Epileptologia 2004, 12: 5-25 PRACE ORYGINALNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Epileptologia 2004, 12: 5-25 PRACE ORYGINALNE"

Transkrypt

1 5 Epileptologia 2004, 12: 5-25 PRACE ORYGINALNE CHARAKTERYSTYKA NAPADÓW PADACZKOWYCH W POLSCE W OKRESIE OD CZERWCA 2000 DO MAJA 2001 R.: RODZAJE I CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA. BADANIA WIELOOŚRODKOWE Jerzy Majkowski 1, Teresa Korwin-Piotrowska 2, Joanna Jędrzejczak 3, Andrzej Kozik 4, Sergiusz Jóźwiak 5, Ewa Motta 6, Beata Majkowska-Zwolińska 7 1 Fundacja Epileptologii, Centrum Diagnostyki i Leczenia Padaczki, Warszawa, 2 Katedra i Klinika Neurologii PAM, Szczecin, 3 Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP, Warszawa, 4 Specjalistyczny Szpital Zespolony, Oddział Neurologii Dziecięcej, Wrocław, 5 Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, Klinika Neurologii, Warszawa, 6 Katedra i Klinika Neurologii Śląskiej AM, Katowice, 7 Klinika Neurochirurgii AM, Warszawa Streszczenie Wprowadzenie. Padaczkę cechuje heterogenność i dynamika procesu, które wyznaczają rodzaje i częstość napadów. Cel. Poznanie częstości napadów w zależności od a) rodzaju napadów występujących w grupie jednego rodzaju (jr.) i w napadach mieszanych (nm.), b) wieku i c) płci. Materiał i metoda chorych z padaczką (M 51,9%, K 48,1%), u których występowały 8194 rodzaje napadów. Wiek 1-95 lat, śr. 26,37 roku, mediana 22,0; śr. czas trwania padaczki 9,8 roku, mediana 6,3. Testy: c 2 i Pearsona c 2 dla tablic wielopolowych. Wyniki. Jeden rodzaj napadów stwierdzono u 71%, dwa rodzaje u 26%, trzy i więcej u 3% chorych (p < 0,0001). W grupie nm. na jednego chorego przypadało 2,1 rodzaju napadu. Napady jr. występowały częściej u M (p < 0,004); w grupie nm. nie było różnic płciowych. Napady pierwotnie uogólnione drgawkowe (PUD) występowały częściej (34,1%) niż wtórnie uogólnione (26,5%) (p < 0,005), częściowe złożone (u 23%), nieświadomości (PUN) (u 7%), częściowe proste (u 6,3%) i miokloniczne (MIO) (u 2,9%) chorych. Napady odogniskowe w grupie napadów jr. występują u 56% chorych, a w grupie nm. u 76% (p < 0,0001). Napady PUD występują u 10% chorych z nm., tj. 3-krotnie rzadziej niż w grupie z jr. (p < 0,0001). Występowanie napadów odogniskowych wzrasta z wiekiem. Napady PUN i MIO korelują negatywnie z wiekiem. Napady PUN są częstsze u K. Rozkład częstości napadów niezależnie od ich rodzaju wykazuje dwumodalny rozkład (z pewną modyfikacją dla napadów PUN i MIO): pierwszy szczyt dotyczy napadów występujących 2-4 razy na miesiąc, a drugi od 2 do 5 razy na rok. Współistnienie innego rodzaju napadów nie zmienia dwumodalnego rozkładu częstości. Szczyt częstych napadów dotyczy częściowych, a drugi szczyt rzadkich napadów uogólnionych toniczno-klonicznych (różnice płciowe w odniesieniu do częstości tego rodzaju napadów nie występują). Współistnienie innego rodzaju napadów ma istotny wpływ na rozpowszechnienie napadów częściowych i wtórnie uogólnionych, których liczba wraz z wiekiem rośnie u M i K (p < < 0,0001). W grupie napadów jr. napady częściowe złożone występują częściej u K (p < 0,0005), natomiast liczba maleje wraz z wiekiem u M (p < 0,0001). Liczba napadów wtórnie uogólnionych wzrasta z wiekiem u M i K w grupie napadów jednego rodzaju i mieszanych. Słowa kluczowe: Padaczka Rodzaje napadów Częstość napadów Wpływ wieku i płci Praca wpłynęła r.

2 25 Epileptologia 2004, 12: 5-25 EPILEPTIC SEIZURES IN POLAND BETWEEN JUNE 2000 AND MAY 2001: TYPES AND FREQUENCY. A MULTI-CENTRE STUDY Jerzy Majkowski 1, Teresa Korwin-Piotrowska 2, Joanna Jędrzejczak 3, Andrzej Kozik 4, Sergiusz Jóźwiak 5, Ewa Motta 6, Beata Majkowska-Zwolińska 7 1 Epileptology Foundation, Centre for the Diagnosis and Treatment of Epilepsy, Warsaw 2 Chair and Clinic of Neurology, Pomeranian Medical Academy, Szczecin, 3 Department of Epileptology and Neurology, Postgraduate Medical Education Centre, Warsaw, 4 Specialist Interdisciplinary Hospital, Department of Child Neurology, Wrocław, 5 Institute - Child Health Centre Memorial Hospital, Department of Neurology, Warsaw, 6 Chair and Clinic of Neurology, Silesian Medical Academy, Katowice, 7 Department of Neurosurgery, Medical Academy, Warsaw Summary Introduction. Epilepsy is a heterogeneous and dynamic process and these characteristics affect the variety of types and the frequency of seizures. Objective. The purpose of this study was to identify the frequency of seizures depending on a) types of seizures in one-type seizure groups (os) and mixed seizure groups (ms), b) age and c) sex. Material and method. All in all, 6193 patients with epilepsy (M 51.9%, F 48.1%) were studied. Together, these patients presented 8194 types of seizures. Age: 1-95 years (M = 26.37; Me = = 22.0), average duration of epilepsy: 9.8 years (Me = 6.3). Statistics: c 2 and Pearson's c 2 for contingency tables. Results. As far as types of seizures are concerned, 71% of the patients had one type, 26% had two types and 3% had three or more types (p < ). In mixed seizures, one patient had 2.1 types of seizures on the average. One-type seizures (os) were more frequent in men than in women (p < < 0.004); no significant differences between men and women were found for mixed seizures (ms). Primary generalised convulsive seizures (PGC) were more frequent (34.1%) than secondary generalised seizures (26.5%) (p < 0.005); partial complex seizures were found in 23% of the patients, absence seizures in 7%, partial simple seizures in 6.3% and myoclonic seizures in 2.9%. Focal attacks were found in 56% of the patients in the one-type group and 76% of the patients in the mixed group. PGC seizures were present in 10% of the patients with mixed seizures and three times fewer patients in the one-type group (p < ). Incidence of focal seizures increases with age. Absence and myoclonic seizures are negatively correlated with age. Absence seizures are more frequent in women than in men. Whatever their type, the distribution of seizures is bi-modal (with a slight modification for absence and myoclonic seizures): the first peak of patients is found for seizures occurring 2-4 times month and the second peak occurs for seizures occurring 2-5 times a year. Coexistence of other types of seizures does not alter this bi-modal frequency distribution. Frequent seizures peak at partial seizures and infrequent seizures peak at generalised tonic-clonic seizures (no sex differences were found for the frequencies of this type of seizure). Coexistence of another type of seizure has a significant effect on the prevalence of partial seizures and secondary generalised seizures whose numbers increase with age in both men and women (p < ). In the single-type seizure group, partial complex seizures occur more frequently in women than in men (p < ) whereas their number decreases with age in men (p < ). The number of secondary generalised seizures increases with age in both men and women in both the single-type seizure group and the mixed group. Key ey words: Epilepsy Types of seizures Frequency of seizures Effects of age and sex

3 27 Epileptologia 2004, 12: WSKAŹNIKI SOMATYZACJI U OSÓB Z PSYCHOGENNYMI NAPADAMI RZEKOMOPADACZKOWYMI Krzysztof Owczarek Ośrodek Szkoleniowy Padaczki i Innych Zaburzeń Napadowych Fundacja Epileptologii ul. Wiertnicza 122, Warszawa Klinika Neurologii i Epileptologii Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego ul. Czerniakowska 231, Warszawa Streszczenie Wprowadzenie. Współistnienie napadów rzekomopadaczkowych i padaczkowych jest niezwykle trudnym problemem diagnostycznym i terapeutycznym. Analiza przyjęć z powodu padaczki do oddziału szpitalnego Kliniki Neurologii i Epileptologii CMKP w Warszawie wykazała, że 7,4% stanowią pacjenci, u których występują psychogenne napady rzekomopadaczkowe (PNR). Autorzy zajmujący się tą problematyką wskazują na niezwykle złożony psychologicznie charakter PNR, a przyczyny warunkujące ich powstawanie nadal pozostają niejasne. Cel badania. Ocena różnic w zakresie wybranych wskaźników somatyzacji między grupami pacjentów z psychogennymi napadami rzekomopadaczkowymi, z mieszanymi postaciami napadów oraz grupą pacjentów z prawdziwymi napadami padaczkowymi. Materiał i metoda. Na podstawie danych z wywiadu i monitorowania wideo-eeg populację pacjentów podzielono na trzy grupy: grupa I (PNR) 70 osób (58 K i 12 M) wyłącznie z psychogennymi napadami rzekomopadaczkowymi, grupa II (Mieszane) 40 osób (30 K i 10 M) z napadami padaczkowymi oraz psychogennymi napadami rzekomopadaczkowymi, grupa III (Epi) 42 osoby (30 K i 12 M) wyłącznie z napadami padaczkowymi. Wszyscy pacjenci byli poddani testowi psychologicznemu MMPI (Minnesota Multiphasic Personality Inventory). Wyniki. W naszych badaniach w czterech spośród pięciu badanych parametrów somatyzacji osoby z PNR uzyskały wartości większe niż osoby z padaczką: Hipochondria (Hypochondriasis Hs), Skargi somatyczne (Somatic Complains Hy4), Symptomy organiczne (Organic Symptoms ORG), Kłopoty ze zdrowiem (Poor Health HEA). Natomiast w skali Problemy somatyczne (Physical-Somatic Complains Si6) wyodrębnione różnice nie okazały się istotne statystycznie. Dyskusja. Uzyskane wyniki świadczą, że występowanie psychogennych napadów rzekomopadaczkowych bądź predyspozycja do ich występowania znajduje swoje wyraźne odzwierciedlenie w profilu osobowości. Występowanie PNR łączy się z podwyższoną tendencją do spostrzegania swoich problemów zdrowotnych jako zaburzeń organicznych. Charakterystyka zmiennych psychologicznych uzyskanych w badaniu może zostać zastosowana do opisu psychopatologicznego podłoża występowania PNR i postaci mieszanych (psychogennych napadów rzekomopadaczkowych i napadów padaczkowych). Słowa kluczowe: Psychogenne napady rzekomopadaczkowe Somatyzacje MMPI (Minnesocki Wielowymiarowy Inwentarz Osobowości) Długotrwałe monitorowanie wideo-eeg Praca wpłynęła r. Praca jest częścią rozprawy naukowej na stopień doktora habilitowanego.

4 41 Epileptologia 2004, 12: SOMATISATION INDICES IN PATIENTS WITH PSYCHOGENIC PSEUDOEPILEPTIC SEIZURES Krzysztof Owczarek Didactic Centre for Epileptology and Other Paroxysmal Events Foundation of Epileptology 122 Wiertnicza Str., Warszawa Department of Neurology and Epileptology Medical Centre for Postgraduate Education 231 Czerniakowska Str., Warszawa Summary Introduction. Coincidence of pseudoepileptic seizures and epileptic seizures is a very serious diagnostic and therapeutic challenge. Analysis of admissions to the Department of Neurology and Epileptology at the Medical Centre for Postgraduate Education in Warsaw revealed that 7.4% of the patients had psychogenic pseudoepileptic seizures. Researchers who study this problem point out that the psychological nature of such seizures is extremely complex and the determinants are still unclear. Objective. The purpose of this study was to compare selected somatisation indices in three groups of patients: patients with psychogenic pseudoepileptic seizures, patients with mixed seizures and patients with epileptic seizures proper. Material and method. The patients were interviewed and submitted to video-eeg monitoring and then divided into three groups: group I (PPS), N = 70 (58F and 12M) had psychogenic pseudoepileptic seizures only, group II (Mixed, N = 40 (30F and 10M) had both epileptic seizures and psychogenic pseudoepileptic seizures and group III (Epi), N = 42 (30F and 12M) had only epileptic seizures proper. All patients were given the MMPI (Minnesota Multiphasic Personality Inventory). Results. PPS patients scored higher than Epi patients on four out of five somatisation indices: Hypochondriasis (Hs), Somatic Complaints (Hy4), Organic Symptoms (ORG) and Poor Health (HEA). No significant differences were found for the fifth somatisation index, Physical Somatic Complaints (Si6). Discussion. The results of this study suggest that existence of, or predisposition towards, psychogenic pseudoepileptic seizures is reflected in the personality profile. PPS are associated with a heightened tendency to perceive one s health problems as organic complaints. The pattern of psychological variables which emerged in this study may be used to describe the psychopathological origins of PPS and mixed (psychogenic pseudoepileptic and epileptic) seizures. Key ey words: Psychogenic pseudoepileptic seizures Somatisation MMPI (Minnesota Multiphasic Personality Inventory) Video-EEG recording Recived January 6, This paper is part of a postdoctoral degree ( habilitation ) dissertation.

5 43 Epileptologia 2004, 12: WARTOŚĆ BADANIA SPECT W DIAGNOSTYCE RÓŻNICOWEJ PSYCHOGENNYCH NAPADÓW RZEKOMOPADACZKOWYCH I PADACZKOWYCH. WYNIKI WSTĘPNE Joanna Jędrzejczak, Ałbena Grabowska-Grzyb, Leszek Królicki * Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP ul. Czerniakowska 231, Warszawa * Zakład Medycyny Nuklearnej, Szpital Bródnowski ul. Kondratowicza 8, Warszawa Streszczenie Wprowadzenie. Techniki neuroobrazowania z wykorzystaniem metod radioizotopowych mogą być pomocne w celu różnicowania napadów padaczkowych oraz psychogennych napadów rzekomopadaczkowych (PNR), szczególnie w przypadkach, kiedy podczas wideometrycznej analizy przebiegu napadu nie stwierdza się czynności napadowej. Badanie tomografii emisyjnej pojedynczego fotonu (single-photon emission tomography, SPECT) wykonane podczas napadu padaczkowego wykazuje zwiększony przepływ mózgowy w części mózgu, w której trwa wyładowanie padaczkowe, natomiast w trakcie PNR stwierdza się ogniskowe zmniejszenie przepływu w ośrodkowym układzie nerwowym (o.u.n.). Cel. Ocena wartości śród- i międzynapadowego badania SPECT u pacjentów z PNR. Materiał i metoda. W badaniu wzięło udział 12 pacjentów z PNR potwierdzonymi podczas długotrwałej rejestracji wideometrycznej, u których wykonano badanie SPECT w fazie między- i śródnapadowej oraz dokonano analizy uzyskanych obrazów tomograficznych. Wyniki i wnioski. U 12 pacjentów wykonano badanie w fazie międzynapadowej, u 5 pacjentów przeprowadzono badanie SPECT zarówno w fazie między-, jak i śródnapadowej. U 6 pacjentów badanie fazy międzynapadowej ujawniło symetryczne przepływy w obu półkulach, u 6 pacjentów stwierdzono regionalne zmniejszenie przepływów, gdzie dominującym obszarem zmniejszonego przepływu była lewa okolica czołowa (5/6), u jednej osoby lewa czołowo-skroniowo-ciemieniowa. W fazie śródnapadowej u 1 osoby obraz nie zmienił się w porównaniu z fazą międzynapadową, u 4 stwierdzono regionalne zmniejszenie przepływów w tych samych okolicach. Obraz przepływów w mózgu w fazie międzynapadowej nie może być czynnikiem różnicującym między napadami padaczkowymi a psychogennymi. W fazie śródnapadowej regionalne zmniejszenie przepływu w o.u.n. może jednak stanowić cechę różnicującą między powyższymi rodzajami napadów. Ponadto występowanie zmian w przepływach w obu badanych fazach, korelujące ze zmianami w międzynapadowym badaniu EEG, wskazuje na możliwość zmian biologicznych leżących u podstaw PNR. Słowa kluczowe: Psychogenne napady rzekomopadaczkowe SPECT Diagnostyka różnicowa Praca wykonana w ramach prac statutowych CMKP /03, wpłynęła r.

6 53 Epileptologia 2004, 12: THE VALUE OF SPECT FOR DIFFERENTIAL DIAGNOSIS OF PSYCHOGENIC PSEUDOEPILEPTIC AND EPILEPTIC SEIZURES. PRELIMINARY RESULTS Joanna Jędrzejczak, Ałbena Grabowska-Grzyb, Leszek Królicki * Department of Neurology and Epileptology Medical Centre for Postgraduate Education ul. Czerniakowska 231, Warsaw * Department of Nuclear Medicine Bródno Hospital ul. Kondratowicza 8, Warszawa Summary Introduction. Neuroimaging techniques using radioisotope methods may be useful in the differential diagnosis of epileptic and psychogenic pseudoepileptic seizures (PPS), especially when there is no ictal activity during video-eeg monitoring. Single-photon emission tomography (SPECT) conducted during an epileptic seizure reveals hyperperfusion in the part of the brain in which the seizure is taking place whereas there is suggestion of hypoperfusion during PPS. Objective. The purpose of this study was to assess the value of ictal and interictal SPECT in patients with PPS. Material and method. Twelve patients with PPS confirmed by video-eeg monitoring with ictal and interictal SPECT images were studied. Semi-quantitative analysis of the tomographic images was performed. Discussion and conclusions. Interictal SPECT was analysed in 12 patients and both ictal and interictal images were analysed in 5 of them. Six patients showed regional decrease of perfusion with dominant deficit in the frontal region (5/6) and one patient showed frontal-temporal-parietal hyperperfusion. In one patient the SECT images were the same in the ictal and interictal phases and regional decrease in perfusion in the ictal phase compared with the interictal phase was found in 4 patients. Interictal SPECT image cannot be a differential factor in diagnosis of PPS and epileptic seizures. Ictal SPECT with decreasing perfusion can be a useful tool in differential diagnosis. Additionally, the correlation of regional hypoperfusion and interictal EEG changes in the group of patients with PPS suggests that PPS may be biologically determined. Key ey words: Psychogenic pseudoepileptic seizures SPECT Differential diagnosis Recived October 1, 2003

7 55 Epileptologia 2004, 12: ROCZNA OBSERWACJA SKUTECZNOŚCI TOPIRAMATU STOSOWANEGO W POLITERAPII U PACJENTÓW Z PADACZKĄ OPORNĄ NA LEKI Joanna Jędrzejczak 1, Krzysztof Owczarek 1, 3, Ałbena Grabowska-Grzyb 1, Piotr Zwoliński 1, 2, Jerzy Majkowski 3 1 Klinika Neurologii i Epileptologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego ul. Czerniakowska 231, Warszawa 2 Klinika Neurochirurgii Instytutu Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka al. Dzieci Polskich 20, Warszawa-Międzylesie 3 Ośrodek Szkoleniowy Padaczki i Innych Zaburzeń Napadowych Fundacja Epileptologii ul. Wiertnicza 122, Warszawa Streszczenie Wprowadzenie. Topiramat (TPM) jest skutecznym lekiem w leczeniu napadów częściowych prostych i złożonych oraz wtórnie uogólnionych do toniczno-klonicznych. Profil farmakokinetyczny leku oraz wyniki badań klinicznych wskazują na możliwość jego stosowania zarówno w poli-, jak i monoterapii. Cel pracy. Ocena skuteczności i bezpieczeństwa stosowania TPM na podstawie rocznej obserwacji przebiegu leczenia pacjentów z opornymi na leki napadami odogniskowymi. Materiał i metoda. Badaniem objęto 86 chorych (36 kobiet i 50 mężczyzn). Średni wiek pacjentów wynosił 30 lat (13-61), średni czas trwania padaczki 19 lat (2-55). Grupa 37 pacjentów (41,2%) miała napady częściowe, u 8 pacjentów (8,9%) występowały napady wtórnie uogólnione do tonicznoklonicznych, oba typy napadów występowały u 41 pacjentów (45,5%). Średnia dawka leku wynosiła 5,2 mg/kg mc. (0,8-11,7/kg mc.). Czas obserwacji wynosił 12 miesięcy. Do analizy statystycznej istotności różnic posłużył test t-studenta. Wyniki. W czasie wprowadzania leku częstość napadów wykazała trzy wzorce zmienności. Przy wszystkich trzech typach napadów obserwowano statystycznie istotne zmniejszenie liczby napadów w pierwszych miesiącach przyjmowania leków. W przypadku napadów częściowych prostych oraz wtórnie uogólnionych po wstępnej fazie zmniejszenia liczby napadów występuje ich zwiększenie. Mimo krótkotrwałego zmniejszenia skuteczności leku w następnych miesiącach występuje znaczna poprawa wyrażona zmniejszeniem się średniej liczby napadów. Średnia częstość napadów częściowych złożonych, po okresie zmniejszenia, utrzymuje się na stałym poziomie. Wnioski. Wyniki te powinny skłaniać lekarzy do konsekwentnego stosowania TPM nawet w przejściowych okresach mniejszej skuteczności tego leku. Słowa kluczowe: Padaczka Topiramat Przebieg leczenia Skuteczność długotrwałego leczenia przeciwpadaczkowego Objawy uboczne Praca wpłynęła r.

8 64 Epileptologia 2004, 12: ONE-YEAR OBSERVATION OF TOPIRAMATE IN ADD-ON THERAPY IN PATIENTS WITH DRUG RESISTANT EPILEPSY Joanna Jędrzejczak 1, Krzysztof Owczarek 1, 3 Ałbena Grabowska-Grzyb 1, Piotr Zwoliński 1,2, Jerzy Majkowski 3 1 Department of Neurology and Epileptology Medical Centre for Postgraduate Education 231 Czerniakowska Str., Warszawa 2 Department of Neurosurgery Child Health Memorial Centre Institute Al. Dzieci Polskich 20, Warszawa 3 Didactic Center in Epileptology and Other Paroxysmal Events Foundation of Epileptology 122 Wiertnicza Str., Warszawa Summary Introduction. Topiramate (Topamax, TPM) is an effective AED, used to treat partial-simple, partialcomplex and secondarily generalised to tonic-clonic seizures. The drug s pharmakokinetic profile and the outcomes of clinical trials suggest that TPM may be used in both polytherapy and monotherapy. Objective. The aim of the study was to conduct a one-year observation of the effectiveness and safety of topiramate in patients with drug-resistant epilepsy in the form of partial seizures with or without secondary generalisation. Material and method. Eighty-six patients (36 F and 50 M) were studied. The mean age of the patients was 30 years (13-61) and the mean duration of epilepsy was 19 years (2-55). Thirty-seven (41.2%) of the total number of 86 patients with partial seizures had secondarily-generalised seizures, 8 (8.9%) had secondary generalised to tonic-clonic seizures and 41 (45.5%) had both types of seizures. The drug was administrated twice a day, mean daily dose was 5,2mg/kg ( /kg). The patients were observed for 12 months. The results were submitted to statistical analysis using the Student T test. Results. In the group of 86 patients with one year add-on therapy with TPM, reduction of seizures by at least 50% was observed in 47 patients (54,7%), in which group 100% reduction was obtained in 14 patients (16,3 %), and seizure reduction higher than 50% was observed in 33 patients (38,4%). Reduction of seizures by less than 50% was observed in 39 (45,3%) patients. The figures were stable throughout the entire term of observation. Side effects were registered and treatment was discontinued in 20% of patients. Our clinical experience to date suggests that tolerance to TPM does not develop despite prolonged treatment with the drug. Only a small percentage of patients had to discontinue treatment due to clinical deterioration in the form of increased frequency of seizures. Key ey words: Epilepsy Topiramate Treatment Effectiveness of long-term antiepileptic treatment Adverse events Recived September 27, 2003

9 65 Epileptologia 2004, 12: PÓŹNE ROZPOZNANIA MŁODZIEŃCZEJ PADACZKI MIOKLONICZNEJ Tomasz Zieliński, Barbara Kściuk, Andrzej Wajgt Katedra i Klinika Neurologii Wydział Lekarski Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach-Ligocie ul. Medyków 14, Katowice Streszczenie Wprowadzenie. Młodzieńcza padaczka miokloniczna (JME) jest częstym zespołem pośród idiopatycznych, uogólnionych padaczek. Typowym składnikiem zespołu są napady miokloniczne, występujące głównie rano po przebudzeniu. U około 80% pacjentów występują także uogólnione napady toniczno-kloniczne, u 30% napady nieświadomości. W zapisie EEG typowe są uogólnione wyładowania iglic, zespołów wieloiglicy-fali wolnej. Lekiem z wyboru pozostaje kwas walproinowy, którego stosowanie umożliwia opanowanie napadów u 80-90% chorych. Cel. Celem pracy jest 1) poszukiwanie przyczyn późnych rozpoznań JME, 2) zwrócenie uwagi na możliwość indukcji napadów przez źle dobrane leki przeciwpadaczkowe. Materiał i metoda. Analizą objęto 14 pacjentów z JME. U wszystkich chorych wykonano badanie neurologiczne, MMSE, EEG, CT/MRI mózgu. Wyniki. Początek zachorowania wystąpił między 8. a 23. rż., średnio w 14,7 rż. Rozpoznanie ustalono średnio w 22,2 rż. U 50% pacjentów występowała triada napadów, u 28,5% napady miokloniczne i uogólnione toniczno-kloniczne, u 21,5% napady miokloniczne i nieświadomości. U wszystkich chorych występowały czynniki wyzwalające, najczęściej deprywacja snu, alkohol, zmęczenie, migające światła, miesiączka. W badaniu EEG u 13 pacjentów (92,8%) uwidoczniono uogólnione iglice lub zespoły iglica-fala wolna, u 3 chorych (21,4%) występowały zmiany ogniskowe. Do najczęstszych przyczyn błędnej diagnozy JME w badanej grupie pacjentów należały: niedokładnie zebrany wywiad lekarski, błędne rozpoznanie mioklonii jako napadów ruchowych prostych, rozpoznanie napadów nieświadomości jako napadów częściowych złożonych, zmiany ogniskowe w zapisie EEG. U dwóch pacjentów leczonych wigabatryną (VGB) i 2 leczonych karbamazepiną (CBZ) w połączeniu z tiagabiną (TGB) obserwowano wyraźny wzrost liczby napadów związany ze stosowaniem tych leków, u 1 chorego wystąpiły gromadne napady miokloniczne. Omówienie. Uzyskane dane kliniczne były zbieżne z wynikami innych badań, z wyjątkiem częstszego występowania triady napadów u naszych pacjentów. Mimo charakterystycznych cech klinicznych i elektroencefalograficznych JME jest nadal zbyt rzadko rozpoznawana i błędnie. Wynikiem nierozpoznania JME jest niewłaściwe leczenie, które może wywoływać indukcję napadów padaczkowych. Słowa kluczowe: Młodzieńcza padaczka miokloniczna Napady miokloniczne Czynniki wyzwalające Elektroencefalografia Napady indukowane Praca wpływnęła r.

10 78 Epileptologia 2004, 12: DELAYED DIAGNOSIS OF JUVENILE MYOCLONIC EPILEPSY Tomasz Zieliński, Barbara Kściuk, Andrzej Wajgt Chair and Clinic of Neurology Medical Department Silesian Medical Academy in Katowice-Ligota 14 Medyków Str., Katowice, Poland Summary Introduction. Juvenile myoclonic epilepsy (JME) is a common idiopathic, generalised epileptic syndrome. It is characterised by myoclonic jerks which usually occur on awakening. Eighty percent of patients also have generalised tonic-clonic seizures and 30% have absence seizures. The characteristic EEG pattern is a generalised polyspike/spike-wave complex. Sodium valproate has been the drug of choice, 80-90% of patients become seizure-free. Objective. The purpose of this paper is 1) to discover the reasons for delayed JME diagnosis and 2) to point out the danger of aggravation of seizures as a consequence of inappropriate drug choice. Material and method. Fourteen patients with JME were studied. In all cases, neurological examination, MMSE, EEG and brain CT/MRI were performed. Results. The mean age at onset was 14,7 years, range 8-23 years. The mean age at JME diagnosis was 22,2 years. Typical attack triads occurred in 7 patients (50%), grand mal seizures and myoclonic jerks in 4 patients (28,5%), absence seizures and myoclonias in 3 patients (21,5%). All patients had precipitating factors (sleep deprivation, alcohol, photosensitivity, fatigue, menstruation). EEG revealed generalised spike or multiple spike-slow wave paroxysms in 13 patients (92,8%) and focal abnormalities were recorded in 3 patients. The most common reasons for misdiagnosis were: inappropriately obtained interview, misdiagnosis of myoclonic jerks as simple partial seizures, misdiagnosis of absence seizures as partial complex seizures, or focal EEG abnormalities. Exacerbation of seizures was observed in 2 patients treated with VGB and 2 patients treated with CBZ and TGB. In one case, a series of myoclonic jerks appeared. Discussion. The clinical features were similar to those found in other studies except for higher frequency of typical triad attacks in our patients. Despite of its characteristic clinical and electroencephalographic features, JME is under- and misdiagnosed. Failure to recognise JME results in inappropriate treatment and may cause aggravation of seizures. Key Words: Juvenile myoclonic epilepsy Myoclonic jerks Seizure precipitants Electroencephalography Drug-induced seizures Recived September 23, 2003

11 79 Epileptologia 2004, 12: PRACE POGLĄDOWE WPŁYW NIEDOBORU KWASU FOLIOWEGO NA TERATOGENNOŚĆ LEKÓW PRZECIWPADACZKOWYCH U KOBIET Z PADACZKĄ Władysław Lasoń Instytut Farmakologii PAN w Krakowie ul. Smętna 12, Kraków Streszczenie Wprowadzenie. Teratogenny wpływ niektórych leków przeciwpadaczkowych może być związany z niedoborem kwasu foliowego. Biochemiczne mechanizmy przeciwteratogennego działania kwasu foliowego oraz jego interakcja z lekami przeciwpadaczkowymi zostały tylko częściowo poznane. Cel. Przedstawienie zarysu współczesnych poglądów na temat mechanizmów działania kwasu foliowego i leków przeciwpadaczkowych na procesy biochemiczne i molekularne leżące u podstaw teratogenezy. Omówienie. Okres rozwoju zarodka cechuje zależny od ekspresji genów i czynników środowiskowych szybki podział komórek, a uszkodzenie w tym czasie DNA prowadzi do jedno- lub wielonarządowych wad rozwojowych. Niektóre leki przeciwpadaczkowe są aktywowane do wolnorodnikowych związków, które wiążąc się kowalentnie lub pośrednio utleniając cząsteczki DNA, białek i lipidów zarodka, wywołują nieodwracalne zmiany w komórce. Kwas foliowy zapobiega występowaniu wad rozwojowych, regulując transkrypcję i ekspresję genów, strukturę chromatyny oraz procesy naprawcze i stabilność genomu. Fenytoina, fenobarbital, prymidon i karbamazepina zmniejszają stężenie kwasu foliowego w surowicy. Nowe leki przeciwpadaczkowe na ogół nie wpływają na foliany i nie mają wyraźnego działania teratogennego u zwierząt, lecz ostateczna ocena bezpieczeństwa ich stosowania będzie zależeć od wieloletnich badań i obserwacji klinicznych. Słowa kluczowe: Teratogeneza Embriotoksyczność Leki przeciwpadaczkowe Kwas foliowy Mechanizmy biochemiczne FIZJOLOGICZNA ROLA KWASU FOLIOWEGO Kwas foliowy (kwas pteroiloglutaminowy), należący do grupy witamin B, został wyizolowany z liści szpinaku w 1941 r., chociaż był już znany wcześniej pod innymi nazwami jako czynnik wzrostowy mikroorganizmów oraz czynnik przeciwanemiczny. Ponadto wyizolowano lub otrzymano syntetycznie mające witaminową aktywność kwasu foliowego związki zawierające od 2 do 7 reszt kwasu glutaminowego. Kwas foliowy wchłania się dobrze w jelicie cienkim i przenika szybko do krwi i tkanek. W obecności witaminy C następuje w organizmie redukcja kwasu foliowego do jego biologicznie czynnej postaci kwasu tetrahydrofoliowego. Praca wpływnęła r.

12 88 Epileptologia 2004, 12: EFFECT OF FOLIC ACID DEFICIT ON THE TERATOGENIC EFFECTS OF ANTIEPILEPTIC DRUGS IN EPILEPTIC WOMEN Władysław Lasoń Institute of Pharmacology Polish Academy of Sciences 12 Smetna Str., Krakow, Poland Summary Introduction. Teratogenic effects of some antiepileptic drugs may be connected with the deficiency of folic acid. The biochemical mechanism of the anti-teratogenic properties of folic acid and its interaction with antiepileptic drugs have not been satisfactorily elucidated so far, however. Objective. The aim of this paper is to present some recent views on the biochemical and molecular mechanisms of the effects of folic acid on the teratogenicity of antiepileptic drugs. Discussion and conclusion. Embryonic tissue development depends on both genetic and environmental components. During this period, DNA damage leads to various congenital monoorganic and polyorganic malformations. DNA oxidation is a potential molecular mechanism mediating antiepileptic drug-induced birth defects. Folic acid prevents antiepileptic drug-induced teratogenic effects by regulating gene transcription, DNA repairs and genome stability. Phenytoin, phenobarbital, primidone and carbamazepine decrease folic acid serum level. As a rule, new antiepileptics do not interfere with folic acid effects or metabolism; furthermore, used in pharmacological concentrations, they show few teratogenic properties in experimental animals. However, conclusive estimation of their teratogenic effects requires long-term and well-controlled clinical studies. Key words: Teratogenesis Embryotoxicity Antiepileptic drugs Folic Acid Biochemical mechanisms Recived November 5, 2003

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii

Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Leczenie padaczki lekoopornej podstawy racjonalnej politerapii Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Przyczyny niepowodzenia stosowania monoterapii LPP Niewłaściwe rozpoznanie padaczki (rodzaju

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Padaczka lekooporna - postępowanie. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa

Padaczka lekooporna - postępowanie. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa Padaczka lekooporna - postępowanie Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii, CMKP Warszawa Definicja padaczki lekoopornej Nie ma padaczki lekoopornej, są lekarze oporni na wiedzę Boenigh,

Bardziej szczegółowo

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010

HemoRec in Poland. Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 HemoRec in Poland Summary of bleeding episodes of haemophilia patients with inhibitor recorded in the years 2008 and 2009 04/2010 Institute of Biostatistics and Analyses. Masaryk University. Brno Participating

Bardziej szczegółowo

XXVII KONFERENCJA NAUKOWA nt. PADACZKI POLSKIEGO TOWARZYSTWA EPILEPTOLOGII. XXVII th CONFERENCE ON EPILEPSY of the POLISH SOCIETY OF EPILEPTOLOGY

XXVII KONFERENCJA NAUKOWA nt. PADACZKI POLSKIEGO TOWARZYSTWA EPILEPTOLOGII. XXVII th CONFERENCE ON EPILEPSY of the POLISH SOCIETY OF EPILEPTOLOGY XXVII KONFERENCJA NAUKOWA nt. PADACZKI POLSKIEGO TOWARZYSTWA EPILEPTOLOGII Warszawa 12-14.05.2016 Pierwsze powiadomienie XXVII th CONFERENCE ON EPILEPSY of the POLISH SOCIETY OF EPILEPTOLOGY Warsaw, May

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

Zasady leczenia nowo rozpoznanej padaczki

Zasady leczenia nowo rozpoznanej padaczki Zasady leczenia nowo rozpoznanej padaczki Ewa Nagańska Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Zasady ogólne jeden incydent napadowy wait and see diagnostyka: wywiad!!!! EEG, TK + kontrast, MRI, wideo-eeg

Bardziej szczegółowo

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości.

efektywności psychoterapii u pacjentów cierpiących z powodu zaburzeń nerwicowych i zaburzeń osobowości. STRESZCZENIE Zmiany w funkcjonowaniu osobowości w wyniku psychoterapii grupowej z elementami psychoterapii indywidualnej u osób z zaburzeniami nerwicowymi i zaburzeniami osobowości. Przegląd badań nad

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Rozdział 7. Nieprawidłowy zapis EEG: EEG w padaczce

Rozdział 7. Nieprawidłowy zapis EEG: EEG w padaczce Rozdział 7. Nieprawidłowy zapis EEG: EEG w padaczce Znaczenie zapisu EEG w rozpoznaniu i leczeniu EEG wspiera kliniczne rozpoznanie padaczki, ale na ogół nie powinno stanowić podstawy rozpoznania wobec

Bardziej szczegółowo

Aktualne rekomendacje w leczeniu padaczki i zespołów padaczkowych u dzieci i młodzieży

Aktualne rekomendacje w leczeniu padaczki i zespołów padaczkowych u dzieci i młodzieży Aktualne rekomendacje w leczeniu padaczki i zespołów padaczkowych u dzieci i młodzieży Current recommendations in the treatment of epilepsy and epileptic syndromes in children and adolescents Sergiusz

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Wykrywanie, diagnostyka i leczenie chorób rzadkich na przykładzie stwardnienia guzowatego

Wykrywanie, diagnostyka i leczenie chorób rzadkich na przykładzie stwardnienia guzowatego Wykrywanie, diagnostyka i leczenie chorób rzadkich na przykładzie stwardnienia guzowatego Sergiusz Jóźwiak, Klinika Neurologii Dziecięcej Warszawski Uniwersytet Medyczny STWARDNIENIE GUZOWATE częstość:

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ

OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ ASSESSMENT OF POTENTIAL FOR ZŁOTNICKA SPOTTED PIG BREEDING IN ORGANIC FARMS OCENA MOśLIWOŚCI WYKORZYSTANIA HODOWLI ŚWIŃ RASY ZŁOTNICKIEJ PSTREJ W GOSPODARSTWACH EKOLOGICZNYCH Janusz Tomasz Buczyński (1),

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report

Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Is there a relationship between age and side dominance of tubal ectopic pregnancies? A preliminary report Czy istnieje zależność pomiędzy wiekiem i stroną, po której umiejscawia się ciąża ektopowa jajowodowa?

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

Wpływ wybranych leków przeciwpadaczkowych na jakość życia dzieci i młodzieży z padaczką

Wpływ wybranych leków przeciwpadaczkowych na jakość życia dzieci i młodzieży z padaczką Wpływ wybranych leków przeciwpadaczkowych na jakość życia dzieci i młodzieży z padaczką The impact of selected anti-epileptic drugs on the quality of life of children and adolescents with epilepsy Dorota

Bardziej szczegółowo

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1.

XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW PYTANIE NIE JEST ZADAWANE W POLSCE W 2006 ROKU. WCIŚNIJ Ctrl+R BY PRZEJŚĆ DALEJ. 1. Share w2 Exit Questionnaire version 2.7 2006-09-29 XT001_ INTRODUCTION TO EXIT INTERVIEW 1. Kontynuuj XT006_ PROXY RESPONDENT'S SEX 1. Mężczyzna 2. Kobieta XT002_ RELATIONSHIP TO THE DECEASED IF XT002_

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Leczenie nowo zdiagnozowanej padaczki

Leczenie nowo zdiagnozowanej padaczki Copyright 2005 Via Medica ISSN 1734 5251 Leczenie nowo zdiagnozowanej padaczki Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie STRESZCZENIE

Bardziej szczegółowo

STAN PADACZKOWY. postępowanie

STAN PADACZKOWY. postępowanie STAN PADACZKOWY postępowanie O Wytyczne EFNS dotyczące leczenia stanu padaczkowego u dorosłych 2010; Meierkord H., Boon P., Engelsen B., Shorvon S., Tinuper P., Holtkamp M. O Stany nagłe wydanie 2, red.:

Bardziej szczegółowo

Stanis³aw Nowak, Barbara B³aszczyk, Wojciech Nowak, El bieta Nowak, Przemys³aw Nowak, S³awomir Szmato³a

Stanis³aw Nowak, Barbara B³aszczyk, Wojciech Nowak, El bieta Nowak, Przemys³aw Nowak, S³awomir Szmato³a Studia Medyczne Akademii Œwiêtokrzyskiej tom 3 Kielce 2006 Stanis³aw Nowak, Barbara B³aszczyk, Wojciech Nowak, El bieta Nowak, Przemys³aw Nowak, S³awomir Szmato³a Zak³ad Profilaktyki Chorób Uk³adu Nerwowego

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

Leczenie padaczki - specyficzne grupy pacjentów. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP

Leczenie padaczki - specyficzne grupy pacjentów. Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Leczenie padaczki - specyficzne grupy pacjentów Joanna Jędrzejczak Klinika Neurologii i Epileptologii CMKP Specyficzne grupy pacjentów Wybór leku zależy od: wieku płci typu napadu indywidualnych potrzeb

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego profilu klinicznego i terapeutycznego pacjentów leczonych levetiracetamem

RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego profilu klinicznego i terapeutycznego pacjentów leczonych levetiracetamem RAPORT KOŃCOWY Z BADANIA dotyczącego profilu klinicznego i terapeutycznego pacjentów leczonych Opis badania Przebieg badania Analiza wyników Podsumowanie Cele badania Głównym celem badania była ocena profilu

Bardziej szczegółowo

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles

Clinical Trials. Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Polandchallenges in Clinical Trials Anna Dziąg, MD, ąg,, Associate Director Site Start Up Quintiles Poland- legislation 1996-2003 Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r o zawodach lekarza i lekarza dentysty, z

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Neurologia Organizacja i wycena świadczeń. Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Neurologia Organizacja i wycena świadczeń Danuta Ryglewicz Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Choroby neurologiczne wg. WHO Bardzo wysokie wskażniki rozpowszechnienia aktualnie na świecie u miliarda

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski

ROZPRAWA DOKTORSKA. Mateusz Romanowski Mateusz Romanowski Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na aktywność choroby i sprawność chorych na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Dr hab., prof. AWF Anna Straburzyńska-Lupa

Bardziej szczegółowo

I Międzynarodowa Konferencja Naukowo Szkoleniowa w Krakowie pt. FASD problem kliniczny i społeczny

I Międzynarodowa Konferencja Naukowo Szkoleniowa w Krakowie pt. FASD problem kliniczny i społeczny I Międzynarodowa Konferencja Naukowo Szkoleniowa w Krakowie pt. FASD problem kliniczny i społeczny Data: 30.09-02.10.2015 r. Miejsce: 30.09.2015 r. Gabinet Prezydenta Miasta Krakowa, Urząd Miasta Krakowa,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Piotr WODARSKI, Marek Andrzej BIENIEK Zabrze Zabrze Katedra Streszczenie: Wykorzystanie nowoczesnych systemów Technologii Wirtualnej kaski 3D, w wybranych

Bardziej szczegółowo

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS

THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS WITH PAIN IN LUMBOSACRAL SPINE AND AN ASSESSMENT OF THEIR ANALGESIC EFFECTIVENESS NAJCZĘŚCIEJ STOSOWANE ZABIEGI FIZYKALNE U PACJENTÓW Z DOLEGLIWOŚCIAMI BÓLOWYMI ODCINKA L-S KRĘGOSŁUPA WRAZ Z OCENĄ ICH SKUTECZNOŚCI W DZIAŁANIU PRZECIWBÓLOWYM THE MOST FREQUENT PHYSICAL MODALITIES IN PATIENTS

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Napady padaczkowe- objaw albo następstwo udaru mózgu

Napady padaczkowe- objaw albo następstwo udaru mózgu PRACE ORYGINALNE Adam Wiśniewski Barbara Książkiewicz Napady padaczkowe- objaw albo następstwo udaru mózgu Seizures- symptom or cause of stroke Katedra i Klinika Neurologii, Szpital Uniwersytecki nr 1

Bardziej szczegółowo

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE

Kamil Barański 1, Ewelina Szuba 2, Magdalena Olszanecka-Glinianowicz 3, Jerzy Chudek 1 STRESZCZENIE WPROWADZENIE Czynniki socjodemograficzne wpływające na poziom wiedzy dotyczącej dróg szerzenia się zakażenia w kontaktach niezwiązanych z procedurami medycznymi wśród pacjentów z WZW typu C Kamil Barański 1, Ewelina

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 444 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 23 2006 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA INSTYTUT KULTURY FIZYCZNEJ UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO W OPINII STUDENTÓW

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

Symptomatologia chorób alergicznych u dzieci marsz alergiczny

Symptomatologia chorób alergicznych u dzieci marsz alergiczny PODYPLOMOWA SZKOŁA PEDIATRII / POSTGRADUATE SCHOOL OF PAEDIATRICS 141 Symptomatologia chorób alergicznych u dzieci marsz alergiczny The symptomatology of allergic diseases in children allergic march Grażyna

Bardziej szczegółowo

Trend in drug use in Poland

Trend in drug use in Poland Prevalence and patterns of drug use among general population Indicator (GPS) Annual Expert Meeting 214 Trend in drug use in Poland Janusz Sierosławski Institute of Psychiatry i Neurology Warsaw Lisbon,

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 317 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MARIA

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE. Negotiation techniques. Management. Stationary. II degree Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu Kierunek Forma studiów Poziom kwalifikacji Rok Semestr Jednostka prowadząca Osoba sporządzająca Profil Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci z Zaburzeniami Genetycznymi Postępy w neurologii dziecięcej w 2003 roku

Stowarzyszenie na Rzecz Dzieci z Zaburzeniami Genetycznymi Postępy w neurologii dziecięcej w 2003 roku http://www.mp.pl prof. dr hab. med. Marek Kaciński Kierownik Kliniki Neurologii Dziecięcej CM UJ w Krakowie Konsultant wojewódzki w dziedzinie neurologii dziecięcej W podsumowaniu postępów w neurologii

Bardziej szczegółowo

Sebastian Stec, Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej,Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski, Warszawa. smstec@wp.pl

Sebastian Stec, Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej,Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski, Warszawa. smstec@wp.pl Sebastian Stec, Pracownia Elektrofizjologii Klinicznej,Klinika Kardiologii CMKP, Szpital Grochowski, Warszawa smstec@wp.pl Wykładowca, członek grup doradczych i granty naukowe firm: Medtronic, Biotronic,

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Padaczka versus omdlenie co wynika z wytycznych 2009? Piotr Kułakowski Klinika Kardiologii CMKP, Warszawa

Padaczka versus omdlenie co wynika z wytycznych 2009? Piotr Kułakowski Klinika Kardiologii CMKP, Warszawa Padaczka versus omdlenie co wynika z wytycznych 2009? Piotr Kułakowski Klinika Kardiologii CMKP, Warszawa Omdlenie Objaw a nie choroba Przejściowa i samoograniczająca się utrata przytomności Mechanizm:

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Lekarz, neurolog Marzena Zboch Dyrektor ds. medycznych Ośrodek Badawczo- Naukowo- Dydaktyczny Chorób Otępiennych Uniwersytetu Medycznego, im. Księdza Henryka Kardynała Gulbinowicza SP ZOZ w Ścinawie Rozprawa

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Prepared by Beata Nowak

Prepared by Beata Nowak Prepared by Beata Nowak Celem pracy jest przedstawienie skutków ubocznych po wstawieniu implantów piersiowych, gdzie dochodzi do większych zmian niż jest to opisywane i przedstawiane przez lekarzy, np.

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 300 SECTIO D 2003 Zakład Antropologii Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Department of Anthropology Academy

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ OCENY RYZYKA / INSURANCE QUESTIONNAIRE

KWESTIONARIUSZ OCENY RYZYKA / INSURANCE QUESTIONNAIRE Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia badań klinicznych/ Clinical trials liability insurance KWESTIONARIUSZ OCENY RYZYKA / INSURANCE QUESTIONNAIRE ZEZWOLENIA PUNU NR 1098/02 I NR

Bardziej szczegółowo

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round

Extraclass. Football Men. Season 2009/10 - Autumn round Extraclass Football Men Season 2009/10 - Autumn round Invitation Dear All, On the date of 29th July starts the new season of Polish Extraclass. There will be live coverage form all the matches on Canal+

Bardziej szczegółowo

Patient Protection in Clinical Trials

Patient Protection in Clinical Trials Patient Protection in Clinical Trials Marek Czarkowski Bioethic Committee Warsaw Chamber of Physicians Factors affecting security and rights of research participants International regulations Domestic

Bardziej szczegółowo

International Baccalaureate Diploma Programme. w Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym im. Melchiora Wańkowicza

International Baccalaureate Diploma Programme. w Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym im. Melchiora Wańkowicza nternational Baccalaureate Diploma Programme w Prywatnym Liceum Ogólnokształcącym im. Melchiora Wańkowicza nternational Baccalaureate Organization Główną siedzibą organizacji jest Genewa, Szwajcaria. Programy:

Bardziej szczegółowo

Wpływ cukrzycy na jakość życia kobiet ciężarnych

Wpływ cukrzycy na jakość życia kobiet ciężarnych GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Wpływ cukrzycy na jakość życia kobiet ciężarnych Praca na stopień doktora nauk medycznych mgr Joanna Preis-Orlikowska Promotor pracy: prof. dr hab. Mikołaj Majkowicz Gdańsk,

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Dr n.med Adrianna Wilczek specjalista neurologii dziecięcej

Dr n.med Adrianna Wilczek specjalista neurologii dziecięcej DRGAWKI GORĄCZKOWE U DZIECI -co to są drgawki gorączkowe u dzieci -jakie badania należy wykonać -postępowanie i leczenie drgawek gorączkowych Dr n.med Adrianna Wilczek specjalista neurologii dziecięcej

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 318 SECTIO D 2005 Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie Academy of Physical Education, Krakow URSZULA MIĄZEK, MIROSŁAW

Bardziej szczegółowo

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company

Employment. Number of employees employed on a contract of employment by gender in 2012. Company Im not found /sites/eneacsr2012.mess-asp.com/themes/eneacsr2012/img/enea.jpg Employt Capital Group is one of the largest companies in the energy industry. Therefore it has an influence, as an employer,

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

POLISH 12 ZAWIADOMIENIE DLA RODZIC W ZAPOMOGA SZKOLNA (EDUCATION MAINTENANCE ALLOWANCE) Szko a: Telefon: Drodzy Rodzice/Opiekunowie, Jeúli posiadacie PaÒstwo KartÍ Ulg Zdrowotnych (Health Benefit Card),

Bardziej szczegółowo

Motta Ewa Klinika Neurologii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice - Ochojec

Motta Ewa Klinika Neurologii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice - Ochojec Motta Ewa Klinika Neurologii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice - Ochojec Liczba wszystkich publikacji: 50 (w tym 2 publ. monogr.) - Liczba wszystkich publikacji w czasopismach IF>2,999: 0 - Liczba

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 17 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 17 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 17 SECTIO D 2004 Centrum Opieki Medycznej w Jarosławiu* Zakład Pielęgniarstwa Ginekologiczno - Położniczego Wydziału

Bardziej szczegółowo

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r

EGARA 2011. Adam Małyszko FORS. POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r EGARA 2011 Adam Małyszko FORS POLAND - KRAKÓW 2-3 12 2011r HISTORIA ELV / HISTORY ELV 1992r. 5 Program działań na rzecz ochrony środowiska / EAP (Environmental Action Plan) 1994r. Strategia dobrowolnego

Bardziej szczegółowo

SATISFACTION WITH LIFE OF PEOPLE PARTICIPATING IN CLASSES OF THE UNIVERSITY OF THE THIRD AGE FUNCTIONING IN KUJAWSKO-POMORSKIE PROVINCE

SATISFACTION WITH LIFE OF PEOPLE PARTICIPATING IN CLASSES OF THE UNIVERSITY OF THE THIRD AGE FUNCTIONING IN KUJAWSKO-POMORSKIE PROVINCE DOI: http://dx.doi.org/10.12775/mbs.2014.030 Medical and Biological Sciences, 2014, 28/4, 25-29 ORIGINAL ARTICLE / PRACA ORYGINALNA Anna Grzanka-Tykwińska 1, Małgorzata Chudzińska 2, Kornelia Kędziora-Kornatowska

Bardziej szczegółowo

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA GEOGRAPHICA PHYSICA 3, 1998 Danuta Limanówka ZMIENNOŚĆ WARUNKÓW TERMICZNYCH WYBRANYCH MIAST POLSKI CHANGES OF THE THERMAL CONDmONS IN THE SELECTED POLISH CITIES Opracowanie

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Szulman-Wardal

Aleksandra Szulman-Wardal Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 3, s. 363-374 Aleksandra Szulman-Wardal ETHICAL PROBLEMS IN HEALTH SCIENCES ON THE EXAMPLE OF CLINICAL PSYCHOLOGY AND REHABILITATION PSYCHOLOGY Summary.

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK:

WYDZIAŁ: PSYCHOLOGIA KIERUNEK: Lp. I Introductory module 3 Academic skills Information Technology introduction Intellectual Property Mysterious Code of Science Online surveys Personal growth and social competences in the globalizedintercultural

Bardziej szczegółowo

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny

Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski. Zakład Propedeutyki Onkologii. Gdański Uniwersytet Medyczny LEK. MED. BEATA SZUTOWICZ-WYDRA Promotor: Prof. dr hab. n. med. Wiesław Janusz Kruszewski Zakład Propedeutyki Onkologii Gdański Uniwersytet Medyczny Gdańsk 2015 1. STRESZCZENIE Rak piersi jest w Polsce

Bardziej szczegółowo

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE Teobald Kupkaa, Klaudia Radula-Janika, Krzysztof Ejsmonta, Zdzisław Daszkiewicza, Stephan P. A. Sauerb a Faculty of Chemistry,

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS. wersja 9.2 i 9.3. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS. wersja 9.2 i 9.3. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie STATYSTYKA OD PODSTAW Z SYSTEMEM SAS wersja 9.2 i 9.3 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Spis treści Wprowadzenie... 6 1. Podstawowe informacje o systemie SAS... 9 1.1. Informacje ogólne... 9 1.2. Analityka...

Bardziej szczegółowo

Bartosz Kosmalski. Charakterystyka projektowanych jaj kurzych oraz ich technologiczne zastosowanie 1

Bartosz Kosmalski. Charakterystyka projektowanych jaj kurzych oraz ich technologiczne zastosowanie 1 Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wydział Nauk o Żywności Kierunek: Technologia Żywności i Żywienie Człowieka Specjalność: Technologia produktów zwierzęcych Bartosz Kosmalski Charakterystyka projektowanych

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE / ABSTRACT

STRESZCZENIE / ABSTRACT STRESZCZENIE / ABSTRACT Wstęp: Rtęć jest metalem o silnym działaniu neuro, nefro i hepatotoksycznym oraz zwiększającym ryzyko chorób układu krążenia. Pracownicy zatrudnieni w zakładach przemysłowych wykorzystujących

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Zestawienie czasów angielskich

Zestawienie czasów angielskich Zestawienie czasów angielskich Present Continuous I am, You are, She/ He/ It is, We/ You/ They are podmiot + operator + (czasownik główny + ing) + reszta I' m driving. operator + podmiot + (czasownik główny

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 1 Z Kliniki Neurologii Akademii Medycznej w Białymstoku Neurology Clinic Medical University of Białystok

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Zajęcia fakultatywne realizowane na kierunku lekarskim w rok akademickim 2015/2016

Zajęcia fakultatywne realizowane na kierunku lekarskim w rok akademickim 2015/2016 Semestr I - do wyboru 2 fakultety po 20 godzin Semestr II - do wyboru 2 fakultety po 20 godzin y ROK 1 1. Zdrowy styl życia - podejście praktyczne dr n. med. Joanna Białkowska 1 2. Podstawy medycyny regeneracyjnej

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo