Czynność mózgu i metody jej badania. 500,000 neuronów kształtuje się w ciągu minuty? Neurony obraz w elektronowym skanerze.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czynność mózgu i metody jej badania. 500,000 neuronów kształtuje się w ciągu minuty? Neurony obraz w elektronowym skanerze."

Transkrypt

1 Czynność mózgu i metody jej badania PMB Jerzy Wtorek 500,000 neuronów kształtuje się w ciągu minuty? Założenie : 500,000 neuronów kształtuje się w czasie jednej minuty w rozwijającym się płodzie Uważa się, że mózg kształtuje się w ciągu 4 tygodni Sprawdzenie: 500,000 na minutę 30 milionów na godzinę 70 milionów na dzień 5 miliardów na tydzień 96 miliardy w ciągu 4 tygodni Neurony obraz w elektronowym skanerze Elektryczna aktywność mózgu Pomiar EEG (elektroencefalogramu) mózgu człowieka zostały wykonane po raz pierwszy przez H. Bergera w 194 r. EEG używane jest w wielu aplikacjach klinicznych, np. diagnoza epilepsji, pziom świadomości, klasyfikacja snu, etc. Charakteryzuje się dobrą rozdzielczością czasową pozwalającą na badania w skali milisekundowej. EEG jest spontaniczną aktywnością elektryczną neuronów, mierzona jest różnica potencjałów pomiędzy elektrodami umieszczonymi na czaszce EEG modyfikowane jest przez: -przepływ krwi -zawartość tlenu: odżywianie -fazę snu, stopień świadomości -leki -temperaturę Neuron podstawowa struktura

2 Komórka multipolarna (np. motoneuron) Komórka bipolarna (np. interneuron) Tkanka glejowa Funkcje: odżywianie, modulacja sygnałów neuronalnych, uczestniczą w metabolizmie neuroprzekaźników, ochrona komórek nerwowych Czym komórki gleju różnią się od neuronów?: Nie tworzą synaps, nie generują potencjałów czynnościowych, nie wydzielają neuroprzekaźników Tkanka glejowa Mikroglej Makroglej Komórka Purkiniego (z móżdżku) a. Akson (są mobilne) Oligodendrocyty tworzą mielinę Lemocyty tworzą mielinę Komórka unipolarna (np. neuron czuciowy) Neuron piramidalny z kory myszy b. Kolaterale (odgałęzienie boczne aksonu) c. i d. dendryty Astrocyty Wychwyt neurotransmiterów Bariera krew-mózg Regulują skład jonowy płynu zewnątrzkomórkowego (wychwyt K + ) PODSTAWOWE POJĘCIA: Pobudliwość - zdolność do reagowania na bodźce (całe organizmy, tkanki, narządy, komórki) 3 Na + Stan spoczynkowy polaryzacja błony (-70 mv) K Bodziec - zmiany środowiska wywołująca reakcje organizmu lub komórki Próg pobudliwości minimalna wartość bodźca wywołująca potencjał czynnościowy (wartość różna dla danych komórek) Potencjał czynnościowy zmiana polaryzacji błony (depolaryzacja) zgodna z prawem wszystko albo nic ( wszystko albo nic zmiana potencjału jest stała tj. przyjmuje stałą wartość; dalsze zwiększanie natężenia bodźca nie powoduje wzrostu tej wartości) Cytoplazma ATP K + ADP Pompa sodowo potasowa (Na + -K + -ATPaza) Kanał ucieczki dla jonów K Kanał dla jonów Na + bramkowany napięciem Podlega aktywacji jedynie w czasie pobudzenia (depolaryzacji błony) Pobudzenie komórki depolaryzacja błony (+35 mv) Na mv potencjał progowy depolaryzacja nadstrzał repolaryzacja 1. EPSP postsynaptyczny potencjał pobudzający. Okres refrakcji bezwzględnej 3. Okres refrakcji względnej mv depolaryzacja Przewodność dla Na + Przewodność dla K hiperpolaryzacja -70 t t

3 50 napięcie na błonie mv artefakt drażnienia okres utajnienia refrakcji iglica hiperpolaryzacja 1 ms t Potencjał czynnościowy napięcie na błonie przestrzeń zewnątrzkomórkowa Prądy w komórce mv iglica I z I z -prąd zewnątrzkomórkowy ms t I mi I w I mo błona komórkowa I w -prąd wewnątrzkomórkowy I mo -prąd przezbłonowy z komórki I mi -prąd przezbłonowy do komórki przestrzeń wewnątrzkomórkowa -100 artefakt okres utajnienia hiperpolaryzacja drażnienia refrakcji stymulacja zapis włókno nerwowe V m przestrzeń zewnątrzkomórkowa C R Na R K R u V Na V K V u przestrzeń wewnątrzkomórkowa I = I + I m c ion I = C Vm t c m I = I + I + I I ion K Na Cl ( V ) Ion = g Ion m VIon środowisko zewnętrzne V C R Na R K R u Rozwiązanie mv mmho/cm V V Na V K V u G Na wnętrze komórki V J = C m + t jeden rodzaj cząsteczki, ale uczestniczą jednocześnie cztery ( V V K ) g K + ( V V Na ) g Na + ( V V Cl ) g Cl 4 g K = g Kn dn = α ( n) n 1 dt n α n β n -zależą od V β n dwa rodzaje cząsteczek, ale uczestniczą jednocześnie cztery g Na 3 dm = g m h = α ( m) m Na m 1 β m dt dh = α ( h) h 1 β h h dt g K ms Wnioski: generacja potencjału czynnościowego związana jest z przepływem prądu przez błonę komórkową oraz w jej wnętrzu i otoczeniu przepływ przez błonę jest sterowany gradientem koncentracji i mechanizmami aktywnymi Propagacja potencjału czynnościowego ( r t) φ = f θ φ t = θ φ stymulacja zapis włókno nerwowe Równanie Plonsey a λ d φ dφ τ φ = 0 θ dt dt gdzie: ( ) rm λ = τ = r m r r m C 1 θ -prędkość propagacji θt φ = Aexp θτ + λ τ θ >> 4 λ θ τ + λ 4 Dla typowych komórek φ = Aexp[ Kt] ( r r ) K = θ Cm 1 +

4 d V φ = φ 1 φ φ z φ z φ = i z i 1 im r 1 / r 1 / 1 = i1r 1 = ir i m 1r1 + ir H-H r / r / 1 i1 + i = 0 i1 i = = z z 1 φ = r + r z z dv dz potencjał spoczynkowy I jon i m V a φ Cm + ( VK φ ) g K + ( VNa φ ) g Na + ( VCl φ ) gcl = t ρ z 1 φ φ = θ t d φ dφ 1 4 = K + [ g K n ( VK φ ) + g Nam h( VNa φ ) + gcl ( VCl φ )] 3 dt dt Cm I poj dz j = j' + σe = j' σ φ j = 0 1 φ = j' σ j' ( r' ) φ = dv' 41 πσ v' r r' Mierzony potencjał jest związany z prądami aktywnymi!!! Źródło: Malmivuo, Plonsey Źródło sygnału Równanie Poissona φ = 4πρ( r' ) ρ( r' ) φ = dv' v' r r' 0 1 przestrzeń zewnątrzkomórkowa Ca ++ Na Ca K + Na + Ca ++ Cl - Na + Ca ++ K + 3 I mi przestrzeń wewnątrzkomórkowa 4 K + I z I w K + I mo błona komórkowa Elektryczna aktywność mózgu EEG mierzone na powierzchni czaszki jest wynikiem przepływu prądów jonowych w mózgu. Najmniejszą jednostką aktywności jest neuron składający się z trzech głównych części: ciała (soma), dendrytu i aksonu Soma ma strukturę podobną do innych komórek. Dendryty są wypustkami ciała komórki i odbierają impulsy od innych neuronów i przewodzą je w kierunku ciała neuronu. Akson jest włóknem transmitującym impuls do innego neuronu czy komórki mięśniowej. Mózg składa się z około neuronów, z których każdy może być połączony z innych neuronów za pomocą połączeń synaptycznych Informacja pomiędzy neuronami jest przesyłana w postaci potencjałów czynnościowych przemieszczających się wzdłuż aksonów. Każdy akson łączy się z innym neuronem za pomocą złącza zwanego synapsą i do komórki mięśniowej za pomocą złącza neuromięsniowego. Pomiędzy częścią przed i postynaptyczną znajduje się szczelina o szerokości nm. Synapsa Przenoszenie impulsu przez synapsę związane jest z wydzieleniem chemicznych transmiterów przez końcówkę przedsynaptyczną. Transmitery te aktywują część postsynaptyczną w wyniku czego otwierają się kanały w błonie skutkujące w zmianie potencjału błonowego. W zależności od transmitera, zmiana potencjału może być depolaryzująca skutkująca w postaci pobudzenia postsynaptycznego lub hyperpolaryzacyjna skutkująca w postaci potencjału hamującego. Otwierające się kanały jonowe indukują przepływ prądu przezbłonowego w synapsie i w dalszej kolejności prądu wewnątrzkomórkowego, który można modelować w postaci dipola prądowego. Elektryczna aktywność mózgu Formowanie się pętli prądowych w przestrzeni zewnątrzkomórkowej pomiędzy dendrytami komórek. Dendryty otrzymują wiele jednoczesnych sygnałów transmitowanych synaptycznie i mogą zainicjować potencjał czynnościowy gdy natężenie pobudzeń przewyższa natężenie hamowania w stopniu pozwalającym na depolaryzację części błony. Jeżeli czynność pobudzająca jest oddzielona przestrzennie od czynności hamującej powstała różnica potencjałów wymusi przepływ prądu wewnątrz i na zewnątrz komórki. Składowa zewnątrzkomórkowa tego prądu, wzmocniona w wyniku sumowania z prądami z otoczenia pochodzącymi od innych dendrytów wytwarza potencjały mierzalne na powierzchni czaszki jako EEG. Główne znaki orientacyjne Bruzda środkowa Bruzda/szczelina Sylvian

5 E 1 E Główne znaki orientacyjne: cztery płaty Bruzda środkowa Co mierzymy? V 1- E 1 E Płat czołowy Bruzda Sylvian Płat ciemieniowy Płat skroniowy Płat potyliczny P jest wektorem, momentem dipolowym σ P Jaka jest wartość V 1-??? Pole odprowadzenia Elektryczna aktywność mózgu Hipotetyczne!!! Jednostkowy prąd 1A S soma D - dendryt depolaryzacja różnica potencjałów σ U = ρj 1 p1 P J p U ( J P) = ρ J P = ρ J P cos, 1 pl pl pl V 1- E 1 E źródła dyskretne U 1 = ρ k J pk P k J pl σ źródła ciągłe V 1 = ρ J V p P dv v P System odprowadzeń 10-0

6 Rejestracja 18 kanałowa Occitpital lobe płat potyliczny Parietal lobe płat ciemieniowy Frontal lobe płat przedni Temporal lobe płat skroniowy Pierwotne i inne regiony Systemy dedykowane Pierwotny obszar motoryczny Pierwotny obszar somatosensoryczny Elektrody czerwone = pomiarowe Elektrody czarne = odniesienia Wszystkie inne obszary są wtórne, związane, lub wykonawcze Pomiar czterokanałowy, bipolarny Elektrody kubełkowe Monitorowanie epilepsji Operacje chirurgiczne Pierwotny obszar słyszenia Pierwotny obszar wzrokowy Związane z pacjentem -ruchowe -EMG -ECG -puls -QRS -stymulatory -Ruch gałek ocznych -Pot -pływanie linii bazowej -utrata kontaktu przez elektrody Artefakty Artefakty techniczne -sieciowe, 50 Hz -fluktuacja impedancji elektrodowej -ruchy kabli połączeniowych -zbyt mało lub zbyt dużo pasty elektrodowej Stabilny kontakt elektrody z pacjentem warunkiem poprawnych pomiarów Elektrody zamieniają prąd jonowy w elektronowy Najbardziej popularne Ag-AgCl Najsłabsze połączenie występuje pomiędzy elektrodą i skórą Wartość impedancji interfejsu elektroda-skóra świadczy o jego jakości, <5 KΩ Impedancja powinna mieć taką samą wartość dla wszystkich elektrod!!!

7 Czego szukamy? Amplitudy i częstotliwości Lokalizacji rytmu i specyficznych fal Zakłóceń Typowe EEG Sygnały w dziedzinie częstotliwości: Delta (< 4 Hz): dzieci, dorośli w czasie snu Theta (4-8 Hz): lekki sen, wczesne dzieciństwo Alfa (8-13 Hz): dorośli, obudzony z otwartymi oczami Beta (>13 Hz): wysoka aktywność lub leki Nietypowe zapisy Matryca widmowa skompresowana Asymetryczne Stłumione+wybuchowe zakłócenia Stłumione+mała amplituda Mała amplituda Niskie częstotliwości Iglice epileptyczne Brak reakcji Spektralna analiza trendu w czasie Dobre narzędzie wizualizacyjne do oceny zmian i asymetrii

8 Potencjały wywołane Potencjały wywołane to odpowiedź CNS na stymulację zewnętrzną -Słuchowe potencjały wywołane (AEP) -Somatosensoryczne potencjały wywołane (SSEP) -Wzrokowe potencjały wywołane (VEP) Pomiar odpowiedzi na bodziec Praktycznie zależne od takich samych zjawisk jak EEG. Różnice w drodze reakcji: odpowiedzi wolniejsze i mniejsze amplitudy AEP kanały różnicowe -elektrody powierzchniowe Elektrody pomiarowe powyżej uszu Słuchawki do stymulacji dźwiękowej ERP Event Related Potential Czerwone elektrody pomiarowe Czarne elektroda odniesienia AEP są maskowane spontaniczną czynnością mózgu Stymuluj kilkaset razy Sygnał AEP w mikrowoltach Czynność spontaniczna 10-tki mikrowoltów

9 ...uśredniaj aby otrzymać odpowiedź Interpretacja AEP Amplituda Amplituda Czas BAEP (Brainstem AEP) pień mózgu ms - odpowiedź z pnia mózgu - prognozowanie śpiączki MLAEP - Mid Latency: ms - wczesne przetwarzanie korowe - poziom świadomości LLAEP Long Latency: ms - proces rozumienia Latencja AEP podczas anestezji Badanie snu MLAEP: impuls stopniowo zmniejsza się i zanika całkowicie po zaśnięciu Bezdech można monitorować za pomocą wielu urządzeń poczynając od statycznego PSG (Polysomnograph) lub redukując do pomiaru tylko holterowskiego lub oksymetru PSG całonocne monitorowanie w celu oceny zaburzeń snu, składa się z wielu badań przeprowadzanych podczas snu pacjenta poprzez rejestrację: -EEG -EOG -EMG -ECG -Wysycenia tlenu -Oddechu Zapisy EEG w różnych fazach snu Typowy pacjent: nadwaga, problemy alkoholowe, chrapanie. Bezdech poprzedzany jest zmiennością faz snu Fazy rozwoju bezdechu: -Początkowo bezobjawowe zatrzymania oddechu -Przedłużony bezdech skutkujący w redukcji S 0 -Niski poziom 0 wpływa na wiele organów: serce, mózg,... -Jeżeli proces przedłuża się może skutkować niedotlenieniem mięsnia serca, zawałem i innymi komplikacjami

10 Klasyfikacja faz snu Faza W czuwanie, EEG zapis niskoamplitudowy, wieloczęstotliwościowy, aktywność alfa gdy oczy zamknięte, widoczny ruch gałek ocznych w EOG i EEG, wysoki poziom EMG Faza S1 drzemka, EEG zapis wzmocniony w zakresie -7Hz, wolny ruch gałek ocznych, natężenie EMG mniejsze niż w fazie W, nieobecna REM, Faza S1 typowo stanowi 5% Total Sleep Time Faza S lekki sen, Faza S3 średni sen, Faza S4 głęboki sen, EEG wysoka amplituda delta stanowiąca 50% 30 sekundowych zapisów, Faza REM EEG jak w fazie S1, dodatkowo REM, Faza MT czas ruchu, artefakty ruchowe Detekcja ruchu gałek ocznych w fazie REM

11 Typy ognisk epilepsji: częściowe Zaczyna się i pozostaje w konkretnej części mózgu. Symptomy w zależności od lokalizacji i wielkości i drogi wyładowania. System siateczkowaty: utrata świadomości Płat skroniowy: dziwne zachowanie, także niestosowne bez świadomości pacjenta Kora motoryczna: konwulsje, powtarzające się skurcze grup mięśniowych, utrata kontroli ale nie świadomości Diagnoza: Magnetoencefalografia Epilepsja jest diagnozowana za pomocą EEG i w niektórych przypadkach dodatkowo za pomocą MRI Dipole generują pole magnetyczne Przynajmniej neuronów musi być aktywnych jednocześnie aby była możliwa detekcja Prądy w dendrytach Strumień magnetyczny związany z prądami źródłowymi Rejestracja sygnałów magnetycznych

12 Rozkład na powierzchni czaszki Typowe obszary aktywowane aktywnością lingwistyczną pomiar magnetoencefalograficzne Asymetria półkul OW obszar Wernicke a przetwarza słuchane dźwięki mowy i umożliwia ich zrozumienie KM- kora motoryczna, aktywna przy wymawianiu OB obszar Broce a, formułuje reakcje mowy i stymuluje KM OB KM OW Obszar Wernicke a MEG composite fmri Singh et al. 00

13

14 Typy transportu organelli w komórkach nerwowych Transport aksonalny postępujący Transport aksonalny wsteczny (retrogradowy) Szybki przemieszczanie organelli wzdłuż mikrotubul przy pomocy kinezyny transport głównie pęcherzyków z neurotransmiterami Wolny Recyrkulacja pęcherzyków synaptycznych (endocytoza) dzięki polimeryzacji/ Zachodzi dzięki dyneinie depolimeryzacji cytoszkieletu Oligodendrocyt Tworzenie osłonki mielinowej przez lemocyty Mielina

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie

Tkanka nerwowa. Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Komórki: komórki nerwowe (neurony) sygnalizacja komórki neurogleju (glejowe) ochrona, wspomaganie Tkanka nerwowa Substancja międzykomórkowa: prawie nieobecna (blaszki podstawne) pobudliwość przewodnictwo

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologia neuronu

Elektrofizjologia neuronu Spis treści Co to jest neuron? 2008-11-13 Spis treści Co to jest neuron? Wstęp Rola jonów w działaniu neronu Potencjał membranowy Stan równowagi Bramki jonowe Dynamika bramek jonowych Model Hodgkina-Huxley

Bardziej szczegółowo

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8

Sen i czuwanie rozdział 9. Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 Sen i czuwanie rozdział 9 Zaburzenia mechanizmów kontroli ruchowej rozdział 8 SEN I CZUWANIE SEN I RYTMY OKOŁODOBOWE FAZY SNU CHARAKTERYSTYKA INDUKOWANIE SNU MECHANIZM I STRUKTURY MÓZGOWE RYTMY OKOŁODOBOWE

Bardziej szczegółowo

Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa. Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek

Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa. Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek Neurologia dla studentów wydziału pielęgniarstwa Bożena Adamkiewicz Andrzej Głąbiński Andrzej Klimek Spis treści Wstęp... 7 Część I. Wiadomości ogólne... 9 1. Podstawy struktury i funkcji układu nerwowego...

Bardziej szczegółowo

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory

Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Mechanoreceptory (dotyk, słuch) termoreceptory i nocyceptory Iinformacja o intensywności bodźca: 1. Kodowanie intensywności bodźca (we włóknie nerwowym czuciowym) odbywa się za pomocą zmian częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii

Wykład 3. metody badania mózgu I. dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii Wykład 3 metody badania mózgu I dr Marek Binder Zakład Psychofizjologii ośrodkowy układ nerwowy (OUN) mózgowie rdzeń kręgowy obwodowy układ nerwowy somatyczny układ nerwowy: przewodzi informacje z i do

Bardziej szczegółowo

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK

TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK TEST - BIOLOGIA WERONIKA GMURCZYK Temat: Układ nerwowy i hormonalny Zadanie 1. Zaznacz poprawną odpowiedź. Co to są hormony? a) związki chemiczne wytwarzane w gruczołach łojowych, które regulują pracę

Bardziej szczegółowo

Analiza danych medycznych

Analiza danych medycznych Analiza danych medycznych Wykład 2 Rejestracja sygnału EEG Plan wykładu 1. Zasady aplikacji elektrod 2. Wzmacniacz EEG 3. Cechy sygnału EEG 4. Podstawowe rytmy mózgowe 5. Przetworzenie zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan

Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego. Piotr Walerjan Elektrofizjologiczne podstawy lokalizacji ogniska padaczkowego Piotr Walerjan Elektrofizjologia w padaczce Dlaczego stosujemy metody elektrofizjologiczne w diagnostyce padaczki? Ognisko padaczkowe Lokalizacja

Bardziej szczegółowo

Multimedialne Systemy Medyczne

Multimedialne Systemy Medyczne Multimedialne Systemy Medyczne Brain-Computer Interfaces (BCI) mgr inż. Katarzyna Kaszuba Interfejsy BCI Interfejsy BCI Interfejsy mózgkomputer. Zwykle wykorzystują sygnał elektroencefalografu (EEG) do

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA TECHNICZNE. Producent / Firma: Typ: Rok produkcji: 2007

WYMAGANIA TECHNICZNE. Producent / Firma: Typ: Rok produkcji: 2007 SYSTEM DO BADAŃ EMG, PRZEWODNICTWA NERWÓW (NCS) SOMATOSENSORYCZNYCH (SEP) I MOTORYCZNYCH (MEP)POTENCJAŁÓW WYWOŁANYCH ORAZ MONITOROWANIA ŚRÓDOPERACYJNEGO WRAZ ZE STYMULACJĄ MAGNETYCZNĄ WYMAGANIA TECHNICZNE

Bardziej szczegółowo

TKANKA NERWOWA 20 20.1. NEURONY

TKANKA NERWOWA 20 20.1. NEURONY TKANKA NERWOWA 20 Zasadniczym składnikiem tkanki nerwowej są wysoko wyspecjalizowane komórki neurocyty, które łącząc się ze sobą nieraz bardzo długimi wypustkami tworzą zintegrowaną sieć obejmującą swoim

Bardziej szczegółowo

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1)

grupa a Klasa 7. Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. (0 1) grupa a Regulacja nerwowo-hormonalna 37 pkt max... Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 20 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową odpowiedź.... Za rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego)

EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) 6COACH 26 EKG (Elektrokardiogram zapis czasowych zmian potencjału mięśnia sercowego) Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\EKG\EKG_zestaw.cma Przykład wyników: EKG_wyniki.cma

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II JĄDRA PODSTAWY KRESOMÓZGOWIA I KONTROLA RUCHOWA MECHANIZMY KONTROLI RUCHOWEJ SYSTEMY ZSTĘPUJĄCE Korowe ośrodki motoryczne Kora motoryczna (planowanie, inicjacja i kierowanie

Bardziej szczegółowo

w kontekście percepcji p zmysłów

w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy człowieka w kontekście percepcji p zmysłów Układ nerwowy dzieli się ę na ośrodkowy i obwodowy. Do układu nerwowego ośrodkowego zalicza się mózgowie (mózg, móżdżek i pień mózgu) oraz rdzeń

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO.

SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO. SCENARIUSZ LEKCJI BIOLOGII Z WYKORZYSTANIEM FILMU DOBRZE MIEĆ O(G)LEJ W GŁOWIE. O KOMÓRKACH UKŁADU NERWOWEGO. SPIS TREŚCI: I. Wprowadzenie. II. Części lekcji. 1. Część wstępna. 2. Część realizacji. 3.

Bardziej szczegółowo

Biorytmy, sen i czuwanie

Biorytmy, sen i czuwanie Biorytmy, sen i czuwanie Rytmika zjawisk biologicznych określana jako biorytm przyporządkowuje zmiany stanu organizmu do okresowych zmian otaczającego środowiska. Gdy rytmy biologiczne mają charakter wewnątrzustrojowy

Bardziej szczegółowo

Mięśnie. dr Magdalena Markowska

Mięśnie. dr Magdalena Markowska Mięśnie dr Magdalena Markowska Zjawisko ruchu 1) Jako możliwość przemieszczania przestrzennego mięśnie poprzecznie prążkowane 2) Pompa serce 3) Jako podstawa do utrzymywania czynności życiowych mięśnie

Bardziej szczegółowo

7. W warunkach prawidłowych stężenie jonów potasu w przestrzeni zewnątrzkomórkowej wynosi: A. 142 mmol/l B. 12 mmol/l C. 4 mmol/l D.

7. W warunkach prawidłowych stężenie jonów potasu w przestrzeni zewnątrzkomórkowej wynosi: A. 142 mmol/l B. 12 mmol/l C. 4 mmol/l D. 1. Wskaż właściwe stwierdzenie: A. Potencjał równowagi dla określonych jonów jest to potencjał elektryczny równoważący siłę dyfuzji tych jonów. B. Potencjał spoczynkowy błony komórkowej jest zbliżony do

Bardziej szczegółowo

Biologiczne podstawy zachowania WYKŁAD 3

Biologiczne podstawy zachowania WYKŁAD 3 Biologiczne podstawy zachowania WYKŁAD 3 Neurony. Komórki glejowe. Synapsa i przekaźnictwo synaptyczne. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski UKSW Instytut Biologii Doświadczalnej PAN Dwa rodzaje komórek układu

Bardziej szczegółowo

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy

Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy Autonomiczny i Ośrodkowy Układ Nerwowy System Nerwowy Ośrodkowy System Nerwowy Analizuje, interpretuje i przechowuje informacje Zarządza organami Obwodowy System Nerwowy Transmisja informacji z i do OSN

Bardziej szczegółowo

PADACZKA. Liliana Araucz kl. III

PADACZKA. Liliana Araucz kl. III PADACZKA CHOROBY UKŁADU NERWOWEGO Liliana Araucz kl. III INFORMACJE OGÓLNE Choroby układu nerwowego możemy podzielić na: Ogniskowe umiejscowione w jednej określonej okolicy np. guz, krwiak Rozsiane atakujące

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i

ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW TECHNICZNYCH Przedmiot zamówienia: System do badania EMG, przewodnictwa nerwowego i potencjałów wywołanych LP NAZWA PARAMETRU WARTOŚĆ OFEROWANE WYMAGANA PARAMETRY SKALA

Bardziej szczegółowo

Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia.

Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia. Ćw. M3 Zagadnienia: Aktywność elektryczna serca. Elektrokardiografia. Podstawy elektrodynamiki. (Pole elektryczne, pole magnetyczne, oddziaływanie ww pól z ładunkami, dipole) Podstawowe prawa przepływu

Bardziej szczegółowo

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne

Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Biofeedback biologiczne sprzężenie zwrotne Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej* )* Wykład w części przygotowany na podstawie materiałów studentów przedmiotu Aparatura Medyczna: Jacka Galanciaka

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE

PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Strona 1 z 7 PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA - PARAMETRY JAKOŚCIOWE Załącznik Nr 2 do siwz Część 1 - Defibrylator - kardiowerter ICD-VR jednojamowy z elektrodami 1 Nazwa, nr katalogowy, producent 2 Rok produkcji

Bardziej szczegółowo

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia

Elektryczna aktywność mózgu. Polisomnografia Elektryczna aktywność mózgu Polisomnografia Badanie polisomnograficzne elektroencefalografia(eeg) rejestracja bioelektrycznej aktywności mózgu elektromiografia(emg) rejestracja napięcia mięśniowego elektrookulografia(eog)-

Bardziej szczegółowo

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI

ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI ROLA WAPNIA W FIZJOLOGII KOMÓRKI Michał M. Dyzma PLAN REFERATU Historia badań nad wapniem Domeny białek wiążące wapń Homeostaza wapniowa w komórce Komórkowe rezerwuary wapnia Białka buforujące Pompy wapniowe

Bardziej szczegółowo

Budowa i funkcje komórek nerwowych

Budowa i funkcje komórek nerwowych Budowa i funkcje komórek nerwowych Fizjologia Komórki nerwowe neurony w organizmie człowieka około 30 mld w większości skupione w ośrodkowym układzie nerwowym podstawowa funkcja przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia 1. Prąd Kotz`a średniej częstotliwości, bipolarny. Prąd Kotz`a jest jednym z grupy prądów, z których pochodzi rosyjska stymulacja, stąd prąd Kotz`a może być również

Bardziej szczegółowo

Stymulator jednojamowy typu SSIR z elektrodami

Stymulator jednojamowy typu SSIR z elektrodami Pakiet 1 Załącznik nr 2 SIWZ Formularz cenowy wraz z parametrami techniczno użytkowymi jednostko wa Stymulator jednojamowy typu SSIR z elektrodami zużycie na 12 m-cy oferowanego towaru, która będzie używana

Bardziej szczegółowo

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji

Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Wzorce aktywności mózgu przy świadomym i nieświadomym przetwarzaniu informacji Aneta Brzezicka Interdyscyplinarne Centrum Stosowanych Badań Poznawczych, SWPS Zdumiewająca hipoteza brzmi: Ty, Twoje radości

Bardziej szczegółowo

System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku?

System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku? A n n a D u r k a System aepex ocena głębokości znieczulenia na miarę XXI wieku? Studenckie Koło Naukowe Anestezjologii, Intensywnej Terapii i Medycyny Ratunkowej II Zakład Anestezjologii i Intensywnej

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A

INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A INSTRUKCJA OBSŁUGI REJESTRATORA DMS 300-3A 1 Uwaga Tylko lekarz może zlecić badanie holterowskie Tylko lekarz może zalecić sposób, w jaki mają być przyklejone elektrody na ciele pacjenta Tylko lekarz może

Bardziej szczegółowo

Model zmian synchronizacji czynności EEG związanych z wykonywaniem ruchu

Model zmian synchronizacji czynności EEG związanych z wykonywaniem ruchu UNIWERSYTET WARSZAWSKI Międzywydziałowe Indywidualne Studia Matematyczno-Przyrodnicze Agnieszka Grabska-Barwińska Model zmian synchronizacji czynności EEG związanych z wykonywaniem ruchu Praca magisterska

Bardziej szczegółowo

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu www.szkolnictwo. pl Wszelkie treści i zasoby edukacyjne publikowane na łamach Portalu www.szkolnictwo.pl mogą być wykorzystywane przez jego Użytkowników

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 IDENTYFIKACJA I ANALIZA FIZJOLOGICZNYCH SYSTEMÓW STEROWANIA

Rozdział 4 IDENTYFIKACJA I ANALIZA FIZJOLOGICZNYCH SYSTEMÓW STEROWANIA 59 Rozdział 4 IDENTYFIKACJA I ANALIZA FIZJOLOGICZNYCH SYSTEMÓW STEROWANIA Fizjologiczne systemy sterowania to systemy pełniące rolę koordynatora poszczególnych narządów, układów, a także pojedynczych komórek.

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych.

Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Wykorzystanie integracji sensorycznej w usprawnianiu zaburzeń rozwojowych. Termin integracja sensoryczna po raz pierwszy został użyty przez Ch. Sherringtona w 1902 roku w Anglii. Nowe znaczenie temu terminowi

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w

Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w Neurokognitywistyka. Mózg jako obiekt zainteresowania w psychologii poznawczej Małgorzata Gut Katedra Psychologii Poznawczej WyŜsza Szkoła Finansów i Zarządzania w Warszawie http://cogn.vizja.pl Wykład

Bardziej szczegółowo

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu.

Móżdżek. Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Móżdżek 1) Budowa i położenie Móżdżek położony jest w dole tylnym czaszki pod namiotem móżdżku. Sąsiaduje z płatem skroniowym, potylicznym oraz z pniem mózgu. Składa się z dwóch półkul oddzielonych od

Bardziej szczegółowo

Elementy neurolingwistyki

Elementy neurolingwistyki Elementy neurolingwistyki Neurolingwistyka bada relacje języka i komunikacji do pewnych aspektów funkcjonowania mózgu metody: badania zdolności językowych po uszkodzeniach mózgu, eksperymenty, konstrukcja

Bardziej szczegółowo

Warszawski Uniwersytet Medyczny II Wydział Lekarski Oddział Fizjoterapii

Warszawski Uniwersytet Medyczny II Wydział Lekarski Oddział Fizjoterapii Warszawski Uniwersytet Medyczny II Wydział Lekarski Oddział Fizjoterapii Zastosowanie neuromobilizacji rdzenia kręgowego i korzeni rdzeniowych w leczeniu niedowładów spastycznych u pacjentów po udarach

Bardziej szczegółowo

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik

BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE. Sawicki Tomasz Balicki Dominik BIOSENSORY SENSORY BIOMEDYCZNE Sawicki Tomasz Balicki Dominik Biosensor - jest to czujnik, którego element biologiczny oddziałuje z substancją oznaczaną, a efekt jest przekształcany przez zespolony z nim

Bardziej szczegółowo

Opracowała: K. Komisarz

Opracowała: K. Komisarz Opracowała: K. Komisarz EEG ElektroEncefaloGraf - aparat do pomiaru fal mózgowych i oceny pracy mózgu. BIOFEEDBACK - z ang. biologiczne sprzężenie zwrotne (dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Serce zdrowej osoby bije średnio od 60 do 90 razy na minutę. Różne czynniki zewnętrzne takie jak: wysiłek fizyczny, stres, stany gorączkowe

Bardziej szczegółowo

INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH. INTELIGENCJA I JEJ PODŁOśE MÓZGOWE PRZEGLĄD KONCEPCJI

INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH. INTELIGENCJA I JEJ PODŁOśE MÓZGOWE PRZEGLĄD KONCEPCJI INTELIGENCJA I RÓśNICE INDYWIDUALNE W BADANIACH PSYCHOFIZJOLOGICZNYCH INTELIGENCJA I JEJ PODŁOśE MÓZGOWE PRZEGLĄD KONCEPCJI WYJAŚNIENIA RÓśNIC INDYWIDUALNYCH W ZAKRESIE INTELIGENCJI ODWOŁUJĄCE SIĘ WŁAŚCIWOŚCI

Bardziej szczegółowo

Układ nerwowy. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową (mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz część obwodową - układ nerwów i zakończeń nerwowych.

Układ nerwowy. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową (mózgowie i rdzeń kręgowy) oraz część obwodową - układ nerwów i zakończeń nerwowych. Układ nerwowy Zadaniem układu nerwowego jest nadzorowanie czynności narządów wewnętrznych żywego organizmu oraz umożliwianie mu kontaktów ze światem zewnętrznym. Układ nerwowy dzieli się na część ośrodkową

Bardziej szczegółowo

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy

Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Człowiek układ nerwowy, zmysły, odruchy Paweł Strumiłło Zakład Elektroniki Medycznej Człowiek - anatomia i fizjologia Anatomia (budowa organizmu) Fizjologia (funkcjonownie organizmu) http://www.youtube.com/watch?v=ncpoio1fq5q&nr=1

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa.

Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia komórki. Komórka nerwowa. WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW ZAKŁAD FIZJOLOGII DOŚWIADCZALNEJ I KLINICZNEJ DEPARTAMENT OF EXPERIMENTAL AND CLINICAL PHYSIOLOGY Zawartość Ćwiczenie 1. Fizjologia i patofizjologia

Bardziej szczegółowo

Wysoka szczytowa moc impulsu, krótki czas jego trwania oraz długie

Wysoka szczytowa moc impulsu, krótki czas jego trwania oraz długie W HILTERAPIA stosuje się pulsacyjną emisję promieniowania laserowego. Wysoka szczytowa moc impulsu, krótki czas jego trwania oraz długie przerwy między impulsami sprawiają, że odpowiednio duża dawka energii

Bardziej szczegółowo

Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron

Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron Układ nerwowy człowieka Podstawową jednostką budulcowa i funkcjonalną układu nerwowego jest - neuron Przewodnictwo skokowe w neuronach (kanały sodowe i potasowe) W aksonach mających osłonki mielinowe potencjały

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

KOSMOS ANDRZEJ WRÓBEL ZBIORCZA AKTYWNOŚĆ ELEKTRYCZNA MÓZGU. Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN Pasteura 3, 02-093 Warszawa WSTĘP

KOSMOS ANDRZEJ WRÓBEL ZBIORCZA AKTYWNOŚĆ ELEKTRYCZNA MÓZGU. Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN Pasteura 3, 02-093 Warszawa WSTĘP KOSMOS PROBLEMY NAUK BIOLOGICZNYCH Tom 46, 1997 Numer 3 (236) Strony 317-326 Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika ANDRZEJ WRÓBEL Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN Pasteura

Bardziej szczegółowo

OxyFlo Pro Monitoring przepływu krwi

OxyFlo Pro Monitoring przepływu krwi OxyFlo Pro Monitoring przepływu krwi Artefakty OxyFlo Pro został stworzony na bazie opatentowanej technologii odrzucania artefaktów, dzięki której skutecznie filtruje obecność artefaktów ruchu w sygnale

Bardziej szczegółowo

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa

METODA TOMATISA. Stymulacja audio psycho. Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa METODA TOMATISA Stymulacja audio psycho lingwistyczna Trening uwagi słuchowej Stymulacja słuchowa mgr Jolanta Kowalczyk Łokaj mgr Anna Kocięcka Zbylut mgr Małgorzata Lewandowska Prawa Tomatisa Głos człowieka

Bardziej szczegółowo

Wpływ pola magnetycznego i komórek glejowych na funkcje poznawcze. Partnerstwo czy rywalizacja?*

Wpływ pola magnetycznego i komórek glejowych na funkcje poznawcze. Partnerstwo czy rywalizacja?* N e u r o k o g n i t y w i s t y k a w p a t o l o g i i i z d r o w i u, 2 0 1 1 2 0 1 3 P o m o r s k i U n i w e r s y t e t M e d y c z n y w S z c z e c i n i e 182 194 Beata Szuflitowska Wpływ pola

Bardziej szczegółowo

Neurokognitywistyka WYKŁAD 4 Nowe metody badawcze Rejestracja aktywności neuronów i struktur. Potencjały wywołane.

Neurokognitywistyka WYKŁAD 4 Nowe metody badawcze Rejestracja aktywności neuronów i struktur. Potencjały wywołane. Neurokognitywistyka WYKŁAD 4 Nowe metody badawcze Rejestracja aktywności neuronów i struktur. Potencjały wywołane. Prof. dr hab. Krzysztof Turlejski UKSW Definicja Przedmiotem neurokognitywistyki jest

Bardziej szczegółowo

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są

Czujniki. Czujniki służą do przetwarzania interesującej nas wielkości fizycznej na wielkość elektryczną łatwą do pomiaru. Najczęściej spotykane są Czujniki Ryszard J. Barczyński, 2010 2015 Politechnika Gdańska, Wydział FTiMS, Katedra Fizyki Ciała Stałego Materiały dydaktyczne do użytku wewnętrznego Czujniki Czujniki służą do przetwarzania interesującej

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do kolokwia

Zagadnienia do kolokwia Zagadnienia do kolokwia Obowiązuje ten sam materiał, co na sprawdzian wejściowy oraz (szczegółowo) wymienione niżej zagadnienia. W trakcie kolokwium dopuszczalne jest posługiwanie się skrótami nazw, jeśli

Bardziej szczegółowo

Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie:

Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie: Sieci neuropodobne XI, modelowanie neuronów biologicznie realistycznych 1 Cel modelowania neuronów realistycznych biologicznie: testowanie hipotez biologicznych i fizjologicznych eksperymenty na modelach

Bardziej szczegółowo

STRUKTURA CENTRALNEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN)

STRUKTURA CENTRALNEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN) Romuald Bohatyrewicz STRUKTURA CENTRALNEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN) OUN zawiera ok. 10 11 100 miliardów neuronów i 10-50 razy więcej komórek glejowych. 1. Neurony czynnościowo sklasyfikowano jako czuciowe,

Bardziej szczegółowo

Zapytania z dnia 31.01.2013

Zapytania z dnia 31.01.2013 Zapytania z dnia 31.01.2013 Pakiet 1 poz.1 Aparat do laseroterapii Czy Zamawiający dopuści aparat do laseroterapii o następujących parametrach: Aparat 1-kanałowy Sonda laserowa prysznicowa IR+R 4x50mW/685nm,4x200mW/830nm,

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr hab.n.med. Ryszard Kinalski. Sylabus: Neurofizjologia Kliniczna

Autor: Dr hab.n.med. Ryszard Kinalski. Sylabus: Neurofizjologia Kliniczna 1 Autor: Dr hab.n.med. Ryszard Kinalski Sylabus: Neurofizjologia Kliniczna 1. Informacje o przedmiocie, jednostce koordynującej i osobach prowadzących zajęcia. 1.1. Nazwa przedmiotu: Neurofizjologia Kliniczna.

Bardziej szczegółowo

Elektryczna aktywność mózgu. Interfejsy mózg komputer/ biofeedback

Elektryczna aktywność mózgu. Interfejsy mózg komputer/ biofeedback Elektryczna aktywność mózgu Interfejsy mózg komputer/ biofeedback BCI Brain Computer Interface zasada działania Użytkownik EEG, ERP, EOG, EMG, ECoG, fmri, PET, aktywność poj. neuronów Inwazyjne i nieinwazyjne

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do opracowania

Zagadnienia do opracowania Wykład Wybrane aspekty plastyczności Prowadząca: prof. UG, Edyta Jurkowlaniec Literatura wymagana do zaliczenia zajęć (zdania egzaminu): 1. Kossut M. (red.) 1994. Mechanizmy plastyczności mózgu. Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Artur Moskała,Krzysztof Woźniak TANATOLOGIA

Artur Moskała,Krzysztof Woźniak TANATOLOGIA Artur Moskała,Krzysztof Woźniak TANATOLOGIA Definicje śmierci Definicja klasyczna nieodwracalne ustanie krążenia krwi oznacza śmierć człowieka jako całości. Definicja nowa nieodwracalne ustanie funkcji

Bardziej szczegółowo

Rezonans magnetyczny u pacjentów z implantowanym układem stymulującym lub ICD

Rezonans magnetyczny u pacjentów z implantowanym układem stymulującym lub ICD Rezonans magnetyczny u pacjentów z implantowanym układem stymulującym lub ICD Zalecenia ESC 2013 dr med. Artur Oręziak Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii, Warszawa Potencjalne zagrożenia

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Monitor transportowy - 2szt Parametry techniczno funkcjonalne

Monitor transportowy - 2szt Parametry techniczno funkcjonalne załącznik nr 2 do SIWZ nr SPZOZ/PN/19/2012 - Formularz przedmiotu zamówienia, cenowy Zadanie nr 1 Kardiomonitory Lp. Nazwa ilość Cena jednost Cena jednostk Brutto Stawka VAT brutto Producent 1 Kardiomonitor

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Model anatomiczno-neurologiczno-radiologiczny: obszar unaczynienia objawy neurologiczne - lokalizacja obszar unaczynienia objawy lokalizacja TĘTNICA SZYJNA WEWNĘTRZNA (OCZNA

Bardziej szczegółowo

ELEKTROKARDIOGRAFIA UKŁAD KRĄŻENIA. Joanna Grabska-Chrząstowska

ELEKTROKARDIOGRAFIA UKŁAD KRĄŻENIA. Joanna Grabska-Chrząstowska ELEKTROKARDIOGRAFIA UKŁAD KRĄŻENIA Joanna Grabska-Chrząstowska EKG Na początek trochę teorii UKŁAD KRĄŻENIA UKŁAD KRĄŻENIA UKŁAD KRĄŻENIA BUDOWA SERCA ETAPY PRACY SERCA UKŁAD KRĄŻENIA PŁODU I NOWORODKA

Bardziej szczegółowo

Tkanka mięśniowa. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 7 listopada 2014 Biofizyka 1

Tkanka mięśniowa. Bogdan Walkowiak. Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka. 7 listopada 2014 Biofizyka 1 Wykład 5 Tkanka mięśniowa Bogdan Walkowiak Zakład Biofizyki Instytut Inżynierii Materiałowej Politechnika Łódzka 7 listopada 2014 Biofizyka 1 Trzy typy mięśni Mięśnie szkieletowe (Poprzecznie prążkowane)

Bardziej szczegółowo

odbierają bodźce ze środowiska wewnętrznego odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego

odbierają bodźce ze środowiska wewnętrznego odbierają bodźce ze środowiska zewnętrznego RECEPTORY - liczne wyspecjalizowane struktury, pozwalające na odbieranie bodźców - receptorem może być pojedyncza komórka receptorowa lub cały organ zbudowany z wielu komórek EKSTERORECEPTORY odbierają

Bardziej szczegółowo

APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor)

APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor) APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor) W Polsce rodzi się około 24 000 wcześniaków z masą ciała poniżej 2500 g. W ciągu

Bardziej szczegółowo

Komputery sterowane myślami

Komputery sterowane myślami Komputery sterowane myślami Andrzej Materka Marcin Byczuk materka@p.lodz.pl www.materka.p.lodz.pl Plan wykładu Komputery i ich sterowanie Elektryczne sygnały mózgowe Sterowanie komputerem za pomocą myśli

Bardziej szczegółowo

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały

Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania. Świadomość. Michał Biały Uwaga: wykład autorski do bezpośredniego wykorzystania, bez możliwości rozpowszechniania i powielania Świadomość Michał Biały Aspekty świadomości: tło i doznania bieżące Tło poczucie odrębności jako osoby,

Bardziej szczegółowo

Homeostaza. Regulacja hormonalna i nerwowa środowiska wewnętrznego. Rozwój odporności organizmu

Homeostaza. Regulacja hormonalna i nerwowa środowiska wewnętrznego. Rozwój odporności organizmu Homeostaza. Regulacja hormonalna i nerwowa środowiska wewnętrznego. Rozwój odporności organizmu HOMEOSTAZA zdolność do utrzymywania stałości środowiska wewnętrznego ustroju, mimo zmian zachodzących w środowisku

Bardziej szczegółowo

Tkanka nabłonkowa. (budowa)

Tkanka nabłonkowa. (budowa) Tkanka nabłonkowa (budowa) Komórki tkanki nabłonkowej tworzą zwarte warstwy, zwane nabłonkami. Są układem ściśle upakowanych komórek tworzących błony. 1) główną masę tkanki stanowią komórki. 2) istota

Bardziej szczegółowo

Bogusław Żernicki Od neuronu do psychiki

Bogusław Żernicki Od neuronu do psychiki Wszechnica Polskiej Akademii Nauk Bogusław Żernicki Od neuronu do psychiki Ossolineum Najnowsze Osiągnięcia Nauki Redaktorzy Serii Włodzimierz Michajłow Edward Hałoń Sekretarz Redakcji Jadwiga Kobuszewska

Bardziej szczegółowo

1- Wszczepialne kardiowertery- defibrylatory jednojamowe z elektrodą - 50 szt

1- Wszczepialne kardiowertery- defibrylatory jednojamowe z elektrodą - 50 szt ZAŁĄCZNIK NR 6 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA ZESTAWIENIE WYMAGANYCH PARAMETRÓW Pakiet I Kardiowertery 1- Wszczepialne kardiowertery- defibrylatory jednojamowe z elektrodą - 50 szt Odp. Oferenta - Min. dwie

Bardziej szczegółowo

Główne części układu nerwowego (podział ze względu na funkcje) UKŁAD NERWOWY AUTONOMICZNY UKŁAD. Modelowanie pojedynczego neuronu

Główne części układu nerwowego (podział ze względu na funkcje) UKŁAD NERWOWY AUTONOMICZNY UKŁAD. Modelowanie pojedynczego neuronu Modelowanie pojedynczego neuronu Wykład nr 13 z kursu Biocybernetyki dla Inżynierii Biomedycznej prowadzonego przez Prof. Ryszarda Tadeusiewicza UKŁAD NERWOWY zapewnia organizmowi kontakt ze światem zewnętrznym

Bardziej szczegółowo

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości.

Lekcja 19. Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Lekcja 19 Temat: Wzmacniacze pośrednich częstotliwości. Wzmacniacze pośrednich częstotliwości zazwyczaj są trzy- lub czterostopniowe, gdyż sygnał na ich wejściu musi być znacznie wzmocniony niż we wzmacniaczu

Bardziej szczegółowo

Świadomość. Paweł Borycki. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski. 21 stycznia 2015

Świadomość. Paweł Borycki. Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski. 21 stycznia 2015 Świadomość Paweł Borycki Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytet Warszawski 21 stycznia 2015 Na podstawie: Paul Thagard, Consciousness, [in:] Mind. Introduction to Cognitive Science. Second

Bardziej szczegółowo

Wykład X. Krótka historia neurobiologii poznawczej (cognitive neuroscience)

Wykład X. Krótka historia neurobiologii poznawczej (cognitive neuroscience) Wykład X Krótka historia neurobiologii poznawczej (cognitive neuroscience) Historia badań nad mózgiem Joseph Gall, Johann Spurzheim (1810): frenologia 35 specyficznych funkcji mózgu anatomiczna personologia

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE BADAŃ ELEKTROENCEFALOGRAFICZNYCH W DIAGNOSTYCE CHORÓB UKŁADU NERWOWEGO*

ZASTOSOWANIE BADAŃ ELEKTROENCEFALOGRAFICZNYCH W DIAGNOSTYCE CHORÓB UKŁADU NERWOWEGO* N e u r o k o g n i t y w i s t y k a w p a t o l o g i i i z d r o w i u, 2 0 0 9 2 0 1 1 P o m o r s k i U n i w e r s y t e t M e d y c z n y w S z c z e c i n i e 43 54 AGNIESZKA CIECHAN ZASTOSOWANIE

Bardziej szczegółowo

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie.

Pole elektromagnetyczne. POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. Pole elektromagnetyczne POLE ELEKTROMAGNETYCZNE - pewna przestrzeń, w której obrębie cząstki oddziałują na siebie elektrycznie i magnetycznie. INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA zjawisko powstawania siły elektromagnetycznej

Bardziej szczegółowo

Po pierwsze diagnoza- Mini QEEG

Po pierwsze diagnoza- Mini QEEG NEWSLETTER BIOMED NEWS Nr. 09/2015 Po pierwsze diagnoza- Mini QEEG Chcąc zrozumieć zasadę działania mózgu, można powiedzieć nieco upraszczając, że to niezbędny do życia procesor, który jest w stanie równolegle

Bardziej szczegółowo

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL

PL 203461 B1. Politechnika Warszawska,Warszawa,PL 15.12.2003 BUP 25/03. Mateusz Turkowski,Warszawa,PL Tadeusz Strzałkowski,Warszawa,PL RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 203461 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 354438 (51) Int.Cl. G01F 1/32 (2006.01) G01P 5/01 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data

Bardziej szczegółowo

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16

2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 INTENSYWNA TERAPIA STANU ASTMATYCZNEGO 1. Definicja... 13 2. Etiopatogeneza astmy... 14 2.1. Układ oddechowy... 14 2.2. Układ krążenia... 16 3. Obraz kliniczny... 17 3.1. Rozpoznanie... 17 3.2. Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

SYMBOLE GRAFICZNE. Tyrystory. Struktura Charakterystyka Opis

SYMBOLE GRAFICZNE. Tyrystory. Struktura Charakterystyka Opis SYMBOLE GRAFICZNE y Nazwa triasowy blokujący wstecznie SCR asymetryczny ASCR Symbol graficzny Struktura Charakterystyka Opis triasowy blokujący wstecznie SCR ma strukturę czterowarstwową pnpn lub npnp.

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia Program wyrównywania różnic między regionami II Wyposażenie w sprzęt rehabilitacyjny

Opis przedmiotu zamówienia Program wyrównywania różnic między regionami II Wyposażenie w sprzęt rehabilitacyjny Opis przedmiotu zamówienia Program wyrównywania różnic między regionami II Wyposażenie w sprzęt rehabilitacyjny Pakiet nr 5 Specyfikacja ów technicznych i użytkowych Załącznik nr 16 Należy opisać każde

Bardziej szczegółowo

S P E C Y F I K A C J A T E C H N I C Z N A - w zakresie pakietu 2. Pozycja nr 1 - Aparat do EKG (1 szt) Pełna nazwa sprzętu, model... Producent...

S P E C Y F I K A C J A T E C H N I C Z N A - w zakresie pakietu 2. Pozycja nr 1 - Aparat do EKG (1 szt) Pełna nazwa sprzętu, model... Producent... Załącznik nr 2 do siwz... Nazwa i adres (pieczęć adresowa) Wykonawcy S P E C Y F I K A C J A T E C H N I C Z N A - w zakresie pakietu 2 Pozycja nr 1 - Aparat do EKG (1 szt) Panel dotykowy ułatwiający obsługę,

Bardziej szczegółowo

Tranzystor bipolarny

Tranzystor bipolarny Tranzystor bipolarny 1. zas trwania: 6h 2. ele ćwiczenia adanie własności podstawowych układów wykorzystujących tranzystor bipolarny. 3. Wymagana znajomość pojęć zasada działania tranzystora bipolarnego,

Bardziej szczegółowo

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym

Anna Słupik. Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym Anna Słupik Układ czucia głębokiego i jego wpływ na sprawność ruchową w wieku podeszłym 16.05.2007 Struktura układu czucia głębokiego Receptory w strukturach układu ruchu: mięśnie + ścięgna więzadła torebka

Bardziej szczegółowo

Co działa na nerwy rdzeniowi kręgowemu? Marta Błaszkiewicz

Co działa na nerwy rdzeniowi kręgowemu? Marta Błaszkiewicz Co działa na nerwy rdzeniowi kręgowemu? Marta Błaszkiewicz Rdzeń kręgowy > część ośrodkowego UN > bodźce z mózgowia do obwodowego UN > Ф 1cm, 30g, 45cm > poniżej L2: ogon koński Uszkodzenia rdzenia kręgowego

Bardziej szczegółowo

Neurodydaktyka - rewolucja czy rozsądek? Dr n.med.tomasz Srebnicki

Neurodydaktyka - rewolucja czy rozsądek? Dr n.med.tomasz Srebnicki Neurodydaktyka - rewolucja czy rozsądek? Dr n.med.tomasz Srebnicki Jak świat światem, nikt nikogo niczego nie nauczył. Można tylko się nauczyć. Nikt z nas nie został nauczony chodzenia, my nauczyliśmy

Bardziej szczegółowo

Jak pracują systemy implantów ślimakowych?

Jak pracują systemy implantów ślimakowych? 56 Jak funkcjonują implanty ślimakowe i implanty... Jak pracują systemy implantów ślimakowych? Systemy implantów ślimakowych są to techniczne protezy słuchu, które mogą w znacznym stopniu zastąpić brakującą

Bardziej szczegółowo

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel

Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego. Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel Umiejętności szkolne i ich wykorzystanie w podstawie funkcjonowania sensomotorycznego Opracowała mgr Dorota Rudzińska-Friedel OGÓLNE Umiejętność, które wykorzystujemy we wszelkiego typu działaniach SAMOREGULACJI

Bardziej szczegółowo