POPRAWA DOSTĘPNOŚCI TRANSPORTOWEJ REGIONÓW PERYFERYJNYCH W ŚWIETLE POLITYKI SPÓJNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POPRAWA DOSTĘPNOŚCI TRANSPORTOWEJ REGIONÓW PERYFERYJNYCH W ŚWIETLE POLITYKI SPÓJNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ"

Transkrypt

1 Dr Aleksandra Koźlak Uniwersytet Gdański POPRAWA DOSTĘPNOŚCI TRANSPORTOWEJ REGIONÓW PERYFERYJNYCH W ŚWIETLE POLITYKI SPÓJNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ 1. Model centrum-peryferia w UE 2. Wskaźniki dostępności transportowej 3. Dostępność transportowa regionów w Unii Europejskiej 4. Wpływ polityki spójności UE na dostępność transportową Z punktu widzenia lokalizacji aktywności gospodarczo-społecznej w Unii Europejskiej można zauważyć wyraźny układ centrum-peryferia (ang. core-periphery). W Europie koncentracja działalności gospodarczej i ludności występuje na obszarze pięciokąta wyznaczonego przez Londyn, Paryż, Mediolan, Monachium i Hamburg (zwanego Pentagonem). Po rozszerzeniu UE do 27 krajów od 1 stycznia 2007 r. na obszarze Pentagonu stanowiącym 14% terytorium UE-27 mieszka i pracuje 32% ludności i jest tam wytwarzane około 46,5% PKB całego ugrupowania. 1 Centralne lub peryferyjne położenie terytorialne regionu może dotyczyć obszaru Unii Europejskiej jako całości, mieć wymiar krajowy lub lokalny. O ile w wymiarze Unii Europejskiej czynniki produkcji wykazują skłonność do koncentracji w centralnej części Europy, to na poziomie krajowym taką siłę przyciągania czynników produkcji wykazują główne centra danego kraju. Tab. 1. Podstawowe dane obrazujące znaczenie Pentagonu na tle UE-15 i UE-27 UE-15 UE-27 Powierzchnia 18% 14% Ludność 41% 32% PKB UE 48% 46.5% Źródło: Managing the territorial dimension of EU policies after enlargement. Expert document. ESPD Regiony peryferyjne są terenami najbardziej odległymi od centrów gospodarczych, politycznych i społecznych. Z powodu tego oddalenia i utrudnionego dostępu do wspólnotowych rynków ponoszą konsekwencje wpływające na wolniejszy rozwój gospodarczy i mniejszą konkurencyjność. Niewystarczający dostęp do systemu transportowego o znaczeniu krajowym i międzynarodowym, brak dobrych połączeń z centrum gospodarczo-politycznym Unii Europejskiej stanowi podstawowy czynnik determinujący regionalną peryferyjność i jest poważną przeszkodą w poprawie poziomu 1 Managing the territorial dimension of EU policies after enlargement. Expert document. ESPD

2 rozwoju społeczno-gospodarczego obszaru uznanego za peryferyjny. Z tego punktu widzenia dla regionów peryferyjnych rozwój transportu ma znaczenie priorytetowe. Rozbudowa infrastruktury i sprawne funkcjonowanie rynku usług transportowych mogą przezwyciężyć problemy związane z peryferyjnością gospodarczą lub przynajmniej przyczynić się do ich redukcji. Dostępność transportowa jest jedną z podstawowych miar służących ocenie systemu transportowego w ujęciu przestrzennym. Dostępność ta wynika najczęściej z położenia geograficznego regionu i wyposażenia w infrastrukturę transportową. Dostępność transportowa wpływa na relatywne korzyści danego regionu związane z podejmowanymi decyzjami lokalizacyjnymi. Z punktu widzenia potencjalnego inwestora liczą się walory użytkowe sieci transportowej decydujące o czasie i kosztach przewozu osób i ładunków. Dostępność transportowa jest określana przy użyciu zestawu różnorodnych mierników, a najczęściej spotykanymi w analizach są następujące wskaźniki 2 : wyposażenie w infrastrukturę, czas podróży koszt transportu dzienna dostępność potencjalna dostępność. Wskaźniki wyposażenia w infrastrukturę transportową, takie jak: długość autostrad, linii kolejowych, liczba stacji kolejowych, portów lotniczych, a także czas dotarcia do najbliższego węzła transportowego sieci międzyregionalnej są wskaźnikami prostymi. Przekazują istotne informacje o regionie, ale są zawodne przy rozpoznawaniu sieciowego charakteru infrastruktury transportowej łączącej poszczególne obszary regionu, a tym bardziej nie uwzględniają powiązań danego regionu z innymi regionami (nie odzwierciedlają faktu, że wiele miejsc docelowych jest poza analizowanym obszarem). Wskaźnik dziennej dostępności jest związany z koncepcją podróży służbowej, w której dojazd do miejsca docelowego i powrót mają miejsce w ciągu jednego dnia (czas podróży w jedną stronę musi mieścić się w przedziale 3-5 godzin). W tym ujęciu wskaźnik dziennej dostępności oznacza całkowitą liczbę osób do których można dotrzeć lub określonych rodzajów aktywności osiągalnych w ciągu jednego dnia. Wadą tego wskaźnika jest to, iż określenie dostępności przy jego użyciu ogranicza się do miejsc przeznaczenia 2 K. Spiekermann, J. Neubauer: European Accessibility and Peripherality: Concepts, Models and Indicators. Nordregio

3 możliwych do osiągnięcia w danym limicie czasowym, zaś pozostałe obszary nie są wcale brane pod uwagę. Bardziej złożone wskaźniki potencjalnej dostępności biorą pod uwagę spójność sieci transportowych, wskazując jakie są dzięki niej szanse dotarcia do ośrodków różnego typu aktywności gospodarczej, politycznej, czy społecznej. Metodologia obliczania wskaźników potencjalnej dostępności jest związana z teorią grawitacji i potencjału. Wskaźniki te zawsze zawierają w swojej formule interakcje przestrzenne, które określają szeroko rozumiany wysiłek, włożony w pokonywanie przestrzeni, tj. odległość przejazdu, czas podróży i poniesiony koszt. Wskaźniki potencjalnej dostępności są oparte na założeniu, że atrakcyjność regionu wzrasta wraz z jego wielkością, a obniża się ze wzrostem odległości, czasu podróży lub kosztu. Zatem dostępność transportowa mierzona jest przy użyciu wskaźników opisujących dwie zmienne. Pierwsza zmienna to wielkość jednostki terytorialnej wyrażona liczbą ludności lub przy użyciu niektórych wskaźników ekonomicznych, takich jak wielkość PKB, czy całkowite przychody regionu. Druga zmienna reprezentuje odległość, czas i koszty związane z dojazdem do tych jednostek. Wskaźnik ten określa liczbę miejsc przeznaczenia do których można dotrzeć (lub liczbę ludności), ważoną ujemnym oddziaływaniem czasu i kosztu przejazdu. Za bardziej dostępne są uznane regiony o większej liczbie ludności i dobrze skomunikowane z pozostałymi, leżące w środku obszaru, dla którego są prowadzone obliczenia, czyli np. w centrum kontynentu europejskiego. Potencjalna dostępność poszczególnych obszarów jest wyrażana jako procent średniej dostępności wszystkich regionów branych pod uwagę. We wskaźnikach tego typu średnia potencjalna dostępność wszystkich regionów została zdefiniowana jako 100. Regiony peryferyjne charakteryzują się wskaźnikiem poniżej 80% tej wartości, natomiast w regionach centralnych przekracza ona nawet 200%. Mapa potencjalnej dostępności transportowej została sporządzona w oparciu o minimalny czas podróży między centrami typu NTS 3. Dla każdej jednostki NTS 3 wartość wskaźnika potencjalnej dostępności jest obliczona jako suma liczby ludności we wszystkich innych jednostkach NTS 3 pomnożonych przez czas dotarcia do środków tych jednostek (Rys.1). 3

4 Potencjalna dostępność transportowa w Europie (UE-27) Regiony ultraperyferyjne Regiony peryferyjne Europejska dostępność poniżej średniej UE-27 Regiony semiperyferyjne Regiony centralne Europejska dostępność powyżej średniej UE-27 Rys.1. Regiony centralne i peryferyjne w Europie w UE-27 Źródło: Territorial Impact of EU Transport and TEN Policies. Second Interim Report. ESPON

5 Wszystkie wymienione wcześniej wskaźniki dostępności mogą być stosowane dla poszczególnych gałęzi transportu lub w ujęciu międzygałęziowym. W skali europejskiej najczęściej kalkulowane są one dla transportu samochodowego, kolejowego i lotniczego. Gałęziowe wskaźniki dostępności transportowej mogą być prezentowane odrębnie w celu podkreślenia różnic w dostępności regionu przy zastosowaniu każdej z nich lub mogą być zintegrowane w jeden wskaźnik wyrażający łączny efekt skorzystania z alternatywnych środków transportu 3 W UE-15 regiony peryferyjne znajdują się przede wszystkim w Portugalii, Hiszpanii, w południowych Włoszech i Grecji, Szkocji, Walii i krajach nordyckich. Z kolei w nowych krajach członkowskich za peryferyjne pod względem dostępności transportowej uznane są regiony położone wzdłuż wybrzeża Morza Bałtyckiego: w północno-wschodniej Polsce, Litwie, Łotwie i Estonii, w Słowacji, w południowej części Węgier i w przygranicznej części Czech. W porównaniu z krajami europejskimi o podobnej strukturze przestrzennej Polska posiada gęstą sieć kolejową i stosunkowo gęstą sieć dróg publicznych. Problem stanowi natomiast jakość i stan techniczny tej infrastruktury, co wpływa na pogłębienie peryferyjności Polski w przestrzeni europejskiej. Relacje te pokazują mapy obrazujące potencjalną dostępność regionów europejskich za pomocą dróg, kolei i połączeń lotniczych. Zarówno z map sporządzonych dla poszczególnych gałęzi transportu, jak i z mapy uwzględniającej wszystkie gałęzie łącznie wynika, iż jedynie zachodnia część kraju w komunikacji lądowej oraz Warszawa w komunikacji lotniczej są stosunkowo dobrze skomunikowane z rdzeniem Europy zachodniej, natomiast centralne i północno-wschodnie części Polski są trudniej dostępne. Najbardziej dostępne są obszary posiadające połączenia autostradowe. Pas południowych podregionów wzdłuż autostrady A2, jednostki przez które przebiega droga krajowa nr 8 oraz podregion szczeciński, który posiada połączenie autostradowe z granicą państwa. Pozostałe obszary w kierunku północno wschodnim wykazują coraz mniejszą dostępność. Ogólny poziom dostępności drogowej można ocenić jako niski. Nawet w najlepszych polskich podregionach dostępność plasuje się poniżej średniej UE-27, natomiast najniższa dostępność waha się w przedziale % tej średniej. Porównując dostępność drogową z dostępnością multimodalną (połączenia lotnicze, kolejowe i drogowe) widoczne są pewne różnice. Można zauważyć, że ogólna dostępność Polski obniżyła się. Na dodaniu 3 C. Schürmann, A. Talaat: Towards a European Peripherality Index. Final Report. Institut für Raumplanung (IRPUD) Dortmund

6 połączeń lotniczych skorzystały jednak duże miasta: podregion warszawski ( % średniej UE-27) oraz Kraków, Poznań, Wrocław i Katowice 4. Zazwyczaj regiony peryferyjne są znacznie biedniejsze, charakteryzują się niższym PKB, wyższym wskaźnikiem bezrobocia, niższym stopniem inwestycji i słabszym wyposażeniem w podstawową infrastrukturę. Niska jakość lokalnych sieci transportowych podnosi koszty transakcyjne działalności gospodarczej, stanowi barierę dla nowych inwestycji, zmniejsza szanse na wykorzystanie potencjału turystycznego, a mniejsza mobilność przestrzenna ludności powoduje niekorzystną sytuację na wielu lokalnych rynkach pracy. Polityka regionalna Unii Europejskiej ma na celu zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju o charakterze gospodarczym, społecznym i przestrzennym, a tym samym zwiększenie spójności między poszczególnymi regionami UE. Jest to warunkiem wzmacniania ogólnego potencjału gospodarczego i konkurencyjności Wspólnoty. Polityka ta przyczynia się do pogłębienia integracji poprzez rozwijanie sieci infrastruktury oraz poprawianie dostępu do usług użyteczności publicznej, podnoszenie poziomu umiejętności ludności Wspólnoty, zwiększanie dostępności oddalonych regionów oraz wspieranie współpracy. Za prowadzeniem wspólnej polityki regionalnej przemawiały znaczne rozpiętości w poziomie rozwoju gospodarczego między poszczególnymi regionami, występujące od chwili powstania Wspólnoty. Rozpiętości te w trakcie procesów integracyjnych nie ulegały ograniczeniu, a wręcz przeciwnie pogłębiły się. Regiony centralne rozwijały się bowiem znacznie szybciej, niż regiony peryferyjne. Na podstawie analizy dotychczasowych efektów pomocy strukturalnej oraz tendencji rozwojowych w gospodarce światowej można stwierdzić, że najkorzystniejszym oddziaływaniem na sytuację regionów jest wspieranie ich wewnętrznych czynników rozwojowych. Dokonać tego można poprzez stymulowanie i umacnianie lokalnego potencjału, a więc poprzez inwestowanie w infrastrukturę transportową, infrastrukturę związaną z ochroną środowiska i telekomunikacją, inwestowanie w jakość kapitału ludzkiego, lokalną przedsiębiorczość, innowacyjność oraz lokalną sieć instytucjonalną. 4 W. Dziemianowicz, T. Zegar, M. Błachnio: Analiza projektów z zakresu infrastruktury drogowej składanych i wybranych do realizacji w kontekście spójności europejskich, krajowych i regionalnych sieci transportowych oraz analiza nisz projektowych i działań naprawczych podkątem przyszłego NPR..Ekspertyza wykonana na zlecenie MGiP. Uniwersytet Warszawski

7 Podstawowymi instrumentami finansowymi europejskiej polityki regionalnej są fundusze strukturalne i Fundusz Spójności. Największy udział w finansowaniu rozwoju infrastruktury transportu mają Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR), Fundusz Spójności (FS) i ISPA. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego służy finansowaniu działań z zakresu: rozwoju infrastruktury, inwestycji tworzących nowe miejsca pracy, realizacji projektów rozwoju lokalnego oraz wsparcia dla małych firm. Zakres działania Funduszu Spójności obejmuje pomoc o zasięgu krajowym, a nie regionalnym jak to ma miejsce w przypadku funduszy strukturalnych. Jest instrumentem finansowym przeznaczonym dla tych krajów członkowskich Unii Europejskiej, w których produkt narodowy brutto (PNB) nie przekracza 90% średniej unijnej oraz w których opracowany został program zmierzający do spełnienia kryteriów konwergencji ustalonych w art. 104 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Celem interwencji realizowanych w ramach FS jest zapewnienie gospodarczej i przestrzennej spójności kraju i poszczególnych regionów z przestrzenią europejską. Ze środków Funduszu Spójności są finansowane duże projekty w zakresie infrastruktury transportowej oraz ochrony środowiska (o wartości powyżej 10 mln euro). Projekty z dziedziny transportu muszą być elementem transeuropejskich sieci transportowych: drogowych, kolejowych lub lotniczych, w istotnym stopniu poprawiających warunki tranzytowe kraju i dostępność poszczególnych regionów. Szczególne znaczenie ma połączenie wysp, regionów zamkniętych i peryferyjnych z centralnymi regionami Unii. Inwestycje w infrastrukturę w regionach słabiej rozwiniętych, w szczególności w nowych państwach członkowskich, wpłyną na zwiększenie wzrostu, a tym samym podniosą poziom konwergencji z resztą Unii. W państwach członkowskich, które otrzymują wsparcie zarówno w ramach Funduszu Spójności, jak i funduszy strukturalnych, programy powinny zawierać rozróżnienie między rodzajami działań finansowanych w ramach każdego z funduszy, przy czym zasadnicze wsparcie dla transeuropejskich sieci transportowych pochodziłoby z Funduszu Spójności, natomiast fundusze strukturalne powinny w zasadzie koncentrować się na rozwoju infrastruktury, która powiązana jest ze środkami wpływającymi na wzrost gospodarczy (takimi jak rozwój turystyki, ulepszenia mające na celu zwiększenie atrakcyjności terenów przemysłowych itp.). W ramach polityki regionalnej UE priorytetem zawsze był Cel 1 związany ze wspieraniem i strukturalnym dostosowywaniem regionów zacofanych gospodarczo i na ten cel przeznaczano największe środki finansowe. Do obszarów wspieranych w ramach tego celu od początku należały Grecja, Irlandia, Portugalia oraz prawie cały obszar Hiszpanii z wyjątkiem Madrytu i wschodniej części graniczącej z Francją. Wszystkie te państwa były 7

8 dodatkowo wspierane przez Fundusz Spójności. Celem 1 objęty był także cały obszar południowych Włoch z Sardynią i Sycylią, w Wielkiej Brytanii: północna Irlandia i kilka regionów Szkocji, wszystkie nowe landy niemieckie oraz pojedyncze regiony we Francji, Belgii, Holandii i Austrii. Większość państw przystępujących do UE w 2004 r. również została objęta w całości Celem 1 polityki strukturalnej. Inaczej było tylko w przypadku Cypru, Czech i Słowenii, których nie wszystkie regiony kwalifikowały się do pomocy w ramach tego celu. W latach dzięki kierowaniu dużej części środków na rozwój infrastruktury transportowej w krajach objętych Celem 1 znacznie zwiększyła się długość autostrad i dróg szybkiego ruchu, a wiele innych dróg zmodernizowano. Pozwoliło to na eliminację wąskich gardeł i punktów o największej liczbie wypadków oraz powstanie dogodnych połączeń między regionami, pozwalających na skrócenie czasu podróży. Najwięcej autostrad i dróg zbudowano w Hiszpanii, gdzie obok środków z Funduszy Strukturalnych istotną rolę w rozbudowie sieci drogowej odegrały pożyczki z EBI. Pozwoliło to w latach zwiększyć długość autostrad i dróg z 3314 km do 7748 km (ponad 4000 w ciągu 6 lat!). W regionach zacofanych inwestowano również w rozwój infrastruktury kolejowej i tabor kolejowy, szczególnie w Hiszpanii i Portugalii. W konsekwencji sieć torów kolejowych wydłużyła się w Hiszpanii o 10,5%, w Portugalii o 15%, a elektryfikacja pozwoliła na zwiększenie szybkości i skrócenie czasu podróży. Z funduszy strukturalnych została dofinansowana modernizacja kilku portów lotniczych w Irlandii i Wielkiej Brytanii oraz portów morskich w Portugalii 5. Tab. 2. Efekty inwestycji transportowych finansowanych z funduszy strukturalnych w ramach Celu 1 w latach Rodzaj inwestycji (w km) Hiszpania Grecja Irlandia Włochy Portugalia Zbudowane autostrady Zbudowane drogi Zmodernizowane drogi Zbudowane lub zmodernizowane linie kolejowe Źródło: opracowanie własne na podstawie: D. Czykier-Wierzba: Polityka regionalna Unii Europejskiej. Wyd. UG, Gdańsk 1998, s. 74. W latach wydatki z funduszy strukturalnych na pomoc regionom opóźnionym w rozwoju były 2,5 raza wyższe, niż w okresie wcześniejszym. Środki przeznaczone na infrastrukturę stanowiły 31,2% funduszy strukturalnych w ramach Celu 1. 5 D. Czykier-Wierzba: Polityka regionalna Unii Europejskiej. Wyd. UG, Gdańsk 1998, s. 76 8

9 Podobnie jak w latach wcześniejszych duży nacisk położono na dalszy rozwój infrastruktury transportowej, telekomunikacyjnej oraz poprawę stanu środowiska naturalnego. Prowadzona w Unii polityka w zakresie rozwoju infrastruktury zmierza do stworzenia podobnej dostępności wszystkich regionów do podstawowej infrastruktury, szczególnie w zakresie dróg, transportu kolejowego i telekomunikacji. Na lata został przewidziany dalszy wzrost funduszy pomocowych w ramach polityki regionalnej w kwocie 213 mld euro, stanowiących około 1/3 całego budżetu Wspólnoty, z tego: 195 mld euro zostanie wydane w ramach czterech funduszy strukturalnych (EFRR, EFS, FIFG, EAGGF); 18 mld przeznaczono na Fundusz Spójności. Aby poprawić efektywność funduszy skierowanych do regionów słabiej rozwiniętych, w nowych zasadach zapewniono jeszcze większą koncentrację środków na Celu 1 (69,7%, tj. 135,9 mld euro) 6. Program działań w ramach Celu 1 jest realizowany w trzech głównych obszarach polityki regionalnej: wzrost gospodarczy, konkurencyjność i tworzenie nowych miejsc pracy, spójność społeczna i terytorialna, rozwój infrastruktury i poprawa dostępności. Infrastruktura transportowa jest współfinansowana przez UE głównie ze środków przeznaczonych na Cel 1, ale w pewnym zakresie również w ramach pozostałych celów i inicjatyw wspólnotowych. W rezultacie w okresie programowania na infrastrukturę transportu przeznaczono ponad 29 mld euro i znacznie więcej środków niż poprzednio przesunięto na inwestycje w transporcie kolejowym 7. Plan przewiduje podwojenie środków na infrastrukturę kolejową (w euro na osobę) z 193,6 euro w 1996 r. do 373 euro w 2006 r., podczas gdy wydatki na inwestycje drogowe będą obniżać się. W Grecji zostanie ukończona elektryfikacja prawie 650 km dwutorowej linii kolejowej zaliczonej do sieci TEN, a także zostanie ukończona budowa nowych linii metra w Atenach i Salonikach. W Hiszpanii została zaplanowana realizacja nowych linii kolei dużych prędkości, których długość wzrośnie z 623 km do 1140 km. Nie mniej jednak rozbudowa sieci dróg i autostrad nadal pozostanie priorytetem w krajach kohezyjnych, w których potrzeby w zakresie uzupełniania 6 General provisions on the Structural Funds. 7 Third report on economic and social cohesion: A new partnership for cohesion. European Commission COM(2004)0107 final. 9

10 sieci TEN są jeszcze bardzo duże 8. W finansowanie projektów z zakresu infrastruktury transportowej i ochrony środowiska w 1993 r. włączył się Fundusz Spójności. Łączne zasoby finansowe tego funduszu na lata wyniosły mln ECU i przeznaczono je dla czterech najsłabiej rozwiniętych krajów w następujących proporcjach: Hiszpania 52-58%, Portugalia 16-20%, Grecja 16-20% i Irlandia 7-10%. W okresie tym Fundusz Spójności odegrał kluczową rolę w rozwoju sieci TEN w tych czterech krajach, w których 8 325,7 mln euro zostało przeznaczone na projekty transportowe. Z tego na transport drogowy przeznaczono 56%, na kolejowy 33,7%, na porty lotnicze 6%, a na porty morskie 3% 9. Priorytet został nadany głównym trasom drogowym, kolejowym i morskim, które zapewniają połączenie pomiędzy krajami kohezyjnymi i resztą UE lub znacząco podnoszą ich jakość. Pozostałe projekty pomocowe mają za zadanie poprawić komunikację i przepływy towarowe między peryferyjnymi regionami, a głównymi centrami działalności gospodarczej w obrębie poszczególnych krajów i poprawić ciągłość sieci wokół miejskich centrów. W wielu przypadkach sfinansowane przez Fundusz Spójności obwodnice miast spełniały zarówno funkcję polepszania sieci połączeń, jak i zmniejszania niekorzystnych wpływów na środowisko ruchu ulicznego w miastach. Przystąpienie do Unii Europejskiej nowych krajów z Europy Środkowo-Wschodniej w 2004 r. wpłynęło na powiększenie dysproporcji w poziomie rozwoju między krajami członkowskimi, postawiło przed polityką regionalną nowe zadania i spowodowało konieczność zreformowania tej polityki. Pomoc finansowa z funduszy unijnych będzie miała fundamentalne znaczenie dla nowych państw członkowskich w umacnianiu ich gospodarczej konkurencyjności i "doganianiu" pozostałych krajów UE pod względem wysokości PKB. Przez kilka lat nowe państwa członkowskie otrzymywały dodatkową pomoc przedakcesyjną. Pomoc z tych funduszy miała na celu przygotowanie krajów kandydujących do skutecznego korzystania z dostępnych funduszów przed otrzymywaniem znacznie większych środków już po przystąpieniu do Wspólnoty. Struktura i cele pomocy przedakcesyjnej były zbieżne z określonymi funduszami UE: PHARE EFRR i EFS ISPA Fundusz Spójności SAPARD EAGGF 8 Unity, solidarity and diversity for Europe, its people and its territory - the Second Report on Economic and Social Cohesion. European Commission COM(2001) 24 final. 9 Annual report of the Cohesion Fund European Commission. COM(2000) 822 final. 10

11 W okresie w ramach projektu ISPA Komisja zatwierdziła 324 projekty na łączną kwotę 7 mld euro, z czego 4,3 mld zostało już poniesione. W sektorze transportowym, ISPA finansuje rozwój sieci TINA poprzez wspieranie inwestycji wpływających na poprawę wzajemnych połączeń i interoperacyjności zarówno w obrębie krajów kandydujących, jak i na styku z siecią TEN w UE-15. Prawie jednakowa liczba projektów została zatwierdzona dla transportu kolejowego (46) i dla transportu drogowego (48), ale znacznie wyższa kwota przypadła na transport kolejowy (1,070 mld euro) niż dla drogowego (1,002 mld) 10. Dla beneficjentów ISPA przystępujących do UE w 2004 środki z tego funduszu zostały wstrzymane i projekty przyjęte wcześniej zostaną już dokończone z Funduszu Spójności. Obecnie jest 13 krajów korzystających z funduszy unijnych. Irlandia utraciła prawo do korzystania z tych funduszy od 1 stycznia 2004 z powodu przekroczenia poziomu PNB na osobę, który jest teraz wyższy niż średnia Wspólnoty Europejskiej. Pieniądze dochodzące z tego źródła będą wykorzystane na realizację dokładnie takich samych celów, ale kwoty dostępne na inwestycje znacznie wzrosną. Średnia roczna kwota przydzielona przez UE na realizację projektów ISPA w Polsce wynosiła 348 mln euro, podczas gdy z Funduszu Spójności będzie to ponad 1 mld euro. Polska wykorzystała te fundusze na realizację 69 projektów z zakresu środowiska i transportu. Na okres Unia Europejska przewidziała dla Polski 3,73 mld euro (w cenach od 1999) 11. Jeżeli przeanalizujemy zakres interwencji i dostępność przestrzenną regionów to można zauważyć, że 23% ludności UE-15 miało potencjalną dostępność do transportu kolejowego na poziomie połowy przeciętnej Wspólnoty i z funduszy strukturalnych regiony te otrzymały wsparcie w wysokości 68%. Jeśli chodzi o sytuację w zakresie potencjalnej dostępności do transportu drogowego, to procenty te są bardzo podobne: 24% populacji UE- 15 ma potencjalną dostępność równą połowie średniej całego ugrupowania lub nawet niższą i otrzymuje 66% całkowitego budżetu funduszy 12. We wszystkich krajach kohezyjnych rozwój infrastruktury transportu spowodował zauważalną poprawę zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej dostępności. Przypadki znaczącego skrócenia czasu podróży zostały zidentyfikowane w krajowych raportach ewaluacyjnych, na przykład: W Grecji ukończenie linii kolejowej Ateny-Saloniki spowoduje skrócenie czasu podróży o godzinę, 10 The mini ISPA Raport European Commission DG Regio Ibidem. 12 In search of territorial potentials. Midterm results. ESPON

12 W Portugalii oszacowano, że nowa infrastruktura drogowa wpłynęła na zredukowanie przeciętnego czasu podróży o około 20%, natomiast rozbudowa sieci kolejowej w północnej Portugalii czas przewozów tranzytowych ładunków o ponad 70%, W Hiszpanii wybudowanie ponad 1300 km autostrad i dróg szybkiego ruchu wywołało oszczędność czasu około 20%, a zmodernizowanie i poprawa jakości 2300 km dróg szybkiego ruchu dodatkowe 10% 13. Przygotowując budżet na nowy okres programowania Komisja Europejska zdecydowała, że fundusze na realizację polityki spójności będą podstawowym składnikiem wydatków. Realizacja polityki spójności na szeroką skalę jest tym bardziej niezbędna, że powiększenie UE do 25 krajów, a następnie do 27 ma zasadniczy wpływ na powiększenie terytorialnych nierówności w ugrupowaniu. Z międzynarodowej perspektywy, nierówności rozwojowe w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w porównaniu do średniej UE są tak pokaźne, że przyjęcie tych krajów do Wspólnoty stawia prawdziwe wyzwanie dla konkurencyjności i wewnętrznej spójności Unii Europejskiej. Poza tym, nowe wyzwania przyniosły zjawiska takie jak globalizacja, rozwój technologiczny i zmiany w sytuacji demograficznej. Komisja ustaliła od 2007 r. trzy nowe priorytety, które będą współfinansowane z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności 14 : Konwergencja - cel obejmie regiony, w których poziom PKB na mieszańca jest niższy niż 75% średniej UE. Ma służyć przyspieszeniu konwergencji gospodarczej regionów gorzej rozwiniętych, polepszeniu warunków wzrostu gospodarczego i zatrudnienia dzięki inwestowaniu w zasoby materialne (infrastruktura) i ludzkie, innowacji i rozwojowi społeczeństwa opartego na wiedzy, poprawianiu dostępności komunikacyjnej, ochronie środowiska, efektywności administracyjnej. Komisja przydzieliła 81,7% łącznych zasobów ERDF, ESF i Fundusz Spójności na realizację projektów w ramach tego celu. Konkurencyjność i zatrudnienie w regionach - przeznaczony dla regionów poza celem Konwergencja, ukierunkowany na wspieranie innowacji, społeczeństwa opartego na wiedzy, przedsiębiorczości, ochronę środowiska, rozwój rynków pracy zorientowanych na przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu. Europejska współpraca terytorialna cel zastąpi dotychczasową Inicjatywę INTERREG. Ukierunkowany jest na wzmocnienie współpracy transgranicznej poprzez wspólne programy, sieci współpracy i wymiany doświadczeń w całej Unii. 13 Thematic Evaluation of the Impact of Structural Funds on Transport Infrastructures. Final Report. European Commission, DG REGIO Komunikat Komisji: Polityka spójności wspierająca wzrost gospodarczy i zatrudnienie: Strategiczne wytyczne Wspólnoty na lata Komisja Europejska. COM (2005) 0299; Investing in Europe's Member states and regions. Komisja Europejska DG REGIO

13 Tab. 3. Założenia polityki spójności na lata Programy i instrumenty Beneficjenci Priorytety Alokacja środków I. Konwergencja 81.7% (EUR mld) Regiony z PKB per capita <75% średniej UE % EUR mld Regionalne i narodowe programy ERDF ESF Cohesion Fund obejmuje fazę wychodzenia Efekt statystyczny: Regiony z PKB per capita <75% średniej UE 15 i >75% in UE25 Kraje członkowskie DNB per capita <90% średniej UE 25 II. Regionalna konkurencyjność i zatrudnienie Regionalne i narodowe programy (ERDF) Narodowe programy (ESF) Kraje członkowskie proponują listę regionów (NUTS I or II) "Stopniowe wycofywanie" Regiony objęte Celem 1 w latach i nie objęte celem Konwergencja III. Europejska współpraca terytorialna Programy współpracy przygranicznej i transnarodowej, budowanie sieci współpracy (ERDF) Regiony przygraniczne i większe regiony uczestniczące we współpracy ponadnarodowej innowacje środowisko/ zapobieganie ryzyku dostępność infrastruktura zasoby ludzkie potencjał administracyjny transport (TEN) zrównoważony transport środowisko odnawialne żródła energii innowacje środowisko/ zapobieganie ryzyku dostępność Europejska Strategia Zatrudnienia innowacje środowisko/ zapobieganie ryzyku dostępność kultura, edukacja Źródło: Investing in Europe's Member states and regions. Komisja Europejska DG REGIO % EUR mld 20.0% EUR mld 15.8% (EUR mld) 15.5% EUR 38.4 mld 3.4% EUR mld 2.44% (EUR 7.5 mld) z których: 77.6% transgraniczne 18.5% ponadnarodowe 3.9% sieci współpracy Całkowite wydatki na realizację tych programów w perspektywie finansowej wyniosą 307,6 mld euro (w cenach stałych z 2004 r.), co stanowi 35,7% budżetu UE. Po reformie funduszy strukturalnych wyłączono z nich Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej i Finansowy Instrument Orientacji Rybołówstwa. Pomiędzy priorytetami polityki spójności w latach dostępność transportowa zajmuje bardzo ważne miejsce w zakresie wszystkich trzech celów, a to pozwala mieć nadzieję, że poprawa dostępności transportowej regionów peryferyjnych nabierze tempa, zarówno w skali poszczególnych krajów, jak i w skali europejskiej. W Polsce na realizację Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata ze środków Unii Europejskiej 13

14 będzie pochodziło ,2 mln euro, z tego ,1 mln euro na transport 15. Kompleksowy program Unii Europejskiej zmierzający do stworzenia sprawnej infrastruktury transportowej w paneuropejskich korytarzach transportowych zdecydowanie wpłynie na poprawę relacji transportowych Polski z Europą Zachodnią. Cztery z dziewięciu zaplanowanych korytarzy transportowych przechodzą przez Polskę, pokrywając się z trasami projektowanych autostrad A-1, A-2, A-4 i drogą ekspresową Warszawa-Suwałki-Kowno (Via Baltica) oraz linii kolejowych E-20, E-30 i E-65. Summary IMPROVEMENT OF THE TRANSPORT ACCESSIBILITY OF PERIPHERAL REGIONS IN THE CONTEXT OF THE EU COHESION POLICY 1.Core-periphery pattern in the EU. 2.Indicators of transport accessibility. 3.Transport accessibility of regions in the European Union. 4.Influence of the EU cohesion policy on transport accessibility. The European Union displays an obvious core-periphery pattern. The concentration of activities and people is in the Pentagon, i.e. the area cornered by London, Paris, Milano, München and Hamburg. Accessibility is usually a feature or main product of transport system. In general terms, accessibility is composed of two functions, one representing the economic potential to be reached and one representing the proximity of that location to other locations or location (which could be defined as: effort, time, distance or cost needed to reach them). European Regional and Cohesion Policy aims to reduce developmental disparities in the level of economic and social development between the Member States and between different regions of the same state as well. Cohesion Policy contributes to the deepening of integration by development of the infrastructure network and improvements in the access to public services, increasing accessibility of regions distanced away and supporting all local, national and pan-national cooperation. The achievement of a high quality and sustainable European transport network is therefore closely linked to regional development since it constitutes one of main prerequisites for successful fulfillment of cohesion priorities. Źródło: Poprawa dostępności transportowej regionów peryferyjnych w polityce spójności Unii Europejskiej. Rozdział w monografii Procesy integracyjne wybranych systemów transportowych. Pod red. M. Michałowskiej. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia wspierające wzrost gospodarczy i zatrudnienie. MRR

15 15

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

1. Gospodarka i unia walutowa 2. Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa 3. Polityka sprawiedliwości i spraw wewnętrznych

1. Gospodarka i unia walutowa 2. Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa 3. Polityka sprawiedliwości i spraw wewnętrznych 1. Gospodarka i unia walutowa 2. Polityka zagraniczna i bezpieczeństwa 3. Polityka sprawiedliwości i spraw wewnętrznych Jednolity Rynek Europejski to swobodny przepływ: 1. Towarów 2. Usług 3. Osób 4. Kapitału

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji

Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji Wstęp do polityki UE dot. infrastruktury transportowej i jej rewizji 28 lutego 2012 1 Podstawa prawna Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr. 90, poz. 864/30) Art. 3 cel UE to wspieranie spójności

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH FUNDUSZE STRUKTURALNE NA LATA 2007-2013 ŹRÓDŁEM DOFINANSOWANIA SAMORZĄDÓW I ICH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Programy współpracy terytorialnej UE

Programy współpracy terytorialnej UE Programy współpracy terytorialnej UE Elżbieta Książek II Forum Dni Nauki i Technologii Polska Wschód Białystok-Białowieża, 22-24 kwietnia 2009 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020

Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020 Europejska Współpraca Terytorialna w latach 2014-2020 Współpraca międzyregionalna doświadczenia i szanse Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej Katowice, 15 października 2013 r. Plan prezentacji

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012

Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa. Kraków, 20 kwiecień 2012 Jacek Szlachta Korzyści ze współpracy makroregionalnej perspektywa europejska i krajowa Kraków, 20 kwiecień 2012 1 Projekt krajowy brutto na km2 Bank Światowy Reshaping Economic Geography 2 Produkt krajowy

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna Unii Europejskiej

Polityka regionalna Unii Europejskiej Polityka regionalna Unii Europejskiej Instrumenty polityki regionalnej Unii Europejskiej Dorota Murzyn mdorota@up.krakow.pl Instrumenty polityki regionalnej UE FUNDUSZE STRUKTURALNE Fundusze Strukturalne

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020

12.08.2014, Łódź. Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 12.08.2014, Łódź Szkolenie z zakresu krajowych Programów Operacyjnych na lata 2014-2020 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 12.08.2014, Łódź PLAN PREZENTACJI 1. Opis Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Fundusz Spójności 2 współfinansowane przez Fundusz Spójności są trwałym i efektywnym sposobem inwestowania we wzmocnienie spójności gospodarczej, społecznej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014

Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Inne Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej 2014-2020 Szczecin, 8 lipca 2014 Beneficjenci W programach transnarodowych (CE, BSR) zarówno instytucje publiczne, jak i prywatne. W programie INTERREG

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej

EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA TERYTORIALNA - trzy wymiary współpracy międzynarodowej Monika Strojecka-Gevorgyan Zielona Góra, 23 września 2008 r. Polityka spójności UE 2007-2013 Trzy cele: 1. Konwergencja 2. Konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu

Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Europejska Współpraca Terytorialna 2014-2020 Programy INTERREG VA na polsko-niemieckim pograniczu Programy INTERREG 2014-2020 Transgraniczne INTERREG VA Transnarodowe - INTERREG VB (Program Europa Środkowa

Bardziej szczegółowo

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA "Implementation of EU regional policy in Central and Eastern Europe weight of history and economic challenges Jean Monnet project, 212-215 POLITYKA SPÓJNOŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UE W KRAJACH EUROPY

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

Strategia informatyzacji RP e-polska i NPR a fundusze strukturalne

Strategia informatyzacji RP e-polska i NPR a fundusze strukturalne Społeczeństwo informacyjne powszechny dostęp do Internetu II KONFERENCJA Budowa lokalnej infrastruktury telekomunikacyjnej z wykorzystaniem funduszy strukturalnych UE Instytut Łączności, Warszawa 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne w ochronie środowiska. Podsekretarz Stanu

Fundusze unijne w ochronie środowiska. Podsekretarz Stanu Fundusze unijne w ochronie środowiska dotychczasowe Januszdoświadczenia Mikuła Podsekretarz Stanu Wieliczka, 1 grudnia 2008 Finansowanie polityki spójności Instrument pomocy przedakcesyjnej ISPA (2000

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2

studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2 studia i prace wydziału nauk ekonomicznych i zarządzania nr 40, T. 2 DOI: 10.18276/sip.2015.40/2-01 Jan Borowiec* Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Determinanty spójności społecznej w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności 2007-2013

Polityka spójności 2007-2013 Regionalne Programy Operacyjne jako źródło finansowania centrów nauki i wystaw interaktywnych Agnieszka Dawydzik Departament Koordynacji Programów Regionalnych Konferencja INTERAKCJA-INTEGRACJA INTEGRACJA

Bardziej szczegółowo

Plany inwestycyjne dotyczące infrastruktury sieci TEN-T. Warszawa, 25-26 lutego 2014 r.

Plany inwestycyjne dotyczące infrastruktury sieci TEN-T. Warszawa, 25-26 lutego 2014 r. Plany inwestycyjne dotyczące infrastruktury sieci TEN-T Warszawa, 25-26 lutego 2014 r. 1 Uwarunkowania rozwoju kolejowej sieci TEN-T Podstawowy dokument UE dotyczący sieci TEN-T Rozporządzenie Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

- Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EAGGF-EFOiGR),

- Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej ( EAGGF-EFOiGR), Zasady kwalifikowalności ustalane są w przepisach oraz innych regulacjach krajowych, poza ściśle określonymi regułami zawartymi w unormowaniach wspólnotowych dla poszczególnych funduszy. Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe

Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe Polska jako istotne ogniwo korytarza transportowego północ południe Ekonomiczne perspektywy rozwoju Czechy i Niemcy od lat należą do strategicznych partnerów gospodarczych Polski. Na te kraje przypada

Bardziej szczegółowo

IV NATURALNE OTOCZENIE CZŁOWIEKA DZIAŁANIE 4.9 ROZWÓJ ZASOBÓW ENDOGENICZNYCH

IV NATURALNE OTOCZENIE CZŁOWIEKA DZIAŁANIE 4.9 ROZWÓJ ZASOBÓW ENDOGENICZNYCH DZIAŁANIE 4.9 ROZWÓJ ZASOBÓW ENDOGENICZNYCH 4.9 Rozwój zasobów endogenicznych 9. Nazwa i krótki opis działania 4.9 Rozwój zasobów endogenicznych W ramach działania będą wspierane przedsięwzięcia, które

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Polska Republika Słowacka 2007 2013 Znaczenie dla regionów doświadczenia Małopolski Kraków, 22 kwietnia 2008 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Cele współpracy transgranicznej (Europejska

Bardziej szczegółowo

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020

WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 WYMIAR TERYTORIALNY EUROPEJSKIEJ POLITYKI SPÓJNOŚCI I POLSKIEJ POLITYKI ROZWOJU 2014-2020 Jarosław Komża doradca strategiczny ds. funduszy europejskich 1 WYMIAR TERYTORIALNY Nowe regulacje europejskiej

Bardziej szczegółowo

Znaczenie funduszy pomocowych Unii Europejskiej dla spójności społeczno-gospodarczej polskich regionów

Znaczenie funduszy pomocowych Unii Europejskiej dla spójności społeczno-gospodarczej polskich regionów 174 MAŁGORZATA STEC Dr Małgorzata Stec Zakład Statystyki i Ekonometrii Uniwersytet Rzeszowski Znaczenie funduszy pomocowych Unii Europejskiej dla spójności społeczno-gospodarczej polskich regionów WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

Program budowy linii dużych prędkości w Polsce

Program budowy linii dużych prędkości w Polsce Program budowy linii dużych prędkości w Polsce Poznań, 11.06.2010 r. Budowa nowych linii kolejowych o wysokich parametrach technicznych (prędkość maksymalna powyżej 300 km/h) jest dominującą tendencją

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej w latach 2014-2020: Region Morza Bałtyckiego, Europa Środkowa, INTERREG EUROPA

Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej w latach 2014-2020: Region Morza Bałtyckiego, Europa Środkowa, INTERREG EUROPA Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej w latach 2014-2020: Region Morza Bałtyckiego, Europa Środkowa, INTERREG EUROPA I Regionalne Forum Współpracy Międzynarodowej Toruń, 18 września 2014 roku

Bardziej szczegółowo

Regionalny system transportowy w województwie pomorskim

Regionalny system transportowy w województwie pomorskim Regionalny system transportowy w województwie pomorskim doświadczenia i perspektywy MIECZYSŁAW STRUK Wicemarszałek Województwa Pomorskiego Konferencja pt. Sektorowy Program Operacyjny Transport 2004-2006

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI

ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI ZASOBY ROZWOJOWE POLSKI POŁUDNIOWEJ METROPOLIE I KAPITAŁ LUDZKI 2012-04-24 Jacek Woźniak Pełnomocnik Zarządu WM ds. planowania strategicznego WYZWANIA ORAZ SILNE STRONY MIAST KRAKÓW KATOWICE Źródło: Raport

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013

Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 Program Operacyjny Kapitał Ludzki w Narodowej Strategii Spójności (NSRO) 2007 2013 GraŜyna Gęsicka Minister Rozwoju Regionalnego Dokumenty programowe UE Kapitał Ludzki Odnowiona Strategia Lizbońska Zintegrowany

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008

Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO. Opole, 7 marca 2008 Wsparcie przedsiębiorczości jako jeden z głównych priorytetów NSRO ElŜbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Fundusze strukturalne jako instrument wsparcia rozwoju gospodarczego Opolszczyzny Opole,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE

FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ W POLSCE Wydanie drugie rozszerzone na lata 2007-2013 Redakcja Zbigniew Bajko Bartosz Jóźwik Marcin Szewczak Wydawnictwo KUL Lublin Spis treści Noty o autorach 11 Wykaz skrótów

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Program budowy linii dużych prędkości

Program budowy linii dużych prędkości Program budowy linii dużych prędkości zachodnia część województwa łódzkiego Jan Raczyński Dyrektor Centrum Kolei Dużych Prędkości PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Warta, 12.11.2010 Program budowy linii

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę?

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Magdalena Bednarska - Wajerowska Dyrektor Wydziału Koordynacji Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Budżet Unii

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Priorytety i działania transportowe w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 MINISTERSTWO TRANSPORTU

Priorytety i działania transportowe w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 MINISTERSTWO TRANSPORTU Priorytety i działania transportowe w Programie Operacyjnym Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 MINISTERSTWO TRANSPORTU ŚRODKI UNIJNE PRZEZNACZONE NA GAŁĘZIE TRANSPORTU W RAMACH PO IiŚ Gałęzie

Bardziej szczegółowo

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020

Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020 Projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2014-2020 2 Opis metodyki programowania RPO WM 2014-2020 Spotkanie cel Statystyki spotkań Terminy spotkań Liczba spotkań Spotkania w

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

EFRR 129 517 902,00. Nośność wybudowanej/przebudowanej drogi (kn/oś) Całkowita długość nowych dróg (km) Długość wybudowanych dróg wojewódzkich (km)

EFRR 129 517 902,00. Nośność wybudowanej/przebudowanej drogi (kn/oś) Całkowita długość nowych dróg (km) Długość wybudowanych dróg wojewódzkich (km) 1. Numer i nazwa osi priorytetowej 5. Nowoczesna komunikacja 2. Cele szczegółowe osi priorytetowej Zwiększona dostępność transportowa i poprawa bezpieczeństwa regionalnej sieci drogowej uzupełniającej

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska

Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej. Wykład VIII Strategia lizbońska Gospodarka i funkcjonowanie Unii Europejskiej Wykład VIII Strategia lizbońska Pomyśl tylko, czym mogłaby być Europa. Pomyśl o wrodzonej sile naszej rozszerzonej Unii. Pomyśl o jej niewykorzystanym potencjale

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia.

Skutecznie korzystamy z obecności naszego kraju w Unii Europejskiej. Stawiamy na rozwój regionów i lepszą jakość życia. Możliwości finansowania projektów budowlanych w Polsce ze środków UE w świetle nowej perspektywy finansowania 2014-2020 Warszawa, 24 września 2013 r. 1 Dotychczasowe doświadczenia Skutecznie korzystamy

Bardziej szczegółowo

WSPIERANIE PRZECHODZENIA DO GOSPODARKI NISKOWĘGLOWEJ

WSPIERANIE PRZECHODZENIA DO GOSPODARKI NISKOWĘGLOWEJ WSPIERANIE PRZECHODZENIA DO GOSPODARKI NISKOWĘGLOWEJ W ŚWIETLE PROJEKTÓW ROZPORZĄDZEŃ DOTYCZĄCYCH POLITYKI SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 Piotr Żuber Dyrektor Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.:

Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.: Pakiet legislacyjny dla Polityki Spójności 2014-2020 Projekty rozporządzeń opublikowane 6 października 2011 r.: Rozporządzenie ogólne (dwie części dla funduszy oraz dla polityki spójności) Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju infrastruktury transportu drogowego w województwie śląskim w perspektywie roku 2020. Katowice, 8 maja 2013 r.

Kierunki rozwoju infrastruktury transportu drogowego w województwie śląskim w perspektywie roku 2020. Katowice, 8 maja 2013 r. Kierunki rozwoju infrastruktury transportu drogowego w województwie śląskim w perspektywie roku 2020 Katowice, 8 maja 2013 r. System transportowy w województwie śląskim Główne problemy i cechy Na podstawowy

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY

EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Europejski Fundusz Społeczny (EFS) powstał na mocy traktatu rzymskiego, aby poprawić mobilność pracowników oraz możliwości zatrudnienia na wspólnym rynku. Zadania i zasady

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Wp³yw strategii Europa 2020 na politykê spójnoœci w Unii Europejskiej w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014 2020 i wnioski dla Polski

Wp³yw strategii Europa 2020 na politykê spójnoœci w Unii Europejskiej w wieloletnich ramach finansowych na lata 2014 2020 i wnioski dla Polski Zarz¹dzanie i Finanse Journal of Management and Finance Vol. 14, No. 1/2016 Dorota Czykier-Wierzba* Dorota Czykier-Wierzba Wp³yw strategii Europa 2020 na politykê spójnoœci w Unii Europejskiej w wieloletnich

Bardziej szczegółowo

Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020. Lublin, 26.06.2013 r.

Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020. Lublin, 26.06.2013 r. Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Lublin, 26.06.2013 r. Logika procesu programowania RPO WL na lata 2014-2020 Główne założenia wydatkowania środków

Bardziej szczegółowo

Pani Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego

Pani Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego Radom, 25 marca 2013 r. Pani Elżbieta Bieńkowska Minister Rozwoju Regionalnego STANOWISKO POWIATÓW, MIAST, GMIN, PARLAMENTARZYSTÓW I RADNYCH REGIONU RADOMSKIEGO Szanowna Pani Minister, Jako przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

Program dla Europy Środkowej 2007-2013

Program dla Europy Środkowej 2007-2013 Warszawa, 15 stycznia 2014 r. Program dla Europy Środkowej 2007-2013 Teresa Marcinów Departament Współpracy Terytorialnej, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Obszar programu UE Polska, Republika Czeska,

Bardziej szczegółowo

Priorytety finansowania. Program realizować będzie 4 osie priorytetowe: Oś I Powszechny dostęp do szybkiego internetu

Priorytety finansowania. Program realizować będzie 4 osie priorytetowe: Oś I Powszechny dostęp do szybkiego internetu Podsumowanie POPC Opis programu Cel główny Celem Programu Operacyjnego Cyfrowa Polska 2014-2020 (POPC) jest wzmocnienie cyfrowych fundamentów dla rozwoju kraju. Zgodnie z Umową Partnerstwa, jako fundamenty

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Korytarze TEN-T w Polsce

Korytarze TEN-T w Polsce Nowe ramy wsparcia transeuropejskiej infrastruktury transportowej Korytarze TEN-T w Polsce Pawel Stelmaszczyk Komisja Europejska Dyrekcja Generalna Mobilność i 11 września br. KE ogłosiła I konkurs na

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013

Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 Konferencja Polityka spójności na rzecz rozwoju obszarów wiejskich Skala wsparcia obszarów wiejskich w ramach krajowych i regionalnych programów operacyjnych na lata 2007-2013 dr Hanna Jahns Sekretarz

Bardziej szczegółowo

Wsparcie obszarów wiejskich i rolnictwa w nowej perspektywie finansowej w ramach WPR (materiał pomocniczy dla doradców prezentacja 1)

Wsparcie obszarów wiejskich i rolnictwa w nowej perspektywie finansowej w ramach WPR (materiał pomocniczy dla doradców prezentacja 1) Wsparcie obszarów wiejskich i rolnictwa w nowej perspektywie finansowej w ramach WPR (materiał pomocniczy dla doradców prezentacja 1) Kraków, grudzień 2014 r.. Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

Program Europa Środkowa 2014-2020

Program Europa Środkowa 2014-2020 Ogólnopolskie spotkanie informacyjne, Warszawa, 8 października 2014 r. Program Europa Środkowa 2014-2020 Angelika Trochimiak, Program Europa Środkowa Główne zagadnienia prezentacji Europejska polityka

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie systemu infrastruktury transportowej

Funkcjonowanie systemu infrastruktury transportowej Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23-25 maja 2012 roku Funkcjonowanie systemu infrastruktury transportowej Marek SITARZ Komitet Transportu PAN Politechnika Śląska Podstawowe cele transportu wg Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 Zagadnienia finansowe

Programowanie perspektywy finansowej 2014-2020 Zagadnienia finansowe owanie perspektywy finansowej 2014-2020 Zagadnienia finansowe Szacunki alokacji dla Polski Zgodnie z postanowieniami szczytu Rady UE z 7-8 lutego 2013 r. całkowita alokacja dla Polski wyniesie ok. 72,9

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA

MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA W SPRAWIE WZMOCNIENIA WSPÓŁPRACY W DZIEDZINIE TRANSPORTU W REGIONIE KARPAT ORAZ DALSZEGO ROZWOJU VIA CARPATIA Warszawa, 3 marca 2016 r. *Problemy Strukturalne Wskaźnik konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020. Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Założenia Umowy Partnerstwa 2014-2020 Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Dokumenty strategiczne na lata 2014-2020 Założenia Umowy Partnerstwa, zaakceptowane przez Radę Ministrów 15 stycznia 2013 r. stanowią

Bardziej szczegółowo