Czynność mózgu i metody jej badania. 500,000 neuronów kształtuje się w ciągu minuty? Neurony obraz w elektronowym skanerze.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czynność mózgu i metody jej badania. 500,000 neuronów kształtuje się w ciągu minuty? Neurony obraz w elektronowym skanerze."

Transkrypt

1 Czynność mózgu i metody jej badania PMB Jerzy Wtorek 500,000 neuronów kształtuje się w ciągu minuty? Założenie : 500,000 neuronów kształtuje się w czasie jednej minuty w rozwijającym się płodzie Uważa się, że mózg kształtuje się w ciągu 4 tygodni Sprawdzenie: 500,000 na minutę 30 milionów na godzinę 70 milionów na dzień 5 miliardów na tydzień 96 miliardy w ciągu 4 tygodni Neurony obraz w elektronowym skanerze Elektryczna aktywność mózgu Pomiar EEG (elektroencefalogramu) mózgu człowieka zostały wykonane po raz pierwszy przez H. Bergera w 194 r. EEG używane jest w wielu aplikacjach klinicznych, np. diagnoza epilepsji, pziom świadomości, klasyfikacja snu, etc. Charakteryzuje się dobrą rozdzielczością czasową pozwalającą na badania w skali milisekundowej. EEG jest spontaniczną aktywnością elektryczną neuronów, mierzona jest różnica potencjałów pomiędzy elektrodami umieszczonymi na czaszce EEG modyfikowane jest przez: -przepływ krwi -zawartość tlenu: odżywianie -fazę snu, stopień świadomości -leki -temperaturę Neuron podstawowa struktura

2 Komórka multipolarna (np. motoneuron) Komórka bipolarna (np. interneuron) Tkanka glejowa Funkcje: odżywianie, modulacja sygnałów neuronalnych, uczestniczą w metabolizmie neuroprzekaźników, ochrona komórek nerwowych Czym komórki gleju różnią się od neuronów?: Nie tworzą synaps, nie generują potencjałów czynnościowych, nie wydzielają neuroprzekaźników Tkanka glejowa Mikroglej Makroglej Komórka Purkiniego (z móżdżku) a. Akson (są mobilne) Oligodendrocyty tworzą mielinę Lemocyty tworzą mielinę Komórka unipolarna (np. neuron czuciowy) Neuron piramidalny z kory myszy b. Kolaterale (odgałęzienie boczne aksonu) c. i d. dendryty Astrocyty Wychwyt neurotransmiterów Bariera krew-mózg Regulują skład jonowy płynu zewnątrzkomórkowego (wychwyt K + ) PODSTAWOWE POJĘCIA: Pobudliwość - zdolność do reagowania na bodźce (całe organizmy, tkanki, narządy, komórki) 3 Na + Stan spoczynkowy polaryzacja błony (-70 mv) K Bodziec - zmiany środowiska wywołująca reakcje organizmu lub komórki Próg pobudliwości minimalna wartość bodźca wywołująca potencjał czynnościowy (wartość różna dla danych komórek) Potencjał czynnościowy zmiana polaryzacji błony (depolaryzacja) zgodna z prawem wszystko albo nic ( wszystko albo nic zmiana potencjału jest stała tj. przyjmuje stałą wartość; dalsze zwiększanie natężenia bodźca nie powoduje wzrostu tej wartości) Cytoplazma ATP K + ADP Pompa sodowo potasowa (Na + -K + -ATPaza) Kanał ucieczki dla jonów K Kanał dla jonów Na + bramkowany napięciem Podlega aktywacji jedynie w czasie pobudzenia (depolaryzacji błony) Pobudzenie komórki depolaryzacja błony (+35 mv) Na mv potencjał progowy depolaryzacja nadstrzał repolaryzacja 1. EPSP postsynaptyczny potencjał pobudzający. Okres refrakcji bezwzględnej 3. Okres refrakcji względnej mv depolaryzacja Przewodność dla Na + Przewodność dla K hiperpolaryzacja -70 t t

3 50 napięcie na błonie mv artefakt drażnienia okres utajnienia refrakcji iglica hiperpolaryzacja 1 ms t Potencjał czynnościowy napięcie na błonie przestrzeń zewnątrzkomórkowa Prądy w komórce mv iglica I z I z -prąd zewnątrzkomórkowy ms t I mi I w I mo błona komórkowa I w -prąd wewnątrzkomórkowy I mo -prąd przezbłonowy z komórki I mi -prąd przezbłonowy do komórki przestrzeń wewnątrzkomórkowa -100 artefakt okres utajnienia hiperpolaryzacja drażnienia refrakcji stymulacja zapis włókno nerwowe V m przestrzeń zewnątrzkomórkowa C R Na R K R u V Na V K V u przestrzeń wewnątrzkomórkowa I = I + I m c ion I = C Vm t c m I = I + I + I I ion K Na Cl ( V ) Ion = g Ion m VIon środowisko zewnętrzne V C R Na R K R u Rozwiązanie mv mmho/cm V V Na V K V u G Na wnętrze komórki V J = C m + t jeden rodzaj cząsteczki, ale uczestniczą jednocześnie cztery ( V V K ) g K + ( V V Na ) g Na + ( V V Cl ) g Cl 4 g K = g Kn dn = α ( n) n 1 dt n α n β n -zależą od V β n dwa rodzaje cząsteczek, ale uczestniczą jednocześnie cztery g Na 3 dm = g m h = α ( m) m Na m 1 β m dt dh = α ( h) h 1 β h h dt g K ms Wnioski: generacja potencjału czynnościowego związana jest z przepływem prądu przez błonę komórkową oraz w jej wnętrzu i otoczeniu przepływ przez błonę jest sterowany gradientem koncentracji i mechanizmami aktywnymi Propagacja potencjału czynnościowego ( r t) φ = f θ φ t = θ φ stymulacja zapis włókno nerwowe Równanie Plonsey a λ d φ dφ τ φ = 0 θ dt dt gdzie: ( ) rm λ = τ = r m r r m C 1 θ -prędkość propagacji θt φ = Aexp θτ + λ τ θ >> 4 λ θ τ + λ 4 Dla typowych komórek φ = Aexp[ Kt] ( r r ) K = θ Cm 1 +

4 d V φ = φ 1 φ φ z φ z φ = i z i 1 im r 1 / r 1 / 1 = i1r 1 = ir i m 1r1 + ir H-H r / r / 1 i1 + i = 0 i1 i = = z z 1 φ = r + r z z dv dz potencjał spoczynkowy I jon i m V a φ Cm + ( VK φ ) g K + ( VNa φ ) g Na + ( VCl φ ) gcl = t ρ z 1 φ φ = θ t d φ dφ 1 4 = K + [ g K n ( VK φ ) + g Nam h( VNa φ ) + gcl ( VCl φ )] 3 dt dt Cm I poj dz j = j' + σe = j' σ φ j = 0 1 φ = j' σ j' ( r' ) φ = dv' 41 πσ v' r r' Mierzony potencjał jest związany z prądami aktywnymi!!! Źródło: Malmivuo, Plonsey Źródło sygnału Równanie Poissona φ = 4πρ( r' ) ρ( r' ) φ = dv' v' r r' 0 1 przestrzeń zewnątrzkomórkowa Ca ++ Na Ca K + Na + Ca ++ Cl - Na + Ca ++ K + 3 I mi przestrzeń wewnątrzkomórkowa 4 K + I z I w K + I mo błona komórkowa Elektryczna aktywność mózgu EEG mierzone na powierzchni czaszki jest wynikiem przepływu prądów jonowych w mózgu. Najmniejszą jednostką aktywności jest neuron składający się z trzech głównych części: ciała (soma), dendrytu i aksonu Soma ma strukturę podobną do innych komórek. Dendryty są wypustkami ciała komórki i odbierają impulsy od innych neuronów i przewodzą je w kierunku ciała neuronu. Akson jest włóknem transmitującym impuls do innego neuronu czy komórki mięśniowej. Mózg składa się z około neuronów, z których każdy może być połączony z innych neuronów za pomocą połączeń synaptycznych Informacja pomiędzy neuronami jest przesyłana w postaci potencjałów czynnościowych przemieszczających się wzdłuż aksonów. Każdy akson łączy się z innym neuronem za pomocą złącza zwanego synapsą i do komórki mięśniowej za pomocą złącza neuromięsniowego. Pomiędzy częścią przed i postynaptyczną znajduje się szczelina o szerokości nm. Synapsa Przenoszenie impulsu przez synapsę związane jest z wydzieleniem chemicznych transmiterów przez końcówkę przedsynaptyczną. Transmitery te aktywują część postsynaptyczną w wyniku czego otwierają się kanały w błonie skutkujące w zmianie potencjału błonowego. W zależności od transmitera, zmiana potencjału może być depolaryzująca skutkująca w postaci pobudzenia postsynaptycznego lub hyperpolaryzacyjna skutkująca w postaci potencjału hamującego. Otwierające się kanały jonowe indukują przepływ prądu przezbłonowego w synapsie i w dalszej kolejności prądu wewnątrzkomórkowego, który można modelować w postaci dipola prądowego. Elektryczna aktywność mózgu Formowanie się pętli prądowych w przestrzeni zewnątrzkomórkowej pomiędzy dendrytami komórek. Dendryty otrzymują wiele jednoczesnych sygnałów transmitowanych synaptycznie i mogą zainicjować potencjał czynnościowy gdy natężenie pobudzeń przewyższa natężenie hamowania w stopniu pozwalającym na depolaryzację części błony. Jeżeli czynność pobudzająca jest oddzielona przestrzennie od czynności hamującej powstała różnica potencjałów wymusi przepływ prądu wewnątrz i na zewnątrz komórki. Składowa zewnątrzkomórkowa tego prądu, wzmocniona w wyniku sumowania z prądami z otoczenia pochodzącymi od innych dendrytów wytwarza potencjały mierzalne na powierzchni czaszki jako EEG. Główne znaki orientacyjne Bruzda środkowa Bruzda/szczelina Sylvian

5 E 1 E Główne znaki orientacyjne: cztery płaty Bruzda środkowa Co mierzymy? V 1- E 1 E Płat czołowy Bruzda Sylvian Płat ciemieniowy Płat skroniowy Płat potyliczny P jest wektorem, momentem dipolowym σ P Jaka jest wartość V 1-??? Pole odprowadzenia Elektryczna aktywność mózgu Hipotetyczne!!! Jednostkowy prąd 1A S soma D - dendryt depolaryzacja różnica potencjałów σ U = ρj 1 p1 P J p U ( J P) = ρ J P = ρ J P cos, 1 pl pl pl V 1- E 1 E źródła dyskretne U 1 = ρ k J pk P k J pl σ źródła ciągłe V 1 = ρ J V p P dv v P System odprowadzeń 10-0

6 Rejestracja 18 kanałowa Occitpital lobe płat potyliczny Parietal lobe płat ciemieniowy Frontal lobe płat przedni Temporal lobe płat skroniowy Pierwotne i inne regiony Systemy dedykowane Pierwotny obszar motoryczny Pierwotny obszar somatosensoryczny Elektrody czerwone = pomiarowe Elektrody czarne = odniesienia Wszystkie inne obszary są wtórne, związane, lub wykonawcze Pomiar czterokanałowy, bipolarny Elektrody kubełkowe Monitorowanie epilepsji Operacje chirurgiczne Pierwotny obszar słyszenia Pierwotny obszar wzrokowy Związane z pacjentem -ruchowe -EMG -ECG -puls -QRS -stymulatory -Ruch gałek ocznych -Pot -pływanie linii bazowej -utrata kontaktu przez elektrody Artefakty Artefakty techniczne -sieciowe, 50 Hz -fluktuacja impedancji elektrodowej -ruchy kabli połączeniowych -zbyt mało lub zbyt dużo pasty elektrodowej Stabilny kontakt elektrody z pacjentem warunkiem poprawnych pomiarów Elektrody zamieniają prąd jonowy w elektronowy Najbardziej popularne Ag-AgCl Najsłabsze połączenie występuje pomiędzy elektrodą i skórą Wartość impedancji interfejsu elektroda-skóra świadczy o jego jakości, <5 KΩ Impedancja powinna mieć taką samą wartość dla wszystkich elektrod!!!

7 Czego szukamy? Amplitudy i częstotliwości Lokalizacji rytmu i specyficznych fal Zakłóceń Typowe EEG Sygnały w dziedzinie częstotliwości: Delta (< 4 Hz): dzieci, dorośli w czasie snu Theta (4-8 Hz): lekki sen, wczesne dzieciństwo Alfa (8-13 Hz): dorośli, obudzony z otwartymi oczami Beta (>13 Hz): wysoka aktywność lub leki Nietypowe zapisy Matryca widmowa skompresowana Asymetryczne Stłumione+wybuchowe zakłócenia Stłumione+mała amplituda Mała amplituda Niskie częstotliwości Iglice epileptyczne Brak reakcji Spektralna analiza trendu w czasie Dobre narzędzie wizualizacyjne do oceny zmian i asymetrii

8 Potencjały wywołane Potencjały wywołane to odpowiedź CNS na stymulację zewnętrzną -Słuchowe potencjały wywołane (AEP) -Somatosensoryczne potencjały wywołane (SSEP) -Wzrokowe potencjały wywołane (VEP) Pomiar odpowiedzi na bodziec Praktycznie zależne od takich samych zjawisk jak EEG. Różnice w drodze reakcji: odpowiedzi wolniejsze i mniejsze amplitudy AEP kanały różnicowe -elektrody powierzchniowe Elektrody pomiarowe powyżej uszu Słuchawki do stymulacji dźwiękowej ERP Event Related Potential Czerwone elektrody pomiarowe Czarne elektroda odniesienia AEP są maskowane spontaniczną czynnością mózgu Stymuluj kilkaset razy Sygnał AEP w mikrowoltach Czynność spontaniczna 10-tki mikrowoltów

9 ...uśredniaj aby otrzymać odpowiedź Interpretacja AEP Amplituda Amplituda Czas BAEP (Brainstem AEP) pień mózgu ms - odpowiedź z pnia mózgu - prognozowanie śpiączki MLAEP - Mid Latency: ms - wczesne przetwarzanie korowe - poziom świadomości LLAEP Long Latency: ms - proces rozumienia Latencja AEP podczas anestezji Badanie snu MLAEP: impuls stopniowo zmniejsza się i zanika całkowicie po zaśnięciu Bezdech można monitorować za pomocą wielu urządzeń poczynając od statycznego PSG (Polysomnograph) lub redukując do pomiaru tylko holterowskiego lub oksymetru PSG całonocne monitorowanie w celu oceny zaburzeń snu, składa się z wielu badań przeprowadzanych podczas snu pacjenta poprzez rejestrację: -EEG -EOG -EMG -ECG -Wysycenia tlenu -Oddechu Zapisy EEG w różnych fazach snu Typowy pacjent: nadwaga, problemy alkoholowe, chrapanie. Bezdech poprzedzany jest zmiennością faz snu Fazy rozwoju bezdechu: -Początkowo bezobjawowe zatrzymania oddechu -Przedłużony bezdech skutkujący w redukcji S 0 -Niski poziom 0 wpływa na wiele organów: serce, mózg,... -Jeżeli proces przedłuża się może skutkować niedotlenieniem mięsnia serca, zawałem i innymi komplikacjami

10 Klasyfikacja faz snu Faza W czuwanie, EEG zapis niskoamplitudowy, wieloczęstotliwościowy, aktywność alfa gdy oczy zamknięte, widoczny ruch gałek ocznych w EOG i EEG, wysoki poziom EMG Faza S1 drzemka, EEG zapis wzmocniony w zakresie -7Hz, wolny ruch gałek ocznych, natężenie EMG mniejsze niż w fazie W, nieobecna REM, Faza S1 typowo stanowi 5% Total Sleep Time Faza S lekki sen, Faza S3 średni sen, Faza S4 głęboki sen, EEG wysoka amplituda delta stanowiąca 50% 30 sekundowych zapisów, Faza REM EEG jak w fazie S1, dodatkowo REM, Faza MT czas ruchu, artefakty ruchowe Detekcja ruchu gałek ocznych w fazie REM

11 Typy ognisk epilepsji: częściowe Zaczyna się i pozostaje w konkretnej części mózgu. Symptomy w zależności od lokalizacji i wielkości i drogi wyładowania. System siateczkowaty: utrata świadomości Płat skroniowy: dziwne zachowanie, także niestosowne bez świadomości pacjenta Kora motoryczna: konwulsje, powtarzające się skurcze grup mięśniowych, utrata kontroli ale nie świadomości Diagnoza: Magnetoencefalografia Epilepsja jest diagnozowana za pomocą EEG i w niektórych przypadkach dodatkowo za pomocą MRI Dipole generują pole magnetyczne Przynajmniej neuronów musi być aktywnych jednocześnie aby była możliwa detekcja Prądy w dendrytach Strumień magnetyczny związany z prądami źródłowymi Rejestracja sygnałów magnetycznych

12 Rozkład na powierzchni czaszki Typowe obszary aktywowane aktywnością lingwistyczną pomiar magnetoencefalograficzne Asymetria półkul OW obszar Wernicke a przetwarza słuchane dźwięki mowy i umożliwia ich zrozumienie KM- kora motoryczna, aktywna przy wymawianiu OB obszar Broce a, formułuje reakcje mowy i stymuluje KM OB KM OW Obszar Wernicke a MEG composite fmri Singh et al. 00

13

14 Typy transportu organelli w komórkach nerwowych Transport aksonalny postępujący Transport aksonalny wsteczny (retrogradowy) Szybki przemieszczanie organelli wzdłuż mikrotubul przy pomocy kinezyny transport głównie pęcherzyków z neurotransmiterami Wolny Recyrkulacja pęcherzyków synaptycznych (endocytoza) dzięki polimeryzacji/ Zachodzi dzięki dyneinie depolimeryzacji cytoszkieletu Oligodendrocyt Tworzenie osłonki mielinowej przez lemocyty Mielina

Budowa i zróżnicowanie neuronów - elektrofizjologia neuronu

Budowa i zróżnicowanie neuronów - elektrofizjologia neuronu Budowa i zróżnicowanie neuronów - elektrofizjologia neuronu Neuron jest podstawową jednostką przetwarzania informacji w mózgu. Sygnał biegnie w nim w kierunku od dendrytów, poprzez akson, do synaps. Neuron

Bardziej szczegółowo

Błona komórkowa grubość od 50 do 100 A. Istnieje pewna różnica potencjałów, po obu stronach błony, czyli na błonie panuje pewne

Błona komórkowa grubość od 50 do 100 A. Istnieje pewna różnica potencjałów, po obu stronach błony, czyli na błonie panuje pewne Błona komórkowa grubość od 50 do 100 A Istnieje pewna różnica potencjałów, po obu stronach błony, czyli na błonie panuje pewne napięcie elektryczne, zwane napięciem na błonie. Różnica potencjałów to ok.

Bardziej szczegółowo

Droga impulsu nerwowego w organizmie człowieka

Droga impulsu nerwowego w organizmie człowieka Droga impulsu nerwowego w organizmie człowieka Impuls nerwowy Impuls nerwowy jest zjawiskiem elektrycznym zachodzącym na powierzchni komórki nerwowej i pełni podstawową rolę w przekazywaniu informacji

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologia neuronu

Elektrofizjologia neuronu Spis treści Co to jest neuron? 2008-11-13 Spis treści Co to jest neuron? Wstęp Rola jonów w działaniu neronu Potencjał membranowy Stan równowagi Bramki jonowe Dynamika bramek jonowych Model Hodgkina-Huxley

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Marta Kamińska

Dr inż. Marta Kamińska Wykład 4 Nowe techniki i technologie dla medycyny Czynność bioelektryczna organizmu ludzkiego Dr inż. Marta Kamińska Wykład 4 Układ nerwowy Układ nerwowy zapewnia łączność organizmu ze światem zewnętrznym,

Bardziej szczegółowo

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE

Bardziej szczegółowo

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA

SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA SEN I CZUWANIE NEUROFIZJOLOGIA Sen i Czuwanie U ludzi dorosłych występują cyklicznie w ciągu doby dwa podstawowe stany fizjologiczne : SEN i CZUWANIE SEN I CZUWANIE Około 2/3 doby przypada na czuwanie.

Bardziej szczegółowo

Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa. Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek

Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa. Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek Spis treści Wstęp... 7 Część I. Wiadomości ogólne... 9 1. Podstawy struktury i funkcji układu nerwowego...

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty modelowania układu nerwowego

Praktyczne aspekty modelowania układu nerwowego Praktyczne aspekty modelowania układu nerwowego Ćwiczenia 2 Model Hodgkina-Huxleya dr Daniel Wójcik na podstawie The Book of GENESIS Wprowadzenie do interfejsu graficznego GENESIS Przećwiczymy obsługę

Bardziej szczegółowo

ANALOGOWY MODEL TRANSMISJI SYNAPTYCZNEJ

ANALOGOWY MODEL TRANSMISJI SYNAPTYCZNEJ Ćwiczenie nr 17 ANALOGOWY MODEL TRANSMISJI SYNAPTYCZNEJ Aparatura Komputer wraz z neurosymulatorem, Cobra3. Przebieg ćwiczenia W ramach ćwiczenia przeprowadzone zostaną następujące badania: A. Wyznaczanie

Bardziej szczegółowo

Transport przez błony

Transport przez błony Transport przez błony Transport bierny Nie wymaga nakładu energii Transport aktywny Wymaga nakładu energii Dyfuzja prosta Dyfuzja ułatwiona Przenośniki Kanały jonowe Transport przez pory w błonie jądrowej

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU HALO, NEURON. ZGŁOŚ SIĘ.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU HALO, NEURON. ZGŁOŚ SIĘ. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU HALO, NEURON. ZGŁOŚ SIĘ. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3. Część podsumowująca. III. Karty pracy.

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE RZECZYWISTOŚCI

MODELOWANIE RZECZYWISTOŚCI MODELOWANIE RZECZYWISTOŚCI Daniel Wójcik Instytut Biologii Doświadczalnej PAN d.wojcik@nencki.gov.pl tel. 022 5892 424 http://www.neuroinf.pl/members/danek/swps/ Podręcznik Iwo Białynicki-Birula Iwona

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM BIOMECHANIKI

LABORATORIUM BIOMECHANIKI LABORATORIUM BIOMECHANIKI ĆWICZENIE NR 1 BADANIE PARAMETRÓW SYGNAŁU ELEKTROMIOGRAFICZNEGO ORAZ WYZNACZANIE CZASU REFRAKCJI UKŁADU NERWOWO - MIĘŚNIOWEGO 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Wykład 3 metody badania mózgu I dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii ośrodkowy układ nerwowy (OUN) mózgowie rdzeń kręgowy obwodowy układ nerwowy somatyczny układ nerwowy: przewodzi informacje z i do

Bardziej szczegółowo

Analiza danych medycznych

Analiza danych medycznych Analiza danych medycznych Wykład 2 Rejestracja sygnału EEG Plan wykładu 1. Zasady aplikacji elektrod 2. Wzmacniacz EEG 3. Cechy sygnału EEG 4. Podstawowe rytmy mózgowe 5. Przetworzenie zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Wykład I. Komórka. 1. Bioczasteczki : węglowodany, białka, tłuszcze nukleotydy

Wykład I. Komórka. 1. Bioczasteczki : węglowodany, białka, tłuszcze nukleotydy Wykład I. Komórka 1. Bioczasteczki : węglowodany, białka, tłuszcze nukleotydy 2. Funkcje białek błonowych: 1. Transport: a. bierny b. czynny, z wykorzystaniem energii 2. Aktywność enzymatyczna 3. Receptory

Bardziej szczegółowo

Zdarzenia przebudzenia: liczba przebudzeń, indeks przebudzeń ([liczba przebudzeń x 60]/ TST)

Zdarzenia przebudzenia: liczba przebudzeń, indeks przebudzeń ([liczba przebudzeń x 60]/ TST) Streszczenie wytycznych AASM 2007 1. Zawartość raportu z badania polisomnograficznego Amerykańska Akademia Medycyny Snu zaleca umieszczanie następujących danych w raporcie snu: Parametry sygnałów wejściowych:

Bardziej szczegółowo

Multimedialne Systemy Medyczne

Multimedialne Systemy Medyczne Multimedialne Systemy Medyczne Brain-Computer Interfaces (BCI) mgr inż. Katarzyna Kaszuba Interfejsy BCI Interfejsy BCI Interfejsy mózgkomputer. Zwykle wykorzystują sygnał elektroencefalografu (EEG) do

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego Piotr Walerjan Elektrofizjologia w padaczce Dlaczego stosujemy metody elektrofizjologiczne w diagnostyce padaczki? Ognisko padaczkowe Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA TECHNICZNE. Producent / Firma: Typ: Rok produkcji: 2007

WYMAGANIA TECHNICZNE. Producent / Firma: Typ: Rok produkcji: 2007 SYSTEM DO BADAŃ EMG, PRZEWODNICTWA NERWÓW (NCS) SOMATOSENSORYCZNYCH (SEP) I MOTORYCZNYCH (MEP)POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH ORAZ MONITOROWANIA ŚRÓDOPERACYJNEGO WRAZ ZE STYMULACJĄ MAGNETYCZNĄ WYMAGANIA TECHNICZNE

Bardziej szczegółowo

TKANKA NERWOWA 20 20.1. NEURONY

TKANKA NERWOWA 20 20.1. NEURONY TKANKA NERWOWA 20 Zasadniczym składnikiem tkanki nerwowej są wysoko wyspecjalizowane komórki neurocyty, które łącząc się ze sobą nieraz bardzo długimi wypustkami tworzą zintegrowaną sieć obejmującą swoim

Bardziej szczegółowo

Czynności komórek nerwowych. Adriana Schetz IF US

Czynności komórek nerwowych. Adriana Schetz IF US Czynności komórek nerwowych Adriana Schetz IF US Plan wykładu 1. Komunikacja mędzykomórkowa 2. Neurony i komórki glejowe jedność architektoniczna 3. Czynności komórek nerwowych Komunikacja międzykomórkowa

Bardziej szczegółowo

Data utworzenia :30 Anna M. Czarnecka. 1. Budowa komórki nerwowej:

Data utworzenia :30 Anna M. Czarnecka. 1. Budowa komórki nerwowej: 1. Budowa komórki nerwowej: Neurony są zróżnicowane morfologicznie i czynnościowe. Różnice dotyczą przede wszystkim kierunku przenoszenia informacji w układzie nerwowym i długości aksonów: a) Jednobiegunowa

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

PAKIET I-poz.1 Oddział Kardiologii Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami (Podstawowy) Producent: Nazwa/numer katalogowy: Kraj pochodzenia:

PAKIET I-poz.1 Oddział Kardiologii Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami (Podstawowy) Producent: Nazwa/numer katalogowy: Kraj pochodzenia: PAKIET I-poz.1 Oddział Kardiologii Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami (Podstawowy) Kraj pochodzenia: 1 Żywotność stymulatora min 8 lat (nastawy nominalne) 2 Waga max. 30 [g] Do 30 g 10 pkt powyżej

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu

EEG Biofeedback. Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback Metoda EEG-Biofeedback wykorzystuje mechanizm sprzężenia zwrotnego do treningu i usprawniania pracy mózgu EEG Biofeedback to skuteczna metoda terapeutyczna zwiększająca skuteczność funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH

Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH Z47 BADANIA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROFIZJOLOGICZNYCH BŁON KOMÓRKOWYCH I. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawową wiedzą na temat pomiarów elektrofizjologicznych żywych komórek metodą Patch

Bardziej szczegółowo

Analiza sygnałów biologicznych

Analiza sygnałów biologicznych Analiza sygnałów biologicznych Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej Instytut Elektroniki PŁ Co to jest sygnał? Funkcja czasu x(t) przenosząca informację o stanie lub działaniu układu (systemu),

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

Fizjologiczne podstawy badań elektrofizjologicznych obwodowego układu nerwowego

Fizjologiczne podstawy badań elektrofizjologicznych obwodowego układu nerwowego neuroelektrofizjologia Fizjologiczne podstawy badań elektrofizjologicznych obwodowego układu nerwowego Rafał Rola I Klinika Neurologiczna, Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa Adres do korespondencji:

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3.

Bardziej szczegółowo

Konkurs neurobiologiczny BrainBee 2015

Konkurs neurobiologiczny BrainBee 2015 Konkurs neurobiologiczny BrainBee 2015 1. Kalozotomia to: a. Zabieg usunięcia jednej półkuli b. Usunięcie hipokampa c. Przecięcie spoidła wielkiego d. Przecięcie rdzenia przedłużonego 2. Trójjodotyronina

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa. pobudliwość przewodnictwo

Tkanka nerwowa. pobudliwość przewodnictwo Komórki: komórki nerwowe (neurony) - sygnalizacja, neurosekrecja komórki neurogleju (glejowe) - ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2013/2014

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2013/2014 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Mechaniczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 013/014 Kierunek studiów: Inżynieria Biomedyczna Forma

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa. pobudliwość przewodnictwo

Tkanka nerwowa. pobudliwość przewodnictwo Komórki: komórki nerwowe (neurony) - sygnalizacja, neurosekrecja komórki neurogleju (glejowe) - ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość

Bardziej szczegółowo

Multi-sensoryczny trening słuchowy

Multi-sensoryczny trening słuchowy Multi-sensoryczny trening słuchowy Rozumienie mowy w hałasie Co daje trening słuchowy? Trening słuchowy gwarantuje powiększenie i polepszenie pracy ośrodków odpowiedzialnych za słyszenie na 5 lat. Pacjent,

Bardziej szczegółowo

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

Mięśnie. dr Magdalena Markowska

Mięśnie. dr Magdalena Markowska Mięśnie dr Magdalena Markowska Zjawisko ruchu 1) Jako możliwość przemieszczania przestrzennego mięśnie poprzecznie prążkowane 2) Pompa serce 3) Jako podstawa do utrzymywania czynności życiowych mięśnie

Bardziej szczegółowo

Biologiczne podstawy zachowania WYKŁAD 3

Biologiczne podstawy zachowania WYKŁAD 3 Biologiczne podstawy zachowania WYKŁAD 3 Neurony. Komórki glejowe. Synapsa i przekaźnictwo synaptyczne. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski UKSW Instytut Biologii Doświadczalnej PAN Dwa rodzaje komórek układu

Bardziej szczegółowo

7. W warunkach prawidłowych stężenie jonów potasu w przestrzeni zewnątrzkomórkowej wynosi: A. 142 mmol/l B. 12 mmol/l C. 4 mmol/l D.

7. W warunkach prawidłowych stężenie jonów potasu w przestrzeni zewnątrzkomórkowej wynosi: A. 142 mmol/l B. 12 mmol/l C. 4 mmol/l D. 1. Wskaż właściwe stwierdzenie: A. Potencjał równowagi dla określonych jonów jest to potencjał elektryczny równoważący siłę dyfuzji tych jonów. B. Potencjał spoczynkowy błony komórkowej jest zbliżony do

Bardziej szczegółowo

UKŁAD NERWOWY I HORMONALNY - PRZYKŁADOWE PYTANIA POWTORZENIOWE

UKŁAD NERWOWY I HORMONALNY - PRZYKŁADOWE PYTANIA POWTORZENIOWE UKŁAD NERWOWY I HORMONALNY - PRZYKŁADOWE PYTANIA POWTORZENIOWE Budowa i funkcje tkanki nerwowej 1. Narysuj neuron i podpisz jego elementy. 2. Wykaż zależność między budową i funkcją neuronu. 3. Jaką funkcję

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy System Nerwowy Ośrodkowy System Nerwowy Analizuje, interpretuje i przechowuje informacje Zarządza organami Obwodowy System Nerwowy Transmisja informacji z i do OSN

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU.

ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU. ZAGADNIENIA DO PRZYGOTOWANIA DO ĆWICZEŃ Z BIOFIZYKI DLA STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU LEKARKIEGO W SEMESTRZE LETNIM 2011/2012 ROKU. B1 CIŚNIENIE JAKO WIELKOŚĆ BIOFIZYCZNA, CIŚNIENIE A FUNKCJE PODSTAWOWYCH

Bardziej szczegółowo

Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia.

Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia. Ćw. M3 Zagadnienia: Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia. Podstawy elektrodynamiki. (Pole elektryczne, pole magnetyczne, oddziaływanie ww pól z ładunkami, dipole) Podstawowe prawa przepływu

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM BIOMECHANIKI

LABORATORIUM BIOMECHANIKI LABORATORIUM BIOMECHANIKI ĆWICZENIE NR 5 POMIAR PRĘDKOŚCI PRZEWODNICTWA NERWÓW RUCHOWYCH I CZUCIOWYCH CZŁOWIEKA 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z techniką elektromiograficzną badania

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i potencjałów wywołanych LP NAZWA PARAMETRU WARTOŚĆ OFEROWANE WYMAGANA PARAMETRY SKALA

Bardziej szczegółowo

Zestaw ćwiczeń laboratoryjnych z Biofizyki dla kierunku Fizjoterapia

Zestaw ćwiczeń laboratoryjnych z Biofizyki dla kierunku Fizjoterapia Zestaw ćwiczeń laboratoryjnych z Biofizyki dla kierunku Fizjoterapia 1. Ćwiczenie wprowadzające: Wielkości fizyczne i błędy pomiarowe. Pomiar wielkości fizjologicznych 2. Prąd elektryczny: Pomiar oporu

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym

Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym Budowa i funkcje Układ nerwowy składa się z ośrodkowego (centralnego) i obwodowego układu nerwowego. Zapewnia on stały kontakt organizmu ze środowiskiem zewnętrznym oraz integrację narządów wewnętrznych.

Bardziej szczegółowo

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej* )* Wykład w części przygotowany na podstawie materiałów studentów przedmiotu Aparatura Medyczna: Jacka Galanciaka

Bardziej szczegółowo

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy

Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Nauka o słyszeniu Wykład II System słuchowy Anna Preis, email: apraton@amu.edu.pl 12.10.2016 neuroreille.com lub cochlea.eu Plan wykładu Anatomia i funkcja systemu słuchowego Ucho zewnętrzne Ucho środkowe

Bardziej szczegółowo

PADACZKA. Liliana Araucz kl. III

PADACZKA. Liliana Araucz kl. III PADACZKA CHOROBY UKŁADU NERWOWEGO Liliana Araucz kl. III INFORMACJE OGÓLNE Choroby układu nerwowego możemy podzielić na: Ogniskowe umiejscowione w jednej określonej okolicy np. guz, krwiak Rozsiane atakujące

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE

PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Strona 1 z 7 PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Załącznik Nr 2 do siwz Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami 1 Nazwa, nr katalogowy, producent 2 Rok produkcji

Bardziej szczegółowo

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia Elektryczna aktywność mózgu Polisomnografia Badanie polisomnograficzne elektroencefalografia(eeg) rejestracja bioelektrycznej aktywności mózgu elektromiografia(emg) rejestracja napięcia mięśniowego elektrookulografia(eog)-

Bardziej szczegółowo

Zdolności KOMPLEKSOWE ZWINNOŚĆ

Zdolności KOMPLEKSOWE ZWINNOŚĆ Zdolności KOMPLEKSOWE Zwinność i Szybkość ZWINNOŚĆ umożliwia wykonywanie złożonych pod względem koordynacyjnym aktów ruchowych, szybkie przestawianie się z jednych ściśle skoordynowanych ruchów na inne

Bardziej szczegółowo

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza.

Regulacja nerwowo-hormonalna. 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. Regulacja nerwowo-hormonalna 1. WskaŜ strzałkami na rysunku gruczoły i napisz ich nazwy: przysadka mózgowa, tarczyca, jajniki, nadnercza. 2. Zaznacz nazwę struktury, która koordynuje działalność wszystkich

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do siwz OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE. Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami

Załącznik Nr 3 do siwz OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE. Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami Strona 1 z 7 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Załącznik Nr 3 do siwz Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami 1 Rok produkcji min. 201r. 2 Waga poniżej 80

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Fizjologia ogólna i fizjologia wysiłku SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologia komórki nerwowej

Elektrofizjologia komórki nerwowej 1 Elektrofizjologia komórki nerwowej Za stan nierównowagi jonowej są odpowiedzialne trzy czynniki: Wewnątrz komórki w przewadze występują aniony organiczne oraz jony K +, natomiast w płynie zewnątrzkomórkowym

Bardziej szczegółowo

Seminarium: Fizjologia układu nerwowego II

Seminarium: Fizjologia układu nerwowego II Seminarium: Fizjologia układu nerwowego II Zakres materiału do opracowania na kartkówkę: Traczyk W., Trzebski A. Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, Wydawnictwo Lekarskie

Bardziej szczegółowo

Infantylny autyzm. prof. MUDr. Ivo Paclt, CSc.

Infantylny autyzm. prof. MUDr. Ivo Paclt, CSc. Infantylny autyzm prof. MUDr. Ivo Paclt, CSc. Infantilny autyzm Podstawowy symptom: niezdolność do ukazywania przyjacielskiej mimiki, unikanie kontaktu wzrokowego, zaburzenia komunikacji społecznej, dziwne

Bardziej szczegółowo

Fizjologia człowieka

Fizjologia człowieka Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Biomedycznych Podstaw Zdrowia Fizjologia człowieka Osoby prowadzące przedmiot: Prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Jastrzębski

Bardziej szczegółowo

FIZJOLOGIA ZWIERZĄT prof. dr hab. Krystyna Skwarło-Sońta rok akad. 2012/2013

FIZJOLOGIA ZWIERZĄT prof. dr hab. Krystyna Skwarło-Sońta rok akad. 2012/2013 FIZJOLOGIA ZWIERZĄT prof. dr hab. Krystyna Skwarło-Sońta rok akad. 2012/2013 CZYNNIKI ŚRODOWISKOWE Zmieniająca się w ciągu roku długość dnia i nocy (fotoperiod), wyznacza sezonowość zmian pozostałych czynników:

Bardziej szczegółowo

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia 1. Prąd Kotz`a średniej częstotliwości, bipolarny. Prąd Kotz`a jest jednym z grupy prądów, z których pochodzi rosyjska stymulacja, stąd prąd Kotz`a może być również

Bardziej szczegółowo

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE Sawicki Tomasz Balicki Dominik Biosensor - jest to czujnik, którego element biologiczny oddziałuje z substancją oznaczaną, a efekt jest przekształcany przez zespolony z nim

Bardziej szczegółowo

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA

Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Mózgowe porażenie dziecięce - postepowanie rehabilitacyjne BEATA TARNACKA Podziały Patofizjologiczna: spastyczność, atetoza, ataksja, atonia, drżenie Topograficzna: monoplegia, paraplegia, hemiplegia,

Bardziej szczegółowo

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Aneta Brzezicka Interdyscyplinarne Centrum Stosowanych Badań Poznawczych, SWPS Zdumiewająca hipoteza brzmi: Ty, Twoje radości

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórek nerwowych

Budowa i funkcje komórek nerwowych Budowa i funkcje komórek nerwowych Fizjologia Komórki nerwowe neurony w organizmie człowieka około 30 mld w większości skupione w ośrodkowym układzie nerwowym podstawowa funkcja przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Analiza i Przetwarzanie Biosygnałów

Analiza i Przetwarzanie Biosygnałów Analiza i Przetwarzanie Biosygnałów Sygnał EKG Historia Luigi Galvani (1737-1798) włoski fizyk, lekarz, fizjolog 1 Historia Carlo Matteucci (1811-1868) włoski fizyk, neurofizjolog, pionier badań nad bioelektrycznością

Bardziej szczegółowo

VIDEOMED ZAKŁAD ELEKTRONICZNY

VIDEOMED ZAKŁAD ELEKTRONICZNY y przeznaczone do diagnostyki różnych rodzajów zaburzeń snu. Międzynarodowa Klasyfikacja Zaburzeń Snu (ICSD) opisuje różne rodzaje zaburzeń, takich jak zespół obturacyjnego lub centralnego bezdechu sennego,

Bardziej szczegółowo

System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku?

System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku? A n n a D u r k a System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku? Studenckie Koło Naukowe Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej II Zakład Anestezjologii i Intensywnej

Bardziej szczegółowo

najwyższej jakości elektrod heart+ SORIMEX,

najwyższej jakości elektrod heart+ SORIMEX, Elektrody EKG heart+ pediatryczne i noworodkowe do monitorowania i diagnostyki do badań holterowskich i wysiłkowych do zadań specjalnych Aby skutecznie przeprowadzić badanie elektrokardiograficzne, należy

Bardziej szczegółowo

DIPOLOWY MODEL SERCA

DIPOLOWY MODEL SERCA Ćwiczenie nr 14 DIPOLOWY MODEL SERCA Aparatura Generator sygnałów, woltomierz, plastikowa kuweta z dipolem elektrycznym oraz dwiema ruchomymi elektrodami pomiarowymi. Rys. 1 Schemat kuwety pomiarowej Rys.

Bardziej szczegółowo

Tkanka nerwowa Zakończenia nerwowe

Tkanka nerwowa Zakończenia nerwowe Tkanka nerwowa Zakończenia nerwowe Komórka nerwowa (neuron, neurocyt) - podstawowa jednostka strukturalno-czynnościowa, tkanka glejowa Neurony wraz z komórkami glejowymi pełnią funkcje: organizują i koordynują

Bardziej szczegółowo

Ruch i mięśnie. dr Magdalena Markowska

Ruch i mięśnie. dr Magdalena Markowska Ruch i mięśnie dr Magdalena Markowska Zjawisko ruchu Przykład współpracy wielu układów Szkielet Szkielet wewnętrzny: szkielet znajdujący się wewnątrz ciała, otoczony innymi tkankami. U kręgowców składa

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Centralny układ nerwowy Mózg Rdzeń kręgowy Obwodowy układ nerwowy Nerwy Zwoje Zakończenia nerwowe

Układ nerwowy. Centralny układ nerwowy Mózg Rdzeń kręgowy Obwodowy układ nerwowy Nerwy Zwoje Zakończenia nerwowe Układ nerwowy Centralny układ nerwowy Mózg Rdzeń kręgowy Obwodowy układ nerwowy Nerwy Zwoje Zakończenia nerwowe Tkanka nerwowa Komórki nerwowe NEURONY Komórki glejowe Typy neuronów Czuciowe (afferentne)

Bardziej szczegółowo

Percepcja, język, myślenie

Percepcja, język, myślenie Psychologia procesów poznawczych Percepcja, język, myślenie percepcja cz.1 Wstęp Fizjologia i neuropsychologia percepcji Psychofizyka dr Łukasz Michalczyk Percepcja to proces poprzez który nasz mózg (umysł)

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A

INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A 1 Uwaga Tylko lekarz może zlecić badanie holterowskie Tylko lekarz może zalecić sposób, w jaki mają być przyklejone elektrody na ciele pacjenta Tylko lekarz może

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Stymulator jednojamowy typu SSIR z elektrodami

Stymulator jednojamowy typu SSIR z elektrodami Pakiet 1 Załącznik nr 2 SIWZ Formularz cenowy wraz z parametrami techniczno użytkowymi jednostko wa Stymulator jednojamowy typu SSIR z elektrodami zużycie na 12 m-cy oferowanego towaru, która będzie używana

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia. Zestawienie wymaganych warunków i parametrów technicznych

Opis przedmiotu zamówienia. Zestawienie wymaganych warunków i parametrów technicznych Nr sprawy 105/PNE/SW/2011 Załącznik nr 1 do SIWZ Część 1 Opis przedmiotu zamówienia Zestawienie wymaganych warunków i parametrów technicznych Stymulator jednojamowy SSIR z elektrodami i zestawem do kaniulacji

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w

Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w psychologii poznawczej Małgorzata Gut Katedra Psychologii Poznawczej WyŜsza Szkoła Finansów i Zarządzania w Warszawie http://cogn.vizja.pl Wykład

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową (mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz część obwodową - układ nerwów i zakończeń nerwowych.

Układ nerwowy. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową (mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz część obwodową - układ nerwów i zakończeń nerwowych. Układ nerwowy Zadaniem układu nerwowego jest nadzorowanie czynności narządów wewnętrznych żywego organizmu oraz umożliwianie mu kontaktów ze światem zewnętrznym. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową

Bardziej szczegółowo

Warszawski Uniwersytet Medyczny II Wydział Lekarski Oddział Fizjoterapii

Warszawski Uniwersytet Medyczny II Wydział Lekarski Oddział Fizjoterapii Warszawski Uniwersytet Medyczny II Wydział Lekarski Oddział Fizjoterapii Zastosowanie neuromobilizacji rdzenia kręgowego i korzeni rdzeniowych w leczeniu niedowładów spastycznych u pacjentów po udarach

Bardziej szczegółowo

Model zmian synchronizacji czynności EEG związanych z wykonywaniem ruchu

Model zmian synchronizacji czynności EEG związanych z wykonywaniem ruchu UNIWERSYTET WARSZAWSKI Międzywydziałowe Indywidualne Studia Matematyczno-Przyrodnicze Agnieszka Grabska-Barwińska Model zmian synchronizacji czynności EEG związanych z wykonywaniem ruchu Praca magisterska

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa.

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa. WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW ZAKŁAD FIZJOLOGII DOŚWIADCZALNEJ I KLINICZNEJ DEPARTAMENT OF EXPERIMENTAL AND CLINICAL PHYSIOLOGY Zawartość Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia

Bardziej szczegółowo

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu.

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Móżdżek 1) Budowa i położenie Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Składa się z dwóch półkul oddzielonych od

Bardziej szczegółowo

Podręcznik. Mosty Królewca

Podręcznik. Mosty Królewca MODELOWNIE RZECZYWISTOŚCI Daniel Wójcik Instytut Biologii Doświadczalnej PN d.wojcik@nencki.gov.pl tel. 5892 424 http://www.neuroinf.pl/members/danek/swps/ Iwo Białynicki-Birula Iwona Białynicka-Birula

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Serce zdrowej osoby bije średnio od 60 do 90 razy na minutę. Różne czynniki zewnętrzne takie jak: wysiłek fizyczny, stres, stany gorączkowe

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 IDENTYFIKACJA I ANALIZA FIZJOLOGICZNYCH SYSTEMÓW STEROWANIA

Rozdział 4 IDENTYFIKACJA I ANALIZA FIZJOLOGICZNYCH SYSTEMÓW STEROWANIA 59 Rozdział 4 IDENTYFIKACJA I ANALIZA FIZJOLOGICZNYCH SYSTEMÓW STEROWANIA Fizjologiczne systemy sterowania to systemy pełniące rolę koordynatora poszczególnych narządów, układów, a także pojedynczych komórek.

Bardziej szczegółowo