Zarządzanie i struktura w organizacjach przyszłości

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zarządzanie i struktura w organizacjach przyszłości"

Transkrypt

1 Artykuł pochodzi z publikacji: Człowiek i organizacja dylematy współczesnego zarządzania, (Red.) W. Harasim, Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2014 Zarządzanie i struktura w organizacjach przyszłości Waldemar Stelmach Abstrakt: Artykuł poświęcony jest futurologicznym (nadchodzącym) problemom organizacji, zarządzaniu i przyszłej strukturze tych organizacji. Wszystko to, a także inne elementy organizacji muszą się zmienić, aby skutecznie dostosować się do nadchodzącej rzeczywistości, a nawet wyprzedzić ją i kształtować. Ten ostatni proces jest związany z popularnym w nauce problemem innowacji. Analiza oparta jest na bieżących osiągnięciach nauki w tej dziedzinie; w tym własnych teorii autora, wyrażonych głównie w swoich dwóch (spośród wielu) książkach. Artykuł ma charakter analizy krytycznej i w związku z tym odwołuje się do wielu przykładów zarówno polskich jak, i zagranicznych. Słowa kluczowe: przyszłość, organizacja, zarządzanie, struktura, proces Management and structure in organizations of the future - Abstract: The article is devoted to futurological (incoming) problems of organizations, managing and future structure. All of these, as well as 161

2 other elements of the organization has to be changed to adapt effectively to the coming reality, and even overtake it and shape it. This last process is associated with popular in science problem of innovation. The study bases on current achievements of science in this field; including the author s own thoughts expressed primarily in his two (of many) books. The article has a critical nature. To justify that it contains many of Polish and foreign examples. Keywords: future, organization, management, structure, process 1. Wstęp. Kilka założeń ogólnych o przyszłości Mówiąc o przyszłości w sensie ontologicznym mamy na uwadze przede wszystkim nadchodzące wielkie procesy społeczne lub ekonomiczne, czyli zmiany. Przyszłość to również ryzyko, niepewność i odchodzenie od tradycji. To konkurowanie ze starym i uświadomienie sobie, że ową przyszłość budujemy na co dzień; dziś. Przyszłość to nie tyle wiedza o tym co ma być, ale umiejętność korzystania z niej (z wiedzy) i jej stosowanie. Przyszłość, aby stała się kiedyś rzeczywistością realizowana być musi poprzez szereg postaw, akceptacji, zmian technicznych, zachowań, innowacji, zmian strukturalnych itd. Przyszłość rodzi się już dzisiaj. Jeśli zmiany zostaną zauważone i stwierdzone, będzie można z czystym sumieniem omówić, opisać i twierdzić, iż jest się organizacją (społecznością) przyszłości lub, że co najmniej ku takowej zdążamy. Czasem jednak, niestety, próbuje się robić tzw. postnowoczesność lub ponowoczesność, czyli przyszłość ze staroci i znanych skądinąd działań, ograniczając się do wprowadzenia na rynek naukowy i praktyczny nowych, angielskich nazw (szczególnie w Polsce, co nam wytykają zagraniczni naukowcy): benchmarking, desizing, lean production, coaching, reingeering, event itp. Z odkryciami naukowymi, sensu stricte, z innowacją i przyszłością ma to niewiele wspólnego; no chyba, że wyłącznie z wersją leksykalną nauki. Ale, postawmy pytanie, gdzie rzeczywiście są granice lub jaki jest obszar interesującej nas przyszłości organizacyjno-zarządczej i jaki jest jej wymiar? Czy je wyznaczają daty kalendarzowe, sposoby działania i kierowania, czy też układy systemowe albo strukturalne lub tylko nasze wyobrażenia? 162

3 Przyszłość w interesującym nas wymiarze organizacyjnym (organizacji) i zarządczo-kierowniczym powinna być rozpatrywana w wielu płaszczyznach. Co najmniej można by tu wymienić:: I. Płaszczyznę socjologiczno-ekonomiczną (np. podniesienie poziomu wiedzy, wyższy poziom bytu ekonomicznego w określonych grupach społecznych i w ogóle). II. Płaszczyzna psychologiczna (znaczenie osobowości i jej rozwój, uzależniony po części od otoczenia, w którym żyjemy, albo jak niektórzy piszą: rozwój kapitału ludzkiego ) III. Płaszczyzna zarządzania/kierowania (np. spłaszczenie struktur kierowniczych i zwiększenie odpowiedzialności zbiorowej). IV. Płaszczyzna informatyczna (elektroniczna), jako autarkiczny prawie (w założeniach) element zarządzania. 2. Ostrzeżenia Tofflera, Kołodki i innych Zapewne jest paradygmatem naukowym rozpoczynanie futurologicznych rozważań o organizacji od Szoku przyszłości A. Tofflera. [1] W interesującym nas najbardziej kontekście: krytycznego podejścia do zagadnień przyszłości odnotujmy, iż A. Toffler sugerował m.in., iżby: a) wszelką przewidywaną działalność człowieka i organizacji artefaktalnych wzbogacać bezwzględnie o raport o skutkach ubocznych. Może się bowiem okazać, iż straty poniesione w przyszłości przekraczają sytuacyjną korzyść, b) zwracać bardzo baczną uwagę na działalność organizacji międzynarodowych. Są one bowiem zdolne do stymulowania powszechnej świadomości (a więc znów wypływa kwestia socjotechniki lub manipulacji) zgodnie z własnymi interesami światowego porządku ekonomicznego. W końcu może to doprowadzić do nowego kolonializmu i ograniczenia demokracji uważa autor, c) powołać Światowy Związek Kontroli Systemów Międzynarodowych, w składzie: robotnicy, drobni wytwórcy, konsumenci, politycy, działacze ochrony środowiska, który spełniać miałby rolę superstabilizatora, d) ograniczać wszelką elitarność i dążyć ku demokracji przewidującej, 163

4 e) zwracać większą uwagę na sprawy społeczne, polityczne niż na ekonomiczne, ponieważ te są tylko pochodną tych pierwszych. Jak widać propozycje dotyczą zarówno struktur organizacji, jak i dominujących wartości ludzkich. Nic w tym dziwnego. Organizacje się zmieniają, ludzie też. Radowan Richta w Cywilizacji na rozdrożu [2] pisał: w procesie przekształcania świata, kształtowanie człowieka, tzn. kierowanie nim przez niego samego dochodzi do zadziwiających zwrotów. Była np. organizacja o nazwie ZSRR i jej nie ma. Bronisław Geremek był sekretarzem podstawowej organizacji partyjnej PZPR na Uniwersytecie Warszawskim, a później zdecydowanym przeciwnikiem tejże partii. Byli księża należą do zdecydowanych krytyków praktyk Kościoła. Jest nieco trywialną, ale niepodważalną prawdą, iż jedyna stała rzecz na tym świecie to zmiany. A ponieważ dzieje się tych zmian zbyt wiele jednocześnie, przez co redukują się, wzbogacają, zmieniają strukturę itd. nie jesteśmy w stanie ich przewidzieć ani nawet czasem dostrzec, na co niejednokrotnie zwraca uwagę w swojej książce Wędrujący świat G. Kołodko [3]. Ponieważ podtytuł artykułu mówi o ostrzeżeniach dodajmy, że w tejże samej książce pisał (s.335): niektórzy uważają, że nie ma co pisać o przyszłości, o ile to kogoś nie wystraszy. Straszyć nie trzeba, choć spokojem się łudzić się też nie należy. Nade wszystko bowiem przyszłość jest niepewna. To jedno jest pewne. Powołać się można w tym momencie również na znanego psychologa P. Zimbardo, który w wywiadzie dla Gazety Wyborczej (11 V 09) nawoływał do doceniania zawodowych krytykantów, czy też osób informujących zawodowo o nieprawidłowościach i niedociągnięciach zwanych z angielska wistlebrower owcami. Potrzeby zmian strukturalno-kierowniczych dla przyszłości Opisywanie koniecznych zmian dla pozytywnej przyszłości organizacji zaczniemy od biura izby porodowej struktury organizacji i zarządzania. Powinno ono spełniać w przyszłości co najmniej 6 funkcji, a mianowicie : 1. wymiany informacji, ich przetwarzania, agregowania, dezagregowania, przechowywania, 2. utrzymywanie bezpośrednich kontaktów między osobami zajmującymi stanowiska w organach władzy a ludźmi zgła- 164

5 szającymi się do biura w rozmaitych sprawach, 3. utrzymywanie zbiorów, kartotek zasobów informacji (autor dopiero nieco dalej wspomina o wykorzystywaniu technologii IT), 4. koordynowanie działalności organizacji, 5. przygotowywanie danych niezbędnych do podjęcia decyzji przez organa władzy (menedżerów) na jego polecenie, 6. działanie jako centrum łączności. Dziś wielu autorów uznaje, iż biuro powinno być centrum wszelkiej innowacyjności, a więc jednostką organizacyjną pracującą (funkcjonującą) dla przyszłości organizacji: jej rozwoju, jej kreowania. Stąd zapewne moda, a może również konieczność na zajmowanie się na uczelniach, oby nie tylko, innowacyjnością. Inne poglądy, jeszcze bardziej (po)nowoczesne lub bardziej radykalne, zmierzają do określenia biura przyszłości poprzez zmianę struktur funkcjonalnych na działania procesowe. Istota procesowego myślenia i procesowego funkcjonowania biur (o ile można je przedstawić w kilkunastu zdaniach) polega głównie na odejściu od koncentrowania się specjalistów i poszczególnych działów na realizacji swoich funkcji w organizacji i na przejściu do myślenia kategoriami całej organizacji. Uznaje się, że dotychczasowy sposób (funkcjonalny) powoduje na granicy styku różnych działów/wydziałów/referatów itd. dezorganizację, konkurencję, brak jednolitej informacji, skomplikowany obieg dokumentów itp. Myślenie w kategoriach procesów przyszłościowych polega na postrzeganiu działalności biura jako jednolitego układu, w którym miejsce każdego i rola są zmienne i wyznaczane przez działania operacyjne i taktyczne, które trzeba wykonywać, aby osiągnąć wytyczony cel, czyli zadowolenie klienta (w tym przypadku członków danej organizacji lub wszystkich), a także aby wygrać z konkurencją. O niej nigdy nie należy zapominać. Procesowy (przyszłościowy) sposób działania zwalnia od maksymalnego skupienia się na wykonawstwie wyznaczonych przez kierownictwa zadań, a skoncentrowanie się na całości sprawy; na strategii procesowej. To trudne, zwłaszcza mentalnie. Kierownictwa muszą w takim układzie traktować wszystkich pracowników jak partnerów, udostępniać bez zbędnych korowodów każdemu potrzebną mu informację a nie traktować jej jako atrybutu władzy. Tu nie obejdzie się bez nowoczesności w sensie wykorzystania IT. Dominującą w układzie 165

6 procesowym jest praca zbiorowa. Socjolog powiedziałby w takim momencie, iż grupa musi się przeistoczyć w zespół. Jednocześnie zaś wzrasta rola odpowiedzialność tzw. właścicieli procesów. Muszą oni pozbyć się mentalności typu mój dział/wydział, ja swoje zrobiłem, teraz niech się już inni martwią. Ba, przekonać w dodatku do takiego myślenia i działania podwładnych. Myślenie i działanie procesowe nie są łatwe, mają zburzyć w sposób dobrowolny, nieprzymuszony dotychczasowy sposób działania i funkcjonowania hierarchicznych struktur i pewnego rodzaju separatystyczne wygodnictwo. Należy też rozróżniać formalną strukturę organizacji od jej codziennej działalności. Wg różnych autorów formalna struktura to wzorzec zachowań, układy organizacyjne, wykaz działów i stanowisk oraz programy. To racjonalna podstawa teoretyczna wyznaczająca sposób działania oraz zamierzenia dotyczące ich koordynacji. Zaś praktyka zawsze ma charakter endemiczny i oznacza konieczność wprowadzenia do praktyki zracjonalizowanych koncepcji wypływających z bezpośredniej skuteczności. Ryzykując pewne uproszczenie, można by powiedzieć, iż kierowanie i funkcjonowanie procesowe to przede wszystkim zmiana świadomości, szerokie wykorzystanie wiedzy, informacji i doświadczenia oraz szerokie widzenie problemów. 3. Zmiany strukturalno-organizacyjne sprzyjające przyszłości (nowoczesności) organizacyjnozarządczej Nowoczesne organizacje, czy też przyszłościowe w szerokim tego słowa znaczeniu (czyli systemy i podsystemy), to przede wszystkim nowe struktury terytorialne (endemiczne i izogemiczne) oraz zróżnicowani kulturowo pracownicy przygotowani na ciągłe uczenie się i podnoszenie kwalifikacji w warunkach ciągłych prawie zmian wewnętrznych i otoczenia. Struktury organizacyjne stają się coraz bardziej dynamiczne, to znaczy niestabilne. To jest kłopotliwe, ale to jedyna szansa przetrwania. Zdąża się do zmniejszenia niektórych szczebli organizacyjnych i uproszczenia procedur działania. Skuteczność organizacji określa się umiejętnością i efektywnością wdrażania swoich strategii w optymalnym czasie. Zmiany przyjmuje się jako constans. Nie ma 166

7 w życiu społecznym nic, co by nie ulegało zmianie: szybciej lub wolniej. Należy je więc przyjmować jako naturalny proces organizacyjny a nie jakiś dopust boży. Organizacje to struktury i ludzie. W nowoczesnych organizacjach chodzi o maksymalne wykorzystanie zasobów ludzkich i kapitału ludzkiego (to niezupełnie to samo). W nich tkwi źródło sukcesów, ale nie jednakowe we wszystkich. Promować więc trzeba ludzi najbardziej utalentowanych, kreatywnych na każdym szczeblu organizacyjnym, choć są z nimi kłopoty oryginalności i niestandardowe poczynania. Trzeba im dać więcej swobody i wolności. Standardy są potrzebne, ale nie są zwycięskie, nie są nawet konkurencyjne. Kiedyś organizacje chlubiły się imponującymi budowlami i siedzibami; dziś wynajmują swoje powierzchnie, preferując telepracę. Chwaliły się liczbą pracowników, działów instytucji, instytutów. Dziś stosują outsourcing. Dawniej istniał łańcuch poleceń i kontroli i to była w znacznym stopniu praca kierownicza. Dziś wykorzystuje się najróżniejsze sposoby motywowania. Skostniałe, oficjalne struktury weberowskiego typu, czyli biurokrację uzupełnia się, wykorzystując struktury nieformalne, do niedawna jeszcze groźne i źle widziane, krytykowane. Dziś nowoczesne organizacje budują akcjonariat i demokrację pracowniczą. W sensie organizacyjnym preferują endemiczność, a każda organizacja w ramach wielkich struktur jest zachęcana do własnych oryginalnych sposobów działania. Ideologię organizacyjną zastępuje się racjonalizacją odpowiadającą, oby, potrzebom społecznym. Guru nauk o zarządzaniu/kierowaniu ludźmi, Peter F. Drucker, w jednej ze swoich licznych książek, której już sam tytuł informuje o wybieganiu w przyszłość, bowiem odnosi się do całego XXI wieku i brzmi Zarządzanie XXI wieku wyzwania [4], sugeruje, iż organizacja jutra wymaga systematycznego eksplorowania nowych obszarów działania i możliwości rozwoju, czyli: przyszłościowej orientacji w kształtowaniu polityki organizacji systematycznych metod wychwytywania i antycypowania zmian właściwych sposobów wprowadzania zmian w obrębie organizacji i poza nią utrzymania zasad gwarantujących właściwą równowagę między zmianą i ciągłością działań (str88). 167

8 Przestrzega także przed błędami, które w omawianym zakresie najczęściej popełniają organizacje (str.101). Nazywa je trzema pułapkami. Są nimi: (1) Szansa innowacyjna, która nie przystaje do ogólnych celów strategicznych organizacji. Podążanie za takimi okazjami rzadko przynosi sukces. (2) Mylne utożsamianie innowacji z nowinkami. Innowacje tworzą wartość, a nowinka jedynie zaspokaja potrzebę rozrywki. (3) Zwraca uwagę na mylenie ruchu z działaniem, czyli niepotrzebne reorganizacje. 4. Rola nauki (w tym socjologii) w przewidywaniu przyszłości Czy warto zatem, to pytanie trzeba sobie koniecznie postawić, przewidywać nieprzewidywalne? Trzeba odpowiedzieć tak. Z tych samych przyczyn, dla których podejmujemy decyzje w warunkach nieprzewidywalności lub wysokiego ryzyka. O konieczności takiej pisał już w XIX w. A. Comte [5], powszechnie uznawany za ojca socjologii, między innymi w Rozprawie o duchu filozofii pozytywnej (str. 31 i inne). Rozdzielał nauki na statyczne i dynamiczne. Te drugie właśnie miały za zadanie kreślenie przyszłości. Pisząc w życiu przede wszystkim uczmy się cenić rozumowe przewidywanie, które jak widzieliśmy stanowi najważniejszą cechę charakterystyczną prawdziwej wiedzy. Jednoznacznie dawał do zrozumienia, że ten rodzaj uprawiania nauki ma priorytet. Bowiem jedynie za panowania fikcji teologicznych i bytów metafizycznych umysł ludzki przez długi czas przyzwyczaił się do pewnej jednolitości doktryny, jakkolwiek chwiejnej i iluzorycznej. Socjologia realizując paradygmat swojego ojca prowadzi wiele badań właśnie po to, aby przewidzieć, jak one wpłyną na życie społeczne lub określonych grup w przyszłości. Uprawnia je do tego, wg Comte a, brak obowiązku bezpośredniego badania faktu, ale konieczne za to jest zbadanie go jedynie na mocy jego związków z innymi już danymi faktami. Tego założenia będziemy się trzymać w tym artykule w sposób wręcz dogmatyczny. Znane fakty są (będą) podstawą do przewidywania zaistnienia innych faktów w przyszłości. Taki sposób postępowania zgodny jest również z podstawowymi założeniami filozoficznymi. Np. Immanuel Kant znaczną część wstępu 168

9 (i nie tylko zresztą, ale już w nim zaczyna), w Krytyce czystego rozumu [6] poświęca umotywowaniu słuszności apriorycznego rozumowania. A już naprawdę bardzo przydatne w sensie dosłownym, dla naszego pesymistycznego przewidywania przyszłości kierowania organizacjami i skutków tego, jest stwierdzenie (str. 25) z tejże książki, iż lepiej zgadzać się z możliwością poznania a priori, mającego coś ustanowić o przedmiotach, zanim zostaną one nam dane. Tylko czy takie działania mają wartość użytkową? Mają. Wystarczy wspomnieć znaczenie Raportu Klubu Rzymskiego z lat 50. XX wieku, czy aktualne, a sprawdzające się ostrzeżenia naukowców o groźbie i skutkach globalnego ocieplenia i podejmowane w związku z tym działania. Tu warto przypomnieć iż tzw. Protokołu z Kioto, traktującego o tych problemach, nie podpisał największy truciciel świata USA. Nauka, aby nie była dyscypliną czysto akademicką (teoretyczną) musi spełniać funkcje ostrzegawcze i prognostyczne. W tym artykule uwaga skupiona będzie na oczekujących nas ciemnych stronach w kierowaniu i zarządzaniu organizacjami przyszłości, co oznacza, że ludźmi też. Nie ma bowiem żadnej organizacji bez ludzi (pomijając oczywiście organizację elementów technicznych, mechanicznych). W pierwszym rzędzie wypada zatem określić jakież to będą owe organizacje przyszłości. Najczęściej wymienia się; 1. organizacje uczące się (organizacje inteligentne), 2. organizacje fraktalne, 3. organizacje wirtualne zwane także czasem organizacjami sieciowymi. Są, co oczywiste, i inne podziały. Problemy związane z w/w dominują jednak w naukowych rozważaniach. Ad. 1. Pierwszy model spowodować może podział pracujących na dwie grupy; uczących się i korzystających z przywilejów wiedzy, co się przekładać będzie na przywilej sprawowania władzy i przepraszam przygłupawą resztę. Ci, którzy będą mieć monopol na wiedzę, zapragną monopolu na władzę. Rynek pracy może zatem w przyszłości podzielić się: na rządzących, którzy mają wiedzę i ciemnych wykonawców. Bogata i ważna ukryta wiedza, o której tak dużo piszą I. Nonaka i H. Takeuchi [7] w dalszym ciągu, podobnie jak dziś, a może jeszcze bardziej, pozostanie ukrytą. W takim modelu może się wreszcie spełnić marzenia Platona i Saint-Simone, aby państwem rządzili uczeni. Mamy zatem dążenie być może niezupełnie uświadomione do 169

10 budowania nierówności społecznej, co automatycznie oznacza również nierówność ekonomiczną. Nigdy nie będzie bowiem tak, że wszyscy mieć będą jednakowo wysokie wykształcenie. Podobne utopie już były i nie sprawdziły się. Powyższe uwagi nie są czysto teoretyczne. Ch. Handy w Wiek paradoksu [8] pisze: Jak odkrył Komitet do spraw Edukacji Kongresu USA, mniej niż czterech młodych dorosłych na dziesięciu potrafi streścić wydarzenia opisane w gazecie. Tylko 25 młodych na 100 dorosłych potrafi skorzystać z rozkładu jazdy tak, aby w określonym czasie dostać się z jednego miejsca do drugiego. Tylko 10% potrafi wybrać najtańszy produkt na postawie informacji o cenie jednostkowej towaru. [str. 190] Tak już jest dzisiaj w USA. Nie do końca jednak jest pewne czy monopol na władzę uczonych można z całą odpowiedzialnością zaliczyć do zagrożeń. W ramach teoretycznego uogólnienia i przy uwzględnieniu elementów utopii w futurologii, chyba jednak tak. Natomiast uwzględniając praktyki są wątpliwości. Wszak mieliśmy prezydenta, profesora (L. Kaczyński). Były wicepremier, A. Lepper, był doktorem honoris causa. Jeden z poprzednich prezydentów jest wielokrotnym dr hc. (choć z wykształceniem tylko zawodowym), a Polska mimo to jeszcze jakoś funkcjonuje. W każdym razie lepiej jest, gdy władza wypływa z wiedzy, aniżeli wiedza ma wypływać z posiadania zdobytej w różny sposób władzy. Prezydent USA, B. Obama np., obwieścił na jednym ze spotkań, że samochód wynaleziono w USA. Niemcy chyba jednak nie wypowiedzą za to Stanom wojny, przynajmniej intelektualnej, ale swoje pomyślą! Rozpatrując przyszłość należy stawiać liczne pytania, wyrażać wątpliwości. Więc może alternatywą, dla tego wielkiego zróżnicowania w wykształceniu i jego skutkach, jest obowiązkowa nauka dla wszystkich włącznie z wyższym wykształceniem? Światowa tendencja pokazuje, że już dzisiaj znaczna część, może nawet większość, wyższych uczelni jest własnością potężnych koncernów lub są prywatnymi instytucjami, choć, co prawda, pod różnymi szyldami. Np. Motorola posiada swój własny uniwersytet. Inne potężne ekonomicznie syndykaty łożą na utrzymanie nauki i uczelni. Po prostu finansują je. Czy w takiej sytuacji programy nauczania i uprawianie nauki w ogóle jest jak to utrzymuje część naukowców absolutnie obiektywna i bezstronna?! Czy, zadajmy raczej retoryczne pytanie: gryzie się rękę, która karmi? Wykształcenie wielu ludzi, a może nawet 170

11 wszystkich, będzie zatem takie uogólniając sprawę jakie ustalą w zaciszu gabinetów sponsorzy. To znaczy kierownictwa bogatych organizacji, które wcale nie chcą zbiednieć i będą wiele środków przeznaczać, aby kreować obraz życia i stosunków społecznych, jaki jest dla nich wygodny. Niemożliwe?! Naomi Klein [9] w książce No logo (str. 457) napisała Oczekiwania, że wielkie korporacje będą dla nas tworzyć standardy pracy i praw człowieka oznacza rezygnację z najważniejszej zasady społeczeństwa obywatelskiego: że ludzie powinni się rządzić sami. Oczywiście wszystko to będzie zakamuflowane pięknymi słowami o trosce, zrozumieniu społecznym itd. Poglądy podobne do właśnie wygłaszanego obrzucane będą anatemą lub co najmniej przypnie im się łatkę spiskowej teorii dziejów. Tu warto dodać, iż w/w autorka w tejże samej książce (str. 107 i inne) udowadnia indoktrynację wielkich i bogatych korporacji wespół z współpracującymi z nimi politykami już w szkołach podstawowych i średnich. Ad. 2. Podstawową cechą organizacji fraktalnych jest powtarzalność w mniejszej skali tych samych zjawisk i procesów, które mają miejsce w większej skali. Prof. K. Perechuda pisze, iż: dowolny fragment struktury fraktalnej jest identyczny z całością struktury, oczywiście w innej skali. Rys. 1. Fraktale w przedstawieniu geometrycznym Źródło: oprac. własne na podstawie: B. Mikuła i inni, Zarządzanie przedsiębiorstwem XXI wieku, Difin, W-wa, 2002, str. 24. Oznacza to między innymi, że w skali np. przedsiębiorstwa, jako organizacji, powielać się będą (mogą) te same błędy w kierowaniu, które występują w skali powiatu, województwa, kraju. Napiszmy dla przykładu: brak troski o zdrowie obywateli-pracowników, lekceważenie statystycznych potrzeb ludzi-pracowników, nieuwzględnianie opinii różnych grup społecznych, nawet wielkich, jak np. związki zawodowe, zwalnianie z pracy itd. Będą te same usprawiedliwienia, 171

12 taki sam wymiar niesprawiedliwości społecznej, ta sama i taka sama administracyjna znieczulica. Organizacja fraktalna to niekoniecznie wierne odbicie. Są i funkcjonują przecież różne uwarunkowania lokalne. Rzecz dotyczy zatem raczej filozofii niż organizacji działania. B. Mikuła [10] zalicza do atrybutów organizacji fraktalnej witalność, dynamikę, samorestrukturyzację, samonawigowanie, samozarządzanie i samokierowanie. Zaś do atrybutów powiązań dynamicznych zalicza system celów, system informacyjno-komunikacyjny, system ocen funkcjonowania fraktali (str. 25). Dodajmy, że władze zwierzchnie nie lubią dezynwoltury i zbyt daleko idącej samodzielności uzewnętrzniającej się w podległych lub uzależnionych strukturach społeczno-gospodarczych, co jeszcze bardziej sprzyja powielaniu błędów. I to uznać należy za zagrożenie dla humanistycznego sposobu kierowania organizacjami, to znaczy ludźmi. Bo przecież nie interesują nas organizacje systemy, takie jak zegarek, elektryczna kosiarka, lecz te składające się z ludzi, kierowane przez ludzi i służące im albo nie bardzo. Ad. 3 Organizacje wirtualne czasami przyrównywane są do organizacji globalnej lub odczytywane jako organizacje sieciowe. Nie muszą mieć one i często nie mają oficjalnych struktur, a więc są poza oficjalną kontrolą. Bo jak kontrolować wirtualność?! Coś, co prawie nie istnieje materialnie, strukturalnie i organizacyjnie. Taki stan rzeczy sprzyja powstaniu mafijnych struktur kierowania. Nie tylko w jednej dziedzinie życia gospodarczego, jak na przykład w przypadkach monopoli międzynarodowych, powiedzmy farmaceutycznych, ale w ogóle w obszarach ekonomiczno-społecznych lub uogólniając politycznych. Pewne przejawy już mamy. Np. w Polsce rozszyfrowana do końca grupa trzymająca władzę lub układy. Zaś autobiograficzna książka J. Perkinsa [11] rozpoczyna się tak: Ekonomiści od Brudnej Roboty (EBR-owcy) są wysoko opłacanymi profesjonalistami, którzy wyduszają z różnych krajów świata miliardy dolarów. Przekazują oni pieniądze pobierane z Banku Światowego, amerykańskiej Agencji Rozwoju Międzynarodowego oraz innych agencji międzynarodowej pomocy ekonomicznej do skarbców wielkich korporacji portfeli nielicznych bogatych rodzin dysponujących zasobami naturalnymi świata. Narzędziami ich pracy są fałszowane sprawozdania, oszustwa wyborcze, przekupstwa, wymuszania i morderstwa. Działają od czasów, kiedy powstało imperium, ale obecnie w dobie globalizacji ich 172

13 działalność przybrała nową, przerażającą skalę. Wiem, co mówię sam byłem jednym z EBR-owców. Książka dedykowana jest J. Roldosowi, prezydentowi Ekwadoru i O. Torrijosowi, prezydentowi Panamy. Obaj ponieśli śmierć w wypadkach lotniczych. Śmierć nieprzypadkową, jak pisze autor. Zostali uśmierceni, ponieważ przeciwstawili się bractwu szefów korporacji, banków i rządowych oficjeli dążących do stworzenia globalnego imperium. A co się będzie działo, kiedy ich zamiary się urzeczywistnią?! W takiej sytuacji należy przewidzieć również działanie, wzmożone działanie państwowych struktur oficjalnych, ale tajnych, posiadających niebagatelny wpływ na kierowanie organizacją państwową i innymi organizacjami przede wszystkim we własnym interesie. Ten i podobne procedery są w zasadzie nie do sprawdzenia nawet przez najświetniejszy Sejm RP jak pokazuje historia najnowsza. Chyba, że sprawą zajmą się komisje sejmowe następnej kadencji i innej opcji politycznej, ale wtedy dominantą staje się walka o zarządzanie układami politycznymi, a nie walka o godziwe życie społeczeństwa. W większości opracowań poświęconych organizacjom wirtualnym czytamy, iż podstawą ich funkcjonowania są sieci komunikacyjnoinformatyczne. Taka sytuacja też niesie ze sobą określone, wymierne i realne zagrożenia, bowiem komunikacja i informacja może zostać zmonopolizowana przez niezidentyfikowane wirtualne organizacje i być wykorzystywana przez określone grupy ideologiczne lub ekonomiczne, co zresztą częstą jest symbiozą, która jest środkiem i pokarmem dla manipulacji. Szczególnie w dobie wszystko ogarniającej telewizji. Specjaliści od tego zagadnienia mówią wprost o telezarządzaniu, czyli wykorzystaniu telewizji dla kształtowania postaw i zachowań ludzi. Bo o to przecież chodzi w zarządzaniu/kierowaniu ludźmi. O nic innego. Jak to może wyglądać (w ramach science fiction) pisał już Orwell w książce Rok Przypomnijmy pokrótce, że w książce obowiązkowo instalowane w domach telewizory podglądają mieszkańców i dyrygują ich życiem. Dziś telewizory jeszcze nie podglądają, ale podsłuch już można każdemu zainstalować za kilkaset złotych, oczywiście póki co nielegalnie. Choć pewne organizacje, będące na usługach rządowych, robią to już legalnie. Także zupełnie legalnie chce o nas wiedzieć wszystko Główny Urząd Statystyczny; łącznie z tym, czy jesteśmy stanu wolnego czy też nie, z kim zamieszkujemy (czyli 173

14 z kim śpimy) lub czy byliśmy i na co chorzy, jak mamy wyposażone mieszkanie itd. Szeroko donosiły o tym środki masowego przekazu, szczególnie w marcu 2009 roku. To dane, które mają być zbierane nie dla czystej ciekawości, ale dla umożliwienia pewnym organizacjom sterowania naszym życiem i postępowaniem. Dla znawcy prawa administracyjnego, prof. M. Kuleszy, są to już działania rodem z powieści Orwella. W innej książce z tego gatunku, Nowy wspaniały świat Huxleya, klonuje się ludzi wg specjalnego klucza. Już umiemy masowo mordować (Hiroszima, Oświęcim ), więc nadszedł czas, aby masowo kształtować, żeby masowo nie mordować opozycjonistów, niewygodnych Czy już nie jesteśmy w przedsionku urzeczywistniania science fiction? Tylko że w to wszystko razem wzięte trudno uwierzyć! Ale kto z rozsądnych ludzi wierzył kiedyś, że człowiek, poza naszym Twardowskim, będzie w kosmosie i na Księżycu? Jak się to ma do naszych rozważań? Ano tak, że wszystkie takie i temu podobne działania będą przez kogoś kierowane. Czy zaś ludzie podejmujący się takich działań są moralni?! Można im zawierzyć kierowanie organizacjami, których nolens volens jesteśmy członkami?! Przekonującym dowodem na nieokiełznaną chęć niektórych do sterowania społeczeństwem są zacięte walki o panowanie nad telewizją (i radiem), trwające między różnymi ugrupowaniami politycznymi. Okazuje się, że sama władza polityczna i ekonomiczna jest aktualnie niewystarczająca dla panowania. Trzeba zawładnąć środkami masowej komunikacji. 5. Globalizacja i dewiacje organizacyjne Kolejny element stanowiący zagrożenie to wynaturzenie globalizacji, a precyzyjniej rzecz nazywając zarządzanie organizacjami o charakterze globalnym. Organizacje/firmy międzynarodowe mają swoje centrale w określonych krajach. Sposób zarządzania w krajach, gdzie zlokalizowane są filie, delegatury, oddziały wykonawcze, czyli w tzw. krajach goszczących, jest zazwyczaj autokratyczny, bezwzględny i wysoce eksploatatorski. Prawie neokolonialny, aczkolwiek rzadko się używa tego słowa. Że tak jest, dowodzą między innymi ruchy anty i alter globalistyczne oraz niechęć niektórych krajów do innych, chcących różnymi drogami i sposobami narzucić swoją wolę całemu, bez mała, światu pod płaszczykiem niesienia demokracji, umocnienia praw 174

15 człowieka, których sami nie przestrzegają itd. Ponieważ globalizacja sprzyja przede wszystkim państwom silnym ekonomicznie i militarnie, jej zwycięskiego pochodu, wraz z wadami, nie da się (chyba, niestety) powstrzymać. Jednym ze znanych powszechnie w Polsce przykładów jest postępowanie portugalskiej firmy handlowej Jeronimo prowadzącej sklepy pod polską nazwą Biedronka. Nie jest to przykład wyjątkowy. W zbiorowym opracowaniu pod red. Z. Janowskiej, Dysfunkcje zarządzania zasobami ludzkimi, T. Listwan i S. Stępczak [12] pokazują liczne niedostatki kierowania ludźmi w firmach międzynarodowych zlokalizowanych w Europie. Jeśli przyjąć za realny rozwój firm globalnych, a na razie nic nie wskazuje na zatrzymanie tego procesu, to niebezpieczeństwo odhumanizowania, stricte imperialistycznego sposobu kierowania będzie coraz to większym zagrożeniem. Być może nie wpadłbym na pomysł uznania jej (władzy) za zagrożenie dla normalnego, sprawnego funkcjonowania organizacji przyszłości, gdyby nie uwaga w książce A. Maslowa Motywacja osobowość [13] o tym, że Zdrowi ludzie czują niechęć do posiadania władzy nad innymi ludźmi (str. 381). Aż strach pomyśleć, jaki z tego wypływa wniosek: chorzy ludzie będą nami zarządzać w coraz bardziej złożonym i skomplikowanym świecie. Czuję się więc w obowiązku zaliczyć to zjawisko (kierowanie przez ludzi chorych) do patologicznych zagrożeń działań przyszłości. Chociaż trudno się odżegnać od myśli, że już dziś ma ono miejsce (Hitler, Stalin, Pinochet, Pol-Pot ). Tak pokazuje rzeczywistość. Gwoli obiektywizmu wspominam, iż Maslow uwzględnia także pozytywny wpływ, jaki wywierają na kierowanie osoby odbiegające od przyjętych norm. Podobnie niebezpieczne aspekty związane z kierowaniem organizacjami działającymi teraz i w przyszłości widzi Ralf Dahrendorf. W Nowoczesnym konflikcie społecznym [14] pisze tak o nowych grupach obejmujących władzę: Bardzo prędko slogany na temat nowych lepszych dni przeradzają się w usprawiedliwienie dla nowego reżimu terroru tak, czy inaczej przychodzi nowy okres represji...co wczoraj było zdradą stanu, dziś staje się prawem, co wczoraj było prawem, dziś jest przestępstwem (str. 21 i 22). W tej sytuacji autor ironicznie stwierdza, że tzw. władza ludu to po prostu nielogiczne pojęcie. Teraz i w przyszłości tym bardziej! Autentyczna demokracja może być jedynie zachowana w małych grupach. 175

UMCS, Lublin 28 listopada 2016 r. Stanisław Koziej PAŃSTWO JAKO PODMIOT BEZPIECZEŃSTWA: CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA

UMCS, Lublin 28 listopada 2016 r. Stanisław Koziej PAŃSTWO JAKO PODMIOT BEZPIECZEŃSTWA: CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA UMCS, Lublin 28 listopada 2016 r. Stanisław Koziej PAŃSTWO JAKO PODMIOT BEZPIECZEŃSTWA: CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA POJĘCIE BEZPIECZEŃSTWA BEZPIECZEŃSTWO W SENSIE STATYCZNYM - JAKO STAN BRAKU ZAGROŻEŃ DLA PODMIOTU,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w banku spółdzielczym

Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w banku spółdzielczym Zarządzanie ryzykiem braku zgodności w banku spółdzielczym Wiesław Żółtkowski www.doradztwo.zoltkowski.pl Uwagi ogólne Zarządzanie ryzykiem, jego istotność i zakres trzeba rozpatrywać w kontekście całego

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej:

POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: POLITYKA SŁUCHANIE I PISANIE (A2) Oto opinie kilku osób na temat polityki i obecnej sytuacji politycznej: Ania (23 l.) Gdybym tylko mogła, nie słuchałabym wiadomości o polityce. Nie interesuje mnie to

Bardziej szczegółowo

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek Kontroler powinien być profesjonalistą, w urzędach oczekuje się, że będzie to ekspert w każdej dziedzinie działania administracji, umiejący odpowiedzieć na najtrudniejsze pytania. W dzisiejszej rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa.

Głównym celem opracowania jest próba określenia znaczenia i wpływu struktury kapitału na działalność przedsiębiorstwa. KAPITAŁ W PRZEDSIĘBIORSTWIE I JEGO STRUKTURA Autor: Jacek Grzywacz, Wstęp W opracowaniu przedstawiono kluczowe zagadnienia dotyczące możliwości pozyskiwania przez przedsiębiorstwo kapitału oraz zasad kształtowania

Bardziej szczegółowo

Druk nr 1226 Warszawa, 22 października 2008 r.

Druk nr 1226 Warszawa, 22 października 2008 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Druk nr 1226 Warszawa, 22 października 2008 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

, , INTERNET: POLACY O LUSTRACJI

, , INTERNET:    POLACY O LUSTRACJI CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 621-07 - 57, 628-90 - 17 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Wady i zalety starego i nowego systemu

Wady i zalety starego i nowego systemu TNS 014 K.08/14 Informacja o badaniu Jedni twierdzą, że za komuny było lepiej", inni wręcz przeciwnie mówią, że nigdy nie było tak dobrze, jak teraz. Co denerwowało nas w poprzednim systemie, a co denerwuje

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem

Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem Radom, 6 lipca 2015 r. Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem W dniu 3 lipca 2015 r. w Domu Technika w Radomiu przy ul. Krukowskiego 1 odbyło się seminarium na temat: Zarządzanie państwem przez

Bardziej szczegółowo

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia przyrody, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2011-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Różnice w metodzie uprawiania nauki Krytyka platońskiej teorii idei Podział

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Kierowanie / James A. F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert. - wyd. 2. Warszawa, Spis treści PRZEDMOWA 13

Kierowanie / James A. F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert. - wyd. 2. Warszawa, Spis treści PRZEDMOWA 13 Kierowanie / James A. F. Stoner, R. Edward Freeman, Daniel R. Gilbert. - wyd. 2. Warszawa, 2011 Spis treści PRZEDMOWA 13 Część I. WPROWADZENIE Rozdział 1. KIEROWANIE I KIEROWNICY 19 Organizacje i potrzeba

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu i Innowacji Społecznych ALK

Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu i Innowacji Społecznych ALK O słusznych lecz rzadkich aktach heroizmu moralnego w obliczu powszechnej polskiej nieodpowiedzialności. Czyli dlaczego zasady etyki w biznesie pozostają u nas na poziomie deklaracji? Prof. Bolesław Rok

Bardziej szczegółowo

Janusz A. Marszalec Jak zostać przedsiębiorcą Zbuduj własną firmę i odnieś sukces!

Janusz A. Marszalec Jak zostać przedsiębiorcą Zbuduj własną firmę i odnieś sukces! Janusz A. Marszalec Jak zostać przedsiębiorcą Zbuduj własną firmę i odnieś sukces! Obecnym i przyszłym przedsiębiorcom, którzy codziennie walczą o lepszy byt dla siebie i rodziny, i o lepszy świat. W książce

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy moduł humanistyczny i wf Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: ENERGETYKA Rodzaj przedmiotu: humanistyczny i w-f Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami B+R jak to się robi w Polsce? Agnieszka Gryzik Ośrodek Przetwarzania Informacji Instytut Badawczy

Zarządzanie projektami B+R jak to się robi w Polsce? Agnieszka Gryzik Ośrodek Przetwarzania Informacji Instytut Badawczy Zarządzanie projektami B+R jak to się robi w Polsce? Agnieszka Gryzik Ośrodek Przetwarzania Informacji Instytut Badawczy Tematy badań 1 2 3 Zarządzanie projektami B+R w sektorze nauki Zarządzanie projektami

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Mechatronika Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: wykład, ćwiczenia ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE Organization and Management Forma studiów: studia stacjonarne Poziom kwalifikacji:

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/ 5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6. LICZBA GODZIN: 30h (WY), 30h

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

Przywództwo w służbie cywilnej, czyli rola najwyższej kadry zarządczej w kształtowaniu efektywnej polityki zarządzania zasobami ludzkimi

Przywództwo w służbie cywilnej, czyli rola najwyższej kadry zarządczej w kształtowaniu efektywnej polityki zarządzania zasobami ludzkimi Przywództwo w służbie cywilnej, czyli rola najwyższej kadry zarządczej w kształtowaniu efektywnej polityki zarządzania zasobami ludzkimi Ewa Puzyna Departament Służby Cywilnej i Państwowego Zasobu Kadrowego

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/48/2013 W JAKICH SPRAWACH POWINNA OBOWIĄZYWAĆ DYSCYPLINA W GŁOSOWANIU?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/48/2013 W JAKICH SPRAWACH POWINNA OBOWIĄZYWAĆ DYSCYPLINA W GŁOSOWANIU? Warszawa, kwiecień 2013 BS/48/2013 W JAKICH SPRAWACH POWINNA OBOWIĄZYWAĆ DYSCYPLINA W GŁOSOWANIU? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój.

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Aleksandra Rzepecka Ambasador Fundacji Instytut Rozwoju Przedsiębiorczości Kobiet Zrównoważony rozwój Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony,

Bardziej szczegółowo

Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2013 2016

Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2013 2016 Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2013 2016 Semestr I (limit 30) I. Przedmioty obowiązkowe (limit 28) 1 Wstęp do filozofii 4 30 15 E 08.1 2 Pracownia komputerowa

Bardziej szczegółowo

ALERT. Kontrole Podatkowe 2015. podwyższone ryzyka kontroli podatkowych w bieżącym roku, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów powiązanych

ALERT. Kontrole Podatkowe 2015. podwyższone ryzyka kontroli podatkowych w bieżącym roku, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów powiązanych ALERT Kontrole Podatkowe 2015 podwyższone ryzyka kontroli podatkowych w bieżącym roku, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów powiązanych Plan działań organów podatkowych na rok 2015 Zgodnie z nowo opracowanym

Bardziej szczegółowo

Teoria organizacji. Ćwiczenia II. Wyższa Szkoła Logistyki Mgr Weronika Węgielnik

Teoria organizacji. Ćwiczenia II. Wyższa Szkoła Logistyki Mgr Weronika Węgielnik Teoria organizacji Ćwiczenia II Cele organizacji Wg L. Krzyżanowskiego Cel to określony przedmiotowo i podmiotowo przyszły, pożądany stan lub rezultat działania organizacji, możliwy i przewidziany do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa

Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa Filozofia, Historia, Wykład V - Filozofia Arystotelesa 2010-10-01 Tematyka wykładu 1 Arystoteles - filozof systematyczny 2 3 4 Podział nauk Arystoteles podzielił wszystkie dyscypliny wiedzy na trzy grupy:

Bardziej szczegółowo

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa

FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa FINANSOWY BAROMETR ING: Wiedza finansowa Międzynarodowe badanie ING na temat wiedzy finansowej konsumentów w Polsce i na świecie Wybrane wyniki badania przeprowadzonego dla Grupy ING przez TNS NIPO Maj

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór

Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór Opisy przedmiotów ECTS dla kierunku Socjologia forma studiów stacjonarne nabór 2012 2015 Semestr I (limit 30) I. Przedmioty obowiązkowe (limit 28) 1 Wstęp do filozofii 4 30 15 E 08.1 2 Pracownia komputerowa

Bardziej szczegółowo

Chcesz efektywnie inwestować? Zwróć uwagę na wskaźnik CPI, który bardzo wiele znaczy w praktyce

Chcesz efektywnie inwestować? Zwróć uwagę na wskaźnik CPI, który bardzo wiele znaczy w praktyce Chciałbyś wiedzieć, czy twoja lokata bankowa rzeczywiście na siebie zarabia? Albo czy warto brać teraz kredyt w tej lub innej walucie? Wreszcie, czy warto w ogóle inwestować w danym momencie w akcje? Odpowiedź

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI. Piotr Markiewicz

2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI. Piotr Markiewicz 2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI Piotr Markiewicz PROBLEMATYKA Wyzwania gospodarki opartej na wiedzy Innowacja i innowacyjność Zespoły istota i cechy Specyfika pracy zespołowej Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28

Deficyt publiczny - jak mu zaradzić piątek, 07 października 2011 20:10 - Poprawiony sobota, 19 kwietnia 2014 16:28 Z Olgierdem Bagniewskim*, szefem zespołu analityków niemieckiego instytutu East Stock Informationsdienste GmbH w Hamburgu, rozmawia Iwona Bartczak. I.B.: Brak równowagi finansów publicznych jest znanym

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W RACIBORZU

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W RACIBORZU Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /01 z dnia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W RACIBORZU PLAN NAUCZANIA LATA STUDIÓW: 01 01 01 01 01-016 STUDIA STACJONARNE KIERUNEK: SOCJOLOGIA (PRZEDMIOTY KSZTAŁCENIA OGÓLNEGO,

Bardziej szczegółowo

Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Zakład Zarządzania Publicznego

Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Zakład Zarządzania Publicznego Prof. dr hab. Andrzej Piotr Wiatrak Katedra Teorii Organizacji i Zarządzania Zakład Zarządzania Publicznego Pokój B322, dyżur w piątki godz. 14.00-16.00 16.00 e-mail: apw@wz.uw.edu.pl 1 Przedmiot: Podstawy

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów kształcenia w obszarze nauk społecznych

Efekty kształcenia na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów kształcenia w obszarze nauk społecznych Efekty na studiach I stopnia dla kierunku Finanse i Rachunkowość i ich odniesienie do efektów w obszarze nauk Objaśnienie oznaczeń w symbolach: S obszar w zakresie nauk 1 studia pierwszego stopnia A profil

Bardziej szczegółowo

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie profil firmy www.stratex.pl Nasza tożsamość Misja Zmieniamy pomysł w praktyczne działanie Założyliśmy StratEX Strategy Execution w 2008 roku jako konsultanci

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie.

Recenzja opracowania M. Bryxa. pt: Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. C:\DOKUMENTY\RECENZJE\Recenzja M. Bryxa rynek.doc Recenzja opracowania M. Bryxa pt : Rynek nieruchomości. System i funkcjonowanie. Rynek nieruchomości jest w Polsce stosunkowo nowym, lecz wzbudzającym

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

PUBLIKACJE O TEMATYCE

PUBLIKACJE O TEMATYCE PUBLIKACJE O TEMATYCE FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH Poznań, 22 grudnia 2010, 10:15 CZ.1 Zbliżają się Święta. Zbliża się Mikołaj. Od ponad półtora roku na szkoleniach o tematyce funduszy inwestycyjnych pomijam

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Kształtowanie kadry kierowniczej Developing of management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production

Bardziej szczegółowo

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie?

HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie? HR Biznes Partner jak umacniać pozycję HR-owca w firmie? Kim jest HR Biznes Partner? Czy jest to tylko modne określenie pracownika HR-u, czy może kryje się za nim ktoś więcej? Z założenia HR Biznes Partner

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

INNOPOLIS Tekst jednolity z dnia 12 maja 2010 roku

INNOPOLIS Tekst jednolity z dnia 12 maja 2010 roku STATUT FUNDACJI INNOPOLIS Tekst jednolity z dnia 12 maja 2010 roku I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Fundacja Innopolis, zwana dalej Fundacją, ustanowiona aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza Piotra

Bardziej szczegółowo

Władza i Wpływ a skuteczność działania cz.1. W tej części omawiam cztery pola na których możemy stosować Władzę i Wpływ.

Władza i Wpływ a skuteczność działania cz.1. W tej części omawiam cztery pola na których możemy stosować Władzę i Wpływ. 1 Władza i Wpływ a skuteczność działania cz.1. W tej części omawiam cztery pola na których możemy stosować Władzę i Wpływ. Problem nie polega na tym, że nieodpowiedni ludzie mają za dużo władzy i wpływu.

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W RACIBORZU

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W RACIBORZU Załącznik nr do Uchwały Nr 0/00 z dnia czerwca 00 r. PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W RACIBORZU PLAN NAUCZANIA LATA STUDIÓW: 009 00 00 0 0-0 STUDIA STACJONARNE KIERUNEK: SOCJOLOGIA (PRZEDMIOTY KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

POSTAWY RODZICIELSKIE

POSTAWY RODZICIELSKIE POSTAWY RODZICIELSKIE Wychowanie bez błędów jest mitem. Nic takiego nie istnieje. I nie tylko nie istnieje, ale wręcz nie powinno istnieć. Rodzice są ludźmi. Popełniają więc błędy i nie wiedzą wszystkiego.

Bardziej szczegółowo

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka)

Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 2. Współczesny świat w erze turbulencji (Alojzy Z. Nowak) 3. Przedsiębiorczość (Beata Glinka) Wstęp 1. Dwugłos o zarządzaniu 1.1. Ewolucja podejść do zarządzania (Włodzimierz Piotrowski) 1.1.1. Kierunek klasyczny 1.1.2. Kierunek human relations (szkoła stosunków międzyludzkich) 1.1.3. Podejście

Bardziej szczegółowo

USTALENIE SYSTEMU WYNAGRODZEŃ

USTALENIE SYSTEMU WYNAGRODZEŃ USTALENIE SYSTEMU WYNAGRODZEŃ Administracja systemu wynagrodzeń jest ważnym elementem prowadzenia biznesu. Gdy mamy działający formalny system płac, pomaga to w kontrolowaniu kosztów personelu, podnosi

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne

PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ. nazwa przedmiotu SYLABUS A. Informacje ogólne PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr Wymagania

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zwycięskie strategie przedsiębiorstw Prof. Justyna Światowiec-Szczepańska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 9 kwietnia 2015 r. Podstawowe czynności w formułowaniu strategii

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy

SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy SPECJALNOŚĆ: Menedżer finansowy Nowa sytuacja gospodarki polskiej i europejskiej po kryzysie: Bussines as usual is impossible ( generuje nierównowagi finansowe, gospodarcze, środowiskowe i społeczne) Nowe

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA

Kierunek studiów: STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA SYLWETKA ABSOLWENTA Specjalność: międzynarodowe stosunki ekonomiczne STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Specjalność międzynarodowe stosunki ekonomiczne skierowana jest do osób, które pragną aktywnie działać na rynkach międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

biznesowego. Model 3R, w mojej ocenie, jest kompleksowym narzędziem umożliwiającym i procesów od statusu quo do innowacji.

biznesowego. Model 3R, w mojej ocenie, jest kompleksowym narzędziem umożliwiającym i procesów od statusu quo do innowacji. Fenomen re-engineeringu przeobraził, rozpoczęty w XIX wieku, proces zmian metod kierowania produkcją w dynamiczne, o rewolucyjnym charakterze przeobrażenia dokonujące się w strukturach organizacyjnych

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr II / semestr 4 Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu w systemie USOS 10000000

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Elementy składowe sylabusu Nazwa jednostki prowadzącej kierunek Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Profil studiów Forma studiów Kod Język Rodzaj Rok studiów /semestr

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia

8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia http://produktywnie.pl RAPORT 8 sposobów na więcej czasu w ciągu dnia Jakub Ujejski Powered 1 by PROINCOME Jakub Ujejski Wszystkie prawa zastrzeżone. Strona 1 z 10 1. Wstawaj wcześniej Pomysł, wydawać

Bardziej szczegółowo

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1. Cele, uwarunkowania i obszary działania współczesnej polityki fiskalnej... 11 1.1. Istota, zarys historyczny i uwarunkowania polityki fiskalnej... 12 1.2. Obszary

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk

WIEDZA. ma rozszerzoną wiedzę interdyscyplinarną z zakresu nauk społecznych, szczególnie nauk o bezpieczeństwie i ich miejscu w systemie nauk Efekty kształcenia dla kierunku Bezpieczeństwo wewnętrzne Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych Profil kształcenia: ogólno-akademicki

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

instytucji edukacyjnych

instytucji edukacyjnych Turnieje z wykorzystaniem elektronicznych symulatorów dla WINDOWS i ANDROID jako marketingowe narzędzia instytucji edukacyjnych Michel Muszynski Management Business Applied Francja Wprowadzenie Reklamowanie

Bardziej szczegółowo

o współpracy rozwojowej 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

o współpracy rozwojowej 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 16 września 2011 r. o współpracy rozwojowej 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1386, z 2013 r. poz. 1283. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1.

Bardziej szczegółowo

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać

Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Otwieramy firmę żeby więcej zarabiać Mężczyzna, w wieku do 40 lat, wykształcony, chcący osiągać wyższe zarobki i być niezależny taki portret startującego polskiego przedsiębiorcy można nakreślić analizując

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-5 - 69, 628-7 - 04 69-46 - 92, 625-76 - 2 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-50 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Przyswojenie przez studentów podstawowych pojęć z C2. Przekazanie studentom wiedzy i zasad, dotyczących podstawowych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2010 BS/109/2010 ZWIĄZKI ZAWODOWE I NARUSZENIA PRAW PRACOWNICZYCH

Warszawa, sierpień 2010 BS/109/2010 ZWIĄZKI ZAWODOWE I NARUSZENIA PRAW PRACOWNICZYCH Warszawa, sierpień 2010 BS/109/2010 ZWIĄZKI ZAWODOWE I NARUSZENIA PRAW PRACOWNICZYCH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Opis kierunkowych efektów kształcenia

Opis kierunkowych efektów kształcenia Efekty kształcenia na kierunku Opis kierunkowych efektów kształcenia Odniesienie efektów kształcenia do obszaru wiedzy Filozofia bezpieczeństwa (W, Ćw, S, B) Geografia bezpieczeństwa (W, Ćw, S, B) Historia

Bardziej szczegółowo

3 największe błędy inwestorów, które uniemożliwiają osiągnięcie sukcesu na giełdzie

3 największe błędy inwestorów, które uniemożliwiają osiągnięcie sukcesu na giełdzie 3 największe błędy inwestorów, które uniemożliwiają osiągnięcie sukcesu na giełdzie Autor: Robert Kajzer Spis treści Wstęp... 3 Panuj nad własnymi emocjami... 4 Jak jednak nauczyć się panowania nad emocjami?...

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Makroekonomia w XX wieku

Historia ekonomii. Mgr Robert Mróz. Makroekonomia w XX wieku Historia ekonomii Mgr Robert Mróz Makroekonomia w XX wieku 17.01.2017 Keynes To od jego Ogólnej teorii możemy mówić o nowoczesnej makroekonomii Sprzeciw wobec twierdzenia poprzednich ekonomistów, że rynki

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU

5/19/2015 PODSTAWOWE DEFINICJE TEORIE MEDIÓW ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU dr Agnieszka Kacprzak PODSTAWOWE DEFINICJE ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU formy komunikacji, które mają za zadanie dotrzeć do masowego odbiorcy (np. telewizja, gazety, czasopisma, radio,

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność a konkurencyjność firmy

Innowacyjność a konkurencyjność firmy 3.3.3 Innowacyjność a konkurencyjność firmy A co jeśli nie startup? Zacznijmy od tego, że interes rozkręcony z pasji to jeden z najtrwalszych rodzajów przedsiębiorstw. Dlaczego? Po pierwsze angażując się

Bardziej szczegółowo

TEST TKK TWÓJ KAPITAŁ KARIERY

TEST TKK TWÓJ KAPITAŁ KARIERY 0 Rozpoznawanie predyspozycji zawodowych i zainteresowań - życiowym drogowskazem dla młodzieży TEST TKK TWÓJ KAPITAŁ KARIERY KLASA III 1 Zestaw testów powstał w wyniku realizacji projektu: Rozpoznawanie

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka 1 SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Współczesne społeczeństwo jest społeczeństwem organizacji formalnych, czyli dużymi grupami wtórnymi utworzonymi z myślą o

Bardziej szczegółowo

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności

Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Immanuel Kant: Fragmenty dzieł Uzasadnienie metafizyki moralności Rozdział II Pojęcie każdej istoty rozumnej, która dzięki wszystkim maksymom swej woli musi się uważać za powszechnie prawodawczą, by z

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO EKONOMII. Jerzy Wilkin. Wydział Nauk Ekonomicznych UW. Wykład 1. J.Wilkin - EKONOMIA

WSTĘP DO EKONOMII. Jerzy Wilkin. Wydział Nauk Ekonomicznych UW. Wykład 1. J.Wilkin - EKONOMIA WSTĘP DO EKONOMII Jerzy Wilkin Wydział Nauk Ekonomicznych UW Wykład 1 Podstawowe informacje o wykładzie Zajęcia odbywają się tylko w formie wykładu; ważne jest nabywanie umiejętności słuchania, rozumienia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Pakiet Przedsiębiorca abonamentowe usługi wsparcia biznesu. Oszczędzamy czas i pieniądze Przedsiębiorców

Pakiet Przedsiębiorca abonamentowe usługi wsparcia biznesu. Oszczędzamy czas i pieniądze Przedsiębiorców Pakiet Przedsiębiorca abonamentowe usługi wsparcia biznesu Planowanie sukcesji to system zabezpieczeń prawnych i finansowych, którego celem jest zminimalizowanie ryzyk i zagrożeń związanych ze śmiercią

Bardziej szczegółowo