Rynek pracy. wobec zmian demograficznych. Zeszyty Demograficzne. Piotr Błędowski. Janina Jóźwiak. Paweł Chmieliński. Bożena Karwat-Woźniak

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek pracy. wobec zmian demograficznych. Zeszyty Demograficzne. Piotr Błędowski. Janina Jóźwiak. Paweł Chmieliński. Bożena Karwat-Woźniak"

Transkrypt

1 Zeszyty Demograficzne JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce 1 Janina Jóźwiak Piotr Błędowski Rynek pracy wobec zmian demograficznych Bożena Karwat-Woźniak Marek Góra Paweł Chmieliński Monika Zakrzewska Marta Kiełkowska

2 Zeszyty Demograficzne Rynek pracy wobec zmian demograficznych redakcja naukowa Marta Kiełkowska

3 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce spis treści MARTA KIEŁKOWSKA Wprowadzenie... 4 Rozdział 1. JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce... 8 Cel 1: ZWIĘKSZANIE AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ: Rozdział 2. MARTA DANECKA Bezrobotni niewykorzystane zasoby rynku pracy wobec problemów demograficznych Rozdział 3. MARZENA HAPONIUK Sytuacja kobiet na rynku pracy w Polsce Rozdział 4. PIOTR BŁĘDOWSKI Aktywność zawodowa osób w starszym wieku Rozdział 5. BOŻENA KARWAT-WOŹNIAK, PAWEŁ CHMIELIŃSKI Ludność wiejska oraz jej aktywność zawodowa i sytuacja na rynku pracy Rozdział 6. SŁAWOMIR PIECHOTA Zatrudnienie osób niepełnosprawnych w Polsce potrzeby, bariery, możliwości Rozdział 7. AGNIESZKA FIHEL, PAWEŁ KACZMARCZYK Migracja a polski rynek pracy Cel 2: USPRAWNIENIE RYNKU PRACY Rozdział 8. MAREK GÓRA, JOANNA RUTECKA System emerytalny Rozdział 9. JAN GMURCZYK W poszukiwaniu polskiego modelu flexicurity Rozdział 10. KRZYSZTOF CIBOR Ekonomia społeczna Rozdział 11. BOGNA GAWROŃSKA-NOWAK, JOANNA KONIECZNA-SAŁAMATIN Szara strefa Rozdział 12. ŁUKASZ ARENDT, ARTUR GAJDOS Prognozowanie popytu na pracę Rozdział 13. MONIKA ZAKRZEWSKA Okiem pracodawcy PODSUMOWANIE I REKOMENDACJE

4 MARTA KIEŁKOWSKA Wprowadzenie Wprowadzenie dr Marta Kiełkowska adiunkt w Zakładzie Statystyki, Demografii i Socjologii Matematycznej w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Ekspertka Instytutu Obywatelskiego. Zdobyła I nagrodę w konkursie im. Klemensa Szaniawskiego za najlepszą rozprawę doktorską w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych, przyznawaną przez Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk oraz Fundację Stefana Batorego, oraz pierwszą nagrodę w konkursie im. Floriana Znanieckiego za najlepszą pracę magisterską, przyznaną przez Polskie Towarzystwo Socjologiczne. Główne zainteresowania naukowe: demografia, statystyczne metody analizy danych i teoria wyboru społecznego. 4

5 MARTA KIEŁKOWSKA Wprowadzenie Marta Kiełkowska Wprowadzenie Trwający obecnie proces demograficznego starzenia się, którego doświadcza Europa, jest w historii ludzkości zjawiskiem bez precedensu. Nigdy dotąd nie odnotowano tak masowego, radykalnego starzenia się struktur wieku ludności. Już teraz zaczynamy odczuwać pierwsze konsekwencje tych zmian, a w pełni doświadczymy ich w najbliższych dekadach, gdy wspomniane procesy gwałtownie się nasilą. Mówiąc najkrócej, starzenie się Europy jest wynikiem zmniejszenia się dzietności oraz wydłużania życia ludzi. Zmienił się wzorzec płodności: kobiety częściej decydują się na bezdzietność, opóźniają wiek rodzenia pierwszego dziecka, a także co ma największe znaczenie rzadziej decydują się na dziecko drugie i kolejne. Nastąpiły zmiany związane z małżeńskością: wiele jest związków nieformalnych, małżeństwa są zawierane w późniejszym wieku, większa jest też liczba rozwodów przy zmniejszonej liczbie ponownych małżeństw. Z jednej strony obserwujemy zmiany związane z drugim przejściem demograficznym, następujące w rodzinach i wpływające na decyzje prokreacyjne. Z drugiej strony lepsza jakość życia i dostępność specjalistycznych usług medycznych sprawiają, że życie ludzi się wydłuża. Następuje lawinowy przyrost liczby osób w sędziwym wieku (tzw. podwójne starzenie się społeczeństw). Wymienione powyżej procesy sprawiają, że wraz z sukcesywnym zmniejszaniem się odsetka ludzi młodych będzie następował szybki wzrost odsetka ludzi starszych. Zmiany związane ze spadkiem dzietności zostały zapoczątkowane w rozwiniętych krajach Europy Zachodniej w ostatnich dekadach ubiegłego wieku. W Polsce procesy te zaczęły się później i nieco odmienny był ich przebieg. Jednak gdy już się rozpoczęły, tempo zmian było bardzo szybkie. Polska dotychczas była i nadal jest na tle Europy krajem stosunkowo młodym demograficznie, ale wiadomo, że w przyszłości będzie jednym z krajów demograficznie najstarszych (mediana wieku w 2010 roku wynosiła 37,7, w roku 2030 wzrośnie do 45,3, natomiast w roku 2060 aż do 51,2 1 ). Zmniejszać się też będzie liczebność populacji Polski z 38,2 miliona w 2010 roku do 32,6 miliona w roku Radykalne zmiany struktury wieku są nieuniknione nie tylko dlatego, że wynikają z trwałych zmian wzorców płodności. Są związane z falowaniem wyżów i niżów demograficznych. Kobiety urodzone w wyżu z okresu stanu wojennego cechuje bardzo niska dzietność. Będą one mogły rodzić dzieci jeszcze przez około 10 lat. Kolejne kohorty kobiet, które będą wchodziły 1 Przytaczane dane pochodzą z prognozy EUROPOP 2010, EUROSTAT (The 2012 Ageing Report: Underlying Assumptions and Projection Methodologies, European Commission, European Economy, nr 4, 2011; G. Lanzieri, The greying of the baby boomers. A century long view of ageing in European populations, Eurostat, Statistics in Focus, nr 23, 2011). 5

6 MARTA KIEŁKOWSKA Wprowadzenie w okres rozrodczy, są bardzo mało liczne. Równocześnie duża grupa ludności z wyżu lat pięćdziesiątych osiąga wiek starszy. W efekcie do roku 2060 odsetek ludności w wieku lata zmniejszy się o ponad jedną czwartą. Równocześnie 2,5-krotnie zwiększy się udział ludności powyżej 64 roku życia, przy czym istotnie zwiększy się udział ludności w wieku sędziwym (odsetek ludności w wieku powyżej 79 roku życia wzrośnie prawie czterokrotnie). Jedną z konsekwencji tych zmian będzie wyraźne zmniejszenie podaży pracy oraz wzrost obciążenia demograficznego. Całkowite współczynniki obciążenia wzrosną ponad dwukrotnie, przy czym współczynniki obciążenia osobami starszymi wzrosną niemal 3,5-krotnie. Mimo że w Polsce nadal przeciętnie żyjemy krócej niż mieszkańcy krajów Europy Zachodniej, od początku lat dziewięćdziesiątych następuje poprawa (przeciętne dalsze trwanie życia wydłużyło się, szczególnie wśród osób z najstarszych roczników), a prognozy demograficzne wskazują na utrzymanie się tego pozytywnego trendu w przyszłości. W 2010 roku przeciętne dalsze trwanie życia w momencie urodzenia wynosiło dla kobiet 80,1 roku, a dla mężczyzn 71,7 roku. Prognozy wskazują, że w 2060 roku wielkości te wyniosą odpowiednio 87,9 roku oraz 82,4 roku. Szczególnie wyraźnie wydłuży się życie osób ze starszych roczników. Przykładowo, w 2010 roku 65-letnim kobietom pozostało jeszcze średnio do przeżycia 19,1 roku. W roku 2060 będzie to 24,8 roku. Przeciętne dalsze trwanie życia 65-letnich mężczyzn wzrośnie w tym czasie z 14,8 roku do 21,2 roku. Prezentowane powyżej wyniki prognoz wymagają krótkiego komentarza. Przede wszystkim prognozy demograficzne należą do kategorii prognoz samoniszczących się często mają charakter ostrzegawczy i ich ogłoszenie skutkuje podjęciem środków zaradczych, skłania do realizowania określonej polityki ludnościowej. Są też, z oczywistych przyczyn, obarczone pewnym błędem (szczególnie prognozy długoterminowe) 2. Jednak wyraźnie trzeba podkreślić, że następujące aktualnie zmiany struktury wieku są na tyle zaawansowane, że odwrócenie trendów jest już niemożliwe, a wpływ na przyszłą sytuację jest ograniczony. Nie oznacza to, że należy zaniechać działań zmierzających do poprawy sytuacji demograficznej. Przeciwnie, prowadzenie polityki mającej na celu zmniejszenie rozmiarów kryzysu demograficznego i łagodzenie jego skutków jest niezbędne. Kluczowe jest zrozumienie, że zachodzące procesy są obiektywną okolicznością, do której należy się przygotować, bowiem sytuacja ludnościowa kraju ma fundamentalne znaczenie dla jego kondycji makroekonomicznej i społecznej. Konsekwencje postępującej zmiany demograficznej będą związane z niemal wszystkimi obszarami działania państwa i odczuwalne niemal we wszystkich dziedzinach życia społecznego. Niniejsza publikacja jest poświęcona analizie skutków zbliżających się zmian demograficznych. Głównym celem jest analiza problemu oraz przedstawienie propozycji reform 2 Prezentowanych wyników prognoz dla Polski nie należy traktować jak czarnego scenariusza. Przy ich konstruowaniu przyjęte były m.in. założenia o wzroście współczynników dzietności z aktualnego poziomu około 1,3 do poziomu 1,6 oraz o niewielkim, ale dodatnim saldzie migracji. 6

7 MARTA KIEŁKOWSKA Wprowadzenie służących lepszemu dostosowaniu się do nowego porządku i złagodzeniu konsekwencji kryzysu demograficznego. Zmiany struktury wieku ludności wyraźnie wpłyną na sytuację na rynku pracy. Przede wszystkim postępować będzie proces zmniejszania się podaży pracy oraz starzenia struktury wieku ludności produkcyjnej. Równocześnie zwiększać się będzie obciążenie demograficzne (szczególnie ludnością w wieku poprodukcyjnym). Konieczne jest zatem zwiększenie aktywności zawodowej. Pierwsza część niniejszej publikacji jest poświęcona niewykorzystanym zasobom pracy. W poszczególnych rozdziałach znajdują się analizy związane z aktywizacją zawodową konkretnych grup społecznych, które aktualnie w niewystarczającym stopniu uczestniczą w rynku pracy. W części drugiej zaprezentowane są propozycje reform, które mogą usprawnić rynek pracy i lepiej dostosować go do nowej sytuacji demograficznej. W ostatnim, podsumowującym rozdziale zostały przedstawione najważniejsze z rekomendowanych działań, mających na celu przystosowanie rynku pracy do nadchodzącego kryzysu demograficznego. 7

8 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Rozdział 1. Rynek pracy a demografia prof. dr hab. Janina Jóźwiak dyrektor Instytutu Statystyki i Demografii SGH. Rektor SGH w latach Członek Rady Narodowego Centrum Nauki. Honorowa prezydent European Association for Population Studies, honorowa przewodnicząca Komitetu Nauk Demograficznych PAN. Pełniła i pełni wiele publicznych funkcji w kraju i za granicą, m.in. jako ekspert w organizacjach międzynarodowych (np. European Research Council oraz Komisji Europejskiej). Członek Scientific Board, European Doctoral School of Demography, wiceprzewodnicząca Council of Advisors w European Population Partnership. Zainteresowania naukowe: modelowanie dynamiki ludności, ilościowe metody analizy demograficznej, analiza ekonomicznego kontekstu zachowań demograficznych oraz konsekwencji zmian struktur demograficznych. Autorka ponad 120 prac z tej dziedziny, a także z zakresu statystyki i ekonometrii. Przedmiotem jej zainteresowań badawczych są również problemy systemów edukacji wyższej i zarządzania badaniami naukowymi. 8

9 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Janina Jóźwiak Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce 1. Obraz sytuacji: nowa demografia Polski Nowy porządek demograficzny Europy to głównie efekt Drugiego Przejścia Demograficznego, zaobserwowanego w Europie Zachodniej w ostatnich trzech dekadach XX wieku. Główną składową Przejścia była przemiana wzorca płodności (spadek liczby dzieci, szczególnie drugiej i następnych kolejności, opóźnienie momentu posiadania dzieci i wzrost przeciętnego wieku macierzyństwa oraz przesunięcie dominanty wieku rodzenia dzieci ku starszym rocznikom, zwiększenie częstości występowania intencjonalnej bezdzietności) oraz przekształcenia w procesie tworzenia i rozpadu rodzin (malejąca skłonność do zawierania małżeństw i pojawianie się nowego typu związków, takich jak kohabitacja, radykalny wzrost odsetka urodzeń pozamałżeńskich, rosnąca częstość rozwodów) 1. W konsekwencji tych przemian proces odtwarzania pokoleń utrzymuje się trwale na poziomie poniżej zastępowalności 2. Obok tych zmian w procesach płodności i tworzenia rodzin charakterystyczne dla Europy jest znaczące i nieprzerwane wydłużanie się ludzkiego życia. Ma to swoje odbicie w znaczących przekształceniach struktur wieku ludności, wyrażające się przyspieszeniem procesu starzenia się, zmniejszającą się liczbą osób w wieku produkcyjnym, starzeniem się zasobów pracy. Według niektórych demografów, około 2000 roku ludność Europy utraciła zdolność do odtwarzania się poprzez przyrost naturalny (tzn. równoważenie urodzeń i zgonów), zaś wzrost jej rozmiarów odbywa się dzięki intensywnemu napływowi migracyjnemu (który jest też charakterystyczny dla nowej demografii Europy). W Polsce podobne zmiany (oprócz imigracji) rozpoczęły się wraz z transformacją systemową w ostatniej dekadzie XX wieku, osiągając pewnego rodzaju apogeum na początku bieżącego stulecia. Nie jest przedmiotem niniejszego tekstu dyskusja przyczyn zmiany demograficznej w Polsce, należy jednak podkreślić, że prawdopodobny początkowy mechanizm uruchamiający tę zmianę był inny niż w przypadku Drugiego Przejścia Demograficznego. Jednak teraz obraz demograficzny Polski ma wszelkie cechy nowej demografii. 1 Przedstawione tu zmiany nie opisują w pełni Drugiego Przejścia Demograficznego. Taki opis i wyjaśnienie przyczyn DPD można znaleźć w pracach autorów tej koncepcji (Dirk Jan van de Kaa i Ron Lesthaeghe), a także wielu innych autorów. Jedna z klasycznych publikacjina ten temat to: D.J. van de Kaa, Europe s second demographic transition, Population Bulletin, The Population Reference Bureau, nr 42 (1), Oznacza to, że kolejne generacje są mniej liczne. 9

10 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Tym, co przede wszystkim charakteryzuje nową demografię Polski, jest bardzo niska liczba urodzeń, utrzymująca się po gwałtownym jej spadku po wyżowym okresie połowy lat osiemdziesiątych XX wieku (rysunek 1) oraz bardzo niskie wartości współczynnika dzietności (rysunek 2). Rysunek 1. Liczba urodzeń żywych (w tysiącach) w Polsce w latach Źródło: obliczenia własne na podstawie Roczników Demograficznych GUS. Rysunek 2. Współczynnik dzietności w Polsce w latach Źródło: obliczenia własne na podstawie Roczników Demograficznych GUS. 10

11 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Od 1998 roku Polska należy do krajów o niskiej dzietności, której umowną granicą jest współczynnik dzietności równy 1,5. Inną umowną granicą jest współczynnik dzietności równy 1,3, oznaczający skrajnie niską dzietność. Zwróćmy uwagę, że w latach granica skrajnie niskiej dzietności została w Polsce przekroczona, osiągając w 2003 roku minimalną wartość współczynnika dzietności równą 1,22, a po kilkuletnim wzroście współczynnika dzietności do poziomu bliskiego 1,4 nastąpił powrót do poziomu 1,3 w ostatnich dwóch latach. Wbrew pozorom różnica pomiędzy współczynnikiem dzietności wynoszącym 1,4 a 1,2 jest znacząca: bowiem w drugim przypadku 20% kobiet rodzi o jedno dziecko mniej niż w przypadku pierwszym. Współczynnik dzietności utrzymujący się blisko progu skrajnie niskiej płodności jest niepokojący również z innego powodu mianowicie powrót do wyższej dzietności może być utrudniony z powodu tzw. pułapki niskiej płodności 3. Hipoteza pułapki niskiej płodności mówi, że w procesie spadku dzietności występują trzy wzajemnie wspierające się mechanizmy: demograficzny, społeczny i ekonomiczny. Mechanizm demograficzny polega na tym, że występuje dynamiczne sprzężenie zwrotne pomiędzy dzietnością i liczbą urodzeń a strukturą wieku ludności: malejąca liczba urodzeń powoduje zmniejszenie udziału ludzi młodych w populacji i w konsekwencji przyspieszenie procesu starzenia się ludności. Z kolei im starsza jest struktura wieku, tym mniejsza liczba urodzeń. Te wzajemnie napędzające się procesy w długim okresie mogą spowodować tak głębokie zmiany w strukturze ludności, że pojawi się negatywny impet wzrostu ludności, tzn. trwały spadek liczby ludności wynikający z jej struktury wieku. Czynnik ekonomiczny pojawia się, gdy z powodu postępującego starzenia się ludności na kolejne generacje są nałożone większe ekonomiczne obciążenia niż na generacje wcześniejsze. Konfrontacja oczekiwań młodych ludzi zakładających rodziny, którzy chcieliby podwyższyć lub przynajmniej utrzymać standard życia swoich rodziców, z trudniejszymi warunkami ekonomicznymi, z jakimi mogą się zmierzyć, może powodować ograniczenie ich aspiracji rodzicielskich i zmniejszenie liczby dzieci co znowu prowadzi do demograficznego sprzężenia zwrotnego pomiędzy procesami starzenia się i malejącej liczby urodzeń. Te dwa mechanizmy są dodatkowo wzmacniane przez społeczny komponent: według socjologów osoby posiadające mało rodzeństwa są relatywnie bardziej skłonne do ograniczania liczby własnych dzieci. Hipoteza pułapki niskiej płodności mówi zatem, że zmiany struktury wieku spowodowane długookresowym niskim poziomem dzietności mogą być tak głębokie, iż powrót do poziomu dzietności bliskiego zastępowalności pokoleń staje się niemożliwy, a zmiany w strukturze nieodwracalne. Dzietność w Polsce utrzymująca się od kilkunastu lat na granicy jej skrajnie niskiej wartości musi więc budzić zaniepokojenie. 3 Mechanizm tej pułapki został przedstawiony w pracy: W.Lutz, V.Skirbekk, M.R.Testa, The low fertilitytrap hypothesis: forces that may lead to postponement and fewer births in Europe, VID Research Paper, Vienna Institute of Demography, nr 4,

12 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Nowa demografia Polski to również zasadnicze, pozytywne zmiany w oczekiwanym trwaniu życia. Tabela 1. Przeciętne trwanie życia według wieku i płci w wybranych latach okresu Wiek Mężczyźni Kobiety Mężczyźni Kobiety Mężczyźni Kobiety Mężczyźni Kobiety Mężczyźni Kobiety ,23 75,24 53,06 61,83 39,10 47,17 26,04 32,97 15,31 19, ,62 76,39 53,92 62,56 39,81 47,87 26,68 33,61 15,84 20, ,74 78,00 55,59 63,76 41,36 49,03 27,93 34,65 16,72 21, ,81 79,40 56,49 65,04 42,23 50,27 28,71 35,84 17,51 22, ,93 79,62 56,61 65,22 42,31 50,45 28,79 36,02 17,65 22, ,96 79,74 56,62 65,33 42,35 50,58 28,83 36,12 17,69 22, ,26 79,96 56,89 65,53 42,63 50,78 29,08 36,31 17,89 23, ,53 80,05 57,13 65,62 42,86 50,85 29,25 36,39 17,90 23, ,10 80,59 57,64 66,10 43,34 51,30 29,67 36,80 18,25 23, ,44 80,90 57,97 66,38 43,67 51,61 30,01 37,10 18,52 23,76 Źródło: Sytuacja demograficzna Polski. Raport , Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa Co prawda przeciętne trwanie życia w Polsce ciągle jeszcze jest niższe niż w bardziej rozwiniętych krajach Europy, ale po 1990 roku nastąpiła radykalna poprawa tego parametru zwłaszcza w porównaniu z wcześniejszymi dramatycznymi trendami. W ciągu 25 lat przed 1990 rokiem oczekiwane trwanie życia nowo narodzonych osób albo nieznacznie rosło (w przypadku kobiet), albo nawet nieznacznie spadało (w przypadku mężczyzn). Najwyraźniejszy spadek dotyczył mężczyzn w wieku 45 lat (o 2 lata). Takie zmiany były niespotykane w rozwiniętym świecie. Aktualnie zmiany w trwaniu życia podążają za europejskimi trendami, które charakteryzują się m.in. tym, że najszybciej wydłuża się oczekiwane trwanie życia w najstarszych rocznikach. Zauważmy, że pomiędzy 1990 a 2011 rokiem oczekiwane trwanie życia osób 60-letnich wzrosło o około 20%, podczas gdy w wieku zero wzrost ten wyniósł 9% (mężczyźni) i 7% (kobiety). W kontekście dyskusji o podwyższeniu wieku emerytalnego warto zwrócić uwagę, że w 1990 roku mężczyźni w wieku 65 lat mieli jeszcze średnio do przeżycia 12,67 roku, zaś kobiety w wieku 60 lat 19,96 roku. W 2010 roku osobom w wieku 67 lat pozostawało średnio do przeżycia 13,86 roku (mężczyźni) i 17,81 roku (kobiety). Dobrą charakterystyką tych pozytywnych zmian jest informacja o wieku, w którym średnio pozostaje do przeżycia określona liczba X lat (przez osoby, które tego wieku dożyją). Na rysunku 3 pokazano, jak ten wiek przesuwał się w Polsce w ostatnich 50 latach. 12

13 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Rysunek 3. Wiek, w którym średnio pozostaje do przeżycia 5 lub 10 lat, Polska Wiek (w latach) x 5 x Źródło: A. Abramowska-Kmon, A. Chłoń-Domińczak, J. Jóźwiak, I.E. Kotowska, P. Strzelecki, Przewidywane zmiany struktur wieku ludności Polski a podaż pracy. Czy przyszły spadek liczby aktywnych zawodowo w Polsce jest nieuchronny, Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny, 11 kwietnia Jak widać, po długim okresie faktycznej stagnacji, od połowy lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia obserwujemy prawie liniowy wzrost tego wieku. Np. w 1995 roku kobiety dożywające 85 roku życia miały jeszcze (średnio) do przeżycia 5 lat, a te, które dożyły do 75 roku życia jeszcze 10 lat. W 2010 roku ten wiek wzrósł odpowiednio do około 88 lat i około 78 lat. 2. Obraz przyszłości: zmiany struktury wieku Związek pomiędzy przeszłym i aktualnym przebiegiem procesów składających się na przyrost naturalny a przyszłymi strukturami ludności według wieku jest oczywisty (i ma charakter sprzężenia zwrotnego, o czym była mowa wcześniej). Oczywiste jest też, że zarówno niska liczba urodzeń, jak i wydłużające się ludzkie życie przyczyniają się do intensyfikacji procesu starzenia się ludności od dołu piramidy wieku (malejący udział osób młodych) i od góry piramidy wieku (rosnący udział osób starszych). Dla przyszłości demograficznej ważne jest tempo tego procesu, a także proces przekształceń struktury wieku ludności, rozumiany jako zmiany w proporcjach poszczególnych grup wieku. W szczególności będziemy się tu skupiać na zmianach relacji pomiędzy grupami ludności w wieku produkcyjnym i pozostałych. Polska na tle Europy była krajem relatywnie młodym, teraz jednak weszła w fazę przyspieszonego starzenia się struktury ludności głównie z powodu wchodzenia pokolenia wyżu lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia w wiek starszy (65+). Zmiany w strukturze ludności według podziału na dzieci (0 14 lat), dorosłych (15 64 lata), starsi (65+), jakie zaszły w Polsce w ostatnich kilkunastu latach, przedstawiają rysunki 4 i 5. 13

14 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Rysunek 4. Liczba ludności Polski w grupach wieku, Źródło: opracowanie na podstawie danych z: Sytuacja demograficzna Polski. Raport , Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa Rysunek 5.Rozkład ludności Polski według grup wieku, Źródło: opracowanie na podstawie danych z: Sytuacja demograficzna Polski. Raport , Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa

15 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Jak widać, największe zmiany nastąpiły w grupie osób starszych (wzrost o 43,7%), przy równoczesnym ostrym spadku liczby dzieci (o prawie 40%) i niewielkim wzroście liczby dorosłych. Dotyczy to też proporcji poszczególnych grup: nastąpił wyraźny wzrost udziału osób starszych w populacji, kosztem udziału najmłodszych. Dla przyszłych struktur wieku ten spadek liczby i udziału dzieci jest szczególnie niepokojący, oznacza bowiem znaczne przyspieszenie starzenia się ludności. Potwierdzają to prognozy Eurostatu EUROPOP 2010 (rysunek 6). Rysunek 6. Odsetek ludności w wieku 65+ lat, Polska Źródło: opracowanie na podstawie danych EUROPOP 2010 (G. Lanzieri, The greying of the baby boomers. A century long view of ageing in European populations, Statistics in Focus, Eurostat, nr 23, 2011). Około 2030 roku udział osób starszych w populacji Polski osiągnie średni dla Europy poziom, zaś w 2060 roku znacznie go przekroczy (34,5% wobec 29,3%). W analizach procesu starzenia się ludności w ostatnich latach dużą wagę przywiązuje się do obserwacji wzrostu liczby i udziału osób najstarszych, w wieku powyżej 80 lat. To zjawisko występuje z dużą intensywnością w zaawansowanych demograficznie krajach Europy, a także w Polsce. Udział osób w wieku 80+ w całej populacji Polski w ostatnim dziesięcioleciu wzrósł dwukrotnie (z około 2% do prawie 4%). Według prognozy EUROPOP 2010 udział ten w 2060 roku przekroczy 12%. Oznacza to, że teraz wśród osób starszych (65+) około 26% przekroczyło 80 lat; w dłuższej perspektywie osoby w wieku 80+ będą stanowić ponad 40% populacji starszych. 15

16 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Z punktu widzenia rynku pracy ta sytuacja nie ma aktualnie większego znaczenia, ale w przyszłości będzie coraz bardziej istotna społecznie, a także dla systemu zabezpieczenia społecznego. Przyjrzyjmy się teraz przewidywanym zmianom rozmiarów i proporcji ludności dorosłej w wieku lata, który tu umownie przyjmiemy za wiek produkcyjny, określający potencjalne zasoby siły roboczej. Rysunek 7. Zmiany liczby ludności Polski, Źródło: opracowanie na podstawie danych EUROPOP 2010 (G. Lanzieri, The greying of the baby boomers. A century long view of ageing in European populations, Statistics in Focus, Eurostat, nr 23, 2011). Jak widać, w najbliższym pięćdziesięcioleciu zgodnie z prognozą będzie postępować zarówno spadek ogólnej liczby ludności Polski, jak i spadek liczby osób w wieku produkcyjnym. Przy czym ten ostatni będzie znacznie ostrzejszy, bo aż o 36%, podczas gdy liczba ludności ogółem spadnie o około 15%. W całym prognozowanym okresie potencjalne zasoby pracy zmniejszą się o prawie 10 milionów osób. Najsilniejszy spadek rozmiarów siły roboczej wystąpi w dekadzie Będzie to oczywista konsekwencja aktualnego niskiego poziomu dzietności i liczby urodzeń, kiedy to roczniki wywodzące się z tego (trwałego?) 4 niżu postarzeją się o lat. Z faktu, że tempo spadku liczby osób w wieku produkcyjnym jest znacznie szybsze niż tempo spadku ogólnej liczby ludności, wynika również, że udział potencjalnych zasobów pracy w całej populacji będzie malał z poziomu 71% w 2010 roku do zaledwie 53% w roku W prezentowanej tu projekcji EUROPOP 2010 przyjęto, że współczynnik dzietności w Polsce będzie stopniowo wzrastał do poziomu 1,6 w 2030 roku i pozostanie na takim poziomie do 2060 roku. 16

17 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Dla oceny zmian struktury ludności ważna jest oczywiście analiza zmian liczby i udziału osób w poszczególnych grupach wieku, ale jeszcze ważniejsza jest analiza zmian relacji pomiędzy tymi grupami. Podstawowym wskaźnikiem służącym do takiej oceny jest współczynnik obciążenia demograficznego, mówiący, ile osób w wieku nieprodukcyjnym (0 14 lat oraz 65+ lat) przypada na 100 osób w wieku lata, zwykle dezagregowany na dwa składniki: obciążenie demograficzne osobami w wieku przedprodukcyjnym i obciążenie demograficzne osobami w wieku poprodukcyjnym. Całkowite obciążenie demograficzne w Polsce w ostatniej dekadzie XX wieku zmniejszało się, mimo rosnącego udziału osób w wieku poprodukcyjnym, ponieważ znacznie szybciej malała proporcja najmłodszych przy w miarę stabilnych (i do pewnego czasu rosnących) rozmiarach subpopulacji osób w wieku produkcyjnym (por. rysunki 4 i 5). Jednak w ostatnich latach (dokładnie od 2011 roku) nastąpiło odwrócenie tej tendencji i przewiduje się, że w następnych pięciu dekadach szybko będzie rosnąć współczynnik obciążenia demograficznego osobami starszymi, a ten wzrost będzie powodował równie wyraźne zwiększenie całkowitego obciążenia demograficznego 5. Rysunek 8. Współczynnik obciążenia demograficznego osób w wieku lata, Polska Źródło: opracowanie na podstawie danych EUROPOP 2010 (G. Lanzieri, The greying of the baby boomers. A century long view of ageing in Europeanpopulations, Statistics in Focus, Eurostat, nr 23, 2011). 5 Gdyby wziąć pod uwagę tzw. ekonomiczne grupy wieku, a więc jako wiek przedprodukcyjny przyjąć lata 0 17, jako produkcyjny lata (kobiety) i (mężczyźni), poprodukcyjny zaś 60+/65+, to wskaźniki oczywiście przyjęłyby inne wartości, ale tendencja pozostaje bez zmian. 17

18 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Warto zwrócić uwagę, że największy skok wartości współczynnika obciążenia demograficznego nastąpi w bieżącej dekadzie lat , w wyniku wchodzenia w wiek poprodukcyjny licznych generacji urodzonych w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku. Kolejne przyspieszenie wzrostu obciążenia wystąpi, gdy w ten wiek będą wchodzić wyżowe roczniki połowy lat osiemdziesiątych XX wieku. Jeśli chodzi o zmiany wewnętrznej struktury grupy osób w wieku produkcyjnym, to od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku obserwujemy proces starzenia się zasobów pracy, polegający na zwiększającym się udziale w tych zasobach osób w starszych rocznikach wieku produkcyjnego. Rysunek 9 pokazuje przyszłe zmiany zasobów pracy w rozbiciu na poszczególne grupy roczników składających się na te zasoby. Rysunek 9. Zmiany liczby ludności Polski w grupach wieku (w tysiącach), Polska lata lata wieku 45 59/64 lata Źródło: A. Abramowska-Kmon, A. Chłoń-Domińczak, J. Jóźwiak, I.E. Kotowska, P. Strzelecki, Przewidywane zmiany struktur wieku ludności Polski a podaż pracy. Czy przyszły spadek liczby aktywnych zawodowo w Polsce jest nieuchronny, Sejmowa Komisja Polityki Społecznej i Rodziny, 11 kwietnia

19 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Pomijając okresowe wzrosty rozmiarów wyodrębnionych tu grup wieku (wynikających z falujących piramid wieku ludności Polski), zauważmy, że przy ogólnie spadkowej tendencji potencjalnych zasobów siły roboczej najmniejszy procentowy spadek obejmuje najstarszą grupę osób, w wieku 45 59/64 lata, najsilniejszy zaś najmłodszą. Dodatkowo te okresowe wzrosty widać najwyraźniej w najstarszej grupie 45 59/64 lata. W najbliższych dekadach należy zatem oczekiwać nie tylko kurczenia się zasobów pracy, ale i ich ciągłego starzenia się. 3. Zmiany demograficzne a podaż pracy Jak wynika z dotychczasowego obrazu zmiany demograficznej w Polsce, a także z przewidywanego przebiegu procesów demograficznych (zarówno według prognoz Eurostatu, z których tu korzystamy, jak i prognoz GUS), przyszłe przekształcenia struktur ludności będą odgrywać znaczącą rolę w kształtowaniu rynku pracy. Tym, czego można w najbliższych dekadach oczekiwać, jest (nieuchronne) starzenie się ludności, kurczenie się potencjalnych zasobów siły roboczej wraz ze starzeniem się tych zasobów, rosnące obciążenie osób w wieku produkcyjnym ludnością w wieku poprodukcyjnym. Dodajmy, że rzeczywiste obciążenie ludności pracującej osobami niepracującymi może być znacznie większe, niż to wynika ze wskaźników obciążenia demograficznego. Określają je bowiem nie tylko zmiany struktur wieku, ale także wskaźniki zatrudnienia w poszczególnych grupach wieku. Należy podkreślić, że chociaż prognozy są obciążone błędem (co oczywiste) i na pewno będą odbiegać od wartości wskaźników, które w przyszłości się urzeczywistnią, to pokazane w prognozach tendencje nie budzą wątpliwości i są nieuchronne, gdyż są już wbudowane w aktualne struktury wieku. Nasuwa się zatem pytanie, czy, w jakim zakresie i przy pomocy jakich czynników można złagodzić wyzwania, jakie niesie sytuacja demograficzna dla rynku pracy. Próbę odpowiedzi podjął Paweł Strzelecki w swojej publikacji, której wybrane wyniki przedstawiamy poniżej 6. Wychodząc z projekcji ludności EUROPOP 2010 i założeń do tej projekcji jako scenariusza bazowego oraz łącząc ją z własną prognozą współczynników aktywności zawodowej, autor pokazał (zmieniając założenie), jak zmiany poziomu dzietności, wieku emerytalnego oraz rozkładu współczynników aktywności zawodowej według wieku mogą w przyszłości zmienić liczbę osób aktywnych zawodowo. Na rysunku 10 pokazano, jak zmiany współczynnika dzietności mogą wpłynąć na osłabienie spadku liczby osób aktywnych zawodowo i, w konsekwencji, na przyszłą podaż pracy. 6 P.A. Strzelecki, Czy Polska jest skazana na spadek podaży pracy w przyszłości? wyniki analizy wrażliwości założeń prognoz długookresowych, Zeszyty Naukowe Instytutu Statystyki i Demografii SGH, nr 24,

20 JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce Rysunek 10. Liczba osób aktywnych zawodowo według różnych scenariuszy dzietności, Polska Źródło: P.A. Strzelecki, Czy Polska jest skazana na spadek podaży pracy w przyszłości? wyniki analizy wrażliwości założeń prognoz długookresowych, Zeszyty Naukowe Instytutu Statystyki i Demografii SGH, nr 24, Objaśnienia: 1. TFR oznacza współczynnik dzietności. 2. Scenariusz bazowy patrz przypis 4. Jak widać z tego wykresu, tylko w przypadku dwóch całkowicie nierealnych scenariuszy: natychmiastowego (od 2012 roku) podwyższenia dzietności do poziomu prostej zastępowalności pokoleń (2,1) lub przynamniej do 1,8, możliwe byłoby istotne zahamowanie spadku podaży pracy. Inne pozytywne zmiany dzietności (współczynnik dzietności większy o 0,1 od poziomu w scenariuszu bazowym przez cały okres prognozy lub osiągnięcie wartości 1,8 w 2030 roku), choć teoretycznie możliwe, nie wpływają znacząco na wynikający ze scenariusza bazowego spadek liczby osób aktywnych zawodowo. Także podwyższenie wieku emerytalnego nie odwraca tendencji spadkowej rozmiarów podaży pracy, chociaż nieco ją łagodzi (rysunek 11). 20

Rynek pracy. wobec zmian demograficznych. Zeszyty Demograficzne. Piotr Błędowski. Janina Jóźwiak. Paweł Chmieliński. Bożena Karwat-Woźniak

Rynek pracy. wobec zmian demograficznych. Zeszyty Demograficzne. Piotr Błędowski. Janina Jóźwiak. Paweł Chmieliński. Bożena Karwat-Woźniak Zeszyty Demograficzne JANINA JÓŹWIAK Demograficzne uwarunkowania rynku pracy w Polsce 1 Janina Jóźwiak Piotr Błędowski Rynek pracy wobec zmian demograficznych Bożena Karwat-Woźniak Marek Góra Paweł Chmieliński

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r.

Bezrobocie rejestrowane w województwie. zachodniopomorskim w 2012 r. Urząd Statystyczny w Szczecinie Bezrobocie rejestrowane w województwie zachodniopomorskim w 2012 r. OPRACOWANIA SYGNALNE Szczecin, marzec 2013 Liczba bezrobotnych zarejestrowanych w powiatowych urzędach

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy

Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Rządowa Rada Ludnościowa Ewolucja rozwoju ludności Polski: przeszłość i perspektywy Zbigniew Strzelecki Janusz Witkowski Warszawa 1. 10. 2009 r. Od przyspieszonego rozwoju do ubytku liczby ludności spowolnienie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego?

Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa. Irena E.Kotowska. Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Irena E.Kotowska Czy Polska doświadcza kryzysu demograficznego? Ekonomia w Muzeum Warszawa, 2.04.2012 Przemiany struktur wieku ludności w Polsce

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 Przyszłość demograficzna Polski a migracje GŁÓWNE TEZY W świetle prognoz ONZ i Komisji Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Materiał na konferencję prasową w dniu 30 maja 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Podstawowe dane demograficzne o dzieciach

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji na rynku pracy w powiecie chrzanowskim na koniec stycznia 2012r.

Analiza sytuacji na rynku pracy w powiecie chrzanowskim na koniec stycznia 2012r. 1. POZIOM BEZROBOCIA Według stanu na dzień 31.01.2012 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Chrzanowie były zarejestrowane 6 294 osoby bezrobotne. Liczba bezrobotnych była mniejsza niż w styczniu 2011 roku

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata 2011-2012

Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata 2011-2012 Główne tendencje bezrobocia obserwowane w powiatach objętych działaniem Filii WUP w Bielsku-Białej. Lata 2011-2012 Wyszczególnienie Wskaźnik stopy bezrobocia w poszczególnych powiatach subregionu południowego

Bardziej szczegółowo

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny

Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Kobiety w zachodniopomorskim - aspekt demograficzny Szczecin 2012 Obserwatorium Integracji Społecznej, Projekt

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. ***

URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa BEZROBOCIE REJESTROWANE W PŁOCKU W 2015 R. *** URZĄD STATYSTYCZNY W WARSZAWIE ul. 1 Sierpnia 21, 02 134 Warszawa Informacja sygnalna Data opracowania kwiecień 2016 r. Kontakt: e-mail:sekretariatuswaw@stat.gov.pl tel. 22 464 23 15 faks 22 846 76 67

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013

RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 RAPORT O STANIE ZDROWIA MIESZKAŃCÓW BIAŁEGOSTOKU W LATACH 2004 2013 Opracowanie przygotowane dla: Urzędu Miejskiego w Białymstoku Autor opracowania: dr nauk o zdrowiu Agnieszka Genowska 2015 1 Spis treści

Bardziej szczegółowo

W pierwszym półroczu 2008 r., podobnie jak w latach. TABL. 1. Bezrobocie rejestrowane. poprzednich, większą część zbiorowości bezrobotnych,

W pierwszym półroczu 2008 r., podobnie jak w latach. TABL. 1. Bezrobocie rejestrowane. poprzednich, większą część zbiorowości bezrobotnych, W ostatnim półroczu w województwie kujawsko-pomorskim, podobnie jak w całym kraju, nastąpiła poprawa sytuacji na rynku pracy. Od kilku lat zmniejsza się liczba zarejestrowanych bezrobotnych w końcu czerwca

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

Lokalny. rynek pracy. Bezrobocie rejestrowane w gminach powiatu gorlickiego. Powiatowy Urząd Pracy w Gorlicach. Gorlice, marzec 2015

Lokalny. rynek pracy. Bezrobocie rejestrowane w gminach powiatu gorlickiego. Powiatowy Urząd Pracy w Gorlicach. Gorlice, marzec 2015 Lokalny 2014 rynek pracy Bezrobocie rejestrowane w gminach powiatu gorlickiego Powiatowy Urząd Pracy w Gorlicach Gorlice, marzec 2015 Spis treści I. Skala bezrobocia rejestrowanego w gminach powiatu gorlickiego...

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 29.02.2012 roku

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 29.02.2012 roku MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM według stanu na dzień 29.02.2012 roku OŚWIĘCIM, MARZEC 2012 Według stanu na dzień 29 lutego 2012 roku w powiecie oświęcimskim

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM

RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM RYNEK PRACY/ADAPTACYJNOŚĆ ZASOBÓW PRACY W WOJEWÓDZTWIE DOLNOŚLĄSKIM Urząd Statystyczny we Wrocławiu 50-950 Wrocław, ul. Oławska 31, tel. 71 371 63 00, fax 71 371 63 60 PLAN PREZENTACJI Wprowadzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 30.06.2012 roku

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 30.06.2012 roku MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM według stanu na dzień 30.06. roku OŚWIĘCIM, LIPIEC Według stanu na dzień 30 czerwca roku w powiecie oświęcimskim zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje czerwiec Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy czerwiec 2015 r. Województwo pomorskie maj 2015 r. czerwiec 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba osób

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2014 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych)

Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) 015 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Opracowanie sygnalne Warszawa, 9.06.2015 r. Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. (na podstawie badania budżetów gospodarstw domowych) Jaki był zasięg ubóstwa ekonomicznego

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R.

SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM W 2005 R. Urząd Statystyczny w Bydgoszczy e-mail: SekretariatUSBDG@stat.gov.pl http://www.stat.gov.pl/urzedy/bydgosz tel. 0 52 366 93 90; fax 052 366 93 56 Bydgoszcz, 31 maja 2006 r. SYTUACJA DEMOGRAFICZNA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2013 r. - Lublin, wrzesień 2013 r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

kujawsko-pomorskiego stanowili 7,1 % wszystkich zarejestrowanych w Stan w dniu 31 XII 2007 r.

kujawsko-pomorskiego stanowili 7,1 % wszystkich zarejestrowanych w Stan w dniu 31 XII 2007 r. W województwie kujawsko-pomorskim, tak jak i w całym kraju, nastąpiła w ostatnim roku poprawa sytuacji na rynku pracy. Od kilku lat zmniejsza się liczba zarejestrowanych bezrobotnych w końcu grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Informacja o sytuacji na rynku pracy w powiecie nyskim - stan na dzień 28 lutego roku Stopa bezrobocia Polska woj. opolskie powiat nyski Styczeń' 14,0% 15,0% 22,4% Luty' 13,9%

Bardziej szczegółowo

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce

Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Sytuacja demograficzna a szkolnictwo wyższe w Polsce Od 1990 roku polskie szkolnictwo wyższe było w okresie stałego i dynamicznego wzrostu. W ciągu 15 lat liczba studentów osiągnęła rekordowy poziom 1,9

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami.

Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów szkół wyższych? Analiza porównawcza pomiędzy regionami. OGÓLNOPOLSKA KONFERENCJA BIUR KARIER 13-14 września 2012r. Innowacyjna działalność Akademickich Biur Karier w dobie globalizacji oraz permanentnego kryzysu gospodarczego Czy rynek pracy potrzebuje absolwentów

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU

SYTUACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA RYNKU PRACY W WOJ. PODLASKIM W 2012 ROKU Nie istnieje jedna, powszechnie uznana definicja niepełnosprawności. Definicja stosowana przez WHO przyjmuje, że do osób niepełnosprawnych zalicza się osoby z długotrwałą obniżoną sprawnością fizyczną,

Bardziej szczegółowo

Wiek przedprodukcyjny ( 17 lat i mniej ), produkcyjny, poprodukcyjny ( M:18-65 lat; K: 18-60 lat) wg płci w latach 2006-2010

Wiek przedprodukcyjny ( 17 lat i mniej ), produkcyjny, poprodukcyjny ( M:18-65 lat; K: 18-60 lat) wg płci w latach 2006-2010 SYTUACJA KOBIET NA RYNKU PRACY W POWIECIE OSTROWIECKIM W LATACH 2009-2011. Kobiety w demografii I. Kobiety wśród ogółu mieszkańców powiatu ostrowieckiego w latach 2006 2010 Lata* Liczba ludności ogółem

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Informacja o sytuacji na rynku pracy w powiecie nyskim - stan na dzień 31 stycznia 2014 roku Stopa bezrobocia Polska woj. opolskie powiat nyski Grudzień 13,4% 14,3% 20,3%

Bardziej szczegółowo

Ludność Polski na tle Europy

Ludność Polski na tle Europy Ludność Polski na tle Europy Liczba mieszkańców Polski wynosiła w roku 2011 ok. 38,5 mln. Pod względem liczby mieszkańców Polska zajmuje 6 miejsce w Unii Europejskiej (8 miejsce w całej Europie). Według

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE

Dagmara Walada. Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Dagmara Walada Bezrobocie w UE na przykładzie Polski i wybranego kraju UE Plan prezentacji 1. Pojęcie bezrobocia 2. Stopa Bezrobocia i bezrobotni 3. Przyczyny bezrobocia 4. Bezrobocie w Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej.

Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. Polska 2030. Solidarność pokoleń. Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej. 1 Wyzwania rozwojowe Solidarność pokoleń Strategiczne rozwiązania wobec zmiany demograficznej Paweł Kaczmarczyk 2009 2030 od transformacji do modernizacji 3 Trzeba zapytać: 1. Jakie są nasze aspiracje

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie

Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Powiatowy Urząd Pracy w Nysie Informacja o sytuacji na rynku pracy w powiecie nyskim - stan na dzień 31 grudnia roku Stopa bezrobocia Polska woj. opolskie powiat nyski Listopad 13,2% 14,0% 20,4% Grudzień

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLI/234/14 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO. z dnia 26 czerwca 2014 r.

UCHWAŁA NR XLI/234/14 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO. z dnia 26 czerwca 2014 r. UCHWAŁA NR XLI/234/14 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji Powiatowego Planu Działań na Rzecz Zatrudnienia na lata 2011 2014 za 2013 rok

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec październiku 2014r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) Nadal spada

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 31.01.2012 roku

MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM. według stanu na dzień 31.01.2012 roku MIESIĘCZNA INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE OŚWIĘCIMSKIM według stanu na dzień 31.01.2012 roku OŚWIĘCIM, LUTY 2012 Według stanu na dzień 31 stycznia 2012 roku w powiecie oświęcimskim

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy we Wschowie. Analiza rynku pracy w gminie Szlichtyngowa w latach 2013-2014 oraz w okresie styczeń marzec 2015.

Powiatowy Urząd Pracy we Wschowie. Analiza rynku pracy w gminie Szlichtyngowa w latach 2013-2014 oraz w okresie styczeń marzec 2015. Powiatowy Urząd Pracy we Wschowie Analiza rynku pracy w gminie Szlichtyngowa w latach 2013-2014 oraz w okresie styczeń marzec 2015. Czerwiec 2015 WSTĘP Powiatowy Urząd Pracy we Wschowie, działa w oparciu

Bardziej szczegółowo

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa i rozwody Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa podstawowe pojęcia Zawarcie małżeństwa akt zawarcia związku między dwiema osobami płci odmiennej, pociągającego

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Ogólna sytuacja na rynku pracy w mieście Płocku w 2010 roku

Ogólna sytuacja na rynku pracy w mieście Płocku w 2010 roku Miejski Urząd Pracy w Płocku ul. 3 Maja 16, 09-402 Płock Tel. (024) 367 18 30, Faks (024) 367 18 31 Ogólna sytuacja na rynku pracy w mieście Płocku w 2010 roku 1. Liczba bezrobotnych i stopa bezrobocia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Poziom bezrobocia... 2. 1.1. Poziom bezrobocia w poszczególnych gminach... 2. 2. Stopa bezrobocia... 5

SPIS TREŚCI. 1. Poziom bezrobocia... 2. 1.1. Poziom bezrobocia w poszczególnych gminach... 2. 2. Stopa bezrobocia... 5 SPIS TREŚCI 1. Poziom bezrobocia... 2 1.1. Poziom bezrobocia w poszczególnych gminach... 2 2. Stopa bezrobocia... 5 3. Zmiany w poziomie bezrobocia... 6 4. Struktura bezrobotnych (wybrane kategorie)...

Bardziej szczegółowo

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM na koniec stycznia 2015 roku

STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM na koniec stycznia 2015 roku STAN I STRUKTURA BEZROBOCIA W POWIECIE CHRZANOWSKIM na koniec stycznia 2015 roku POZIOM BEZROBOCIA I STOPA BEZROBOCIA Na koniec stycznia 2015 roku w rejestrze Powiatowego Urzędu Pracy w Chrzanowie figurowały

Bardziej szczegółowo

Głównym celem tego opracowania jest analiza i ocena. kształtowania się stanu i struktury bezrobocia w 2009r. roku w rejonie

Głównym celem tego opracowania jest analiza i ocena. kształtowania się stanu i struktury bezrobocia w 2009r. roku w rejonie Informacja o stanie i strukturze bezrobocia w 29 r. W S T Ę P Głównym celem tego opracowania jest analiza i ocena kształtowania się stanu i struktury bezrobocia w 29r. roku w rejonie działania Powiatowego

Bardziej szczegółowo

Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności

Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności Materiał na konferencję prasową w dniu 23 września r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych i Rynku Pracy MONITORING RYNKU PRACY Kwartalna informacja o aktywności ekonomicznej ludności

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE WADOWICKIM

INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM RYNKU PRACY W POWIECIE WADOWICKIM POWIATOWY URZĄD PRACY W WADOWICACH ul. Mickiewicza 27; 34-100 Wadowice tel./fax 33 873 71 00, 33 873 50 20, 33 873 50 21 e-mail: upwadowice@gmail.com www.up.wadowice.pl INFORMACJA O SYTUACJI NA LOKALNYM

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY DEPARTAMENT BADAŃ DEMOGRAFICZNYCH 00-925 WARSZAWA, al. Niepodległości 208 Tel. (022) 608 31 23, 608 35 86, fax: (022) 608 38 72, e-mail: Sekretariat-BD@stat.gov.pl PROGNOZA GOSPODARSTW

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2050 ROKU WARSZAWA, LISTOPAD 2003 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany wprowadzone

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W CZERWCU 2012 ROKU

INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W CZERWCU 2012 ROKU INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W CZERWCU 2012 ROKU I. POZIOM BEZROBOCIA REJESTROWANEGO W końcu czerwca 2012 roku na terenie województwa podkarpackiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r.

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Marzec 2015 Data wydania Informacja miesięczna MARZEC 2015 r. Tczew, marzec 2015 Marzec 2015 Str. 2 Uwagi metodyczne Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Sytuacja młodych na rynku pracy

Sytuacja młodych na rynku pracy Sytuacja młodych na rynku pracy Plan prezentacji Zamiany w modelu: w obrębie każdego z obszarów oraz zastosowanych wskaźników cząstkowych w metodologii obliczeń wskaźników syntetycznych w obrębie syntetycznego

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub

Pracujący wynagrodzenia). osoby, które. botne. (ogółem lub URZĄ D STATT YSTYC ZNY W BIAŁ Y MSTOKU Opracowania sygnalne Kontakt: e-mail: SekretariatUSBST@stat.gov.pl tel. 85 749 77 00 fax 85 749 77 79 Białystok, marzec 2012 r. r Internet: www.stat..gov.pl/urzedy/bialystok

Bardziej szczegółowo

Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r.

Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r. Bydgoszcz, maj 2011 r. URZ D STATYSTYCZNY W BYDGOSZCZY Stan i ruch naturalny ludności w województwie kujawsko-pomorskim w 2010 r. Stan i struktura ludności W końcu 2010 r. województwo kujawsko-pomorskie

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY

SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Statystyka i demografia Struktury ludności według cech demograficznych społeczno zawodowych Mieczysław Kowerski PROJEKT DOFINANSOWANY ZE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 27.01.2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna Podstawowe informacje o sytuacji demograficznej Polski w 2011 roku

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na lokalnym rynku pracy

Sytuacja na lokalnym rynku pracy POWIATOWY URZĄD PRACY W JAWORZNIE Sytuacja na lokalnym rynku pracy Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Stopa bezrobocia Aktualnie stopa bezrobocia

Bardziej szczegółowo

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE

AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE AKTUALNA SYTUACJA NA RYNKU PRACY MAŁOPOLSKI INFORMACJE SPRAWOZDAWCZE stan na koniec czerwca 2013r. (na podstawie miesięcznej sprawozdawczości statystycznej z Powiatowych Urzędów Pracy) W czerwcu nastąpił

Bardziej szczegółowo

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT RADOMSKI 2012 ROK POWIATOWY URZĄD PRACY W RADOMIU ul. Ks. Łukasika 3, 26-600 Radom Tel: 048 384-20-74/75, Fax: 048 363 48 73 www.pupradom.pl e-mail: wara@praca.gov.pl MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYŻKOWYCH POWIAT

Bardziej szczegółowo

prognoz demograficznych

prognoz demograficznych Niniejszą informację opracowano na podstawie prognozy ludności faktycznej do 2035 r. dla powiatów oraz miast na prawach powiatu opublikowanej przez Główny Urząd Statystyczny w lipcu 2011 r. Prognoza powiatowa

Bardziej szczegółowo

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA

PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Urząd Statystyczny w Zielonej Górze 65-534 Zielona Góra, ul. Spokojna 1 www.stat.gov.pl/zg PANORAMA DEMOGRAFICZNA WOJEWÓDZTWO LUBUSKIE ORAZ BERLIN I BRANDENBURGIA Opracowała: Zuzanna Sikora Lubuski Ośrodek

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Departament Statystyki i Prognoz Aktuarialnych Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2015 roku. Warszawa 2015 Opracowała: Ewa Karczewicz

Bardziej szczegółowo

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975.

Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. Syntetyczna ocena wyników płodności kohortowej według wykształcenia kohorty urodzeniowe 1951 1975. E.Frątczak A.Ptak-Chmielewska M.Pęczkowski I.Sikorska Zakład Analizy Historii Zdarzeń i Analiz Wielopoziomowych

Bardziej szczegółowo

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna LUTY 2015 r.

Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim. Informacja miesięczna LUTY 2015 r. Monitoring Rynku Pracy Bezrobocie rejestrowane w Powiecie Tczewskim Luty 2015 Data wydania Informacja miesięczna LUTY 2015 r. Tczew, luty 2015 Str. 2 Monitoring Rynku Pracy Uwagi metodyczne Podstawę prawną

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MARZEC 2010 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze zmiany w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Płodność i urodzenia nastolatek

Płodność i urodzenia nastolatek Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2011, Nr 4 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Płodność i urodzenia nastolatek W potocznej opinii kwestia wczesnego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI/181/13 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO. z dnia 27 czerwca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXI/181/13 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO. z dnia 27 czerwca 2013 r. UCHWAŁA NR XXXI/181/13 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO z dnia 27 czerwca 2013 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z realizacji "Powiatowego Planu Działań na Rzecz Zatrudnienia na lata 2011-2014" za 2012

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

1. POLITYKA SENIORALNA

1. POLITYKA SENIORALNA 1. POLITYKA SENIORALNA 1.1. REALIZACJA REGIONALNEJ POLITYKI PUBLICZNEJ Działania dotyczące polityki senioralnej zostały ujęte w Strategii Wojewódzkiej w zakresie Polityki Społecznej dla Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym.

Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i politycznym. BEZROBOCIE rodzaje, skutki i przeciwdziałanie 1 2 3 Bezrobocie problemem XXI wieku Na początku XXI wieku bezrobocie stało się w Polsce i w Europie najpoważniejszym problemem społecznym, gospodarczym i

Bardziej szczegółowo

RYNEK PRACY OSÓB 50+ W WOJ. PODLASKIM. Jarosław Sadowski Wicedyrektor ds. Rynku Pracy Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Białymstoku

RYNEK PRACY OSÓB 50+ W WOJ. PODLASKIM. Jarosław Sadowski Wicedyrektor ds. Rynku Pracy Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Białymstoku RYNEK PRACY OSÓB 50+ W WOJ. PODLASKIM Jarosław Sadowski Wicedyrektor ds. Rynku Pracy Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Białymstoku BIAŁYSTOK, 8 MAJA 2013 R. PROGNOZA LUDNOŚCI W WOJ. PODLASKIM NA LATA 2007-2035

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy. Dojazdy do pracy w 2010 roku na podstawie BAEL

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy. Dojazdy do pracy w 2010 roku na podstawie BAEL Materiał na konferencję prasową w dniu 22 grudnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Dojazdy w 2010 roku na podstawie BAEL 1. Wstęp Dojazdy są zjawiskiem bardzo

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO

PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU WARSZAWA, MAJ 2013 SPIS TREŚCI Spis treści...2 Wstęp...3 Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008

Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/2008 MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ Sytuacja na rynku pracy w Polsce Raport kwartalny I/ W III kwartale roku Produkt Krajowy Brutto zwiększył się realnie

Bardziej szczegółowo

Forma przekazania danych

Forma przekazania danych 1.23. RYNEK PRACY 1. Symbol badania: 1.23.06(043) 2. Temat badania: Bezrobotni i poszukujący zarejestrowani w urzędach 3. Rodzaj badania: Badanie stałe 4. Prowadzący badanie: Minister właściwy do spraw

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje

Podstawowe informacje listopad Podstawowe informacje Informacja miesięczna o rynku pracy listopad 2015 r. Województwo pomorskie październik 2015 r. listopad 2015 r. liczba zmiana % / pkt. proc. Bezrobotni zarejestrowani liczba

Bardziej szczegółowo

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1

Biuletyn WUP. www.wup-krakow.pl 1 Biuletyn WUP 2014 III kwartał 2014 www.wup-krakow.pl 1 Bezrobocie w Małopolsce w III kwartale 2014 roku Statystyka rynku pracy W małopolskich urzędach pracy na koniec września 2014 zarejestrowane były

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W IŁAWIE

POWIATOWY URZĄD PRACY W IŁAWIE POWIATOWY URZĄD PRACY W IŁAWIE POWIAT IŁAWSKI 14 200 Iława, ul. 1 Maja 8B, tel. 89 649-55-02 mail: olil@praca.gov.pl SPRAWOZDANIE Z DZIAŁALNOŚCI POWIATOWEGO URZĘDU PRACY W IŁAWIE W 2014 ROKU Iława, 2015

Bardziej szczegółowo

Aktualna informacja o sytuacji na śląskim rynku pracy z uwzględnieniem sytuacji w podregionie rybnicko - jastrzębskim

Aktualna informacja o sytuacji na śląskim rynku pracy z uwzględnieniem sytuacji w podregionie rybnicko - jastrzębskim Aktualna informacja o sytuacji na śląskim rynku pracy z uwzględnieniem sytuacji w podregionie rybnicko - jastrzębskim Województwo śląskie Od momentu powstania województwa śląskiego (styczeń 1999 r.) obserwowany

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE ZATRUDNIENIA W WOJEWÓDZKICH I POWIATOWYCH URZ DACH PRACY W 2014 ROKU Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Czarnkowie. Sytuacja na rynku pracy w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim w grudniu 2002r.

Powiatowy Urząd Pracy w Czarnkowie. Sytuacja na rynku pracy w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim w grudniu 2002r. Powiatowy Urząd Pracy w Czarnkowie Sytuacja na rynku pracy w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim w grudniu 2002r. Czarnków, styczeń 2003 1. Stan i zmiany w poziomie bezrobotnych Liczba bezrobotnych zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu

Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy. dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś w kontekście przemian rynku pracy dr Anna Wawrzonek Wydział Studiów Edukacyjnych Uniwersytet im. Adama Mickiewicza W Poznaniu Polska wieś 2009 obszary wiejskie zajmują ponad 93% powierzchni

Bardziej szczegółowo