II. Otwock uzdrowiskowy i sanatoryjny

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "II. Otwock uzdrowiskowy i sanatoryjny"

Transkrypt

1 II. Otwock uzdrowiskowy i sanatoryjny Długość trasy: 11,4 km Szacowany czas wędrówki pieszej: 3,5 h Szacowany czas wędrówki rowerowej: 1,5 h Otwocki dworzec kolejowy Sanatorium doktora Przygody Miejsce śmierci Adeli Tuwim Kamień Pamięci Żydów Otwockich Sanatorium Martów Willa generała Michała Jacymirskiego Dom doktora Władysława Wajdenfelda Obelisk upamiętniający pobyt Józefa Piłsudskiego w Otwocku Sanatorium doktora Józefa Geislera Dom szczęśliwego dzieciństwa Ireny Sendlerowej Sanatorium Sejmikowe Olin Sanatorium Wojskowe Zofiówka Sanatorium Towarzystwa Brijus Sanatorium m.st. Warszawy Wojskowy Szpital Lotniczy Uzdrowisko Abrama Górewicza LEGENDA KRIOCENTRUM ul. Kraszewskiego 83/4 tel , Restauracja Zalesin ul. Ambasadorska 14 tel , HURTOWNIA INSTALACYJNO-SANITARNA ul. Majowa 204, tel OTWOCKIE STUDIO URODY ul. Rzemieślnicza 6, tel SKLEP I SERWIS ROWEROWY ul. Poniatowskiego 19, tel

2 28 29 Otwocki dworzec kolejowy Sanatorium doktora Przygody 29 sierpnia 1877 roku władze carskie uruchomiły Drogę Żelazną Nadwiślańską z Mławy, strategicznie łącząc twierdzę Modlin, Warszawę-Pragę, twierdzę Iwanogród (Dęblin), Lublin, Chełm, Kowel i z Morzem Czarnym. Pierwszym przystankiem po Warszawie Pradze stał się Otwock Stacyjny (Wille Otwockie, Otwock) znajdujący się na terenie Dóbr Otwockich, których właścicielem był Zygmunt Kurtz. Wzdłuż linii kolejowej wybudowano drewniany, piętrowy dworzec i budynki stacyjne: administracyjno-mieszkalny dom z czerwonej cegły, częściowo tynkowany, otynkowaną wieżę wodną, która po przebudowie została przykryta stożkowym dachem pokrytym blachą (przebudował ją architekt Jan Fijałkowski budując dworzec) i domek dróżnika z budynkiem gospodarczym (ul. S. Żeromskiego róg Armii Krajowej), który jest typowym przykładem budownictwa kolejowego związanego z linią Kolei Nadwiślańskiej. Obiekty te zachowały się w dobrym stanie do dziś. W roku 1910, według projektu budowniczego kolejowego Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej Jana Fijałkowskiego ( ), postawiono między torami nowy, murowany, modernistyczny z elementami secesji dworzec kolejowy. Autor połączył w nim funkcję ściśle użytkową, jaką była obsługa podróżnych, z kulturalno rekreacyjną. Oryginalna bryła dworca zachowała się do dziś i jest znakiem szczególnym na mapie Otwocka. 15 grudnia 1936 roku nastąpiła elektryfikacja linii. Do Otwocka przyjechał pierwszy w historii PKP pociąg elektryczny z Pruszkowa przez Warszawę (tablica pamiątkowa). W czasie wojny dworzec otwocki był świadkiem i miejscem niejednej łapanki oraz wywózki do obozów koncentracyjnych. Z bocznicy kolejowej 19 sierpnia 1942 roku do obozu zagłady w Treblince, hitlerowcy wywieźli 8000 żydowskich mieszkańców Otwocka. Odległość do kolejnego punktu: 600 m Peronem w stronę przejścia przez tory. W lewo w ul. Warszawską, następnie w prawo w ul. Dłuskiego. ul. Warszawska 5, Dłuskiego 1, dawniej ul. Warszawska 5 W roku 1895 felczer Józef Przygoda zbudował na swojej leśnej działce dwa piętrowe, drewniane budynki, w których otworzył Zakład leczniczy dyjetetyczno-hygieniczny dla Izraelitów. Zakład otwarty cały rok, z koszerną kuchnią, wyposażony w laboratorium, gabinet rentgenowski i światłoleczniczy cieszył się dużą frekwencją. W 1907 roku, po uzyskaniu dyplomu doktora wszech nauk lekarskich, syn właściciela Władysław Przygoda ( ) przejął zakład, który od tej pory funkcjonował jako Sanatorium d-ra W. Przygody (choroby płucne, krtani), dyrektor W. Przygoda. W roku 1912 dr Przygoda jako jeden z pierwszych w Otwocku w swoim sanatorium rozpoczął stosowanie odmy. W 1925 roku Władysław Przygoda został wybrany z listy BBWR do otwockiej Rady Miejskiej. Sanatorium doktora Przygody czynne było aż do wybuchu drugiej wojny światowej z przerwą w okresie pierwszej. Po śmierci dr. Władysława Przygody sanatorium funkcjonowało dalej, kierował nim dr Benedykt Glass. 1 grudnia 1940 roku sanatorium znalazło się na terenie getta i stało się siedzi- Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe Sanatorium Przygody w1926 roku bą Judenratu. Pierwszym przewodniczącym Rady Żydowskiej był Izaak Lesman, od lipca 1941 roku Szymon Górewicz, współwłaściciel pensjonatu uzdrowiska. Po likwidacji getta krótko mieścił się tu Zakład Opiekuńczo-Wychowawczy Sióstr Felicjanek p.w. Najświętszego Imienia Marii. W maju 1945 roku uruchomiono w budynkach dawnego Sanatorium doktora Przygody Szpital Przeciwgruźliczy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, potem MSW. W 1954 roku sanatorium zmieniono na budynek komunalny. Odległość do kolejnego punktu: 600 m Prosto ul. Dłuskiego, następnie w lewo w ul. W. Reymonta. Fot. A. Pawełek

3 30 31 Miejsce śmierci Adeli Tuwim Kamień Pamięci Żydów Otwockich ul. W. Reymonta 7, dawniej nr 1 Julian Tuwim w liście do swoich przyjaciół pod datą 3 listopada 1939 roku napisał z Paryża: Trapi mnie tylko bezustannie myśl o starej, chorej Matce, którą zostawiłem bez pieniędzy w Otwocku. Ale wyjazd nastąpił tak niespodziewanie i błyskawicznie. W każdym razie podaję adres: A. Tuwimowa Otwock ul. Słowackiego 16. Dom, w którym zginęła Adela Tuwim Dom o tym numerze znalazł się w grudniu 1940 roku w getcie. Adela Tuwim, na podstawie spisanych wspomnień Jadwigi Nowakowskiej, przebywała pod opieką prywatną Apolonii Rybak. Dom Rybakowej przy ul. W. Reymonta 1 (ob. nr 7) stał na terenie getta, więc musiała ona przenieść się na stronę aryjską. Prawdopodobnie to Rybakowa umieściła Adelę Tuwim poza gettem, przy ul. Ceglanej, w domu Kazimierza Kowalskiego, komendanta Straży Pożarnej. Po likwidacji getta (19 sierpnia 1942 roku) Apolonia Rybak wróciła do swego domu przy ul. W. Reymonta i ukryła w nim Adelę Tuwim. Adela Tuwim Foto. Apolonia Rybak Jerzy Marek Rybak, syn Apolonii, żołnierz Kedywu w Otwocku, po wkroczeniu wojsk radzieckich, przedostał się na zachód. Po latach w rozmowie z bratankiem Jerzym Rybakiem, który przyjechał do niego do Londynu, przekazał mu informacje o śmierci matki poety. Adelę Tuwim zastrzelili Niemcy i zrzucili jej ciało z balkonu domu przy ul. W. Reymonta 1, obecnie W. Reymonta 7. Jerzy Marek Rybak wracał w nocy do domu i przy sośnie znalazł ciało kobiety. Zwłoki Adeli Tuwim zostały zakopane w pobliżu domu następnego dnia. Julian Tuwim po powrocie do kraju przeprowadził ekshumację i pochował Matkę w 1947 roku w grobie rodzinnym w Łodzi. W wierszu Matka przejmująco opisał otwocką tragedię: Zastrzelił ją faszysta, Kiedy myślała o mnie ( ) Przestrzelił świat matczyny: Dwie pieszczotliwe zgłoski, Trupa z okna wyrzucił Na święty bruk otwocki. Odległość do kolejnego punktu: 170 m Wracamy w kierunku ul. Dłuskiego. Foto. Archiwum rodzinne J. Rybaka ul. W. Reymonta 30 sierpniu 1949 roku burmistrz Otwocka Jan Ślimakowski na posiedzeniu plenarnym Miejskiej Rady Narodowej zakomunikował o postawieniu przy ul. W. Reymonta pomnika ku czci Żydów otwockich wymordowanych przez hitlerowców w sierpniu 1942 roku w Otwocku. Napis na Kamieniu w języku polskim i żydowskim: Miejsce straceń 5000 Żydów, którzy w dn. 19-tego VIII 1942 r. zginęli z rąk hitlerowskich ludobójców. Cześć Ich Pamięci wraz z upływem czasu stawał się coraz mniej czytelny, przede wszystkim jednak był częściowo niezgodny z prawdą historyczną. Napis zawierał zbyt wysoką liczbę ofiar oraz błędną datę rozstrzeliwań. Według najnowszych ustaleń historyków Żydzi byli tu rozstrzeliwani nie tylko 19 sierpnia, lecz także w ciągu kilku tygodni po likwidacji getta w Otwocku. Także liczba ofiar jest ponad dwukrotnie niższa. Dotychczasowy napis informował jedynie, że jest to miejsce straceń, podczas gdy jest to także zbiorowa mogiła. Z tych powodów, za sprawą Społecznego Komitetu Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa zdecydowała w 70. tragiczną rocznicę Zagłady Żydów otwockich o zmianie treści napisu na: Fot. yadwashem.org Uroczystości odsłonięcia Kamienia Pamięci TU W ZBIOROWYCH MOGIŁACH SPOCZYWA OKOŁO 2000 OTWOCKICH ŻYDÓW ROZSTRZELANYCH W TYM MIEJSCU W SIERPNIU I WRZEŚNIU 1942 R. PRZEZ NIEMIECKICH OKUPANTÓW. PAMIĘTAJMY O ICH TRAGEDII, A TAKŻE O WSZYSTKICH WYMORDOWANYCH ŻYDOWSKICH WSPÓŁOBYWATELACH NASZEGO MIASTA. MIESZKAŃCY OTWOCKA Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich w porozumieniu z Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w sierpniu 2012 roku wytyczył teren miejsca pamięci narodowej poprzez ułożenie głazów narzutowych (analogicznie jak otoczenie cmentarza żydowskiego w Anielinie, które wykonał również Komitet) oraz przymocował na kamieniu tablicę z nowym napisem. Od 2000 roku tradycją stały się obchody rocznicy likwidacji getta (i całej otwockiej społeczności żydowskiej) w dniu 19 sierpnia 1942 roku. Żaden dzień nie odmienił przecież historii naszego miasta tak bardzo, jak ten. I dlatego, każdego roku w dniu 19 sierpnia, o godz. 19, rozpoczynają się uroczystości związane z Zagładą Żydów Otwockich. Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich oraz Towarzystwo Przyjaciół Otwocka pod Honorowym Patronatem Prezydenta Otwocka organizuje Marsz Pamięci i Modlitwy od bocznicy kolejowej do Kamienia Pamięci. Przy Kamieniu odbywa się wspólne recytowanie psalmów, odmawianie modlitwy, wysłuchanie wspomnień Odległość do kolejnego punktu: 450 m Skręcamy w lewo w ul. Goldflama, nastepnie w prawo w ul. J. Slowackiego.

4 32 33 Sanatorium doktora Krukowskiego i S-ki Martów Wille generała Michała Jacymirskiego ul. J. Słowackiego 4/10 dawniej nr 11 W roku 1908 spółka lekarska: Gustaw Krukowski, Adam Wizel i Henryk Higier, założyła Zakład Dietetyczno Przyrodoleczniczy w nowo wybudowanym murowanym, piętrowym domu na rogu ulic J. Słowackiego i Wiązowskiej (obecnie Samorządowa). Budynek stanął według projektu znanego architekta Maurycego Grodzieńskiego. W 1913 roku dobudowano nowy pawilon z obszernymi salonami, jadalnią oraz jedno i dwuosobowymi pokojami. W roku 1927 dobudowano tarasy do werandowania i powiększono liczbę pokoi. Powstał nowoczesny zakład na 40 łóżek, przeznaczony dla zamożnych pacjentów, wyposażony w nowoczesne urządzenia terapeutyczne do elektryzacji, galwanizacji, faradyzacji, kąpieli elektrycznych, diatermie, lampy kwarcowe i górskie, różnego rodzaju urządzenia hydroterapeutyczne, kąpiele solankowe, kwasowęglowe, igliwiowe i in. Sanatorium nie przyjmowało chorych na gruźlicę. Przeważali w nim pacjenci ze schorzeniami układu krążenia i przemiany materii. Sanatorium Krukowskiego funkcjonowało do września 1939 roku, potem opustoszały budynek zajęli ranni z kampanii wrześniowej. W czasie okupacji, dzięki staraniom doktora Pawła Martyszewskiego, utworzono tu oddział chirurgiczny i ginekologiczno położniczy Szpitala Powiatowego. Od roku 1970 po generalnym remoncie funkcjonowały tu oddziały Sanatorium Przeciwgruźliczego im. Ludwika Waryńskiego. 1 września 1994 roku w murach dawnego Sanatorium dr. Krukowskiego, po rozbudowie i adaptacji, rozpoczął działalność Zespół Szkół nr 1 w Otwocku. Sanatorium doktora Krukowskiego Obecnie w budynku mieści się Zespół Szkół nr 1 Odległość do kolejnego punktu: 800 m Prosto ul. J. Słowackiego, w prawo w ul. Samorządową, następnie w lewo w ul. T. Kościuszki. Idziemy do skrzyzowania z ul. F. Chopina. ul. Kościelna 22 i T. Kościuszki 19 Dwa drewniane, parterowe budynki są przykładem najstarszego drewnianego budownictwa letniskowego w Otwocku. Zbudowane zostały w końcu lat osiemdziesiątych XIX wieku dla pułkownika Michała Jacymirskiego, który zamieszkał w domku z małym pięterkiem. W drugim domu były mieszkania do wynajęcia. Na szczytach willi przy T. Kościuszki 19 dostrzec można wyciętą datę: 1890 i monogram właściciela pisany cyrylicą. W wolnej Polsce prawdopodobnie mieściła się tu szkoła elementarna. Dom doktora Władysława Wajdenfelda ul. T. Kościuszki 18 Doktor Władysław Wajdenfeld vel Wolf Weidenfelg ( ), lekarz pediatra. Do Otwocka przybył 1 listopada 1923 roku. Zamieszkał przy ul. T. Kościuszki 1. W 1936 roku przeprowadził się z żoną i dwoma synami do nowo wybudowanego domu na placu po spalonym pensjonacie Jadwigi Nesterowicz, przy ul. T. Kościuszki 6a (obecnie nr 18). Dom Wajdenfeldów był na owe czasy bardzo nowoczesny, murowany, obszerny z ogromnym hollem wysokości całego piętrowego budynku. Dr Władysław Wajdenfeld prowadził rozległą praktykę pediatryczną, pełnił też funkcję lekarza szkolnego w miejscowym gimnazjum, ordynował w Sanatorium Marpe. Foto. N. Pawełek Odległość do kolejnego punktu: 30 m Dwa kolejne ciekawe miejsca znajdują się po drugiej stronie ulicy T. Kościuszki. Rodzina Wajdenfeldów (siedzący z tyłu). Na rowerze Stefan Wajdenfeld - autor książki Droga lodowa Dr Władysław Wajdenfeld podarował Radzie Miejskiej narożnik swojej posesji, gdzie postawiono obelisk upamiętniający pobyt Józefa Piłsudskiego w Otwocku. W czasie wojny doktor wraz z rodziną znalazł się na terenach Związku Radziec-

5 34 35 ul. T. Kościuszki 18 Obelisk ufundowali mieszkańcy Otwocka dla upamiętnienia pobytu Marszałka Józefa Piłsudskiego w naszym mieście. Uroczyście został odsłonięty 11 listopada 1938 roku w 20. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Obelisk stanął w pobliżu pensjonatu Jadwigi Nesterowicz, w którym w roku 1915 przebywał ze swoim sztabem Józef Piłsudski. Obelisk przetrwał wojnę, lecz zaginął na przełomie lat 50. i 60. Odnaleziony został w 1991 roku w Muzeum Ziemi Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Odrestaurowany, powrócił na dawne miejsce. Napis na nim brzmi: kiego. Pobyt na nieludzkiej ziemi bardzo realistycznie opisze wiele lat później jego syn Stefan Wajdenfeld (Waydenfeld) w swojej książce Droga lodowa. Dr Władysław Wajdenfeld przyłączył się do Armii Andersa. Umarł we Włoszech w 1946 roku. Dom rodziny Wajdenfeldów został zajęty przez Niemców i zamieszkał w nim postrach mieszkańców Otwocka, szef Kripo (niemieckiej policji kryminalnej), SS- -Sturmscharfuehrer (starszy sierżant sztabowy) Walter Schlicht. Przed głównym wejściem domu Schlichta, na odgrodzonym siatką kawałku ulicy było ułożone, z drobnych kolorowych kamyczków i szkiełek, niemieckie godło państwowe. Nocą, 12 na 13 kwietnia 1941 roku nieznani sprawcy przez obrzucenie kamieniami zniszczyli je. Miasto poniosło karę. Ludność Otwocka (polska i żydowska) zapłacić musiała zł., aresztowano zakładników, pomnik Kościuszki w Alei T. Kościuszki został wysadzony w powietrze, godzinę policyjną przesunięto na dwudziestą. Sprawcą okazał się szesnastoletni Sławek Lewiński, który mieszkał obok, przy Alei T. Kościuszki 8. Niemcy aresztowali Małego Bohatera i jego ojca. Zginęli w Auschwitz. Na cmentarzu otwockim mają symboliczny grób. Obelisk dla upamiętnienia pobytu Józefa Piłsudskiego w Otwocku Józef Piłsudski przybył z frontu do Warszawy dla narad z przywódcami społeczeństwa stolicy, zmuszony przez okupantów do jej opuszczenia zatrzymał się w pobliskim domu dziś nie istniejącym i tu narady prowadził 20 VIII 4 IX 1915 r. Z pobytu Józefa Piłsudskiego w Otwocku zachowała się fotografia, na której od lewej strony stoją: Pruszkowski, Treszer, Stanisław Baczyński, Juliusz Kaden- -Bandrowski, Wacław Orłowski; siedzą: Gustaw Orlicz-Dreszer, Józef Klemens Piłsudski, dr Stanisław Roupert, Bolesław Ignacy Wieniawa-Długoszowski. Sanatorium doktora Józefa Geislera ul. T. Kościuszki 20, dawniej Otwocka, Aleja T. Kościuszki 8, obecnie budynek nie istnieje W miejscu, gdzie dziś znajduje się osiedle mieszkaniowe, jeszcze do końca lat 90. stał budynek pierwszego nizinnego sanatorium przeciwgruźliczego w Królestwie Polskim, którego założycielem, właścicielem i lekarzem naczelnym był twórca Otwocka Uzdrowiska Józef Marian Geisler. W roku 1893, z finansową pomocą znanego warszawskiego lekarza Adama Chełmońskiego, doktor Józef Geisler wybudował w lesie, między dzisiejszymi ulicami Kościuszki, Chopina i Geislera, duży piętrowy budynek przeznaczony Sanatorium dr. Geislera w poczatkach swojego istnienia Otwock był i jest dumny, że mieszkał w nim Marszałek Józef Piłsudski. Od 1991 roku gros uroczystości państwowych i miejskich odbywa się przy tym obelisku. Odległość do kolejnego punktu: 120 m Prosto ul. T. Kościuszki. Dr Geisler z żoną i dziećmi na ganku swojego domu w Otwocku na zakład leczniczy chorób płuc, przede wszystkim gruźlicy. Sanatorium komfortowe, urządzone zgodnie z obowiązującymi zasadami higieny (bieżąca woda, kanalizacja, czterdzieści przestronnych

6 36 37 Sanatorium dr. Geislera po zmianie właścicieli i nazwy na pensjonat Dyeta jednoosobowych pokoi, dwie duże werandy do leżakowania, obszerna jadalnia i salon), cieszyło się dużym obłożeniem. W sanatorium Geislera stosowano skutecznie metodę klimatyczno-dietetycznego leczenia gruźlicy płuc, wprowadzono odmę sztuczną. W połowie 1898 roku sanatorium zostało rozbudowane. Dwie części piętrowe budynku głównego zostały połączone łącznikiem i tworzyły całość. Drewniane budynki były bogato zdobione wycinanymi w drewnie ornamentami i położone w pięknym, zadbanym lesie. Sanatorium Geislera było początkiem budowania sanatoriów i prewentoriów przeciwgruźliczych w Otwocku. Tu pracowali i praktykowali najlepsi specjaliści leczenia gruźlicy i chorób płuc: Chełmoński, Wroński, Stankiewicz, Czaplicki, Krzyżanowski i inni. Sanatorium dr. Geislera wykształciło typ zakładu przeciwgruźliczego, który obowiązywał do lat 30. XX wieku. Doktor Józef Marian Geisler był też wielkim społecznikiem. Był członkiem Zarządu Towarzystwa Przyjaciół Otwocka, oddanym propagatorem Otwocka jako tzw. stacji klimatycznej, był członkiem Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego, członkiem założycielem Warszawskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego, przyczynił się do nadania naszemu miastu statusu pierwszej stacji dezynfekcyjnej, której został kierownikiem. W roku 1915 dr. Geislera ewakuowano w głąb Rosji. Wrócił do Otwocka w 1918 roku. Ciężko chory nie podjął pracy zawodowej. Zmarł w Otwocku 1 maja 1924 roku. Pochowany został na cmentarzu w Karczewie. Sanatorium funkcjonowało do wybuchu pierwszej wojny światowej. Wraz ze śmiercią doktora Józefa Geislera przestało istnieć. Doceniając zasługi doktora Józefa Mariana Geislera dla Otwocka, 6 sierpnia 1924 roku Rada Miejska uchwaliła zmianę nazwy ulicy Granicznej na ulicę J. M. Geislera. W budynku byłego sanatorium nowi właściciele Waks i Frydland otworzyli pensjonat o nazwie Dyeta, zmieniony później na Patria, który prowadziła Regina Rozenblat. W czasie wojny był tu dom mieszkalny, kawiarnia i restauracja. W 1946 roku w dawnym zakładzie leczniczym doktora J. Geislera otwarto Sanatorium Przeciwgruźlicze PPS, potem PPR, a następnie sanatorium ZUS. Od lat 50. aż do lat 90. XX wieku znajdowało się tu Sanatorium Przeciwgruźlicze im. Ludwika Waryńskiego przekształcone w 1976 roku w Szpital im. Ludwika Waryńskiego nr 2. Sanatorium M. Chmielewskiej, F. Wiśniewskiego, S. Krzyżanowskiego. Dom szczęśliwego dzieciństwa Ireny Sendlerowej. ul. M. Kopernika 8, dawniej T. Kościuszki 21, wcześniej nr 7 Naprzeciw Sanatorium doktora Geislera w 1905 roku rozpoczęło działalność drugie w Otwocku sanatorium M. Chmielewskiej, wkrótce przejęte przez F. Wiśniewskiego. Piękny, drewniany, piętrowy budynek z dwudziestoma wygodnie urządzonymi pokojami, obszernymi oszklonymi leżalniami, wielką salą zabaw, biblioteką, salą jadalną, łaźnią, gabinetem przyjęć zbudowany został w dużym parku. Nowością były dzwonki elektryczne w pokojach pacjentów, materace siatkowe i górne okna otwierane za pomocą dźwigni. Kuchnia mieściła się w oddzielnym budynku, który połączony był z zakładem pasażem. Odległość do kolejnego punktu: 160 m Prosto ul. T. Kościuszki. Skręcamy w lewo w ul. J. Geislera, następnie w lewo w ul. M. Kopernika. Po lewej stronie ul. Kopernika przy skrzyzowaniu z ul. F. Chopina kolejny punkt trasy. Sanatorium w 1906 roku Foto: Zdjęcie wykonane w 1902 roku, rodzice Ireny Sendler Janina Grzybowska i Stanisław Krzyżanowski jeszcze jako narzeczeni Przed pierwszą wojną światową sanatorium F. Wiśniewskiego kupili Maria i Jan Karbowscy i przekazali obiekt Stanisławowi Krzyżanowskiemu, bratu Marii Karbowskiej. Doktor Stanisław Krzyżanowski ( ) zaraz po studiach osiadł w Otwocku, został asystentem Sanatorium Geislera w Otwocku oraz kierownikiem prywatnego zakładu leczniczego, dawnego Sanatorium Wiśniewskiego. Doktor Krzyżanowski zorganizował wzorowe sanatorium dla chorych na płuca. Stosował w nim nowatorskie metody leczenia, przede wszystkim wykorzystywał uni-

7 38 39 Irena Sendlerowa kalne w skali kraju walory klimatyczne Otwocka. Pacjenci werandowali tutaj przez cały rok, nawet przy ujemnych temperaturach. Dr Krzyżanowski udzielał się społecznie. Pełnił zaszczytne funkcje. Był przewodniczącym Koła Macierzy Polskiej w Otwocku, wiceprzewodniczącym Towarzystwa Przyjaciół Otwocka, wiceprzewodniczącym miejscowej Rady Opiekuńczej. Po wybuchu pierwszej wojny światowa drastycznie pogorszyły się warunki życia. W Otwocku wielu mieszkańców zachorowało na dur plamisty (tyfus). Stanisław Krzyżanowski był lekarzem, który leczył chorych niezależnie od religii, narodowości czy statusu społecznego. Był mocno zaangażowany w działalność społeczną, przesiąknięty tradycjami polskiej demokratycznej lewicy. Brał udział w rewolucji 1905 roku, należał też do PPS. W 1917 roku Stanisław Krzyżanowski zmarł zarażony od chorych tyfusem plamistym. Po śmierci doktora otwocka Gmina Żydowska, w podziękowaniu za jego opiekę nad ubogimi Żydami, zaproponowała pomoc finansową na kształcenie jego córki Irenki (Ireny Sendlerowej). Pani Janina Krzyżanowska wzruszona podziękowała, lecz pomocy nie przyjęła. W roku 1920 sanatorium zostało zlikwidowane. Całość kupił Magistrat m. st. Warszawy i urządził w nim Dom Wychowawczy dla Sierot. Obecnie budynek ten, przy ul. T. Kościuszki 21 zamieszkują lokatorzy i niewielu z nich wie, że w tym domu mieszkała od końca 1911 do 1920 roku Irena Sendlerowa z domu Krzyżanowska ( ) Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata, która ocaliła dwa i pół tysiąca żydowskich dzieci z getta w Warszawie. 14 marca 2007 roku Senat RP specjalną uchwałą uczcił jednogłośnie działalność Ireny Sendlerowej, kandydatki do Pokojowej Nagrody Nobla. 18 września 2008 roku Rada Miasta Otwocka uchwaliła nadanie Irenie Sendlerowej tytułu Honorowego Obywatela Miasta Owocka. 22 października 2008 roku z inicjatywy uczniów, otwockie gimnazjum nr 2 przyjęło imię Ireny Sendlerowej. 23 lutego 2010 roku Uchwałą Rady Miasta Otwocka ogłoszono rok 2010 Rokiem Ireny Sendlerowej. W domu tym, do śmierci ojca, Irenka Krzyżanowska przeżyła szczęśliwy okres swego dzieciństwa, wspominała: Ciągle ciągnęło mnie w tamte okolice. Myślę, że sprawiały to mocno zakodowane we mnie przeżycia dziecinnych lat. Te przeżycia były przecież dla mnie legendą otwockich czasów! 48 mieszkańców Otwocka i Karczewa otrzymało zaszczytny tytuł Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata Odległość do kolejnego punktu: 1 km Idziemy ul. F. Chopina w stronę ul. W. Reymonta, skręcamy w lewo. Skręcamy w prawo w ul. Samorządową. Foto. Archiwum rodzinne J. Zgrzemskiej Sanatorium Sejmikowe im. Stanisława Okulicza ul. Samorządowa 16/20 dawniej ul. Wiązowska 18 Po roku 1918, w ramach walki z gruźlicą, przy ul. Wiązowskiej 18 utworzono 25 łóżkowy Szpital Powiatowy. Dwa jego oddziały, 5 łóżkowy zakaźny i 20 łóżkowy oddział gruźliczy mieściły się w dwóch parterowych domkach. Wkrótce na tym samym pięknym terenie parkowym, zakupionym przez Sejmik Warszawski, rozpoczęto budowę dużego gmachu sanatoryjnego, który już w 1929 roku oddano do użytku. Był to budynek piętrowy, murowany z nowoczesnymi urządzeniami technologicznymi, skanalizowany z wodą bieżącą. W wysokich suterenach znajdowały się pomieszczenia gospodarcze, natomiast obie kondygnacje gmachu, wysoki parter i piętro przeznaczono w całości na cele lecznicze. Mieściły się tu słoneczne, przestronne sale dla chorych, gabinet Roentgena i laboratorium. Wzdłuż skrzydeł gmachu kryte leżalnie zimowe. Rozległa, duża leżalnia znajdowała się też w parku. Do sanatorium włączono szpitalne budynki i przeznaczono je na mieszkania dla personelu i na biura. W podziękowaniu za zasługi starosty warszawskiego w realizacji tego wielkiego przedsięwzięcia nadano imię Sanatorium Sejmiku Warszawskiego im. Stanisława Okulicza. W okresie wojny sanatorium sejmikowe włączono do Szpitala Powiatowego jako oddział gruźliczy. Po wojnie Sanatorium weszło w skład Sanatorium Przeciwgruźliczego im. Ludwika Waryńskiego. Od 1 IX 1976 roku Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej Chorób Płuc i Gruźlicy nr 2. Sanatorium w 1930 roku Od 1999 roku Mazowieckie Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy. Obecnie budynek nie jest użytkowany, dysponentem terenu jest Marszałek Województwa Mazowieckiego. Odległość do kolejnego punktu: 1,6 km Prosto ul. Samorządową, prosto przez ul. Żeromskiego w ul. Borową.

8 40 41 Olin ul. Borowa Zakład Letniskowy dla Dzieci, zwany Olinem, rozpoczął swoją działalność prawdopodobnie latem 1926 roku. Ufundowany został przez Magistrat Miasta Stołecznego Warszawy z pomocą organizacji społecznych. Jedną z nich było Towarzystwo Społecznej Pomocy Opieka, którego przewodniczącą była Aleksandra Piłsudska Ola, stąd nazwa Olin. Współzałożycielami ośrodka byli: Bronisława Dłuska ( ) polska lekarka, starsza siostra Marii Skłodowskiej-Curie, pierwsza dyrektor Instytutu Radowego oraz Jan Koszczyc Witkiewicz, właściwie Jan Witkiewicz, Koszczyc to pseudonim ( ) polski architekt i konserwator zabytków, bratanek Stanisława Witkiewicza, który bezpłatnie wykonał projekt budynku, na wystawie w Paryżu nagrodzony srebrnym medalem. Ośrodek powstał z myślą o dzieciach z najbiedniejszych rodzin. W głównym budynku mieściło się ich 250, pozostałe ulokowano w namiotach wojskowych. W 1940 roku budynek rozbudowano i zmodernizowano. Dzięki podłączeniu centralnego ogrzewania mógł działać przez cały rok. Uzdrowisko miało charakter leczniczo-kondycyjno-wychowawczy. Program przewidywał zajęcia fizyczne, uczenie samodzielności, pracę dla Zakładu, troskę o indywidualny rozwój intelektualny i zajęcia praktyczne. Cezary Jellenta pisał o nim: Wielki aeroplan, rozpostarty na ziemi leśnej, a mogący pomieścić dwieście pięćdziesiąt niedokarmionej bądź niedokrwistej dziatwy naraz ( ) Środek niby pierś statku powietrznego, zakrokwiony w szczyt polski, przecina długą ławę Aleksandra Piłsudska z podopiecznymi Charakterystyczny budynek-samolot Olinu o takimże łuku, wyrzuconą na prawo i na lewo skrzydłami; konstrukcja drewniana, której ściany oparte są na słupach z cegły. Ośrodek funkcjonował do 1944 roku. We wspomnieniach Aleksandra Piłsudska pisze, że w pierwszych dniach wojny spadające bomby zabiły 15 dzieci i wiele raniły. W końcu 1945 roku Olaf Nurdwall przewodniczący Szwedzkiego Czerwonego Krzyża, zwrócił się do władz polskich z propozycją wybudowania sanatorium i prewentorium dla dzieci chorych na gruźlicę. Otwarcie pierwszego pawilonu na 40 łóżek nastąpiło we wrześniu 1946 roku, w obecności premiera Szwecji Tage Erlandera i dr. Nurdwalla. Sanatorium wyposażono w nowoczesną aparaturę diagnostyczną i sprzęt gospodarczy. Działał żłobek, przedszkole i szkoła, której pierwszą kierowniczką była Helena Skłodowska- -Szaley, druga siostra Marii Skłodowskiej-Curie. Do 1948 roku miało wspólny zarząd polsko-szwedzki, potem przeszło pod zarząd magistratu Warszawy. Od 1951 kierownikiem Oddziału Pediatrycznego Instytutu Gruźlicy w Otwocku był repatriant, Franciszek Groër. Dzięki niemu otwarto filię Instytutu Gruźlicy Sanatorium Wojskowe ul. Borowa 14/18 25 kwietnia 1935 roku odbyło się poświęcenie Sanatorium Wojskowego. Pierwsi chorzy przybyli tu 1 maja 1935 roku. Sanatorium Wojskowe zbudowane zostało według najnowszych wymagań architektonicznych. Pięknie położone, 150 m nad poziomem morza, a 20 m ponad otaczającym zalesionym terenem. Projektodawcą obiektu był dr St. Rouppert szef Departamentu Zdrowia Ministerstwa Spraw Wojskowych. Plany opracował prof. architektury Edgar Norwerth. Ten olbrzymi kompleks sanatoryjny składał się z czteropiętrowego budynku głównego oraz z kilku budynków parterowych lub piętrowych, w których mieściły się garaże, portiernia, mieszkania dla personelu niższego, kostnica, sala sekcyjna, spalarnia śmieci i dezynfektornia dla spluwaczek. Zbudowane i wydawano pierwsze prace naukowe na temat gruźliczego zapalenia mózgu i opon mózgowych. W 1951 roku sanatorium otrzymało imię Juliana Marchlewskiego. W 1992 roku sanatorium przeniesiono do obiektu na ul. G. Narutowicza. Budynek Olinu spłonął 16 sierpnia 2008 roku. Odległość do kolejnego punktu: 350 m Prosto do końca ul. Borowej. Sanatorium Wojskowe przed drugą wojną światową

9 42 43 zostały także domki z ogródkami dla lekarzy, dom dla administracji i sióstr zakonnych, budynek kuchenny z magazynami na parterze i pralnią na piętrze połączony parterowym korytarzem z głównym gmachem sanatorium. Sanatorium Wojskowe było przeznaczone dla 120 osób. Posiadało nowocześnie urządzoną salę operacyjną, gabinet rentgenowski z lampą Vessely ego do naświetlań krtani, aparatem Maurera do przepalania zrostów, laboratorium, aptekę, salę opatrunkową, jadalnie oddzielne dla oficerów i podoficerów, gabinety lekarskie, zabiegowe, fizykoterapii, bibliotekę, saloniki wypoczynkowo-rozrywkowe, salę konferencyjną z wnęką ołtarzową, kuchenki oddziałowe, łazienki i ubikacje dla chorych i personelu, brudowniki, leżalnie i balkony. Sanatorium było zradiofonizowane, miało 16 głośników i słuchawki przy każdym łóżku, posiadało własny aparat filmowy z aparaturą dźwiękową. Średni czas leczenia wynosił 3 6 miesięcy, często jednak był przekraczany. Do stosowanych zabiegów należały m.in. wyrywanie i alkoholizacja nerwu przeponowego, torakoplastyka, odma zewnątrzopłucnowa. Sanatorium Wojskowe była ekskluzywną placówką leczniczą, przeznaczoną dla oficerów, podoficerów i rodzin wojskowych, ale jeśli były wolne miejsca przyjmowano również osoby cywilne. Sanatorium to sławiło Otwock na całą Polskę. We wrześniu 1939 roku w sanatorium leczono rannych i chorych żołnierzy frontowych. W grudniu 1939 roku Niemcy rozwiązali ten doraźny szpital i w jego miejsce utworzyli szpital rehabilitacyjny dla rannych żołnierzy niemieckich. Od sierpnia 1944 roku do maja 1945 roku mieścił się tu radziecki szpital polowy dla rannych i chorych, następnie placówka po raz pierwszy zmieniła swój profil i zaczęła działać jako szpital ogólny, zwany Sanatorium dla wyższych oficerów. Od roku 1946, po wykonaniu remontu i adaptacji, rozpoczęło działalność Wojskowe Sanatorium Przeciwgruźlicze. W 1955 roku sanatorium zmieniło nazwę na Centralne Wojskowe Sanatorium Przeciwgruźlicze. Od stycznia 1978 roku w wyniku kolejnej reformy zakład zmienił nazwę na Wojskowy Szpital Gruźlicy i Chorób Płuc w Otwocku. Foto. archiwum rodzinne p. Młodzianowskiego Czyn społeczny budowa ścieżek parkowych. Lata 60./70. XX wieku. Przełom lat 90. i dwutysięcznych to okres niebytu sanatorium, okres, w którym toczono dyskusje z konserwatorem zabytków i podejmowano próby sprzedaży obiektu. 7 września 2010 roku historia sanatorium zatoczyła koło. Po wielu latach nastąpiło uroczyste otwarcie Europejskiego Centrum Zdrowia Otwock im. Fryderyka Chopina w pięknie odrestaurowanym gmachu dawnego Sanatorium Wojskowego. Odległość do kolejnego punktu: 2,3 km Wracamy ul. Borową w kierunku ul. S. Żeromskiego. Tuż przed ul. S. Żeromskiego skręcamy w lewo w ul. Klonową, jedziemy nią do końca, po czym skręcamy w prawo w ul. J. Kochanowskiego. Zofiówka ul. J. Kochanowskiego 10, dawniej ul. Wólczyńska 30, ul. J. Kochanowskiego 4 W 1906 roku z inicjatywy lekarzy: Adama Wiezla, Samuela Goldflama, Ludwika Bregmana, inż. Adolfa Weisblata, Majera Rudsteina, sędziego Arnolda Szpinaka powstało Towarzystwo Opieki nad Ubogimi Nerwowo i Umysłowo Chorymi Żydami w Polsce. W roku 1908 Towarzystwo to zaczęło realizować projekt pierwszego społecznego zakładu dla umysłowo chorych na terenie Otwocka. Dzięki Zofii Endelman, ktora w 1907 roku oddała na ten cel swoją Niemieckie pielęgniarki w Zofiówce biżuterię, zakupiono 30-morgowy teren. Zaczęto budować Zofiówkę. Budową kierował inż. Adolf Weisblat według planów budowniczego architekta inż. Henryka Stifelmana. W 1908 roku zbudowano pawilon męski piętrowy budynek mieścił na parterze trzy duże sale: jadalnię i sypialnie dla chorych płatnych, poczekalnię dla odwiedzających, kredens, ubikacje, pokój zapasowy i pokój do czyszczenia ubrania po Zofiówka przed drugą wojną światową pracy w ogrodzie. Na piętrze znajdowały się trzy sypialnie po łóżek i w każdej z nich po jednym łóżku dla pielęgniarza, dwa pokoje odosobnienia dla chorych niespokojnych, pokoje dla lekarza, dla dozorcy i urządzenia sanitarne. W roku 1910, dzięki darczyńcy Hermanowi Poznańskiemu, w odległości 100 kroków od pawilonu męskiego powstał pawilon dla kobiet. Był to budynek parterowy i składał się z dwóch dużych sypialni połączonych arkadami, sali dziennego pobytu, pokoju lekarza, pokoju zapasowego i urządzeń sanitarnych. W 1926 roku otwarto pawilon na 60 łóżek i po zaciągnięciu pożyczki w Magistracie, pawilon następny. W roku 1937 Zofiówka oferowała 275 łóżek. Pierwszym kierownikiem Zakładu był dr Samuel Goldflam ( ), neurolog, pionier mikroskopii układu nerwowego. Do Zofiówki przyjmowano zasadniczo chorych spokojnych, zdolnych jeszcze do zajmowania się jakąkolwiek pracą. Większość chorych leczono bezpłatnie na koszt

10 44 45 Towarzystwa lub gmin. Za niewielu tylko pacjentów rodziny deklarowały pewną stałą opłatę pieniężną na cele Towarzystwa. 1 grudnia 1940 roku Zofiówka znalazła się na terenie getta uzdrowiskowego. 19 sierpnia 1942 roku nastąpiła likwidacja getta tragedia pacjentów i żydowskich pracowników. Rozstrzelano 108 chorych i trzech lekarzy, garstkę wtłoczono do wagonów, niektórym lekarzom udało się uciec (dyr. Miller), inni popełnili samobójstwo (dr Lewinówna, dr Maślanko, mgr Lichtenfeld). W 1943 roku Niemcy planowali zorganizować w Zofiówce ośrodek Lebensbornheim Ostland. Urządzenia lekarskie i część ruchomości miały być za zgodą Wyższego Dowódcy SS i Policji GG dostarczone z getta z Warszawy. Oba domy miały pomieścić około 100 matek i 150 dzieci. Jeden z nich przeznaczony został na zakład położniczy, drugi zaś na żłobek oraz dom dziecka. Zakład miał zajmować się również germanizacją dzieci polskich i przystosowaniem ich do adopcji w rodzinach niemieckich. Te koszmarne plany nigdy nie zostały zrealizowane. Po wycofaniu się Niemców w roku 1944 Zofiówkę zajęła Armia Czerwona i 11 czerwca 1946 roku przekazała ją Zarządowi Miasta Otwocka. W Zofiówce po remoncie i adaptacji otworzono Socjalistyczny Ośrodek Szkoleniowy, następnie Centralną Szkołę Aktywu ZMP. W 1955/1956 roku utworzono Państwowe Sanatorium Przeciwgruźlicze im. Stefana Okrzei dla młodzieży w wieku powyżej 15 lat. W czasie leczenia prawie wszyscy pacjenci uczyli się w zorganizowanym w sanatorium liceum ogólnokształcącym i mogli otrzymać świadectwo dojrzałości. Zakład liczył 250 łóżek i miał wysoko wykwalifikowaną kadrę lekarską i pedagogiczną. W 1967 roku zakład został włączony do Sanatorium im. Feliksa Dzierżyńskiego i odtąd leczył dorosłych chorych na gruźlicę płuc. W 1985 roku zakład wrócił do swoich pierwotnych założeń, stał się filią Zespołu Neuropsychiatrycznej Opieki Zdrowotnej w Zagórzu. Z powodu dużej liczby skierowań dzieci z poradni zdrowia psychicznego podjęto decyzję o utworzeniu w Zofiówce szkoły dla dzieci klas V VIII roku w Zofiówce zorganizowano Oddział dla Młodocianych Uzależnionych. Przed zamknięciem i przeprowadzką do Zagórza na Oddziałach Pulmonologii, Psychiatrii, Neuropsychiatrii w Zofiówce leczono dorosłych alkoholików, psychicznie chorych, młodocianych narkomanów i znerwicowanych. Budynki Zofiówki od lat stoją puste i niszczeją. Podział nieruchomości próbują ustalić Gmina Wyznaniowa, Marszałek Województwa i Starostwo Powiatowe. Odległość do kolejnego punktu: 400 m Za drugim budynkiem skręcamy w ścieżkę w lewo, prowadzi ona wprost do Sanatorium Brijus i Sanatorium m.st. Warszawy Foto. N. Pawełek Sanatorium Towarzystwa Brijus Zdrowie ul. W. Reymonta 83/91 dawniej nr 55 Sanatorium Brijus w 1928 roku W 1909 roku zostało założone Żydowskie Towarzystwo Przeciwgruźlicze Brijus Zdrowie, które wysunęło pierwszy projekt społecznego sanatorium przeciwgruźliczego w Otwocku. W roku 1911, dzięki ofiarności społeczeństwa żydowskiego, zakupiono 32-morgowy zalesiony teren i rozpoczęto budowę sanatorium. W 1914 roku ukończono budowę pierwszego 40-łóżkowego pawilonu, ale uruchomienie z przyczyn wojennych nastąpiło dopiero w 1916 roku. Rozbudowę kontynuowano. Po pierwszej wojnie światowej sanatorium posiadało dwa pawilony na 100 i 60 łóżek. Trudności finansowe okresu wojennego zmusiły Towarzystwo do wydzierżawienia Wydziałowi Szpitalnictwa Magistratu m.st. Warszawy pierwszego pawilonu. Cały czas trwała rozbudowa Sanatorium Brijus. W roku 1928 dysponowało ono 220 łóżkami. Otwarto pawilon dla 100 ubogich dzieci chorych na gruźlicę, w 1931 roku oddział leczenia gruźlicy kości. W pawilonach Sanatorium Brijus mieściły się pokoje jedno- i dwułóżkowe dla zamożniejszych pacjentów oraz sale 4- i 8-osobowe dla ubogich kuracjuszy. Sale przestronne, dwuokienne, wyposażone w wygodne metalowe łóżka i stoliczki szafkowe dla każdego chorego, leżalnie będące krytymi tarasami zapewniały dobre warunki leczenia klimatycznego. Zakład wyposażony był w gabinet rentgenowski, dużą salę operacyjną i pracownię analityczną mieszczącą się w innym budynku. Synagoga, biblioteka, rozległy teren spacerowy z placem sportowym na gry i zabawy, wszystko to w pełni zaspokajało potrzeby chorych. W Sanatorium Brijus stosowano najnowsze dostępne metody leczenia gruźlicy płuc: zabiegi chirurgiczne w szerokim zakresie, takie jak przecięcie nerwu przeponowego, plomby opłucnowe i torakoplastykę. Prowadzona była terapia zajęciowa połączona z pierwszymi próbami rehabilitacji. 1 grudnia 1940 roku Sanatorium znalazło się w obrębie getta uzdrowiskowego i zostało przemianowane na Sanatorium Przeciwgruźlicze Ubezpieczalni Społecznej. Po rozstrzelaniu żydowskich pacjentów

11 46 47 połączono je z Sanatorium m.st. Warszawy i funkcjonowało ono do 29 lipca 1944 roku jako szpital niemiecki. Od sierpnia 1944 roku do 1945 roku działał tu szpital polowy Armii Czerwonej. Po jego ewakuacji dwa pawilony sanatorium Towarzystwa Brijus Zdrowie oficjalnie przyłączone zostały do Sanatorium m.st. Warszawy jako pawilony A i B. W 1951 r. Sanatorium m.st. Warszawy i dawne Sanatorium Brijus otrzymały nazwę Sanatorium im. Feliksa Dzierżyńskiego. Obecnie to odremontowane, zmodernizowane pawilony A i B Mazowieckiego Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy. Sanatorium m.st. Warszawy Odległość do kolejnego punktu: 200 m Idąc drogą lub ścieżką pod górę dotrzemy do Sanatorium m.st. Warszawy. trzenie budynku w gorącą wodę z kotłowni, kuchnię parową i piekarnię mechaniczną, pokój chłodnię połączoną z produkcją sztucznego lodu, pralnię parowo-mechaniczna, komorę dezynfekcyjną parowo-formalinową, automatyczną centralę telefoniczną dla telefonów wewnętrznych, dźwig elektryczny typu szpitalnego, sygnalizację świetlną na korytarzach i w dyżurkach pielęgniarskich, całkowitą radiofonizację, wyposażenie bloku kuchennego w aparaty do sterylizacji naczyń stołowych. Poziom lecznictwa w Sanatorium zapewniały wszelkie nowoczesne metody diagnostyczne i zabiegi lecznicze. W Sanatorium m. st. Warszawy wykonywano na sali operacyjnej, wyposażonej w stół operacyjny z lampą bezcieniową, wszelkie zabiegi chirurgiczne z torakoplastyką włącznie. Stosowano odmę sztuczną, odmę olejową, torakoskopię i torakokaustykę, bronchografię, resekcję żeber, plombę olejową i torakoplastykę. W czasie wojny Sanatorium było zajęte przez Niemców i funkcjonowało jako szpital niemiecki. Po wojnie zostało połączone administracyjnie z Sanatorium Brijus pod nazwą Sanatorium im. Feliksa Dzierżyńskiego. Obecnie remontowane, modernizowane nosi nazwę Mazowieckie Centrum Leczenia Chorób Płuc i Gruźlicy. Odległość do kolejnego punktu: 2 km Wyjście główną bramą na ul. W. Reymonta. Skręcamy w prawo, nastepnie w lewo w ul. Biruty. Po dotarciu do ul. Kubusia Puchatka skrecamy w prawo. W lewo w ul. J. Piłsudskiego i w prawo w ul. B. Prusa. ul. W. Reymonta 83/91, dawniej nr 57 Wojskowy Szpital Lotniczy W roku 1929 zostało wybudowane Sanatorium m.st. Warszawy przy ul. W. Reymonta 57, obok istniejącego Sanatorium Towarzystwa Brijus Zdrowie, według projektu inż. Mieczysława Kozłowskiego i przy wybitnym współudziale doktora Zdzisława Szczepańskiego, późniejszego dyrektora zakładu. Sanatorium przygotowane było na przyjęcie 200 pacjentów, wybudowane zostało na 12,7 ha terenu leśnego, 100 m nad poziomem morza. Składało się z wielu luźno rozrzuconych zabudowań: pawilonu głównego, pawilonu izolacyjnego na 20 łóżek, budynku pralni parowo-mechanicznej, budynków gospodarczych i mieszkań służby, wieży ciśnień wysokości 25 m, domków stróża, ogrodnika, odźwiernego i mieszkania dyrektora zakładu, stacji biologicznej, własnego budynku stacji elektrycznej i sali sekcyjnej. Szczególnie piękny i oryginalny był budynek główny o kształcie rozwartej litery Y, dwupiętrowy z mansardą. Mieściły się Sanatorium Magistratu m. st. Warszawy Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe w nim sale chorych, leżalnie, gabinet dyrektora, gabinety lekarskie, rentgen, laboratorium, pokój fizykoterapii, pokoje dla personelu administracyjnego, pomieszczenia magazynowe, jadalnia ogólna, kaplica, pokoje personelu kuchennego, mieszkania dla kawalerskiego personelu lekarskiego, dla sióstr miłosierdzia i kapelana. Gmach główny posiadał nowoczesne urządzenia techniczne: wodociąg z własną wieżą ciśnień i stacją pomp, lokalną kanalizację wraz z biologiczną oczyszczalnią ścieków, centralne ogrzewanie i centralne zaopa- ul. B. Prusa 1/3, dawniej ul. Dworska 2 W latach w przedwojennym pensjonacie Europa funkcjonował Wojskowy Szpital Lotniczy. Posiadał 200 łóżek i oddziały: wewnętrzny, chirurgiczny, okulistyczny, neurologiczny, laryngologiczny i skórno-weneryczny. W roku 1949 po remoncie i adaptacji, uruchomiono w dawnym pensjonacie Europa i na posesji Rysinek przy ul. B. Prusa 6, Szpital Przeciwgruźliczy MBP, następnie po przyłączeniu Szpitala Przeciwgruźliczego MBP z ul. Warszawskiej 5, utworzono Sanatorium Przeciwgruźlicze MSW na 210 łóżek, wyposażone w odpowiednie zaplecze gospodarcze, etaty lekarskie i pielęgniarskie, rentgen, laboratorium bakteriologiczne i analityczne, aptekę i zespół pracowników obsługi. Od 1959 roku Sanatorium stopniowo modernizowało się i zmieniało profil sto-

12 48 49 sownie do epidemiologii schorzeń układu oddechowego. Zbudowano trzykondygnacyjne skrzydło przy pawilonie Europa, w którym zorganizowano liczący 80 łóżek Oddział Pulmonologiczny z odpowiednim wyposażeniem. Zatrudniono wysoko kwalifikowany personel lekarski i średni, zgodnie z potrzebami klinicznymi. Pod koniec lat 90. XX wieku szpital miał 122 łóżka na trzech oddziałach, salę Uzdrowisko Abrama Górewicza ul. Armii Krajowej 8, dawniej ul. Warszawska 24, H. Sienkiewicza 7 Otoczenie Pensjonatu Górewicza w końcu lat 30-tych XX wieku nej w Polsce. Powstawał etapami między rokiem 1906 a 1921, od Willi Gurewiczanki niedużej siedziby rodziny Gurewiczów do intensywnego nadzoru, pracownię bronchofiberoskopową i onkologiczną, pracownię diagnostyki laboratoryjnej, pracownię rtg i fizykoterapii, pracownię EKG i pracownię testów skórnych. Ogromnym zainetersowaniem cieszą się zajęcia rehabilitacyjne. Odległość do kolejnego punktu: 600 m Prosto ul. B. Prusa, w lewo w ul. S. Żeromskiego, prosto przez przejazd kolejowy. Budynek Uzdrowiska Abrama Górewicza zbudowany na ponad trzyhektarowej działce, jest jednym z trzech reprezentacyjnych gmachów Otwocka i jednym z największych budynków drewnianych o znacznej wartości historycznej, artystycznej i architektoniczpięknego Uzdrowiska A. Górewicza, które pod koniec lat 30. nosiło nazwę Zakład Dietetyczno-Leczniczy Górewicza, a potocznie było zwane pensjonatem Górewicza. W końcowym efekcie budynek pensjonatu zyskał wieloboczny kształt, składający się z siedmiu przylegających do siebie skrzydeł. Od strony wschodniej i południowej otoczony był leżalniami, werandami oszklonymi oraz trzema otwartymi tarasami. Wzorowo urządzone uzdrowisko zaopatrzone było w kanalizację, bieżącą wodę, oświetlenie elektryczne i telefon. Do dyspozycji kuracjuszy udostępniony był również elegancki salonik, czytelnia, bawialnia, sala jadalna oraz sala koncertowa z fortepianem. Pomieszczenia te ozdobione były dekoracjami malarskimi znanego artysty grafika Józefa Toma, w których przeważał kolor złoto-niebiesko-czerwony. Uzdrowisko znajdowało się w profesjonalnie urządzonym parku, w którym hodowano egzotyczne odmiany roślin. Zakład nie posiadał statusu sanatorium ani szpitala. Przyjmowano w nim wyłącznie rekonwalescentów i osoby poszukujące wypoczynku, na nich czekała wykwintna, urozmaicona i w razie potrzeby, dietetyczna kuchnia i lekarz. W czasie wojny budynek zajęty był przez Niemców. Po wkroczeniu Armii Czerwonej i Wojska Polskiego do Otwocka w lipcu 1944 roku mieścił się w nim szpital NKWD, następnie Ośrodek Doskonalenia Kadr Pedagogicznych Ministerstwa Oświaty. W roku 1948 spadkobiercy Roman Górewicz i jego brat Ignacy oraz ich ciotka Ida Grynszpan (z domu Górewicz), sprzedali nieruchomość Warszawskiemu Zarządowi Samorządowemu, który w tym samym roku odsprzedał ją Ministerstwu Oświaty. Od 1954 roku do 1960 roku w budynku mieścił się Centralny Szpital Lotniczy. Od 1 września 1960 roku do 31 sierpnia 1994 roku Zespół Szkół Medycznych nr 7. 3 czerwca 1997 roku Urząd Rejonowy w Otwocku podpisał umowę sprzedaży nieruchomości Polskiej Fundacji Alzheimera, która miała otworzyć w budynku Centrum Alzheimerowskie z zachowaną nazwą Pensjonat Górewicza. Od lipca 2005 roku starostwo powiatowe, z powodu niewywiązywania się Fundacji z umowy, próbowało drogą sądową odzyskać nieruchomość. 9 stycznia 2007 roku wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie nieruchomość dawnego Uzdrowiska A. Górewicza wrócić ma do starostwa powiatowego. 8 października 2008 roku zapadł ostateczny i korzystny dla powiatu wyrok, ale klucze do budynku dawnego Uzdrowiska Foto. Narodowe Archiwum Cyfrowe Pensjonat Górewicza w latach 20. XX wieku A. Górewicza udało się odebrać przez komornika od Fundacji Alzheimerowskiej, dopiero 4 czerwca 2009 roku. Obecnie budynek dawnego Uzdrowiska stoi pusty, czeka na najlepszą ofertę. Budynek wpisany został do rejestru zabytków 31 stycznia 1979 r. pod nr 937.

1835-2010 STARY SZPITAL W TARNOWIE. Szpital założony został w okresie szalejącej epidemii tyfusu NA DAWNYCH FOTOGRAFIACH I DOKUMENTACH

1835-2010 STARY SZPITAL W TARNOWIE. Szpital założony został w okresie szalejącej epidemii tyfusu NA DAWNYCH FOTOGRAFIACH I DOKUMENTACH STARY SZPITAL W TARNOWIE NA DAWNYCH FOTOGRAFIACH I DOKUMENTACH Widok Tarnowa z wieży kościoła XX. Misjonarzy, ok. 1910 r. Projekt fasady budynku głównego A. Kamieniobrodzkiego z 1907 r. Szkoła Żeńska im.

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak. przyjaciel dzieci

Janusz Korczak. przyjaciel dzieci Janusz Korczak przyjaciel dzieci Janusz Korczak o lekarz o pedagog o wychowawca o pisarz Dzieciństwo, młodość i edukacja Janusz Korczak (właściwe nazwisko Henryk Goldszmit) urodził się 22 lipca 1878 roku

Bardziej szczegółowo

BIOGRAFIA. Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler,

BIOGRAFIA. Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, BIOGRAFIA Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, Sendler z domu Krzyżanowska - ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 w Warszawie. Polska działaczka społeczna. Swoje dzieciństwo,

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

P R A C O W N I A P R O J E K T O W A

P R A C O W N I A P R O J E K T O W A tel./ fax. ( 0-32 ) 256-56-15 kom.0601-68-87-87 e-mail: hirszberg@poczta.onet.pl. NIP: 634-107-47-64 P R A C O W N I A P R O J E K T O W A A R C H I T E K T mgr inż. Halina Piotrowska- Hirszberg 40-026

Bardziej szczegółowo

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek

25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek 25 kwietnia 2015 OD MICHAŁOWA DO KAMIONKA podczas Spaceru Warszawskiego prowadziła nas przewodniczka - pani Iwona Gąsiorek Bazylika Najświętszego Serca Jezusowego w Warszawie kościół parafialny na Pradze

Bardziej szczegółowo

5. OPIS BUDYNKÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA NIERUCHOMOŚCI

5. OPIS BUDYNKÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA NIERUCHOMOŚCI 23 5. OPIS BUDYNKÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA NIERUCHOMOŚCI Tczew, ul. 30 Stycznia 1) Budynek administracyjny (działka nr 3) Powierzchnia zabudowy 646 m² Powierzchnia użytkowa 1.164,2 m² Kubatura 3.236,62 m³

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA DLA ŚWIADCZENIODAWCÓW ORAZ WARUNKI I ZASADY REALIZACJI ŚWIADCZEŃ 1. UZDROWISKOWE LECZENIE SZPITALNE DOROSŁYCH

WYMAGANIA DLA ŚWIADCZENIODAWCÓW ORAZ WARUNKI I ZASADY REALIZACJI ŚWIADCZEŃ 1. UZDROWISKOWE LECZENIE SZPITALNE DOROSŁYCH 1. UZDROWISKOWE LECZENIE SZPITALNE DOROSŁYCH 1.1. Warunki lokalowe i organizacyjne 1. brak barier architektonicznych dla osób niepełnosprawnych w bazie lokalowej, żywieniowej i zabiegowej, 2. własny zakład

Bardziej szczegółowo

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy

free mini przewodnik ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy mini przewodnik free ciekawe miejsca w okolicy Gminny Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy 2 Na mapie: A Swoboda: Przydrożny krzyż We wsi Swoboda niedaleko Zgierza, na skraju lasu stoi stalowy krzyż. Z opowiadań

Bardziej szczegółowo

w sprawie likwidacji Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Głubczycach

w sprawie likwidacji Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej z siedzibą w Głubczycach PROJEKT Uchwała Nr / /2009 Rady Powiatu w Głubczycach z dnia 2009r. Załącznik do Uchwały Nr XXVI-193/09 Rady Miejskiej w Baborowie z dnia 28 kwietnia 2009 r. w sprawie likwidacji Samodzielnego Publicznego

Bardziej szczegółowo

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE

4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE 4. INWENTARYZACJA OBIEKTÓW HISTORYCZNYCH I KULTUROWYCH GMINY KOLONOWSKIE W skład gminy wchodzą miasto Kolonowskie osiedle Fosowskie i 3 sołectwa: Spórok, Staniszcze Małe, Staniszcze Wielkie 4.1. OGÓLNA

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

POWIAT RZESZOWSKI WYKORZYSTUJE ŚRODKI UNIJNE NA INWESTYCJE

POWIAT RZESZOWSKI WYKORZYSTUJE ŚRODKI UNIJNE NA INWESTYCJE WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE POWIAT RZESZOWSKI WYKORZYSTUJE ŚRODKI UNIJNE NA INWESTYCJE Zarząd Powiatu Rzeszowskiego od wielu lat dokłada starań by sprostać wymaganiom postawionym przez Unię Europejską i konsekwentnie

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie. Centrala... 43 78 000. Fax... 43 78 204 PION DYREKTORA SZPITALA

Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie. Centrala... 43 78 000. Fax... 43 78 204 PION DYREKTORA SZPITALA Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie Centrala... 43 78 000 Fax... 43 78 204 PION DYREKTORA SZPITALA Dyrektor Sekretariat... 4378586 Fax... 4378204 Pielęgniarka Naczelna...4378307

Bardziej szczegółowo

Informacja o stanie mienia powiatowego wg stanu na dzień 31.12.2010r.

Informacja o stanie mienia powiatowego wg stanu na dzień 31.12.2010r. Informacja o stanie mienia powiatowego wg stanu na dzień 31.12.2010r. Wersja archiwalna własności Informacja o stanie mienia powiatowego na dzień 31 12. 2010r. - prawo Lp. Miejscowość Nr działki Obszar

Bardziej szczegółowo

1) Komórki organizacyjne:

1) Komórki organizacyjne: Strukturę organizacyjną Zakładu stanowią: I. Przedsiębiorstwo: Szpital Powiatowy im. lek. Zbigniewa Koprowskiego w Sokołowie Podlaskim świadczący usługi w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia szpitalne.

Bardziej szczegółowo

Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Medyczne. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Medyczne. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Medyczne Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Inwestycje w WSZ 2 Zadania inwestycyjne w WSZ w latach 2009-2012 Modernizacja Oddziału Noworodków Koszt: 0,5 mln zł Zakup

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

PROJEKT TECHNOLOGII ETAP 1

PROJEKT TECHNOLOGII ETAP 1 PROJEKT TECHNOLOGII ETAP 1 Spis treści I. WSTĘP... 3 1.1. DANE OGÓLNE... 3 1.2. PRZEDMIOT OPRACOWANIA... 3 1.3. PODSTAWA OPRACOWANIA... 3 II. OPIS TECHNICZNY... 4 2.1. INFORMACJE WYJŚCIOWE... 4 2.2. ROZWIĄZANIA

Bardziej szczegółowo

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, ps. Stary Doktor lub pan doktor (ur. 22 lipca 1878 w Warszawie, zm. około 6 sierpnia 1942 w komorze gazowej obozu zagłady w Treblince) polski pedagog, publicysta,

Bardziej szczegółowo

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu

TRASA TURYSTYCZNA. Z plecakiem po Żaganiu POI 1 Liceum Ogólnokształcące im. S. Banacha 51 36'44.88"N 15 18'41.35"E Miejskie Gimnazjum i Liceum w Żaganiu powstało 10 września 1945 roku. Do dziś nad jednym z wejść widnieje płaskorzeźba byłego patrona

Bardziej szczegółowo

OFERTA. Nieruchomość położona w Raciborzu przy ul. Lekarskiej. Powierzchnia łączna 2,0735 ha.

OFERTA. Nieruchomość położona w Raciborzu przy ul. Lekarskiej. Powierzchnia łączna 2,0735 ha. OFERTA Nieruchomość położona w Raciborzu przy ul. Lekarskiej. Powierzchnia łączna 2,0735 ha. Miasto: Gmina: Województwo: Własność: Użytkownik wieczysty: Racibórz Racibórz śląskie Skarb Państwa. Przewozy

Bardziej szczegółowo

19 V 2012 XXVIII RAJD PIESZY BLISKIE SERCU

19 V 2012 XXVIII RAJD PIESZY BLISKIE SERCU 19 V 2012 XXVIII RAJD PIESZY BLISKIE SERCU Uczniowie naszej szkoły pod opieką pani Ewy Karasek i pani Reginy Suwały uczestniczyli w rajdzie Śladami Janusza Korczaka po Warszawie, który został zorganizowany

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 12 marca 2013 r. Poz. 2274 UCHWAŁA NR XXX/251/13 RADY POWIATU CIESZYŃSKIEGO w sprawie zmiany Statutu Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w Cieszynie

Bardziej szczegółowo

Inwestycje m.st. Warszawy w ochronie zdrowia w latach 2006-2010

Inwestycje m.st. Warszawy w ochronie zdrowia w latach 2006-2010 URZĄD M.ST. WARSZAWY BIURO POLITYKI ZDROWOTNEJ Inwestycje m.st. Warszawy w ochronie zdrowia w latach 2006-2010 Warunki kształtujące program inwestycyjny sytuacja demograficzna, potrzeby zdrowotne mieszkańców,

Bardziej szczegółowo

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach)

Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Nowa funkcja w starych murach rewitalizacja terenów fortecznych jako szansa na rozwój i promocję regionu (na wybranych przykładach) Ewa Wojtoń Instytut Dziedzictwa Europejskiego, Międzynarodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE I POMOC SPOŁECZNA. I - 1 Modernizacja i budowa obiektów służby zdrowia i pomocy społecznej

ZDROWIE I POMOC SPOŁECZNA. I - 1 Modernizacja i budowa obiektów służby zdrowia i pomocy społecznej I ZDROWIE I POMOC OŁECZNA I - 1 Modernizacja i budowa obiektów służby zdrowia i pomocy społecznej Numer zadania: I - 1.1 Nazwa p-programu: Jednostka koordynująca : Modernizacja obiektów lecznictwa zamkniętego

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie. Informacja... 13 43 78613, 13 43 78000. Fax... 13 43 78204 PION DYREKTORA SZPITALA

Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie. Informacja... 13 43 78613, 13 43 78000. Fax... 13 43 78204 PION DYREKTORA SZPITALA Wojewódzki Szpital Podkarpacki im. Jana Pawła II w Krośnie Informacja...... 13 43 78613, 13 43 78000 Fax... 13 43 78204 PION DYREKTORA SZPITALA Dyrektor Sekretariat... 4378586 Fax... 4378204 Dział Marketingu

Bardziej szczegółowo

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II

PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II PO M N IK I ŚW IA D K A M I H ISTO R II Krężnica Jara, jak tysiące innych miejscowości, ma swoje dowody tragicznej historii. Do nich należą krzyże, pomniki i groby poległych w walce o wolność Ojczyzny.

Bardziej szczegółowo

Nazwa i opis przedmiotu

Nazwa i opis przedmiotu Przedwojenna fotografia przedstawiające płytę żorskiego rynku. 1. przedwojenna przedstawiająca portret zbiorowy komendantów żorskiej policji. 2. z ok XIX/XX wieku. Portret, sepia. 3. z ok XIX/XX wieku.

Bardziej szczegółowo

1 / 6. Kraj: Włochy Region: Toskania Standard: 5 Ilość osób: 16+ Liczba sypialni: 8 Liczba łazienek: 8+3 Basen: tak. Zabytkowa willa dla dużych grup

1 / 6. Kraj: Włochy Region: Toskania Standard: 5 Ilość osób: 16+ Liczba sypialni: 8 Liczba łazienek: 8+3 Basen: tak. Zabytkowa willa dla dużych grup Kod: IRTO02 Zabytkowa willa dla dużych grup Do tej zabytkowej willi (700m2) prowadzi długi podjazd otoczony stuletnimi cyprysami. Willa w swoim pierwotnym kształcie została wybudowana w czasach średniowiecznych,

Bardziej szczegółowo

Historia i nowoczesność

Historia i nowoczesność Historia i nowoczesność STYLOWE OSIEDLE gdzie historia przeplata się z nowoczesnością Unikalny styl i atrakcyjna zabudowa sprawią, że Osiedle Grafitowe III zaskoczy swoim nadzwyczajnym charakterem Grafitowe

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Radzyniu Podlaskim - rys historyczny

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Radzyniu Podlaskim - rys historyczny Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Radzyniu Podlaskim - rys historyczny Miejsce, gdzie obecnie znajduje się Powiatowa Stacja w Radzyniu Podlaskim, było na początku lat 50-tych prywatną własnością.

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Korczaka w Słupsku ul. Hubalczyków 1. www.szpital.slupsk.pl

INFORMATOR. Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Korczaka w Słupsku ul. Hubalczyków 1. www.szpital.slupsk.pl Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Korczaka w Słupsku ul. Hubalczyków 1 INFORMATOR Dbałość o zdrowie i jakość usług medycznych, naszą odpowiedzią na potrzeby zdrowotne społeczeństwa Ziemi Słupskiej

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Wypoczynkowo Rehabilitacyjny KOSMOS OD/02/0001/13. dolnośląskie 3. Telefon: kierunkowy nr (1) nr (2)

Ośrodek Wypoczynkowo Rehabilitacyjny KOSMOS OD/02/0001/13. dolnośląskie 3. Telefon: kierunkowy nr (1) nr (2) WNIOSEK załącznik nr 2 o wpis do rejestru ośrodków, w których mogą odbywać się turnusy rehabilitacyjne dla osób niepełnosprawnych korzystających z dofinansowania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA NR... RADY POWIATU OPOCZYŃSKIEGO. z dnia... 2014 r.

Projekt UCHWAŁA NR... RADY POWIATU OPOCZYŃSKIEGO. z dnia... 2014 r. Projekt z dnia 17 czerwca 2014 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY POWIATU OPOCZYŃSKIEGO z dnia... 2014 r. w sprawie zmian w Statucie Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Prawne Nieruchomości Komercyjne Inwestycje. OFERTA SPRZEDAśY. Hotel SALAMANDRA. ZAKOPANE GUBAŁÓWKA, ul. Salamandry 30 (gm.

Doradztwo Prawne Nieruchomości Komercyjne Inwestycje. OFERTA SPRZEDAśY. Hotel SALAMANDRA. ZAKOPANE GUBAŁÓWKA, ul. Salamandry 30 (gm. Kancelaria Prawna EURO CONSULTING Doradztwo Prawne Nieruchomości Komercyjne Inwestycje dr Marek Wiszniewski ॐ OFERTA SPRZEDAśY Hotel SALAMANDRA ZAKOPANE GUBAŁÓWKA, ul. Salamandry 30 (gm. Kościelisko) Mamy

Bardziej szczegółowo

I. INFORMACJE OGÓLNE :

I. INFORMACJE OGÓLNE : I. INFORMACJE OGÓLNE : Miejscowość Urle powstała w drugiej połowie XVIII wieku w dawnej Puszczy Jadowskiej, a jej pierwszymi mieszkańcami byli Kurpie. Rozwój letniska nastąpił w okresie międzywojennym

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014 Warszawa 2015-02-10 Aleksandra Kühn-Dymecka Instytut Psychiatrii i Neurologii 02-957 Warszawa Al. Sobieskiego 9 Email dymecka@ipin.edu.pl tel., 224582534 Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii

Bardziej szczegółowo

samorząd województwa Wniosek złożono w... w dniu... Nr sprawy... Wniosek kompletny przyjęto w dniu... CZĘŚĆ A - wypełnia wnioskodawca

samorząd województwa Wniosek złożono w... w dniu... Nr sprawy... Wniosek kompletny przyjęto w dniu... CZĘŚĆ A - wypełnia wnioskodawca Wniosek o wpis do rejestru ośrodków, w których mogą odbywać się turnusy rehabilitacyjne dla osób korzystających z dofinansowania Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych samorząd województwa

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI. z dnia 20 kwietnia 2005 r.

ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI. z dnia 20 kwietnia 2005 r. ZARZĄDZENIE Nr 14 MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 20 kwietnia 2005 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu Zakładowi Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i

Bardziej szczegółowo

1. Wstęp Stołeczny Zarząd Infrastruktury Dowództwo Wojsk Lądowych Muzeum X Pawilonu Bramę Bielańską Bramę Straceń Muzeum Niepodległości

1. Wstęp Stołeczny Zarząd Infrastruktury Dowództwo Wojsk Lądowych Muzeum X Pawilonu Bramę Bielańską Bramę Straceń Muzeum Niepodległości 1. Wstęp Na podstawie Decyzji nr 418/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 19.10.2006 r. dokonano wyboru lokalizacji dla budowy nowej siedziby MUZEUM WOJSKA POLSKIEGO w Cytadeli Warszawskiej. Cytadela Warszawska

Bardziej szczegółowo

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22.

OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Kopernika 22 - Łódź OFERTA WYNAJMU LOKALI Zapraszamy do wynajęcia lokali w znanej kaŝdemu łodzianinowi nieruchomości, połoŝonej w centrum miasta przy ulicy Kopernika 22. Budynek frontowy posesji jest wpisany

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa

Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa. czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Trasa wycieczki: Synagogi Krakowa czas trwania: 2 godziny, typ: piesza, liczba miejsc: 7, stopień trudności: bardzo łatwa Opis wycieczki Kazimierz, obecna dzielnica Krakowa, a niegdyś osobne miasto, został

Bardziej szczegółowo

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932

Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim, burmistrz Gębic w latach 1919 1932 Jan Draheim urodził się 21 czerwca 1873 r. w Kamionku jako jedno z siedmiorga dzieci Szczepana i Pelagii (z Krugerów) Draheimów. Dnia 16 kwietnia 1884 r.,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ IV Struktura organizacyjna oraz sposób kierowania /podległości/ jednostkami i komórkami organizacyjnymi Zakładu

ROZDZIAŁ IV Struktura organizacyjna oraz sposób kierowania /podległości/ jednostkami i komórkami organizacyjnymi Zakładu ROZDZIAŁ IV Struktura organizacyjna oraz sposób kierowania /podległości/ jednostkami i komórkami organizacyjnymi Zakładu 1 1. Strukturę organizacyjną Zakładu tworzą: 1) Szpital Powiatowy 2) Zespół Zakładów

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO. Bydgoszcz, dnia 19 czerwca 2012 r. Poz. 1327

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO. Bydgoszcz, dnia 19 czerwca 2012 r. Poz. 1327 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO Bydgoszcz, dnia 19 czerwca 2012 r. Poz. 1327 UCHWAŁA Nr XXI/395/12 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 28 maja 2012 r. w sprawie nadania Statutu

Bardziej szczegółowo

STAN REALIZACJI PROJEKTÓW KLUCZOWYCH W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO NA LATA 2007-2013

STAN REALIZACJI PROJEKTÓW KLUCZOWYCH W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO NA LATA 2007-2013 XXV POSIEDZENIE KOMITETU MONITORUJĄCEGO STAN REALIZACJI PROJEKTÓW KLUCZOWYCH W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WOJEWÓDZTWA ŚWIĘTOKRZYSKIEGO NA LATA 2007-2013 Kielce, 13 marca 2015 r. dla rozwoju

Bardziej szczegółowo

Struktura organizacyjna. I. Pion działalności leczniczej obejmujący przedsiębiorstwa: SZPITAL

Struktura organizacyjna. I. Pion działalności leczniczej obejmujący przedsiębiorstwa: SZPITAL Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXII/174/2012 Rady Powiatu Puławskiego z dnia 30 października 2012 r. Załącznik nr 1 do Statutu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Puławach Struktura organizacyjna

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3 Rodzaj działalności leczniczej oraz zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych.

Rozdział 3 Rodzaj działalności leczniczej oraz zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych. Aneks nr 1/2013 z dnia 20.02.2013 r. do Regulaminu Organizacyjnego Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w Rzeszowie czerwiec, 2012 rok 1. Rozdział 3 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Pytania do testu wiedzy II etapu (z jedną odpowiedzią)

Pytania do testu wiedzy II etapu (z jedną odpowiedzią) Pytania do testu wiedzy II etapu (z jedną odpowiedzią) Pytanie 1 Janusz Korczak urodził się Pytanie 2 22 lipca 1878 lub 1879 roku w Warszawie 21 lipca 1878 lub 1879 roku w Warszawie 22 lipca 1876 lub 1877

Bardziej szczegółowo

Ostrołęcki Węzeł Kolejowy kalendarium stan: luty 2013

Ostrołęcki Węzeł Kolejowy kalendarium stan: luty 2013 Ostrołęcki Węzeł Kolejowy kalendarium stan: luty 2013 Piotr Kosiński Początki 1893, 15 listopada - oddanie do użytku szerokotorowej linii kolejowej Łapy Ostrołęka Małkinia. Wybudowanie dworca, 3-stanowiskowej

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy

Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy Rys historyczny Służb Sanitarno Epidemiologicznych i Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w Słupcy Po I wojnie światowej, po uzyskaniu niepodległości przez Państwo Polskie, Sejm RP uchwalił 19

Bardziej szczegółowo

JAK TRAFIĆ DO MIEJSC PAMIĘCI OFIAR GÓRNICZEGO STANU W CZECHACH

JAK TRAFIĆ DO MIEJSC PAMIĘCI OFIAR GÓRNICZEGO STANU W CZECHACH JAK TRAFIĆ DO MIEJSC PAMIĘCI OFIAR GÓRNICZEGO STANU W CZECHACH Uwaga: Informacje będą systematycznie uzupełniane w miarę ich napływu po lokalizacji kolejnych miejsc pamięci. Poniższe informacje należy

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IK-finał ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Piękno ulicy skończyło się wraz z końcem II wojny światowej. Jaka była to wspaniała ulica, pokazują stare fotografie oraz nieliczne odbudowane kamienice.

Bardziej szczegółowo

MODUO MOKOTÓW HOUSE ECI RESIDENTIAL

MODUO MOKOTÓW HOUSE ECI RESIDENTIAL MODUO MOKOTÓW HOUSE Inwestycja MODUO Mokotów House powstaje w południowej części dzielnicy Mokotów. To właśnie ten fragment miasta przeżywał w ciągu ostatnich 20 lat dynamiczny rozwój. Nowoczesne budynki

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 7 maja 2014 r. Poz. 2705 UCHWAŁA NR XLV/383/14 RADY POWIATU CIESZYŃSKIEGO z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Zakładów Opieki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 sierpnia 2015 r. Poz. 7018 UCHWAŁA NR 65/IX/15 RADY POWIATU GRODZISKIEGO. z dnia 25 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 11 sierpnia 2015 r. Poz. 7018 UCHWAŁA NR 65/IX/15 RADY POWIATU GRODZISKIEGO. z dnia 25 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 11 sierpnia 2015 r. Poz. 7018 UCHWAŁA NR 65/IX/15 RADY POWIATU GRODZISKIEGO z dnia 25 czerwca 2015 r. zmieniająca uchwałę w sprawie nadania Statutu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr II/26/2014 Rady Powiatu w Oświęcimiu. z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej w Oświęcimiu

Uchwała Nr II/26/2014 Rady Powiatu w Oświęcimiu. z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej w Oświęcimiu Uchwała Nr II/26/2014 Rady Powiatu w Oświęcimiu z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej w Oświęcimiu Na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Lublin, dnia 31 października 2013 r. Poz. 4357 UCHWAŁA NR XIX/208/2013 RADY POWIATU W ZAMOŚCIU. z dnia 25 września 2013 r.

Lublin, dnia 31 października 2013 r. Poz. 4357 UCHWAŁA NR XIX/208/2013 RADY POWIATU W ZAMOŚCIU. z dnia 25 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO Lublin, dnia 31 października 2013 r. Poz. 4357 UCHWAŁA NR XIX/208/2013 RADY POWIATU W ZAMOŚCIU z dnia 25 września 2013 r. w sprawie nadania Statutu Samodzielnemu

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLVII/494/14 RADY MIASTA OTWOCKA z dnia 4 lutego 2014 r.

UCHWAŁA NR XLVII/494/14 RADY MIASTA OTWOCKA z dnia 4 lutego 2014 r. UCHWAŁA NR XLVII/494/14 RADY MIASTA OTWOCKA z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie źródeł dochodów gromadzonych na wydzielonym rachunku i ich przeznaczenia Na podstawie art.18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 1578/13 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO. z dnia 15 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR 1578/13 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO. z dnia 15 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR 1578/13 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO z dnia 15 listopada 2013 r. w sprawie: zmiany Statutu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Sieradzu.

Bardziej szczegółowo

Budujemy powyżej oczekiwań

Budujemy powyżej oczekiwań Budujemy powyżej oczekiwań Kameralne osiedle domów przy ul. Chełmońskiego w Krakowie www.atal.pl www.bronowiceresidence.pl 14 komfortowych lokali mieszkalnych Bronowice Residence Domy to inwestycja składająca

Bardziej szczegółowo

lekarz, pedagog, pisarz, publicysta, działacz społeczny pochodzenia żydowskiego.

lekarz, pedagog, pisarz, publicysta, działacz społeczny pochodzenia żydowskiego. JANUSZ KORCZAK Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, znany też jako: Stary Doktor lub Pan doktor padoktor (ur. 22 lipca 1878 lub 1879 w Warszawie, zm. 5 sierpnia lub 6 sierpnia 1942 w Treblince)

Bardziej szczegółowo

------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------

------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY IM. ŚW. RAFAŁA W CZERWONEJ GÓRZE ul. Czerwona Góra 10 26 060 Chęciny -- Wojewódzka Przychodnia Specjalistyczna Szpitala w Czerwonej Górze, Kielce, ul. Jagiellońska 72

Bardziej szczegółowo

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania

MICHAIŁ DARAGAN. Życzliwy gubernator i jego dokonania MICHAIŁ DARAGAN Życzliwy gubernator i jego dokonania RODZINA Szlachecka rodzina Daraganów bierze swój początek z dwóch ziem ukraińskich. Najstarszym znanym przodkiem gubernatora był jego pradziadek Iwan

Bardziej szczegółowo

WYKAZ JEDNOSTEK OŚWIATOWYCH PROWADZONYCH PRZEZ MIASTO ŁOMŻA

WYKAZ JEDNOSTEK OŚWIATOWYCH PROWADZONYCH PRZEZ MIASTO ŁOMŻA WYKAZ JEDNOSTEK OŚWIATOWYCH PROWADZONYCH PRZEZ MIASTO ŁOMŻA Nazwa szkoły/placówki Adres adres e-mail nr kier. 86 PRZEDSZKOLA PUBLICZNE Przedszkole Publiczne Nr 1 w Łomży Przedszkole Publiczne Nr 2 w Łomży

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXIV/451/2014 RADY MIASTA SULEJÓWEK z dnia 30 października 2014 r. w sprawie upamiętnienia postaci gen. Kazimierza Sosnkowskiego poprzez wzniesienie poświęconego mu pomnika popiersia Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Sportu i Rekreacji. Wawrzkowizna. Wawrzkowizna 1 k. Rząsawy, 97-400 Bełchatów

Ośrodek Sportu i Rekreacji. Wawrzkowizna. Wawrzkowizna 1 k. Rząsawy, 97-400 Bełchatów Ośrodek Sportu i Rekreacji Wawrzkowizna Wawrzkowizna 1 k. Rząsawy, 97-400 Bełchatów Lokalizacja N 51 30 09 E 19 33 48 Odległość z ośrodka: Bełchatów 8 km Łódź 60 km Katowice 140 km Warszawa 175 km Wrocław

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 22 sierpnia 2014 r. Poz. 3179 UCHWAŁA NR 939/14 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO z dnia 14 sierpnia 2014 r. w sprawie zmiany Statutu Wojewódzkiego Zespołu

Bardziej szczegółowo

Fundacja Dzieciom Zdążyć z Pomocą KRS 0000037904

Fundacja Dzieciom Zdążyć z Pomocą KRS 0000037904 Fundacja Dzieciom Zdążyć z Pomocą KRS 0000037904 1Poznaj Fundację Dzieciom Zdążyć z Pomocą Fundacja Dzieciom Zdążyć z Pomocą wraz z Fundacją Sedeka tworzą Wspólnotę Zdążyć z Pomocą działającą na rzecz

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO Łódź, dnia 2 stycznia 2014 r. Poz. 11 UCHWAŁA NR 1771/13 ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie: zmiany Statutu Samodzielnego Publicznego

Bardziej szczegółowo

SEKTOR VII OCHRONA ZDROWIA I POMOC SPOŁECZNA

SEKTOR VII OCHRONA ZDROWIA I POMOC SPOŁECZNA SEKTOR VII OCHRONA ZDROWIA I POMOC SPOŁECZNA Temat 1. Stan zdrowotności mieszkańców. Mieszkańcy gminy Kamień Pomorski korzystają z zagwarantowanej ustawowo opieki medycznej, przy czym formy tej opieki

Bardziej szczegółowo

OFERTA SPRZEDAŻY KAMIENICY W POZNANIU PRZY ULICY SŁOWACKIEGO 20 (DZIELNICA JEŻYCE)

OFERTA SPRZEDAŻY KAMIENICY W POZNANIU PRZY ULICY SŁOWACKIEGO 20 (DZIELNICA JEŻYCE) OFERTA SPRZEDAŻY KAMIENICY W POZNANIU PRZY ULICY SŁOWACKIEGO 20 (DZIELNICA JEŻYCE) POZNAŃ, LIPIEC 2014 1. Opis nieruchomości: a) działka: nr 142, arkusz mapy 12, obręb Nr 0021 Jeżyce, o powierzchni 752

Bardziej szczegółowo

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK

KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Warsztaty historyczne KOMENDANT NACZELNIK MARSZAŁEK Śladami Józefa Piłsudskiego Część 2: DAŁ POLSCE WOLNOŚĆ, GRANICE, MOC SZACUNEK Podczas studiów Józef zaangażował

Bardziej szczegółowo

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz

Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz Łódź Muzeum Tradycji Niepodległościowych Oddział Radogoszcz Historia Muzeum mieści się w dawnej fabryce Samuela Abbego u zbiegu ulic Sowińskiego i Zgierskiej. W okresie okupacji niemieckiej znajdowało

Bardziej szczegółowo

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka

Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Opracowali: Michał Kraska Łukasz Deka Lokalizacja Kościerski dworzec kolejowy Z historią w przyszłość Do Kościerzyny kolej dotarła z Pszczółek w 1885 r. Od tej pory dzieje miasta na trwałe związane zostały

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA I OPIEKA SPOŁECZNA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU

OCHRONA ZDROWIA I OPIEKA SPOŁECZNA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU OCHRONA ZDROWIA I OPIEKA SPOŁECZNA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2007 ROKU STACJONARNA OPIEKA ZDROWOTNA Zakłady stacjonarnej opieki zdrowotnej, do których zalicza się szpitale i sanatoria, udzielają

Bardziej szczegółowo

Podczas pobytu w Żywcu artysta malarz portretował wielu mieszczan żywieckich.

Podczas pobytu w Żywcu artysta malarz portretował wielu mieszczan żywieckich. Historia Szkoły bogata, ciekawa, mało znana Odcinek 17. Czy wiesz, że uznanym artystą malarzem i równocześnie nauczycielem tej szkoły był Jan Kazimierz Olpiński, który uczył w niej rysunków, a jego twórczość

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin

Prof. dr hab. Hieronim Bartel. Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin jubileusze nauczycieli akademickich Prof. dr hab. Hieronim Bartel Uroczystość jubileuszu 80-lecia urodzin płk prof. dr. hab. n. med. Tadeusza Brzezińskiego Zgodnie z kontynuowanym od lat zwyczajem, na

Bardziej szczegółowo

Protokół z kontroli sprawdzającej w Schronisku dla Kobiet Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta w Lipowej w dniu 11 września 2012 r.

Protokół z kontroli sprawdzającej w Schronisku dla Kobiet Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta w Lipowej w dniu 11 września 2012 r. Protokół z kontroli sprawdzającej w Schronisku dla Kobiet Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta w Lipowej w dniu 11 września 2012 r. 1. Oznaczenie jednostki podlegającej kontroli, jej siedzibę, adres

Bardziej szczegółowo

Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy

Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy Odnowiony Cmentarz Powstańców Warszawy Cmentarz Powstańców Warszawy Jest to największy cmentarz wojenny w Polsce. Spoczywa na nim 104 tys. ofiar okupacji, głównie cywilnych ofiar i żołnierzy Powstania

Bardziej szczegółowo

Zakres remontu i rozbudowy

Zakres remontu i rozbudowy 1. PRZEDMIOT I CEL OPRACOWANIA Zakres remontu i rozbudowy Opracowanie obejmuje projekt budowlany architektoniczny rozbudowy budynku Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego oraz jego remontu

Bardziej szczegółowo

SCHEMAT ORGANIZACYJNY SZPITALA WOJEWÓDZKIEGO NR 2

SCHEMAT ORGANIZACYJNY SZPITALA WOJEWÓDZKIEGO NR 2 Zał. do uchwały NR XXXIX/774/13 Sejmiku Województwa Podkarpackiego z dnia 28 października 2013 r. SCHEMAT ORGANIZACYJNY SZPITALA WOJEWÓDZKIEGO NR 2 ds.lecznictwa OŚRODEK ŚWIADCZEŃ SZPITALNYCH Kliniczny

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr V/47/2015 Rady Powiatu w Oświęcimiu. z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej w Oświęcimiu

Uchwała Nr V/47/2015 Rady Powiatu w Oświęcimiu. z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej w Oświęcimiu Uchwała Nr V/47/2015 Rady Powiatu z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie zmiany Statutu Zespołu Opieki Zdrowotnej Na podstawie art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXVI/470/05 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 27 czerwca 2005 r.

Uchwała Nr XXXVI/470/05 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 27 czerwca 2005 r. Uchwała Nr XXXVI/470/05 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie projektu likwidacji oddziałów: neurologicznego, ftyzjatrycznego i psychiatrycznego dla przewlekle chorych

Bardziej szczegółowo

Nowe zadania w SP ZOZ w Brzesku, realizowane z myślą o pacjentach

Nowe zadania w SP ZOZ w Brzesku, realizowane z myślą o pacjentach Nowe zadania w SP ZOZ w Brzesku, realizowane z myślą o pacjentach W dniu 10 czerwca 2009 roku odbyło się uroczyste otwarcie nowopowstałego w strukturze SP ZOZ w Brzesku Ośrodka Rehabilitacji Dziennej dla

Bardziej szczegółowo

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.)

Płk L. Okulicki z Bronisławą Wysłouchową na tarasie budynku Dowództwa Armii Polskiej w ZSRR (wrzesień 1941 r.) Rozkaz gen. W. Andersa do wstępowania w szeregi Armii Polskiej Wyżsi oficerowie Armii Polskiej w ZSRR. W pierwszym rzędzie siedzą gen.m. Tokarzewski-Karaszewicz (pierwszy z lewej), gen. W. Anders, gen.m.

Bardziej szczegółowo

Zakładanie i prowadzenie placówek wychowania przedszkolnego

Zakładanie i prowadzenie placówek wychowania przedszkolnego Zakładanie i prowadzenie placówek wychowania przedszkolnego Czy prowadząc inną formę wychowania przedszkolnego mogę otrzymać dotacje z gminy? Osoba prowadząca wychowanie przedszkolne w niepublicznych innych

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Po lekcjach do szkoły. Innowacyjne formy zajęć pozalekcyjnych Gmina Miasto Płock/ Gimnazjum nr 5 im. Zygmunta

Bardziej szczegółowo

Wyszków Moje Miasto. Wiktoria Gerek kl. VI a Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Wyszkowie

Wyszków Moje Miasto. Wiktoria Gerek kl. VI a Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Wyszkowie Wyszków Moje Miasto Wiktoria Gerek kl. VI a Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza w Wyszkowie Statystyka Wyszków Informacje statystyczne Państwo Polska Województwo mazowieckie Powiat wyszkowski

Bardziej szczegółowo

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów

Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Patronat Honorowy: Na krawędzi pamięci rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej zaprasza na obchody, upamiętniające 75. rocznicę utworzenia przez Niemców w Kutnie, getta

Bardziej szczegółowo

Your place in Warsaw!

Your place in Warsaw! Your place in Warsaw! W centrum stolicy i biznesowej części Warszawy, u zbiegu ulic: Grzybowskiej i Żelaznej stoi nowy, 29 piętrowy budynek JM Tower, będący w TOP 10 najwyższych budynków stolicy. Na parterze

Bardziej szczegółowo

Ustroń. Uzdrowisko, ośrodek wczasowy i wypoczynkowy na Śląsku Cieszyńskim

Ustroń. Uzdrowisko, ośrodek wczasowy i wypoczynkowy na Śląsku Cieszyńskim Ustroń Uzdrowisko, ośrodek wczasowy i wypoczynkowy na Śląsku Cieszyńskim Herb Ustronia Flaga Ustronia O Ustroniu słów kilka... Pierwsza historyczna wzmianka o Ustroniu pochodzi z 1305 r. i zapisana jest

Bardziej szczegółowo

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE

Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży. 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE Oferta PROMOCYJNA na organizację Zielonych Szkół oraz imprez integracyjnych i sportowych dla dzieci i młodzieży 50 zł za dobę ZAPRASZAMY NAD MORZE OPIEKUNOWIE OTRZYMAJĄ ZAKWATEROWANIE W APARTAMENTACH DE

Bardziej szczegółowo