. Stamtąd udaliśmy się do mieszkania Anny w bloku. Już tutaj odkryliśmy, że tamten świat różni się zna- Przystanek autobusowy. cznie od naszego. Przed wejściem na osiedle musieliśmy się wylegitymować, ponieważ był to teren zamknięty i nikt bez okazania dokumentów nie mógł się tam dostać. W bloku znajdował się basen dla jego mieszkańców. Bardzo zadziwiła nas obecność w drzwiach do wszystkich mieszkań krat, które mimo małej przestępczości, mają zapewniać mieszkańcom jeszcze większe bezpieczeństwo. Jest to taka norma społeczna. W mieszkaniach uderzył nas brak kaloryferów, co wydaje się oczywiste ze względu na klimat. Na- tomiast każde z nich posiada wentylatory lub klimatyzację. Po uroczystości weselnej mieliśmy kilka dni na zwiedzanie i poznanie niektórych zwyczajów malezyjskich. Wy- braliśmy się na przepiękne plaże otoczone zielenią, wśród której często pojawiały się małpy. Tam zaznaliśmy błogiego lenistwa. Zmęczeni zimą i niskimi temperaturami zachwyciliśmy się ciepłem, możliwością wylegiwania się na malowniczych plażach i tamtejszym słońcem. W sklepach upajaliśmy się widokiem zachęcających swoim wyglą- dem, egzotyką i świeżością owoców. Mogliśmy spróbować wyciskanych na naszych oczach soków z kiwi, papai, arbuza. Zwiedziliśmy zapierające dech w pier- siach do niedawna naj- wyższe budynki świata - wieże Petronas Towers o wysokości 452 m, na których kręcone były fragmenty filmu Osaczeni z Catherine Zeta- Jones i Seanem Connery. Na wyspie Penang w jednej z wiosek ujrzeliśmy domy na pa- lach. Niestety ich otoczenie odbiegało znacznie od pięknego i bogatego świata stolicy Malezji. Widać tam było ubóstwo, a otoczenie nie było już tak zadbane. Odrobina codzienności Oprócz zachwytu, jaki wywołały w nas niezwykłe miejsca, mieliśmy okazję zapoznać się z elementami malezyjskiej codzienności. Ogromne zaskoczenie wy- wołał fakt, że w niektórych sklepach (np. w salonie sukni ślubnych) przed wejściem należało zdjąć buty. Podobna sytuacja Wieże Petronas Towers. spotkała nas w Muzeum Ryżu. Jeśli chodzi o ceny, zwróciliśmy uwagę na to, że słodycze i alkohol są droższe niż u nas. Zadziwiająco tanie okazało się paliwo za 38 ringgitów (38zł) można było zatankować bak do pełna. Swoją urodą urzekły nas przystanki autobusowe wyglądające jak bajkowe budki. Prezentujemy jeden z nich na zdjęciu, aby nasze władze miejskie mogły ujrzeć takie urocze piękno i za- stanowić się nad tym, jak można by rozweselić naszą szarą rzeczywistość. Poczucie obcości likwidował fakt, że niemalże z każdym mogliśmy się poro- zumieć w języku angielskim. Poza tym Malezyjczycy okazali się ludźmi bardzo gościnnymi i przyjaznymi dla obcokrajowców. Wspomnienia Z podróży pozostały zdjęcia, film na kamerze i najważniejsze - wspomnienia. W naszej pamięci na zawsze zapisał się obraz pięknego, niezwykłego świata, który dzięki niemalże przypadkowej znajomości mogliśmy obejrzeć. Pozostaje tylko nadzieja, że jeszcze kiedyś dane nam będzie zobaczyć ten świat po raz drugi. Opowieści kowarzan, którzy chcieli pozostać anonimowi, wysłuchała Katarzyna Borówek - Schmidt. MALEZJA 11 7

12 LEMOSTRADA BOSYM OKIEM Jednym z ulubionych zajęć wielu ludzi formacyjny nie były zaskoczeniem. Czas jest próba przewidywania tego, co się wyliteracki równie łaskawie traktuje cały dorobek darzy w przyszłości. Historia tych wysiłnych Lema; 40 książek przetłumaczo- ków pokazuje, że nawet świetnie znający na 41 języków. On sam przyglądał jakąś dziedzinę wiedzy specjaliści powinni się temu z mieszaniną zdziwienia i roz- w swoich przepowiedniach zachować dużą czarowania. Dziwił się, że tak wiele udało ostrożność. Na przykład pod koniec XIX mu się przewidzieć. Martwił, bo z możli- wieku członkowie Królewskiego Towawybrała wych dróg rozwoju nasza cywilizacja rzystwa Naukowego w Anglii bronili najgorszą. Chaos informacyjny zaciekle poglądu, że maszyna cięższa od nie oznacza rozwoju wiedzy, a rozwój powietrza z pewnością nie może latać. Ich gospodarczy nie idzie w parze z podno- koledzy po drugiej stronie kanału La szeniem jakości życia. Kiedy 40 lat po Manche uważali, że nie istnieją meteoryty, napisaniu Summa technologiae dopisywał bo przecież tylko dzieci mogłyby uwienywał naszą cywilizację do pędzącego z jej dalszy ciąg pt. Okamgnienie, porów- rzyć, że kamienie spadają z nieba. Stanisław Lem. Szczególną zuchwałością popisał się w góry roweru bez hamulców. Dzieje się tak, nie chcieli się przyznać, że mieszkający roku 1890 Charles Duell, dyrektor Fede- ponieważ nie umiemy wybierać, nie gdzieś u źródeł Wisły polski pisarz niemal ralnego Urzędu Patentowego, który twier- umiemy się ograniczać, nie umiemy całkowicie odizolowany w latach 60. od dził, że ten urząd trzeba zamknąć, po- rozsądnie korzystać z wiedzy i zasobów osiągnięć zachodniej nauki potrafił o nieważ wszystko, co da się wynaleźć, naturalnych. Beztroska satysfakcja zaspo- świecie napisać mądrzej niż oni wszyscy zostało już wynalezione. W roku 1929 kajania ciągle rosnącego i autodestruk- razem wzięci. Natomiast genialny Korocyjnego Irving Fisher, profesor ekonomii uniwersytetu apetytu wydaje się nieuleczalną lew, twórca współczesnej kosmonautyki, Yale cieszył się, że nareszcie akcje chorobą ludzkości. uważał go za wybitny autorytet właśnie w firm notowanych na nowojorskiej giełdzie To, że niekontrolowany przez wartości tej dziedzinie. Kiedy radzieccy kosmoogólnospołeczne osiągnęły taki poziom, który gwarantuje rozwój techniki jest nauci przyjechali do Polski na zaproszenie permanentną stałość. Rok później USA procesem zbyt ryzykownym, nie jest oczy- Wojskowej Akademii Technicznej, to pogrążyły się w niespotykanym wcześniej wiście pomysłem nowym. Jednak kiedy w przede wszystkim chcieli poznać Lema, kryzysie gospodarczym. W 1957 roku roku 1927 biskup Riponu, dr E. A. Bor- ale kiedy środowiska naukowe fascyroughs, Tomasz Watson, prezes IBM, zapewniał: zaproponował 10 letnie morato- nowały się teorią samolubnego genu, o Sądzę, że na całym świecie jest popyt rium na badania naukowe, aby sprawdzić której R. Dawkins napisał w The selfish najwyżej na pięć komputerów, a 10 lat ich cywilizacyjne konsekwencje, potrak- gene, mało kto zwrócił uwagę, że Lem później w USA powstało stowarzyszenie towano to jak zamach na naukę i ograni- opisał ją dwa lata wcześniej w Golemie zwalczania mody na komputeryzację czanie swobody postępu. Dzisiaj potrak- XIV. Kiedy jeden z wybitnych ametowano wszystkich dziedzin naszego życia. Świat by je tak samo. Lem, bez nadziei rykańskich pisarzy Philp K. Dick prze- polityki jest szczególnie nieprzewidywal- na to, że cokolwiek zmieni, dwadzieścia czytał kilka książek Lema, doszedł do ny, kto w roku 1985 mógł bez narażania ostatnich lat swojego życia poświęcił os- wniosku, że nie mógł ich napisać jeden się na szyderstwo powiedzieć, ze za pięć trzeganiu przed cywilizacją. Czy ten głos człowiek, bo obejmują zbyt wiele dziedzin lat rozpadnie się ZSRR i upadnie komu- pozostanie nieusłyszany? Czy droga roz- wiedzy, by się mogła pomieścić w jednej nizm w Europie? Mimo tych porażek woju ludzkości pozostanie bezmyślnym głowie. Napisał nawet donos do FBI, że futurologia, czyli nauka zajmująca się chaosem, czy jest szansa, że zamieni się w LEM to kryptonim komunistycznych służb przewidywaniem przyszłości nie została cierpliwie przemyślany proces? Każdy z specjalnych, za którym kryje się wielu zupełnie porzucona. Spośród współczes- nas może albo pozostać w przestrzeni specjalistów wspólnie publikujących jako nych futurologów wymieńmy Hermanna chaosu, albo wybrać się razem z Autorem Lem, aby zniszczyć amerykańską litera- Kahna, który najbardziej jest znany z tego, Okamgnienia do krainy refleksji nad sobą i turę. Lem potraktował to zdarzenie z wycałym że pomimo współpracy z wieloma ośrodkami światem. rozumiałością; żeby rozumieć jego książki, naukowymi na całym świecie Stanisław Lem zmarł w Krakowie 27 trzeba po prostu chcieć się kształcić. nigdy niczego nie potrafił porządnie prze- marca tego roku. Poinformowały świat o Gdy umierał Lem, w marcu tego roku, widzieć. tym wydarzeniu wszystkie ważne stacje starałem się na bieżąco śledzić, co o nim A tym czasem w Polsce, małym kraju telewizyjne, radiowe i portale internetowe. wiedzą polskie media. Niewiele znalazłem między małymi górami i małym morzem Przy okazji podsumowań dorobku życia poza nagranym kilka lat wcześniej filmem Stanisław Lem bez pomocy sztabu nau- pisarza z uznaniem odnoszono się do dokumentalnym i kilkoma rozmowami. kowców i wsparcia bogatych sponsorów niezwykłej liczby 30 milionów egzem- Być może miał rację Miłosz, pisząc napisał w roku 1963 niewielką książkę pt plarzy sprzedanych książek i ilości tłu- kiedyś, że Polacy są potrzebni Polakom Summa technologiae, która ukazała się w maczeń. Trzeba jednak wyraźnie powie- tylko wtedy, gdy stanowią materiał ekspodzieć, nakładzie 3000 egzemplarzy i prawie nikt że pomimo tego dorobku Lem rtowy. Mam jednak nadzieję, ze wielkość na nią wtedy nie zwrócił uwagi. Opisał w pozostaje wciąż pisarzem nierozumianym. Lema nie zostanie w naszej kulturze niej z niezwykłą intuicją możliwości Krytycy literaccy najczęściej pomijają go niedocenionym skarbem, jak to się dzieje z rozwoju cywilizacji w dziedzinie techniki, w swoich opracowaniach, bo rozmiar innymi wielkimi Polakami (np. wybitny informacji, biotechnologii i kultury. Czas, zainteresowań Lema obejmuje zbyt wiele matematyk Banach lub filozof Twardziedzin ten bezlitosny weryfikator bylejakości, i przekracza literaturę. Sztok- dowski). usuwa w niepamięć reklamowane dzieła holmski komitet literackiej Nagrody Nobla A może kowarskie liceum ogólnonie Kahna i innych futurologów, a tymczasem chciał mu przyznać tej nagrody, bo kształcące, w którym od kilu lata trwa wizje Lema mają się dobrze i dla nikogo, jego członkowie są przekonani, że Lem dyskusja na temat wyboru patrona, popisze kto od lat 60. był wiernym czytelnikiem tylko SF. Za to laureaci Nagrody może utrwalić Lema w naszej pamięci? jego książek, rozwój inżynierii genetyczz Nobla w dziedzinie fizyki traktowali Lema nej, rzeczywistość wirtualna i chaos in- nieukrywanym podziwem. Futurolodzy Adam Walesiak 12

13 WOKÓŁ SZKOŁY TU BĘDĄ SZCZĘŚLIWE Guru postmodernizmu, Michel Founych, przyjaciół przyjaciół, aby tylko bią! Szukają dawnych znajomych, krewcault, w swojej książce Nadzorować i karać mówi o kryzysie wychowania, któpewno swój? Czasami dla świętego spo- osiągnąć swój cel. Pytanie tylko, czy na ry określa mianem upadku trzech wielkich wychowawców. Ma tu na myśli trzy wiel- koju wolimy ulec dziecku, które nie wy- kie instytucje cywilizacji modernistycznej: obraża sobie, aby mogło uczyć się np. w Kościół, rodzinę i szkołę. Wg jego kon- Kowarach, nawet wtedy, gdy tę szkołę cepcji zostały one zastąpione przez modę i kończyli i dziadkowie, i rodzice. Ostatnio grupę rówieśniczą. To nie ksiądz na pewna mama trzynastoletniej panienki ambonie, nie nauczyciel na katedrze i nie próbowała przekonać mnie, że przecież rodzice w domu są teraz dla młodych nie będzie kłóciła się z dzieckiem. Na największymi autorytetami (świadomie pytanie, kto tak właśnie decyduje w jej unikam słowa prawdziwymi ). Teraz li- domu, tylko wzruszyła ramionami. I czy się przede wszystkim to, czy jesteś dodała: Poczekamy, aż dorosną Twoje modny (trendy czy passe) oraz co na dany córki. No cóż, poczekamy. temat mówi uwielbiany (w tej chwili) idol- Tymczasem jednak okazuje się, że dla guru lub najlepsza koleżanka lub kumpel. zaspokojenia kolejnego kaprysu gotowi To oni tworzą nowy kodeks etyczny dla jesteśmy zrywać nasze kilkunastoletnie 00 młodego pokolenia, oni oceniają, co jest dziecko przed 6 (bo przecież musi zdążyć dobre, a co złe; to oni mają decydujący na zajęcia), pozostawiać je cały dzień bez głos nie tylko w sprawie kroju dżinsów kontroli, narażać na dokuczliwe dojazdy (i czy koloru szminki, ale również z kim ponosić dodatkowe koszty z tym zwią- wolno się kolegować, a z kim nie; gdzie zane), pozbawić je dzieciństwa, bo gdy należy bywać; kiedy podjąć współżycie wróci do domu około 16 lub 17, to seksualne; wreszcie jaką wybrać szkołę. W zostaje mu już tylko czas na odrobienie każdej tej sprawie zdanie rodzica, lekcji, naukę i sen - przecież rano musi nauczyciela czy kapłana najczęściej ma wstać dużo wcześniej niż jego kolega z drugorzędne znaczenie; ostatecznie więc Kowar, który o tej samej porze właśnie ponosimy klęskę tym dotkliwszą, że cza- przewraca się na drugi bok. Gdzie koledzy, sami na własne życzenie. Bo nie wszystko gdzie czas wolny, czas na własne hobby? da się wyjaśnić zdziczeniem obyczajów i Czy w tej sytuacji może dziwić, że wiemy upadkiem autorytetów. Jak bowiem ma zasłużyć na poważanie nauczyciel, który nie potrafi zadbać np. o to, by wyróżniać się od uczniów nie tylko siwizną czy tuszą, ale również strojem? Czy można dziwić się uczennicom, gdy przychodzą do szkoły z gołymi brzuchami i w stroju niemal plażowym, gdy ich nauczycielka ubiera się podobnie? Albo gdy nauczyciel w imię opinii, że równy z niego gość, fraternizuje się z wychowankami do tego stopnia, że każda uwaga z jego strony kwitowana jest raczej wybuchem śmiechu, niż śmiertelną powagą. Oczywiście to, o czym mówię, to raczej kosmetyka, coś dodatkowego, ale zgodzisz się, Czytelniku, że również ważnego! I nie pomoże w tym ani najsurowszy minister, ani obiecane przez niego podwyżki dla nauczycieli. Autorytet naszego zawodu bierze się bowiem z jego umiłowania i prawdopodobnie to w ręku samych nauczycieli jest odnowienie własnego wizerunku. To jednak nie o zmianach w kulturze i nie o zawodzie nauczyciela chcę tym razem pisać. Porozmawiajmy o szkole w kontekście wyboru szkoły. Ostatnio dowiedziałem się, że w sekretariacie pewnego szacownego liceum, które zdecydowało się otworzyć w swych murach również gimnazjum, udziela się rodzicom rady, żeby zameldowali swoje dziecko w rejonie szkoły - to z pewnością zwiększy jego szansę na przyjęcie. I rodzice to ro- o naszej pociesze coraz mniej? A może trochę o to chodzi chcąc mieć czas dla siebie, pozwalamy dzieciom wychowywać się w drodze. Na górce w Kowarach stoi szkoła. Ma nowy dach, nowe toalety, nowocześnie wyposażone pracownie i, ośmielam się twierdzić, kadrę nie gorszą niż szkoły jeleniogórskie. Nasza strona internetowa wskazuje na różnorodność inicjatyw rea- lizowanych w jej murach. Ot, chociażby dziennik elektroniczny, w którym rodzice przez Internet mogą kontrolować postępy swoich dzieci (osobiście nie słyszałem, by robiły to inne szkoły!).ta szkoła czeka na Twoje dziecko! Będzie tu na miejscu, bezpieczne i pod Twoją kontrolą. A jeżeli tylko będzie chciało się uczyć, a Ty mu w tym pomożesz, osiągnie gwarantowany sukces! Kiedyś poeta Grzegorz Turnau śpie- wał: Nie przenoście nam stolicy do Krakowa. Ja powiem: Nie zabierajcie swoich dzieci do Jeleniej Góry. Tu będą szczęśliwe. mgr Jarosław Kotliński polonista z ZSO Kowary 13 7

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 Poniedziałek był naszym pierwszym dniem w szkole partnerskiej (przylecieliśmy w niedzielę wieczorem). Uczniowie z pozostałych krajów jeszcze nie dojechali, więc był to bardzo

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Einstein na półmetku Przy pisaniu kolejnego artykułu o projekcie postanowiliśmy wykorzystać opinie uczestników, czyli uczniów szkół Powiatu Lubańskiego. Oto co sądzą o Einsteinie: Na zajęciach byliśmy

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Oto sylwetki kandydatów, którzy spełnili w/w warunki oraz to, co chcieli nam powiedzieć o sobie i swoich planach

Oto sylwetki kandydatów, którzy spełnili w/w warunki oraz to, co chcieli nam powiedzieć o sobie i swoich planach WYBORY PRZEWODNICZĄCEGO I OPIEKUNA SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO Rozpoczął się nowy rok szkolny. Po wspaniałych wakacjach, wypoczęci powróciliśmy do szkoły aby rzucić się w wir pracy. Już we wrześniu czeka nas

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek)

Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca i z naszej szkoły pojechały na niego dwie uczennice. 5.07.2011 r. (wtorek) Moscovia letni obóz językowy dla ludzi niemalże z całego świata. Wyjazd daje możliwość nauki j. rosyjskiego w praktyce, a także poznania ludzi z różnych stron świata. Obóz odbywał się od 6 do 28 lipca

Bardziej szczegółowo

Uzupełnij: Vorname:..

Uzupełnij: Vorname:.. Uzupełnij: Vorname:.. Name: Geburtsdatum:.. Land:. Adresse:. Telefonnummer: E-Mail:.. Schule:... Klasse:... Geschwister:.. Lieblingsfach: Lieblingslehrer:. Freunde: Haustiere:.. Hobbys:. Freizeit:. Tam,

Bardziej szczegółowo

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo!

Pielgrzymka,18.01. 2013. Kochana Mamo! Pielgrzymka,18.01. 2013 Kochana Mamo! Na początku mego listu chciałbym Ci podziękować za wiedzę, którą mi przekazałaś. Wiedza ta jest niesamowita i wielka. Cudownie ją opanowałem i staram się ją dobrze

Bardziej szczegółowo

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko.

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. Przygotowujemy laurki dla dzielnych strażaków. Starałyśmy się, by prace były ładne. Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. 182 Jeszcze kilka kroków i będziemy

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Wstępniak języka obcego dla prawie-początkujących maturzystów po latach?

Wstępniak języka obcego dla prawie-początkujących maturzystów po latach? Wstępniak języka obcego dla prawie-początkujących maturzystów po latach? Każdy kto skończył szkołę dawno temu, może do 2016 roku podejść do matury na starych i łatwiejszych zasadach. Zdążą nawet osoby

Bardziej szczegółowo

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan

Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Trzebinia - Moja mała ojczyzna Szczepan Matan Na świecie żyło wielu ludzi, których losy uznano za bardzo ciekawe i zamieszczono w pięknie wydanych książkach. Zdarzało się też to w gminie Trzebina, gdzie

Bardziej szczegółowo

Młodzież 2010. Plany, dążenia i aspiracje Materialne warunki życia i dostęp do technologii informacyjnej Znajomości języków obcych

Młodzież 2010. Plany, dążenia i aspiracje Materialne warunki życia i dostęp do technologii informacyjnej Znajomości języków obcych Młodzież 2010 Plany, dążenia i aspiracje Materialne warunki życia i dostęp do technologii informacyjnej Znajomości języków obcych Barbara Badora, CBOS PLANY, DĄŻD ĄŻENIA I ASPIRACJE ŻYCIOWE MŁODZIEM ODZIEŻY

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek

Friedrichshafen 2014. Wjazd pełen miłych niespodzianek Friedrichshafen 2014 Wjazd pełen miłych niespodzianek Do piątku wieczora nie wiedziałem jeszcze czy pojadę, ale udało mi się wrócić na firmę, więc po powrocie do domu szybkie pakowanie i rano o 6.15 wyjazd.

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE

SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE Typy szkół ponadgimnazjalnych Do wyboru są trzy typy szkół ponadgimnazjalnych: 1. liceum ogólnokształcące (LO) 2. technikum (T) 3. zasadnicza szkoła zawodowa (ZSZ) Każdy typ szkoły

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

WIEŚCI SZKOLNE Z ŻYCIA SZKOŁY. Cyprian Kamil Norwid

WIEŚCI SZKOLNE Z ŻYCIA SZKOŁY. Cyprian Kamil Norwid MIESIĘCZNIK SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. C.K. NORWIDA W DĄBRÓWCE WIEŚCI Cyprian Kamil Norwid Cyprian Kamil Norwid N U M E R V I SZKOLNE M A R Z E C 2 0 1 4 Z ŻYCIA SZKOŁY W TYM NUMERZE: Z życia szkoły 1 Zuch

Bardziej szczegółowo

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze!

Drogi Doktorze! Drogi Doktorze! Warszawa, 22 maja 1999 Nazywam się Łucja Kowalska i mam 9 lat. Piszę do Pana, ponieważ słyszałam o Panu na lekcjach języka polskiego. Pani powiedziała nam, że był Pan przyjacielem dzieci i dbał o nasze

Bardziej szczegółowo

tradycja, historia, obyczaje kultura Ernest Bryll poeta, pisarz, autor tekstów piosenek, dziennikarz, tłumacz i krytyk filmowy, także dyplomata. Autor licznych tomików poezji, sztuk scenicznych, oratoriów,

Bardziej szczegółowo

Okolicznościowe przemówienie wygłosiła Pani Dyrektor Barbara Bogacz.

Okolicznościowe przemówienie wygłosiła Pani Dyrektor Barbara Bogacz. 22 maja 2010 roku świętowaliśmy Jubileusz pięćdziesięciolecia Szkoły Podstawowej nr 15 im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie. Uroczystości rozpoczęły się Wielką Galą otwarcia w Filharmonii Olsztyńskiej.

Bardziej szczegółowo

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie?

1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 1. Czym się teraz zajmujesz?/do jakiej szkoły chodzisz? 2. Co najmilej wspominasz z czasów, gdy byłeś uczniem Gimnazjum nr 3 w Lublinie? 3. Jakie talenty Gimnazjum nr 3 w Lublinie pomogło Ci w sobie odkryć,

Bardziej szczegółowo

Pan Bóg poprzez niemoc i słabość osób niepełnosprawnych jakby paradoksalnie sprawia, Ŝe mają one ogromną moc przemieniania ludzkich serc.

Pan Bóg poprzez niemoc i słabość osób niepełnosprawnych jakby paradoksalnie sprawia, Ŝe mają one ogromną moc przemieniania ludzkich serc. Pan Bóg poprzez niemoc i słabość osób niepełnosprawnych jakby paradoksalnie sprawia, Ŝe mają one ogromną moc przemieniania ludzkich serc. Dnia 16.12.10 odbyła się wycieczka do Domu Opieki Społecznej w

Bardziej szczegółowo

Głos Jutrzenki. Już w tym numerze: *Wywiad z Panią Ewą Żylińskąpracownikiem

Głos Jutrzenki. Już w tym numerze: *Wywiad z Panią Ewą Żylińskąpracownikiem Głos Jutrzenki 1 grudnia 2011 Już w tym numerze: *Wywiad z Panią Ewą Żylińskąpracownikiem socjalnym. *Andrzejki w Jutrzence *Chrzciny Amandy, Miłosza i Anastazji. I inne artykuły Andrzejki 2011! Dnia 25.11.2011

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie

Program wycieczki do Londynu. 23-27 kwietnia 2013 rok. Szkoła podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi w Lublinie Świat jest wspaniałą książką, z której Ci, co nigdy nie oddalili się od domu, przeczytali tylko jedną stronę Św. Augustyn Program wycieczki do Londynu 23-27 kwietnia 2013 rok Szkoła podstawowa nr 28 z

Bardziej szczegółowo

Ankieta: Wspomnienia rodzinne na podstawie ankiety.

Ankieta: Wspomnienia rodzinne na podstawie ankiety. Ankieta: Wspomnienia rodzinne na podstawie ankiety. Skąd pochodzą twoi rodzice? Gdzie mieszkali twoi pradziadkowie oraz prapradziadkowie na początku XX. wieku? Pochodzili z tego samego regionu co Ty czy

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością.

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością. Skrajne ubóstwo 2717 rodzin włączonych do projektu żyje w skrajnym ubóstwie. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą bądź niepełnosprawnością. tyle, co na papierosy 66% rodzin włączonych do Paczki w 2013

Bardziej szczegółowo

Muchomorki Maj. W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy. charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu wiedzy.

Muchomorki Maj. W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy. charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu wiedzy. Muchomorki Maj Bloki tematyczne: 1. Sztuka bycia mądrym 2. Łąka wiosna 3. Aktywnie, zdrowo, rodzinnie 4. Dzieci Świata W maju Muchomorki dowiedziały się jakie cechy charakteru i działania sprzyjają pogłębianiu

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO KLAS I-III W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

PLAN PRACY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO KLAS I-III W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Miesiąc Wrzesień PLAN PRACY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO KLAS I-III W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Hasła miesiąca Wracamy do szkoły. Chodzimy do szkoły Dbamy o porządek i czystość wokół siebie. Dbamy o bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Dom Ani Mój dom znajduje się w niewielkiej wsi 20km od Ostródy. Dla mnie jest miejscem niezwykłym, chyba najwspanialszym na świecie. To z nim wiążą się moje przeżycia z dzieciństwa, gdyż mieszkam tu od

Bardziej szczegółowo

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne

największy wpływ na decyzje uczniów mają rodzice oraz tradycje rodzinne ZS Narewka ZS Narewka 2014 O wyborze szkoły i zawodu uczeń szkoły gimnazjalnej może oczywiście zdecydować samodzielnie, zdarza się jednak, że wyboru dokona pod wpływem innych osób, sytuacji, czy tez okoliczności.

Bardziej szczegółowo

Stanisław Zagajewski utalentowany artysta samorodek - maj 2009

Stanisław Zagajewski utalentowany artysta samorodek - maj 2009 Stanisław Zagajewski utalentowany artysta samorodek - maj 2009 To był kapitalny pomysł mojej koleżanki Ani, abyśmy połączyły majowy wyjazd na jedyny poznański koncert Snowy White a, z obejrzeniem rzeźb

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA zaawansowana Cel ogólny: ocena decyzji podjętej przez bohatera legendy. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO

SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO SPOSOBY NA DOBRY POCZĄTEK ROKU SZKOLNEGO 1. Zadbanie, aby dziecko miało stałe miejsce do uczenia się, w którym znajdują się wszystkie potrzebne przedmioty. 2. Podczas odrabiania lekcji ważne jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

T R A V E L C O A C H I N G 5 0 +

T R A V E L C O A C H I N G 5 0 + A K T Y W N I 5 0 + C o t o z a p r o j e k t? Chcę realizować swoje marzenia, Chcę poznawać ludzi, Chcę zobaczyć przyrodnicze ciekawostki, Jestem ciekawy świata!. Takie głosy osób po 50-tym roku życia

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

ZESZYT PRAC DOMOWYCH klasa część 1

ZESZYT PRAC DOMOWYCH klasa część 1 ZESZYT PRAC DOMOWYCH I klasa część 1 BEATA SZYSZKA ALINA TARADYŚ BEATA SOKOŁOWSKA-KOSIK Drogie Dzieci, przekazujemy Wam zeszyt prac domowych. Możecie w nim rysować, pisać, liczyć. Zawarte w nim ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

Co po gimnazjum? Jak wybrać swoją dalszą drogę edukacji? Gdzie się uczyć dalej?

Co po gimnazjum? Jak wybrać swoją dalszą drogę edukacji? Gdzie się uczyć dalej? Co po gimnazjum? Jak wybrać swoją dalszą drogę edukacji? Gdzie się uczyć dalej? STUDIA DOKTORANCKIE TAK JEST od 1.09.2012!!!! SZKOŁY POLICEALNE DO 2,5 ROKU - EGZAMIN KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH SSss - NIE

Bardziej szczegółowo

Profesjonalne produkcje filmowe

Profesjonalne produkcje filmowe Krótko o nas Profesjonalne produkcje filmowe artmovie to zespół młodych i ambitnych ludzi zajmujących się głównie filmem i fotografią ślubną. W ich tworzeniu stawiamy na rozwój i niestandardowe uwiecznienie

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE AKCJI DRUGIE ŻYCIE

PODSUMOWANIE AKCJI DRUGIE ŻYCIE PODSUMOWANIE AKCJI DRUGIE ŻYCIE I LO IM. KAROLA MARCINKOWSKIEGO W POZNANIU KLASA MEDICUS-2 Wychowawca klasy: mgr Renata Mikołajczyk-Szwaczkowska POZNAŃ 2013/2014 25 października 2013r. - w naszej szkole

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

Elżbieta Grazda Szkoła Podstawowa nr 3 im. Armii Krajowej w Sandomierzu

Elżbieta Grazda Szkoła Podstawowa nr 3 im. Armii Krajowej w Sandomierzu www.awans.net Publikacje nauczycieli Elżbieta Grazda Szkoła Podstawowa nr 3 im. Armii Krajowej w Sandomierzu Spotkanie z Królową Bajkolandii Scenariusz imprezy podsumowującej przebieg II Ogólnopolskiego

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja.

ALLELUJA. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. ALLELUJA 1. Niech zabrzmi Panu chwała w niebiosach, na wysokościach niech cześć oddadzą. Wielbijcie Pana Jego Zastępy, Wielbijcie Pana Duchy niebieskie. Ref. Alleluja, alleluja, alleluja, alleluja. Alleluja,

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE

KSZTAŁCENIE CYKLICZNE KSZTAŁCENIE CYKLICZNE 2006 / 2007 Sfumato Spływające czytanie Mgr. Alena Sakalová... ZŠ s MŠ, 013 61 Kotešová 378 zs.kotesova@azet.sk Mon 05/28/2007, 22:51 1) Na seminarium przyszłam...... polecono mi,

Bardziej szczegółowo

Badanie losów absolwentów

Badanie losów absolwentów RAPORT Z BADANIA LOSÓW ABSOLWENTÓW GIMNAZJUM IM. ŚW. JADWIGI KRÓLOWEJ POLSKI W WAWRZEŃCZYCACH PRZEPROWADZONEGO W ROKU SZKOLNYM 01/015 W grudniu 01 r. przeprowadzono badanie losów absolwentów Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

Zbigniew Lutomski. Grafika

Zbigniew Lutomski. Grafika Zbigniew Lutomski Grafika czerwiec 2013 Zbigniew Lutomski, urodzony 4 grudnia 1934 roku, jest jednym z najwybitniejszych przedstawicieli grafiki polskiej. Specjalizuje się w trudnej technice drzeworytu.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

VI Liceum Ogólnokszta³c±ce w Katowicach

VI Liceum Ogólnokszta³c±ce w Katowicach Ostatni dzwonek Autor: LJ 01.05.2010. Zmieniony 01.05.2010. W pi±tek, 30 kwietnia br. mia³a miejsce w szkole uroczysto æ zakoñczenia nauki w klasach trzecich. Teraz abiturientów czeka ju za kilka dni matura.

Bardziej szczegółowo

Postawy gimnazjalistów wobec literatury

Postawy gimnazjalistów wobec literatury Postawy gimnazjalistów wobec literatury dr hab. prof. UJ Anna Janus-Sitarz Wyniki badania: Dydaktyka literatury i języka polskiego w świetle nowej podstawy programowej Warszawa, 13-14 marca 2015 r. Szkolne

Bardziej szczegółowo

Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w

Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w KLASA 1A Interesuje się motoryzacją, a pasją zaraził się od taty. Od lat bierze udział w wyścigach motocyklowych, a w przyszłości chciałby jeździć w zagranicznym klubie lub pracować w dziedzinie motoryzacji.

Bardziej szczegółowo

A, B, C... MATURZYSTY 2014

A, B, C... MATURZYSTY 2014 A, B, C... MATURZYSTY 2014 1. WAŻNE TERMINY: 30 września 2013 To dzień, do którego musisz złożyć przewodniczącemu szkolnego zespołu egzaminacyjnego (za pośrednictwem wychowawcy) pisemną deklarację dotyczącą:

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

Kto chce niech wierzy

Kto chce niech wierzy Kto chce niech wierzy W pewnym miejscu, gdzie mieszka Bóg pojawił się mały wędrowiec. Przysiadł na skale i zapytał: Zechcesz Panie ze mną porozmawiać? Bóg popatrzył i tak odpowiedział: mam wiele czasu,

Bardziej szczegółowo

Wyjazd na Erasmusa polecam każdemu. Moim zdaniem wynikają z niego same korzyści zaczynając od udowodnienia samemu sobie na ile nas stać, nauczenia

Wyjazd na Erasmusa polecam każdemu. Moim zdaniem wynikają z niego same korzyści zaczynając od udowodnienia samemu sobie na ile nas stać, nauczenia Nazywam się Anna Janaszkiewicz moja przygoda z Erasmusem zaczęła się przez przypadek. Wyjazdem bardziej zainteresowani byli moi przyjaciele niż ja, po długich namowach zdecydowałam się na udział w programie.

Bardziej szczegółowo

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt Uczniowie klas 4-6 wykonali kartki świąteczne techniką komputerową, a do tego opisywali krótko czym dla nich jest MAGIA ŚWIĄT Nagrodzono 2 prace: Kamili Kobylarz i Zuzanny Madejskiej gratulujemy A oto

Bardziej szczegółowo

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV Wolontariat Wolontariat ważna sprawa, nawet super to zabawa. Nabierz w koszyk groszy parę, będziesz miał ich całą chmarę. Z serca swego daj znienacka, będzie wnet Szlachetna Paczka. Komuś w trudzie dopomoże,

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW Teksty biblijne: Dz. Ap. 6, 1 7 Tekst pamięciowy: Gal. 6, 10 ( ) dobrze czyńmy wszystkim ( ) Nikt nie jest za mały, aby pomagać innym! Zastosowanie: * Pan Bóg pragnie, abyśmy otoczyli

Bardziej szczegółowo

Nabór do Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w Zespole Szkół Licealnych w Ustrzykach Dolnych na rok szkolny 2013/2014

Nabór do Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w Zespole Szkół Licealnych w Ustrzykach Dolnych na rok szkolny 2013/2014 Nabór do Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w Zespole Szkół Licealnych w Ustrzykach Dolnych na rok szkolny 2013/2014 Informacje ogólne Zespół Szkół Licealnych im. Józefa Piłsudskiego prowadzi zapisy

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie ARKUSZ EWALUACJI UCZNIA Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012 Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie 1. Zawartość merytoryczną (naukową, poznawczą) programu

Bardziej szczegółowo

Dwadzieścioro troje dzieci świetlicowych oraz jedenaścioro dzieci przedszkolnych wzięło udział w czterech spotkaniach Gaudeamus a

Dwadzieścioro troje dzieci świetlicowych oraz jedenaścioro dzieci przedszkolnych wzięło udział w czterech spotkaniach Gaudeamus a W roku szkolnym 2013/2014 nasza szkoła, we współpracy z Przedszkolem nr 20 w Mysłowicach, wzięła udział w zajęciach Śląskiego Uniwersytetu Dziecięcego Gaudeamus zorganizowanych przez Śląską Wyższą Szkołą

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z praktyk

Sprawozdanie z praktyk Sprawozdanie z praktyk L O N D Y N, 1 0-2 3. 0 4. 2 0 1 6 K ATA R Z Y N A W O Ź N I A K I I T O T Sprawozdanie z 2-tygodniowych praktyk, odbytych 10-23.04.2016r. w Londynie w ramach projektu Doświadczenie

Bardziej szczegółowo

Konferencja Innowacyjne metody nauczania matematyki we współczesnej szkole dla nauczycieli matematyki

Konferencja Innowacyjne metody nauczania matematyki we współczesnej szkole dla nauczycieli matematyki Konferencja Innowacyjne metody nauczania matematyki we współczesnej szkole dla nauczycieli matematyki Ełk/Olsztyn 27 i 28 sierpnia 2014 r. EGZAMIN MATURALNY Z MATEMATYKI OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Klasa OH (wstępna dwujęzyczna z językiem hiszpańskim)

Klasa OH (wstępna dwujęzyczna z językiem hiszpańskim) W roku szkolnym 2014/15 proponujemy: Symbol oddziału Przedmioty z rozszerzonym programem nauczania Języki obce Przedmioty uwzględnione w procesie rekrutacji 0H historia geografia język hiszpański język

Bardziej szczegółowo

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych.

Wielkie Powroty. Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Wytrwać. Odnieść sukces. Być inspiracją dla innych. Wielkie Powroty Rolf Benirschke twórca programu Po operacji wyłonienia stomii, która odbyła się w 1979 r., Rolf wrócił do profesjonalnej

Bardziej szczegółowo

Batory: Po tej stronie jesteśmy przypadkiem

Batory: Po tej stronie jesteśmy przypadkiem Batory: Po tej stronie jesteśmy przypadkiem autorka: Małgorzata Łojkowska Nasza naczelna zasada: nie robić niczego po próżnicy. Jeżeli coś jest potrzebne, to to robimy. Jeżeli nie jest, to nie o realizacji

Bardziej szczegółowo

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom.

W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. W obecnej chwili w schronisku znajdują same psy, ale można oddać pod opiekę również inne zwierzęta, które czekają na nowy dom. Mogą to być koty: Gdyby również zaszła taka potrzeba zaopiekowalibyśmy się

Bardziej szczegółowo

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach

II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach II Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego w Łapach Opracowała: Dorota KONDRATIUK 1. Wprowadzenie historyczne. Zespół Szkół Mechanicznych im. Stefana Czarnieckiego

Bardziej szczegółowo

Szkoła ponadgimnazjalna jest jak most prowadzący w dorosłe życie.

Szkoła ponadgimnazjalna jest jak most prowadzący w dorosłe życie. Jak wybrać szkołę po gimnazjum? Szkoła ponadgimnazjalna jest jak most prowadzący w dorosłe życie. 1 Szkoły czekają Dobrze jest wiedzieć, z czego można wybierać. Czekają na was: - trzyletnie licea ogólnokształcące

Bardziej szczegółowo

Spersonalizowany Plan Biznesowy

Spersonalizowany Plan Biznesowy Spersonalizowany Plan Biznesowy Zarabiaj pieniądze poprzez proste dzielenie się tym unikalnym pomysłem. DUPLIKOWANIE TWOJEGO BIZNESU EN101 W En101, usiłowaliśmy wyjąć zgadywanie z marketingu. Poniżej,

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98

Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Laureat: Nagrody Nobla 80 Nagrody NIKE 98 Nadchodzi dla Miłosza czas przełomowy zmierzenie się ze sławą i popularnością. Milczenie krytyki polskiej na temat Miłosza ; nieśmiałe upominanie się o jego miejsce.

Bardziej szczegółowo