Michał Moszczeński. A B C modelarstwa samoloty

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Michał Moszczeński. A B C modelarstwa samoloty"

Transkrypt

1 Michał Moszczeński A B C modelarstwa samoloty Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1993

2 Spis treści: 1.Plastykowe modele redukcyjne samolotów 2.Narzędzia oraz dodatkowe materiały potrzebne przy wykonywaniu modeli 3.Pędzle i aerograf 4.Poszczególne etapy budowy modelu 5.Samodzielne wykonanie dodatkowych elementów modelu 6.Malowanie modeli 7.Ślady eksploatacji samolotu 8.Kalkomanie. Rodzaje i naklejanie 9.Samodzielne wykonanie kalkomanii 10.Eksponowanie i czyszczenie modeli 11.Dioramy 12.Zasady tworzenia kolekcji i dokumentacja 13.Miejsce pracy modelarza 14.Szachownica znak Polskich Sił Powietrznych...

3 1. Plastykowe modele redukcyjne samolotów Model redukcyjny to wierne pomniejszenie samolotu, z zachowaniem możliwie największej liczby detali. Dla modeli redukcyjnych przyjęto określone skale. Zastanawiamy się czasem dlaczego są one takie dziwne 1:72, 1:48, 1:32, 1:24, zamiast prostszych 1:10, 1:50, 1:100? Modelarstwo redukcyjne powstało i zaczęło się rozwijać w krajach anglosaskich i podziałki te są w systemie calowym, a nie metrycznym. W skali 1:24 jeden cal modelu odpowiada dwóm stopom samolotu oryginalnego; w skali 1:48 jeden cal modelu odpowiada czterem stopom samolotu. W skali 1:72 jeden cal modelu to dwa yardy oryginału, a w skali 1:144 jeden cal odpowiada czterem yardom. Wyjątek stanowią modele w skalach 1:50 i 1:100, głównie z byłego ZSRR i NRD, Wybór ich jest jednak niewielki (zakup modelu w podziałce metrycznej wprowadzi jedynie bałagan do kolekcji). Dla ułatwienia obliczeń podaję, że jeden yard równa się trzy stopy, jedna stopa równa się dwanaście cali, jeden yard równa się dziewięćset czternaście i cztery dziesiąte mm, jedna stopa równa się trzysta cztery i osiem dziesiątych mm, a jeden cal równa się dwadzieścia pięć i cztery dziesiąte mm. Najbardziej rozpowszechnione są modele w skali 1:72. Ich niewielkie wymiary są zarówno zaletą, jak i wadą. Zaletą jest to, że na niewielkiej przestrzeni zgromadzić możemy dużo modeli. Wadą natomiast jest mała liczba odtwarzanych szczegółów. Najlepiej łączą te przeciwieństwa modele w skali 1:48. Modele wykonane w podziałkach 1:32, a szczególnie 1:24 są bardzo dokładne, ale jednocześnie duże. Przed rozpoczęciem budowy samolotu warto znać podstawowe właściwości tworzyw, z których najczęściej wykonane są modele plastykowe. Bardzo ważna jest temperatura mięknięcia i topnienia tworzywa, tak zwana temperatura znamionowa (tabela 1 ). Tworzywo Temperetura w o C mięknięcie topnienie Polichlorek winylu (PCW) Polistyren (PS) Polietylen (PE) Poliamidy (PA) Octan celulozy Zwróćmy uwagę na to, że temperatury mięknięcia tworzywa nie są zbyt wysokie. Przypadkowe umieszczenie modelu w pobliżu zwykłej żarówki spowodować może jego odkształcenie. Równie ważna jest znajomość reakcji ze środkami chemicznymi, z którymi może się zetknąć powierzchnia modelu. Z wodą i roztworem wodnym NaOH (wodorotlenek sodowy, soda żrąca) i KOH (wodorotlenek potasowy) tworzywo nie reaguje. Z benzyną lub terpentyną nie reaguje w krótkim czasie, natomiast rozpuszczalniki nitro i tri powodują niszczenie tworzywa. Każdy modelarz powinien orientować się w podstawowych technikach związanych z produkcją modeli samolotów. Najbardziej rozpowszechnione są modele wytwarzane metodą wtryskową (rys. VI na wkładce). Polega ona na wciśnięciu tworzywa wstanie płynnym do zamkniętej formy, w której ulega ono zastygnięciu. Formy składają się przeważnie z dwóch części (wykonanych ze stali) dociskanych silnie do siebie i rozsuwanych za pomocą specjalnego układu. Jedna część formy, ta która ma bezpośredni wpływ na kształt zewnętrznej powierzchni modelu, jest bardzo dokładnie obrobiona. W przypadku drugiej taka konieczność nie zachodzi. Po wyjęciu z formy (za pomocą wypychaczy) wypraska ma kształt ramki, w środku której na elementach układu doprowadzającego tworzywo znajdują się części modelu. Gwarantuje to porządek i zabezpiecza drobne części przed uszkodzeniem w czasie transportu. Dobrze wykonana forma nie powinna się odkształcić przed zrobieniem kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy wyprasek. Drugą metodą wytwarzania modeli jest technika kształtowania próżniowego (vacu). Nazwa wzięła się stąd, że w metodzie tej części modelu powstają z płaskiego podgrzanego arkusza tworzywa sztucznego przez wypompowanie powietrza spomiędzy jego powierzchni i formy. Dzięki temu wszystkie części połączone są w całość. Montaż ich należy rozpocząć od wycięcia elementów z płytki, co jest pracochłonne i wymaga pewnej wprawy. Modele próżniowe są zwykle droższe od modeli kształtowanych na wtryskarce (produkcja krótkoseryjna do kilku tysięcy sztuk). 2. Narzędzia oraz dodatkowe materiały potrzebne przy wykonywaniu modeli Poprawne wykonanie modelu, we wszystkich fazach budowy, wymaga od nas posiadania niezbędnego sprzętu do obróbki i klejenia. Im więcej skompletujemy drobnych pilników, igiełek, piłek, papieru ściernego różnej grubości, tym łatwiej, szybciej i dokładniej zbudujemy model. Oczywiście nie radzę nikomu pójść do sklepu z artykułami metalowymi i wrócić uginając się pod ciężarem wielkiego pudła z narzędziami. Lepiej jest zaczynać

4 z absolutnie podstawowymi narzędziami i dopiero w miarę rzeczywistych potrzeb dokupować nowe. Unikniemy w ten sposób gromadzenia niepotrzebnych "rupieci". Podstawowe narzędzia modelarza przedstawiono na rys. II na wkładce. Piłki Piłki doskonale nadają się do odcinania grubszych elementów z ramki, do wstępnego przycinania kawałków polistyrenu, czy wreszcie do odcinania elementów, które chcemy zmienić bądź ustawić w innym położeniu. Przy wykonywaniu modeli największe zastosowanie znajdzie ramowa piłka włośnicowa. Składa się ona z brzeszczotu, będącego narzędziem tnącym i z ramki służącej do jego umocowania. Na jednym z końców ramki znajduje się uchwyt do trzymania. Przy cięciu ważne jest, aby brzeszczot był dobrze napięty. Żeby to uzyskać przykręcamy początkowo tylko jeden koniec brzeszczotu do ramki. Ramkę uginamy nieco jedną ręką, dokręcając w tym momencie drugą śrubę. W ten sposób sprężystość ramki utrzymuje napięcie brzeszczotu. Brzeszczot mocujemy w ramce tak, aby zęby były zwrócone do tyłu ku rękojeści. Po zakończonej pracy należy poluzować śruby, aby nie spowodować trwałego odkształcenia ramki. Zaopatrując się w brzeszczoty zwróćmy uwagę na wielkość zębów. Brzeszczoty przeznaczone do cięcia metali mają zęby drobne, natomiast te do drewna znacznie większe. Dla naszych celów przydatne są ząbki jak najdrobniejsze. Zaletą piłki ramowej jest jej mała grubość i szerokość, a co za tym idzie łatwość wycinania krzywizn, co nie jest możliwe w przypadku piłki o szerokim, płaskim ostrzu. Można zaopatrzyć się w piłki modelarskie firmy "Humbrol". W zasadzie jednak każda piłka, czy to ramowa, czy ręczna o drobnych ząbkach doskonale nadaje się do naszych celów. Jeżeli wycięte z modelu elementy chcemy wykorzystać ponownie, a tylko zmienić ich położenie (owiewki, klapy, lotki), to zależy nam na jak najwęższym ich odcięciu, żeby przy ponownym montażu nie było szpar. W tym celu polecam samodzielne wykonanie piłki o bardzo wąskim ostrzu. Potrzebna jest do tego stara żyletka dogolenia, którą tniemy wzdłuż na 2 potówki. Następnie za pomocą drobnego pilnika wycinamy "zęby" na ostrzu żyletki (rys. 1 ). Tak wykonana przez nas piłka dobrze radzi sobie z plastykiem, a ze wzg4ędu nato, że jest cienka, nie pozostawia zbyt dużych szpar. Noże Innym niezbędnym narzędziem modelarskim jest nóż. Jest kilka rodzajów noży modelarskich. Są noże o wymiennych różnokształtnych ostrzach osadzonych w jednej oprawce, noże przypominające jednoczęściowe skalpele lekarskie, noże z wysuwanym ostrzem. Szczególnie polecałbym te ostatnie. Mają one dwie niewątpliwe zalety. Po pierwsze z oprawki wysuwamy tylko tyle ostrza, ile jest nam w danej chwili potrzebne i nie narażamy się na przypadkowe skaleczenie. Po skończonej pracy ostrze chowamy całkowicie w oprawkę. Po drugie ostrze noża wykonane jest w ten sposób, że za pomocą płaskoszczypów daje się łatwo i równo obłamywać, dzięki czemu czubek noża zawsze jest ostry. Czasem użyć musimy noża o bardziej spiczastym ostrzu, lub wręcz odwrotnie zaokrąglonym. Możemy wtedy sięgnąć po noże modelarskie o wymiennych ostrzach lub skalpele lekarskie. Jeżeli już zdecydujemy się na używanie skalpela, to pamiętajmy o tym, że jest on bardzo ostry i przez nieuwagę łatwo się skaleczyć. Miejmy zwyczaj, szczególnie pracując ostrymi narzędziami, odkładania ich zawsze w to samo bezpieczne miejsce. Pilniki Żaden prawdziwy modelarz nie może obejść się również bez pilników. W zależności od gęstości nacięć na pilniku (tzw. podziałka pilnika) rozróżnia się następujące rodzaje pilników: nr 0 zdzieraki, nr 1 równiaki,

5 nr 2 półgładziki, nr 3 gładziki, nr 4 podwójne gładziki, nr 5 jedwabniki. Dla naszych potrzeb największe zastosowanie maosobna grupa pilniki igiełkowe. Osobiście radzę zaopatrzyć się w jak największy ich zestaw o różnym kształcie i wielkości. Podstawowe kształty pilników przedstawia rys. 2.Na pewno wcześniej czy później przyda się nam każdy z nich. Zwykle korzysta się z pilników iglaków średniej wielkości, o drobnych ząbkach, nie kaleczących zbytnio modelu. Trzeba też mieć przynajmniej trzy (płaski, trójkątny, okrągły) bardzo małe pilniczki do detali (bardzo małe, to znaczy na przykład pilnik okrągły o średnicy 12 mm). Piłujemy zazwyczaj trzymając pilnik w jednej, a piłowany przedmiot w drugiej ręce. Znacznie większą dokładność uzyskamy mocując piłowany element w imadle (rys. 3) i używając do piłowania obu rąk. Pozwala to na znacznie lepszą kontrolę nacisku i pochylenia pilnika.

6 Papiery ścierne Do ostatecznego wyrównania i wygładzenia obrabianych elementów modelu i ich połączeń niezbędny jest papier ścierny. Rozróżniamy papier ścierny i płótno ścierne. Różnią się one tym, że w pierwszym przypadku materiał ścierny (diament, korund, kwarc, węglik boru, węglik krzemu, elektrokorund) przymocowany jest do podłoża z papieru, w drugim zaś z płótna. Płótna ścierne są trwalsze od papierów, ale przy delikatnych modelach nie ma to znaczenia. Z kolei papiery ścierne dzielą się na papiery przystosowane do szlifowania na mokro i na sucho. Jeżeli papierem do szlifowania na mokro będziemy ścierać na sucho, to nic się nie stanie. Nie wolno jednak zmoczyć papieru nie przystosowanego do ścierania na mokro, gdyż spowoduje to jego natychmiastowe zniszczenie (materiał ścierny odpada od papieru). Do naszych celów potrzebne będą papiery ścierne o grubości ziarna od120 do 600. Papier trzymać możemy bezpośrednio w palcach, albo też okleić go na kawałku drewnianego bądź korkowego klocka. Jest to szczególnie ważne przy szlifowaniu większych płaskich powierzchni. Pamiętajmy, że papierów lub płócien ściernych używamy do wykończenia powierzchni obrobionej wcześniej pilnikiem. Wiertła Niejednokrotnie zachodzi potrzeba wykonania albo powiększenia jakiegoś otworu w modelu. Przy dużych otworach korzystamy z okrągłych pilników, natomiast przy mniejszych z drobnych wierteł od 0,1 do 3milimetrów (rys. 4). Warto zaopatrzyć się też w oprawkę o regulowanej średnicy, tzw. imak (rys. 5), służącą do mocowania wierteł podczas ręcznego wiercenia. Bardzo przydatne podczas wiercenia w plastyku są również igły lekarskie, które dzięki końcówce do zakładania na strzykawkę bardzo dobrze się trzyma. Wygodnie jest zaopatrzyć się w miniaturową wiertarkę modelarską, bądź też wykonać ją samemu. Nie jest to jednak niezbędne, chociaż przy wierceniu większej liczby otworów ułatwia pracę. Używając wiertła pamiętajmy o kilku podstawowych zasadach. Nie wiercimy nigdy w elemencie położonym bezpośrednio na stole czy biurku. Spowodować to może jego uszkodzenie. Pod część, w której wiercimy, podłóżmy podkładkę z deseczki, korka czy nawet plastykowej płytki. Nie wierćmy "w powietrzu" obrabiany element musi leżeć na stole bądź być umocowany w imadle. Przy precyzyjnym wykonaniu otworów nie przykładajmy od razu wiertarki do elementu. Zaznaczamy w nim najpierw dokładnie punktakiem (przy naszej wielkości wierteł może nim być igła krawiecka) środek otworu; oprzyjmy w nim czubek wiertła i dopiero

7 wierćmy. Zdecydowanie odradzam używanie przy budowie modeli dużych wiertarek (na przykład "Celma") i to zarówno ze względów bezpieczeństwa (!) jak i wygody. Plastyk, w którym przyjdzie nam wiercić, najczęściej jest na tyle miękki, że nie musimy używać wysokoobrotowych wiertarek. Pęsety Trudno cokolwiek zrobić przy modelu bez pęsety. Każdy modelarz bardzo szybko doceni jej znaczenie przy montażu drobnych elementów. Bardzo dobre pęsety dostać można w sklepach z wyposażeniem medycznym, jak też w sklepach elektrotechnicznych i zegarmistrzowskich. Radzę zakupić przynajmniej dwie, o różnej szerokości (jedną bardzo wąską, długą; drugą nieco szerszą, do większych elementów).jeżeli zaopatrywać się w nie będziemy w sklepie medycznym, to pamiętajmy przy tym, że do naszych celów potrzebna jest tzw. pęseta anatomiczna, a nie chirurgiczna (rys. 6). Czasem z racji szczególnego kształtu jakiejś części łatwiej jest ją zamocować pęsetą o zakrzywionym końcu lub pęsetą o końcu prostym, ale bardzo wąskim (pęseta zegarmistrzowska) (rys. 7). Inne Do dociskania skrzydeł i kadłuba w czasie klejenia przydatne są sprężynujące zaciski, coś w rodzaju spinaczy do bielizny, ale o nieco słabszej sprężynie. Do przytrzymywania natomiast drobnych elementów podczas malowania bądź montażu świetnie nadają się elektryczne "krokodylki" (rys. 8). Często przy obrabianiu czy dorabianiu drobnych elementów korzystać będziemy z imadełek. Dobrze jest posiadać dwa ich rodzaje: małe imadełko przykręcone do stołu i drugie, do trzymania w ręce (rys. 3).

8 Warto posiadać w modelarskim warsztacie narzynko do mieszania farb. Bardzo dobra jest porcelanowa "paleta" używana w laboratoriach analitycznych do prób krzyżowych na grupy krwi. Ma ona 12 miseczkowatych zagłębień o pojemności ok. 1 ml. Do wykonywania nacięć na powierzchni modelu potrzebny jest rysik. Można wykonać go samodzielnie (rys. 9), najlepiej jednak poprosić o pomoc tatę lub starszego brata. Rysik wykonujemy zeszlifowując odpowiednio na szlifierce koniec stalowego szydełka bądź szprychy rowerowej. Nieco więcej pracy wymaga zrobienie rysika z ogranicznikiem, ale zapewnia on jednakową głębokość wszystkich wycinanych linii. Nożyczki będziemy używali przy wycinaniu kalkomanii, odcinaniu małych elementów od układu wlewowego, cięciu aluminiowej blaszki i tworzywa sztucznego. Najlepsze są ostre, spiczaste, stalowe nożyczki o niezbyt długim ostrzu (do 10 cm). Używając ich pamiętajmy o zachowaniu ostrożności, szczególnie zaś uważajmy na ostre czubki nożyczek. Do wycinania kalkomanii lepiej jest zaopatrzyć się w mniej ostre, ale za to o wiele bezpieczniejsze "szkolne" nożyczki o zaokrąglonych czubkach. Płaskoszczypy niewielkich płaskoszczypów używamy do wyginania kawałków drutu i blaszki aluminiowej. Pęseta nie może ich zastąpić z powodu zbyt słabego uścisku i mniejszej powierzchni przylegania. Miękkie ołówki przydadzą nam się do zaznaczenia granic plam kamuflażu na modelu i do naniesienia właściwego podziału blach. Może to wydawać się śmieszne, ale momentami modelarz przypomina obdartego włóczęgę, któremu wszystko się przyda: szkiełko, drucik, kawałek plastyku, stara nakrętka od butelki. Warto przeznaczyć na te "skarby" oddzielne pudełko. Zapewniam, że będziecie w nim często szperać. Z czasem każdy modelarz wypracowuje własne "najlepsze" metody i gromadzi najbardziej przydatne narzędzia. Kleje i szpachlówki Do łączenia ze sobą elementów modelu niezbędny jest klej do plastyku. Działa on w ten sposób, że lekko nadtapia powierzchnię z tworzywa sztucznego, po czym rozpuszczalnik szybko odparowuje, a klejone elementy łączą się ze sobą trwale. Jeżeli klej jest dobry, to próba rozklejenia raz złożonych części powinna skończyć się uszkodzeniem tworzywa. Klej można wykonać samodzielnie, rozpuszczając fragmenty ramki od

9 przezroczystych elementów modeli(jeżeli użyjemy innego fragmentu układu wlewowego, to otrzymamy klej o takim kolorze, jaki plastyk rozpuścimy) w acetonie lub toluenie. U w a g a! Są to produkty łatwopalne i toksyczne. Pomieszczenie, w którym eksperymentujemy, musi być dobrze wietrzone, najlepiej zaopatrzone w wyciąg. Należy uważać, żeby przypadkowo nie dotknąć oka ręką zabrudzoną rozpuszczalnikiem. Proporcje suchej masy do rozpuszczalnika powinny mieścić się w granicach 1:9 2:8. Muszę przyznać, że opisuję tę metodę, ale nie polecam jej ze względu na znaczną toksyczność wymienionych rozpuszczalników. Uważam, że lepiej jest kupić jakiś klej firmowy. Piszę "jakiś", gdyż wybór jest duży. Najłatwiej dostępne są kleje znanych producentów: Humbrol, Revell, Heller. Coraz więcej również pojawia się klejów rodzimej produkcji, które zwykle ustępują "zachodnim" jedynie mniej efektownymi opakowaniami. Bardzo istotne, według mnie, jest natomiast to, czy klej jest w tubce, buteleczce z pędzelkiem, czy w specjalnym opakowaniu z igłą (rys. VII na wkładce),umożliwiającym dokładne dozowanie ilości kleju i wręcz punktowe jego umieszczenie (np. przy klejeniu detali w kabinie pilota). Poza tym klej tak pakowany jest absolutnie odporny na przewracanie, ponieważ nie grozi wylaniem na stół czy powierzchnię modelu(co spowodować może duże zniszczenie). Najgorsze pod tym względem są kleje w buteleczce. Ogólnie dostępny klej z igłą "Contacta professional" produkuje firma "Revell", która wytwarza również "Quickstick" klej w opakowaniu w formie długopisu. Polecam również "Pattex plastic" firmy "Henkel" i "Supranol" firmy "Vollmer". Pamiętajmy o tym, że kleje nawet najbardziej renomowanych wytwórni są zawsze nieco toksyczne. Dbajmy więc o ich zakręcanie zaraz po użyciu oraz o wietrzenie pomieszczenia, w którym pracujemy. Niezbędnym materiałem do starannego wykończenia modelu jest szpachlówka. Tu już zdecydowanie odradzam samodzielnego jej wykonania, gdyż wiąże się to z dużym ryzykiem uszkodzenia powierzchni modelu przez zbyt agresywny rozpuszczalnik. Szpachlówki mogą być jedno albo dwuskładnikowe. Jednoskładnikowe wysychają w zetknięciu z powietrzem po paru godzinach. Pamiętajmy, że jednorazowe nałożenie zbyt grubej warstwy szpachlówki może spowodować jedynie jej wyschnięcie powierzchniowe. Środek pozostanie płynny, gdyż z braku dostępu powietrza już nie stwardnieje. Znacznie doskonalsze pod tym względem są szpachlówki dwuskładnikowe, które twardnieją równomiernie w całej grubości. Pamiętajmy jednak, że jeżeli przygotujemy więcej szpachlówki dwuskładnikowej niż użyjemy do modelu, to jej nadmiar będziemy musieli wyrzucić. Dobra jest szpachlówka "Plasto" firmy "Revell"(jednoskładnikowa). Bardzo dobre i godne polecenia są także szpachlówki firm "Humbrol" i "Tamiya". Do nakładania szpachlówki proponuję wykonanie rodzaju nożyka z twardego plastyku. Jego kształt pokazano na rys. 10. Dobrze jest zebrać nadmiar szpachlówki natychmiast po nałożeniu, zanim zdąży zastygnąć. Jest to znacznie prostsze i bezpieczniejsze dla modelu niż późniejsze spiłowywanie. Żywice epoksydowe Trudno nie wspomnieć chociaż w paru słowach o tworzywach, jakimi są (coraz szerzej dostępne na naszym rynku) żywice epoksydowe. Są to substancje chemoutwardzalne. Przed zmieszaniem zarówno utwardzacz jak i żywica są w stanie ciekłym (o różnej gęstości zależnie od rodzaju żywicy). Po zmieszaniu składniki w czasie od kilku do kilkunastu minut tworzą twardą masę. Dzięki tym właściwościom doskonale nadają się do robienia odlewów (we wcześniej przygotowanych formach). U w a g a! Używając żywic epoksydowych pamiętajmy o wietrzeniu pomieszczenia, w którym pracujemy i dbajmy o to, żeby niepotrzebnie nie zabrudzić niczego dookoła. Usunięcie zaschniętej żywicy jest bardzo trudne. Pamiętajmy też, że substancje chemoutwardzalne po

10 zmieszaniu składników utwardzają się z jednakową szybkością w całej objętości. Jeżeli przygotujemy więcej żywicy niż zużyjemy, to pozostałą część będziemy musieli wyrzucić. Modelina Bardzo ciekawym i użytecznym materiałem, w który warto jest się zaopatrzyć, jest modelina. Ta plastyczna masa zachowuje się po wyrobieniu jak plastelina, ale tylko do momentu, gdy nie włożymy jej do naczynia z wrzącą wodą. W zetknięciu się z gorącym płynem modelina twardnieje, zachowując nadany jej kształt. Po zastygnięciu daje się łatwo obrabiać zarówno za pomocą noży, jak i pilników oraz papierów ściernych. Jedyną wadą modeliny jest, według mnie, dość znaczny jej ciężar, który uniemożliwia wykonywanie z niej większych części modelu. Jest to jednak bez wątpienia bardzo przydatny materiał. Ciekawym tworzywem z pogranicza modeliny i szpachlówki dwuskładnikowej jest "masa modelarska" produkowana przez firmę "Chematik". W konsystencji przypomina modelina z tą różnicą, że po zmieszaniu w równych proporcjach obu składników (niebieskiego i żółtego) o wiele łatwiej się ją wyrabia. Dzięki zmianie zabarwienia na zielone prościej jest skontrolować, czy obie części są równomiernie rozmieszane. Po zastygnięciu masa ta przypomina modelinę, ale dzięki temu, że wyeliminowana została czynność gotowania można wykorzystać ją "na zimno" jako szpachlówkę. Osobiście radziłbym stosować ją do wypełniania rzeczywiście dużych ubytków, do mniejszych używając zwykłej szpachlówki. Farby Do końcowego wyglądu modelu przyczyniają się w znacznej mierze farby. Dlatego istotny jest ich staranny dobór. Najbardziej rozpowszechnione, a przez to najłatwiej dostępne na naszym rynku, są emalie firm "Humbrol", "Revell" i "Modelak" (rys. V na wkładce). Ponadto kupić można farby "Testors", "Tamiya"(tu ciekawostka farby te przed wyschnięciem rozpuszczają się w wodzie), gdzieniegdzie jeszcze "Airfix" i "Heller". Można też używać farb uniwersalnych holenderskiej firmy "Talens" (są one dostępne w sklepach z materiałami dla plastyków), farb graficznych do sitodruku lub emalii "Emolak". Przypomina to jednak przysłowiowe sięganie "prawą ręką do lewego ucha". Używajmy farb przeznaczonych dla modelarzy, gdyż są one dobre jakościowo, nietoksyczne, zapewniają dużą gamę odcieni, stosunkowo szybko wysychają. Wiele sklepów modelarskich prowadzi sprzedaż wysyłkową farb, co zapewnia dostęp do nich nawet w niewielkich miejscowościach, w których nie ma specjalistycznych sklepów. Emalie modelarskie produkowane są w czterech rodzajach: matowe (MATT), błyszczące (GLOSS), półbłyszczące (Reveil Seidenmatt) i metaliczne(mettalic). W modelarstwie lotniczym najczęściej używane są farby matowe i półmatowe, najrzadziej "metaliki". Lakiery różnych wytwórni można dowolnie mieszać ze sobą, pod jednym wszak warunkiem: nie uda się zmieszać farb olejnych z nitro i z farbami rozpuszczalnymi w wodzie. Farby do modeli są farbami olejnymi (wyjątek "Tamiya") i bez problemu dają się łączyć, niezależnie do wytwórni. Dotyczy to również emalii matowych i błyszczących możemy je mieszać, a efekt ostateczny (mat, półmat, czy połysk)zależy od ilości użytych farbek. Farby pakowane są najczęściej w puszki ("Humbrol", "Revell", "Airfix","Modelak", "Heller"), rzadziej w buteleczki ("Testora","Tamiya"). Przed użyciem należy je dokładnie wymieszać. Do mieszania używać możemy cienkich drewnianych (zapałki, wykałaczki) lub plastykowych patyczków. Każdy kolor powinien być mieszany oddzielnie. Nie wolno tą samą pałeczką mieszać kilku farb, bo spowoduje to ich zanieczyszczenie i zmianę odcienia, a czasem wręcz koloru. (Jeżeli mieszamy zupełnie nową farbę matową, to zdarza się, że nawet po dokładnym pierwszym wymieszaniu jest ona lekko błyszcząca. Zostawiamy zamkniętą puszkę na parę godzin i mieszamy ponownie. Powinno pomóc). Do dokładnego mieszania, na przykład długo stojących farb, użyć możemy własnoręcznie zbudowanego mieszadełka elektrycznego (rys. 11 ).

11 Do budowy mieszadełka wykorzystujemy silniczek elektryczny od zabawek mechanicznych, zasilany baterią 4,5 V. Na wystający trzpień silnika zakładamy rurkę z cienkiego pustego wkładu do długopisu o długości około 45 cm. Następnie z cienkiego drutu(na przykład spinacza biurowego) wyginamy pętelkę w formie trójkąta, tak aby oba końce drutu wychodziły na tym samym rogu. Podstawę dobieramy tak, żeby łatwo przechodziła przez otwór w puszce z farbą. Wystające końce drutów wciskamy w rurkę zamocowaną do silnika. Należy pamiętać o tym, że mieszadełko takie ma stosunkowo wysokie obroty i dlatego uruchomić je można dopiero po włożeniu do puszki z farbą. Po zakończeniu mieszania trzeba wyłączyć go przed wyjęciem. Nie polecam mieszania farbek przez wstrząsanie. Dużo lakieru przykleja się wtedy do spodniej strony wieczka i rozlewa przy otwieraniu pojemniczka, a farba nie jest wcale dobrze rozmieszana. Jeżeli farba jest zbyt gęsta, należy ją rozcieńczyć, najlepiej używając w tym celu firmowego rozcieńczalnika, bądź też wykonanego samodzielnie poprzez wymieszanie benzyny lakowej, oleju terpentynowego i butanolu w proporcjach 8 : 1 : 1. Lakiery modelarskie rozpuszczają się również w benzynie lakowej, terpentynie, butanolu, olejku terpentynowym. Nie zalecam dolewania rozcieńczalnika do całej puszki z farbą, gdyż czasami po paru dniach lakier ulegnie zniszczeniu. Znacznie lepiej jest przenieść żądaną ilość lakieru do małego naczynka, w którym mieszamy kolory i dopiero tam doprowadzić go do wymaganej gęstości. Unikajmy wkładania pędzla zamoczonego w farbie do butelki z rozcieńczalnikiem, gdyż spowodujemy jego zanieczyszczenie. 3. Pędzle i aerograf Przy malowaniu modeli używać będziemy pędzli o grubości od 00 do 34 (rys. III na wkładce). Grubsze używane są rzadko (przy dużych modelach bądź większych powierzchniach o jednolitej barwie). Najlepiej zaopatrywać się w pędzelki w sklepach modelarskich (zwykle można tam nabyć pędzle firmowe)lub w sklepach z pędzlami artystycznymi albo retuszerskimi. Unikajmy pędzli sprzedawanych w kioskach "Ruchu" i sklepach z artykułami papierniczymi. Są one z reguły albo bardzo miękkie, albo "szczeciniaste" i pozostawiają smugi na malowanej powierzchni. Ważne jest również, żeby włosie było cienkie i stosunkowo długie i ażeby było dobrze zamocowane w oprawce pędzla i nie wypadało podczas malowania. Najwygodniej jest mieć po kilka pędzelków tej samej grubości, szczególnie częściej używanych rozmiarów (1, 2, 3). Bardzo ważne jest, aby pędzel schodził się na czubku w szpic (rys. 12). W tym celu musimy tak przyciąć włosie, żeby środkowe włoski były nieco dłuższe niż boczne, a następnie zwilżyć lekko włosie wodą i trzymając je między kciukiem a palcem wskazującym wykonać pędzlem ruch jak przy wykręcaniu śruby. Otrzymamy w ten sposób ładnie "zaostrzony" pędzelek. Podobnie postępować powinniśmy po każdorazowym umyciu pędzla. Bardzo ważne jest to, aby szpic tworzyły wszystkie włoski i dlatego te, które odstają na boki (zwykle kilka w nowym pędzlu) usuwamy najlepiej pęsetą. Inaczej przygotowujemy pędzel do malowania małych plamek na modelach, na przykład samolotów niemieckich z okresu II wojny światowej, mających imitować plamy zrobione pistoletem natryskowym. Pędzel 1-2 obcinamy na wysokości ok. 34 mm od obsadki (rys. 13). Plamki uzyskujemy uderzając lekko w powierzchnię modelu prostopadle trzymanym pędzelkiem. Używamy raczej gęstej farby, ale na pędzel nabieramy jej bardzo mało. Podczas malowania bardzo drobnych części posługujemy się cieniutkimi pędzelkami mającymi nieraz tylko 34 włoski. Szczególnie ważne jest to, aby ściśle przylegały one do siebie.

12 Pamiętajmy o natychmiastowym umyciu sprzętu po zakończonym malowaniu. Świeżą farbę usuwa się stosunkowo łatwo, natomiast z zaschniętym pędzlem niewiele można już zrobić. Jeżeli używamy jednocześnie kilku pędzelków i nie chcemy tracić czasu na ich mycie w trakcie pracy, możemy je włożyć do naczynka z rozpuszczalnikiem i oczyścić potem wszystkie razem. Najprościej i najszybciej zmywa się świeżą farbę zwykłym mydłem pod strumieniem letniej wody. Dzięki temu włosie nie ma po pewnym czasie tendencji do kruszenia się, która występuje w przypadku mycia w samym rozpuszczalniku. Pędzle przechowuje tak, aby nie zginać ani nie uciskać włosia, najlepiej pionowo lub w długim pudełku. Aby ochronić szczególnie cieńsze pędzelki, możemy założyć na ich czubki kawałki igielitowych rurek bądź osłonki od jednorazowych igieł lekarskich (rys. 14). Aerograf Aerograf (inaczej pistolet do malowania) jest urządzeniem, które rozpyla farbę strumieniem sprężonego powietrza. Malując aerografem uzyskujemy cienką warstwę lakieru, równo nałożoną oraz płynne przejścia kolorów. Jest on szczególnie przydatny przy malowaniu większych modeli i dużych powierzchni o jednolitej barwie. Pistolet do malowania rozpyla farbę gładko i równomiernie, dlatego jego zalety docenimy bardzo szybko, zwłaszcza w przypadku malowania takimi kolorami jak srebrny, biały, żółty, jasnoniebieski. Za pomocą pędzla trudno jest je równo nałożyć i do tego właśnie służy aerograf. Wadą aerografu jest jego mała precyzja oraz pracochłonna obsługa (szczególnie czyszczenie). W sklepach modelarskich dostępne są aerografy produkcji angielskiej, niemieckiej, rosyjskiej. Osobiście polecam polski "Precyzyjny pistolet do malowania EXTRA BLICK" (rys. IV na wkładce). Można w nim dostosować rozmiar uchwytu do dłoni modelarza, stosunkowo prosto regulować średnicę plamki w czasie malowania oraz szybko zmieniać kolory, którymi malujemy. Pojemniczkiem na emalię jest strzykawka lekarska typu "LUER", którą można wyjąć i po szybkim "przedmuchaniu" aerografu rozpuszczalnikiem założyć zbiorniczek z inną farbą. Strzykawkę możemy obciąć na przykład w połowie i otrzymamy wtedy otwarty zbiorniczek, możemy jednak pozostawić strzykawkę w całości, z tłoczkiem. Należy jedynie wywiercić małą dziurkę w pobliżu końca strzykawki, przez którą dostawało się będzie powietrze (rys. 15).Drugie rozwiązanie jest bezpieczniejsze, gdyż nie grozi przypadkowym rozlaniem farby.

13 Aby aerograf działał, potrzebne nam są jeszcze: źródło sprężonego powietrza i ciśnieniowy zbiornik wyrównawczy. Na ten ostatni doskonale nadaje się pusta butla po niedużej gaśnicy, bądź turystyczna butla gazowa. Butle te są tak zaprojektowane, aby wytrzymywały znaczne ciśnienie. Wystarczy wkręcić w nie dwa wentyle samochodowe "wejście" i "wyjście" powietrza. Najprostszą sprężarkę uzyskamy natomiast wymontowując ją ze starej lodówki. Zwykle jest to sprawny element. Sprężarka pracuje cicho, zasilana jest z sieci prądem o napięciu 220 V i wytwarza bez problemu ciśnienie dwóch atmosfer. Można również użyć samochodowego kompresorka do pompowania kół. Robi on jednak znacznie więcej hałasu i wymaga zasilania prądem stałym o napięciu 12 V, tak że trzeba jeszcze zaopatrzyć się w prostownik(może to być na przykład prostownik do ładowania akumulatora). Aerograf, sprężarkę i zbiornik ciśnieniowy łączymy ze sobą plastykowymi lub gumowymi wężykami. Pewnej wprawy wymaga przygotowanie farby domalowania pistoletem natryskowym. Należy ją dość mocno rozcieńczyć do tego stopnia, żeby rozrzedzona farba nanoszona pędzlem miała wręcz słabe właściwości kryjące. Zbyt gęsta emalia doprowadzi do tego, że od czasu do czasu aerograf będzie pryskał drobnymi kropelkami farby na boki, nieraz dość daleko od głównej plamy. Z kolei zbyt rzadka farba nie pokryje właściwie modelu. Dobrze więc przed przystąpieniem do malowania poeksperymentować na kawałku papieru. Można wtedy bez obawy o zabrudzenie modelu dobrać gęstość farby i średnicę plamki. Im będzie ona mniejsza, tym węższy będzie również margines rozprysku (granica przejścia kolorów). Używając aerografu pamiętajmy o zasłonięciu powierzchni, których nie chcemy przypadkowo zabrudzić. W tym celu używamy preparatów "Maskol" lub "Color Stop". Jeżeli kolory są od siebie ostro odgraniczone, do zasłaniania wykorzystać możemy taśmę samoprzylepną. Po malowaniu aerograf należy dokładnie oczyścić. W miejsce strzykawki z farbą załączamy naczynko z niewielką ilością rozpuszczalnika i przedmuchujemy pistolet. Rozpuszczalnik usunie resztki lakieru. To jednak nie wystarcza do zapewnienia czystości. Aerograf trzeba rozebrać na części i dokładnie umyć letnią wodą z mydłem. Po zakończeniu tej operacji dobrze jest załączyć aerograf ponownie do sprężarki i wysuszyć go strumieniem powietrza. Przechowywanie samego pistoletu do malowania nie jest zbyt kłopotliwe, gdyż jest on nieduży i dość odporny na przypadkowe uszkodzenie. Natomiast sprężarka i zbiornik wyrównawczy z racji swojego ciężaru i wielkości są trudne do ukrycia. Niewygodne jest również ich ciągłe wyciąganie przed i chowanie po malowaniu. Dlatego warto tak zaprojektować nasze miejsce pracy, żeby w jego pobliżu znalazło się, miejsce na zbiornik i sprężarkę. 4. Poszczególne etapy budowy modelu 1. Pierwszym etapem w pracy nad wykonaniem modelu jest zgromadzenie jak największej ilości informacji o samolocie, który chcemy zbudować. Mato na celu nie tylko wykonanie dokładnej jego kopii, ale również poznanie historii związanej z rozwojem i wykorzystaniem samolotu. Ze swojego doświadczenia wiem, że jest to bardzo istotne i prowadzi do nawiązania swego rodzaju "więzi" z modelem. Wkładamy wtedy zwykle w jego wykonanie więcej pracy, a to z kolei związane jest z ciekawszym i bardziej precyzyjnym wykonaniem. Najlepiej jest zaopatrzyć się w monografię danego typu samolotu (rys. VIIIna wkładce). Mogą to być publikacje z cyklu "Typy broni i uzbrojenia", "Przegląd konstrukcji lotniczych","skrzydła w miniaturze", "Profile Publications", "Historic Aircraft Books Kookaburra Technical Publications", "Aircraft Profiles", "Camouflage Markings".Część monografii zaopatrzona jest w plany samolotu, najczęściej w skali 1:72 lub 1:48. Bardzo gorąco polecam "Plany modelarskie". Drobniejszych, ale często nie mniej istotnych rzeczy dowiedzieć się można z periodyków o tematyce lotniczej: dwutygodnika "Lotnictwo Aviation International" i mięsięcznika "AeroTechnika Lotnicza". Każdy numer "Aero" jest właściwie minimonografią jednego typu samolotu zaopatrzoną w dokładne plany, czasem w schematy malowania. Oprócz tego są tam rubryki poświęcone nowościom lotniczym ze świata i nowościom modelarskim. Coraz więcej pojawia się na naszym rynku monografii polskojęzycznych. Prezentują one różny poziom merytoryczny, ale większość jest opracowana starannie. Poza tym ich niewątpliwą zaletą jest przystępna cena. Najwięcej informacji ogólnych o lotnictwie znaleźć możemy w książkach, na przykład z serii "Biblioteczka Skrzydlatej Polski", "Aerohobby". Warto zaopatrzyć się w plany samolotu w tej samej skali co wykonywany model. Ułatwia to porównanie wierności jego odwzorowania. Zwracajmy uwagę nato, żeby plany dotyczyły tej samej wersji samolotu. W innym przypadku porównywanie modelu może mijać się z celem. Pamiętajmy również o gromadzeniu wszelkiego rodzaju zdjęć gdyż tylko one pozwolą nam naprawdę wiernie odtworzyć wygląd płatowca, silnika, podwozia, kabiny pilota, uzbrojenia, jak również schemat malowania, oznaczenie, napisy eksploatacyjne, ewentualne godło pilota. 2. Drugim etapem budowy modelu powinno być dokładne zapoznanie się z instrukcją montażu załączoną przez producenta. Wbrew pozorom czynności tej, nawet przy pozornie prostych modelach, doświadczeni modelarze nie ignorują. Niejednokrotnie bowiem wytwórca projektuje kolejność sklejania charakterystyczną dla danego zestawu i klejenie "z pamięci" może spowodować poważne błędy. Po przestudiowaniu instrukcji dokładnie oglądamy model oceniając jakość wykonania, porównując wierność z planami, zastanawiając się nad

14 ewentualną korekcją linii podziału blach. Dobrze już na tym etapie zdecydować się na określoną wersję samolotu (przy możliwości wyboru), szczególnie jeżeli między wersjami jest znaczna różnica. 3A. Następną czynnością jest wycięcie części modelu z ramki wtryskowej i próbny montaż bez klejenia. Należy robić to bardzo ostrożnie. Podczas prób wyłamywania elementy samolotu mogą bardzo łatwo ulec uszkodzeniu. Młodzi modelarze często popełniają ten błąd, gdy chcą jak najszybciej złożyć połówki kadłuba czy skrzydeł. Elementy połączone z ramką za pomocą grubych wlewów wycinamy piłką. Trzeba przy tym uważać, żeby nie ciąć tuż przy modelu, aby nie uszkodzić jego powierzchni. Najlepiej zostawić 23 milimetrowy margines, który można potem łatwo zeszlifować lub odciąć. Wyciętą z ramki część kładziemy płaską stroną na grubej tekturze, kawałku płyty wiórowej lub sklejki i za pomocą nożyka modelarskiego odcinamy nadlewkę. Następnie miejsce cięcia dokładnie obrabiamy pilnikiem i coraz cieńszymi papierami ściernymi. Elementy drobniejsze możemy od razu odcinać nożykiem, musimy jednak pamiętać o tym, aby dokładnie podeprzeć miejsce cięcia. Jest to szczególnie ważne przy wycinaniu goleni podwozia, anten i drążka sterowego. Są one bowiem bardzo cienkie i łatwo ulegają uszkodzeniu. Bardzo ostrożnie należy odcinać części przezroczyste. Rodzaj plastyku, z którego są one wykonane, jest znacznie bardziej kruchy niż reszta elementów modelu. Silniejsze naciśnięcie może doprowadzić do powstania siateczki mikropęknięć i zeszpecenia ostatecznego wyglądu modelu. Dobrze jest również odrazu usunąć delikatne, plastykowe blaszki nadlewek. Robimy to za pomocą nożyka. Należy przy tym pamiętać o dokładnym oszlifowaniu ich pilnikami i papierem ściernym. Starajmy się nie wycinać zbyt wielu części modelu na raz, szczególnie tych mniejszych, gdyż bardzo łatwo można je pogubić. Pamiętajmy też o tym, że elementy w ramce są ponumerowane i ich zbyt pochopne usunięcie może nam wprowadzić sporo zamieszania. Aby tego uniknąć, możemy ponumerować części przed wycięciem, na przykład za pomocą flamastru piszącego po plastyku. Po odcięciu części należy zwrócić uwagę na zgodność jej kształtu z oryginałem. Jeżeli jest to niezbędne, trzeba skorygować jej kształt, wielkość bądź fakturę. Z częściami za grubymi lub zbyt dużymi sprawa jest stosunkowo prosta. Wystarczy je zwykle tylko opiłować. O wiele gorsza jest odwrotna sytuacja, kiedy model jest zbyt wąski albo za krótki. Jeżeli dotyczy to całego kadłuba lub skrzydeł, możemy mieć poważne problemy z korekcją. Czasem jest ona wręcz niemożliwa, szczególnie dla początkującego modelarza. O wie4e prościej poradzić sobie z powiększeniem poszczególnych, mniejszych części: statecznika, klap, goleni podwozia (dokładniejsze informacje na ten temat znaleźć można w rozdziale poświęconym wykonywaniu dodatkowych części samolotu). Inaczej postępujemy w przypadku wszelkich nieprawidłowości w postaci zagłębień w modelu. Niedobory tworzywa wypełniamy szpachlówką. Pamiętajmy o konieczności nakładania szpachlówki jednoskładnikowej wieloma cienkimi warstwami (przy czym warstwę następną kładziemy dopiero po wyschnięciu poprzedniej). Miejsca po szpachlowaniu starannie szlifujemy. Na tym etapie budowy należy skorygować lub wykonać na nowo linie podziału blach. W przypadku modelu z wypukłym rysunkiem "nitów" należy zacząć od ich starannego zeszlifowania. Lepiej nie używać do tego celu pilnika, tylko coraz cieńszych papierów ściernych. Oszlifowaną powierzchnię możemy następnie przetrzeć filcem i zwiniętym w twardy rulonik papierem gazetowym. Otrzymamy w ten sposób idealnie gładką powierzchnię. Następnie, zgodnie z posiadanymi planami, nanosimy na model linie podziału blach. Robimy to dobrze zaostrzonym, miękkim ołówkiem. Przy czynności tej bardzo ważna jest precyzja. Kiedy linie są już rozrysowane, kładziemy element płaską powierzchnią na grubej tekturze bądź podkładce z korka i (patrz rys. 16) wykonujemy rysikiem nacięcia najlepiej niezbyt głębokie. Dobrze, jeżeli rysik zaopatrzony jest w ogranicznik, który nie pozwoli mu zbytnio się zagłębić. Nieco inaczej postępujemy przy nieprawidłowym rozmieszczeniu podziału w modelu z wgłębnymi liniami. W tym przypadku mamy więcej pracy, gdyż błędnie umieszczone rowki musimy najpierw zaszpachlować, potem dokładnie oszlifować, a następnie wyciąć nowe linie. Wycinamy je tak samo jak to opisałem wyżej. Po

15 dokonaniu wszystkich korekcji zarówno kształtu, jak i wielkości, przechodzimy do złożenia modelu bez klejenia. Unikniemy w ten sposób niemiłej niespodzianki, gdy w chwili ostatecznego montażu okaże się, że coś nie pasuje. Żeby do tego nie doszło, trzeba sprawdzić, czy połówki kadłuba i skrzydeł pasują do siebie. Czasem zachodzi potrzeba korekcji kołków montażowych, które są zbyt długie lub przesunięte względem otworów w drugiej połówce. Kołki można oczywiście usunąć, ale każdy doświadczony modelarz wie, że są one bardzo pomocne w momencie klejenia, gdyż zapobiegają niepożądanym przesunięciom części. Jeżeli kołki są zbyt długie lub za grube, opiłowujemy je delikatnie do osiągnięcia właściwego rozmiaru. Możemy też rozwiercić lub pogłębić otwory w drugiej połówce elementu. Gdy po zmontowaniu okazuje się, że połówki są przesunięte względem siebie, kołki usuwamy i wykonujemy nowe (później montujemy je we właściwych miejscach). Do zrobienia kołków możemy wykorzystać cienkie plastykowe pręciki z wyciągniętego nad płomieniem fragmentu układu wlewowego. Po wykonaniu kołków zastanówmy się czy i ewentualnie jakie elementy samolotu zamierzamy przerobić bądź zrobić od nowa. Czy chcemy wykonać model z zamkniętym czy otwartym podwoziem, kabiną pilota, z wypuszczonymi klapami, slotami, hamulcami aerodynamicznymi? Jeżeli nie, to dalszy montaż prowadzimy zgodnie ze wskazówkami zawartymi w instrukcji. Jeśli jednak zdecydujemy się wzbogacić model w wymienione wyżej elementy, to najpierw musimy włożyć sporo pracy w "zniszczenie" samolotu pozbawienie go klap, rozcięcie owiewki, odcięcie sterów. Przeróbkę zestawu fabrycznego przedstawiono na rys. XI na wkładce. Przykładowo postanowiliśmy wyciąć w skrzydle miejsce na klapy. Możemy to zrobić nożem modelarskim bądź piłką. Pamiętajmy o tym, żeby nie odcinać elementu dokładnie "po liniach", gdyż grozi to uszkodzeniem części, na której nam zależy. Zawsze zostawiamy margines szerokości ok. 1 mm (rys. 17). Margines usuwamy następnie za pomocą pilnika, zwracając baczną uwagę na to, aby wykonać tę czynność dokładnie. Nie polecałbym w tym wypadku bardzo ostrych pilników, ponieważ zbierają one jednorazowo dużo tworzywa, co mogłoby uszkodzić skrzydło. Po obróbce elementu pilnikiem, szlifowane miejsce wygładźmy papierem ściernym. W ten sposób odcinamy elementy, do których mamy łatwy dostęp (przynajmniej z jednej strony).jeżeli natomiast chcemy wyciąć miejsce na wziernik, pokrywę przedziału uzbrojenia czy elektroniki lub hamulec aerodynamiczny, stosujemy nieco inną metodę. Cienkim wiertłem nawiercamy wewnątrz odcinanego elementu szereg otworów w taki sposób, żeby znajdowały się one możliwie blisko siebie. Po wywierceniu otworów przecinamy nożem albo piłką włośnicową pozostałe między nimi połączenia. Następnie za pomocą pilnika wyrównujemy brzegi otworu (rys. 18). Elementy możemy wycinać również winny sposób. Najpierw nawiercamy pojedynczy otwór o szerokości umożliwiającej wprowadzenie ostrza piłki. Następnie element delikatnie odpiłowujemy. Nie radziłbym robić tego w ręku. Najlepiej oprzeć skrzydło czy kadłub na desce do piłki wyrzynarki. Znajdujący się w niej otwór umożliwia swobodne piłowanie, zapewniając jednocześnie niezbędne podparcie. Używanie piłki włośnicowej ma kilka mankamentów. Po pierwsze, drobne ząbki piłki mają tendencję do zatykania się opiłkami plastyku,

16 dlatego należy je co pewien czas czyścić. Po drugie, wycinając większe elementy trzeba uważać, żeby nie piłować zbyt szybko, gdyż pod wpływem tarcia ostrze piłki może wtopić się w plastyk (miejscowo bowiem powstaje wysoka temperatura). Po trzecie, mimo że ostrze piłki jest bardzo cienkie, wcale nie jest łatwo precyzyjnie nim manewrować. W modelach w skali 1:72 osłona kabiny odwzorowana jest najczęściej jako jeden element, niezależnie od tego z ilu części składa się ona w rzeczywistości. Robiąc makietę z otwartą bądź ruchową osłoną musimy rozciąć owiewkę. Ponieważ zależy nam na tym, aby miejsce cięcia było jak najwęższe, posługujemy się przy wycinaniu piłką wykonaną z ostrza żyletki (rys. 19). We wstępnym etapie budowy należy zwrócić uwagę na to, czy model (w przypadku samolotów z kołem przednim, rys. XII, XIII i XIV na wkładce) nie będzie opadał na ogon. Jeśli zaobserwujemy taką tendencję, trzeba pamiętać o obciążeniu przodu modelu. Możemy na przykład użyć do tego plasteliny. Czasem miejsca na przeciwwagę nie ma dużo i ciężar samej plasteliny okazuje się niewystarczający. Można go zwiększyć przez włożenie jednej lub kilku zależnie od potrzeb ołowianych kulek (małych ciężarków wędkarskich do wyważania spławików, śrucin do wiatrówki). Nie przesadzajmy jednak z obciążeniem. Zbyt duży ciężar w dziobie samolotu może powodować późniejsze odkształcanie się lub łamanie podwozia. 3B. Inaczej rozpoczynamy pracę przy modelu wykonanym metodą formowania próżniowego (vacu).wymaga ona znacznie większego doświadczenia modelarskiego. Wszystkie części składowe modelu vacu wytłaczane są w płytce z tworzywa sztucznego i stanowią jedną całość. Wypraska ma ścianki różnej grubości. Miejscami są one tak cienkie, że zachodzi potrzeba ich wzmocnienia. Najcieńsze fragmenty wyszukujemy patrząc na płytkę pod światło. Są one wyraźnie jaśniejsze od reszty elementów. Wzmacniamy je poprzez zalanie od środka niewielką warstwą żywicy epoksydowej. Jest to sposób bezpieczniejszy niż zaszpachlowanie, gdyż nie grozi uszkodzeniem tworzywa, z którego zrobiony jest model, przez zbyt agresywną szpachlówkę. Wszystkie małe części, takie jak łopaty śmigła, golenie podwozia, drążek sterowy, koła również wypełniamy żywicą. Zwiększa to ich wytrzymałość. Następnie ostrym nożem, piłką lub nożyczkami (zależnie od grubości płytki) wycinamy poszczególne elementy. Robimy to z zachowaniem wokół części marginesu szerokości 12 milimetrów. Po wykonaniu tej czynności możemy czubkiem skalpela, bardzo delikatnie, przejechać wzdłuż obrysu części. Dalszą obróbkę prowadzimy poprzez szlifowanie na papierze ściernym. Papier nie może być zbyt gruby. Należy przymocować go do równej, twardej powierzchni (sklejka, szkło). Szlifować najlepiej na mokro (papier wodoodporny), aby uniknąć nadmiernego zapylenia. Naddatek tworzywa należy ścierać ostrożnie dbając o zapewnienie równomiernego docisku elementu na całej jego długości. Nie spieszmy się przy tej czynności. Od precyzji jej wykonania zależy czy część będzie należycie płaska i równana całej powierzchni. Wcześniejsze delikatne "obrysowanie" elementu czubkiem skalpela spowoduje odpadnięcie obrzeża zanim wycinana część osiągnie potrzebną grubość. Dalsze szlifowanie przeprowadzamy na znacznie drobniejszym papierze ściernym (500600), często kontrolując wymiar poprzeczny elementu. Płaskie części, takie jak stateczniki poziome, węzły podwieszania uzbrojenia, klapy podwozia trudno jest utrzymać w ręku podczas ścierania. Aby ułatwić sobie pracę, doklejamy na wierzchniej części elementu uchwyt z plasteliny lub taśmy samoprzylepnej. Po oszlifowaniu, uchwyty zdejmujemy, a miejsce ich mocowania przemywamy i odtłuszczamy. Po odcięciu poszczególnych części składamy je tak, jak w przypadku modelu wykonanego metodą wtryskową i sprawdzamy czy do siebie pasują. W modelu vacu nie ma kołków montażowych pozwalających na dokładne ustalenie części względem siebie. Dodatkową trudność stanowi grubość tworzywa, z jakiego wykonany jest model. Powierzchnie, którymi stykają się elementy są bardzo cienkie i mogą łatwo ulec rozklejeniu pod wpływem mocniejszego uciśnięcia. Aby temu zapobiec, wklejamy w te części podkładki z fragmentów płytki pozostałych po odcięciu elementów (rys. 20). Im więcej zamocujemy takich podkładek, tym mocniejsze uzyskamy połączenie. Najbardziej pracochłonne jest wycinanie najdrobniejszych elementów, takich jak drążek sterowy, orczyki, maszty antenowe, golenie podwozia. Często ostateczny efekt nie równoważy niestety ilości pracy włożonej w wypiłowanie takiej części. Dlatego znacznie lepiej jest czasem wykonać te elementy samodzielnie.

17 4. Uff! Najbardziej "niewdzięczne" czynności mamy już za sobą. Teraz możemy przystąpić do dalszego etapu budowy modelu. Zaczynamy od sklejania i malowania wnętrza samolotu. Musimy zwrócić uwagę na to, do których widocznych wewnętrznych powierzchni nie będziemy mieli dostępu po zmontowaniu makiety i pomalować je jako pierwsze. Następnie zajmujemy się kabiną pilota, lukami bombowymi, silnikiem i jeżeli jest to konieczne podwoziem. W większości modeli montaż podwozia wykonywany jest w końcowym etapie budowy i bardzo dobrze, gdyż przy wcześniejszym wklejeniu może ono ulec uszkodzeniu. Wyjątkiem są modele, w których decydujemy się na zrobienie ruchomego podwozia czy to w sposób podany przez producenta, czy we własnym zakresie. Montujemy je wtedy wcześniej. Poprawne wykonanie kabiny pilota z części załączonych do zestawu nie jest trudne. Doświadczeni modelarze sprawdzają zgodność odwzorowania z posiadanymi przez siebie planami oraz zdjęciami. Zdarza się niestety, że znajdują oni duże nieścisłości, które muszą skorygować. Często wzbogacają oni również wnętrze kabiny o wiele detali nie zawartych w wyposażeniu. Początkujący modelarze powinni jednak dążyć do jak najlepszego wykonania kabiny z firmowych części. Ważne jest zachowanie właściwej kolejności klejenia i malowania. Kabina pilota składa się z wielu elementów o bardzo różnorodnej kolorystyce, umieszczonych blisko siebie. Ich poprawne pomalowanie jest po sklejeniu bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe. Dlatego zacząć powinniśmy do malowania, a ostateczny montaż przeprowadzić po wyschnięciu farby. Drobne i kruche części, takie jak drążek sterowy, pedały oraz takie, które wymagają precyzji przy malowaniu (np. tablica przyrządów), najlepiej maluje się przed odcięciem ich od ramki. Wcześniej trzeba jednak delikatnie usunąć ewentualne nadlewki i nierówności. Niektóre firmy robią tablice przyrządów jako zupełnie płaskie płytki i dołączają wizerunek kontrolek, monitorów, zegarów, przycisków i manetek w formie kalkomanii, inne odwzorowują instrumenty pokładowe w postaci wypukłych kółek, kropel, prostokątów na tablicy (nawiasem mówiąc niezbyt zgodnych z oryginałem). Przed przyklejeniem kalkomanii należy pomalować te fragmenty tablicy przyrządów, które nie będą przez nią zasłonięte. Zachowanie takiej właśnie kolejności jest bardzo istotne, gdyż zabezpiecza kalkomanię przed przypadkowym zabrudzeniem. Zwróćmy też uwagę na to, że przezroczyste tło kalkomanii wystaje często na 0,51 mm wokół właściwego rysunku. Należy ten margines obciąć równo z granicą zasadniczej części kalkomanii, ponieważ po przyklejeniu będzie on wystawał poza obrys tablicy (rys. 21 ). Jeśli tablica przyrządów jest wykonana inną metodą, to znaczy wszystkie monitory i zegary są wytłoczone, musimy je pomalować. Możemy to zrobić zgodnie z instrukcją fabryczną, albo wykorzystując kolorowe zdjęcia (ten sposób uważam za lepszy). Malujemy najpierw zasadniczą barwą całą tablicę. Po jej wyschnięciu za pomocą cieniutkiego pędzelka malujemy pozostałe zegary i kontrolki. Drobne przyciski, wskazówki zegarów, lampki możemy pomalować używając do tego celu czubka drewnianej wykałaczki lub zaostrzonej zapałki.

18 Podobnie postępujemy z bocznymi konsolami i wyposażeniem na burtach kabiny. Fotel pilota, szczególnie we współczesnych samolotach bojowych, jest na tyle skomplikowany pod względem kształtu, jak i kolorystyki, że lepiej malować go po wycięciu z ramki. Aby ułatwić sobie lakierowanie, można dokleić uchwyt w niewidocznym po sklejeniu miejscu. Może to być plastykowy pręcik grubości 11,5 mm o długości 13cm (rys. 22). Dodatkowo uchwyt ten będzie miejscem mocowania fotela na czas wyschnięcia farby. W chwili montażu do kabiny pręcik odcinamy, a miejsce klejenia szlifujemy. W modelach samolotów bombowych i myśliwskobombowych, w których decydujemy się na wykonanie otwartych luków bombowych, musimy to również zrobić na tym etapie budowy. Najczęściej w takim wypadku mamy do czynienia z kadłubem sklejanym z dwóch części dzielonych wzdłuż płaszczyzny symetrii samolotu. Konstruujemy wyposażenie luku bombowego całkowicie w jednej połówce kadłuba, drugą malując jedynie na właściwy kolor. Całość uzyskujemy przy ostatecznym klejeniu kadłuba. Wyjątkiem są niektóre elementy, np. wyrzutniki bombowe mocowane bezpośrednio do obu ścian kadłuba. Zwróćmy uwagę na staranne wykonanie elementów, które mają być ruchome: śmigieł, drzwi bombowych, wieżyczek. Sposób montażu omówię na przykładzie śmigła. W najczęściej spotykanej postaci śmigło przymocowane jest do osi, która przechodzi przez środek elementu przedstawiającego silnik (przy silniku gwiazdowym) lub dodatkowy element wklejany z przodu między połówki kadłuba (przy silniku rzędowym). Na końcu osi śmigła mocowana jest nakładka zapobiegająca jego wypadaniu (rys. 23). W innych modelach oś może też być od razu zakończona nakładką, a elementem doklejanym jest wtedy samo śmigło (w sumie jest to to samo). Przed przystąpieniem do montażu musimy sprawdzić czy oś jest równa, okrągła, czy nie jest za gruba bądź zbyt cienka. Jeżeli jest ona zbyt gruba, to albo staramy się ją opiłować równo na całej długości do żądanego wymiaru, albo co może być łatwiejsze powiększyć średnicę otworu, w którym oś ma się obracać. W przypadku, gdy oś jest zbyt cienka, należy wykonać nową właściwej grubości. Robimy to w następujący sposób: obcinamy cienką ośkę. W miejscu jej połączenia ze śmigłem wiercimy otwór o średnicy nowej osi, następnie wpuszczamy w niego kroplę kleju i wklejamy właściwą oś. Przed wyschnięciem kleju zwróćmy uwagę na to czy oś jest ustawiona prostopadle do śmigła (potem korekcja będzie już niemożliwa). Nie jest dobrze, gdy oś jest zbyt luźno osadzona w otworze śmigło odstaje wtedy lub jest nieprawidłowo pochylone i źle się kręci. Trzeba również uważać, żeby klej nie dostał się do kanału osi przy przyklejaniu kontrującej nakładki. Żeby tego uniknąć możemy umieścić kroplę kleju nie na końcu osi, a wewnątrz otworu nakładki. Możemy też po założeniu wkładki na oś posmarować klejem tył połączenia(rys. 24).

19 Podobnie pasujemy i przyklejamy inne obrotowe elementy. Zasady są te same, niezależnie od tego czy będzie to koło, czy wirnik śmigłowca. Zajmijmy się jeszcze przez moment wlotami powietrza do silnika we współczesnych samolotach odrzutowych. Niektóre wytwórnie produkujące modele kończą środkową część kanału wlotowego elementem imitującym łopatki turbiny, ale wiele firm nie uznaje tego za konieczne i kanał po 1-2 cm jest zakończony pionową ścianką. Możemy uzyskać wrażenie, że kanał jest dłuższy za pomocą odpowiedniego pomalowania. Boki kanału wlotowego malujemy na zalecany kolor (najczęściej biały, szary lub srebrny),a płytkę kończącą wlot powietrza malujemy na kolor szary, nieco tylko ciemniejszy niż boki kanału. Gdy oglądamy model z przodu, daje to efekt większej głębi. Oglądamy model jeszcze raz i sprawdźmy czy wszystko, co miało być zmontowane przed ostatecznym sklejeniem kadłuba, jest na swoim miejscu. Warto nawet jeszcze raz sprawdzić kolejność montażu z instrukcją. Jeśli wszystko się zgadza, to przystępujemy do ostatecznego klejenia modelu. Nie radzę wyciskać kleju bezpośrednio z tubki na klejoną powierzchnię, gdyż trudno jest nanieść go w odpowiednio małej ilości. Lepiej jest nakładać go rozpłaszczoną na końcu zapałką lub używać kleju z buteleczki z pędzelkiem. Również łatwy i wygodny w użyciu jest klej z dozownikiem w postaci igły. Jeżeli element nie jest zbyt duży, to możemy posmarować klejem od razu całą powierzchnię klejenia. W przypadku klejenia większego samolotu, dobrze jest kleić elementy w 23 etapach. Z powodu szybkiego wysychania kleju nie zwlekajmy za złączeniem posmarowanych elementów. Starajmy się, aby warstwa kleju nie była zbyt gruba i aby obydwie klejone części ściśle do siebie przylegały. W tym celu ściskamy sklejane elementy gumką recepturką lub "krokodylkiem". W przypadku części o przekroju owalnym lub okrągłym (kadłub, dodatkowe zbiorniki paliwa) lepiej użyć gumki (rys. 25a), natomiast przy częściach bardziej płaskich (skrzydła) "krokodylka" (rys. 25b).Sprężyna "krokodylka" nie może być zbyt mocna, bo spowoduje odkształcenie ściskanych elementów. Drobiny kleju, które wypływają po dociśnięciu, pozostawiamy aż do ich całkowitego wyschnięcia i dopiero wtedy je zeszlifowujemy. Miejsca łączenia poszczególnych elementów wyrównujemy szpachlówką. Przy zapełnianiu większych ubytków postępujemy inaczej, jeżeli mamy szpachlówkę zwykłą, a inaczej jeżeli chemoutwardzalną. Szpachlówką chemoutwardzalną możemy wypełnić od razu całe zagłębienie, gdyż wysycha ona niezależnie od dostępu powietrza. Zwyczajną szpachlówkę nakładamy natomiast cienkimi warstwami (kolejną warstwę po wyschnięciu poprzedniej). Szpachlówka po zaschnięciu jest twarda i przy obróbce może doprowadzić do zapchania pilnika. Dobrze szlifuje się ją na mokro przystosowanym do tego celu papierem ściernym. Aby idealnie wygładzić powierzchnię, po szlifowaniu najdrobniejszym papierem ściernym, dobrze jest użyć jeszcze filcu i zwiniętego w ciasny rulonik papieru gazetowego. W miejscu szpachlowania zacieramy linie podziału blach, pamiętajmy więc o ich odtworzeniu za pomocą rysika.

20 Bardzo ostrożnie wklejamy wszystkie przezroczyste elementy. Starajmy się nakładać na nie jak najcieńszą warstwę kleju i uważać, żeby nie zabrudzić nim żadnej powierzchni, która powinna zostać przezroczysta. Podwozie nie może wchodzić zbyt luźno w otwór montażowy. Powoduje to bowiem trudności we właściwym jego ustawieniu podczas wysychania kleju. Aby temu zapobiec, możemy zmniejszyć otwór, w który wklejamy goleń podwozia lub użyć szybkoschnącego kleju, na przykład "Cyjanopanu". Dodatkową zaletą "Cyjanopanu" jest to, że umożliwia on połączenie ze sobą różnych materiałów (na przykład metalu z plastykiem). Podwozie najlepiej jest wmontować pod koniec klejenia modelu. Aby ułatwić sobie malowanie modelu, możemy nie przyklejać niektórych zewnętrznych części przed lakierowaniem. Lepiej jest pomalować je oddzielnie i dopiero połączyć z samolotem. Dotyczy to takich elementów, jak: rury wydechowe silników tłokowych, elementy podwozia, zewnętrzne uzbrojenie podwieszane. Doklejając ja pamiętajmy o ewentualnym zamalowaniu połączeń. 5. Samodzielne wykonanie dodatkowych elementów modelu Czasem zdarza się tak, że nie zadowala nas wersja samolotu oferowana przez wytwórnię lub też obarczona jest ona jakimiś błędami. Wiele poprawek i przeróbek wykonać możemy we własnym zakresie. Pierwszą czynnością powinna być korekcja kształtu i wielkości nieprawidłowych elementów. Robimy to oczywiście korzystając z dokładnych planów samolotu. Zwykle najłatwiej poprawić jest część, która jest za długa lub za gruba. Należy opiłować ją do właściwego wymiaru oraz poprawić linie podziału blach. Dobrze byłoby przed szlifowaniem narysować ołówkiem właściwy kształt na zmienianym elemencie. Więcej pracy czeka nas w sytuacji odwrotnej gdy część jest za wąska czy zbyt krótka. Możemy dorobić ją samodzielnie albo postarać się powiększyć do właściwych rozmiarów tę, którą mamy. Czasem część jest tak skomplikowana, że trudno jest zrobić ją samemu. Zasadniczo jednak wykonanie niektórych części od podstaw (np. stateczników) nie jest zbyt trudne. Należy wybrać do tego celu płytkę z tworzywa sztucznego o właściwej grubości (płytkę za grubą opiłowujemy, a w przypadku zbyt cienkiej sklejamy ze sobą dwie). Na jej powierzchni narysować musimy właściwy obrys wykonywanej części i wyciąć go piłką bądź skalpelem. Ostateczny kształt nadajemy elementowi przez opiłowanie pilnikiem i wygładzenie papierem ściernym. Na końcu rysujemy ołówkiem linie podziału blach i wycinamy je rysikiem. Jeżeli cały element jest zasadniczo poprawny, a źle wykonana jest jedynie jego końcówka (na przykład jest za krótka lub ma zły kształt) postępujemy w sposób następujący: wyznaczamy miejsce, od którego kształt jest niepoprawny i odcinamy koniec części prostopadle do jej długiej osi. Z płytki plastykowej dorabiamy brakujący fragment i doklejamy w miejscu cięcia. Miejsca połączenia szpachlujemy i szlifujemy (rys.26). Na tej samej zasadzie możemy np. zmienić kształt końcówki skrzydła samolotu z wersji LF (przeznaczonej do działań na niskim pułapie) na HF wysokościową (rys. 27). W podobny sposób możemy zmienić kształt kadłuba samolotu, na przykład z PZLP11 na P7, bądź ze Spitfire'a IX na Spitfire'a XVI z kroplową osłoną kabiny pilota. Zakres prac, jak również stopień komplikacji, jest wtedy większy, ale zasady postępowania podobne. Przed sklejeniem kadłuba wyznaczamy na obu jego połówkach linię, wzdłuż której odetniemy "garb". Następnie kadłub sklejamy i pozostawiamy do wyschięcia, a sami

Wózek kuchenny na rolkach

Wózek kuchenny na rolkach Wózek kuchenny na rolkach Mobilny pomocnik Wózek kuchenny na rolkach Bardzo praktyczne rozwiązanie: poręczny wózek jest zawsze tam, gdzie go potrzebujesz i oferuje sporo miejsca na różne rzeczy. 1 Wstęp

Bardziej szczegółowo

Ilustrowany przewodnik budowy domków dla kotów. Fundacja Czarna Owca Pana Kota http://czarnaowca.org 2010

Ilustrowany przewodnik budowy domków dla kotów. Fundacja Czarna Owca Pana Kota http://czarnaowca.org 2010 Ilustrowany przewodnik budowy domków dla kotów. Fundacja Czarna Owca Pana Kota http://czarnaowca.org 2010 Uwagi konstrukcyjne: Przedstawiony w tej publikacji projekt domku dla kotów jest jednym z wielu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba.

Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba. Instrukcja montażu modelu MICHAŚ RC. Budowę modelu rozpoczynamy od montażu kadłuba. Wklejamy wzmocnienia łoża płata oraz wzmocnienie mocowania serwomechanizmów do ścianki bocznej kadłuba. Wklejamy wręgi

Bardziej szczegółowo

Instrukcja montażu. Akustyczny system ścienny Vescom

Instrukcja montażu. Akustyczny system ścienny Vescom Instrukcja montażu Akustyczny system ścienny Vescom Listopad 2013 r. Przed przystąpieniem do przygotowania i montażu akustycznego systemu ściennego niezbędne jest zapoznanie się z niniejszą instrukcją.

Bardziej szczegółowo

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU

PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU PIŁA ELEKTRYCZNA DO METALU INSTRUKCJA OBSŁUGI 2 SPIS TREŚCI I. ZASTOSOWANIE... 2 II. WYMIARY I PARAMETRY TECHNICZNE... 2 III. KONSTRUKCJA PIŁY... 3 IV. SMAROWANIE... 4 V. PRZEGLĄD I KONSERWACJA... 4 VI.

Bardziej szczegółowo

Wyłączny Przedstawiciel Handlowy ASD www.artsytemdeco.com RODADECK MICROCEMENT EKSKLUZYWNE GŁADKIE POWIERZCHNIE

Wyłączny Przedstawiciel Handlowy ASD www.artsytemdeco.com RODADECK MICROCEMENT EKSKLUZYWNE GŁADKIE POWIERZCHNIE RODADECK MICROCEMENT EKSKLUZYWNE GŁADKIE POWIERZCHNIE Techniki dekoracji powierzchni MIKROCEMENT RODADECK SF RODADECK SF jest to dwuskładnikowy produkt na bazie spoiw hydraulicznych, żywic syntetycznych,

Bardziej szczegółowo

W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE.

W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE. W tym poradniku dowiesz się jak krok po kroku, zmienić wygląd swojego samochodu i akcesoriów samochodowych z wykorzystaniem PLASTICARE. Plasticare jest substancją wykorzystywaną do kół i karoserii samochodu,

Bardziej szczegółowo

Naprawa mocowania panelu klapy tylnej modele 855 i V70

Naprawa mocowania panelu klapy tylnej modele 855 i V70 Naprawa mocowania panelu klapy tylnej modele 855 i V70 Poniżej znajdują się obrazki ukazujące elementy niezbędne do naprawy panelu tylnej klapy. Volvo przygotowało specjalny repair kit, umożliwiający w

Bardziej szczegółowo

Wymiana okien w warunkach polowych :)

Wymiana okien w warunkach polowych :) Wymiana okien w warunkach polowych :) Potrzebne będą: klej Sikaflex 295 UV Sika Primer 209 N pistolet do wyciskania kleju z tuby - spokojnie wystarczy najtańszy za 10zł z OBI taśma samoprzylepna (najlepiej

Bardziej szczegółowo

NAPRAWA USZKODZEŃ PODŁOŻA Z DREWNA I MATERIAŁÓW DREWNOPOCHODNYCH. Prowadzący: Magdalena Rutkowska-Matela

NAPRAWA USZKODZEŃ PODŁOŻA Z DREWNA I MATERIAŁÓW DREWNOPOCHODNYCH. Prowadzący: Magdalena Rutkowska-Matela NAPRAWA USZKODZEŃ PODŁOŻA Z DREWNA I MATERIAŁÓW DREWNOPOCHODNYCH Prowadzący: Magdalena Rutkowska-Matela Podłoża drewniane maluje się przede wszystkim w celach ochronnych. Drewno jako materiał budowlany

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI

INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI KABINA NATRYSKOWA GLASGOW www.kerra.pl INSTRUKCJA MONTAŻU I OBSŁUGI Dziękujemy Państwu za zakup naszego produktu. Przed rozpoczęciem montażu kabiny prosimy o uważne zapoznanie

Bardziej szczegółowo

OCHRONA I MALOWANIE DREWNA PORADY

OCHRONA I MALOWANIE DREWNA PORADY PORADY OCHRONA I MALOWANIE NIEZBĘDNE NARZĘDZIA Przed przystąpieniem do malowania drewna należy przygotować: rękawice gumowe maska ochronna opalarka szpachla papier ścierny pędzel do drewna lub wałek folia

Bardziej szczegółowo

FORMAT MA ZNACZENIE. PRECYZYJNE, WYGODNE i BEZPIECZNE W OBSŁUDZE

FORMAT MA ZNACZENIE. PRECYZYJNE, WYGODNE i BEZPIECZNE W OBSŁUDZE O B C I N A R K I 60 FORMAT MA ZNACZENIE Przygotowanie profesjonalnych ofert handlowych, instrukcji obsługi, dokumentacji technicznych, a także archiwizowanie dokumentów w firmie często wymaga przycięcia

Bardziej szczegółowo

Karmnik na balkon lub do ogrodu

Karmnik na balkon lub do ogrodu Karmnik na balkon lub do ogrodu Przyroda na wyciągnięcie ręki. Karmnik dla ptaków Mali i duzi przyrodnicy już wkrótce będą mogli obserwować świat zwierząt za drzwiami balkonu. 1 Wstęp Wspaniały karmnik

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA MONTAŻU PŁYTEK ŚCIENNYCH GIPSOWYCH. Eszteka.pl. Spis Treści. Przygotowanie podłoża. Sposoby montażu. Fugowanie.

INSTRUKCJA MONTAŻU PŁYTEK ŚCIENNYCH GIPSOWYCH. Eszteka.pl. Spis Treści. Przygotowanie podłoża. Sposoby montażu. Fugowanie. INSTRUKCJA MONTAŻU PŁYTEK ŚCIENNYCH GIPSOWYCH Eszteka.pl Spis Treści Przygotowanie podłoża Sposoby montażu Fugowanie Impregnacja Przygotowanie podłoża Płytki produkowane przez naszą firmę mają to do siebie,

Bardziej szczegółowo

System montażu interior M2 ver. 2

System montażu interior M2 ver. 2 System montażu interior M2 ver. 2 strona 2 Spis Treści 1. Przygotowanie i organizacja prac 1.01. Odnośne dokumenty, z którymi należy się zapoznać 1.02. Organizacja prac 2. System M2 - Opis. Charakterystyka

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY DO PROGRAMU WŁASNEGO - ZAJĘCIA MODELARSKIE Rok szkolny 2014/15 klasy trzecie Gimnazjum nr 2 w Łukowie Nauczyciel: Dariusz Nikiel

PLAN WYNIKOWY DO PROGRAMU WŁASNEGO - ZAJĘCIA MODELARSKIE Rok szkolny 2014/15 klasy trzecie Gimnazjum nr 2 w Łukowie Nauczyciel: Dariusz Nikiel PLAN WYNIKOWY DO PROGRAMU WŁASNEGO - ZAJĘCIA MODELARSKIE Rok szkolny 2014/15 klasy trzecie Gimnazjum nr 2 w Łukowie Nauczyciel: Dariusz Nikiel L.p. Tematy zajęć h Materiał nauczania Wymagania podstawowe

Bardziej szczegółowo

AluWood. Instrukcja naprawy. 1. Instrukcja naprawy AluWood. 3. Możliwe uszkodzenia. 2. Budowa panela AluWood

AluWood. Instrukcja naprawy. 1. Instrukcja naprawy AluWood. 3. Możliwe uszkodzenia. 2. Budowa panela AluWood Instrukcja naprawy AluWood Przed przystąpieniem do prac prosimy dokładnie przeczytać instrukcję. 1. Instrukcja naprawy AluWood Instrukcja ta przedstawia zalecany sposób naprawy uszkodzonych paneli AluWood.

Bardziej szczegółowo

OBCINARKI NOŻYCOWE HSM CM 2606-3206 HSM CM 3815-4315 HSM CA 3640 HSM CA 4640 HSM R 48000

OBCINARKI NOŻYCOWE HSM CM 2606-3206 HSM CM 3815-4315 HSM CA 3640 HSM CA 4640 HSM R 48000 HSM CM 2606-3206 Niewielkie i podręczne gilotyny z ręczną blokadą papieru i osłoną chroniacą palce. Wyposażone w skalę centymetrową, calową, kątową i skalę formatów specjalnych. CM 2606 260 mm 10 CM 3206

Bardziej szczegółowo

Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej.

Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej. Jak zbudować latawiec? Zbudowanie latawca jest bardzo proste, wystarczy, że krok po kroku będziesz postępował według tego co napisaliśmy poniżej. Rzeczy które będą ci potrzebne: 1.Dwie proste listewki.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TECHNICZNO RUCHOWA WENTYLATORA HYBRYDOWEGO TYPU WH-16 ORYGINALNA

INSTRUKCJA TECHNICZNO RUCHOWA WENTYLATORA HYBRYDOWEGO TYPU WH-16 ORYGINALNA PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCYJNO-HANDLOWO-USŁUGOWE Metalplast Tarnowskie Góry Sp. z o.o. 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Strzelecka 21, tel./fax (032) 285 54 11, tel. (032) 285 29 34 e-mail: office@metalplast.info.pl

Bardziej szczegółowo

Gilotyna Modele Q 11 2 x 1300 Q 11 2 x 2000 Q 11 2,5 x 1600 Q 11 3 x 1300 Q 11 4 x 2000 Q 11 4 x 2500 DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA

Gilotyna Modele Q 11 2 x 1300 Q 11 2 x 2000 Q 11 2,5 x 1600 Q 11 3 x 1300 Q 11 4 x 2000 Q 11 4 x 2500 DOKUMENTACJA TECHNICZNO RUCHOWA Modele Q 11 2 x 1300 Q 11 2 x 2000 Q 11 2,5 x 1600 Q 11 3 x 1300 Q 11 4 x 2000 Q 11 4 x 2500 DOKUMENTACJA TECHNICZNO Stron 7 Strona 1 Spis treści 1. Rysunek poglądowy maszyny 2 2. Podstawowe dane techniczne

Bardziej szczegółowo

RĘCZNY USTAWIACZ SZLIFIERSKI ELIMINUJĄCY KĄTY

RĘCZNY USTAWIACZ SZLIFIERSKI ELIMINUJĄCY KĄTY RĘCZNY USTAWIACZ SZLIFIERSKI ELIMINUJĄCY KĄTY Prezentowane w tej dokumentacji konstrukcja jest moją własnością intelektualną. Wykorzystywanie zawartych w tym miejscu informacji w celach komercyjnych jest

Bardziej szczegółowo

Sejf Conrad 20EA z zamkiem elektronicznym, pojemność: 8,2 l

Sejf Conrad 20EA z zamkiem elektronicznym, pojemność: 8,2 l INSTRUKCJA OBSŁUGI Sejf Conrad 20EA z zamkiem elektronicznym, pojemność: 8,2 l Nr produktu 755009 Strona 1 z 5 Przeznaczenie Sejf jest używany do przechowywania wartościowych przedmiotów. Posiada on trwałą

Bardziej szczegółowo

Dobór nożyc w zależności od rodzaju zastosowania

Dobór nożyc w zależności od rodzaju zastosowania NOŻYCE DO BACHY Dobór nożyc w zależności od rodzaju zastosowania Rodzaje zastosowań Nożyce MA 5 MA 5 R MA 5 MA 35 MR 6 MR 7 R MR 7 MR 340 MR 76 M M 6 M 30 M 7 R M 7 M 3 R M 330 M 56 M 77 M 76 M 730 583

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA YATO WIELOFUNKCYJNE I AKCESORIA NARZĘDZIA OSCYLACYJNE YATO QUICK RELEASE S Y S T E M S Y S T E M

NARZĘDZIA YATO WIELOFUNKCYJNE I AKCESORIA NARZĘDZIA OSCYLACYJNE YATO QUICK RELEASE S Y S T E M S Y S T E M E N J Y C A L Y C S O NARZĘDZIA E N J Y C K N U F O L E I W I AKCESORIA YATO WIELOFUNKCYJNE NARZĘDZIA OSCYLACYJNE YATO Wielofunkcyjne narzędzia oscylacyjne są najbardziej uniwersalnymi narzędziami na rynku.

Bardziej szczegółowo

Przykładowe zastosowanie wykonanie tarasu

Przykładowe zastosowanie wykonanie tarasu Przykładowe zastosowanie wykonanie tarasu Gamrat S.A Instrukcja montażu i konserwacji Strona 1 1. Materiały Profile kompozytowe Gamrat są materiałami wysokiej jakości zawierające w swoim składzie wysoko

Bardziej szczegółowo

OTWORNICE. profiline

OTWORNICE. profiline OTWORNICE profiline z węglika spiekanego, skrawanie płaskie Otwornica uniwersalna z węglika spiekanego bimetal HSS / HSS Co 8 RUKO z węglika spiekanego mogą być stosowane w wiertarkach ręcznych i stojakowych.

Bardziej szczegółowo

ZASADY BUDOWY POWŁOK MALARSKICH. Prowadzący: Magdalena Rutkowska-Matela

ZASADY BUDOWY POWŁOK MALARSKICH. Prowadzący: Magdalena Rutkowska-Matela ZASADY BUDOWY POWŁOK MALARSKICH Prowadzący: Magdalena Rutkowska-Matela 1. WIADOMOŚCI OGÓLNE Powłokę malarską stanowi stosunkowo cienka warstwa stwardniałego materiału malarskiego, odpowiednio związanego

Bardziej szczegółowo

CIĘCIE PIŁY DO METALU ...186 PILNIKI ...187 ...189 NOŻYCE ...190 NOŻE ...192 ...193 NOŻYCZKI. www.expert-tool.com

CIĘCIE PIŁY DO METALU ...186 PILNIKI ...187 ...189 NOŻYCE ...190 NOŻE ...192 ...193 NOŻYCZKI. www.expert-tool.com ...86 PIŁY DO METU...87 PINIKI...89 NOŻYCE DŹWIGNIOWE...90 NOŻYCE...92 NOŻE...93 BEZPIECZNY NÓŻ...93 NOŻYCZKI...93 NOŻYCE UNIWERSNE 8 PIŁY DO METU PIŁ DO METU - RĘKOJEŚĆ PISTOETOW Z JEDNYM BRZESZCZOTEM

Bardziej szczegółowo

KOMPETENCJI W PRECYZJI I JAKOSC ŁUSZCZENIOWE DO BLACHY WIERTŁA

KOMPETENCJI W PRECYZJI I JAKOSC ŁUSZCZENIOWE DO BLACHY WIERTŁA KOMPETENCJI W PRECYZJI I JAKOSC WIERTŁA ŁUSZCZENIOWE DO BLACHY Charakterystyka produktu W przypadku wysokowydajnych wierteł łuszczeniowych do blachy RUKO rowek wiórowy śrubowy jest szlifowany metodą CBN

Bardziej szczegółowo

PORADNIK SAMODZIELNEGO TAPETOWANIA

PORADNIK SAMODZIELNEGO TAPETOWANIA PORADNIK SAMODZIELNEGO TAPETOWANIA Wskazówki dotyczące tapetowania 1. Przygotowanie podłoża 2. Odpowiednie narzędzia - połowa sukcesu 3. Przycinanie 4. Nakładanie kleju, składanie i namaczanie 5. Przyklejanie

Bardziej szczegółowo

Koniec z pęknięciami i krzywymi rogami na płytach gips-karton

Koniec z pęknięciami i krzywymi rogami na płytach gips-karton Koniec z pęknięciami i krzywymi rogami na płytach gips-karton www.centerflex.com.pl Made in USA ZASTOSOWANIE TAŚMY TUFF-TAPE: Taśmę TUFF-TAPE stosuje się do łączeń płyt gipsowo-kartonowych na płaskich

Bardziej szczegółowo

Opracowanie, konstrukcja i prawa autorskie KIWI-MODEL s.c. www.kiwimodel.pl

Opracowanie, konstrukcja i prawa autorskie KIWI-MODEL s.c. www.kiwimodel.pl Opracowanie, konstrukcja i prawa autorskie KIWI-MODEL s.c. www.kiwimodel.pl Model ELEKTRON przeznaczony jest dla modelarzy zaawansowanych, zarówno pod względem umiejętności pilotażowych, jak i mających

Bardziej szczegółowo

PUSZKI ELEKTROINSTALACYJNE I AKCESORIA

PUSZKI ELEKTROINSTALACYJNE I AKCESORIA PUSZKI ELEKTROINSTALACYJNE I AKCESORIA Puszki elektroinstalacyjne i akcesoria Według normy ČSN EN 60 670- Puszki i obudowy do sprzętu elektroinstalacyjnego do użytku domowego i podobnego. Pod tynk... 6

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 do SIWZ. Część I... 1. Szafa rys. 1.1 szt. 1... 2. Biurko rys. 2.1 szt. 2...

Załącznik nr 7 do SIWZ. Część I... 1. Szafa rys. 1.1 szt. 1... 2. Biurko rys. 2.1 szt. 2... Część I... 1. Szafa rys. 1.1 szt. 1... 2. Biurko rys. 2.1 szt. 2... Przedmiot zamówienia obejmuje dostawę mebli wniesienie oraz montaż. Meble należy wypoziomować, półki wiszące zawiesić. Wymiary przytoczone

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi bindownicy OPUS profipunch. Instrukcja obsługi bindownicy

Instrukcja obsługi bindownicy OPUS profipunch. Instrukcja obsługi bindownicy Instrukcja obsługi bindownicy OPUS profipunch Środki ostrożności Obsługiwać maszynę zgodnie z instrukcją obsługi, zwracając szczególną uwagę na maksymalną liczbę jednorazowo dziurkowanych kartek Urządzenie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja demontażu i wymiany napędu kompresora klimatyzacji samochodowej typu DENSO 7SBU16C

Instrukcja demontażu i wymiany napędu kompresora klimatyzacji samochodowej typu DENSO 7SBU16C Instrukcja demontażu i wymiany napędu kompresora klimatyzacji samochodowej typu DENSO 7SBU16C Strona 1 Sprzęgło kompletne kompresora 7SBU16C montowanego najczęściej w samochodach marki MERCEDES. Pierwszym

Bardziej szczegółowo

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)172730 (13)B1

(12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)172730 (13)B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19)PL (11)172730 (13)B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej ( 2 1 ) Nu m e r z g ł o s z e n i a : 3 0 0 5 8 4 (51) B65D 85/42 B65D 5/50 (22) Data zgłoszenia:

Bardziej szczegółowo

WIERTŁA DO BETONU I PRZECINAKI KOMPETENCJI W PRECYZJI I JAKOSC

WIERTŁA DO BETONU I PRZECINAKI KOMPETENCJI W PRECYZJI I JAKOSC WIERTŁA DO BETONU I PRZECINAKI KOMPETENCJI W PRECYZJI I JAKOSC Wiertło udarowe SDS-plus Dzięki wzmocnionemu rdzeniowi najwyższa trwałość i możliwość przeniesienia maksimum energii z wiertarki udarowej

Bardziej szczegółowo

Praktyczna, wisząca ścianka z wieloma schowkami

Praktyczna, wisząca ścianka z wieloma schowkami Praktyczna, wisząca ścianka z wieloma schowkami Talent organizacyjny Praktyczna, wisząca ścianka z wieloma schowkami Pożegnanie z bałaganem! Wisząca ścianka to idealny schowek, dla wszystkich rzeczy, które

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji

Instrukcja instalacji Instrukcja instalacji 2-3 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 4 Ogólne instrukcje dotyczące instalacji 5 Wyposażenie CLIMAFLEX 6-7 Izolacja podczas instalacji rury 8 Izolacja po zainstalowaniu rury 10-11 Narożniki

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi niszczarki CS 2418 CD

Instrukcja obsługi niszczarki CS 2418 CD Instrukcja obsługi niszczarki CS 2418 CD Uwaga! Karta gwarancyjna znajduje się na końcu instrukcji obsługi Zasady bezpieczeństwa Przed rozpoczęciem pracy z urządzeniem, należy zapoznać się z zasadami bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

DO PŁYT GIPSOWO-KARTONOWYCH. Profesjonalny asortyment pełna gama

DO PŁYT GIPSOWO-KARTONOWYCH. Profesjonalny asortyment pełna gama DO PŁYT GIPSOWO-KARTONOWYCH Profesjonalny asortyment pełna gama Narzędziami Stanley od początku do końca Kompletny, nowy asortyment narzędzi Stanley do płyt gipsowo-kartonowych - najlepszy profesjonalny

Bardziej szczegółowo

MODUŁ 3. WYMAGANIA EGZAMINACYJNE Z PRZYKŁADAMI ZADAŃ

MODUŁ 3. WYMAGANIA EGZAMINACYJNE Z PRZYKŁADAMI ZADAŃ MODUŁ 3. WYMAGANIA EGZAMINACYJNE Z PRZYKŁADAMI ZADAŃ B.6. Wykonywanie robót malarsko-tapeciarskich 1. Przykłady zadań do części pisemnej egzaminu dla wybranych umiejętności z kwalifikacji B.6. Wykonywanie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA APLIKACJI FOTOTAPET

INSTRUKCJA APLIKACJI FOTOTAPET INSTRUKCJA APLIKACJI FOTOTAPET Przygotowanie ściany: Ściana, na której planujemy przykleić fototapetę musi być czysta, sucha, lekko chłonna oraz odpowiednio przygotowana: - ściana świeża pokryta gładzią

Bardziej szczegółowo

Części dołączone do tego numeru

Części dołączone do tego numeru Części dołączone do tego numeru Z tym wydaniem kolekcji otrzymałeś ostatnie flagi oraz kalkomanię z nazwą Victory, którą umieścisz na rufie modelu. Elementy okuć 3 flagi wimpel kalkomania z napisem Victory

Bardziej szczegółowo

ZWORY ELEKTROMAGNETYCZNE - INSTRUKCJA OBSŁUGI

ZWORY ELEKTROMAGNETYCZNE - INSTRUKCJA OBSŁUGI ZWORY ELEKTROMAGNETYCZNE INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści: 1. Zamki elektromagnetyczne podwieszane 1.1. Parametry techniczne 1.2. Wymiary zamków pojedynczych do drzwi jednoskrzydłowych 1.3. Wymiary zamków

Bardziej szczegółowo

Regulowane zawiasy Easy 3D przeznaczone do drewnianych drzwi zewnętrznych, osadzane we frezowanych gniazdach drzwi i ościeżnicy

Regulowane zawiasy Easy 3D przeznaczone do drewnianych drzwi zewnętrznych, osadzane we frezowanych gniazdach drzwi i ościeżnicy Regulowane zawiasy Easy 3D przeznaczone do drewnianych drzwi zewnętrznych, osadzane we frezowanych gniazdach drzwi i ościeżnicy Instrukcja regulacji zawiasów Easy 3D osadzanych w specjalnych frezowanych

Bardziej szczegółowo

GRUNTOWANIE POWIERZCHNI

GRUNTOWANIE POWIERZCHNI GRUNTOWANIE NIEZBĘDNE NARZĘDZIA mały pędzel duży pędzel ławkowiec wałek pistolet natryskowy maska ochronna rękawice robocze metalowa szczotka papier ścierny mieszadło do farb wiertarka z tarczą szlifierską

Bardziej szczegółowo

Zawiasy Soft Close (ze spowalniaczem) systemu Clip-on (szybkiego montażu)

Zawiasy Soft Close (ze spowalniaczem) systemu Clip-on (szybkiego montażu) AKCESORIA MEBLOWE AKCESORIA MEBLOWE Zawiasy Soft Close (ze spowalniaczem) systemu Clip-on (szybkiego montażu) Do frontów meblowych z płyt wiórowych, MDF, o szerokim profilu aluminiowym zawiasy ze standardowym

Bardziej szczegółowo

SYNTESIS LINE drzwi rozwierane

SYNTESIS LINE drzwi rozwierane drzwi rozwierane SYNTESIS LINE drzwi rozwierane Syntesis Line drzwi rozwierane to rozwiązanie, które umożliwia zainstalowanie drzwi z ukrytymi zawiasami w aluminiowej ościeżnicy. W zależności od upodobań,

Bardziej szczegółowo

Uchwyt ścienny do TV, LCD SpeaKa Professional, maks. 55 kg, 81 cm - 152 cm (32'' - 60'') Strona 1 z 7

Uchwyt ścienny do TV, LCD SpeaKa Professional, maks. 55 kg, 81 cm - 152 cm (32'' - 60'') Strona 1 z 7 INSTRUKCJA OBSŁUGI Uchwyt ścienny do TV, LCD SpeaKa Professional, maks. 55 kg, 81 cm - 152 cm (32'' - 60'') Nr produktu : 989930 Strona 1 z 7 Przeznaczenie Uchwyt ścienny TV jest używany do zainstalowania

Bardziej szczegółowo

Łączenie blatów kuchennych o szerokości 60 cm

Łączenie blatów kuchennych o szerokości 60 cm Nr 529 Łączenie blatów kuchennych o szerokości 60 cm Opis Z pomocą szablonu do blatów kuchennych PS 900 oraz frezarki górnowrzecionowej Festool, np. OF 1400, można szybko i łatwo wykonywać połączenia tych

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI PRZECINARKA DO NAWIERZCHNI ASPRO PRN500HA

INSTRUKCJA OBSŁUGI PRZECINARKA DO NAWIERZCHNI ASPRO PRN500HA INSTRUKCJA OBSŁUGI PRZECINARKA DO NAWIERZCHNI ASPRO PRN500HA UWAGA! Nie pracuj maszyną dopóki nie przeczytasz ze zrozumieniem instrukcji obsługi. Zwród szczególną uwagę na rozdział Instrukcja bezpieczeostwa.

Bardziej szczegółowo

ORYGINALNE NARZĘDZIA JAPOŃSKIE

ORYGINALNE NARZĘDZIA JAPOŃSKIE Pilniki do nacinania progów 3 sztuki gitara klasyczna I: 3892K 220,00 PLN.030'' -.038''.032'' -.042''.035'' -.046'' Pilniki do nacinania progów (3 szt.) gitara akustyczna I: 3892A 220,00 PLN.016'' -.042''.026''

Bardziej szczegółowo

ul. Krzywoustego 6 81-035 GDYNIA - POLSKA / POLAND Tel.: +48 58 765 71 00 Fax: +48 58 765 71 02 e-mail: info@vassilli.pl - www.vassilli.

ul. Krzywoustego 6 81-035 GDYNIA - POLSKA / POLAND Tel.: +48 58 765 71 00 Fax: +48 58 765 71 02 e-mail: info@vassilli.pl - www.vassilli. VASSILLI POLSKA Sp. z o.o. ul. Krzywoustego 6 81-035 GDYNIA - POLSKA / POLAND Tel.: +48 58 765 71 00 Fax: +48 58 765 71 02 e-mail: info@vassilli.pl - www.vassilli.pl Cat. Łóżka Rehabilitacyjne i Sprzęt

Bardziej szczegółowo

URZĄDZENIE DO WCINKI NA GORĄCO/ ZAWORY DO WCINKI NA GORĄCO

URZĄDZENIE DO WCINKI NA GORĄCO/ ZAWORY DO WCINKI NA GORĄCO 1 URZĄDZENIE DO WCINKI NA GORĄCO/ ZAWORY DO WCINKI NA GORĄCO Instrukcja obsługi urządzenia firmy NAVAL do wycinania otworów, przy używaniu jej wraz z zaworami firmy NAVAL. Wybierz dokładne miejsce, w którym

Bardziej szczegółowo

Stalowy, elektroniczny sejf Xcase

Stalowy, elektroniczny sejf Xcase Stalowy, elektroniczny sejf Xcase Szanowny Kliencie, dziękujemy za zakup cyfrowego sejfu. Prosimy o przeczytanie instrukcji i przestrzeganie podanych wskazówek i porad, aby mogli Państwo optymalnie korzystać

Bardziej szczegółowo

Z fotelem dla operatora KMR 1250 B

Z fotelem dla operatora KMR 1250 B Z fotelem dla operatora KMR 1250 B Bardzo wydajna, mocna zamiatarka z fotelem dla operatora i hydraulicznym opróżnianiem zbiornika. Przeznaczona do utrzymania w czystości dużych powierzchni. Zasilana spalinowo

Bardziej szczegółowo

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1

DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 DOKŁADNOŚĆ POMIARU DŁUGOŚCI 1 I. ZAGADNIENIA TEORETYCZNE Niepewności pomiaru standardowa niepewność wyniku pomiaru wielkości mierzonej bezpośrednio i złożona niepewność standardowa. Przedstawianie wyników

Bardziej szczegółowo

14. PRZEWODNIK INSTALACJI/ PODŁĄCZENIA PRZEWODÓW

14. PRZEWODNIK INSTALACJI/ PODŁĄCZENIA PRZEWODÓW 14. PRZEWODNIK INSTALACJI/ PODŁĄCZENIA PRZEWODÓW SPIS TREŚCI 1. Zanim rozpoczniesz... 188 2. Zawartość opakowania... 188 3. Ogólne środki ostrożności... 188 4. Środki ostrożności dotyczące instalacji...

Bardziej szczegółowo

KARTA ZABEZPIECZENIA OGNIOCHRONNEGO KONSTRUKCJI STALOWYCH

KARTA ZABEZPIECZENIA OGNIOCHRONNEGO KONSTRUKCJI STALOWYCH KARTA ZABEZPIECZENIA OGNIOCHRONNEGO KONSTRUKCJI STALOWYCH Zestawem pęczniejących farb ogniochronnych systemu FLAME CONTROL No 173 Malowanie wykonane na podstawie niniejszej karty systemem ogniochronnym

Bardziej szczegółowo

Wymiana szczęk hamulcowych w Fordzie Focusie

Wymiana szczęk hamulcowych w Fordzie Focusie Wymiana szczęk hamulcowych w Fordzie Focusie Ja demontowałem tylny bęben hamulcowy celem oczyszczenia zapieczonego samoregulatora szczęk. Niemniej jednak procedura wymiany szczęk (montaż i demontaż) jest

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi niszczarki CS2212cd

Instrukcja obsługi niszczarki CS2212cd Instrukcja obsługi niszczarki CS2212cd Uwaga! Karta gwarancyjna znajduje się na końcu instrukcji obsługi Zasady bezpieczeństwa Przed rozpoczęciem pracy z urządzeniem należy zapoznać się z zasadami bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Mocowanie ciężkich przedmiotów do ścian

Mocowanie ciężkich przedmiotów do ścian Mocowanie ciężkich przedmiotów do ścian To trzeba wiedzieć Wybór kotka zależy od podtoża, na którym zamocowany będzie przedmiot (grubość ściany i materiał, z jakiego jest wykonana). Wiertło należy dostosować

Bardziej szczegółowo

Regulowane zawiasy Easy 3D do drewnianych drzwi zewnętrznych, osadzane we frezowanych gniazdach drzwi i ościeżnicy

Regulowane zawiasy Easy 3D do drewnianych drzwi zewnętrznych, osadzane we frezowanych gniazdach drzwi i ościeżnicy Regulowane zawiasy Easy 3D do drewnianych drzwi zewnętrznych, osadzane we frezowanych gniazdach drzwi i ościeżnicy Instrukcja regulacji zawiasów Easy 3D osadzanych w specjalnych frezowanych gniazdach Regulacja

Bardziej szczegółowo

Prosty model prądnicy

Prosty model prądnicy Logo designed by Armella Leung, www.armella.fr.to Grzegorz F. Wojewoda I liceum Ogólnokształcące Bydgoszcz Prosty model prądnicy Bardzo często uczniowie mają problemy ze zrozumieniem zjawisk związanych

Bardziej szczegółowo

PRZERÓBKA ZASILACZA XBOX 203 W

PRZERÓBKA ZASILACZA XBOX 203 W PRZERÓBKA ZASILACZA XBOX 203 W wg. drakomp autor tekstu Michał Chciałem zaprezentować mój sposób na przeróbkę zasilacza od konsoli firmy Microsoft Xbox. Zasilacz ten posiada pochlebne opinię wśród krótkofalowców

Bardziej szczegółowo

PERFEKCYJNY EFEKT W KAŻDYCH WARUNKACH!

PERFEKCYJNY EFEKT W KAŻDYCH WARUNKACH! PERFEKCYJNY EFEKT W KAŻDYCH WARUNKACH! UBS środek ochrony karoserii MULTI szpachlówka multifunkcyjna FÜLLER 100 podkład akrylowy FIBER szpachlówka z włóknem szklanym KLARLACK 400 lakier akrylowy www.ultraline.novol.pl

Bardziej szczegółowo

Niszczarka dokumentów i płyt CD/DVD Conrad IPS120M, wydajność cięcia 12 kartek, 21 l

Niszczarka dokumentów i płyt CD/DVD Conrad IPS120M, wydajność cięcia 12 kartek, 21 l INSTRUKCJA OBSŁUGI Niszczarka dokumentów i płyt CD/DVD Conrad IPS120M, wydajność cięcia 12 kartek, 21 l Nr produktu 883541 Strona 1 z 5 Przeznaczenie Produkt ten jest przeznaczony do rozdrabniania papieru,

Bardziej szczegółowo

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania.

narzędzie Linia. 2. W polu koloru kliknij kolor, którego chcesz użyć. 3. Aby coś narysować, przeciągnij wskaźnikiem w obszarze rysowania. Elementy programu Paint Aby otworzyć program Paint, należy kliknąć przycisk Start i Paint., Wszystkie programy, Akcesoria Po uruchomieniu programu Paint jest wyświetlane okno, które jest w większej części

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI REGULATORA CIŚNIENIA RP/G 05 S

INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI REGULATORA CIŚNIENIA RP/G 05 S INSTRUKCJA TECHNICZNA WERYFIKACJI I REGULACJI Przedstawione w niniejszej instrukcji procedury obsługowo-naprawcze powinny być realizowane po każdych 40.000 km przejechanych na paliwie gazowym (jeżeli to

Bardziej szczegółowo

Łódź podwodna T2M RC Sub Explorer

Łódź podwodna T2M RC Sub Explorer INSTRUKCJA OBSŁUGI Łódź podwodna T2M RC Sub Explorer Numer produktu: 231189 Strona 1 z 9 Zawartość zestawu Uwaga! 1. Zestaw zawiera małe części, które mogą okazać się niebezpieczne w razie przypadkowego

Bardziej szczegółowo

Mikroskopy [ BAP_1103035.doc ]

Mikroskopy [ BAP_1103035.doc ] Mikroskopy [ ] Strona 1 z 5 Opis Schemat 1. Okular 2. Tuba okularu 3. Śruba makrometryczna 4. Śruba mikrometryczna 5. Śruba nastawcza ogranicznika 6. Zacisk mocujący 7. Statyw pochylny z żeliwa 8. Podstawa

Bardziej szczegółowo

Omnisports Training Omnisports Speed i Omnisports Compact są specjalnie opracowane do montażu klejonego do podłoża.

Omnisports Training Omnisports Speed i Omnisports Compact są specjalnie opracowane do montażu klejonego do podłoża. UWAGA Te 3 produkty, przyklejane na wszystkim oprócz podkładu Lumaflex, nie spełniają wymagań normy EN 14 904 i w konsekwencji nie można ich zaliczyć do nawierzchni sportowych. Aby zagwarantować klientowi

Bardziej szczegółowo

EJOT Power-Bloc. Elementy montażowe do planowanych mocowań. Opis produktu. Zastosowanie. Wymiary. Zalety produktu.

EJOT Power-Bloc. Elementy montażowe do planowanych mocowań. Opis produktu. Zastosowanie. Wymiary. Zalety produktu. Opis produktu jest prostopadłościanem wykonanym ze styropianu EPS o wysokiej gęstości. Zaznaczone co 0 mm linie wyznaczają miejsca ewentulanego cięcia. Zastosowanie Dzięki elastyczności twardej piany elementu

Bardziej szczegółowo

Montaż. zamków. wpuszczanych i nawierzchniowych

Montaż. zamków. wpuszczanych i nawierzchniowych Montaż zamków wpuszczanych i nawierzchniowych Przygotowanie Zamki do drzwi ze względu na mocowanie w drzwiach można podzielić na dwie zasadnicze grupy: zamki wpuszczane, zamki wierzchnie. Zamki wpuszczane

Bardziej szczegółowo

Wiertnice diamentowe Wurth do wiercenia w betonie zbrojonym i niezbrojonym, kamieniu oraz murze. WIERTNICE DIAMENTOWE - ZESTAWY ZE STATYWAMI

Wiertnice diamentowe Wurth do wiercenia w betonie zbrojonym i niezbrojonym, kamieniu oraz murze. WIERTNICE DIAMENTOWE - ZESTAWY ZE STATYWAMI WIERTNICE DIAMENTOWE - ZESTAWY ZE STATYWAMI Wiertnice diamentowe Wurth do wiercenia w betonie zbrojonym i niezbrojonym, kamieniu oraz murze. DS 164 COMPACT Wiertnica do Ø 164 mm statyw L - 60 cm DS 164

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYKONYWANIA BADANIA PRZYCZEPNOŚCI metodą siatki nacięć wg ISO 2409 oraz ASTM D3359-B DIN 53151

INSTRUKCJA WYKONYWANIA BADANIA PRZYCZEPNOŚCI metodą siatki nacięć wg ISO 2409 oraz ASTM D3359-B DIN 53151 P.H.U. AKO FeSa2 ½ PN-EN ISO 12944 P.H.U AKO 81-310 Gdynia, ul. Śląska 58 m. 1 tel+48 60 723-28-24 fax/tel +48 58 698-7-585 NIP: 589-116-09-88---VAT UE: PL 5891160988----REGON: 220182025---Bank Handlowy

Bardziej szczegółowo

PressoMess - Miernik odporności na ścinanie

PressoMess - Miernik odporności na ścinanie BODENPROFI ul. Głowackiego 5B 44-100 Gliwice tel : 502500780 fax: 32 279 34 04 bodenprofi@wp.pl Instrukcja użytkowania PressoMess - Miernik odporności na ścinanie Przyrząd do pomiarów powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

Proflex UWAGA. I Warunki przed montażem

Proflex UWAGA. I Warunki przed montażem Proflex Dziękujemy, że wybrałeś najlepszą z drewnianych nawierzchni sportowych firmy Tarkett. Mamy nadzieję, że ten system będzie dawał Ci satysfakcję każdego dnia. UWAGA Drewno, jako naturalny, żywy materiał,

Bardziej szczegółowo

Kod Nazwa Ilość J.Brutto W.Brutto Zdjęcie Opis

Kod Nazwa Ilość J.Brutto W.Brutto Zdjęcie Opis ul. POW 25 90-248 Łódź tel.42 630 17 28 NIP: 725-001-33-78 nowaszkola.com Kod Nazwa Ilość J.Brutto W.Brutto Zdjęcie Opis Szafka z półeczkami WMNS2414 1 589,00 zł 589,00 zł X Szafka z półeczkami X, stelaż

Bardziej szczegółowo

SYMBOL OPIS FOTO OPIS KREDA CHODNIKOWA 20 SZT 6 KOL KUBEŁEK KREDA CHODNIKOWA JAJO 6 SZT KREDA CHODNIKOWA TĘCZA 6SZT KREDKI ŻELOWE MOTYL 6SZT

SYMBOL OPIS FOTO OPIS KREDA CHODNIKOWA 20 SZT 6 KOL KUBEŁEK KREDA CHODNIKOWA JAJO 6 SZT KREDA CHODNIKOWA TĘCZA 6SZT KREDKI ŻELOWE MOTYL 6SZT SYMBOL OPIS FOTO OPIS EF526512 KREDA CHODNIKOWA 20 SZT 6 KOL KUBEŁEK KOLOROWA KREDA CHODNIKOWA W PLASTIKOWYM POJEMNIKU Z RĄCZKĄ EF526510 KREDA CHODNIKOWA JAJO 6 SZT KOLOROWA KREDA CHODNIKOWA W KSZTAŁCIE

Bardziej szczegółowo

PRZEDWOJENNY PROCES BUDOWY AKORDEONU

PRZEDWOJENNY PROCES BUDOWY AKORDEONU PRZEDWOJENNY PROCES BUDOWY AKORDEONU 1. STRONA MELODYCZNA a) obróbka mechaniczna elementów drewnianych Jednym z najważniejszych materiałów do budowy akordeonów było drewno rezonansowe iglaste świerk, jodła.

Bardziej szczegółowo

Z fotelem dla operatora KMR 1250 BAT

Z fotelem dla operatora KMR 1250 BAT Z fotelem dla operatora KMR 1250 BAT Bardzo wydajna, mocna zamiatarka z fotelem dla operatora i hydraulicznym opróżnianiem zbiornika. Przeznaczona do utrzymania w czystości dużych powierzchni. Zasilana

Bardziej szczegółowo

Uwaga: Nie przesuwaj ani nie pochylaj stołu, na którym wykonujesz doświadczenie.

Uwaga: Nie przesuwaj ani nie pochylaj stołu, na którym wykonujesz doświadczenie. Mając do dyspozycji 20 kartek papieru o gramaturze 80 g/m 2 i wymiarach 297mm na 210mm (format A4), 2 spinacze biurowe o masie 0,36 g każdy, nitkę, probówkę, taśmę klejącą, nożyczki, zbadaj, czy maksymalna

Bardziej szczegółowo

Proste narzędzie skomplikowana technologia. Opracował: mgr Marcin Bąk

Proste narzędzie skomplikowana technologia. Opracował: mgr Marcin Bąk Proste narzędzie skomplikowana technologia Opracował: mgr Marcin Bąk Zapoznanie z technologią produkcji narzędzia ogrodowego. Wie z jakiego materiału wykonuje się rękojeści szpadla, Zna technologię obróbki

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE TECHNICZNE: Pilnik XP-endo finisher

INFORMACJE TECHNICZNE: Pilnik XP-endo finisher Zestawienie szczegółowe Dokument sumuje dokumentację techniczną właściwą dla pilnika XP-endo finisher produkowanego przez firmę FKG Dentaire S.A. 1. INFORMACJE O PRODUKCIE 1.1. ZASTOSOWANIE Opisany w dokumencie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA. PODPORA PNEUMATYCZNA typ P-62M i P-62L. Do współpracy z wiertarką WUP-22 NR 4319. Wydanie 2015 KOPIA ORYGINAŁU

INSTRUKCJA. PODPORA PNEUMATYCZNA typ P-62M i P-62L. Do współpracy z wiertarką WUP-22 NR 4319. Wydanie 2015 KOPIA ORYGINAŁU PODPORA PNEUMATYCZNA typ P-62M i P-62L Do współpracy z wiertarką WUP-22 NR Wydanie 2015 KOPIA ORYGINAŁU MOJ SA ul Tokarska 6 ; 40-859 KATOWICE Tel +48 32 604 09 02 ; Fax +48 32 604 09 01 MOJ SA Spis treści

Bardziej szczegółowo

Instrukcja montażu. ANTTI M06 3W, 6WC SUSZARNIE DACH I PORĘCZE 408083 (pl)

Instrukcja montażu. ANTTI M06 3W, 6WC SUSZARNIE DACH I PORĘCZE 408083 (pl) Instrukcja montażu ANTTI M0 3W, WC SUSZARNIE DACH I PORĘCZE 08083 (pl) ANTTI-TEOLLISUUS OY Koskentie 89 FIN-30 Kanunki, Kuusjoki Tel. +38 77 700 Fax +38 77 777 E-mail: antti@antti-teollisuus.fi www.antti-teollisuus.fi

Bardziej szczegółowo

Szorowarki kompaktowe BR 40/25 C Bp. Wyposażenie standardowe: Szczotka walcowa System zbiornik w zbiorniku. Dane techniczne

Szorowarki kompaktowe BR 40/25 C Bp. Wyposażenie standardowe: Szczotka walcowa System zbiornik w zbiorniku. Dane techniczne Szorowarki kompaktowe BR 40/25 C Bp Kompaktowa, zwrotna szorowarka prowadzone ręcznie przeznaczona do czyszczenia zachowawczego i polerowania małych powierzchni. Zasilana bateryjnie. Z 2 szczotkami walcowymi.

Bardziej szczegółowo

Rys 1. Przykładowy przedmiot zamówienia

Rys 1. Przykładowy przedmiot zamówienia Załącznik nr 5 do siwz/ załącznik nr 1 do wzoru umowy Zakres I Kubek ceramiczny ilość 100 sztuk. Rys 1. Przykładowy przedmiot zamówienia a) materiał: kubek ceramiczny; porcelana z zewnątrz matowa, wewnątrz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi BINDOWNICA RBX-100. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 ODDZIAŁ:

Instrukcja obsługi BINDOWNICA RBX-100. 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 ODDZIAŁ: Instrukcja obsługi 80-393 GDAŃSK ul. Krynicka 1 tel.: (058) 55 43 555 fax: (058) 55 43 500 ODDZIAŁ: BINDOWNICA RBX-100 02-784 WARSZAWA ul. Janowskiego 9 tel.: (022) 648 03 48..49 fax: (022) 648 03 50 BINDOWNICA

Bardziej szczegółowo

WIERTŁA DO DREWNA WIERTŁA SPIRALNE DO DREWNA SUPER WIERTŁA SPIRALNE DO DREWNA STANDARD

WIERTŁA DO DREWNA WIERTŁA SPIRALNE DO DREWNA SUPER WIERTŁA SPIRALNE DO DREWNA STANDARD SPIRALNE SUPER l Wiertło spiralne do drewna z dwoma krajakami bocznymi l Wykonane z odpornej na ścieranie stali chromowo-wanadowej (CV) l Wiertło posiada podwójny grzbiet spirali prowadzącej l Zapobiega

Bardziej szczegółowo

Nieznane zastosowanie plazmy żłobienie, niezastąpione przy spawaniu i rozbiórce.

Nieznane zastosowanie plazmy żłobienie, niezastąpione przy spawaniu i rozbiórce. Nieznane zastosowanie plazmy żłobienie, niezastąpione przy spawaniu i rozbiórce. Słowem wstępu Przecinarka plazmowa posiada wiele zalet takich jak: uniwersalność, różnorodność materiałów, które przy jej

Bardziej szczegółowo

WIERTŁA ŁUSZCZENIOWE DO BLACHY. profiline

WIERTŁA ŁUSZCZENIOWE DO BLACHY. profiline WIERTŁA ŁUSZCZENIOWE DO BLACHY profiline Charakterystyka produktu W przypadku wysokowydajnych wierteł łuszczeniowych do blachy RUKO rowek wiórowy śrubowy jest szlifowany metodą CBN w zahartowanym materiale.

Bardziej szczegółowo