Podstawy zarządzania

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawy zarządzania"

Transkrypt

1 dr Zbigniew Pawlak Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Podstawy zarządzania (wykład część II)

2 CZĘŚĆ II ORGANIZACJA JAKO PRZEDMIOT ZARZĄDZANIA

3 9.POJĘCIE I MODEL ORGANIZACJI

4 ORGANIZACJA (definicja) Znaczenie rzeczowe Organizacja to całość złożona ona z ludzi współdzia działających przy realizacji jakiegoś celu Znaczenie atrybutowe Organizacja to struktura rzeczy złożonych z onych i procesów w (np( np.. przedsiębiorstwa, produkcji) Znaczenie czynnościowe ciowe Organizacja (organizowanie) to tworzenie i zmienianie struktur rzeczy r i procesów w (np( np.. przedsiębiorstwa, produkcji)

5 TRÓJELEMENTOWY MODEL ORGANIZACJI 1) cele 2) 3) ludzie technika 4) struktura 5) otoczenie

6 CZTEROELEMENTOWY MODEL ORGANIZACJI (H.J. Leavitt) Ludzie Zadania otoczenie Struktura Technologia

7 PIĘCIOELEMENTOWY MODEL ORGANIZACJI (L.Krzyżanowski) G SP K MT OT STR G cele, SP system (podsystem) społeczny, MT system (podsystem) materialno-techniczny, STR struktura, K- człon kierowniczy, OT otoczenie

8 SIEDMIOELEMENTOWY MODEL ORGANIZACJI (Model McKinseya 7S ) strategia style systemy wartości otoczenie kwalifikacje pracownicy struktury

9 SYNERGIA efekt organizacyjny Synergia to efekt współdziałania, polegający na tym, że podmioty współdziałające osiągają więcej niż wynosi suma efektów podmiotów działających osobno. Synergia nazywana jest efektem organizacyjnym. przykład liczbowy = 4 łączny efekt podmiotów działających osobno > 4 efekt podmiotów współdziałających

10 TYPOLOGIA ORGANIZACJI Klasyfikacja -podział zbioru na podzbiory, przy zachowaniu rozłączności i zupełności podziału. Typologia - przeprowadzenie podziału zbioru na podzbiory nie spełniające wymogów stawianych klasyfikowaniu.

11 TYPY ORGANIZACJI (1) ze względu na wielkość: małe średnie duże ze względu na etap rozwoju: w etapie projektowania w etapie tworzenia nowe ustabilizowane w etapie schyłkowym ze względu na nastawienie do zysku: nastawione na zysk nie nastawione na zysk ze względu na jawność: jawne tajne ze względu na legalność: legalne nielegalne

12 TYPY ORGANIZACJI (2) ze względu na osobowość prawną: posiadające osobowość prawną nie posiadające osobowości prawnej ze względu na przedmiot działania: administracyjne gospodarcze społeczne polityczne naukowe edukacyjne militarne i paramilitarne kulturalne ze względu na charakter członkostwa: otwarte zamknięte przymusowe dobrowolne ze względu na kwalifikacje członków: profesjonalne amatorskie

13 TYPY ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH (1) ze względu na przedmiot działalności: produkcyjne usługowe ze względu na sektor gospodarki (własność): sektora publicznego sektora prywatnego ze względu na sekcję gospodarki (PKD): rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo rybołówstwo i rybactwo przetwórstwo przemysłowe wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę budownictwo handel hurtowy i detaliczny, naprawy hotele i restauracje transport, gospodarka magazynowa i łączność pośrednictwo finansowe obsługa nieruchomości, wynajem, nauka i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe ubezpieczenia społeczne edukacja ochrona zdrowia i opieka społeczna pozostała działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna

14 TYPY ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH (2) ze względu na formę prawną: indywidualni przedsiębiorcy spółki handlowe: a) spółki osobowe: spółka jawna spółka partnerska spółka komandytowa spółka komandytowo-akcyjna b) spółki kapitałowe: spółka z o.o. spółka akcyjna przedsiębiorstwa państwowe spółdzielnie fundacje stowarzyszenia ze względu na stosunek do rynku kapitałowego: publiczne nie publiczne

15 TYPY ORGANIZACJI GOSPODARCZYCH (3) ze względu na zależności kapitałowe: niezależne dominujące zależne powiązane ze względu na terytorium działania: lokalne krajowe międzynarodowe wielonarodowe transnarodowe

16 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Wyjaśnij różnicę pomiędzy organizacją w sensie rzeczowym, atrybutowym i czynnościowym 2) Omów wybrane modele organizacji. 3) Wyjaśnij na czym polega efekt synergiczny i podaj co najmniej trzy przykłady tego efektu. 4) Na czym polega klasyfikacja, a na czym typologia organizacji.

17 10.ANALOGIE ORGANIZACJI

18 ISTOTA I PRZYKŁADY ANALOGII ORGANIZACJI Analogia (metafora) organizacji - przenoszenie twierdzeń dotyczących jakiegoś obiektu na organizację na podstawie zachodzących pomiędzy nim a organizacją podobieństw, w celu wyjaśnienia pewnych aspektów budowy i funkcjonowania organizacji. G.Morgan odkrywca metafor organizacji przykłady metafor organizacji: organizacja maszyna organizacja organizm organizacja gra

19 ORGANIZACJA MASZYNA (założenia) 1) twór sztuczny 2) ma cel - czemuś służy 3) składa się z części (ludzie trybiki) 4) części są wzajemnie dopasowane 5) istnieje hierarchia części (ich wzajemna zależność) 6) istnieje centralna część (centrum) 7) struktura jest stała (statyka) 8) części działają harmonijnie 9) obowiązują stałe procedury, schematy postępowania 10) warunki techniczne i fizjologiczne określają poziom wydajności

20 ORGANIZACJA MASZYNA (zalety i mankamenty modelu) Zalety ład, harmonia jasne zasady budowy i funkcjonowania niezawodność optymalizacja wyników łatwość zrozumienia łatwość zarządzania Wady brak miejsca na swobodę, inicjatywę, improwizację - schematyzm brak miejsca dla działań nieformalnych brak miejsca na rozwój brak miejsca na konflikt brak miejsca na relacje z otoczeniem

21 ORGANIZACJA ORGANIZM (założenia) 1) twór naturalny 2) żyje (rodzi się, rozwija, choruje, umiera) 3) składa się z układów 4) cel nadrzędny - przetrwać i rozwijać się 5) w stanie równowagi wewnętrznej (homeostaza) 6) centrum zarządzające - mózg organizacji 7) konflikt stanem chorobowym 8) struktura jest dynamiczna 9) zmiany są przewidywalne (determinizm) 10) pozostaje w relacji z otoczeniem 11) ma zdolność przystosowawczą (adaptacja)

22 ORGANIZACJA ORGANIZM (zalety i mankamenty modelu) Zalety wyjaśnia dynamikę rozwoju zwraca uwagę na relacje z otoczeniem adaptacja homeostaza sterowanie i regulacja zwraca uwagę na patologie Wady nadmierne akcentowanie determinizmu postrzeganie świata organizacji jako świata harmonii akcentowanie celów egzystencjalnych podkreślanie negatywnej roli konfliktów

23 ORGANIZACJA GRA (założenia) 1) członkowie organizacji - gracze 2) cele graczy różne 3) gracze rywalizują 4) reguły gry względnie określone 5) stawka w grze (władza, pieniądze, przywileje itp.) 6) gracze realizują swe polityki i strategie 7) gracze zawiązują koalicje 8) konflikt interesów motorem rozwoju organizacji 9) stan organizacji - ryzyko, niepewność 10) gracze popełniają błędy, uczą się 11) kompromis - sposób na zachowanie równowagi

24 ORGANIZACJA GRA (zalety i mankamenty modelu) Zalety zwraca uwagę na rolę konfliktu w procesie zmian uwzględnia ryzyko, niepewność Wady przesadne akcentowanie pozytywnej roli konfliktu bezwzględność (makiawelizm) trudność zrozumienia trudność zarządzania

25 ROLA METAFOR ORGANIZACYJNYCH Pozytywna pomagają opisać organizację pomagają zrozumieć organizację pomagają działać w organizacji Negatywna prowadzą do nadmiernych uproszczeń prowadzą do błędnych wniosków i błędnych posunięć prowadzą do sporów merytorycznych

26 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Które kierunki w nauce zarządzania operowały analogiami organizacji, jakimi? 2) Czy analogie organizacji są przydatne w teorii i praktyce? Uzasadnij odpowiedź. 3) Podaj przykłady trzech metafor organizacji różnych od prezentowanych na wykładzie. Opisz jeden z nich.

27 11.CELE ORGANIZACYJNE

28 DEFINICJA CELU Celem jest pożądany stan rzeczy. Organizacje to całości realizujące cele przekraczające możliwości jednego człowieka.

29 RODZAJE CELÓW W ORGANIZACJI Cele organizacji Cele statutowe Cele menedżerskie erskie Cele egzystencjalne

30 CELE STATUTOWE 1) określają założyciele organizacji 2) tożsame z przedmiotem działania organizacji 3) zawarte w dokumencie założycielskim organizacji (statucie) 4) sformułowane ogólnie, nie mają horyzontu czasowego ani wymiaru

31 CELE MENEDŻERSKIE ERSKIE 1) określają zrządzający organizacją 2) uzależnione od sytuacji i etapu rozwoju organizacji 3) zawarte w planach i programach działania organizacji 4) sformułowane szczegółowo, mają określony horyzont czasowy i wymiar

32 CELE EGZYSTENCJALNE 1) związane z bytem organizacji 2) nigdzie nie sformalizowane

33 DEFINICJA ZPC Zarządzanie przez cele to kompleksowa metoda zarządzania polegająca na oddolnym formułowaniu owaniu celów w na stanowiskach pracy, okresowej ocenie ich realizacji oraz poszukiwaniu sposobów w usprawnień.

34 PROCEDURA ZPC (w cyklu rocznym) Zapoznanie kluczowych ludzi firmy z zasadami ZPC Określenie obszarów wyników kluczowych przedsiębiorstwa Formułowanie celów - opracowanie kart celów stanowisk (KCS) Opracowanie indywidualnych planów usprawnień (IPU) Realizacja celów Okresowe (kwartalne) przeglądy i oceny stopnia realizacji celów. Aktualizacja KCS i IPU Rozliczenia roczne realizacji celów. Przegląd i ocena kadr

35 ZASADY FORMUŁOWANIA OWANIA CELÓW W W ZPC 1) waga celu: za cele przyjmować tylko stany rzeczy istotne 2) ograniczona ilość -sformułować do 5 celów na danym szczeblu zarządzania (zasada Pareto) 3) zrozumiałość - jasność, konkretność, zrozumiałość celu dla wykonawców i oceniających 4) atrakcyjność - z wykonaniem celu powinny być związane jakieś przyszłe korzyści dla wykonawcy 5) realność - istnieje duże prawdopodobieństwo realizacji celu 6) okresowa kontrola i aktualizacja - okresowe przeglądy (aktualizacja) wprowadzane stosownie do zmian warunków, usprawnień itp. 7) kwantyfikacja (wymierność) - cel powinien mieć wymiar ilościowy, jakościowy 8) terminowość - cel powinien mieć termin wymaganej realizacji 9) autorstwo - cele formułowane przez pracowników, akceptowane przez zwierzchników 10) właściwy poziom trudności - cele nie za łatwe, nie za trudne (na miarę kwalifikacji)

36 PRZYKŁADY POPRAWNYCH I NIEPOPRAWNYCH SFORMUŁOWA OWAŃ CELÓW a) sformułowania poprawne: zwiększyć... o... (zł, sztuk, kg) w czasie... zmniejszyć... o... (zł, sztuk, kg, razy) w czasie... osiągnąć minimum... w czasie... osiągnąć maksimum... w czasie... wdrożyć... w czasie... zaprzestać... w czasie... zmodernizować... pod względem... w czasie... zachować... w czasie... b) sformułowania niepoprawne: uzyskać odpowiedni poziom... uzyskać wystarczający poziom... osiągnąć około... zdobyć kilka... jak najwcześniej... jak najpóźniej... osiągnąć pożądany...

37 ZALETY ZPC metoda kompleksowa (planowanie, ocenianie, usprawnianie) włączanie wszystkich ludzi w realizację celów firmy stwarzanie pola do inicjatyw oddolnych wyraźne definiowanie oczekiwań, wymagań stosowanie samokontroli i osobistej odpowiedzialności sprawiedliwa ocena i wynagradzanie za wyniki ocena zobiektywizowana (za osiągnięte wymierne wyniki) koncentracja ludzi w firmie na sprawach ważnych stałe poszukiwanie usprawnień i możliwości poprawy wyników zobowiązanie ludzi do ponoszenia odpowiedzialności swoboda podwładnych w doborze metod realizacji celów motywowanie do pracy nad sobą odciążenie kadry od ciągłego wydawania poleceń

38 WADY ZPC duża pracochłonność, czasochłonność i koszt przygotowania oraz realizacji konieczność stałego przestrzegania terminów przeglądów i ocen wymaga wysokiego poziomu dyscypliny i dojrzałości załogi wprowadza niepewność, wywołuje obawy (okresowe oceny, rozliczenia) ryzyko znużenia systemem w dłuższym czasie możliwość oporu ze strony niektórych kierowników (zwolenników metod dyrektywnych i autorytarnych) ryzyko koncentracji kadry na celach kosztem ludzi możliwość manipulacji (zamierzone zaniżanie lub zawyżanie celów, ustalanie nierealnych terminów itp.)

39 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Omów rodzaje celów organizacji i podaj po trzy przykłady? 2) Jakie błędy są najczęściej popełniane przy formułowaniu celów? 3) Wyjaśnij istotę zarządzania przez cele.

40 12.ZACHOWANIA NIEFORMALNE

41 SFERY ORGANIZACJI Sfery organizacji Sfera formalna struktura formalna zachowania formalne Sfera nieformalna struktura nieformalna zachowania nieformalne

42 RODZAJE ZACHOWAŃ NIEFORMALNYCH Zachowania nieformalne Ze względu na charakter Ze względu na podmiot Ze względu na cele organizacji sprzeczne z przepisami nie ujęte w przepisach indywidualne grupowe pozytywne negatywne

43 GŁÓWNE ŹRÓDŁA A ZACHOWAŃ NIEFORMALNYCH 1) potrzeby ludzi 2) niezgodność celów organizacji i jej członków 3) techniczny brak możliwości sformalizowania wszystkich zachowań ludzi 4) konflikt ról społecznych i organizacyjnych

44 KONFLIKT RÓL R L SPOŁECZNYCH I ORGANIZACYJNYCH pozycja Zakład pracy rola Partia polityczna Pracownik Rodzina Koledzy

45 ZACHOWANIA NIEFORMALNE INDYWIDUALNE (1) 0 PF00 Max oś wkładów PF00- poziom formalnych oczekiwań organizacji 0 - zero wkładów Max - maksimum wkładów

46 ZACHOWANIA NIEFORMALNE INDYWIDUALNE (2) tendencja do minimalizacji wkładów ZNK ZNNK 0 GTO PF00=ZF Max P K oś wkładów obszar tolerancji względnej obszar tolerancji bezwzględnej ZF ZNNK ZNK GTO P K - zachowania formalne - zachowania nieformalne nie karane - zachowania nieformalne karane - granica tolerancji organizacji -początek kar

47 ZACHOWANIA NIEFORMALNE INDYWIDUALNE (3) tendencja do maksymalizacji wkładów 0 PF00=ZF Max P N bez nagród nagrody oś wkładów ZNNN ZNN P N ZNNN ZNN -początek nagród - zachowania nieformalne nie nagradzane - zachowania nieformalne nagradzane

48 GRUPA FORMALNA A GRUPA NIEFORMALNA Cecha Grupa formalna Grupa nieformalna cele realizacja jakiejś funkcji organizacji towarzyskie, koleżeńskie itp. hierarchia służbowa społeczna kanały informacyjne przynależno ność podporząd- kowanie członk onków normy zachowań oficjalne, formalne sformalizowana (umowa o pracę, kontrakt) dyscyplina służbowa pisane (regulaminy, instrukcje) nieoficjalne niesformalizowana konformizm grupowy niepisane kodeksy postępowania sankcje służbowe koleżeńskie, towarzyskie

49 PRZYKŁAD STRUKTURY NIEFORMALNEJ KOMÓRKI ORGANIZACYJNEJ (SOCJOGRAM) kobieta mężczyzna wybór dwustronny wybór jednostronny odrzucenie dwustronne odrzucenie jednostronne

50 TYPOLOGIA GRUP NIEFORMALNYCH ze względu na cel: ofensywne (atak) i defensywne (obrona) postępowe (nowatorskie) i konserwatywne ze względu na skład: pionowe poziome mieszane ze względu na stosunek do organizacji: symbiotyczne (wspierające organizację) pasożytnicze (żerujące na organizacji i jej członkach): kliki gangi

51 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Omów formalną i nieformalną sferę istnienia i funkcjonowania organizacji. 2) Wyjaśnij istotę, rodzaje i źródła zachowań nieformalnych. 3) Przedstaw mechanizmy zachowań nieformalnych indywidualnych. 4) Przedstaw cechy grupy nieformalnej i podaj typy grup nieformalnych występujących w organizacjach. 5) Jakie zachowania nieformalne rodzaje celów organizacji i podaj po trzy przykłady? 6) Jakie działania powinien podejmować menedżer wobec zachowań nieformalnych w firmie?

52 13.KULTURA ORGANIZACYJNA

53 POJĘCIE KULTURY Kultura to ogół wytworów w materialnych i niematerialnych człowieka. poziomy analizy kultury: kultura jednostki kultura grupy kultura organizacji kultura narodowa kultura masowa organizacja stanowi amalgamat kulturowy - częściowe zmieszanie i wzajemne przenikanie różnych kultur w firmie: kultura robotnicza, kultura urzędnicza, kultura menedżerska kultura kobieca, kultura męska itd.

54 MODEL KULTURY ORGANIZACYJNEJ (E. Schein) ARTEFAKTY (widoczne i uświadamiane, ale wymagające interpretacji) NORMY i WARTOŚCI (częściowo widoczne, częściowo uświadamiane) ZAŁOŻENIA PODSTAWOWE (niewidoczne, nieuświadamiane)

55 ARTEFAKTY FIZYCZNE produkty architektura budynków architektura i wyposażenie wnętrz maszyny i urządzenia druki firmowe foldery uniformy gazeta zakładowa adowa gadżety reklamowe

56 ARTEFAKTY SYMBOLICZNE znaki symbole język maksymy anegdoty legendy tematy tabu

57 ARTEFAKTY BEHAWIORALNE tradycje zwyczaje obyczaje ceremonie rytuały obrzędy

58 NORMY KULTUROWE Normy to obowiązuj zujące w organizacji nakazy i zakazy dotyczące ce zachowań. Złamanie normy naraża a sprawcę na różne r sankcje (nieprzyjemności). Rodzaje norm: a) ze względu na kierunek: nakaz - wymóg określonego zachowania się zakaz - wymóg powstrzymania się od określonego zachowania b) ze względu na sposób upowszechnienia: normy pisane normy nie pisane c) ze względu na charakter sankcji: normy prawne normy obyczajowe

59 WZORY KULTUROWE Wzór r kulturowy to zespół cech i zachowań ocenianych przez daną społeczno eczność pozytywnie, wartych naśladowania. Etos charakterystyczny dla danej grupy zespół reguł obyczajowo- moralnych, całościowy ciowy wzór r stylu życia.

60 WARTOŚCI KULTUROWE Wartości cią kulturową jest wszystko to, co jest korzystne i pożą żądane przez ludzi. system wartości układ wartości charakterystycznych dla jednostki lub grupy hierarchia wartości układ wartości ze względu na stopień pożądania rodzaje wartości: wartości indywidualne, wartości grupowe wartości akceptowane, wartości deklarowane, wartości przestrzegane

61 ZAŁOŻENIA PODSTAWOWE (dominujące poglądy, przekonania światopoglądowe członk onków w organizacji na pewne sprawy) założenia dotyczące otoczenia organizacji założenia dotyczące natury człowieka założenia dotyczące stosunków międzyludzkich inne

62 TYPY KULTUR ORGANIZACYJNYCH (1) ze względu na wyrazistość: kultura silna kultura słaba ze względu na stosunek do tradycji, postępu, zmian: kultura konserwatywna (zachowawcza) kultura postępowa (nowatorska) ze względu na stosunek do otoczenia: kultura introwertyczna (zamknięta) kultura ekstrawertyczna (otwarta) ze względu na typ działalności: kultura urzędnicza kultura przemysłowa

63 TYPY KULTUR ORGANIZACYJNYCH (2) ze względu na dominujące cechy: kultura męska (agresywna, z tendencją do dominacji, rywalizacji) kultura kobieca (łagodna, uległa, z tendencją do współpracy) ze względu na skład członków: kultura elitarna kultura egalitarna ze względu na orientację na wartości: kultura pracy kultura pieniądza kultura władzy kultura zhumanizowana

64 TYPY KULTUR ORGANIZACYJNYCH (3) ze względu na preferowany sposób działania ludzi (praca, decyzje, odpowiedzialność): kultura indywidualistyczna (jednostka, rywalizacja) kultura kolektywistyczna (zespół, współpraca) ze względu na stosowane metody oddziaływania na ludzi: kultura strachu (kary, zagrożenie, niepewność) kultura spokoju (nagrody, pewność) ze względu na oceny ludzi: kultura pozytywna (akceptowana) kultura negatywna (nie akceptowana)

65 FUNKCJE KULTURY ORGANIZACYJNEJ Funkcje wewnętrzne wpływ kultury na funkcjonowanie organizacji funkcja integrująca funkcja informacyjna funkcja wychowawcza funkcja produkcyjna Funkcje zewnętrzne wpływ kultury na relacje organizacji z otoczeniem funkcja identyfikująca funkcja marketingowa funkcja społeczna

66 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Scharakteryzuj model kultury organizacyjnej E.Scheina. 2) Omów kulturę organizacyjną wybranej organizacji. 3) Jakie znaczenie ma kultura dla organizacji?

67 14.TECHNIKA

68 TECHNIKA Technika stanowi całokszta okształt środków w i czynności ci wchodzących cych w skład działania ania ludzi.

69 ŚRODKI DZIAŁANIA ANIA Środki działania obejmują: przedmioty pracy środki pracy

70 GENERACJE TECHNIKI 1) technika ręczna 2) technika maszynowa 3) technika automatyczna 4) technika zrobotyzowana 5) technika informatyczna

71 METODY DZIAŁANIA ANIA Metodą działania ania jest świadomie i konsekwentnie (systematycznie) stosowany sposób b postępowania powania dla osiągni gnięcia określonego celu. Metody działania obejmują: zasady reguły sposoby schematy procedury algorytmy

72 CYKL DZIAŁANIA ANIA ZORGANIZOWANEGO (H. Le Chatelier) tp początek działania ania Sformułuj cel Zaplanuj realizację celu Przygotuj realizację celu Zrealizuj cel Oceń realizację celu tk koniec działania ania

73 UNIWERSALNE ZASADY DZIAŁANIA ANIA (1) Etap formułowania celu: zasada dostępności celu zasada koniecznej ogólności i szczegółowości celu zasada zrozumiałości celu zasada wyodrębnienia celu głównego i celów ubocznych Etap planowania realizacji celu: zasada rozpoznania stosowanych w praktyce sposobów realizacji danego celu zasada określania warunków, środków i wykonawców celu zasada określania czynności cząstkowych i etapowych realizacji celów zasada budowy harmonogramu realizacji celu Etap przygotowania realizacji celu: zasada pozyskania formalnego i faktycznego środków zasada pozyskania formalnego i faktycznego ludzi zasada stworzenia struktury organizacyjnej do realizacji celu

74 UNIWERSALNE ZASADY DZIAŁANIA ANIA (2) Etap realizacji celu: zasada postępowania zgodnie z planem zasada stałego dostosowywania planu do przebiegu realizacji celu zasada bieżącej oceny postępów realizacji celu zasada podtrzymywania gotowości ludzi i środków Etap oceny realizacji celu: zasada porównania wyniku końcowego z zamierzonym zasada poszukiwania przyczyny niesprawności

75 POJĘCIE DZIAŁANIA ANIA I SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ANIA Działanie anie to celowe zachowanie się człowieka (ludzi). Działanie anie jest sprawne, jeżeli eli odznacza się szeregiem cech pozytywnie ocenianych, tj. walorów w sprawnościowych. Sprawność w sensie syntetycznym Sprawność w sensie uniwersalnym

76 GŁÓWNE WALORY SPRAWNEGO DZIAŁANIA ANIA skuteczność miara stopnia realizacji celu działania skuteczne działania częściowo skuteczne działania nieskuteczne działania przeciwskuteczne działania nadskuteczne korzystność różnica pomiędzy wynikiem (W) z działania a kosztami na jego realizację (K) W K > 0 korzystne W K = 0 obojętne W K < 0 niekorzystne ekonomiczność stosunek pomiędzy wynikiem (W) z działania a kosztami na jego realizację (K) W > K W = K W < K ekonomiczne obojętne nieekonomiczne

77 INNE WALORY SPRAWNEGO DZIAŁANIA ANIA prostota energiczność czystość udatność dokładno adność niezawodność

78 GŁÓWNE WYTYCZNE SPRAWNEGO DZIAŁANIA ANIA Specjalizacja Uniwersalizacja Aktywizacja Ograniczanie działania: ania: potencjalizacja machinalizacja instrumentalizacja inwigilacja czysta Kunktacja Antycypacja

79 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Wyjaśnij pojęcie techniki i metody. 2) Scharakteryzuj generacje techniki i omów ich wpływ na działanie ludzi oraz struktury organizacyjne. 3) Przedstaw przykład działania racjonalnego posługując się modelem cyklu działania zorganizowanego H.Le Chatelier a. 4) Wymień i objaśnij główne walory sprawnego działania. 5) Wymień i objaśnij główne wytyczne sprawnego działania.

80 15.STRUKTURA ORGANIZACYJNA

81 DEFINICJA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ Struktura (w sensie ogólnym) to układ elementów w w jakiejś całości. ci. Obejmuje ona elementy tej całości ci i powiązania pomiędzy nimi. Struktura organizacyjna obejmuje elementy składowe organizacji i powiązania pomiędzy nimi.

82 ELEMENTY SKŁADOWE ORGANIZACJI stanowisko organizacyjne: kierownicze, sztabowe, wykonawcze jednoosobowe a wieloosobowe komórka organizacyjna jednostka organizacyjna

83 WIĘZI ORGANIZACYJNE Więzi organizacyjne to relacje (powiązania, zależno ności) pomiędzy elementami organizacji (stanowiskami, komórkami i jednostkami organizacyjnymi). 1) więzi hierarchiczne 2) więzi funkcjonalne 3) więzi sztabowe 4) więzi kooperacyjne (technologiczne) 5) więzi informacyjne Typowe więzi w organizacji

84 WYMIARY STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ 1) Konfiguracja 2) Specjalizacja 3) Centralizacja 4) Standaryzacja 5) Formalizacja

85 KONFIGURACJA Konfiguracja to stopień rozbudowy struktury organizacyjnej w pionie i poziomie.

86 KONFIGURACJA PIONOWA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ (Spiętrzenie kierownictwa) DYREKTOR NACZELNY Z-ca DYREKTORA ds. PRODUKCJI KIEROWNIK ZAKŁADU A SZEF PRODUKCJI Szczeble zarządzania KIEROWNIK WYDZIAŁU MECHANICZNEGO KIEROWNIK ODDZIAŁU OBRABIAREK NUMERYCZNYCH MISTRZ BRYGADZISTA

87 KONFIGURACJA POZIOMA STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ (spłaszczenie struktury organizacyjnej) DYREKTOR NACZELNY Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Z-ca Dyrektora ds. Technicznych Z-ca Dyrektora ds. Handlowych Z-ca Dyrektora ds. Finansowych Z-ca Dyrektora ds. Personalnych

88 ROZPIĘTO TOŚĆ I ZASIĘG G KIEROWANIA Rozpięto tość kierowania liczba podwładnych bezpośrednio podległych kierownikowi Zasięg g kierowania liczba podwładnych podległych kierownikowi bezpośrednio i pośrednio 3 KN 36 K K K K 11 K K 21 K 22 K 23 K 31 K

89 DEPARTAMENTACJA A DYWIZJONALIZACJA DEPARTAMENTACJA = proces grupowania stanowisk i komórek organizacyjnych w większe całości ci według kryterium funkcji DYWIZJONALIZACJA = proces grupowania stanowisk i komórek organizacyjnych w większe całości ci według innych kryteriów Typowe kryteria dywizjonalizacji: wyrób rynek geograficzny etap procesu rodzaj klientów

90 DEPARTAMENTACJA DYREKTOR NACZELNY Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Z-ca Dyrektora ds. Technicznych Z-ca Dyrektora ds. Handlowych Z-ca Dyrektora ds. Finansowych Z-ca Dyrektora ds. Personalnych

91 STRUKTURA ORGANIZACYJNA PRZEDSIĘBIORSTWA (dywizjonalizacja według wyrobu) DYREKTOR NACZELNY Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Pieczywa Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Wędlin Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Sałatek

92 STRUKTURA ORGANIZACYJNA PRZEDSIĘBIORSTWA (dywizjonalizacja według rynku geograficznego) DYREKTOR NACZELNY Z-ca Dyrektora na Polskę Centralną Z-ca Dyrektora na Polskę Płn. i Zachodnią Z-ca Dyrektora na Polskę Płd. i Wschodnią

93 STRUKTURA ORGANIZACYJNA PRZEDSIĘBIORSTWA (dywizjonalizacja według etapu procesu technologicznego) DYREKTOR NACZELNY Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Roślinnej Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Zwierzęcej Z-ca Dyrektora ds. Produkcji Mięsa i Wędlin

94 STRUKTURA ORGANIZACYJNA PRZEDSIĘBIORSTWA (dywizjonalizacja według rodzaju klientów) DYREKTOR NACZELNY Z-ca Dyrektora ds. Klientów Indywidualnych Z-ca Dyrektora ds. Klientów Instytucjonalnych Z-ca Dyrektora ds. Klientów Zagranicznych

95 SPECJALIZACJA Specjalizacja to stopień złożoności i zakres różnorodnor norodności zadań realizowanych przez poszczególne elementy składowe organizacji (stanowiska, komórki itd.).

96 CENTRALIZACJA Centralizacja to stopień skupienia władzy w na najwyższym szczeblu.

97 STANDARYZACJA Standaryzacja to stopień typowości działań,, procedur, rozwiąza zań organizacyjnych.

98 FORMALIZACJA Formalizacja to stopień ujęcia struktury organizacyjnej w ramy przepisów.

99 DETERMINANTY STRUKTURY ORGANIZACYJNEJ a) determinanty wewnętrzne: przedmiot działania etap rozwoju organizacji technika i technologia liczba i kwalifikacje ludzi działania nieformalne b) determinanty zewnętrzne: koniunktura gospodarcza pozycja na rynku (siła konkurencji) odległość od źródeł zaopatrzenia odległość od rynku docelowego zakres kooperacji biernej i czynnej przepisy prawa

100 PYTANIA I PROBLEMY DO OPRACOWANIA 1) Omów elementy składowe organizacji. 2) Wyjaśnij pojęcie więzi organizacyjnych i podaj ich przykłady. 3) Czy się różni konfiguracja pionowa od poziomej konfiguracji struktury organizacyjnej? 4) Podaj miary centralizacji, specjalizacji, standaryzacji i formalizacji. 5) Scharakteryzuj determinanty wewnętrzne dowolnej struktury organizacyjnej. 6) Scharakteryzuj determinanty zewnętrzne dowolnej struktury organizacyjnej.

101 16.OTOCZENIE ORGANIZACJI

102 ORGANIZACJA A OTOCZENIE ORGANIZACJA OTOCZENIE Otoczenie to wszystko, co nie należy do organizacji, a pozostaje z nią w jakichś relacjach.

103 STRUKTURA OTOCZENIA ORGANIZACJI ORGANIZACJA OTOCZENIE BLIŻSZE oddziaływania wzajemne (relacje) OTOCZENIE DALSZE otoczenie bliższe (mikrootoczenie) inne organizacje otoczenie dalsze (makrootoczenie) uwarunkowania natury ogólnej

104 ELEMENTY OTOCZENIA BLIŻSZEGO dostawcy odbiorcy konkurenci partnerzy społeczność lokalna inne: urzędy publiczne, aparat kontroli, aparat skarbowy, sądowy itp.)

105 INTERESARIUSZE Interesariusze (stakeholders) - osoby i grupy z organizacji i jej otoczenia zainteresowane bezpośrednio i pośrednio działalnością organizacji a) interesariusze wewnętrzni: właściciele pracownicy b) interesariusze zewnętrzni: dostawcy odbiorcy konkurenci partnerzy inni

106 ELEMENTY OTOCZENIA DALSZEGO uwarunkowania ekonomiczne uwarunkowania demograficzne uwarunkowania prawne uwarunkowania polityczne uwarunkowania techniczne uwarunkowania kulturowe uwarunkowania środowiskowe

107 RODZAJE OTOCZENIA ORGANIZACJI otoczenie proste a otoczenie złożone otoczenie stabilne (statyczne) a otoczenie burzliwe (dynamiczne) otoczenie zmienne w sposób przewidywalny a otoczenie zmienne w sposób nieprzewidywalny otoczenie przyjazne (więcej szans) a otoczenie wrogie (więcej zagrożeń)

108 Megatrendy trendy ogólno lnoświatowe Megatrendy gospodarcze Megatrendy polityczne Megatrendy społeczne Megatrendy w nauce i technice Megatrendy w ekosystemie MEGATRENDY

109 MEGATRENDY POLITYCZNE upadek systemu dwubiegunowego (kapitalizm komunizm) globalizacja a regionalizacja podział polityczny świata na Wschód i Zachód liczne lokalne konflikty zagrożenie terroryzmem międzynarodowym

110 MEGATRENDY GOSPODARCZE globalizacja a regionalizacja podział gospodarczy świata (Północ i Południe) rozwój wielkich korporacji międzynarodowych dynamiczny rozwój sfery usług niskie tempo rozwoju przemysłu nadprodukcja w rolnictwie krajów rozwiniętych

111 MEGATRENDY SPOŁECZNE umiędzynarodowienie kultury, nauki, sztuki przenikanie kultur wzrost poziomu życia, wykształcenia, poprawa stanu zdrowia, wydłużenie życia szybki wzrost ludności w krajach ubogich (bomba demograficzna) ujemny przyrost naturalny w krajach rozwiniętych migracje i rozwój turystyki międzynarodowej dłuższy czas wolny załamanie systemu wartości (nihilizm) rozwój patologii społecznych

112 MEGATRENDY W NAUCE I TECHNICE rozwój informatyzacji rozwój telekomunikacji rozwój biotechnologii (genetyka) nowe materiały, nowe źródła energii, nowe technologie

113 MEGATRENDY W EKOSYSTEMIE wzrost zanieczyszczenia (bomba ekologiczna) wymieranie gatunków zwierząt i roślin wyczerpywanie się złóż i zasobów przyrody (surowce, woda) inne zagrożenia: dziura ozonowa, ocieplenie klimatu

114 GLOBALIZACJA Globalizacja to żywiołowy owy proces polegający na umiędzynarodawianiu się stosunków w politycznych, gospodarczych i społecznych. Przejawy globalizacji gospodarczej: umiędzynarodowienie rynków umiędzynarodowienie firm (rozwój korporacji międzynarodowych i ponadnarodowych) umiędzynarodowienie czynników produkcji (kapitał, technologia, siła robocza, zasoby naturalne) umiędzynarodowienie metod organizacji i zarządzania rozwój instytucji gospodarki światowej rozwój globalnych produktów (napoje, kosmetyki, szybkie dania itp.) rozwój międzynarodowej integracji gospodarczej

115 KORZYŚCI Z GLOBALIZACJI dla korporacji międzynarodowych: nieograniczone możliwości ekspansji dla bogatych państw: przyspieszenie wzrostu gospodarczego nowe rynki zbytu nowe miejsca taniej produkcji dla biednych państw: przyspieszenie rozwoju gospodarczego (zmniejszenie dystansu do krajów rozwiniętych) możliwość korzystania z najnowszych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych podniesienie stopy życiowej ludności

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Marek Angowski. Kultura organizacyjna

Marek Angowski. Kultura organizacyjna Marek Angowski Kultura organizacyjna Definicja Kultura organizacyjna jest to system niepisanych norm, wartości i wynikających z nich sposobów postępowania członków organizacji. Kultura organizacyjna jest

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Organizacja i Zarządzanie Organizacja w ujęciu rzeczowym (wykład 03) dr Adam SALOMON, KTiL AM w Organizacja dzisiejszego wykładu 1. Ujęcie organizacji. 2. Formalizacja organizacji. 3. Triada organizacyjna:

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Ekonomika handlu KLASA: IV TH

WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Ekonomika handlu KLASA: IV TH WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Ekonomika handlu KLASA: IV TH DZIAŁ PROGRAMU NAUCZANIA Zarządzanie w przedsiębiorstwie Struktura organizacyjna przedsiębiorstwa handlowego Proces kierowania (zarządzania)

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych

Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych Zagadnienia egzaminacyjne z przedmiotów podstawowych 1. Pojęcie i rodzaje benchmarkingu 2. Wady i zalety stosowania outsourcingu 3. Metoda zarządzania KAIZEN 4. Rynek pracy i bezrobocie 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania

spółki komandytowo-akcyjnej... 102 72. Wskaż zalety i wady organizacji i funkcjonowania SPIS TREŚCI 1. Czym jest prawo gospodarcze i jakie jest jego miejsce w systemie prawa polskiego?... 15 2. Wyjaśnij istotę źródeł prawa gospodarczego.... 16 3. Wskaż i omów podstawowe zasady prawa gospodarczego....

Bardziej szczegółowo

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób...

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób... Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w badaniu dotyczącym rynku pracy małych i średnich przedsiębiorstw na Dolnym Śląsku. Naszym zamierzeniem jest poznanie Państwa opinii na temat koncepcji społecznej

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami - definicje Zbiór działań związanych z ludźmi, ukierunkowanych na osiąganie celów organizacji i zaspokojenie potrzeb pracowników Proces

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Kreowanie wizerunku szkoły poprzez budowę silnej kultury organizacyjnej. Elżbieta Dunaj

Kreowanie wizerunku szkoły poprzez budowę silnej kultury organizacyjnej. Elżbieta Dunaj Kreowanie wizerunku szkoły poprzez budowę silnej kultury organizacyjnej. Elżbieta Dunaj Rola kultury organizacyjnej Trwały sukces firm jest mniej związany z czynnikami rynkowymi, a bardziej z wartościami

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A wersja 2004-1 (A/D) 1. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródła informacji o firmie Celem tej części jest

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE wykład 2 Pojęcie struktury organizacyjnej. Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE wykład 2 Pojęcie struktury organizacyjnej. Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE wykład 2 Pojęcie struktury organizacyjnej Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej Definicje struktury organizacyjnej J. Zieleniewski Struktura organizacyjna jest to ogół takich stosunków

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 Rozdział 1 EWOLUCJA TEORII ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM... 15 1.1. Zasady naukowej organizacji szkoła klasycznej teorii organizacji... 15 1.1.1. Szkoła naukowej organizacji

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA. Sztuka wojny w biznesie.

STRATEGIA. Sztuka wojny w biznesie. PODSTAWY ZARZĄDZANIA dr Mariusz Maciejczak STRATEGIA. Sztuka wojny w biznesie. www.maciejczak.pl STRATEGIA Strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i jej zmianie, jeśli jest to konieczne [Drucker]

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan

Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Wyższa Szkoła Marketingu i Zarządzania w Lesznie Biznes Plan Leszno, wiosna 2011 roku Cel zajęć Ogólne zapoznanie z biznesplanem Zapoznanie z pojęciami związanymi z modelowaniem Pogłębienie znajomości

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI - HR

ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI - HR ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI - HR 1 KOMPEDIUM WIEDZY ZARZĄDZANIA ZASOBAMI LUDZKIMI CECHY POLITYKI PERSONALNEJ Pożądane cechy pracowników CELE POLITYKI PERSONALNEJ ROZWÓJ ZARZADZANIA KADRAMI ETAPY ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm

Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm Oferta szkoleń dla przedsiębiorstw i firm I. Doskonalenie umiejętności interpersonalnych 1. Komunikowanie interpersonalne w miejscu pracy Istota i prawidłowości procesu komunikowania się między ludźmi

Bardziej szczegółowo

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO

ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Studia stacjonarne I stopnia ZAKRES TEMATYCZNY EGZAMINU LICENCJACKIEGO Zagadnienia ogólnoekonomiczne 1. Aktualna sytuacja na europejskim

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ. Cel ogólny kształcenia: usystematyzowanie wiedzy i umiejętności z zakresu podstaw prawnych i form prawnych działalności gospodarczej.

KONSPEKT ZAJĘĆ. Cel ogólny kształcenia: usystematyzowanie wiedzy i umiejętności z zakresu podstaw prawnych i form prawnych działalności gospodarczej. KONSPEKT ZAJĘĆ Temat: Kryteria wyboru formy prawnej Cel ogólny kształcenia: usystematyzowanie wiedzy i umiejętności z zakresu podstaw prawnych i form prawnych działalności gospodarczej. Cele szczegółowe

Bardziej szczegółowo

Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji

Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji Badanie klimatu przedsiębiorczości oraz zdolności firm do podnoszenia konkurencyjności i wdrażania innowacji I. OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ BYTOMIA Czy może Pan(i) polecić Bytom jako miejsce do prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

Forma własności. własność mieszana

Forma własności. własność mieszana Lekcja 39. Temat: Klasyfikowanie przedsiębiorstw Temat w podręczniku: Klasyfikacja przedsiębiorstw Podmiotem gospodarczym jest każdy, niezależnie od jego formy organizacyjnej, aktywny uczestnik procesów

Bardziej szczegółowo

1 Lekcja organizacyjna

1 Lekcja organizacyjna NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu ekonomika rolnictwa na podstawie programu nr TA/PZS1/PG/2012 klasa 2TA l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia Zakres podstawowy

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015

PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki. obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 PYTANIA I STOPIEŃ egzamin licencjacki obowiązują od roku akademickiego 2014/2015 1. Wymień układy, których współdziałanie jest niezbędne do wykonania ruchu. 2. Scharakteryzuj łańcuch biokinematyczny kończyny

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO

Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Łukasz Burkiewicz lukasz.burkiewicz@uj.edu.pl lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Animacja i zarządzanie kulturą w NGO Studia dzienne: Kulturoznawstwo Akademia Ignatianum w Krakowie Każda organizacja m

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Wstęp.... 11 Rozdział 1. Przedmiot, ewolucja i znaczenie zarządzania kadrami (Tadeusz Listwan)... 15 1.1. Pojęcie zarządzania kadrami.................................. 15 1.2. Cele i znaczenie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Wolbrom na lata 2008-2020

Lokalny Program Rewitalizacji Miasta Wolbrom na lata 2008-2020 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007-2013 (MRPO) zakłada, że Lokalne Programy Rewitalizacji (LPR) powinny dotyczyć wyselekcjonowanych obszarów miejskich, za wyjątkiem miast o liczbie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE

STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE STRATEGIE ROZWOJU GOSPODARCZEGO MIAST W POLSCE Janusz Szewczuk Katowice, Grudzień 2008 ROZWÓJ GOSPODARCZY MIAST Czym jest rozwój gospodarczy? Jak mierzyć rozwój gospodarczy? Stan gospodarki polskich miast

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Logistyka Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 3 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Międzyorganizacyjne relacje logistyczne

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Proces zarządzania zasobami ludzkimi

Proces zarządzania zasobami ludzkimi Marek Angowski Proces zarządzania zasobami ludzkimi Część 1 Etapy procesy zarządzania zasobami ludzkimi Planowanie zasobów ludzkich Rekrutacja Selekcja i dobór kandydatów Szkolenia i doskonalenie zawodowe

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

Czynniki determinujące zdrowie populacji i jednostki

Czynniki determinujące zdrowie populacji i jednostki Czynniki determinujące zdrowie populacji i jednostki Zdrowie grupy definicji zdrowia: Potoczne: zdrowie rozumiane jest jako brak choroby lub dolegliwości. Profesjonalne: formułowane przez przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. Opracowania sygnalne PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM. STAN NA KONIEC 2009 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice www.stat.gov.pl/katow

Bardziej szczegółowo

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE

ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE ANKIETA OCENIAJĄCA KLIMAT DO ROZWOJU I WSPIERANIA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W GMINIE KOŁACZYCE Szanowni Państwo! Gmina Kołaczyce, pragnąc zapewnić jak najlepsze warunki do rozwoju i wspierania przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Spis tre ści. Część I. System finansowy przedsiębiorstwa... 8

Spis tre ści. Część I. System finansowy przedsiębiorstwa... 8 Spis tre ści Część I. System finansowy przedsiębiorstwa....................... 8 1. Majątek podmiotu gospodarczego................................. 8 1.1. Majątek i jego struktura......................................

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Podstawy zarządzania. Elementy planowania. Definicja procesu zarządzania. Dr Janusz Sasak

Podstawy zarządzania. Elementy planowania. Definicja procesu zarządzania. Dr Janusz Sasak Podstawy zarządzania Dr Janusz Sasak Definicja procesu zarządzania Ciągłe lub cykliczne wykonywanie działań kierowniczych ujmowanych w cztery podstawowe funkcje planowanie, organizowanie, przewodzenie

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Analiza otoczenia konkurencyjnego (sektora)

Analiza otoczenia konkurencyjnego (sektora) Analiza otoczenia konkurencyjnego (sektora) Sektor grupa firm wytwarzających wyroby o podobnym przeznaczeniu. Branża gałąź gospodarki (handlu lub produkcji), która obejmuje usługi lub produkowane towary

Bardziej szczegółowo

Proponowane tematy prac dyplomowych

Proponowane tematy prac dyplomowych KATEDRA ANALIZY SYSTEMOWEJ I FINANSÓW 1. Podatki i opłaty lokalne jako źródło dochodów własnych gminy 2. Analiza dochodów budżetowych jednostek samorządów terytorialnych na przykładzie gminy... w latach...

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy kierunku ZARZĄDZANIE, I 0 licencjat Wiedza o zarządzaniu 1. Przegląd funkcji kierowniczych. 2. Teorie motywacyjne i przywódcze. 3. Współczesne koncepcje zarządzania.

Bardziej szczegółowo

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna

Strategia globalna firmy a strategia logistyczna Zarządzanie logistyką Dr Mariusz Maciejczak Strategia globalna firmy a strategia logistyczna www.maciejczak.pl STRATEGIA SZTUKA WOJNY W BIZNESIE Strategia polega na przeanalizowaniu obecnej sytuacji i

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

WYCENA PRACY MENEDŻERA

WYCENA PRACY MENEDŻERA WYCENA PRACY MENEDŻERA CEL SYSTEMÓW WYNAGRADZANIA MENEDŻERÓW maksymalizacja dobrobytu menedżerów wspieranie interesów właścicieli MENEDŻEROWIE myślą jak właściciele i inwestorzy Definiując interesy należy

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI z katedr dyplomowania dla kierunku TRANSPORT 1 Katedra Energetyki i Pojazdów 1. Charakterystyka procesu dystrybucji paliw płynnych w Polsce. 2. Przegląd, budowa,

Bardziej szczegółowo

GRUPY SPOŁECZNE Rodzaje grup społecznych

GRUPY SPOŁECZNE Rodzaje grup społecznych Rodzaje grup społecznych Grupy małe WIELKOŚCI Grupy duże RODZAJE GRUP SPOŁECZNYCH SFORMALIZOWANIA WIĘZI Grupy formalne Grupy nieformalne Grupy pierwotne Grupy wtórne CZŁONKOSTWA Grupy zamknięte Grupy otwarte

Bardziej szczegółowo

Badanie ankietowe pracodawców województwa kujawsko-pomorskiego

Badanie ankietowe pracodawców województwa kujawsko-pomorskiego Zmiany w zatrudnieniu w perspektywie pięcioletniej - prognozy ankietowanych pracodawców Toruń, 4 kwietnia 2013 roku. Spotkanie z pracownikami PUP realizującymi badania pracodawców w ramach projektu systemowego

Bardziej szczegółowo

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym

Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy system oceniania. 2 Organizacja pracy w roku szkolnym ZAKRES TREŚCI Z PRZEDMIOTU PODSTAWY ORGAMIZACJI PRZEDSIĘBIORSTWA TRANSPORTOWO- SPEDYCYJNEGO KL 1 TLS ROK SZKOLNY 2015/2016 L.p. Zakres treści 1 Moduł dział - temat Program nauczania dla przedmiotu. Przedmiotowy

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZUBINIE GIMNAZJUM NR 2 Autorzy: Mariola Polańska Gabriela Sobczak 1. Ucznia ocenia nauczyciel wiedzy o społeczeństwie, wspólnie z uczniami.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15

Spis treści. Przedmowa... 11. Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 Przedmowa... 11 Rozdział I. Systemowe zarządzanie jakością... 15 1. Charakterystyka zarządzania jakością... 15 1.1. Zarządzanie a kierowanie... 15 1.2. Cel i obiekt zarządzania... 16 1.3. Definiowanie

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

PYTA IA Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW OGÓL YCH I PODSTAWOWYCH

PYTA IA Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW OGÓL YCH I PODSTAWOWYCH PYTA IA Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW OGÓL YCH I PODSTAWOWYCH 1. Zdefiniuj popyt i podaż. Zinterpretuj funkcję popytu i podaży. 2. Zdefiniuj elastyczność cenową i dochodową popytu. Omów ich wskaźniki. 3. Zinterpretuj

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Stan na koniec 2013 r.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Stan na koniec 2013 r. Kontakt: tel. 71 37-16-300 e-mail: SekretariatUSwro@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/wroc INFORMACJA SYGNALNA nr 1/2014 PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ W REJESTRZE REGON W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN W PRAKTYCE

BIZNES PLAN W PRAKTYCE BIZNES PLAN W PRAKTYCE Biznes Plan Biznes Plan jest to dokument, dzięki któremu możemy sprzedać naszą fascynację prowadzoną działalnością oraz nadzieje, jakie ona rokuje, potencjalnym źródłom wsparcia

Bardziej szczegółowo

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Spis treści 1. Kryterium: Wpływ na wynik ekonomiczny... 3 2. Kryterium: Odpowiedzialność za zarządzanie ludźmi i zespołami... 4 3. Kryterium: Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz ważniejszych skrótów... 17 Słowo od Redaktorów... 19. CZĘŚĆ I Zakład opieki zdrowotnej i mechanizmy zarządzania...

SPIS TREŚCI. Wykaz ważniejszych skrótów... 17 Słowo od Redaktorów... 19. CZĘŚĆ I Zakład opieki zdrowotnej i mechanizmy zarządzania... 5 SPIS TREŚCI Wykaz ważniejszych skrótów... 17 Słowo od Redaktorów... 19 CZĘŚĆ I Zakład opieki zdrowotnej i mechanizmy zarządzania... 21 Rozdział 1. Zakład opieki zdrowotnej i jego formy organizacyjno-prawne...

Bardziej szczegółowo

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy

TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI. Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy TREŚCI PROGRAMOWE MODUŁU INNOWACYJNEGO PROGRAM SZKOLENIA NAUCZYCIELI Lp. Treści programowe Temat i zarys treści wykładów Liczba godzin Wykładowcy 1 Wykład metodyczny Platforma internetowa osią projektu

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA 1. System źródeł prawa i wykładnia prawa. 2. Pojęcie państwa. Cechy państwa i jego formy. Demokracja. Państwo prawa. 3. Zdolność prawna i zdolność do

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Projekt Rozwój Mazowieckiego Klastra Efektywności Energetycznej i Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr ZSK/PZS1/PG/2014 klasy 2ZSK l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia

Bardziej szczegółowo

Postawa i terytorium jako fundamenty przedsiębiorczości. Text. społecznej

Postawa i terytorium jako fundamenty przedsiębiorczości. Text. społecznej Postawa i terytorium jako fundamenty przedsiębiorczości społecznej Plan wystąpienia 2 modele: przedsiębiorca społeczny i przedsiębiorstwo społeczne, W poszukiwaniu innowacyjności ci i wspólnoty, znaczenie

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Podstawowe elementy kontrolowania. Wykład 16

Podstawowe elementy kontrolowania. Wykład 16 Podstawowe elementy kontrolowania Wykład 16 Istota kontroli w organizacji Kontrola to taka regulacja działao organizacji, która sprawia, że jakiś założony element wyniku organizacji pozostaje w możliwych

Bardziej szczegółowo

Due diligence w procesie fuzji i przejęd. dr Marcin Lewandowski

Due diligence w procesie fuzji i przejęd. dr Marcin Lewandowski 27 28 luty 2012 r. Due diligence w procesie fuzji i przejęd dr Marcin Lewandowski Due diligence - analiza przedinwestycyjna Cele analizy due diligence: Weryfikacja prawdziwości wcześniej informacji i weryfikacja

Bardziej szczegółowo

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU

URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU URZĄ D STATYSTYCZNY W BIAŁ YMSTOKU Opracowania sygnalne Białystok, luty 2012 r. Tel. 85 749 77 00, fax 85 749 77 79 E-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/bialystok Krajowy

Bardziej szczegółowo

Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw

Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw 1. Wymienić etapy rozwoju logistyki. 2. Podaj definicje logistyki. 3. Jakie wnioski wypływają z definicji określającej, co to jest logistyka?

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Wymienia cechy potrzeb ludzkich

Wymienia cechy potrzeb ludzkich NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu podstawy działalności w gastronomii na podstawie programu nr TŻ/PZS1/PG/2012 klasy 2TŻ1, 2TŻ2. l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania jakością

Systemy zarządzania jakością Systemy zarządzania jakością cechy, funkcje, etapy wdrażania systemu Prezentacja na spotkanie 3 System zarządzania jakością - czym jest a czym nie jest? System zarządzania jakością jest: zbiorem reguł,

Bardziej szczegółowo