BIELSKO BIAŁA, WRZESIEŃ 2012 ROK

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIELSKO BIAŁA, WRZESIEŃ 2012 ROK"

Transkrypt

1 Strategia tworzenia i rozwoju klastra w ramach projektu Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska Białej Dokument przygotowany przez zespół PROFIT PARTNERS Sp. J. Magdalena Lubowiecka, Mariusz Polański BIELSKO BIAŁA, WRZESIEŃ 2012 ROK

2 SPIS TREŚCI 1 Wstęp Trendy w turystyce krajowej i zagranicznej Potencjał turystyczny Bielska-Białej Charakterystyka projektu dofinansowanego ze środków RPO WSL Misja, wizja i cele bielskiej inicjatywy klastrowej Badania ankietowe raport diagnostyczny potencjału i obszarów problemowych Uczestnicy klastra Potencjał i zasoby Uwarunkowania rozwoju w branży okołoturystycznej w Bielsku Białej Oczekiwania wobec klastra problemy i potrzeby Funkcjonalne obszary do realizacji działań klastra Zarządzanie Marketing i PR Zasoby ludzkie Technologia Finanse Internacjonalizacja Propozycje programów turystycznych produkty inicjatywy klastrowej Istota strategii innowacji w turystyce Korzyści współpracy w ramach klastra Monitoring strategii Bibliografia

3 SPIS TABEL Tabela 1. Przyjazdy cudzoziemców do Polski... 8 Tabela 2. Zidentyfikowane najważniejsze problemy stanu istniejącego Tabela 3. Narzędzia komunikacji wewnętrznej w ramach klastra i systemy informacyjnoinformatyczne SPIS WYKRESÓW FINANSOWYCH Wykres 1. Cele podróży na świecie... 6 Wykres 2. Cele podróży krajowych długoterminowych... 9 Wykres 3. Cele podróży krajowych krótkoterminowych...10 Wykres 4. Doświadczenie respondentów na rynku branżowym na podstawie terminu rozpoczęcia działalności...34 Wykres 5. Zestawienie podmiotów/firm klastra wg sekcji rejestru PKD...36 Wykres 6. Zestawienie podmiotów/firm klastra wg definicji MŚP...37 Wykres 7. Potrzeby szkoleniowe...39 Wykres 8. Czy struktura organizacyjna firmy/instytucji wymaga reorganizacji?...41 Wykres 9. Ocena własnych zasobów...42 Wykres 10. Wyposażenie cyfrowe uczestników klastra - komputery...44 Wykres 11. Samoocena sytuacji finansowej uczestników klastra

4 1 Wstęp Strategia (z grec. dowództwo) jest stale odbywającym się procesem przygotowywania i prowadzenia działań zmierzającym do realizacji pożądanego celu przy uwzględnieniu istniejących warunków, określonego miejsca i czasu. Strategia rozwoju jest sposobem, w jakim podmiot zamierza realizować misję i cele strategiczne, pokazuje kierunek i obszar działania tego podmiotu. Tym samym dokument prezentujący strategię musi być dokumentem otwartym, dynamicznym i aktywnie reagującym na zmieniające się uwarunkowania funkcjonowania podmiotu. Powinien on odzwierciedlać aktualne możliwości i oczekiwania, biorąc pod uwagę zasoby materialne i niematerialne możliwe do zaangażowania w działania na rzecz realizacji strategii, a także plany i wizje zdefiniowane do realizacji, ścieżki osiągnięcia zamierzonych efektów oraz wachlarz dostępnych narzędzi realizacyjnych. W początkowej fazie budowy niniejszej strategii, w badaniu ankietowym przeprowadzonej na grupie 33 uczestników klastra Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań, zgromadzone zostały informacje nt. samych klastrowiczów (potencjał osobowy, materialny, zakres działania, możliwości finansowe, it.), jak i na temat ich oczekiwań i potrzeb. Badanie realizowane było metodą ankietową, poprzez bezpośredni zestandaryzowany wywiad kwestionariuszowy. Stało się ono podstawą do wypracowania zagadnień warsztatowych i zapisów niniejszej strategii. W dokumencie określono atrakcyjność Bielska-Białej pod względem turystycznym. Nakreślono profil turystów potencjalnie zainteresowanych pakietem turystycznym. Opisano misję, wizje i cele Inicjatywy Klastrowej oraz przedstawiono propozycje programów turystycznych. Zaprezentowane zostały kluczowe dla działalności Inicjatywy Klastrowej elementy jej funkcjonowania: zarządzanie, marketing i PR, zasoby ludzkie, technologia, finanse, internacjonalizacja. 4

5 Przygotowana strategia jest jednym z elementów projektu, który uzyskał dofinansowanie ze środków RPO WSL na lata w ramach Działania 1.3. Transfer technologii i innowacji, w efekcie realizacji którego powołana została do życia Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska Białej. W związku z tym zawarte w niniejszej strategii cele i działania są zbieżne i komplementarne do celów i zadań zawartych w zapisach projektu unijnego, którego realizację przewidziano na lata Po zakończeniu projektu Inicjatywa Klastrowa, w celu zachowania trwałości projektu, przekształcona zostanie w Lokalną Organizację Turystyczną, dla której rekomenduje się przygotowanie nowej strategii rozwoju w oparciu o przyszłe uwarunkowania administracyjne, organizacyjne, ekonomiczne i finansowe. 5

6 2 Trendy w turystyce krajowej i zagranicznej Turystyka stanowi jedną z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki na świecie. Mimo globalnego kryzysu gospodarczego branża turystyczna się rozwija. Światowa Organizacja Turystyki szacuje, że w 2012 roku padnie rekord dotyczący wyjazdów w celach turystycznych i ze swoich państw wyjedzie ok. miliarda ludzi. Byłoby to aż o 10 milionów turystów więcej niż w 2011 roku, o około 61 milionów więcej niż w roku 2010 i aż o 40 razy więcej niż w 1950 roku. Największy wzrost ruchu turystycznego notuje region Azji i Pacyfiku o ponad 8 %. Dynamikę obserwuje się również w Europie, która nadal jest najczęściej odwiedzaną częścią świata (wzrost o 4%), a zwłaszcza Europa Środkowo-Wschodnia (wzrost o 7 %). Wg najnowszego raportu Travel&Tourism Competitiveness Report 2011, polska turystyka znajduje się na 49 miejscu wśród 139 krajów świata. Analizując dane dotyczące turystyki światowej pod kątem celów podróży, to 51 % stanowią wyjazdy turystyczno-wypoczynkowe, pozostałe tematy wyjazdów przedstawia wykres. Wykres 1. Cele podróży na świecie turystyczno-wypoczynkowy odwiedziny u krewnych i znajomych, religia,pielgrzymki zawodowy i biznesowy inny 15% 7% 51% 27% Źródło: UNWTO Tourism Highlights, 2011 Edition Światowa Organizacja Turystyki (UNWTO) prognozuje, iż w najbliższych latach kluczową rolę odegrają takie specjalizacje, czy segmenty rynkowe jak: A. Słońce i plaża czyli rozwój dalekich podróży rekreacyjnych lub podróży kombinowanych, tj. kompilacja np. wyjazdy biznesowe połączone ze 6

7 zwiedzaniem lub wypoczynkiem lub pobyty w kilku krajach łącząc różne środki transportu; B. Wyjazdy sportowo-rekreacyjne wyjazdy profilowane, np. na narty w zimie; C. Przygoda motyw poszukiwania nowych typów wyjazdów dzięki popularności programów typu National Geographic; D. Turystyka przyrodnicza powrót do natury, ciekawość świata, pobyty na łonie natury; E. Turystyka kulturalna wyjazdy typowo kulturalne na koncerty, spektakle, festiwale, wystawy i wszelkiego rodzaju wydarzenia kulturalne; F. Turystyka miejska krótkie wyjazdy, najczęściej weekendowe typu clubbing, city break segment klienta młodszego (wędrówki po klubach, dyskotekach, barach); G. Turystyka na obszarach wiejskich spokojny wypoczynek, czasami połączony z agroturystyką; H. Rejsy pasażerskie szacuje się, iż nastąpi wzrost popytu na usługi komfortowych statków pasażerskich; I. Pobyty w parkach tematycznych segment szczególnie istotny dla wyjazdów rodzinnych, dodatkowo edukujący dzieci i młodzież; J. Turystyka kongresowa rozwój branży targowej napędzi klientów na ten rodzaj turystyki, czyli konferencje, targi, spotkania branżowe, itp.; K. Wyjazdy po zdrowie i dobre samopoczucie wyjazdy do klinik na leczenie, rehabilitację, SPA, itp. Zgodnie z zapisami raportu Future Traveller Tribes 2020, rozwój podróży i turystyki wyznaczać będą następujące trendy: wzrost liczby ludności świata do 8 mld w 2025 roku, wzrost globalnych migracji wg ONZ liczba imigrantów przekracza obecnie 180 mln, globalizacja biznesu globalna gospodarka, globalizacja podróży i turystyki, wpływ tanich linii lotniczych na zachowanie konsumenta, rosnący poziom zamożności wzrost w usługach turystycznych wynika w głównej mierze z rosnącej zamożności konsumentów, którzy po zaspokojeniu potrzeb materialnych mogą większą uwagę skupić na formę przyjemnego spędzania czasu, rozwój technologii zmniejszą się koszty podróży. W nadchodzących latach Polska będzie musiała bardzo mocno konkurować z ofertą innych krajów europejskich. Przewidywania na najbliższe lat mówią, iż wzrost 7

8 ruchu turystycznego będzie oscylował około 4 % rocznie. Nowa oferta będzie musiała reagować na trendy, które zmierzają do skracania czasu wyjazdu przy jednoczesnym bardzo intensywnym programie z rozbudowanymi usługami dodatkowymi oraz atrakcjami okołoturystycznymi. W 2011 roku granice Polski przekroczyło około 60,7 mln cudzoziemców (o 4 % więcej niż w 2010 r.). Przyjazdów turystów, według oszacowań Instytutu Turystyki, było w tym czasie około 13,35 mln (wzrost o 7 %) rok Tabela 1. Przyjazdy cudzoziemców do Polski Przyjazdy ogółem (tys.) Zmiana (%) Przyjazdy turystów (tys.) Zmiana (%)2 Ogółem % % 27 krajów Unii Europejskiej w tym: % % Niemcy % % Włochy % 285 8% Francja 280 8% 240 7% Szwecja 185-5% 160 7% Pozostałe kraje UE % % Nowa UE % % w tym: Czeska Republika % % Słowacja % 100 5% Łotwa 360 3% % Pozostałe kraje UE % % Sąsiedzi spoza Schengen % % Ukraina % % Białoruś % % Rosja % % Ważne zamorskie 495 1% 475 3% USA 270 2% 250 4% Reszta świata 835 2% 805 2% Źródło: badania i oszacowania Instytutu Turystyki Struktura celów pobytu w ostatnich latach nie uległa większym zmianom, ale pewne segmenty rynku zwiększyły się w większym stopniu niż pozostałe. Dominujący segment podróży służbowych wzrósł z około 3,1 mln przyjazdów do 3,5 mln, zwiększając przewagę nad typowo turystyczno-wypoczynkowym (wzrost z 2,4 mln do 2,75 mln). Jeśli doliczymy odwiedziny w miejscu pochodzenia, segment prywatnych przyjazdów turystycznych można oszacować na około 3,1 mln. Odwiedziny u krewnych lub 8

9 znajomych wzrosły z 2,25 mln do 2,55 mln. Wzrosły też rozmiary turystyki zakupowej (z 1,3 mln do 1,5 mln). Jedynie liczba przejazdów tranzytowych zmalała: z 1,2 do 0,95 mln. Pozostałe cele pobytu: zdrowotne, szkoleniowe, podjęcie dorywczej pracy, sprawy religijne występują bardzo rzadko. Warto zauważyć wzrost liczby przyjazdów zdrowotnych (z 400 do 600 tys.). Według szacunków Instytutu Turystyki, w pierwszych trzech kwartałach 2011 roku Polacy wzięli udział w 24,1 mln krajowych podróży turystycznych, czyli o 10 % mniej niż w pierwszych trzech kwartałach 2010 roku. Obserwujemy większy spadek liczby podróży długookresowych (o 12 %) niż krótkookresowych (o 8 %). W pierwszych trzech kwartałach 2011 roku, Polacy uczestniczący w podróżach na 5 i więcej dni wyjeżdżali na krótszy okres niż w poprzednim roku, wyjeżdżający na 2-4 dni na podobny. W 2010 roku poziom uczestnictwa mieszkańców Polski w wieku 15 i więcej lat w podróżach krajowych był o dwa punkty procentowe niższy niż w 2009 roku. Złożył się na to znaczny spadek uczestnictwa w krajowych wyjazdach długookresowych (na 5 i więcej dni) oraz niewielki wzrost uczestnictwa w krajowych wyjazdach krótkookresowych (na 2-4 dni). W 2010 roku Polacy wzięli udział w 33,9 mln krajowych podróży turystycznych (o 10 % więcej niż w 2009 roku); prawie 40 % stanowiły długookresowe, a ponad 60 % - krótkookresowe. Osoby uczestniczące w podróżach na 5 i więcej dni wyjeżdżały na dłużej niż rok wcześniej. Wykres 2. Cele podróży krajowych długoterminowych 2011 Inny Religijny 2010 Zdrowotny Służbowy Odwiedziny u krewnych, znajomych Turystycznowypoczynkowy 0% 20% 40% 60% 80% Źródło: badania Instytutu Turystyki dane za 3 kwartały każdego roku 9

10 Wykres 3. Cele podróży krajowych krótkoterminowych 60% 50% 40% 30% 20% 10% Turystyczno-wypoczynkowy Odwiedziny u krewnych, znajomych Służbowy Zdrowotny Religijny Inny 0% Źródło: badania Instytutu Turystyki dane za 3 kwartały każdego roku Według wstępnych oszacowań Instytutu Turystyki w pierwszym kwartale 2012 roku było: 14,4 mln przyjazdów cudzoziemców (o 6 % więcej niż w pierwszym kwartale 2011 r.), liczbę przyjazdów turystów w tym czasie szacujemy na blisko 3 mln (o 12 % więcej). Według danych GUS w pierwszym kwartale 2012 roku: z obiektów zakwaterowania zbiorowego skorzystało blisko 800 tys. turystów zagranicznych - o 13,9 % więcej niż w 1 kw roku, liczba udzielonych noclegów wzrosła o 12,6 %. 10

11 3 Potencjał turystyczny Bielska-Białej Potencjał turystyczny Miasta Bielska-Białej jest ogromny. Jednak należy zastanowić się nad tym, która jego część ma największe znaczenie dla osiągnięcia wizji rozwoju i celów wyznaczonych w poniższej strategii rozwoju klastrowej inicjatywy turystycznej Bielska-Białej. Nie sposób jednak nie rozpocząć rozdziału o potencjale turystycznym Bielska-Białej od opisu jego położenia. W Bielsku-Białej krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne - drogowe i kolejowe; stąd jest równie blisko do Warszawy jak i do Wiednia oraz Budapesztu. Przez Miasto prowadzą krajowe i międzynarodowe drogi do przejść granicznych z Czechami w Cieszynie (największe przejście towarowo osobowe na południu Polski) i Słowacją w Zwardoniu. W Mieście znajduje się lotnisko sportowe, przystosowane do przyjmowania małych samolotów. Duże porty powietrzne - w Krakowie, Katowicach i Ostrawie - znajdują się w odległości, którą można pokonać godzinną jazdą samochodem. Niebagatelną sprawą również jeżeli chodzi o położenie jest fakt, iż Miasto Bielsko-Biała jest niekoronowaną stolicą Podbeskidzia i liderem Subregionu Południowego Województwa Śląskiego obejmującego swym zasięgiem, oprócz miasta Bielska-Białej, powiaty bielski, cieszyński i żywiecki. Zakładając w przyszłości poszerzenie oddziaływania bielskiego klastra turystycznego na obszar całego Subregionu niezwykle istotne jest to, że obszar całego Subregionu Południowego jest turystycznie bardzo dobrze rozwinięty. W Bielsku-Białej informację turystyczną można uzyskać w: - Miejskim Centrum Informacji Turystycznej przy Placu Ratuszowym; - punktach informacji turystycznej na terenie miasta (4 info kioski, Oddział PTTK przy ul. Wzgórze, hotele). Na obszarze Miasta znajdują się cztery punkty Systemu Informacji Turystycznej Bielska-Białej i powiatu bielskiego (SiTBB, tzw. info kiosków), rozlokowanych w najważniejszych punktach miasta. Na pl. Ratuszowym i pl. Wojska Polskiego znajdują się punkty darmowego dostępu do internetu (Hotspot). Istnieje również Miejski System Informacji system lokalnego oznakowania, którego elementami są tablice z nazwami ulic i numerami budynków, a także dwujęzyczne kierunkowskazy do najważniejszych obiektów, podświetlane mapy i moduły. 11

12 POTENCJAŁ W NATURZE; W krajobrazie Miasta i okolic dominują karpackie pasma Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego, które wchodzą w skład Beskidów Zachodnich. Wielką zaletą Bielska- Białej jest bezpośrednia bliskość gór. W granicach administracyjnych Miasta znajduje się 17 szczytów górskich: Cuberniok, Dębowiec, Górna Równia, Klimczok, Kołowrót, Kopany, Kozia Góra, Łysa Góra, Mokry Groń, Palenica, Pod Błatnią, Przykra, Równia, Stołów, Szyndzielnia, Trzy Kopce, Wysokie. Na Dębowcu (686 m n.p.m.) znajduje się najstarsze zachowane beskidzkie schronisko, założone w 1895 roku w dawnej leśniczówce książąt Sułkowskich. Nad miastem góruje Szyndzielnia (1026 m n.p.m.), gdzie wybudowano w 1897 r. schronisko turystyczne i gdzie można się dostać linową kolejką gondolową (zbudowaną w 1953 r.). Góra Klimczok (1117 m n.p.m.) najwyższy punkt Miasta wznosi się nieopodal Szyndzielni. Warto wspomnieć też o Koziej Górze (686 m n.p.m.), gdzie znajduje się schronisko Stefanka. We wschodniej części miasta położona jest Magurka (909 m n.p.m.; schronisko z 1913 r.) oraz Czupel (933 m n.p.n). Z obydwu szczytów roztacza się piękny widok na Beskid Śląski, Kotlinę Żywiecką i Jezioro Międzybrodzkie. Turystyczne znaczenie ma także, ze względów przyrodniczych dolina rzeki Wapienicy. W 1990 r. w dolinie powstał park ekologiczny (zespół przyrodniczo krajobrazowy) Dolina Wapienicy. Najbardziej wartościowy przyrodniczo jest fragment będący północnym zboczem Trzech Kopców, gdzie utworzono leśny rezerwat przyrody Stok Szyndzielni. Natomiast na południowo-zachodnich stokach Stołowa znajduje się Jaskinia w Stołowie, której korytarze liczą 21 m. W 2003 r. na stokach Stołowa odkryto również wejście do 12

13 Jaskini Głębokiej w Stołowie. Odkrycie tej jaskini zostało uznane za jedno z największych osiągnięć speleologicznych ostatnich lat w Polsce. Z długością 554 m i głębokością 25 m jest jedną z największych jaskiń polskich Karpat fliszowych. Kilka mniejszych jaskiń znajduje się także w rejonie Klimczoka. Tereny zieleni miejskiej zajmują w Bielsku-Białej 272,6 ha, a tereny leśne około 2500 ha, stanowiąc odpowiednio ok. 2,21 % oraz 20 % ogólnej powierzchni miasta. Daje to w przeliczeniu na jednego mieszkańca 152 m² powierzchni terenów zielonych. Zieleń urządzoną na terenie Miasta stanowią przede wszystkim chronione zabytkowe założenia zieleni parkowej, cmentarnej i przykościelnej oraz zieleńce, parki, skwery i bulwary ogólnodostępne o charakterze rekreacyjnym i estetycznym: Park Słowackiego na Dolnym Przedmieściu między ulicami Słowackiego, a Chopina, w sąsiedztwie Bielskiego Centrum Kultury, Błonia, Park Włókniarzy na Żywieckim Przedmieściu między ulicą Partyzantów, a rzeką Białą, Park nad rzeką Białą między rzeką Białą a ratuszem, Bulwary Straceńskie na Leszczynach, wzdłuż ulicy Górskiej; park usytuowany wzdłuż potoku Straconka jest bardzo popularnym wśród bielszczan miejscem wypoczynku i rekreacji, Park Strzygowskiego wzdłuż ul. Partyzantów (za ul. Bora-Komorowskiego), na tzw. Stawach, Park Rosta między Obszarami a Kępą Hałcnowską (w rejonie ul. Niepodległości), Park Wypoczynku Niedzielnego w Wapienicy, w rejonie ulic Jaworzańskiej, Telimeny i Tadeusza, w sąsiedztwie stadionu LKS Zapora Wapienica. Udział obszarów chronionych w powierzchni Bielska-Białej wynosi 35,8 %. Daje to Miastu trzecie, po Koszalinie i Kielcach, miejsce w Polsce. Większość terenów górskich w granicach Bielska-Białej leży w obrębie dwóch parków krajobrazowych: Parku Krajobrazowego Beskidu Małego i Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego. W granicach administracyjnych Miasta znajdują się cztery zespoły przyrodniczo-krajobrazowe: Dolina Wapienicy - jest pierwszym w Polsce miejscem, gdzie wprowadzono w życie ideę parku ekologicznego, czyli połączenia ochrony przyrody z edukacją ekologiczną opartą na jej bezpośrednim doświadczaniu i zaangażowaniu społecznym na jej rzecz; celem parku ekologicznego jest stworzenie warunków dla swobodnego rozwoju istniejących tam biocenoz, ale także umożliwienie obserwacji procesów przyrodniczych w miejscach, w których nie zakłóca to ich przebiegu; 13

14 cały obszar Doliny Wapienicy wchodzi również w skład Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego, Cygański Las - Las w południowej części Bielska-Białej, w dzielnicach Olszówka i Mikuszowice, na stokach Kołowrotu, Koziej Góry, Równi i Górnej Równi w Beskidzie Śląskim, Sarni Stok - zespół przyrodniczo - krajobrazowy położony na terenie Miasta Bielsko-Biała w dzielnicy Stare Bielsko na zboczu wzgórza Trzy Lipki, Gościnna Dolina Obszar cenny przyrodniczo znajdujący się na terenie Miasta Bielska-Białej, w dzielnicy Olszówka. Ponadto Bielsko-Biała dysponuje licznymi obszarami nadbrzeżnymi rzek i potoków, które planuje się zagospodarować na cele turystyczne i rekreacyjne (przykładowo rzeka Biała, potok Wapienica). POTENCJAŁ W TRADYCJI Bielsko-Biała to miasto powstałe z połączenia dwóch grodów. Starsze Bielsko prawa miejskie otrzymało w XIII wieku. Młodsza Biała została miastem dopiero w 1723 r. Oba położone na przeciwnych brzegach rzeki Białej słynęły przede wszystkim z wyrobu wysokiej jakości tkanin wełnianych. Znak bielskich sukien BS znany był w całej Europie. W XIX wieku Bielsko i Biała były trzecim, co do wielkości ośrodkiem przemysłu włókienniczego monarchii austro - węgierskiej. Pod koniec XIX wieku w Bielsku i Białej było 150 fabryk włókienniczych, maszynowych i metalowych. Przez wieki oba miasta rozwijały się niezależnie. Bielsko należało do Śląska, ale już w XIV wieku znalazło się w granicach Czech, a w XVI wieku Austrii. Biała miasto małopolskie leżało w Polsce, a po pierwszym rozbiorze w 1772 r. zostało zagarnięte przez Austrię. W 1918 r. oba miasta znalazły się w odrodzonej Polsce, ale ich administracyjne połączenie nastąpiło w roku Muzeum Techniki i Włókiennictwa znajdujące się w starej fabryce sukna Büttnerów zbudowanej w 1868 r. Dom Tkacza - Dom Tkacza to oryginalny przykład dawnego drewnianego budownictwa miejskiego nie tylko na terenie naszego Miasta, ale i w skali ogólnokrajowej. Jest to jedyna w swoim rodzaju próba zobrazowania pracy rzemieślnika miejskiego, w pełni ukształtowanego przez mocną organizację cechową. Na przestrzeni lat Bielsko Biała nazywano Małym Wiedniem, a potem Małym Berlinem. W okresie rozbiorów Polski, Bielsko i Biała należały do zaboru austriackiego, 14

15 co miało wpływ na architekturę miast. Z powodu podobieństwa wielkomiejskiej zabudowy do pięknej architektury stolicy Austrii miasto dumnie zwane było "Małym Wiedniem". Architekturę miasta wzbogacały w tym czasie kościoły katolickie, protestanckie oraz synagogi. Przedwojenna społeczność miasta była barwną mozaiką ludności polskiej, niemieckiej, czeskiej, węgierskiej oraz żydowskiej. Szczególnie liczni byli obok Polaków mieszkańcy pochodzenia niemieckiego, co zaowocowało znaczącą obecnością języka niemieckiego w codziennym życiu miasta. Stąd inny europejski przydomek Bielska- Białej: Mały Berlin. Zabudowania kojarzone z metropolią habsburską oraz piękne secesyjne kamieniczki nie uległy zniszczeniu w czasie wojny, dzięki czemu na terenie miasta Bielska Białej znajduje się wiele historycznych i zabytkowych obiektów, godnych zwiedzenia i poznania, w tym m. in.: Bielski rynek - od XVI wieku po XIX stulecie stanowił centrum administracyjne i gospodarcze miasta. Wytyczony na planie prostokąta, stanowił najważniejszy plac miejski. Przy nim na wąskich działkach zlokalizowane były pierwotnie drewniane budynki mieszkalne, za którymi mieściła się zabudowa gospodarcza stajnie, warsztaty itp. Obecną zabudowę rynku tworzą jedno lub dwupiętrowe kamienice z fasadami barokowo klasycystycznymi oraz nowszymi neobarokowymi i secesyjnymi z przełomu XIX i XX wieku. Rynek stanowił największą przestrzeń handlową miasta. Funkcję tę pełnił do końca lat 40-tych XX-wieku. W latach bielski rynek został, dzięki środkom z EFRR, poddany rewitalizacji. W trakcie prowadzonych na rynku badań archeologicznych udało się odkryć i udostępnić turystom: fundamenty budynku z XVII lub XVIII wieku interpretowanego jako budynek wagi miejskiej, studni z kamienną cembrowiną z XVII wieku oraz drewnianego zbiornika wodnego z XVI wieku. Odsłonięto też pozostałości podziemnej części z XVIII/XIX wiecznego rezerwuaru wodnego z charakterystyczną figurą Neptuna oraz pozostałości dawnego, drewnianego wodociągu miejskiego z XVI i XVIII wieku. Na zrewitalizowanym rynku została również umieszczona figura św. Jana Nepomucena; Ratusz - obecnie siedziba władz miejskich, został wybudowany, w stylu neorenesansowym, w latach ; Zamek Sułkowskich, wzniesiony przez księcia cieszyńskiego Przemysława I Noszaka, na miejscu drewnianego gródka, w II połowie XIV. Na skutek pożarów był kilkakrotnie przebudowywany. Ostateczną, eklektyczną formę nawiązującą do romanizmu, gotyku i renesansu otrzymał w latach Był własnością Piastów Cieszyńskich, Węgierskich, Sunneghów i Książąt Sułkowskich (do 1945 r.); obecnie jest siedzibą Muzeum Okręgowego; 15

16 Katedra św. Mikołaja wzniesiona w w stylu gotyckim, na początku XX wieku gruntownie przebudowana. Wysoka wieża (61 m), zwieńczona kilkoma kondygnacjami widokowych loggii jest charakterystyczną budowlą Miasta; Teatr Polski wzniesiony w latach Budynek jest wzorowany na architekturze teatrów Wiednia i Budapesztu; Dworzec PKP wpisujący się w Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. POTENCJAŁ W KULTURZE Życie kulturalne w Bielsku-Białej jest ciekawe i bogate. Działają tutaj ośrodki kultury, zespoły folklorystyczne i chóry, muzea, kina, teatry oraz bardzo liczne galerie, które są w swej działalności symbolem Miasta. Mocnym potencjałem turystycznym w obszarze kultury są organizowane w Mieście imprezy, oto najważniejsze z nich: Bielska Zadymka Jazzowa - organizowany na przełomie stycznia i lutego festiwal jazzowy, w którym udział biorą gwiazdy krajowego i światowego jazzu; jedną z atrakcji jest finałowy nocny koncert w schronisku na Szyndzielni, Muzyka na Zamku - raz w miesiącu, w poniedziałki odbywają się w salach bielskiego zamku cykliczne koncerty kameralne, Przegląd Teatralny Laureatów Złotych Masek - marcowa impreza, której celem jest zaznaczenie obecności Teatru Polskiego na mapie kulturalnej województwa i przybliżenie bielskiej publiczności spektakli scen śląsko małopolskich, Międzynarodowy Festiwal Muzyki Sakralnej "Sacrum in Musica", Międzynarodowy Festiwal Sztuki Lalkarskiej - jeden z najważniejszych i najbardziej prestiżowych festiwali lalkarskich na świecie, organizowany przez Teatr Lalek BANIALUKA, Dni Bielska-Białej - organizowane w czerwcu święto Miasta, podczas którego występują gwiazdy sceny muzycznej i kabaretowej, Festiwal Miast Partnerskich "Poznajmy się" - szereg czerwcowych imprez kulturalnych z udziałem miast partnerskich Bielska-Białej, mających na celu zaprezentowanie kultury i promocję zaprzyjaźnionych miast, Średniowieczny Jarmark Świętojański - festyn nawiązujący do tradycji średniowiecznego jarmarku świętojańskiego, odbywający się na Bielskim Rynku oraz w sąsiedztwie zamku Sułkowskich, Święto Ulicy 11 Listopada przez dwa dni główny bielski deptak zamienia się w taki, jakim był w XIX w.; towarzyszy temu Jarmark Galicyjski, koncerty, wystawy itp., 16

17 Festiwal Filmowy "Kino Niezależne Filmowa Góra" - festiwal kina niezależnego, organizowany w czasie wakacji w sześciu miastach Polski, m.in. w Tarnowie, Bielsku-Białej i Zielonej Górze (scena główna) oraz w Edynburgu i Berlinie, Festiwal "Kultura Rytmu" - parada i koncerty z udziałem zespołów z całego świata; odbywa się na początku lipca, "Operacja Południe" - największa w Polsce parada skupiająca kolekcjonerów i miłośników pojazdów militarnych, Tydzień Kultury Beskidzkiej - największa impreza folklorystyczna w Polsce organizowana w kilku beskidzkich miejscowościach; w Bielsku-Białej odbywają się pokazy zespołów zagranicznych, Międzynarodowy Beskidzki Rajd Pojazdów Zabytkowych - impreza organizowana przez Automobilklub Beskidzki, gromadząca miłośników starych samochodów, Pożegnanie Lata - cykl plenerowych koncertów odbywających się pod koniec sierpnia, Festiwal Muzyki Organowej - wrześniowy festiwal, który promuje twórczość i piękno muzyki organowej, Festiwal Kompozytorów Polskich - jedyny w kraju festiwal poświęcony w całości muzyce kompozytorów polskich, Foto Art Festiwal - międzynarodowy przegląd fotografii polskiej i światowej - forum wymiany myśli i obrazu w formie fotografii, Biennale Malarstwa Bielska Jesień" - jeden z najważniejszych i najstarszych konkursów poświęconych malarstwu współczesnemu, Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej - stworzona i prowadzona przez Tomasza Stańkę, jest jednym z ważniejszych festiwali w tej dziedzinie w Polsce. W ramach infrastruktury kulturalnej potencjał jest następujący: I. KINA Helios (dawny Kinoplex) siedmiosalowy multipleks, znajdujący się w Galerii Sfera, posiada 1587 miejsc, Cinema City dziesięciosalowy multipleks, znajdujący się w Gemini Parku; posiada 1301 miejsc, Kino 5D Extreme - w Galerii Tesco, Studio studyjne kino działające przy Studiu Filmów Rysunkowych w Bielsku- Białej, Cinemaoff działa przy DKF Szpula; jego siedzibą jest Galeria Wzgórze; jest jedną ze scen festiwalu Kino Niezależne Filmowa Góra. 17

18 II. Strategia tworzenia i rozwoju klastra w ramach projektu TEATRY Teatr Polski założony w 1890 roku teatr dramatyczny, znajdujący się w zabytkowym gmachu, w centrum miasta na historycznym Dolnym Przedmieściu, przy ul. 1 Maja; gmach wzniesiony wg projektu wiedeńskiego architekta w stylu eklektycznym z przewagą neoklasycyzmu i neobaroku. Aktualnie teatr spory nacisk kładzie na najnowszą dramaturgię polską i środkowoeuropejską, a także spektakle o tematyce społecznej i historycznej. Ponadto Teatr Polski organizuje prelekcje, pokazy oraz spotkania dla mieszkańców Bielska-Białej; Teatr Lalek BANIALUKA - jest jednym z najstarszych teatrów lalek w Polsce i jednym z najbardziej znanych w kraju i na świecie. Założyli go w 1947 roku artyści plastycy Jerzy Zitzman i Zenobiusz Zwolski. Ze swoimi przedstawieniami teatr odwiedziła kilkadziesiąt krajów świata, wśród nich Japonię, Chile i Stany Zjednoczone. W BANIALUCE powstają duże przedstawienia teatralne, w wieloosobowej obsadzie aktorskiej, zaskakujące inscenizacyjnym rozmachem, bogactwem środków formalnych i wysmakowaną plastyką. Przyciągają zarówno publiczność młodszą jak i młodzież, dla której oferta repertuarowa BANIALUKI jest niezmiernie atrakcyjna. Od 1966 roku BANIALUKA jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatrów Lalek, jednego z najważniejszych przeglądów lalkarskich świata. III. STUDIO FILMÓW RYSUNKOWYCH Potencjałem Bielska-Białej w obszarze Tradycja jest również istnienie od 1948 r. Studia Filmów Rysunkowych. To właśnie tutaj powstały bajki o Bolku i Lolku, którzy od 1963 goszczą na polskich ekranach; dwaj bracia to bezsprzecznie najpopularniejsi bohaterowie polskiej animacji. W Bielsku również powstało 65 odcinków bajki o Reksiu, a także inne bajki znane dzieciom. IV. GALERIE W Bielsku-Białej znajduje się kilkanaście galerii, które niejednokrotnie oprócz eksponowania dzieł sztuki pełnią funkcję placówek kulturalnych. Najstarszą z bielskich galerii, a zarazem największą dziś, jest Galeria Bielska BWA, założona w 1975 r., usytuowana przy ul. 3 Maja (w miejscu dawnej synagogi); prezentuje sztukę współczesną, a także prowadzi działalność edukacyjną i jest organizatorem ogólnopolskiego konkursu malarstwa Bielska Jesień"; Przykładem galerii, będącej przede wszystkim placówką kulturalną, jest Galeria Wzgórze, założona w 1987 r. Mieści się w niej m. in. klub muzyczny i kino Cinemaoff; Duża liczba niewielkich galerii sztuki znajduje się na Starym Mieście. Są to: Akcent, Apollon, Ars Nova, Artwood, Galeria 27, Galeria Oli. Galeria ubioru i przedmiotu, Parawan. 18

19 Galerie sztuki działają również przy publicznych ośrodkach kultury: Galeria Środowisk Twórczych przy BCK, Galeria Regionalnego Ośrodka Kultury oraz Galeria Zamkowa Muzeum w Bielsku-Białej. Pozostałe bielskie galerie to Galeria Fotografii B&B, Fraktal w Sferze, Galeria Instrumentów, Pro Arte, Przy Jakubowej Studni, Time, akademicka Galeria 3-2-0, a także zlokalizowana na stacji kolejowej Bielsko-Biała Lipnik. Życie kulturalne, zarówno w aspekcie funkcjonujących instytucji kultury, jak i organizowanych znanych i lubianych imprez, w dużym stopniu wpływa na ocenę atrakcyjności turystycznej Miasta. POTENCJAŁ W NAUCE Bielszczanie charakteryzują się relatywnie wysokim (wynoszącym 13,7 %) wskaźnikiem udziału osób z wyższym wykształceniem w liczbie mieszkańców w wieku ponad 13 lat (dla województwa śląskiego odsetek ten sięga 8,9 %, dla kraju - 9,9 %). Wyższy od wojewódzkiego jest również odsetek osób z wykształceniem średnim (36,4 %), a co za tym idzie - mniejszy jest udział ludności posiadającej wykształcenie zasadnicze zawodowe i niższe lub nieposiadające żadnego wykształcenia 46,6 % przy wartości tego wskaźnika dla województwa sięgającej 53,9 %. W Bielsku-Białej funkcjonuje 8 uczelni wyższych kształcących ok. 12 tys. studentów. Największą uczelnią jest Akademia Techniczno - Humanistyczna jedyna publiczna szkoła wyższa na Podbeskidziu, w której studiuje ok osób. Obecnie w Akademii funkcjonuje pięć wydziałów kształcących na 18 kierunkach studiów. Prowadzone są studia I stopnia (licencjackie i inżynierskie), II stopnia (magisterskie) i III stopnia (doktoranckie) w trybie stacjonarnym (dziennym) i niestacjonarnym (wieczorowym lub zaocznym). POTENCJAŁ W PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Obecnie Bielsko-Biała jest jednym z najlepiej rozwijających się gospodarczo miast Polski oraz znaczącym centrum produkcyjno handlowo turystycznym na południu kraju. Położenie geograficzne, dobry klimat ekonomiczny oraz proinwestycyjna polityka władz miasta sprawiły, że w mieście zainwestowały wielkie, światowe koncerny. Do największych firm działających w mieście należy zaliczyć: Fiat Auto Poland S.A., Fiat Powertrain Polska Sp. z o.o., Fiat Powertrain Technologies Poland Sp. z o.o., Nemak Poland Sp. z o.o., Eaton Automotive Systems Sp. z o.o., Bulten Polska S.A., Adler Polska Sp. z o.o., Cooper-Standard Automotive Polska Sp. z o.o., GE Power Controls Sp. z o.o., 19

20 Electropoli-Galwanotechnika Sp. z o.o., Avio Polska Sp. z o.o., Hutchinson Poland Sp. z o.o., Philips Lighting Sp. z o.o., Proseat Sp. z o.o. i inne. Bielsko-Biała to również miasto, w którym znajduje się wiele centrów handlowych. Największe centrum handlowe w Mieście to Galeria Sfera, położona przy ul. Mostowej w miejscu dawnych fabryk włókienniczych. Jej powierzchnia wynosi m², przez co jest największym centrum handlowym województwa śląskiego. Drugą galerią handlową jest Sarni Stok ( m²), położony przy drodze wyjazdowej z Miasta w kierunku Katowic. We wrześniu 2008 r. otwarto przy ul. Warszawskiej Pasaż Tesco, a wiosną 2009 r. przy ul. Leszczyńskiej otwarto Gemini Park ( m²). W Bielsku-Białej znajduje się dziewięć hipermarketów: Tesco (w Pasażu Tesco), Real (w Gemini Parku), Piotr i Paweł (w Galerii Handlowej Sfera), Auchan i Kaufland oraz budowlane Castorama i Leroy Merlin. Poza wielkimi hipermarketami i centrami handlowymi w Bielsku-Białej znajduje się wiele supermarketów i mniejszych sklepów. Głównym pasażem handlowym Miasta jest ul. 11 Listopada. Największe sklepy przy deptaku to: DH Oscar, CH Biała oraz pasaż "Pod Orłem" (w dawnym hotelu "Pod Orłem"). W centrum Miasta, w rejonie rzeki Białej i Placu Wojska Polskiego znajdują się: SDH Klimczok (w latach 80 największy dom handlowy w Polsce, nadal prowadzony przez PSS Społem), DH Wokulski oraz kompleks Finex. Liczba podmiotów gospodarczych działających w końcu 2011 r. wynosiła sztuk. Największą liczbę podmiotów gospodarczych ze względu na wielkość liczby zatrudnionych stanowiły mikroprzedsiębiorstwa (do 9 osób) - 94,4 % wszystkich podmiotów gospodarczych. Sektor prywatny tworzyło 97,5 % podmiotów gospodarczych. O sile przedsiębiorczości mieszkańców Bielska-Białej świadczy fakt, iż w 2010 r. Miasto osiągnęło najwyższą wśród śląskich powiatów i miast na prawach powiatu wartość wskaźnika liczby osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą na 1000 ludności: 105. Mówiąc o przedsiębiorczości w odniesieniu do turystyki należy wymienić obiekty bazy noclegowej i gastronomicznej. Istniejąca baza noclegowa stanowi niezbędny element zagospodarowania turystycznego i ma kluczowe znaczenie dla rozwoju turystyki na danym obszarze. Odpowiedni standard i różnorodność obiektów noclegowych ze zróżnicowanymi cenami jest kluczowym elementem w procesie podejmowania decyzji o wyborze miejsca pobytu zarówno krótkiego, jak i dłuższego. hotele (23%) 20

21 motele i zajazdy (7%) domy wczasowe i wypoczynkowe (21%) kempingi (8%) schroniska młodzieżowe (3%) schroniska górskie (7%) pozostałe (31%) Baza gastronomiczna jest drugim, oprócz bazy noclegowej, podstawowym elementem zagospodarowania turystycznego. Jej znaczenie w procesie kształtowania produktu turystycznego oraz planowania intensyfikacji ruchu turystycznego jest bardzo duże. Dobry standard i smaczne menu obiektów gastronomicznych bezpośrednio wpływają na zadowolenie turystów i opinię na temat odwiedzanego obszaru. Obiekty bazy gastronomicznej występujące w Bielsku-Białej zakwalifikowano do następujących kategorii: restauracje, kawiarnie, herbaciarnie (34%) pizzerie (37%) cukiernie i ciastkarnie (8%) puby, kluby (5%) karczmy i zajazdy (16%) Potencjał turystyczny Miasta w obszarze kreatywności - predestynuje je również do rozwoju turystyki biznesowej, głównie w aspekcie: podróży motywacyjnych i integracyjnych, również dla grup nieformalnych organizowanych niezależnie od pracodawcy przez grupy pracowników, kolegów z pracy; grup szkoleniowych i konferencyjnych oraz podróży służbowych związanych ze specyfiką gospodarczą Bielska-Białej. W kontekście specyfiki Bielska-Białej oraz posiadanej infrastruktury wzrastającą tendencję wykazują pobyty związane z targami oraz innymi wydarzeniami wystawienniczymi i promocyjnymi. Turystyka biznesowa Bielska-Białej szeroko rozumiana obejmuje indywidualne podróże służbowe, spotkania grupowe, uczestnictwo w targach lub imprezach konsumenckich, podróże motywacyjne i turystykę korporacyjną. POTENCJAŁ SPORTOWO-REKREACYJNY Turystyce sprzyja również rozbudowana baza sportowo-rekreacyjna. Można tu wymienić: halę widowisko-sportową, liczne boiska sportowe, osiem pływalni, w tym dwie odkryte i sześć krytych, 21

22 4 kompleksy kortów tenisowych, w tym 20 kortów indywidualnych, kilka całorocznych centrów zabaw ruchowo-sprawnościowych dla dzieci, park linowy na Błoniach, miasteczko ruchu drogowego na Błoniach, sztuczne lodowisko w Parku Słowackiego i sezonowe w hali widowiskowosportowej, 2 centra wspinaczkowe całoroczny tor saneczkowy. 22

23 4 Charakterystyka projektu dofinansowanego ze środków RPO WSL Projekt dofinansowany ze środków RPO WSL pt.: Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska-Białej polega na powołaniu do życia klastra branżowego, dzięki któremu zintegrowana branża turystyczna będzie w stanie absorbować nowe technologie i wdrażać innowacje w zakresie produktu, procesu, marketingu i zarządzania. Jest inicjatywą branżową, o charakterze otwartym, zawiązaną w sierpniu 2011 r. w Bielsku Białej pomiędzy 33 podmiotami. Jądrem klastra jest samorząd Miasta Bielsko-Biała, który zaangażowany bezpośrednio w promocję Miasta odczuwa dezintegrację sektora turystycznego oraz brak wykorzystania nowoczesnych technologii w tym segmencie, co negatywnie wpływa na wizerunek całego Miasta i utrudnia jego skuteczna promocję. Inicjatywa klastrowa ma za zadanie zintegrować branżę turystyczną w celu pozyskania i wdrożenia do niej innowacji procesowych, produktowych, organizacyjnych i marketingowych. Beneficjentem projektu jest Miasto Bielsko-Biała, jednostka samorządu terytorialnego. Beneficjantami pośrednimi projektu są pozostali klastrowicze: przedstawiciele sektora MSP, szkoły wyższe, instytucje otoczenia biznesu, organizacje pozarządowe oraz inni członkowie poza sektorem MSP (galerie, muzea, duże przedsiębiorstwa, fundacje, teatry). Realizacja planowanego projektu została zaplanowana na terenie Miasta Bielska Białej. W ramach działań klastra turystycznego zaplanowano wykorzystanie następujących narzędzi do realizacji celu projektu: budowa i uruchomienie turystycznej strony internetowej wraz z wersją mobilną (w tym platforma komunikacji pomiędzy klastrowiczami i ich usługami/produktami, uruchomienie aplikacji spacerów interaktywnych po trasach turystycznych w Bielsku - Białej), spotkania, warsztaty, konferencje wewnątrz klastra, specjalistyczne usługi doradcze z zakresu tworzenia klastra, opracowywania planów rozwoju i ekspansji oraz z zakresu jakości, innowacji i nowych technologii, działania promocyjne bezpośrednio związane z realizacją projektu (krajowe i zagraniczne seminaria, konferencje, spotkania, wyjazdy studyjne, imprezy tematyczne, warsztaty), 23

24 udział w krajowych i międzynarodowych targach turystycznych, zakupu wyposażenia biura klastra (meble, komputer, drukarka laserowa, telefon, faks, kserokopiarka, rzutnik, ekran, standy reklamowe), projektowanie i druk folderów, broszur informacyjnych ulotek o klastrze, uczestnikach klastra, produktach klastrowych wraz z kosztami tłumaczeń, zakup oprogramowania i urządzeń do wdrożenia innowacyjnej formy promocji projektów klastrowiczów i usług klastrowiczów - sieć ekranów multimedialnych, zaprojektowanie i wdrożenie produktów turystycznych w formie gier miejskich (gry terenowe), zaprojektowanie, wdrożenie i komercjalizacja technologii (usługa innowacyjna - wprowadzenie turystycznej karty miejskiej), wybór koordynatora projektu, animator działań w ramach klastra. W projekcie wyraźnie zaakcentowano problem kluczowy, czyli dezintegrację i rozproszenie podmiotów funkcjonujących w branży turystycznej, a co za tym idzie brak współpracy najważniejszych ogniw gospodarki, jakimi są samorząd, nauka i biznes, na rzecz rozwoju nowoczesnego i innowacyjnego sektora turystycznego. Tabela 2. Zidentyfikowane najważniejsze problemy stanu istniejącego Opis problemu / Słaba strona Konsekwencje SAMORZĄD Słaba rozpoznawalność na terenie kraju Miasta Bielsko-Biała jako atrakcyjnego turystycznie. Słaba pozycja Miasta Bielska Białej, jako ważnej atrakcji turystycznej w regionie. Słaby wizerunek Miasta atrakcyjnego turystycznie na tle innych miast. Niedopasowanie oferty do potrzeb rynkowych sektora turystycznego. Z racji bliskości innych, atrakcyjnych i rozpoznawalnych ośrodków turystycznych turyści bez sprawdzania wybierają do zwiedzania i pobytu bardziej znane ośrodki takie jak: Szczyrk, Wisła, Brenna, Pszczyna, Żywiec, co znacznie osłabia rozwój turystyczny Miasta. Słaba rozpoznawalność Miasta wśród turystów, jako miejsca atrakcyjnego turystycznie wiążę się z niski przepływem turystów przez Miasto, pojawia się zjawisko uciekania turystów do miejscowości i ośrodków położonych w sąsiednich powiatach i odpływem potencjalnych zysków dla biznesu. Koncentracja uwagi turystów na innych miastach regionu, które są porównywalne pod względem wielkości, ilości mieszkańców, zasobności oferty kulturalnej, nasycenia przestrzeni miejskiej atrakcjami turystycznymi. NAUKA Szkolenie potencjalnych pracowników branży turystycznej w kierunkach nieadekwatnych do potrzeb rynku rozmija się propozycja edukacyjna uczelni i szkół z zapotrzebowaniem na konkretną wiedzę i umiejętności zgłaszane przez przedsiębiorców 24

25 Trudne i skomplikowane procesy wdrażania nowoczesnych technologii, strach przed nowoczesnością. Miasto Bielsko Biała nie jest postrzegane jako ważna atrakcja turystyczna w regionie. Szeroka, chaotyczna, rozdrobniona oferta turystyczna na rynku, nieatrakcyjna technologicznie. Brak przepływu informacji pomiędzy przedsiębiorcami. Brak kompleksowego podejścia do turystyki oraz do perspektyw jej rozwoju i rozwoju nauki w aspekcie turystyki. Słabe zainteresowanie ze strony biznesu i samorządu wdrażaniem innowacyjnych rozwiązań i metod w celu wsparcia rozwoju turystyki. BIZNES Słaba rozpoznawalność Miasta wśród turystów jako miejsca atrakcyjnego turystycznie wiążę się z niski przepływem turystów przez Miasto, a tym samym z odpływem potencjalnych zysków dla biznesu. Zniechęcenie potencjalnych turystów do korzystania z rozczłonkowanej oferty przedstawianej w sposób tradycyjny bez nowoczesnych technologii; turyści coraz częściej oczekują wykorzystywania innowacji w szeroko pojętej branży turystycznej i okołoturystycznej. Niedopasowanie ofert noclegowych i gastronomicznych do kalendarza imprez, promocji i akcji informacyjnych, brak możliwości budowania wspólnych ofert, ograniczone możliwości wpływania na decyzje samorządu. SAMORZĄD/NAUKA/BIZNES Brak współpracy, przepływu informacji, wspólnych warsztatów i wymiany doświadczeń pomiędzy sektorem nauki, biznesu i samorządu powoduje osłabienie rozwojowych każdego z ogniw i nie kreuje dla nich wartości dodanych. Turyści wybierają miejsca, które są lepiej wypromowane (znajomi, gazety, internet, hotele), które dbają o swój wizerunek miejsca przyjaznego i atrakcyjnego turystycznie, czyli te miejsca, w których funkcjonuje w branży turystycznej współpraca biznesu, samorządu i nauki. Źródło: opracowanie własne Celem bezpośrednim projektu, wynikającym ze skutków zdefiniowanego problemu kluczowego, jest integracja podmiotów szeroko pojętej branży turystycznej w celu wymiany wiedzy i doświadczeń oraz udrożnienie kanałów transferu innowacji technologicznych poprzez Turystyczną Inicjatywę Klastrową Bielska-Białej. Celem pośrednim projektu jest inicjacja współpracy szeroko pojętej branży turystycznej skupionej w Mieście Bielsko Biała w oparciu o powołanie klastra branżowego o charakterze lokalnym i nadania jej usystematyzowanego i spójnego charakteru. 25

26 Do długofalowych oddziaływań projektu należeć będzie: rozwój branży turystycznej i okołoturystycznej, podniesienie jakości technologicznej usług turystycznych, wzrost wykorzystania innowacyjnych technologii w turystyce, wzrost poziomu świadomości informacyjnej turystów odwiedzających Bielsko Białą, wykreowanie nowego wizerunku Bielska Białej, jako inteligentnego Miasta atrakcyjnego turystycznie, wzrost rozpoznawalności Miasta Bielska Białej w aspekcie turystyki wspartej nowoczesną technologią, pełniejsze wykorzystanie walorów turystycznych, krajobrazowych i kulturowych Miasta, wzrost konkurencyjności Miasta na arenie ogólnopolskiej oraz wzrost konkurencyjności każdego z klastrowiczów, stworzenie możliwości do pozyskania nowych inwestycji dla Miasta, postrzeganego jako nowoczesny i otwarty na innowacje partner w biznesie. W projekcie wskazano, iż realizacja projektu będzie prowadzona w biurze klastra przy ul. Karbowej 26 w Bielsku Białej, które zostanie wyposażone w sprzęt biurowy, zakupiony w ramach projektu. Właścicielem powstałego w ramach projektu majątku będzie Miasto Bielsko Biała, a wydziałem odpowiedzialnym za prawidłową eksploatację majątku nabytego w ramach projektu będzie Wydział Promocji Miasta. Koordynatorem klastra będzie Beneficjent, czyli Miasto Bielsko-Biała. Po zakończeniu projektu utworzona zostanie lokalna organizacja turystyczna, gdyż klaster musi przybrać skonkretyzowaną formę prawną. LOT będzie wykonywać cześć obowiązków związanych z bezpośrednim zarządzaniem klastrem, niemniej jednak przez cały okres trwałości projektu to Miasto Bielsko-Biała będzie koordynatorem klastra, a tym samym będzie odpowiadało za jego trwałość. Koszt projektu ogółem wynosi: ,00 PLN, wszystkie koszty projektu są kwalifikowane. Dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego wynosi 85,00 % kosztów kwalifikowanych projektu tj ,00 PLN. Wymagane zabezpieczenie środków własnych zostało zabezpieczone w budżecie Miasta Bielska- Białej, wkład własny wynosi ,00 PLN. 26

27 5 Misja, wizja i cele bielskiej inicjatywy klastrowej Bielsko Biała jest wiodącym Miastem subregionu południowego województwa śląskiego, zlokalizowane pod beskidzkimi szczytami Szyndzielni i Magurki na wysokości m n.p.m. i zajmuje obszar 125 km 2. To Miasto, położone w równej odległości między Warszawą i Wiedniem, jest słoistym centrum administracyjnym, przemysłowym, handlowo usługowym, turystycznym i kulturalnym regionu zwanego Podbeskidziem, obejmującego tereny Beskidów: Śląskiego, Małego, Żywieckiego, Makowskiego oraz Pogórza Śląskiego. Bielsko - Biała należy do wyjątkowo zasobnych w walory przyrodnicze w skali zarówno kraju, jaki i Europy. Bezpośrednie sąsiedztwo pasma gór, ciągnącego się wzdłuż niemal całej południowej granicy kraju, warunkuje korzystny mikroklimat i atrakcyjną pod względem możliwości uprawiania turystyki i rekreacji zarówno letniej, jak i zimowej, lokalizację. W granicach administracyjnych Miasta mieszczą się tereny górskie i leśne, charakteryzujące się wysokim w skali regionu stopniem naturalności i bioróżnorodności. To niewątpliwie największy i najcenniejszy skarb Bielska-Białej. Walory krajobrazowe i przyrodnicze najbliższego otoczenia Miasta zachęcają do uprawiania aktywnej turystyki letniej i zimowej. Wszystkie te walory sprzyjały i nadal sprzyjają rozwojowi branży turystycznej w Bielsku Białej i w jego okolicach. Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej, na Podbeskidziu pojawiać się zaczęło coraz więcej turystów z całej Europy, którzy odkrywając nowe tereny, pobudzali do rozwoju rynek usług turystycznych. Bielsko Biała, przed laty Miasto przemysłowe prężny ośrodek przemysłu wełnianego, to tutaj produkowano przez długi okres popularnego małego fiata 126 p przekształciło się w Miasto o charakterze turystyczno usługowym. Przez ostatnie 20 lat pojawiło się wiele nowych podmiotów powiązanych pośrednio i bezpośrednio z turystyką, które, aby utrzymać swoją konkurencyjność muszą cały czas poszukiwać nowego. Gwałtowne przemiany gospodarcze, rozwój społeczeństwa informacyjnego, innowacje technologiczne, platformy wzajemnych powiązań biznesowych, globalizacja i informatyzacja usług, konkurencyjność na poziomie regionów to wszystko powoduje, że firmy z sektora turystyki w Bielsku Białej muszą nie tylko nadążać za ciągle zmieniającymi się uwarunkowaniami gospodarczo społecznymi, technologiami, potrzebami klientów, a także warunkami prowadzenia biznesu, ale je wyprzedzać. Koniecznością staje się tworzenie nowych produktów, wdrażanie nowych technologii, 27

28 wspólna polityka promocyjna, budowanie wzajemnych powiązań i relacji partnerskich i zakładanie nowych firm/inwestycji/projektów w Mieście i jego regionie w celu zwiększania masy krytycznej, która w dużym stopniu zadecyduje o konkurencyjności Inicjatywy klastrowej, a następnie LOT-u na globalnym rynku. Tak postrzegana rzeczywistość ukształtowała misję i wizję Turystycznej Inicjatywy klastrowej Bielska Białej, cel nadrzędny oraz trzy główne cele strategiczne i związane z nimi działania. Turystyczna Inicjatywa Klastrowa została związana w ramach projektu Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska-Białej - realizowanego przez Miasto Bialsko Biała, będącego liderem projektu. Projekt został dofinansowany ze środków Unii Europejskiej z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata w ramach Priorytetu I Badania i rozwój technologiczny (B+R), innowacje i przedsiębiorczość, działanie 1.3 Transfer technologii i innowacji. Beneficjent pozyskał na ten cel PLN z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (całkowita wartość projektu: ,00 PLN). Umowę o dofinansowanie podpisano w sierpniu 2011 roku. Projekt realizowany jest w okresie do grudnia 2013 r. Po realizacji projektu naturalną konsekwencją jego zakończenia będzie przekształcenie się Inicjatywy Klastrowej w lokalną organizację turystyczną, która bezie kontynuować działania na rzecz integracji i aktywizacji branży turystycznej i okołoturystycznej w Bielsku Białej. Wypracowane stanowisko członków Inicjatywy Klastrowej dotyczące wizji i misji inicjatywy klastrowej, zostało oparte na zidentyfikowanych, kluczowych wartościach, którymi turystyka w Bielsku-Białej powinna się charakteryzować: obcowanie z naturą, atrakcyjność, różnorodność, niepowtarzalność, kompleksowość, relaks, komfort i wygoda, oryginalność i zaskoczenie, ciekawość, nowość-nowoczesność, ponadczasowość, gościnność, 28

29 otwartość. W efekcie wizję i misję ukształtowano wokół czterech wskazanych wartości: kukkk KULTURA KREATYWNOŚĆ WIZJA MISJA NATURA TRADYCJA Źródło: opracowanie własne Wizja Turystycznej Inicjatywy Klastrowej Bielska - Białej Rozpoznawalna, dzięki unikatowej naturze i charakterystycznej kulturze oraz tradycji, w skali europejskiej, innowacyjna Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska Białej, integrująca partnerów biznesowych, naukowych, społecznych i samorządowych we wspólnych działaniach na rzecz rozwoju turystyki w Bielsku Białej i regionie, przy współpracy z innymi partnerami z branży turystycznej i okołoturystycznej. Szczególnym efektem działania Inicjatywy w oparciu o zdefiniowaną wizję będzie wytworzenie szczególnej marki Turystycznej Inicjatywy Klastrowej Bielska Białej. Marka ta, aby przetrwała, musi opierać się na wspólnych wartościach wyznawanych przez uczestników Inicjatywy Klastrowej oraz przekazywać odbiorcom obietnicę, która będzie atrakcyjna dla jej członków, a tym samym odpowiadać na potrzeby branży. Atrybutami marki powinny być następujące skojarzenia zaangażowanie i profesjonalizm, kreatywność, wiarygodność i etyka, czyli cechy, z jakim obecni i potencjalni członkowie pragną się identyfikować. Miarą realizacji wizji Inicjatywy Klastrowej będzie osiągnięcie w 2014 r. 120 tysięcy osób korzystających z oferty turystycznej Inicjatywy Klastrowej i jej członków. 29

30 Misja Inicjatywy Klastrowej Bielska-Białej Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska Białej stwarza i wspiera korzystne warunki dla rozwoju branży turystycznej i okołoturystycznej w Mieście Bielsko Biała i okolicy poprzez dostarczanie wiedzy, wspieranie kreatywności i innowacyjności, stymulowanie współpracy firm i instytucji oraz kształtowanie regionu Bielska Białej, jako konkurencyjnej atrakcji turystycznej południowej Polski poprzez realizowanie wspólnych celów uczestników klastra. Cel nadrzędny i cele strategiczne Inicjatywy Klastrowej Bielska-Białej Cel nadrzędny Turystycznej Inicjatywy Klastrowej Bielska Białej to integracja podmiotów szeroko pojętej branży turystycznej w celu wymiany wiedzy i doświadczeń oraz udrożnienia kanałów transferu innowacji technologicznych. Przyjęty cel nadrzędny, który stworzy podstawę realizacji wizji Inicjatywy Klastrowej, zostanie osiągnięty poprzez działania przyporządkowane trzem celom strategicznym: 1 cel strategiczny Wypromowanie Bielska Białej jako kompleksowo opracowanej atrakcji turystycznej Działanie 1/A: Zaprojektowanie i wdrożenie gier miejskich (gry terenowe). Działanie 1/B: Przygotowanie i wdrożenie pakietów turystycznych łączących atrakcje z ofertą pobytowo gastronomiczną. Działanie 1/C: Udział klastra w wybranych krajowych i międzynarodowych targach turystycznych. Działanie 1/D: Przygotowanie i wdrożenie wspólnej dla klastra i Miasta kompleksowej polityki promocyjnej i marketingowej. Działanie 1/E: Opracowanie wspólnej oferty atrakcji klastrowiczów na potrzeby turystyki zakupowej dla turystów. Oczekiwane efekty realizacji Celu 1: wykreowanie nowego wizerunku Bielska Białej, jako inteligentnego Miasta atrakcyjnego turystycznie, wzrost rozpoznawalności Miasta Bielska Białej w aspekcie turystyki wspartej nowoczesną technologią, pełniejsze wykorzystanie walorów turystycznych, krajobrazowych i kulturowych Miasta, wzrost konkurencyjności Miasta na arenie ogólnopolskiej oraz wzrost konkurencyjności każdego z klastrowiczów, 30

31 stworzenie możliwości do pozyskania nowych inwestycji dla Miasta, postrzeganego jako nowoczesny i otwarty na innowacje partner w biznesie. 2 cel strategiczny Ułatwienie dostępności do nowych technologii i stymulowanie wdrażania innowacji w branży turystycznej i okołoturystycznej Działanie 2/A: Budowa i uruchomienie turystycznej strony internetowej wraz z wersją mobilną (w tym platforma komunikacji pomiędzy klastrowiczami i ich usługami/produktami, uruchomienie aplikacji spacerów interaktywnych po trasach turystycznych w Bielsku-Białej) Działanie 2/B: Zakup oprogramowania i urządzeń do wdrożenia innowacyjnej formy promocji projektów klastrowiczów i usług klastrowiczów - sieć ekranów multimedialnych. Działanie 2/C: Zaprojektowanie, wdrożenie i komercjalizacja technologii - wprowadzenie turystycznej karty miejskiej. Działanie 2/D: Opracowanie i wdrożenie internetowej platformy on-line klastrowiczów na potrzeby rezerwacji miejsc lub biletów. Działanie 2/E: Rozpoznanie potrzeb technologicznych klastra, znalezienie i wdrożenie nowych innowacji branżowych. Oczekiwane efekty realizacji Celu 2: podniesienie jakości technologicznej usług turystycznych, wzrost wykorzystania innowacyjnych technologii w turystyce, wzrost poziomu świadomości informacyjnej turystów odwiedzających Bielsko Białą, wykreowanie nowego wizerunku Bielska Białej, jako inteligentnego Miasta atrakcyjnego turystycznie, wzrost rozpoznawalności Miasta Bielska Białej w aspekcie turystyki wspartej nowoczesną technologią, wzrost konkurencyjności Miasta na arenie ogólnopolskiej oraz wzrost konkurencyjności każdego z klastrowiczów, stworzenie możliwości do pozyskania nowych inwestycji dla Miasta, postrzeganego jako nowoczesny i otwarty na innowacje partner w biznesie. 3 cel strategiczny Promocja Inicjatywy Klastrowej jako atrakcyjnej i innowacyjnej przestrzeni współpracy w branży turystycznej i okołoturystycznej Działanie 3/A: Udział członków Inicjatywy Klastrowej w krajowych i zagranicznych seminariach poświęconych produktom turystycznym, innowacji w turystyce, 31

32 wykorzystania narzędzi informatycznych i multimedialnych ułatwiających współpracę w ramach działań B2B i B2C. Działanie 3/B: Pozyskanie do współpracy istniejące już klastry branżowe poprzez wyjazdy studyjne do działających już klastrów. Działanie 3/C: Organizacja imprez tematycznych dla członków Inicjatywy. Działanie 3/D: Przygotowanie i rozpowszechnianie kompleksowej oferty wsparcia Inicjatywy Klastrowej dla nowych inwestorów w branży turystycznej na terenie Miasta i w okolicy. Działanie 3/E: Przeprowadzenie cyklu szkoleń i warsztatów wspomagających rozwój obecnych i potencjalnych członków Inicjatywy Klastrowej doradztwo biznesowe, wymiana doświadczeń, prezentacja dobrych praktyk i wzorów. Oczekiwane efekty realizacji Celu 3: rozwój branży turystycznej i okołoturystycznej, wykreowanie nowego wizerunku Bielska Białej, jako inteligentnego Miasta atrakcyjnego turystycznie, wzrost rozpoznawalności Miasta Bielska Białej w aspekcie turystyki wspartej nowoczesną technologią, wzrost konkurencyjności Miasta na arenie ogólnopolskiej oraz wzrost konkurencyjności każdego z klastrowiczów, stworzenie możliwości do pozyskania nowych inwestycji dla Miasta, postrzeganego jako nowoczesny i otwarty na innowacje partner w biznesie. REKOMENDACJE Wszystkie wymienione wyżej cele i działania są przypisane Inicjatywie Klastrowej, funkcjonowanie której zostało zaplanowane na najbliższy rok (2013), a która po etapie inicjacji zostanie przekształcona w lokalną organizację turystyczną, której liderem w dalszym ciągu pozostanie Miasto Bielsko Biała. W związku z tym rekomenduje się, aby w 2013 r. została zaktualizowana niniejsza strategia lub został opracowany do niej aneks aktualizacyjny, w którym zostaną opracowane i zidentyfikowane przez członków LOT-u następne cele i działania wspierające turystykę w Mieście oraz regionie, przy założeniu pozyskania do współpracy podmiotów spoza terenu Miasta. 32

33 6 Badania ankietowe raport diagnostyczny potencjału i obszarów problemowych Prezentowane badanie ankietowe jest częścią statystyczno-analityczną opracowania Strategii tworzenia i rozwoju klastra w ramach projektu: Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska Białej. Dane z ankiet dają podstawę do niniejszego raportu diagnozującego potencjał i obszary problemowe w działalności interesariuszy klastra. Wyniki badań wykorzystane zostały do wypracowania propozycji działań wdrożeniowych adekwatnych do potrzeb i możliwości uczestników klastra, jak i rynku usług turystycznych w Bielsku- Białej. Wyniki ankietyzacji pokazują potencjał wyjściowy klastra, stanowią podstawę do wspólnej strategii, są diagnozą wstępną potrzeb i barier rozwoju poszczególnych podmiotów, a na tym tle dają informację o oczekiwaniach wobec inicjatywy klastrowej w branży turystycznej w Bielsku-Białej. Głównym celem badania była diagnoza wstępna charakteryzująca uczestników i założycieli Turystycznej Inicjatywy Klastrowej Bielska Białej na potrzeby stworzenia wspólnej strategii funkcjonowania tego przedsięwzięcia. Badanie uczestników klastra wg zestandaryzowanych w ankiecie kryteriów miało za zadanie: zdiagnozować i zweryfikować stan zastany w kontekście czynników wewnętrznych i zewnętrznych a oddziaływujących na funkcjonowanie badanych podmiotów w sferze turystki; wskazać bariery rozwoju i obszary problemowe; zaprezentować stanowisko, opcje i spojrzenie branżowe z perspektywy indywidualnego podmiotu działającego na rynku usług turystycznych i okołoturystycznych w mieście Bielsko Biała. Badanie realizowane było metodą ankietową, poprzez bezpośredni zestandaryzowany wywiad kwestionariuszowy. Ankieta wypełniana przez ankietera zawierała gamę pytań otwartych i zamkniętych. Dla osiągnięcia założonych celów badawczych sporządzona została ankieta adekwatna do zaplanowanego zakresu i obszarów tematycznych - niezbędnych do wstępnej diagnozy pod strategię wspólnego działania turystycznego klastra w Bielsku Białej. Respondentami w badaniu byli uczestnicy projektu Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań. Ankietyzacji poddano 33 zadeklarowanych uczestników klastra w ramach doboru próby celowej. Taką ilość uczestników wykazano w dokumentacji założycielskiej inicjatywę klastrową oraz 33

34 w aplikacji projektu Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań. 6.1 Uczestnicy klastra Charakterystyka gospodarcza podmiotów gospodarczych - uczestników klastra Wśród ankietowanych tylko jedna firma jest aktywna na rynku branżowym Bielska-Białej poniżej jednego roku. Aż 85% respondentów prowadzi działalność dłużej niż 5 lat. Uczestnicy klastra, to firmy i podmioty o dużym stażu działalności na rynku lokalnym, a więc i z dużym doświadczeniem w obsłudze ruchu turystycznego. Potrzeba wspólnego działania, koordynacji tych doświadczeń wynika z rzeczywistych potrzeb i uwarunkowań lokalnych, regionalnych, krajowych. Wykres 4. Doświadczenie respondentów na rynku branżowym na podstawie terminu rozpoczęcia działalności Doświadczenie uczestników klastra na rynku usług turystycznych 15% 85% działalność do 5 lat działalność powyżej 5 lat Źródło: Opracowanie własne Podsumowując zestawienie dotyczące głównego przedmiot działalności ankietowanych; 70 % podmiotów potwierdziło działalność usługową, 27 % działalność handlową, 3 % pozostałe w tym produkcja (filmowa, artystyczna). Poza wskazaniem głównej działalności wg sektorów: usługi, handel, produkcja, edukacja odnoszących się 34

35 do komercyjnej działalności ankietowanych podmiotów, w odpowiedzi na opcję inne odnotowano wskazania na działalność: kulturalną (nie tylko instytucji kultury) w zakresie tj. wystawy, koncerty, spektakle, przedstawienia, eventy kulturalne; sportową i rekreacyjną firm sprofilowanych (w tym także SPA); wynikającą ze statutowego działania na rzecz turystyki w regionie (dot. instytucji tj. PTTK, Beskidzka Izba Turystyki, RIHiP). Na 33 respondentów 31 prowadzi działalność gospodarczą (bez Wyższej Szkoły Administracji oraz Beskidzkiej Izby Turystyki). Analizę struktury profilu gospodarczego, na podstawie wskazanych nr PKD prezentuje poniższa tabela. Tabela 2 Zestawienie podmiotów/firm klastra wg sekcji rejestru REGON na podstawie PKD Sekcja PKD A Wyszczególnienie Rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo i rybactwo Liczba podmiotów 0 B Górnictwo i wydobywanie 0 C Przetwórstwo przemysłowe 0 D E Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 0 0 F Budownictwo 0 G Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle 4 H Transport i gospodarka magazynowa 0 I Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 11 J Informacja i komunikacja 3 K Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 0 L M Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości działalność profesjonalna, naukowa i techniczna wymagająca wiedzy specjalistycznej

36 N O Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 2 0 P Edukacja 1 Q R Opieka zdrowotna i pomoc społeczna Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 4 S Pozostała działalność usługowa 4 T Gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników; gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby 0 U Organizacje i zespoły eksterytorialne 0 Ogółem 31 Żródło: Opracowanie własne Wykres 5. Zestawienie podmiotów/firm klastra wg sekcji rejestru PKD Podmioty w klastrze wg sekcji REGON na podstawie PKD G I J M N P R S Żródło: Opracowanie własne Dominują firmy działające w ramach sekcji I Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi- prawie 36 % uczestników klastra prowadzących usługi gastronomiczne, hotele, noclegi. Po 13 % stanowią firmy działające 36

37 w trzech sferach: G (handel), R (kultura, rozrywka i rekreacja) oraz S (pozostała działalność usługowa). Uczestnicy klastra prowadzący działalność gospodarczą reprezentują sektor Mikro Małych i Średnich Przedswiębiorstw (MŚP). Spośród ankietowanych: 20 firm to mikroprzedsiębiorstwa (prawie 65 %), 5 (16 %) spełnia status małe, a 3 (9,7 %) firmy są średnie 1. Wykres 6. Zestawienie podmiotów/firm klastra wg definicji MŚP mikroprzedsiębiorstwa małe średnie Żródło: Opracowanie własne Potencjał biznesowy i branżowy uczestników klastra wynika ze specyfiki zaprezentowanej struktury profilu gospodarczego, statusu i formy prawnej, wielkości podmiotu, okresu funkcjonowania na lokalnym i regionalnym rynku usług turystycznych i około turystycznych. Nie mniej ważnym jest aktualny stan (wyjściowy dla klastra) badanych podmiotów, co do posiadanych zasobów i ewentualnych planów kierunku rozwoju. Ustalenie warunków wspólnego rozwoju opierać się musi na uświadomieniu 1 Definicja unijna MSP: Kategoria przedsiębiorstwa Liczba zatrudnionych: roczne jednostki robocze RJR (w oparciu o umowę o pracę) Roczny obrót Całkowity bilans roczny Średnie < mln euro 43 mln euro Małe < mln euro 10 mln euro Mikro < 10 2 mln euro 2 mln euro lub 37

38 możliwości i zdolności w kontekście potencjału i uwarunkowań interesariuszy platformy współpracy. 6.2 Potencjał i zasoby Potencjał branżowy uczestników klastra to także stan ich zasobów ludzkich i materialnych. Analiza indywidualnych uczestników klastra daje paletę możliwości, które przełożyć można na rekomendacje do współtworzenia klastra, jako wkład własny istotny dla synergii platformy współpracy. Krótka charakterystyka działalności potencjał branżowy / aktualnie realizowany zakres praktycznej działalności co jest domeną działalności? jeden z punktów w badaniu ankietowym, to pokazanie palety indywidualnych walorów na tle potencjału całego klastra scharakteryzowanego powyżej ze względu na kryteria gospodarcze. Poniższe zestawienie krótkich charakterystyk poszczególnych podmiotów (podane w trakcie ankietyzacji) stanowić może podstawę do stworzenia, w toku dalszych prac nad strategią i jej wdrażaniem, rekomendacji dla każdego z uczestników do współtworzenia klastra. Posłużyć może do określenia ról, zakresu zadań, wkładu indywidualnego w tworzenie wspólnej strategii funkcjonowania klastra. Zakres i strategia funkcjonowania poszczególnych podmiotów, w toku tworzenia sieci współpracy odpowiednio przełożyć muszą się na strategię klastra. Punktem wyjścia jest specyfika członków branżowa analiza partnerów klastra. Zasoby ludzkie zdiagnozowano ogólnie na podstawie informacji o stanie aktualnego zatrudnienia w firmie: Liczba zatrudnionych w ramach etatu wiąże się z określonym statusem w ramach definicji unijnej MŚP (pułapy zatrudnienia), które zaprezentowano powyżej; dane są orientacyjne dla pokazania skali stałego zatrudnienia u wszystkich uczestników klastra. Łącznie w ankietach wykazano stałe zatrudnienie dla ponad 500 osób, 21 % analizowanych podmiotów nie ma pracowników etatowych; Liczba zatrudnionych na umowy umowę, o dzieło lub zlecenie - pytanie o taką formę zatrudnienia miało orientacyjnie rozpoznać, w jakiej skali tego rodzaju forma zatrudnienia ma miejsce w podmiotach klastra. Ze względu na sezonowość w branży turystycznej zatrudnienie doraźne dodatkowych pracowników stanowi istotną charakterystykę w tej branży. Badanie wykazało, że w skali wszystkich 33 uczestników klastra zatrudnienie w ramach umowy o dzieło i umowy zlecenie znajduje ok. 260 osób. 38

39 W uwagach, co do wielkości/ ilości doraźnych, sezonowych zatrudnień wynikających ze specyfiki działalności obok uzasadnienia sezonowości ruchu turystycznego, podkreślono także uwarunkowania zatrudnienia: projektami unijnymi (wdrożenia stwarzają szanse dodatkowych działań i zatrudnienia); przy braku środków na zatrudnienia wykorzystywane są staże, wolontariat, prace społeczne; podwykonawstwem firm (współpraca, kooperacja albo outsourcing ). Plany zatrudnienia dodatkowych osób ( w skali roku) potwierdziło 11 podmiotów (33 % ogółu badanych) na łącznie ok. 30 miejsc pracy. Na 500 miejsc pracy aktualnie odnotowanych u wszystkich podmiotów taka skala poszerzenia zatrudnienia stanowi wzrost o 6 %. Kwalifikacje pracowników zatrudnionych w ankietowanych podmiotach oceniono wysoko. To, że aktualnie zatrudnieni w pełni spełniają wymagania na przydzielonych stanowiskach potwierdziło 80 % ankietowanych. Podkreślano jednak w uwagach konieczność stałego doskonalenia. Potrzeby szkoleniowe wskazało 58 % respondentów, 36 % nie widzi takich potrzeb, a 6 % odpowiedziało trudno powiedzieć. Stosunkowo dużo uczestników klastra (łącznie ponad 40 %) wyraziło brak lub niezdecydowanie wobec kształcenia kursowego. Wykres 7. Potrzeby szkoleniowe Czy istnieją potrzeby szkoleniowe? TRUDNO POWIEDZIEĆ NIE TAK Źródło: Opracowanie własne 39

40 Zgłoszone potrzeby w zakresie uzupełnienia i podnoszenia kwalifikacji prezentuje poniższe zestawienie - propozycje szkoleń z ankiet: nauka języków obcych czeskiego, słowackiego, angielskiego; komercjalizacja wiedzy i przedsiębiorczość akademicka; doradztwo biznesowe i szkolenia jak pozyskać dotację; szkolenia z zakresu marketingu; od prawa do marketingu"; programy graficzne, projektowanie graficzne; CRM zarządzanie relacjami z klientami; kursy produktowe w branży turystycznej; szkolenia integrujące i wzmacniające partnerstwo w branży turystycznej; w zakresie obsługi gości restauracji, obsługa klienta ; w dostosowaniu do stanowiska pracy; szkolenia z zakresu podniesienia kompetencji sprzedażowych, sposoby sprzedaży; elektroniczne publikacje; dotyczące zagadnień związanych z administracją; konieczność bieżącego uzupełniania wiedzy na temat aktualnych przepisów i zagadnień związanych z działalnością artystyczną; szkolenia techniczne w zakresie obsługi i konserwacji sprzętu; kursy przewodników i pilotów turystycznych; szkolenia logistyczne; programy komputerowe. Przedstawiono pełną gamę wskazanych szkoleń dla zobrazowania zakresu zapotrzebowania wynikającego bezpośrednio z indywidualnych uwarunkowań członków klastra. Kilka z wymienionych propozycji może bezpośrednio przysłużyć się budowaniu i wzmocnieniu inicjatywy klastrowej, np.: kursy produktowe w branży turystycznej oraz szkolenia marketingowe - mogą ułatwić sporządzenie wspólnej oferty turystycznej; szkolenia integrujące i wzmacniające partnerstwo w branży turystycznej stanowić mogą bieżącą platformę kooperacji; CRM zarządzanie relacjami z klientami może okazać się przydatnym narzędziem do podnoszenia jakości obsługi klienta na potrzeby zintegrowanej oferty turystycznej miasta; Struktura organizacyjna, wg ankietowanych, nie wymaga reorganizacji: w 19 na 33 podmioty (58 %). Taką potrzebę dostrzega i wskazuje jedynie 6 podmiotów (18 % badanych). Około 21 % nie jest zdecydowana ( trudno powiedzieć ), czy ich 40

41 struktura organizacyjna firmy/instytucji wymaga reorganizacji. Doradztwo dla nich, pomoc uwzględnić w analizie optymalnego funkcjonowania to także element, który warto zorganizowanych partnerów klastra. w kontekście budowania wspólnej strategii na bazie dobrze Wykres 8. Czy struktura organizacyjna firmy/instytucji wymaga reorganizacji? TAK NIE Trudno powiedzieć Źródło: Opracowanie własne Uwagi wyrażone w ankietach tych, którzy wskazali potrzeby zmian organizacyjnych (z czego wynikają potrzeby zmian?): powstanie nowy wydział; potrzeba nowej komórki organizacyjnej; rozszerzenie działalności o nowe usługi; nie wyklucza się zmiany, jeżeli byłoby doradzone coś, co usprawniłoby działalność firmy ; firma jest aktualnie w trakcie reorganizacji, osoby z długim stażem pracy są przeszkalane w zakresie aktualnie realizowanych zadań ; jest kilku wspólników i wymaga to reorganizacji ; Wykazane uzasadnienia potrzeb reorganizacji dotyczą doskonalenia działalności nie stanowią zagrożenia dla bieżącego rozwoju ankietowanych. Ewaluacja i rozwój działalności wymagają dostosowania. Wkomponować należy w proces tworzenia nowej organizacji klastra tak, by działając na rzecz wspólnej strategii funkcjonowania odnieść się do indywidualnych uwarunkowań potrzebujących zmian organizacyjnych uczestników klastra. Funkcjonalne zmiany u poszczególnych respondentów, na bazie doradztwa, 41

42 w trakcie tworzenia strategii dla klastra może efektywnie uskutecznić i wesprzeć wykazane potrzeby zmian organizacyjnych interesariuszy sieci współpracy klastrowej. Analiza potencjału uczestników klastra to także ich zasoby materialne w aspekcie sprawności i efektywności w codziennej i bieżącej działalności. Jak ocenili respondenci swoje zasoby? Ankietowani oceniając swoje aktualne zasoby techniczne, technologiczne, wyposażenie mieli do dyspozycji gamę odpowiedzi: wystarczające, firma/organizacja ma potrzeby inwestycyjne, trudno powiedzieć oraz inne uwagi. Wykres 9. Ocena własnych zasobów Ocena własnych zasobów technicznych, technologicznych, wyposażenia uczestników klastra 61% 3% 36% wystarczające są potrzeby inwestycyjne trudno powiedzieć Żródło: Opracowanie własne Jako wystarczające potwierdziło 12 uczestników klastra (36 %). Potrzeby inwestycyjne wskazało 20 respondentów (ponad 60 %), a w jednym wypadku zaznaczono odpowiedź trudno powiedzieć. Zakres potrzebnych inwestycji określono w uwagach do tego pytania oraz w uwagach do pytania dotyczącego planów inwestycyjnych. Wykazane potrzeby i plany inwestycyjne dotyczą doposażenia na miarę profilu prowadzonej i rozwijanej działalności, są bardzo zindywidualizowane. Poniższe zestawienie jest kompleksowym zobrazowaniem potrzeb i planów inwestycyjnych wyrażonym jako element strategii indywidualnego rozwoju respondentów. Potrzeby i plany inwestycyjne z ankiet: potrzeby inwestycyjne w zakresie bieżącej działalności, pod rozwój; planuje się kształcenie zdalne, kształcenie studentów z innych krajów to wymaga odpowiednich inwestycji 42

43 ciągłe doskonalenie dostępu do Internetu; modernizacja kolejki gondolowej; firma otwarta jest na wszelkie nowości technologiczne; potrzeby na wydawnictwa, na uczestnictwo w targach; zakup sprzętu gastronomicznego, rozwój restauracji; rozbudowa kuchni; potrzebny remont kuchni, zakup wyposażenia kuchennego; potrzeba rozbudowy zaplecza sanitarnego (WC) w schronisku; przydałaby się lornetka na punkt widokowy (duża, wolnostojąca na monety); w planach jest ścianka wspinaczkowa; możliwa jest trasa do biegania narciarskiego; mały wyciąg do trasy narciarskiej; są też ruiny toru saneczkowego, które można by odnowić; zakup sprzętu lotniczego, samolotów; planowane są inwestycje w zakresie poprawy wentylacji, nagłośnienia oraz oświetlenia na zamku; budynek (zabytkowa kamienica), w którym znajduje się lokal wymaga gruntownego remontu; konieczność doposażenia technicznego lokalu; wymiana sprzętu na nowszy (dot. sprzętu do obsługi sztuk teatralnych); zakup sprzętu do digitalizacji, rozbudowa części do zwiedzania, zakup sprzętu multimedialnego; siedziba i galeria mieści się w starej kamienicy, która wymaga remontu sprzęt multimedialny, ekrany ledowe - iluminacja fasady, projektor do zewnętrznych prezentacji; zakup nagłośnienia; plany są, ale realizacja wątpliwa z uwagi na dużą konkurencję EMPIK (dot. księgarni); uruchomienie sklepu/sprzedaży internetowej; utworzenie, doskonalenie strony internetowej; poszerzenie działalności o usługi szkoleniowe i związane z tym koszty inwestycyjne; uruchomienie pensjonatu. Lista potrzeb dotyczy także wyposażenia cyfrowego. Badanie wykazało stan i zapotrzebowanie uczestników klastra w zakresie sprzętu i osprzętu komputerowego, oprogramowania, telefonów i dostępu do internetu. Jak wynika z ankiet: 43

44 brak komputerów potwierdziło 6 respondentów (w tym 2 podmioty wykorzystują prywatny sprzęt do bieżącej działalności)- 18 %; wystarczające zasoby komputerowe posiada 20 ankietowanych 61 %; konieczność wymiany sprzętu komputerowego na nowszy zgłosiło 5 podmiotów 15 %; potrzeba zakupu (obok wymiany sprzętu) dotyczy 8 podmiotów 24 %. Wykres 10. Wyposażenie cyfrowe uczestników klastra - komputery Sprzęt komputerowy brak komputerów odpowiednia ilość komputerów konieczność wymiany komputerów konieczność zakupu nowych, dodatkowych Źródło: Opracowanie własne W zakresie wyposażenia w komputery niezbędnym - ze względu na wypracowanie efektywnej komunikacji w klastrze i do wdrażania nowych technologii IT jest uwzględnienie wskazanych powyżej potrzeb i niedoborów wyposażenia w podstawowy sprzęt IT. W zakresie osprzętu komputerowego zapotrzebowanie zakupu, głównie drukarek i skanerów, zgłosiło 7 podmiotów spośród ankietowanych (21 %). Jako odpowiednie i niewymagające zmian czy dodatkowego zakupu w tym zakresie wykazano w 23 przypadkach, co stanowi 70 % ogółu ankietowanych. W zakresie oprogramowania optymalne posiada 61% respondentów. Potrzeby zakupu wykazało ponad 30% uczestników klastra, w zakresie: programy graficzne, oprogramowanie branżowe, pakiet office. W zakresie posiadanych aparatów telefonicznych nie odnotowano problemów technicznych ani zapotrzebowania. W zakresie dostępu do internetu brak dostępu i problem z zasięgiem ma 4 respondentów. To istotne ograniczenie w realizacji usług w branży turystycznej, ale 44

45 i w komunikacji codziennej w sieci współpracy klastrowej. W dwóch przypadkach doskonalenie dostępności do internetu wynika z konieczności dostosowania do potrzeb rozwojowych, ale nie warunkuje codziennej sprawności komunikacyjnej. Potencjał partnerów klastra przeanalizowany został w niniejszym badaniu ankietowym także w aspekcie doświadczenia w realizacji usług i współpracy w odniesieniu do rynku zagranicznego. Rozwój rynku turystycznego w Bielsku Białej w aspekcie transgranicznym jest istotnym polem do doskonalenia i szansą wzmocnienia pozycji miasta jako celu wypraw i pobytu dla turystów zagranicznych. Tworzenie oferty pod turystów z zagranicy w ramach klastra opierać się może na dotychczasowych doświadczeniach jego uczestników. Wśród ankietowanych doświadczenie w zakresie współpracy z partnerami zagranicznymi instytucjonalnymi (tj. firmami, instytucjami, organizacjami) wskazało 14 podmiotów (42 %). Współpraca ta dotyczyła krajów: Czechy, Słowacja, Turcja, Austria, Niemcy, Wielka Brytania, Włochy, Ukraina, Rosja, Węgry, Norwegia, Francja, Hiszpania. Zakres współpracy z partnerami zagranicznymi dotyczył: realizacji wspólnych projektów unijnych, partnerskich w obszarze edukacji; usług poligraficznych i reklamy; obsługi w trakcie realizowanych targów, wystaw; obsługi zorganizowanych grup przedsiębiorców, wyjazdów i przyjazdów studyjnych; obsługi grup sportowych; współpracy branżowej, artystycznej: z galeriami, teatrami przy realizacji spektakli i w branży filmowej; Brak doświadczenia i kontaktów z indywidualnymi klientami/turystami wskazało tylko 27 % respondentów. Pozostali potwierdzili, że w swojej działalności obsługę indywidualnych turystów/klientów uskutecznia. 6.3 Uwarunkowania rozwoju w branży okołoturystycznej w Bielsku Białej Badając potencjał zasobów uczestników klastra odniesiono się także do aspektu ekonomicznego. Ocenę kondycji finansowej pozostawiono samym ankietowanym. Subiektywne wg własnej oceny i kryteriów powodzenie finansowe daje bardziej obraz samooceny niż potwierdzenie realnej sytuacji finansowej. Takie ujęcie ważne jest dla 45

46 inicjatywy klastrowej w kontekście aktywności czy determinacji w działaniu na rzecz poszukiwania nowych efektywnych rozwiązań dla tych, których aktualna efektywność biznesowa nie w pełni zadowala. Jako złą lub trudną ocenia swoją sytuacje finansową łącznie 36 % ankietowanych. Dobrą deklaruje 15% respondentów, a jako średnią prawie 36 % ogółu pytanych. Wykres 11. Samoocena sytuacji finansowej uczestników klastra Jak ocenia Pani/Pan aktualną sytuacje finansową firmy/instytucji? dobra średnia trudna zła trudno powiedzieć Żródło: Opracowanie własne Prawie 49 % ankietowanych wskazało brak środków na inwestycje jako barierę w rozwoju działalności swojej firmy/instytucji. Inne wymienione w ankietach bariery, to: demografia - coraz mniej studentów (ważne dla uczelni); koniunktura gospodarcza; kryzys gospodarczy wpływa na branżę turystyczną, członkowie rezygnują, zamykają działalność; zubożenie społeczeństwa, a tym samym klientów; ludzie nie mają pieniędzy na rozrywkę ; brak klientów ; wzrost kosztów związanych z prowadzeniem firmy; brak uwarunkowań prawnych nakładających na firmy obowiązek zapisu do lokalnego samorządu gospodarczego; konkurencja ze strony innych organizacji samorządu gospodarczego; prawne bariery w przypadku organizacji pożytku publicznego; procedury przetargów (problem ceny do jakości) - realizacja zleceń publicznych; 46

47 wewnętrzna niespójność w zarządzaniu konkurencja lokalna w poszczególnych dziedzinach działalności (hotelarstwie, gastronomii, edukacji); problemy związane z dostępnością w naszym kraju do nowych technologii w zakresie gastronomii; stereotypy ludzi na temat muzeów jako mało atrakcyjnych obiektów uniemożliwiają szerszy rozwój; uwarunkowania związane z położeniem miasta Bielska-Białej jako miasta tranzytowego a nie docelowego dla turystów; brak miejsc parkingowych; brak promocji starówki (ważne dla funkcjonujących tam podmiotów); problemy logistyczne na starówce: brak dojazdu, a wiele imprez na rynku, brak możliwości wjazdu na rynek, brak możliwości dowozu towaru do lokalu ; brak lokalnej promocji dla mieszkańców ( galeria jest bardziej znana we świecie i w Polsce niż w samym Bielsku-Białej ) grunt i nieruchomość są dzierżawione "od miasta, dlatego inwestowanie w nie swoją własność jest barierą, dzierżawa obiektu, małe możliwości manewru ze względu na uwarunkowania prawne ; brak niezależności (teatru), uzależnienie od miast ; Powyższa gama utrudnień to materiał wyjściowy do wypracowania kategoryzacji barier np. na warsztatach dla uczestników klastra, w trakcie konsultacji pod wspólną strategię. Wskazano wiele czynników zewnętrznych: gospodarcze, rynkowe, demograficzne, prawne oddziaływujące niekorzystnie na aktualną działalność. Ich świadomość ułatwia wspólne poszukiwanie drogi łagodzenia i rozwiązań możliwych dzięki synergii, jaką daje klaster. Ankietowani wyrazili swoje problemy w odniesieniu do czynników bardzo lokalnych i związanych ze specyfiką działalności ulokowaną w realiach Bielska-Białej. Analiza indywidualnych uwarunkowań, połączona z wymianą doświadczeń i kreśleniem reguł kooperacji może być szansą na wypracowanie rozwiązań systemowych korzystnie oddziaływujących na rynek usług turystycznych. Brak odpowiednich ludzi do pracy tylko dla dwóch podmiotów stanowi barierę/utrudnienie w rozwoju. Ponadto pojawiła się też wypowiedź, że to brak środków na zatrudnienie odpowiednich ludzi stanowi dla jednego z badanych uwarunkowanie. Nikt nie wskazał opcji brak pomysłu na dalszy rozwój. Dwa podmioty ankietowane nie mają barier ani utrudnień w rozwoju. 47

48 Ankietowani wypowiedzieli się z zaangażowaniem co do tego: Czego brakuje, żeby działalność w zakresie obsługi turystów i rozwoju ruchu turystycznego i okołoturystycznego w Bielsku Białej przekładała się na rozwój miasta, firm i organizacji branżowych. Kategoryzując te odpowiedzi można wyodrębnić najczęściej pojawiające się bariery w następujących obszarach problemowych: promocja miasta, wykorzystanie walorów naturalnych, turystycznych, kulturowych i historycznych (zabytkowych) miasta, inwestycje miasta w turystykę i infrastrukturę okołoturystyczną, spójna oferta turystyczna, logistyka obsługi ruchu turystycznego. Zasoby ludzkie zdiagnozowano i opisano powyżej, a w uzupełnieniu zbadano jeszcze opinię, co do istotnych, zdaniem respondentów, wymogów kompetencyjnych i edukacyjnych kadry zatrudnianej w branży turystycznej. Zwrócono uwagę na: kluczowe umiejętności ( elastyczność i nadążania za tym, co rynek wymaga dyspozycyjność, samodzielność ), profesjonalizm na stanowisku pracy i w obsłudze klienta/turysty, rolę praktyki, dobrych przykładów i wyjazdów studyjnych, warsztaty przedsiębiorczości, sprawność w posługiwaniu się językami obcymi, obsługę nowoczesnych urządzeń, wiedzę o lokalnych i regionalnych walorach turystycznych, krajoznawczych, kulturowych, historycznych ( nastawienie na korzenie, folklor, tradycję, umiłowanie przyrody, aktywność w terenie ) podniesienia świadomości aktywnej promocji miasta. Niestety aż 16 ankietowanych (49 %) nie wypowiedziało w tej kwestii udzielając odpowiedzi: trudno powiedzieć, brak opinii, bez uwag. 6.4 Oczekiwania wobec klastra problemy i potrzeby Oczekiwania wobec inicjatywy klastrowej badani wyrazili w otwartym pytaniu. Pogrupowane syntetycznie wypowiedzi dotyczą: konieczności wspólnej promocji (na rzecz uczestników klastra oraz w ogóle turystyki i walorów miasta); tworzenia zintegrowanej oferty turystycznej (pakietowania usług); 48

49 współpracy branżowej, kooperacji; pozyskania klientów/ turystów (zwiększenia obrotów); wymiany doświadczeń, poznanie dobrych praktyk; potrzeby szkoleń i doradztwa biznesowego (w tym w zakresie pozyskiwania dotacji). Potrzeba integracji w obszarze turystyki wyrażona została przystąpiewniem do inicjatywy klastrowej respondentów niniejszego badania. Wspólne działanie na rzecz zintegrowania śrdowowiska, dzięki dużemu doświadczeniu w branży, wynikać będzie z rzeczywistych potrzeb i uwarunkowań lokalnych, regionalnych, krajowych adekwatnie do założonych celów projektu Integracja branży turystycznej w celu wdrożenia innowacyjnych działań. Założony cel w projekcie tj.: zintegrowane i strategiczne myślenie o turystyce w Mieście wsparte kompleksową ofertą turystyczną o wysokiej jakości technologicznej, które wykorzystywać będzie innowacje produktowe, procesowe, organizacyjne i marketingowe do budowania marki Miasta Bielsko Biała pokrywa się z wyrażonymi przez respondentów oczekiwaniami wobec klastra. 49

50 7 Funkcjonalne obszary do realizacji działań klastra Analiza mocnych i słabych stron turystyki w Bielsku Białej oraz barier, ograniczeń i zagrożeń, jak również szans i możliwości, została przeprowadzona przez członków Inicjatywy Klastrowej w czasie panelu warsztatowego w dniach września 2012 r. i prowadzi do wniosku, że dwoma elementami, które są branży najbardziej potrzebne to: integracja podmiotów świadczących usługi i produkty branży turystycznej i okołoturystycznej ze środowiskiem nauki, społeczeństwa i samorządu, skuteczne działania w zakresie budowy wspólnych produktów turystycznych, promocji Miasta, wdrażaniu nowych technologii i pozyskiwaniu zewnętrznych partnerów do współpracy. ANALIZA SWOT Mocne strony Lokalizacja geograficzna Miasta. Doświadczenie firm i instytucji w działalności na rynku turystycznym. Rozbudowana oferta kulturalna: o Studio Filmów Rysunkowych o Międzynarodowy Festiwal Teatrów Lalek, o Festiwale Jazzowe, muzyczne, o Operacja Południe, Atrakcyjność Miasta zabytki. Interesująca historia Miasta. Dobra infrastruktura i komunikacja. Dobra informacja wizualna. Przedsiębiorczość bielszczan. Targi Energetab. Naturalny lider subregionu. Wsparcie Miasta. Szanse Warunki naturalne. Poprawiająca się infrastruktura. Ogólny rozwój gospodarczy regionu. Centrum targowe. Rosnące zainteresowanie sztuką wizualną (firm rysunkowy Słabe strony Brak współpracy pomiędzy podmiotami (miasto przedsiębiorcy). Brak sztandarowego produktu wyróżniającego Bielsko - Białą. Brak spójnej polityki promocyjnej. Brak współpracy z sąsiadami. Słaba wiedza bielszczan na temat swego Miasta. Brak oferty przyjazdowej. Brak biur obsługujących turystykę przyjazdową. Brak oferty turystyki miejskiej. Brak aquaparku, brak parkingów (w tym dla autokarów). Brak zintegrowanego biletu/karty miejskiej. Bliska odległość do głównych ośrodków turystycznych. Słaba promocja Miasta na rynkach zewnętrznych w tym międzynarodowych. Złe umiejscowienie punktu informacyjnego/punktów informacyjnych. Słaba dystrybucja materiałów promocyjnych. Niewykorzystany potencjał dziedzictwa kulturowego. Niewystarczająca infrastruktura np. brak ścieżek rowerowych, niewystarczające wykorzystanie terenów rekreacyjnych. Brak koordynacji działań. Zagrożenia Kryzys. Niedocenianie turystyki jako ważnej gałęzi gospodarki. Brak współpracy z sąsiadami. Silny rozwój ośrodków ościennych. Ładna pogoda 50

51 i prezentacja multimedialna muzeum interaktywne). Moda na rzemiosło artystyczne, uczenie się technik artystycznych. Moda na zdrowy styl życia aktywny wypoczynek. Rosnący popyt na lokalne wyroby. Wzrost zainteresowania wielokulturowością Miasta. Współpraca z ŚOT, POT. Powołanie i funkcjonowanie Turystycznej Inicjatywy Klastrowej jest po części odpowiedzią na problemy zidentyfikowane w powyższej analizie, a działania planowane do podjęcia w ramach Inicjatywy mają szansę kompleksowo potraktować i wykorzystać potencjał turystyczny Miasta Bielska-Białej. 7.1 Zarządzanie Jest to obszar pracy kadry kierowniczej mającej na celu wprowadzić w życie wszelkie aspekty organizujące grupę klastrową. Proces tworzenia klastrów przechodzi kilka etapów - od inicjatywy klastrowej po pełną koncentrację przedsiębiorstw wokół podmiotów wyspecjalizowanych, na prawnym ukonstytuowaniu relacji kończąc. Niestety polski ustawodawca nie przewidział jeszcze instytucji prawnej dedykowanej klastrom, a ustawa o klastrach jest na etapie projektowania. Na etapie wyboru formy organizacyjno-prawnej danego klastra kluczowe znaczenie ma profesjonalne doradztwo w zakresie zarówno aspektów prawnych, jaki aspektów charakterystycznych dla danego przedsięwzięcia klastrowego, w ramach której doradzający będzie rozumiał nadrzędne cele przyświecające uczestnikom klastra. Forma prawna musi zatem uwzględniać równorzędność podmiotów i służyć jak najefektywniejszemu spełnieniu celów, jakie podmioty te chcą osiągnąć i zadaniom, jakie będą wykonywać. To członkowie klastra winni przede wszystkim wskazać, czy preferują stworzenie struktury, która będzie jedynie koordynowała ich interakcje i współpracę, czy też konieczne będzie włączenie ich w struktury jednej organizacji lub nowo powstałej osoby prawnej. Przedsiębiorcy zamierzający współpracować w formie klastra mają do wyboru wiele form organizacyjnych przewidzianych przez Kodeks cywilny lub Kodeks spółek handlowych. Zaliczyć możemy do nich: umowę o wzajemnej współpracy i wymianie doświadczeń, umowę spółki cywilnej, spółdzielnię, umowy spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjnej, 51

52 umowę stowarzyszenia, a także możliwość stworzenia zaawansowanej organizacyjnie grupy kapitałowej. Należy podkreślić, że każdy klaster i każda inicjatywa klastrowa rozwijają się w innych, specyficznych dla każdego rodzaju działalności indywidualnych warunkach. Wymaga to pragmatycznego i elastycznego postępowania inicjatorów i uczestników przedsięwzięć klastrowych. Dosyć częstym zjawiskiem jest również to, że w miarę rozwoju współpracy w ramach klastra może rosnąć zaufanie pomiędzy uczestnikami klastra. Pojawia się wtedy chęć ściślejszego sformalizowania współpracy, zacieśnienia więzów gospodarczych oraz uściślenia zakresu uprawnień i obowiązków uczestników przedsięwzięcia. Przedstawiona sytuacja sprawia, że na różnych etapach rozwoju i funkcjonowania klastra przydatne mogą być różne formy organizacyjno-prawne i tak w przypadku inicjatywy klastrowej w Bielsku-Białej współpraca rozpoczęła się od podpisania przez uczestników Klastra w sierpniu 2011 roku umowy ramowej o współpracy w ramach Turystycznej Inicjatywy Klastrowej Bielska-Białej, natomiast docelowo ma powstać podmiot, który będzie zarządzał klastrem - stowarzyszenie, które w formie Lokalnej Organizacji Turystycznej będzie realizowało strategię rozwoju klastra. W większości przypadków inicjatywy klastrowe w Polsce powstały bez wykonywania wstępnych analiz strategicznych i z taką sytuacją mamy również do czynienia w przypadku klastra turystycznego w Bielsku-Białej. Przyjmując modelowe rozwiązania mielibyśmy na etapie pomysłu i wizji tworzenia klastra do wybrania 2 modele funkcjonowania sieci współpracy, tj.: 1) Model otwarty stworzone warunki i infrastruktura pozwala na inicjowanie wszelkiego rodzaju współpracy. Terytorium i skupisko organizacji ułatwia podejmowanie takich działań, a sieć rozwiniętych usług doradczych pozwala na skuteczne działania; Cechy charakterystyczne: brak deklaracji przystąpienia do klastra, brak jednego koordynatora, wizja oparta na modelu aglomeracyjnym, wspierana przez rożne gremia i organizacje, gdzie samorząd pełni kluczową rolę (model pierwotny) lub dzięki współpracy biznesu, nauki, samorządu i społeczeństwa obywatelskiego tworzymy złożone struktury (model hybrydowy klaster jako ekosystem), 52

53 rozwinięta sieć usług doradczych (np. brokerzy technologii, usługi finansowe, własność intelektualna, itp.), koncentracja na finansowaniu projektów w ramach istniejące masy krytycznej. 2) Model zamknięty skupia zdeklarowane organizacje, koordynowane i/lub zarządzane przez wybrane organizacje, których celem jest osiąganie długofalowych korzyści Cechy charakterystyczne: Zdeklarowane organizacje Wybrany koordynator, z określoną strukturą, Wypracowana wspólna strategia, Określone działania operacyjne (wspólna promocja, działania marketingowe, badania rynku, raporty sektorowe, itp.), Szereg projektów realizowanych w ramach klastra, koordynowane i/lub wspierane przez koordynatora, Przyszłość oparta na tworzeniu klastra klastrów w regionach. Turystyczna Inicjatywa Klastrowa Bielska-Białej wpisuje się w 2 model, gdyż firmy i organizacje podpisały deklaracje przystąpienia do klastra (umowa ramowa), wybrany został Koordynator oraz określone lub określane będą działania operacyjne. Kolejnym elementem bardzo istotnym w zarządzania skupiskiem przedsiębiorstw i organizacji jest ustalenie kompetencji i struktury organizacyjnej. Poniżej przedstawiono typowy model funkcjonowania klastrów na świecie. 53

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKA GOSPODARKA TURYSTYCZNA Największy turystyczny rynek świata 2013-560 milionów zagranicznych turystów w Europie (52 % udziału w światowej

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań

Część II. Opracowanie celów strategicznych, operacyjnych oraz projektów, działań II warsztat strategiczny gmina Gorzków Część I. Opracowanie Misji i Wizji gminy MISJA Grupa 1: 1. Bezpieczne przejścia szlaki komunikacyjne (ścieżka rowerowa, szlaki konne, trasy spacerowe, chodniki łączące

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO projekt realizowany przez Powiat Świdnicki w Świdniku w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Klaster szansą dla

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2011 R.

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM W 2011 R. URZĄD STATYSTYCZNY W OPOLU Informacja sygnalna Data opracowania maj 2012 tel. 77 423 01 10 11 77 423 01 20 21 e-mail: sekretariatusopl@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ

STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ STRATEGIA ROZWOJU GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ na lata 2009-2016 1 WIZJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 2 MISJA GDAŃSKIEJ ORGANIZACJI TURYSTYCZNEJ... 2 3 CELE STRATEGICZNE... 2 4 CELE OPERACYJNE...

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020. Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego

Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020. Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020 Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego Strategia Rozwoju Polski Południowej -budowanie przewagi kooperacyjnej - od konkurencji do kooperacji

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku

Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku Charakterystyka krajowych i zagranicznych podróży mieszkańców Polski w I półroczu 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie turystyki krajowej i zagranicznej turystyki wyjazdowej mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. www.kraina-nafty.pl

Funkcjonowanie Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. www.kraina-nafty.pl Funkcjonowanie Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Szwajcarsko-Polski Program Współpracy jest formą bezzwrotnej pomocy zagranicznej przyznanej przez Szwajcarię Polsce i 9 innym członkom Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Wnioski z analizy ankiet do aktualizacji Strategii rozwoju turystyki dla miasta Stargard Szczeciński w perspektywie do roku 2020

Wnioski z analizy ankiet do aktualizacji Strategii rozwoju turystyki dla miasta Stargard Szczeciński w perspektywie do roku 2020 Wnioski z analizy ankiet do aktualizacji Strategii rozwoju turystyki dla miasta Stargard Szczeciński w perspektywie do roku 2020 Biuro Strategii Miasta / Luty 2015 Metryczka Osoba wypełniająca Wiek 1,01

Bardziej szczegółowo

Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VI ) 296

Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VI ) 296 Podstawowe dane Liczba obiektów noclegowych turystyki ogółem (stan w dniu 31 VII) 296 z ogółem: obiekty całoroczne 259 hotele, motele, pensjonaty i inne obiekty hotelowe 189 Liczba miejsc noclegowych w

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020.

ANKIETA. Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. ANKIETA Konsultacje społeczne prowadzone w ramach opracowywania aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Goleniowskiego do roku 2020. Szanowni Państwo! W związku z rozpoczęciem prac nad opracowaniem aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 PODSUMOWANIE DZIAŁANIA ODNOWA I ROZWÓJ WSI

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 PODSUMOWANIE DZIAŁANIA ODNOWA I ROZWÓJ WSI Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 PODSUMOWANIE DZIAŁANIA ODNOWA I ROZWÓJ WSI Urząd Marszałkowski w Łodzi Departament Funduszu Rozwoju Obszarów Wiejskich Rola Samorządu Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE OTWARCIE: IV KWARTAŁ 2013

PLANOWANE OTWARCIE: IV KWARTAŁ 2013 PLANOWANE OTWARCIE: IV KWARTAŁ 2013 REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU MIASTA I REGIONU STRATEGIA ROZWOJU MIASTA SZCZECIN...Wsparcie innowacyjnej przedsiębiorczości, rozwoju nowoczesnych technologii oraz gospodarki

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 4 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY

Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY Załącznik nr 1 do Uchwały Nr LX /453/09 Rady Gminy w Iwaniskach z dnia 21 grudnia 2009 r. Plan Odnowy Miejscowości KUJAWY GMINA IWANISKA POWIAT OPATOWSKI WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE Kujawy, październik

Bardziej szczegółowo

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania

INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania INTERREG IIIA Polska-Czechy Priorytety i działania Departament Koordynacji Programów Operacyjnych UMWO Priorytety i działania Priorytet 1 Dalszy rozwój i modernizacja infrastruktury dla zwiększenia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych. promienne.pl. nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2

Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych. promienne.pl. nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2 Sprzedaż nowych mieszkań mieszkania dla młodych promienne.pl nowe apartamenty na sprzedaż od 3400 zł / m 2 Przykładowe mieszkania BUDYNEK-B, PIĘTRO-1 APARTAMENT 50,96 m 2 BUDYNEK-B, PIĘTRO-2 APARTAMENT

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r.

KARTA PROJEKTU. 1.12.2010 do 31.12.2013 r. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Tytuł projektu Okres realizacji Utworzenie sieci firm w sektorze budownictwa w południowo-zachodniej Wielkopolsce jako szansa wzrostu ich konkurencyjności i innowacyjności

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

www.innowacyjna-wielkopolska.pl Główne punkty polityki innowacji Województwa Wielkopolskiego

www.innowacyjna-wielkopolska.pl Główne punkty polityki innowacji Województwa Wielkopolskiego Główne punkty polityki innowacji Województwa Wielkopolskiego 01 02 03 Wielkopolska Rada Trzydziestu (WR 30) Organ opiniotwórczo-doradczy powołany w maju 2009 r. w ramach projektu PO KL Budowa Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

PROW 2007-2013. Oś 4 LEADER. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju

PROW 2007-2013. Oś 4 LEADER. Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju PROW 2007-2013 Oś 4 LEADER Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju Małe projekty Beneficjenci tzw. Małych projektów : osoby fizyczne zameldowane na obszarze działania LGD osoby fizyczne prowadzących działalność

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA

KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA KIERUNEK GOSPODARKA TURYSTYCZNA Osoba kontaktowa: dr Ewa Markiewicz e.markiewicz@ue.poznan.pl Gospodarka Turystyczna to międzynarodowy biznes turystyczny Branża turystyczna w Polsce i na świecie Wpływy

Bardziej szczegółowo

Forum Polityki Gospodarczej

Forum Polityki Gospodarczej Forum Polityki Gospodarczej Pozytywny wizerunek Śląska jako kluczowy element promocji gospodarczej regionu* Tadeusz Adamski Wydział Polityki Gospodarczej Urzędu Marszałkowskiego Katowice, 11 października

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU

TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2011 ROKU Źródłem danych o stanie i wykorzystaniu bazy noclegowej województwa świętokrzyskiego w 2011 roku jest stałe badanie Głównego Urzędu Statystycznego, prowadzone

Bardziej szczegółowo

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia

Tematyka prac licencjackich proponowana przez promotorów Katedry Turystyki i Promocji Zdrowia Katedra Turystyki i Promocji Zdrowia Główne tematy naukowo-badawcze podejmowane w katedrze: Turystyka kulturowa w Polsce i na świecie. Wpływ walorów turystycznych, historycznych i kulturowych miast na

Bardziej szczegółowo

Wiedeń 2015-06-09 15:10:35

Wiedeń 2015-06-09 15:10:35 Wiedeń 2015-06-09 15:10:35 2 Wiedeń jest stolicą i największym miastem Austrii z 1,6 mln mieszkańców. Od lat to jedna z najzamożniejszych aglomeracji świata. Aglomeracja nad Dunajem leży we wschodniej

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY w SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, czerwiec 2010 r. TURYSTYKA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM W 2009 R. Na terenie województwa zachodniopomorskiego, według stanu na dzień

Bardziej szczegółowo

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych

LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych LCOI Region Lubelski - prezentacja ofert inwestycyjnych Pracownicy Biura LCOI Region Lubelski: Marcin Orzeł Inspektor LCOI Region Michał Nizioł Specjalista ds. Marketingu i Rozwoju LCOI - Region Kategoria:

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU TURYSTYKI

GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU TURYSTYKI KIERUNKI ROZWOJU TURYSTYKI W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM na podstawie Programu Rozwoju Turystyki i Zagospodarowania Turystycznego Województwa Podlaskiego w latach 2010-2015 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

ZASOBY KULTUROWE GÓRALE ZAGÓRZAŃSCY KULTYWOWANIE TRADYCJI TEJ GRUPY ETNICZNEJ W MSZANIE DOLNEJ, KSIĄŻKA KULTURA LUDOWA GÓRALI ZAGÓRZAŃSKICH

ZASOBY KULTUROWE GÓRALE ZAGÓRZAŃSCY KULTYWOWANIE TRADYCJI TEJ GRUPY ETNICZNEJ W MSZANIE DOLNEJ, KSIĄŻKA KULTURA LUDOWA GÓRALI ZAGÓRZAŃSKICH ZASOBY KULTUROWE GÓRALE ZAGÓRZAŃSCY KULTYWOWANIE TRADYCJI TEJ GRUPY ETNICZNEJ W MSZANIE DOLNEJ, KSIĄŻKA KULTURA LUDOWA GÓRALI ZAGÓRZAŃSKICH ZASOBY KULTUROWE MIASTO I KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA ARCHANIOŁA ZASOBY

Bardziej szczegółowo

Analiza SWOT. Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów

Analiza SWOT. Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów Plan rewitalizacji Miasta Nałęczów Ewelina Szantyka Cel strategiczny: Osiągnięcie trwałego rozwoju społecznego i gospodarczego, przy utrzymaniu uzdrowiskowego charakteru Nałęczowa, poprzez wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy w Kazimierzu Dolnym malowniczo położony na skarpie wiślanej, jest jednym z najpiękniejszych miejsc na trasie Kazimierz Męćmierz. W otoczeniu lasu, ciszy i spokoju każdy

Bardziej szczegółowo

TURYSTYKA POLSKA W 2007 ROKU WIELKIE MIASTA

TURYSTYKA POLSKA W 2007 ROKU WIELKIE MIASTA Instytut Turystyki sp. z o.o. TURYSTYKA POLSKA W 2007 ROKU WIELKIE MIASTA BoŜena Radkowska Warszawa, 2008 Szczecin W 2007 roku do Szczecina przyjechało około 0,6 mln turystów krajowych i 0,5 mln zagranicznych.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW

ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW ANKIETA DOTYCZĄCA ANALIZY POTRZEB I PROBLEMÓW Szanowni Państwo Urząd Gminy rozpoczął prace nad przygotowaniem Strategii Rozwoju. istotnym elementem, niezbędnym dla stworzenia strategii jest poznanie opinii

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku

Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku Charakterystyka przyjazdów cudzoziemców do Polski w 2015 roku W 2015 r. badania statystyczne w zakresie zagranicznej turystyki przyjazdowej i wyjazdowej oraz krajowej prowadzone były przez Urząd Statystyczny

Bardziej szczegółowo

Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego

Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego Szlak Architektury Drewnianej jako przykład markowego produktu turystycznego Paweł Mierniczak Dyrektor Małopolskiej Organizacji Turystycznej Polsko-Szwajcarskie Forum Turystyki Ekologicznej Kraków, 6 lutego

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA TRANSGRANICZNEJ STRATEGII ROZWOJU EUROREGIONU POMERANIA NA LATA 2014-2020 CZĘŚĆ POLSKA

AKTUALIZACJA TRANSGRANICZNEJ STRATEGII ROZWOJU EUROREGIONU POMERANIA NA LATA 2014-2020 CZĘŚĆ POLSKA AKTUALIZACJA TRANSGRANICZNEJ STRATEGII ROZWOJU EUROREGIONU POMERANIA NA LATA 2014-2020 CZĘŚĆ POLSKA Ocena procesów zachodzących na obszarze Euroregionu Negatywne zmiany demograficzne; Spadek liczby mieszkańców;

Bardziej szczegółowo

Kęty to gmina miejsko-wiejska położona w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim. Powierzchnia Gminy Kęty 75,79 km²

Kęty to gmina miejsko-wiejska położona w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim. Powierzchnia Gminy Kęty 75,79 km² Kęty to gmina miejsko-wiejska położona w powiecie oświęcimskim w województwie małopolskim. Powierzchnia Gminy Kęty 75,79 km² Powierzchnia miasta Kęty 23,05 km² Liczba ludności Gminy Kęty 34 292 osoby Liczba

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok 2010 temat

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorcza Łomża otwarci na Biznes

Przedsiębiorcza Łomża otwarci na Biznes PROGRAM ROZWOJU MIASTA ŁOMŻA DO ROKU 2020 PLUS CEL HORYZONTALNY I: KULTURA, EDUKACJA I SPORT JAKO BAZA ROZWOJU SPOŁECZNO GOSPODARCZEGO CEL HORYZONTALNY II: INFRASTRUKTURA JAKO BAZA ROZWOJU SPOŁECZNO -

Bardziej szczegółowo

PLANOWANE OTWARCIE: IV KWARTAŁ 2013

PLANOWANE OTWARCIE: IV KWARTAŁ 2013 PLANOWANE OTWARCIE: IV KWARTAŁ 2013 REALIZACJA STRATEGII ROZWOJU MIASTA I REGIONU STRATEGIA ROZWOJU MIASTA SZCZECIN...Wsparcie innowacyjnej przedsiębiorczości, rozwoju nowoczesnych technologii oraz gospodarki

Bardziej szczegółowo

Rekomendacje PAN IRWiR Program działania 2014-2016

Rekomendacje PAN IRWiR Program działania 2014-2016 CENTRUM WDRAŻANIA PROJEKTÓW PRZY BPN Rekomendacje PAN IRWiR Program działania 2014-2016 ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Usługi informacyjne i doradcze Opracowanie i wydanie Poradnika dla inwestora Usługi doradcze

Bardziej szczegółowo

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej

Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej 1 Programy współfinansujące rozwój turystyki wiejskiej Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013. Program Samorządu Województwa Wielkopolskiego Wielkopolska Odnowa Wsi. Program Operacyjny Zrównoważony

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Czym jest rewitalizacja?

Czym jest rewitalizacja? 10.10.2020_jarocin Czym jest rewitalizacja? System działań, które mają na celu przede wszystkim przywracanie do życia i zrównoważony rozwój określonych terenów, które utraciły swoje dotychczasowe funkcje

Bardziej szczegółowo

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy.

II. Poprawa jakości życia, w tym dostępu do kultury i rekreacji, nauki i pracy. Opracowanie informacji o możliwości realizacji projektów przez beneficjentów z terenu działania LGD Między Dalinem i Gościbią w ramach Osi 4 Leader Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Powierzchnie biurowe Inkubator dla nowych firm i startupów IT Mix najemców stymulującej kooperacji Baza konferencyjno-szkoleniowa

Powierzchnie biurowe Inkubator dla nowych firm i startupów IT Mix najemców stymulującej kooperacji Baza konferencyjno-szkoleniowa Wsparcie innowacyjnej przedsiębiorczości, rozwoju nowoczesnych technologii oraz gospodarki opartej na wiedzy Ułatwienia dla rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw Dynamiczny wzrost sektora usług biznesowych

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Mariusz Rudzki Kierownik Oddziału Promocji Handlu i Inwestycji Departamentu Gospodarki i Współpracy Zagranicznej Cel: MARKETING GOSPODARCZY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r.

Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski. Kraków, 9 marca 2012 r. Analiza strategiczna SWOT innowacyjności gospodarki Małopolski Kraków, 9 marca 2012 r. Etap diagnostyczny Diagnoza pogłębiona (załącznik do RSI WM 2012-2020) Synteza diagnozy część 2 dokumentu RSI Analiza

Bardziej szczegółowo

Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej

Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej Opole, lipiec 2013 r. Turystyka jako istotny element rozwoju Aglomeracji Opolskiej PORZĄDEK PREZENTACJI 1. Turystyka w dokumentach programowych AO 2. Jak duży jest potencjał turystyczny AO? 3. Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Działania rozwojowe w zakresie infrastruktury turystycznej. Property Forum Polska Północna Gdańsk, 5 marca 2012 r.

Działania rozwojowe w zakresie infrastruktury turystycznej. Property Forum Polska Północna Gdańsk, 5 marca 2012 r. Działania rozwojowe w zakresie infrastruktury turystycznej Property Forum Polska Północna Gdańsk, 5 marca 2012 r. Informacje ogólne Liczba mieszkańców: około 40 tys. Wyspiarskie położenie. Przygraniczne

Bardziej szczegółowo

Dokument zawiera opis trzech projektów zrealizowanych/realizowanych. w ramach

Dokument zawiera opis trzech projektów zrealizowanych/realizowanych. w ramach Projekty współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) za pośrednictwem Euroregionu Śląsk Cieszyński - Těšínské Slezsko" Dokument zawiera opis trzech projektów zrealizowanych/realizowanych

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ 1) Wprowadzenie 2) Spostrzeżenia 3) Szanse 4) Cele 5) Narzędzia 6) Propozycje 7) 2011, 2012,

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO)

Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) 2011 2011 Przemysł spotkań w Krakowie w 2011 r. Profesjonalni Organizatorzy Konferencji i Kongresów (PCO) Streszczenie Jadwiga Berbeka Krzysztof Borodako (Kierownik Zespołu) Katarzyna Klimek Agata Niemczyk

Bardziej szczegółowo

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA

AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY MIASTA AMAZING CITY ŁÓDŹ OSTATNIE NIEODKRYTE MIASTO RYS HISTORYCZNY, NAJWAŻNIEJSZE ELEMENTY STRUKTURY Łódź posiada jedyny w swoim rodzaju, autentyczny zespół historyzujących, eklektycznych i secesyjnych kamienic

Bardziej szczegółowo

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r.

O C O Ś O 1 C B Ę. Katowice, 12 listopada 2007 r. A Ł A I B I O C O Ś K T S O 1 S L Z A E C BI MI IOR B Ę I S D E Z R P Katowice, 12 listopada 2007 r. Bielsko-Biała to miasto ludzi przedsiębiorczych, czego potwierdzeniem jest wysoki odsetek zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Szczecin 20 grudnia 2011 r. Bożena Wołowczyk Plan prezentacji 1. Idea europejskich szlaków

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU MIASTA TARNÓW 2020

STRATEGIA ROZWOJU MIASTA TARNÓW 2020 STRATEGIA ROZWOJU MIASTA TARNÓW 2020 ZAŁOśENIA SCHEMAT, marzec 2011 WIZJA TARNOWA 2020 miasto komfortu i rozwoju, pomnaŝające bogactwa 2 OBSZAR I ROZWÓJ GOSPODARCZY atrakcyjny inwestycyjnie, innowacyjny,

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

Departament Infrastruktury Społecznej Wydział Projektu Własnego w Obszarze Turystyki

Departament Infrastruktury Społecznej Wydział Projektu Własnego w Obszarze Turystyki Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Potencjał województwa lubuskiego szansą dla rozwoju Położenie -przy zachodniej granicy Polski Wyjątkowe bogactwo przyrodnicze -liczne lasy ijeziora Dobra dostępność

Bardziej szczegółowo

Procesy Zachodzące w Agroturystyce

Procesy Zachodzące w Agroturystyce Procesy Zachodzące w Agroturystyce Agroturystyka jest to forma wypoczynku na obszarach wiejskich o charakterze rolniczym, oparta o bazę noclegową i aktywność rekreacyjną związaną z gospodarstwem rolnym

Bardziej szczegółowo

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła

Rozwój gospodarczy regionu oraz poprawa jakości życia mieszkańców obszaru LSR. Poprawa atrakcyjności turystycznej Regionu Kozła Kryteria Wyboru Operacji przez Radę LGD Etap I ocena zgodności operacji z Lokalną Strategią Rozwoju Poniżej przedstawiono tabelę zawierającą cele ogólne i szczegółowe LSR. Operacja musi być zgodna przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego

Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Wzór planu odnowy miejscowości zgodny z zaleceniami Ministerstwa Rolnictwa oraz Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Charakterystyka miejscowości, opis planowanych zadań inwestycyjnych, inwentaryzacja zasobów

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO

LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO LOKALE NA WYNAJEM PLATFORMA DLA HANDLU DETALICZNEGO TRENDY Od kilku lat na polskim rynku handlu zachodzą bardzo dynamiczne zmiany. Klienci cenią wygodę i szybkość zakupów dokonywanych blisko domu oraz

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo