RedaktorZy tomu Paweł Kowalski Leszek Korzewa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RedaktorZy tomu Paweł Kowalski Leszek Korzewa"

Transkrypt

1 RedaktorZy tomu Paweł Kowalski Leszek Korzewa

2 Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu Rozprawy Naukowe Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu rocznik, 2009, 29, strony Redaktor Naczelny Zbigniew Naglak Redaktorzy tomu Paweł Kowalski Leszek Korzewa KOMITET Naukowy Eugeniusz Bolach Marek Bolanowski Zofia Ignasiak Artur Jaskólski Tadeusz Koszczyc Paweł Kowalski Juliusz Migasiewicz Marek Mędraś Ryszard Panfil Tadeusz Skolimowski Marek Woźniewski Zdzisława Wrzosek Marek Zatoń kolegium RedakcyjnE Gabriel Łasiński alicja Rutkowska-Kucharska edward Wlazło krystyna Zatoń Recenzenci tomu Anna Burdukiewicz, Paweł Kowalski, Lesław Kulmatycki, Alicja Rutkowska-Kucharska, Wojciech Wiesner Redaktor Jolanta Kardela KOREKTA Stanisława Trela Dorota Sideropulu Zofia Prele (ang.) redakcja techniczna Małgorzata Wieczorek Projekt graficzny Beata Irzykowska Copyright by Wydawnictwo AWF we Wrocławiu, 2009 ISSN Sekretariat Redakcji ul. Adama Mickiewicza 98, Wrocław tel./fax naukowe Druk: Sowa Sp. z o.o.

3 Przedmowa Wzrastające znaczenie różnych dziedzin nauki w rozwój sportu rodzi zapotrzebowanie na ciągłe badania i publikacje. Wśród licznych opracowań z zakresu teorii sportu dominuje problematyka objętości treningu, środków treningowych, zdolności i umiejętności motorycznych, techniki sportowej, obciążeń treningowych, czynników somatycznych, psychicznych, zdrowotnych, efektywności procesu treningowego, strategii startu, modelowych rozwiązań, kryteriów oceny wydolności, wartości diagnostycznych itp. Zbiór prac, które przekładamy czytelnikom poświęcony jest głównie opracowaniom wyników badań dotyczących lekkoatletyki, gimnastyki i tańca. Prezentowane artykuły układają się w trzy grupy tematyczne. Pierwsza dotyczy społecznych aspektów uprawiania lekkoatletyki, gimnastyki i tańca. Druga grupa tematyczna obejmuje zagadnienia somatyczne i psychomotoryczne uwarunkowań działań ruchowych w lekkoatletyce, gimnastyce i tańcu. W trzeciej zawarte są głównie problemy związane z analizą obciążeń treningowych w wybranych konkurencjach lekkoatletycznych. Jesteśmy przekonani, że zaprezentowane wyniki badań znajdą zastosowanie w praktyce sportowej. Jako redaktorzy niniejszego opracowania kierujemy szczególne wyrazy wdzięczności do autorów poszczególnych artykułów i jednocześnie zapraszamy wszystkich zainteresowanych do współpracy. Redaktorzy

4 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29, aleksandra Sikora, anna tomaszewska, Joanna Waszczak AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO WE WROCŁAWIU geneza i uwarunkowania Rozwoju aerobiku SpoRtowego i aerobiku FitNeSS w polsce abstract Genesis of development of sports aerobics and fitness aerobics in Poland the aim of this study is to show the genesis of sports aerobics as a sport discipline and its development in Poland. during the investigation of this issue the method of documentation analysis was used. In comparison to other countries, the development of this discipline in Poland is not satisfactory. Besides cyclic Championships of universities in recreation aerobics and Polish academic Championships in Sport aerobics during last few years not much was happing. all european countries (except Poland) own licenses of world international biggest federations: International Federation of Gymnastics (FIG), Federation of International Sport aerobics and Fitness (FISaF). Polish Championships organized by National Fitness Sanctioning Body (NFSB) and Fitness Poland association were only episode. there exists only sections of sport aerobics on universities, but there is no early sport specialization and trainers education. there is a long way in front of polish sport aerobics. key words: aerobic, a sport discipline, sport aerobics and fitness aerobics federations Narodziny aerobiku i autorstwo tej nazwy historycznie związane jest z amerykańskim doktorem Kenethem Cooperem (ur r.). Opracował on zestaw ćwiczeń, które określił jako specjalistyczny trening ruchowo-wytrzymałościowy. Był to trening przeznaczony dla kandydatów na kosmonautów, a miał za zadanie rekompensować niekorzystne wpływy zakłóceń ruchów lokomocyjnych powodowanych ciasnotą statków kosmicznych, wzmocnionych dodatkowo nieważkością. Istotą tego treningu były ćwiczenia ruchowe tak pobudzające układ krążenia, by organizm poddany dodatkowym obciążeniom pobierał możliwie jak najwięcej tlenu, czyli funkcjonował aerobowo, tzn. bez stanów niedotlenienia, a tym samym zyskiwał większą wytrzymałość. Tak powstał aerobik, który po wielu przemianach uzyskał rangę elementu stylu życia dla wielu środowisk z wyraźną preferencją wśród dziewcząt i kobiet w różnym wieku. Współczesny aerobik to żywotny i ulegający stałej ewolucji fakt kulturowo-obyczajowy, którego różne aspekty mogą być i są przedmiotem zainteresowań różnych nauk szczegółowych. Spośród wielu aspektów aerobiku (np. aerobik jako biznes, aerobik jako składnik kultury masowej) w artykule tym zdecydowano się podjąć próbę przedstawienia genezy aerobiku jako dyscypliny sportowej i uwarunkowań jej rozwoju w Polsce. Przy opracowaniu zagadnienia dotyczącego historii i uwarunkowań rozwoju aerobiku posłużono się metodą analizy dokumentów. Mimo relatywnie krótkiej historii aerobiku sportowego literatura przedmiotu jest różnorodna: prace koncepcyjno-metodyczne, poradniki i kompendia instruktorsko-metodyczne, protokoły z zawodów. Rozpoznanie oraz charakterystyka panoramy współczesnego aerobiku nie jest zadaniem prostym i bezdyskusyjnym. Oczywisty natomiast jest podział całości aerobiku ze względu na cel

5 A. Sikora, A. Tomaszewska, J. Waszczak Aerobik sportowy i fitness w Polsce 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 449 podejmowania takiej aktywności przez ćwiczących. Przyjmując tę zasadę podziału, wyraźnie odróżniają się dwie gałęzie ćwiczeń, którymi są: aerobik rekreacyjny i aerobik sportowy. Aerobik sportowy jest formą zarezerwowaną dla osób o wyższym poziomie sprawności fizycznej i zawierający elementy znacznie trudniejsze niż aerobik rekreacyjny. Jest to dyscyplina sportu, która swoją nazwę oraz pochodzenie zawdzięcza ewolucji aerobiku zapoczątkowanego przez Coopera. Jest jedną z najmłodszych dyscyplin, a jej rozwój przypada na początek lat osiemdziesiątych. Prekursorem, nawet symbolem powstania tej dyscypliny sportu, był amerykański publicysta Robert Anderson, który w 1983 r. założył pierwszą federację aerobiku sportowego promującą tę dyscyplinę sportu: National Aerobic Championship (NAC). Od 1983 r. pojawiało się wiele federacji propagujących tę dyscyplinę sportu. Obecnie największe i najprężniej działające organizacje, które zrzeszają federacje różnych państw z całego świata, to: FIG International Federation of Gymnastics (Federation Internationale de Gymnastique) Międzynarodowa Federacja Gimnastyczna; 74 członków. FISAF Federation of International Sport Aerobics and Fitness (Federation Internationale des Sports Aerobics et Fitness Międzynarodowa Federacja Aerobiku Sportowego i Fitness; 27 członków. ANAC Association of National Aerobic Championships Worldwide (Stowarzyszenie Narodowych Mistrzostw w Aerobiku); 30 członków [8]. IAF International Aerobic Federation (Międzynarodowa Federacja Aerobiku); 25 członków. Na szczególną uwagę zasługuje federacja FIG, ponieważ to ona w 1984 r. włączyła aerobik sportowy do sportu gimnastycznego obok gimnastyki sportowej, artystycznej i akrobatycznej oraz skoków na trampolinie. Pierwsze Mistrzostwa Świata zorganizowane przez tę federację odbyły się w 1985 r. (Paryż) w czterech konkurencjach: indywidualnej kobiet, indywidualnej mężczyzn, par mieszanych, trójek [3]. Ze względu na bardzo szybki rozwój tej dyscypliny sportu na świecie oraz wspólny cel, którym było włączenie aerobiku sportowego do programu olimpijskiego, 22 grudnia 2004 r. w Moutier, FIG i ANAC podpisały bardzo ważne porozumienie o współpracy [7]. Zakładano w nim, że FIG oraz jego związki i federacje członkowskie są jedyną organizacją mającą prawo do organizowania: mistrzostw świata, mistrzostw kontynentalnych i mistrzostw narodowych. Natomiast ANAC i jego członkowie nadal będą mogli organizować zawody w aerobiku sportowym na międzynarodowym i narodowym poziomie, ale bez używania tytułu mistrza, mistrzostw, gdyż te zarezerwowane zostały dla federacji FIG. W ramach tego porozumienia FIG i ANAC (od 1 stycznia 2003 r. także IAF) ustaliły, że na wszystkich międzynarodowych zawodach sportowych ANAC będzie stosował się tylko do reguł i przepisów ustalonych przez FIG [6]. Porozumienie to pomogło ujednolicić programy konkurencji sportowych poszczególnych federacji dla seniorów, a tym samym podnieść poziom mistrzostwa sportowego zawodników. W 2002 r. FIG wprowadził jeszcze jedną sześcioosobową konkurencję zespołową. Kolejnym bardzo ważnym wydarzeniem historycznym było utworzenie federacji pod nazwą FISAF. Była to niezależna instytucja powołana w 1994 r. na wniosek przedstawicieli wielu istniejących już międzynarodowych organizacji zajmujących się aerobikiem sportowym. Od 1996 r. FISAF organizuje (niezależnie od FIG) zawody sportowe o randze mistrzowskiej według swojego regulaminu. Działa jako niezależna, demokratyczna, niekomercyjna federacja propagująca aerobik sportowy i od 1999 aerobik fitness. Jej działalność przejawia się w organizowaniu imprez sportowych, prowadzeniu edukacji (szkolenie zawodników, instruktorów i trenerów) oraz we współpracy z ośrodkami FI- SAF na całym świecie [4]. W latach 80. ubiegłego wieku lansowany na większą skalę aerobik trafił również do Polski. Propagatorem polskiego aerobiku była Hanna Fidusiewicz, która otworzyła pierwszy

6 450 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 A. Sikora, A. Tomaszewska, J. Waszczak Aerobik sportowy i fitness w Polsce w Polsce Fitness Klub Pod skocznią. Z czasem liczba ośrodków popularyzujących aerobik zwiększała się. Zajęcia aerobiku dotarły również na wyższe uczelnie. Zakład Gimnastyki AWF Wrocław, aby przekonać władze uczelni o słuszności utworzenia specjalizacji instruktorskiej z aerobiku sportowego, postanowił zorganizować w 1993 r. I Otwarte Mistrzostwa Szkół Wyższych w Aerobiku. Pomysłodawczynią tej imprezy była Alicja Rutkowska-Kucharska. Zawody rozegrano w konkurencji HI-LO w kategorii zespołów 6-osobowych na podstawie regulaminu opracowanego przez pracowników Zakładu Gimnastyki. Początkowo zawody były przeprowadzane tylko w konkurencji szóstek rekreacyjnych HI- LO, natomiast w 1996 r. wprowadzono także konkurencję trójek sportowych, przeprowadzonych według regulaminu FIG. Te dwie konkurencje wystarczyły, aby organizować kolejne Mistrzostwa Szkół Wyższych w Aerobiku aż do 2000 r. W 2001 r. wycofano z rozgrywek konkurencję HI-LO i trójki sportowe, a wprowadzono konkurencję step aerobiku. W 2005 r. doszła kolejna forma dance aerobik. Te dwie dyscypliny (step i dance aerobik) rozgrywane są według regulaminu Zakładu Gimnastyki w ramach Wuefalii do dzisiaj. Co roku w wymienionych zawodach biorą udział reprezentanci uczelni wrocławskich i całej Polski. Na przestrzeni 16 lat, kiedy odbywały się zawody wrocławskiej AWF, tylko trzy razy, w 1996 r. trójka z Warszawy, w 2000 r. szóstka z Katowic oraz w 2003 r. szóstka z Uniwersytetu Wrocławskiego zajęły pierwsze miejsce. W pozostałych rozgrywkach triumf odnosiły zespoły z AWF Wrocław. W ostatnich latach (od 2003 r.) zawody rozgrywane są ramach Dolnośląskiej Ligii Międzyuczelnianej jako Akademickie Mistrzostwa Dolnego Śląska w Aerobiku Rekreacyjnym. Zawodnicy rywalizują o tytuł Mistrza Dolnego Śląska. W 1996 r. z powodu problemów finansowych Politechnika Gdańska nie mogła wziąć udziału w Mistrzostwach Szkół Wyższych we Wrocławiu. Wówczas mgr Ewa Suchanowska (pracownik Studium Wychowania Fizycznego Politechniki Gdańskiej) postanowiła zorganizować Mistrzostwa Polski Szkół Wyższych w Aerobiku Sportowym. Pierwsze zawody odbyły się w 1997 r. w Gdańsku. Mistrzostwa te, pod patronatem Akademickiego Związku Sportowego, odbywały się co dwa lata, a od 2007 r. odbywają się co roku i od początku przeprowadzane były według regulaminu FI- SAF. Pierwsze Mistrzostwa Polski Szkół Wyższych obejmowały tylko start zespołów trójkowych, w drugich (1999) wprowadzono jeszcze konkurencje indywidualne kobiet i mężczyzn, natomiast każde kolejne do dziś odbywają się już w pełnym programie 4 konkurencji sportowych [1]. Do udziału w pierwszych tego typu zawodach zgłosiło się 19 trójek, w kolejnych startowało już 21 zespołów trójkowych i oprócz tego 24 solistki i 10 solistów. W 2001 r. na III z kolei Mistrzostwach Polski Szkół Wyższych wystąpiło 27 zespołów trójkowych, 12 par, 28 solistek i 12 solistów. To właśnie w tym okresie ( ) powstało najwięcej, właściwie większość sekcji aerobiku sportowego, działających na wyższych uczelniach. W latach liczba drużyn i indywidualnych zawodników nie zwiększyła się. Zazwyczaj co roku przyjeżdżają reprezentanci tych samych uczelni, a liczba startujących zawodników nie zwiększyła się znacząco. Fakt pojawienia się uczelnianych Mistrzostw Polski miał kolosalne znaczenie dla rozwoju tej dyscypliny sportu w naszym kraju. Aerobik stał się więc bardzo dobrym sposobem na kontynuację kariery zawodniczej dla byłych gimnastyków oraz sposobem na zdobycie stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe. Tytuł Akademickiego Mistrza Polski (obojętnie, w jakiej dyscyplinie sportu) daje możliwość ubiegania się o stypendium sportowe, a także niewątpliwie podnosi prestiż uczelni. Kolejną mniej udaną próbą rozpropagowania aerobiku sportowego w Polsce były mistrzostwa Polski zorganizowane przez dwie prywatne instytucje: Narodowe Stowarzyszenie Sprawności Fizycznej (NFSB National Fitness Sanctioning Body) i Stowarzyszenie Fitness Polska. Założycielem NFSB był w 1995 r. Krzysztof Jankowski, który objął

7 A. Sikora, A. Tomaszewska, J. Waszczak Aerobik sportowy i fitness w Polsce 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 451 również funkcję prezesa [5]. Jego celem było propagowanie zdrowego stylu życia i aktywności fizycznej oraz zrzeszanie klubów ruchu fitness. Wcześniej stworzył popularne czasopisma: Lady Fitness i Fitness Woman. Jako redaktor naczelny Lady Fitness w 1992 r. zainicjował pierwszą edycją konkursu Miss Fitness, organizując imprezę pt. Fitness Woman. Aby do konkursu zachęcić również mężczyzn, w kolejnych latach wprowadził także konkurencję Fitness Man. Była to impreza o charakterze zbliżonym do wyborów miss, z tym że ocenie podlegała jeszcze wysoka sprawność zawodników i nienaganna sportowa sylwetka. W 1995 r. Jankowski zorganizował kolejny konkurs pod nazwą Boskie Ciała, w którym o pierwszeństwo w kraju zaczęły rywalizować kluby aerobiku. W 1996 r. NFSB zostało przyjęte do federacji FISAF. Już w następnym roku prezes NFSB próbował zorganizować I Mistrzostwa Polski w Aerobiku Sportowym opierając się na regulaminie FISAF. Okazało się jednak, że sponsorzy dopisali, zawodnicy niestety nie. Imprezę przełożono na następny rok. W 1998 roku organizacja I Mistrzostw Polski w Aerobiku Sportowym powiodła się mimo niezbyt licznej frekwencji zawodników. Zawody poprzedzało zorganizowane przez Jankowskiego szkolenie sędziowskie, na które przyjechał sędzia międzynarodowy z federacji FISAF. Szkolenie zakończyło się egzaminem i dzięki temu kilkunastu sędziów otrzymało certyfikat sędziego krajowego federacji FISAF [2]. Krzysztof Jankowski, jako polski przedstawiciel federacji FISAF postulował, aby wykorzystać jego pomysł na organizację konkursu Boskie Ciała i stworzyć podobny o zasięgu międzynarodowym. I tak w 1999 r. po raz pierwszy obok konkurencji aerobiku sportowego odbyły się mistrzostwa Europy w konkurencjach zespołowych zwanych aerobikiem fitness. W 1999 r. odbyły się również kolejne II Mistrzostwa Polski organizowane przez Jankowskiego. Były to ostatnie zawody w tej dyscyplinie sportu organizowane przez federację NFSB. W 1998 r. Stowarzyszenie Fitness Polska na czele z Hanną Fidusiewicz zorganizowało w Warszawie I Mistrzostwa Polski w Aerobiku Sportowym. Zawody rozegrano we wszystkich konkurencjach: solistki, soliści, dwójki mieszane, trójki. Były to jedyne mistrzostwa Polski przeprowadzone według regulaminu FIG. Wywalczenie tytułu mistrzowskiego w zawodach organizowanych przez K. Jankowskiego i H. Fidusiewicz stworzyło kilku zawodnikom możliwość udziału w mistrzostwach świata i mistrzostwach Europy (Genua, 1996, FISAF; Kijów, 1998, FISAF; Orlando, 1998, ANAC; Helsinki, 1999, FISAF). Brak imprez sportowych tej rangi po 1999 r. spowodował, że reprezentacje Polski nie brały udziału w międzynarodowych imprezach. W latach 2005 (Moskwa), 2007 (Loret de Mar) i 2008 (Helsinki) w skład reprezentacji Polski wchodzili zawodnicy, którzy otrzymali zgodę na udział w zawodach bezpośrednio od zarządu federacji FISAF. Selekcją do udziału w mistrzostwach Europy i świata nie było więc zdobycie tytułu Mistrza Polski (tak jak w innych krajach europejskich), ale nawiązanie kontaktu z wymienioną organizacją oraz uiszczenie wysokiej opłaty startowej. NFSB oraz Stowarzyszenie Fitness Polska były dwiema komercyjnymi i konkurencyjnymi federacjami. Nie wykazywały chęci współpracy, ograniczając możliwość rozwoju tej dyscypliny sportu. Organizacja Mistrzostw Polski miała być dla nich przede wszystkim środkiem do generowania zysków i reklamy firmy. Stowarzyszenia te nie przykładały więc wagi do utworzenia okręgowych federacji działających na szczeblu regionalnym, promujących tę dyscyplinę sportu i szkolących młodych zawodników. Oprócz klubów uczelnianych nie było wówczas innych sekcji sportowych, które mogłyby profesjonalnie przygotować zawodników. W związku z tym konkurencja na zawodach organizowanych przez Hannę Fidusiewicz i Krzysztofa Jankowskiego była niewielka. Startowali przede wszystkim studenci, którym uczelnie pokryły koszty związane z uczestnictwem w zawodach. Otwarte mistrzostwa Polski organizowane przez NFSB i Stowarzyszenie Fitness Polska okazały się więc mało widowiskowe

8 452 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 A. Sikora, A. Tomaszewska, J. Waszczak Aerobik sportowy i fitness w Polsce i prawdopodobnie mało rentowne, dlatego przedstawiciele obu federacji zajęli się organizacją innych, popularniejszych imprez promujących aktywność fizyczną. Od 1999 r. oprócz cyklicznych Mistrzostw Szkół Wyższych w Aerobiku Rekreacyjnym we Wrocławiu i Akademickich Mistrzostw Polski w Aerobiku Sportowym, niewiele się wydarzyło. W porównaniu z innymi krajami europejskimi poziom rozwoju tej dyscypliny sportu nie jest zadowalający. Wszystkie kraje europejskie (oprócz Polski) posiadają licencje największych światowych federacji: FIG i FI- SAF. Wszystkie też działają zgodnie z ich wytycznymi, czyli promują aerobik sportowy i aerobik fitness w swoim kraju. Prowadzą wczesną specjalizację zawodniczą (od kategorii dzieci, młodzików przez juniorów i seniorów), szkolą trenerów, organizują zawody sportowe na szczeblu regionalnym, państwowym i międzynarodowym. Zawodnicy krajów europejskich systematycznie uczestniczą w mistrzostwach Europy i świata, podnosząc swoje kwalifikacje zawodnicze. Mistrzostwa Polski zorganizowane przez NFSB i Stowarzyszenie Fitness Polska to tak naprawdę epizod w rozwoju tej dyscypliny sportu. Istnieją tylko sekcje aerobiku sportowego działające przy klubach uczelnianych wyższych uczelni. To one systematycznie przygotowują zawodników do udziału w Mistrzostwach Szkół Wyższych w Aerobiku o zasięgu regionalnym i krajowym. Nie można tu jednak mówić o wczesnej specjalizacji zawodniczej. Najczęściej zawodnikami są studenci, którzy wyróżniają się ponadprzeciętną sprawnością fizyczną i próbują swoich sił w aerobiku sportowym i aerobiku fitness. W 2007 r. Dolnośląski Związek Sportów Gimnastycznych na posiedzeniu zarządu zarejestrował komisję do spraw innych sportów. Skład komisji stanowią 3 osoby: Patrycja Żarska-Cynk, Małgorzata Grech oraz Renata Kopczyk. Komisja zajmuje się aerobikiem sportowym, gimnastyką estetyczną oraz aerobikiem fitness. Propagowanie tych sportów wśród trenerów innych dyscyplin chcą rozpocząć dopiero, gdy osiągną strukturę prawną jako Stowarzyszenie Aerobiku Sportowego i Fitness Polska (SASIF Polska). W statucie stowarzyszenia zakłada się m.in. organizację, popularyzację oraz rozwój aerobiku sportowego i fitness jako dyscyplin sportowych według wymogów i przepisów sędziowskich federacji FISAF. W listopadzie 2008 r. federacja SASIF osiągnęła strukturę prawną (została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym), co w przyszłości umożliwi stowarzyszeniu realizację założeń przez: zrzeszanie osób fizycznych, klubów, sekcji oraz innych osób prawnych prowadzących działalność w zakresie aerobiku sportowego i fitness; opracowanie drogi rozwoju aerobiku sportowego i fitness; uchwalanie przepisów, zasad współzawodnictwa, przepisów dotyczących nadawania i pozbawiania licencji sportowej, regulaminu zmiany przynależności klubowej; organizację zawodów, imprez sportowych i rekreacyjnych, w tym także międzynarodowych i międzypaństwowych. Współpracę z innymi organizacjami; zgłaszanie reprezentacji narodowej w dyscyplinach aerobiku sportowego i fitness do udziału w zawodach międzynarodowych. Pozostaje więc nadzieja, że wymieniona federacja profesjonalnie podejdzie do realizacji szczytnych założeń statutowych, bo jak na razie istnienie aerobiku sportowego i aerobiku fitness zawdzięczamy tylko i wyłącznie akademickim sekcjom sportowym. BIBLIOGRAFIA [1] Ż. Brańska, Aerobik Sportowy. AWF, Warszawa [2] J. Szustakowski, Mistrzowie aerobiku; MŚ bez Polaków. Magazyn Gimnastyczny GIM 1999, R. I, nr 1 marzec/kwiecień, [3] www. fig-gymnastics.com. (listopad 2008 r.) [4] (listopad 2008 r.) [5] pl (listopad 2008 r.) [6] (listopad 2008 r.) [7] (listopad 2008 r.) [8] (listopad 2008 r.)

9 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29, Dziecko w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym charakteryzuje naturalna potrzeba ruchu, prowadząca często do nadruchliwości, lecz jak najbardziej pożądana ze względu na rozwój narządów młodego organizmu [14]. Zajęcia ruchowe znajdują się w programie wychowania przedszkolnego już od najmłodszej grupy (trzylatków). Są one niezbędne do prawidłowego rozwoju dzieci, nie tylko fizycznego (nabywanie umiejętności, kształtowanie zdolności motorycznych i nawyku prawidłowej postawy ciała), ale również psychicznego (możliwość odreagowania ) i społecznego (umiejętność podporządkowania się zasadom i współpracy w grupie). Diagnoza rozwoju motorycznego dzieci 6-letnich to jeden z elementów badania tzw. gotowości szkolnej. Wszechstronny charakter ćwiczeń lekkoatletycznych umożliwia ich stosowanie już w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Planowana w Polsce reforma systemu edukacji zakłada m.in. rozpoczęcie nauki szkolnej przez dzieci sześcioletnie oraz zwiększony wymiar godzin wychowania fizycznego w klasach I III do 4 godzin tygodniowo. W nowej podstawie programarzena Paruzel-dyja akademia WyChoWaNIa FIZyCZNeGo W katowicach lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym abstract track and field events in kindergarten and integrated education the aim of the study was to indicate the actual level of knowledge on various track and field exercises of 3 9 year old children in the literature. the method used to attain the goal was a survey of Polish and foreign publications on children s psychomotor development, scientific research on the level of 3 9 year old children s fitness and its way of testing, organizing physical education lessons in kindergartens and first three grades of primary school, as well as track and field manuals for teachers. key words: kindergarten, children s athletics, pre-school education, track and field WPROWADZENIE mowej zakłada się, iż oprócz zajęć wychowania fizycznego prowadzonych systemem klasowo- -lekcyjnym w drugim etapie kształcenia (klasy IV VII) wprowadzone zostaną zajęcia fakultatywne. Istotne jest, by dzieci miały możliwość zapoznania z różnymi konkurencjami lekkoatletycznymi już we wcześniejszym etapie nauczania. Dziecięca lekka atletyka nie powinna być dokładnym odwzorowaniem konkurencji lekkoatletycznych dorosłych. Powinna natomiast zawierać elementy poszczególnych konkurencji dostosowanych do możliwości dzieci i wprowadzanych w atrakcyjny sposób (np. z wykorzystaniem nietypowego, kolorowego sprzętu czy zabaw i gier ruchowych) [9]. Celem pracy było określenie aktualnego stanu wiedzy z zakresu ćwiczeń o charakterze lekkoatletycznym dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych w literaturze. MATERIAŁ I METODY BADAŃ Badania mają charakter przeglądowy. W celu realizacji założeń pracy dokonano przeglądu

10 454 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 M. Paruzel-Dyja Lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym piśmiennictwa dotyczącego rozwoju psychomotorycznego dzieci w wieku 3 9 lat, badań naukowych z zakresu sprawności motorycznej tej grupy dzieci, zajęć ruchowych dla najmłodszych, podręczników dla nauczycieli oraz testów sprawności fizycznej dzieci. WYNIKI I DYSKUSJA Jednym z zagadnień interesującym badaczy, lecz wciąż mało poznanym, jest rozwój zdolności motorycznych dzieci przedszkolnych i wczesnoszkolnych. Testowanie sprawności motorycznej dzieci w tym wieku nie jest zadaniem łatwym ze względu na dobór i rzetelność prób (szczególnie dotyczy to najmłodszych dzieci). Wśród zagranicznych badań naukowych dotyczących uwarunkowań rozwoju zdolności motorycznych dzieci znajduje się praca Videmseka i wsp. [23]. Autorzy przeprowadzili eksperyment wśród 75 słoweńskich pięcioletnich dzieci. Badanych podzielono na 2 grupy o różnym programie wychowania fizycznego. Program dla pierwszej grupy (kontrolnej) został ułożony przez wychowawczynie grup przedszkolnych, natomiast dla grupy drugiej (eksperymentalnej) wspólnie przez studentów wychowania fizycznego i nauczycielkę. Czterdziestopięciominutowe zajęcia ruchowe prowadzono cztery razy w tygodniu, przez 2 miesiące. W celu określenia poziomu zdolności motorycznych dzieci przed i po przeprowadzeniu eksperymentu oraz porównania dwóch grup przeprowadzono pięć testów motorycznych (tab. 1). W pierwszym etapie badań grupa eksperymentalna osiągała nieznacznie lepsze wyniki niż grupa kontrolna, lecz różnice te były statystycznie nieistotne. Po upływie dwóch miesięcy poziom sprawności dzieci obu grup poprawił się, jednakże grupa uczestnicząca w zajęciach zaproponowanych przez studentów i wychowawcę osiągnęła znacząco lepsze wyniki niż ich rówieśnicy (p 0,01 i p 0,001). Autorzy wskazują na ogromne znaczenie profesjonalnie przygotowanego programu zajęć ruchowych i ścisłej współpracy nauczycieli przedszkolnych i wychowania fizycznego w celu rozwoju zdolności motorycznych dzieci już w najmłodszym wieku [23]. Bala, Sabo i Popovic [1] zajmowali się związkiem między poziomem zdolności motorycznych a gotowością szkolną dzieci serbskich i czarnogórskich. Temat ten wydaje się szczególnie ważny w kontekście planowanych w naszym kraju zmian w edukacji, jaką jest m.in. rozpoczęcie nauki szkolnej przez dzieci 6-letnie. Wspomniani autorzy przeprowadzili badania wśród 660 dzieci, wykorzystując baterię 16 testów motorycznych (koordynacji funkcjonalnej, częstości ruchów, gibkości, równowagi, siły eksplozywnej, wytrzymałości mięśniowej siły izometrycznej i izotonicznej) oraz Test Gotowości Szkolnej, złożony z czterech podtestów (rozumienia poleceń, zdolności rozumowania, zdolności grafomotorycznych i spostrzegawczości). Uzyskane wyniki wskazują, iż ogólny poziom zdolności motorycznych dziewcząt i chłopców pozytywnie koreluje z ich gotowością szkolną, co z kolei stanowi dowód na to, iż prowadzenie ćwiczeń ruchowych w wieku przedszkolnym jest niezwykle istotne. Zalecają również stawianie dzieci w sytuacji, w której muszą rozwiązać różne zadania ruchowe, przez co rozwiną zarówno zdolności motoryczne, jak i poznawcze [1]. Kalar, Videmsek i Zavrl [11] przeprowadzili badania z zakresu małej motoryki sześćdziesięciu dzieci słoweńskich w wieku 5 6 lat, stosując osiem testów. Zadania złożone były z wykonywanych jak najszybciej i najdokładniej powtarzających się, naprzemiennych ruchów palców, rąk oraz stóp (wynik to czas wykonania na przykład 20 powtórzeń) oraz ćwiczeń równoważnych (tab. 1). W toku analizy uzyskanych danych stwierdzono, iż 7% dzieci osiągnęło wyniki znacznie poniżej średniej w co najmniej 3 testach, a jedynie 52% osiągnęło oczekiwane rezultaty, nie zauważono natomiast istotnych różnic dymorficznych [11]. Kondycyjne i koordynacyjne zdolności motoryczne dzieci w wieku przedszkolnym (n = 124) i wczesnoszkolnym (n = 1560) były przedmiotem obszernych badań Ruzbarskiej i Turka [17]. Wymienieni autorzy wykorzystali Europejski Test Sprawności Fizycznej Euro-

11 M. Paruzel-Dyja Lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 455 fit oraz siedem testów motorycznych opracowanych przez Raczka i wsp. [16]. Wyniki testów Eurofit przeprowadzonych wśród dzieci przedszkolnych były podobne bez względu na płeć badanych, jednakże mimo podobnego kierunku rozwoju w młodszym wieku szkolnym chłopcy osiągali lepsze rezultaty niż ich rówieśniczki [17]. W 2006 roku realizowano ogólnopolski projekt diagnozę badanych sfer rozwoju dzieci sześcioletnich (rozwoju fizycznego, motorycznego, umysłowego, społeczno-emocjonalnego, zdrowia oraz warunków środowiskowych i wychowawczych [13]. Do zdiagnozowania rozwoju motorycznego blisko 70 tysięcy dzieci w dwóch etapach (dzieci kończące i rozpoczynające naukę w zerówce ), zespół badaczy wykorzystał próby z Europejskiego Testu Sprawności Fizycznej (Eurofit) i Międzynarodowego Testu Sprawności Fizycznej. Wybrano je głównie ze względu na ich ogólną dostępność i wszechstronność. Wiek 6 lat stanowi dolną granicę ich stosowania, stąd też niektóre próby sprawiały dzieciom trudność lub nie zostały wykonane (np. ocena poczucia równowagi zadania nie wykonało blisko 40% badanych w I etapie i 70% w drugim, a siły mięśni brzucha skłon tułowia w przód z leżenia tyłem ogółem 15% dzieci). Diagnozowano również poziom umiejętności ruchowych: chwytów i rzutów (woreczkiem prawą i lewą ręką, piłką oburącz), skoków (na prawej i lewej nodze, obunóż), kopnięcia piłki prawą i lewą nogą oraz szybki bieg (technika biegu), za pomocą oceny (wykonuje bardzo dobrze, dobrze, przeciętnie, nie potrafi wykonać). Zauważono duże zróżnicowanie poziomu sprawności fizycznej, z przewagą chłopców pod względem siły i szybkości oraz dzieci mieszkających w mieście nad wiejskimi. Dzieci ze środowiska wiejskiego charakteryzowały się natomiast lepszym poczuciem równowagi oraz poziomem umiejętności skoku i biegu [13]. Autor Tab. 1. Testy sprawności motorycznej dzieci według wybranych autorów Rok wydania Wiek badanych Chromiński Z Videmsek M. i wsp Kalar Z. i wsp Bala G. i wsp Ruzbarska I., Turek M Wybrane testy sprawności motorycznej Bieg na 40 m ze startu wysokiego, rzut piłką lekarską w tył (1 2 kg), trucht za liderem (5 10 minut) Skok w dal z miejsca, marsz przez obręcze, bieg po toczeniu się na podłożu, bieg na dystansie 300 m, skłony tułowia w przód z leżenia tyłem Wkładanie kołków w tablicę, stanie jednonóż z 30-centymetrowym kijem na barkach, stukanie palcami, dłonią, stopą; złączanie kolejnych palców z kciukiem, skręty nadgarstków Bieg na 15 m, skłon w przód z postawy z nogami złączonymi, stukanie w krążki dłonią i stopą, stanie obunóż na ławeczce gimnastycznej wzdłuż i wszerz (oczy otwarte), pomiar siły dynamometrem, skok w dal z miejsca, zwis z ramionami ugiętymi, skłony tułowia z leżenia tyłem, podnoszenie nóg w leżeniu tyłem Eurofit (wytrzymałościowy bieg wahadłowy, zaciskanie ręki, skok w dal z miejsca, zwis z ramionami ugiętymi, siady z leżenia, bieg wahadłowy 10 5 m, stukanie w krążki, skłon tułowia w siadzie prostym, stanie na jednej nodze)

12 456 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 M. Paruzel-Dyja Lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym Nauczyciele często poszukują w literaturze nowych rozwiązań metodycznych czy też przykładów ćwiczeń, które mogliby wykorzystać w lekcji. Zwykle wtedy sięgają do podręczników z danej dyscypliny sportu lub atlasów ćwiczeń. Niejednokrotnie wiadomości w nich zawarte przeznaczone są dla starszych dzieci i młodzieży, a wychowawca młodszych dzieci (przedszkola i klasy I III) musi podjąć próbę ich dostosowania do możliwości ćwiczących. Jedną z publikacji adresowanych do nauczycieli kształcenia zintegrowanego jest Wychowanie fizyczne w klasach I III Bielskiego [2]. Omawia on podstawowe pojęcia związane z rozwojem fizycznym i motorycznym dzieci oraz jego oceną (Test Denisiuka, Zuchory, Eurofit, Ymca, Krausa-Webera) oraz sam proces wychowania fizycznego (cele zajęć wychowania fizycznego, budowę i metody prowadzenia lekcji, przykładowe plany realizacji programu nauczania oraz konspekty) [2]. Przygotowując zajęcia ruchowe, nauczyciele przedszkolni korzystają z informacji zawartych m.in. w książkach Wlaźnik [25]. Ćwiczenia lekkoatletyczne doskonale sprawdzają się w programie wychowania fizycznego najmłodszych. Opierają się bowiem na podstawowych formach ruchu, jakimi są bieg, skok i rzut oraz odpowiednio dobrane wpływają na rozwój wszystkich zdolności motorycznych [8, 19]. Wśród licznych publikacji dotyczących lekkiej atletyki niewiele dotyczy najmłodszej grupy dzieci. Propozycję ćwiczeń o wszechstronnym charakterze, wśród których znaleźć można i te odpowiednie dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym, przedstawia m.in. Chromiński [4]. Gry i zabawy ruchowe z elementami rzutów, biegów i skoków proponują Trześniowski [22], Bondarowicz [3], Stawczyk [18] i inni. Sulisz w Lekkoatletyce dla najmłodszych [19] podaje m.in. propozycje programowe dla klas I III, metodykę nauczania podstaw konkurencji: biegów (w tym przez płotki i sztafetowych, skoku w dal i wzwyż oraz rzutu piłeczką palantową), a także sposoby testowania sprawności motorycznej dzieci wraz z tabelami punktowymi. Iskra i wsp. [8] w podręczniku Lekkoatletyka w szkole podstawowej zamieścili wiele informacji dotyczących metodyki nauczania konkurencji lekkoatletycznych wraz z ciekawymi ilustracjami. Autorzy korzystali ze swoich doświadczeń trenerskich, ale również z publikacji znakomitych polskich autorów (Pabiś, Strzyżewski i Żukowski, Liedke i Wlaźnik) oraz obcojęzycznych, np. włoska L Avviamento all atletica leggera (Spagolli i Bartoli), norweska Lop, hopp, kast (Brynemo i wsp.) czy niemiecka Leichtathletik in der Schule (Etzald) [za: 8]. Walaszczyk [24] proponuje szersze wprowadzenie wysiłków wytrzymałościowych (które są cennym z punktu widzenia zdrowia fizycznego i psychicznego elementem codziennego życia) do programu wychowania fizycznego najmłodszych dzieci. Autorka przedstawia piętnaście form uczestniczenia w wysiłkach o charakterze wytrzymałościowym, od marszy począwszy, przez różne formy biegu, gry i zabawy ruchowe, po różne rodzaje rywalizacji sportowej [24]. Problem dostosowania zajęć lekkiej atletyki do potrzeb dzieci został zauważony przez pracowników Zakładu Lekkiej Atletyki AWF w Katowicach, którzy w 2003 roku rozpoczęli cykl konferencji metodycznych dla nauczycieli oraz wydali książkę (Metodyka nauczania lekkoatletyki w szkole) będącą podsumowaniem tych szkoleń [7]. Przy każdej konkurencji autorzy podają m.in. opis techniki jej wykonania wraz z najczęstszymi błędami, przykładowe ćwiczenia stosowane w rozgrzewce, po 10 przykładów lekcji oraz 5 przykładów gier i zabaw ruchowych. Idąc tym tropem, w Instytucie Wychowania Fizycznego Politechniki Opolskiej przeprowadzono konferencje dla nauczycieli przedszkolnych i kształcenia zintegrowanego oraz opublikowano minipodręcznik Lekkoatletyczne formy ruchu w przedszkolu i nauczaniu początkowym [9]. Program, któremu warto przyjrzeć się dokładniej, sformułowała w 2001 r. Międzynarodowa Federacja Lekkiej Atletyki (IAAF). Projekt IAAF Kids Athletics realizowany jest

13 M. Paruzel-Dyja Lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 457 przez cykl zawodów sportowych o nazwie Zespołowa rywalizacja dla dzieci, w skład których wchodzą trzy grupy konkurencji: biegi, skoki i rzuty (tab. 2), zróżnicowanych w zależności od grupy wiekowej (trzy grupy: 7 8 lat, 9 10 lat i lat). Każdy zespół składa się z 10 uczestników (5 chłopców i 5 dziewczynek), biorących udział we wszystkich konkurencjach, a ich indywidualne osiągnięcia składają się na punktację całej drużyny. Wśród piśmiennictwa z zakresu ćwiczeń lekkoatletycznych znajdują się również podręczniki skierowane do dzieci, np. Szybciej, dalej, wyżej Szyszko [20], zeszyty z zadaniami Sportowe Zoo Frołowicza [6] lub poradniki dla całej rodziny np. Ja, zdrowie, ruch Żukowskiej [26] [15, 23]. W 2005 r. Pappa i wsp. [15] stwierdzili, iż program nauczania w klasach I II powinien skupiać się na rozwijaniu zdolności lokomo- Tab. 2. Lekkoatletyczne formy ruchu według IAAF Konkurencje Konkurencje sprinterskie/biegowe Grupy wiekowe Sztafeta wahadłowa (sprint/płotki) x x Sztafeta sprintersko-płotkarska z zakrętami x Sztafeta sprinterska z zakrętami x Sprint/slalom x x Płotki x Formuła I (bieg sprinterski, płotkarski i slalomem) x x 8 bieg wytrzymałościowy x x Progresywny bieg wytrzymałościowy x x Bieg na dystansie 1000 m x Konkurencje skocznościowe Skok o tyczce x x Skok o tyczce nad zeskocznią x Skoki na skakance x Trójskok z krótkiego rozbiegu x Skoki w przód obunóż z miejsca (dodawane) x x Skoki obunóż krzyżowe x x x Skok w dal z krótkiego rozbiegu x Bieg przez szczeble drabiny x x Trójskok w ograniczonych strefach x x x Skok w dal w wyznaczone pola x x Konkurencje rzutne Rzut do celu x x Rzut oszczepem młodzieżowym x Rzut oszczepem dziecięcym x x x Rzut piłką lekarską w klęku prostym x x x Rzut dyskiem młodzieżowym x Rzut piłką lekarską w tył znad głowy x x Rzuty obrotowe (zamachowe) x x Zalecana suma konkurencji

14 458 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 M. Paruzel-Dyja Lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym cyjnych i manipulacyjnych dzieci. Townsend i Mohr [21] zaproponowali realizację tej teorii w praktyce, podając przykłady ćwiczeń w formie ilustracji i opisu, zawierającego istotne elementy techniki ich wykonania oraz instrukcje do zadań w formie prostych poleceń zrozumiałych dla dzieci. Wśród nich znalazły się m.in. skok obunóż z miejsca do przysiadu, różne formy podskoków, bieg i rzut. Forencich [5] propaguje inne warianty wykonania popularnej gry w klasy, która może przyczynić się do poprawy koordynacji i siły eksplozywnej kończyn dolnych u dzieci. Nowoczesna wersja tej gry, zamiast standardowych, narysowanych sześciu kwadratów, zakłada utworzenie ścieżki skoków na prawej i lewej nodze, skręcającej w różnych kierunkach oraz dodatkowo użycie przeszkód (małych pudełek, płotków, platform). Usunięto również praktykę rzucania kamyka lub innego znacznika (ustalano w ten sposób warunki skoków następnego zawodnika), nie ma systemu punktowego ani zwycięzcy. Każdy uczestnik wygrywa, gdy uda mu się płynnie wykonać zadanie [5]. Ciekawą propozycję integracji wychowania fizycznego i innych przedmiotów szkolnych (np. matematyki) w lekcji przedstawiła m.in. Kalyn [12]. Gimnastyka przedszkolaka Owczarka [14] zawiera zestaw ćwiczeń rozwijających sprawność fizyczną i kształtujących prawidłową postawę dziecka. Inspiracją dla nauczycieli wychowania fizycznego może być także niedawno wydany, bogato ilustrowany Atlas ćwiczeń lekkoatletycznych dla dzieci i młodzieży [10]. PODSUMOWANIE Wśród wielu publikacji z zakresu lekkiej atletyki znajdziemy jedynie nieliczne informacje dotyczące zajęć przeznaczonych dla dzieci przedszkolnych. Zagadnieniem tym zajmowali się m.in. Sulisz [19] oraz Iskra i wsp. [7 9]. W licznych publikacjach dotyczących zabaw i gier ruchowych znaleźć można również konkurencje o charakterze lekkoatletycznym (skoki, rzuty, biegi). Jednakże w literaturze skierowanej do nauczycieli wychowania przedszkolnego i zintegrowanego [25] rzadko pojawiają się przykłady nauki podstawowych technik konkurencji lekkoatletycznych, które w uproszczonej formie mogłyby zaistnieć w programie zajęć ruchowych już w przedszkolach i pierwszych klasach szkoły podstawowej. Biorąc pod uwagę planowaną reformę programową, należy zwrócić uwagę na upowszechnienie dziecięcej lekkiej atletyki wśród nauczycieli przedszkoli i kształcenia zintegrowanego. Po dokonaniu przeglądu piśmiennictwa dotyczącego testów sprawności fizycznej dzieci nasuwa się wniosek o konieczności stworzenia prób odpowiednich do wieku i możliwości badanych, przy czym właściwa motywacja dzieci (np. przez element zabawy lub współzawodnictwa) jest niezbędna. BIBLIOGRAFIA [1] G. Bala, E. Sabo, B. Popovic, Relationship Between Motor Abilities and School Readiness in Preschool Children. Kinesiologia Slovenica, 2005, 11, 1, [2] J. Bielski, Wychowanie fizyczne w klasach I III. Etap I: kształcenie zintegrowane. Zarząd Główny SZS, Warszawa [3] M. Bondarowicz, Zabawy i gry ruchowe. AWF, Warszawa [4] Z. Chromiński, Aktywność ruchowa dzieci i młodzieży. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa [5] F. Forencich, New Hopscotch. Teaching Elementary Physical Education, III, Champaign [6] T. Frołowicz, Sportowe Zoo dla dzieci sześcioletnich. Fokus, Gdańsk [7] J. Iskra, T. Skowronek, B. Szade, A. Walaszczyk, Metodyka nauczania lekkoatletyki w szkole (red. J. Iskra). AWF, Katowice [8] J. Iskra, A. Walaszczyk, B. Szade, Lekkoatletyka w szkole podstawowej. AWF, Katowice [9] J. Iskra (red.), Lekkoatletyczne formy ruchu w przedszkolu i nauczaniu początkowym. Politechnika Opolska, Opole [10] J. Iskra, J. Wojnar (red.), Atlas ćwiczeń lekkoatletycznych dla dzieci i młodzieży. Politechnika Opolska, Opole [11] Z. Kalar, M. Videmsek, N. Zavrl, Analysis of Fine Motor Tests in Five-to six-year-old Children. Kinesiologia Slovenica, 2003, 9, 2, [12] B. Kalyn, Integration. Teaching Elementary Physical Education, 2005, 6, 5, [13] A. Kopik (red.), Sześciolatki w Polsce. Diagnoza badanych sfer rozwoju. Wyd. TEKST, Kielce 2007.

15 M. Paruzel-Dyja Lekka atletyka w przedszkolu i kształceniu zintegrowanym 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 459 [14] S. Owczarek, Gimnastyka przedszkolaka. WSiP, Warszawa [15] A. Pappa, Ch. Evaggelinou, D. Karabourniotis, Manipulative Skills of first and Second Grade Children in Greece. Teaching Elementary Physical Education, 2005, 16, 1, [16] J. Raczek, W. Mynarski, W. Ljach, Teoretyczno-empiryczne podstawy kształtowania i diagnozowania koordynacyjnych zdolności motorycznych. Studia nad motorycznością ludzką 4. AWF Katowice, 1998, [17] I. Ruzbarska, M. Turek, Kondicne a koordinacne schopnosti v motorike deti predskolskeho a mladsieho skolskieho veku. Presovska Univerzita, Fakulta Sportu, Presov [18] Z. Stawczyk, Gry i zabawy lekkoatletyczne. Poradnik dla nauczycieli wychowania fizycznego i sportu. AWF, Poznań [19] S. Sulisz, Lekkoatletyka dla najmłodszych: bawimy się biegając, skacząc i rzucając. Zarząd Główny SZS, Warszawa [20] J. Szyszko, Szybciej! Dalej! Wyżej! Polskie Wydawnictwo Sportowe Sprint. Warszawa [21] J.S. Townsend, D.J. Mohr, A fundamental Breakdown. Part II. Teaching Elementary Physical Education, 2005, 16, 6, [22] R. Trześniowski, Gry i zabawy ruchowe. WSiP, Warszawa [23] M. Videmsek, D. Karpljuk, J. Stihec, V.L. Kropej, Comparison of effeciency of two training programs for developing selected motor abilities of children in kindergarten. Kinesiologia Slovenica, 2003, 9, 2, [24] A. Walaszczyk, Lekkoatletyczne wysiłki wytrzymałościowe dla najmłodszych dzieci. [W:] P. Kowalski (red.), Problemy badawcze w lekkoatletyce. WTN, Wrocław 2005, [25] K. Wlaźnik, Wychowanie fizyczne w przedszkolu: przewodnik metodyczny dla nauczycieli. Juka, Warszawa [26] Z. Żukowska (red.), Ja, zdrowie, ruch. Polskie Towarzystwo Naukowe Kultury Fizycznej, Warszawa 2000.

16 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29, Janusz Iskra 1, anna Walaszczyk 2 1 POLITECHNIKA OPOLSKA, WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII 2 AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO, KATOWICE Rzuty lekkoatletyczne w RekReacji Ruchowej abstract athletic throws in movement recreation throws in athletics cover four different athletic competitions. athletic throws in Polish athletics, both educational and recreational, are of marginal significance. the aim of the study was to emphasize educational, sport and recreational advantages of different forms of the athletic throws. throw exercises implemented in school and preschool curricula were presented. the study covered not only competitive sports, but also wide range of recreational sports. Possibilities of implementing throw exercises in physical activity of year-old constitute a chance to develop athletics in broader sense. key words: athletics, throws, physical education, sport, recreation WPROWADZENIE Tradycje rzutów lekkoatletycznych w Polsce sięgają początkowego okresu rozwoju sportu w naszym kraju r. o godz Halina Konopacka jako pierwszy polski sportowiec zdobyła złoty medal olimpijski w rzucie dyskiem. Wynik Konopackiej (39,62 m) był rekordem świata przez nią ustanowionym. Kolejnymi rekordzistami świata w rzucie dyskiem byli Jadwiga Wajsówna (lata 30. XX wieku) oraz Edmund Piątkowski, Biały Anioł, trzykrotny finalista olimpijski, mistrz Europy (1958 r.) oraz rekordzista świata ze stadionu w Chorzowie w 1967 r. (59,91 m). Polska jest znana z miotaczy kulą. W tej konkurencji zasłynęła już w 1932 r., kiedy na Stadionie Miejskim w Poznaniu Zygmunt Heliasz pchnął kulę na odległość 16,05 m o 1 cm lepiej od rekordu świata [15]. Złote medale olimpijskie tragicznie zmarłego Władysława Komara (1972 r. 21,18 m) i ostatnio Tomasza Majewskiego (2008 r. 21,61 cm) dowiodły, że pchnięcia ciężkim sprzętem to także domena polska. Koncepcję szkolenia w rzucie oszczepem przedstawił w okresie Wunderteamu (lata 50. i 60. XX wieku) Zygmunt Szelest. Oryginalny, a jednocześnie naturalny sposób treningu oszczepników przyczynił się do sukcesów Janusza Sidły, Ewy Gryzieckiej, a może i Anny Wojtaszek-Pazery-Bocson [5]. Największy sukces polskich konkurencji rzutnych (a może rzutowych?) to jednak Igrzyska Olimpijskie w 2000 r. w Sydney. W odstępie kilku dni złote medale olimpijskie w rzucie młotem zdobyli Szymon Ziółkowski i Kamila Skolimowska [19]. Wysoką pozycję polskich trenerów i zawodników w rzutach lekkoatletycznych potwierdzili na igrzyskach w Pekinie wspomniany wcześniej kulomiot Tomasz Majewski i dyskobol Piotr Małachowski. Powyższy przegląd sukcesów polskich miotaczy jest wstępem do analizy problemu obecności, a najczęściej nieobecności wymienionych konkurencji w polskich szkołach i szeroko pojętej aktywności ruchowej.

17 J. Iskra, A. Walaszczyk Rzuty lekkoatletyczne w rekreacji ruchowej 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 461 Celem pracy było przedstawienie wielu form rzutów lekkoatletycznych stosowanych nie tylko w sporcie, lecz w szkolnej kulturze fizycznej i powszechnej rekreacji ruchowej. W pracy mającej charakter źródłowy zastosowano metodę analizy piśmiennictwa ze wszystkich obszarów kultury fizycznej. Rzuty lekkoatletyczne w polskiej tradycji sportowej mają duże znaczenie. Pozycje Stanisława Zakrzewskiego [20], a później seria podręczników publikowana przez wydawnictwo Sport i Turystyka w latach [13, 17, 18] propagowały ideę konkurencji rzutowych. Ta inicjacja dotycząca uznania wspomnianych czterech konkurencji dotyczyła jednak wyłącznie rzutów w sporcie wyczynowym, najlepiej olimpijskim. Rzuty lekkoatletyczne to grupa konkurencji lekkoatletycznych o charakterze siłowo- -technicznym. To konkurencje w lekkiej atletyce, które nie zyskują aprobaty w szkolnej kulturze fizycznej. Nieliczne przykłady można zaobserwować w pracach o charakterze badawczym [1] i metodycznym [7 9, 14, 16, 21]. W tym ostatnim nurcie wykorzystania rzutnej sprawności ruchowej w szkolnej kulturze fizycznej krok do przodu zrobiły władze Międzynarodowego Stowarzyszenia Federacji Lekkoatletycznych (IAAF). W dwóch podręcznikach lekkiej atletyki dla dzieci [3, 4] przedstawiono m.in. obszerny zestaw ćwiczeń zabawowo-sportowych w nauczaniu konkurencji rzutnych. Bardzo kreatywnym przykładem wykorzystania rzutów w młodzieżowej kulturze fizycznej są proporcje szkoleniowców niemieckich [11]. RZUTY dlaczego nie? bo to konkurencje niebezpieczne (tylko wtedy, gdy zajęcia prowadzi się w sposób nieodpowiedni), bo nie mamy sprzętu (w domyśle standardowego, sportowego), bo nie mamy terenów do rzutów (w grupach dzieci i młodzieży rzucać można wszędzie), bo nie wiemy, jak się do tego zabrać (to niestety może być prawda), bo mamy złe wspomnienia lub brak wzorców z okresu studiów (to też może być prawda), bo to nudne zajęcie (wszystko zależy od nauczycieli). Nie zawsze jednak rzuty muszą być utożsamiane z negatywną stroną szkolnej lekkoatletyki Oto głosy za: RZUTY dlaczego tak? podnoszenia, przenoszenia, rzuty i chwyty to podstawowe formy aktywności ruchowej człowieka, historia ludzkości oparta była na różnego typu rzutach (kamieniami i oszczepami w walce o przeżycie, kamiennym dyskiem za czasów Myrona), rzuty to grupa konkurencji dla wszystkich, także tych otyłych i mniej sprawnych, rywalizacja może odbywać się nie tylko na odległość, ale także do celu, sprawność rzutną możemy wykorzystać w podeszłym wieku (np. kręgle, boule). O atrakcyjności konkurencji rzutnych świadczy fakt, iż w klasach kształcenia zintegrowanego (7 9 lat) możemy stosować atrakcyjne formy i metody inicjacji w tej grupie konkurencji [6] (tab. 1). Proste formy rzutów szkolnych dotyczą nie tylko pchnięć. W tak trudnej konkurencji technicznej i motorycznej jak rzut dyskiem można także zastosować metody nauczania charakterystyczne dla dzieci i młodzieży. W tab. 2 podano przykłady sprzętu do nauczania rzutów sposobem dyskowym [9]. Obserwacje dotyczące rozwoju rzutów lekkoatletycznych dotyczą głównie rozwoju sportu olimpijskiego. Trudno się temu dziwić, gdyż różne organizacje sportowe i lekkoatletyczne chlubią się rekordami i medalami, a nie popularnością danej formy aktywności ruchowej. Pchnięcie Tomasza Majewskiego w Pekinie ma niewielkie szanse na akceptację rzutu ciężkim sprzętem w polskich szkołach i symulację ruchu pchnięcia w grupach polskich emerytów. W tabelach 3 6 podano klasyczne formy rzutów i ich odpowiedniki w szkole i na emerytu-

18 462 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 J. Iskra, A. Walaszczyk Rzuty lekkoatletyczne w rekreacji ruchowej Tab. 1. Ramowy program lekkoatletyki w klasach I III pchnięcia Typ Rodzaj Przykład Warunki Pchnięcia Pchnięcia sprzętem lekkim (techniczne) Pchnięcia sprzętem ciężkim (techniczno-siłowe) Przygotowawcze ćwiczenia siłowe Pchnięcia kulą z papieru, styropianu (z miejsca, z różnych pozycji wyjściowych, prawą i lewą ręką) Pchnięcia z miejsca piłkami lekarskimi lekkimi (1 3 kg) kulami, kamieniami Ćwiczenia z pokonywaniem własnego ciała Ćwiczenia z partnerem Gazety. Styropian, piłki do minitenisa zajęcia w sali Piłki lekarskie (1 3 kg), kule (1 3 kg) zajęcia na stadionie i w terenie W sali, na stadionie i w terenie Tab. 2. Sprzęt wykorzystywany w nauczaniu rzutu dyskiem Rodzaj B D Dostosowanie do konkurencji Kółko ringo + + Inny sposób trzymania, trochę za lekkie, ale pomocne w kształtowaniu podstawowych nawyków. Piłeczka palantowa Inny kształt i masa, ale pomocna w opanowaniu podstawowych nawyków ruchowych. Krążki drewniane + + Lekkie, pomocne w różnych ćwiczeniach technicznych z obrotami włącznie. Piłka z uchwytem (uszata) + Inny sposób trzymania, bardzo pomocna w doskonaleniu zamachów i obrotów. Dysk kartonowy + + Trochę delikatny, ale idealny do nauki trzymania dysku dla najmłodszych. Gumowe i laminowane krążki ± Podobne do kółek ringo, lecz od nich cięższe ( g). Szyszki, krótkie kije, ± + Do ćwiczeń w warunkach terenowych. płaskie kamienie Żelazna podkowa ± ± Atrakcyjny przyrząd do gier i zabaw. Drewniane pałki ± ± Pewny chwyt przyboru, możliwy długi kontakt ze sprzętem. Granat (w szkoleniu Dawniej popularna forma rzutu dyskowego obronnym) (szczególnie w warunkach wojskowych). Hantle (0,5 2 kg) + Wystarczająco ciężkie, dobre w uchwycie, popularne. Dyski kauczukowe i plastikowe ± Dyski na wzór standardowych (ciężar g), pomocne w końcowym etapie nauczania rzutu dyskiem (firma NELCO). Dyski metalowe Tylko w pełnych warunkach bezpieczeństwa. B bezpieczeństwo, D dostępność

19 J. Iskra, A. Walaszczyk Rzuty lekkoatletyczne w rekreacji ruchowej 2009, 29 AWF WE WROCŁAWIU 463 rze. Właśnie rzuty dla społeczeństwa dojrzałego wiekowo mogą być wyzwaniem dla nauczycieli wychowania fizycznego dotyczącym wykorzystania różnych form rzutów w dobrej zabawie i zdrowym spędzaniu wolnego czasu. Przeglądy światowych tendencji [2, 10, 12] dowodzą, że różne formy rzutów (czasami śmiesznych) mogą być alternatywą do profesjonalnych form standardowych rzutów lekkoatletycznych. Rodzaj aktywności Sport wyczynowy Sport szkolny Sport rekreacyjny Tab. 3. Przykłady aktywności ruchowej związanej z pchnięciem kulą Przykłady Pchnięcie kulą (klasyczna konkurencja olimpijska od 1896 r. (M) i 1948 r. (K) Pchnięcia kulą prawą i lewą ręką (konkurencja olimpijska w 1912 r.) Pchnięcia kamieniem o znacznej masie (rywalizacja w starożytnej agonistyce), a także w czasie tzw. Igrzysk Międzyolimpijskich w 1906 r. (kamień 6,35 kg) Pchnięcia kulami o różnej masie (treningowe) Pchnięcia z różnych pozycji (np. z miejsca i doskoku) Pchnięcia piłką lekarską Pchnięcia sprzętem lekkim (dla dzieci pchnięcia kulami pluszowymi, z papieru lub ze styropianu) Podnoszenia, przenoszenia i pchnięcia ciężkimi kamieniami Kręgle kularskie (rzutno-toczone lub toczone) Kularskie boules (boccia) Kule drogowe (w terenie) Pchnięcia kamieniem do celu (tzw. varpa) Wypchnięcia pnia drzewa (klasyczny, szkocki tossing the caber) Rodzaj aktywności Sport wyczynowy Sport szkolny Sport rekreacyjny Tab. 4. Przykłady aktywności ruchowej związanej z rzutem dyskiem Przykłady Rzut dyskiem (klasyczna konkurencja olimpijska od 1896 r. (M) i 1928 r. (K) Rzut dyskiem prawą i lewą ręką (konkurencje olimpijska w 1912 r.) Rzut dyskiem stylem greckim z podwyższenia (konkurencja olimpijska w latach ) Rzut dyskiem w starożytności discobolia (dysk o masie ok. 1 5 kg) Rzuty dyskowe kulą (w ramach tzw. wielobojów kularskich) Rzuty dyskowe z różnych pozycji (z miejsca, z obrotu) Rzuty dyskiem gumowym Rzuty dyskowe kółkiem ringo Kręgle dyskowe (toczone) Rzuty dyskowe w drewniany kołek (np. wybijanka) czyli rosyjskie grodki Rzuty żelaznym pierścieniem (4 kg) do metalowego kołka (quoits) Rzut podkową (horseshoe pitching)

20 464 AWF WE WROCŁAWIU 2009, 29 J. Iskra, A. Walaszczyk Rzuty lekkoatletyczne w rekreacji ruchowej Rodzaj aktywności Sport wyczynowy Sport szkolny Sport rekreacyjny Tab. 5. Przykłady aktywności ruchowej związanej z rzutem młotem Przykłady Rzut młotem (klasyczna konkurencja olimpijska od 1900 r. (M) i 2000 r. (K)) Rzut ciężarkiem z metalową rączką 56ft (25,4 kg) obecnie zawody halowe, w 1904 r. i 1920 r. jako konkurencja olimpijska Rzuty młociarskie piłką lekarską (oburącz z prawej i lewej strony) Rzuty piłką uszatą Rzuty paramłotem dla dzieci Rzut młotem kowalskim Rzut ciężarkiem z młociarską rączką (12,5/15 kg) Tab. 6. Przykłady aktywności ruchowej związanej z rzutem oszczepem (rzutami zamachowymi) Rodzaj aktywności Sport wyczynowy Sport szkolny Sport rekreacyjny Przykłady Rzut oszczepem (klasyczna konkurencja olimpijska od 1908 r. (M) i 1948 r. (K)) Rzut oszczepem prawą i lewą ręką (konkurencja olimpijska w 1912 r.) Rzut oszczepem stylem dowolnym oszczep może być trzymany w dowolnym miejscu; konkurencja olimpijska w 1908 r. Rzut oszczepem w starożytności (akontisma), Rzut oszczepem do celu (starożytny wariant rywalizacji w rzucie do tarczy; ostatnio na Bilet Gamet w 2008 r.) Rzut piłeczką palantową (z miejsca i rozbiegu) Rzut piłeczką wykonaną z gazety Rzut piłką lekarską (oburącz znad głowy) Rzut piłką basebolową (szkolny test azjatycki) Rzut prętem metalowym (hiszpańska konkurencja lekkoatletyczna lanzamiento de barra) Rzut oszczepem do celu (pionowego, poziomego; także na czas) Kryterium Ciężar sprzętu Rodzaj sprzętu Rodzaj współzawodnictwa Miejsce rywalizacji Cel współzawodnictwa Forma ruchu Tab. 7. Kryteria podziału aktywności ruchowej z wykorzystaniem rzutów Przykłady Od rzutu piłką palantową z gazety do podnoszenia kamieni o ciężarze powyżej 100 kg. Od klasycznych przyborów lekkoatletycznych (kule, dyski, oszczepy, młoty), przez sprzęt charakterystyczny dla festynów (młoty kowalskie, kamienie, pnie) aż po specyficzny sprzęt do gier rzutnych (rzutki, kule do kręgli, piłki). Od najpopularniejszych rzutów na odległość (rzuty lekkoatletyczne) do celu (kręgle i gry kularskie), do rzutów wzwyż, na czas i wszelkich powiązań rzutów i biegów (np. palant). Od stadionu lekkoatletycznego i rozległych boisk, przez hale i sale gimnastyczne do małych, kameralnych pomieszczeń. Od profesjonalnej rywalizacji sportowej (rzuty lekkoatletyczne, baseball), przez zabawy na festynach, do szkolnej kultury fizycznej. Obejmuje rzuty (lekkoatletyka, piłka ręczna), podnoszenia, toczenia (gry kulowe), wybijania, przeciągania i inne, pośrednie formy sprecyzowane w przepisach współzawodnictwa.

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA. 4. Analiza treści programowych edukacji motorycznej w przedszkolu. PROGRAM NAUCZANIA. Przedmiot: Kultura fizyczna z metodyką

PROGRAM NAUCZANIA. 4. Analiza treści programowych edukacji motorycznej w przedszkolu. PROGRAM NAUCZANIA. Przedmiot: Kultura fizyczna z metodyką Specjalność: Edukacja Przedszkolna z dodatkową specjalizacją Rok: II Semestr: czwarty Liczba godzin dydaktycznych: 15 opanowanie przez studenta teoretycznych podstaw edukacji fizycznej, do której potrafi

Bardziej szczegółowo

Kod przedmiotu: EWZLW990004/C. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) 1. Polski 2.

Kod przedmiotu: EWZLW990004/C. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) 1. Polski 2. Nazwa przedmiotu: Specjalizacja instruktorska - Instruktor Sportu koszykówka (IS-1) Kod przedmiotu: EWZLW990004/C WF Rok studiów II Semestr 3 1. Jednostka prowadząca: Katedra Zespołowych Gier Sportowych,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH IM. JERZEGO KUKUCZKI. Katedra Sportów Indywidualnych

AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH IM. JERZEGO KUKUCZKI. Katedra Sportów Indywidualnych AKADEMIA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KATOWICACH IM. JERZEGO KUKUCZKI Katedra Sportów Indywidualnych Zakład Lekkiej Atletyki i Sportów Zimowych 1. Nazwa przedmiotu: Kurs instruktora sportu z lekkiej atletyki

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja zawodowa lekkoatletyka KOD S/I/st/39

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja zawodowa lekkoatletyka KOD S/I/st/39 KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Specjalizacja zawodowa lekkoatletyka KOD S/I/st/39 2. KIERUNEK: Sport 3. POZIOM STUDIÓW 1 : I stopień studia stacjonarne 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III rok/vi semestr

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY VI. godzin. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz.

PLAN WYNIKOWY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY VI. godzin. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. 2 godz. PLAN WYNIKOWY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY VI L.p. 1. Treści programo we Lekka atletyka Temat lekcji Gry i zabawy lekkoatletyczne Liczba godzin Wymagania programowe Podstawowe ponadpodstawowe 2. 3.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego dla klasy I gimnazjum

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego dla klasy I gimnazjum Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego dla klasy I gimnazjum Diagnoza i samoocena rozwoju fizycznego oraz rozwijanie sprawności. Poziom podstawowy Poziom rozszerzony Umiejętności Wiadomości Umiejętności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ Z LEKKOATLETYKI

PROGRAM ZAJĘĆ Z LEKKOATLETYKI PROGRAM ZAJĘĆ Z LEKKOATLETYKI Lekkoatletyka nie bez powodu nazywana jest królową sportu. To jedna z najstarszych dyscyplin sportu, oparta na naturalnym ruchu, która najlepiej oddaje ducha rywalizacji.

Bardziej szczegółowo

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska

Alicja Drohomirecka, Katarzyna Kotarska ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 384 PRACE INSTYTUTU KULTURY FIZYCZNEJ NR 20 2003 ALICJA DROHOMIRECKA KATARZYNA KOTARSKA SPRAWNOŚĆ FIZYCZNA DZIECI PRZEDSZKOLNYCH ZE STARGARDU SZCZECIŃSKIEGO

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE FIZYCZNE KLASA IV SEMESTR I:

WYCHOWANIE FIZYCZNE KLASA IV SEMESTR I: WYCHOWANIE FIZYCZNE Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania ocen klasyfikacyjnych z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KLASACH IV - VI, wynikające z podstawy programowej i przyjętego do realizacji programu nauczania:

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego w klasach IV- VI

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego w klasach IV- VI Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego w klasach IV- VI Osiągnięcia ucznia Klasa IV - zna zasady bezpiecznego ćwiczeniach na przyrządach oraz zasady bezpieczeństwa na lekcjach WF, - potrafi przyjmować

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO NA POSZCZEGÓLNE OCENY W SZKOLE PODSTAWOWEJ

WYMAGANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO NA POSZCZEGÓLNE OCENY W SZKOLE PODSTAWOWEJ WYMAGANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO NA POSZCZEGÓLNE OCENY W SZKOLE PODSTAWOWEJ Klasa IV Stopień dopuszczający mogą otrzymać uczniowie, którzy: Przyjmują pozycje wyjściowe do ćwiczeń. Wykonują ćwiczenia kształtujące

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ( EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA)

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ( EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA) SCENARIUSZ ZAJĘĆ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ( EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA) Temat: Łączenie opanowanych wcześniej ćwiczeń na torze przeszkód Zadania zajęć: Umiejętności Korygowanie postawy ciała w różnych pozycjach

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE PROGRAMU ZAŁOŻENIA PROGRAMU: CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU : UCZESTNICY PROGRAMU : Program Zdrowym być zdrowiej żyć Izabela Parypa

OKREŚLENIE PROGRAMU ZAŁOŻENIA PROGRAMU: CELE SZCZEGÓŁOWE PROGRAMU : UCZESTNICY PROGRAMU : Program Zdrowym być zdrowiej żyć Izabela Parypa PROGRAM AKTYWNYCH FORM RUCH Opracowała : Opatów 2004 OKREŚLENIE PROGRAMU W trosce o dobro sportu, jego szeroką popularyzację i masowość oraz zwiększenie aktywności fizycznej dzieci opracowałam program

Bardziej szczegółowo

Część III końcowa - to uspokojenie organizmu czynności porządkowe, omówienie lekcji.

Część III końcowa - to uspokojenie organizmu czynności porządkowe, omówienie lekcji. PIŁKA RĘCZNA W SZKOLE. Piłka ręczna powinna odgrywać istotną rolę w systemie wychowania fizycznego ze względu na swoje niezaprzeczalne walory zdrowotne. Jest to gra dla wszystkich kategorii wieku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO dla klas IV VI szkoły podstawowej nr 3

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO dla klas IV VI szkoły podstawowej nr 3 WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO dla klas IV VI szkoły podstawowej nr 3 KLASA IV 1. Zna zasady bezpiecznego ćwiczenia na przyrządach. 2. Potrafi dobrać odpowiedni strój i obuwie do zajęć w

Bardziej szczegółowo

Jestem sprawny, wesoły i zdrowy

Jestem sprawny, wesoły i zdrowy Jestem sprawny, wesoły i zdrowy Program z zakresu wychowania fizycznego dla dzieci w wieku przedszkolnym w Publicznym Przedszkolu nr 21 im Ekoludek w Kaliszu Dorosłym się zdaje, że dzieci nie dbają o zdrowie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV. - potrafi wykonać przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego,

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV. - potrafi wykonać przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego, WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV GIMNASTYKA - potrafi wykonać przewrót w przód z przysiadu podpartego do przysiadu podpartego, - potrafi wykonać prawidłowe odbicie z odskoczni

Bardziej szczegółowo

Program Nauczania WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gimnazjum w Siedlcu

Program Nauczania WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gimnazjum w Siedlcu Program Nauczania WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w Gimnazjum w Siedlcu Ocena niedostateczna -nie wykonuje bieżących zadań programowych podczas lekcji mimo swoich możliwości fizycznych i nie czyni żadnych widocznych

Bardziej szczegółowo

ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO ZASADY OCENIANIA PUNKTOWEGO Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO KRYTERIA 1. Przygotowanie do zajęć. 2. Udział w zajęciach fakultatywnych. 3. Sprawność i umiejętności. Ad. 1. Przez przygotowanie do zajęć będzie rozumiane

Bardziej szczegółowo

Sylabus do programu kształcenia obowiązującego od roku akademickiego 2014/15

Sylabus do programu kształcenia obowiązującego od roku akademickiego 2014/15 Sylabus do programu kształcenia obowiązującego od roku akademickiego 201/15 (1) Nazwa przedmiotu Wychowanie fizyczne (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Centrum Sportu i Rekreacji (3) Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 47 W BIAŁYMSTOKU KLASY V VI

SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 47 W BIAŁYMSTOKU KLASY V VI SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 47 W BIAŁYMSTOKU KLASY V VI Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego w szczególności brany jest pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO. Temat lekcji : Gry i zabawy ruchowe według inwencji nauczyciela i uczniów Unihoc

KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO. Temat lekcji : Gry i zabawy ruchowe według inwencji nauczyciela i uczniów Unihoc CZĘŚĆ WSTĘPNA Prowadzący : mgr Jacek Kondrot Klasa V KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Temat lekcji : Gry i zabawy ruchowe według inwencji nauczyciela i uczniów Unihoc ZADANIA SZCZEGÓŁOWE W ZAKRESIE:

Bardziej szczegółowo

Gry rekreacyjne i zabawy ruchowe

Gry rekreacyjne i zabawy ruchowe Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Katedra: Promocji Zdrowia Zakład: Rekreacji i Turystyki Kwalifikowanej Gry rekreacyjne i zabawy ruchowe Osoby prowadzące przedmiot: 1. Kortas, Jakub, mgr,

Bardziej szczegółowo

Drużynę piłki nożnej dzielimy na zawodników z pola gry i bramkarza. Jest on jedyną osobą mającą prawo używać w grze rąk.

Drużynę piłki nożnej dzielimy na zawodników z pola gry i bramkarza. Jest on jedyną osobą mającą prawo używać w grze rąk. Drużynę piłki nożnej dzielimy na zawodników z pola gry i bramkarza. Jest on jedyną osobą mającą prawo używać w grze rąk. Wysiłek bramkarza różni się zasadniczo od wysiłku pozostałych zawodników. Jego czynności

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego klasa I, II, III

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego klasa I, II, III Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego klasa I, II, III Małgorzata Owsianko Program wychowania fizycznego dla czterech etapów edukacyjnych Od zabawy do sportu i rekreacji. Urszula Kierczak, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

BADANIA DIAGNOSTYCZNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO PRZEPROWADZONE W KLASACH PIERWSZYCH W ROKU SZKOLNYM 2007/2008

BADANIA DIAGNOSTYCZNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO PRZEPROWADZONE W KLASACH PIERWSZYCH W ROKU SZKOLNYM 2007/2008 BADANIA DIAGNOSTYCZNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO PRZEPROWADZONE W KLASACH PIERWSZYCH W ROKU SZKOLNYM 7/8 Analizę badań opracowała mgr Marzena Lech Na przełomie września i października w klasach pierwszych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć wychowania fizycznego w klasie III

Scenariusz zajęć wychowania fizycznego w klasie III Obszar1 Ruch w szkole- wychowanie fizyczne- zajęcia edukacyjne Scenariusz zajęć wychowania fizycznego w klasie III Temat: Mini piłka ręczna- zabawy z piłką Cele główne: Umiejętności: podania i chwyty piłki

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV-VI PROGRAM NAUCZANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE BLIŻSZE WARTOŚCIOM ALICJA ROMANOWASKA

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV-VI PROGRAM NAUCZANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE BLIŻSZE WARTOŚCIOM ALICJA ROMANOWASKA WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV-VI PROGRAM NAUCZANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE BLIŻSZE WARTOŚCIOM ALICJA ROMANOWASKA System oceniania z wychowania fizycznego jest zgodny z aktualnymi

Bardziej szczegółowo

Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W GIMNAZJUM NR 2 IM. STEFANA BATOREGO W BIŁGORAJU Nauczyciele: mgr Bożena Małek, mgr Jacek Spustek KRYTERIA OCENY:,,6 - OCENA CELUJĄCA Ocenę celującą

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący od roku szkolnego 2012/2013 (nowa podstawa programowa)

Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący od roku szkolnego 2012/2013 (nowa podstawa programowa) Przedmiotowy System Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący od roku szkolnego 2012/2013 (nowa podstawa programowa) Cele wychowania fizycznego: wszechstronny rozwój sprawności fizycznej i motorycznej,

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie zdolności siłowych na lekcji wychowania fizycznego - propozycje ćwiczeń z użyciem piłek lekarskich

Kształtowanie zdolności siłowych na lekcji wychowania fizycznego - propozycje ćwiczeń z użyciem piłek lekarskich Tabor R., Spieszny M. 2007. Kształtowanie zdolności siłowych na lekcji wychowania fizycznego - propozycje ćwiczeń z użyciem piłek lekarskich. Acta Scientifica Academiae Ostroviensis, Zesz. Nauk. WSBiP

Bardziej szczegółowo

Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej

Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej Program autorski zajęć pozalekcyjnych z piłki koszykowej I. Autor programu mgr Anna Sobczak II. Zadania programu Program przeznaczony jest dla uczniów klas IV VI mających predyspozycje do uprawiania tej

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z Wychowania Fizycznego dla klasy IV Szkoły Podstawowej

Szczegółowe wymagania edukacyjne z Wychowania Fizycznego dla klasy IV Szkoły Podstawowej Szczegółowe wymagania edukacyjne z Wychowania Fizycznego dla klasy IV Szkoły Podstawowej LEKKOATLETYKA Lp Tematyka zajęć Wymagania programowe Wiadomości Podstawowe Ponadpodstawowe startu niskiego Uczeń

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV - VI Szkoła Podstawowa Nr 13 w Gorzowie Wlkp.

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV - VI Szkoła Podstawowa Nr 13 w Gorzowie Wlkp. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV - VI Szkoła Podstawowa Nr 13 w Gorzowie Wlkp. Informacje wstępne: 1. Przedmiotowy System Oceniania reguluje zasady oceniania z wychowania

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KARTA PRZEDMIOTU

POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KARTA PRZEDMIOTU POLITECHNIKA OPOLSKA WYDZIAŁ WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I FIZJOTERAPII KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU KURS INSTRUKTORÓW REKREACJI RUCHOWEJ FITNES NOWOCZESNE FORMY GIMNASTYKI, część specjalistyczna 2.

Bardziej szczegółowo

Gimnastyka. Gimnastyka sportowa:

Gimnastyka. Gimnastyka sportowa: Gimnastyka Jest dyscypliną sportową, wywodzącą się ze starożytnej Grecji, w ramach której zawodnicy wykonują specjalne układy, z wykorzystaniem różnych sprzętów. Gimnastyka może być uprawiana zarówno przez

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: GRY I ZABAWY NIEPEŁNOSPRAWNYCH

PRZEDMIOT: GRY I ZABAWY NIEPEŁNOSPRAWNYCH PRZEDMIOT: GRY I ZABAWY NIEPEŁNOSPRAWNYCH I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj przedmiotu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom (np.

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA W RUCHU PROJEKT MINISTERSWA EDUKACJI NARODOWEJ

SZKOŁA W RUCHU PROJEKT MINISTERSWA EDUKACJI NARODOWEJ SZKOŁA W RUCHU PROJEKT MINISTERSWA EDUKACJI NARODOWEJ Ogólnopolska akcja MEN Ćwiczyć każdy może OBSZARY DZIAŁAŃ NR 1 LEKCJE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO W KLASACH IV - VI KONSPEKT LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

Bardziej szczegółowo

Testy sprawności fizycznej. Poziom rozszerzony (ocena 5,6) Przewidywane osiągnięcia ucznia w zakresie Umiejętności Wiadomości Umiejętności Wiadomości

Testy sprawności fizycznej. Poziom rozszerzony (ocena 5,6) Przewidywane osiągnięcia ucznia w zakresie Umiejętności Wiadomości Umiejętności Wiadomości STANDARDY WYMAGAŃ DLA KLASY I Testy sprawności fizycznej (ocena 2,3,4) (ocena 5,6) Z pomocą nauczyciela potrafi dokonać oceny własnego poziomu aktywności fizycznej. Potrafi wyszukać miejsce na ciele do

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży

Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Przygotowanie motoryczne w treningu dzieci i młodzieży Michał Wilk Katedra Teorii i Praktyki Sportu AWF Katowice Wilk Sport Team Etapy szkolenia sportowego 0 1 2 3 4 Przedwstępny Wszechstronny Ukierunkowany

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH ĆWICZENIA ODDECHOWE I ZABAWY RUCHOWE DLA DZIECI CHORYCH NA ASTMĘ

KONSPEKT ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH ĆWICZENIA ODDECHOWE I ZABAWY RUCHOWE DLA DZIECI CHORYCH NA ASTMĘ Opracowanie: mgr Iwona Rzańska nauczyciel mianowany Szkoły Podstawowej nr 3 w Rogoźnie mgr Wiesław Jóźwiak nauczyciel mianowany Szkoły Podstawowej nr 3 w Rogoźnie KONSPEKT ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH TEMAT ZAJĘĆ:

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji do klas sportowych w dyscyplinie. piłka siatkowa i piłka nożna. w Szkole Podstawowej Sportowej nr 6

Regulamin rekrutacji do klas sportowych w dyscyplinie. piłka siatkowa i piłka nożna. w Szkole Podstawowej Sportowej nr 6 Regulamin rekrutacji do klas sportowych w dyscyplinie piłka siatkowa i piłka nożna w Szkole Podstawowej Sportowej nr 6 I Podstawa prawna 1.Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20

Bardziej szczegółowo

TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO GIMNAZJUM - TAEKWONDO

TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO GIMNAZJUM - TAEKWONDO TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO GIMNAZJUM - TAEKWONDO I. WPROWADZENIE Taekwondo (nazywane w Polsce taekwondo olimpijskie - WTF) zadebiutowało w 24 Igrzyskach Olimpijskich w Seulu w turnieju pokazowym

Bardziej szczegółowo

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze II ETAP EDUKACYJNY KLASY IV - VI Wychowanie fizyczne Cele kształcenia - wymagania ogólne Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze zrozumieniem jej znaczenia

Bardziej szczegółowo

Test sprawności fizycznej

Test sprawności fizycznej Informacja dla kandydatów do klas mundurowej i sportowej. Test sprawności fizycznej odbędzie się dn. 11.06.2014r. godz. 10.00 w siedzibie Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Kazimierza Jagiellończyka w

Bardziej szczegółowo

W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej

W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie W zdrowym ciele zdrowy duch innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego fitness / unihokej Opracowanie: mgr Monika Łada mgr Karol Kasperski

Bardziej szczegółowo

Temat lekcji: Gry i zabawy z wykorzystaniem piłek - kozłowanie, rzuty, chwyty.

Temat lekcji: Gry i zabawy z wykorzystaniem piłek - kozłowanie, rzuty, chwyty. Scenariusze zajęć wychowania fizycznego w ramach Ogólnopolskiej Akcji Ministerstwa Edukacji Narodowej Ćwiczyć każdy może Samorządowa Szkoła Podstawowa im. Edwarda Haruzy w Dobiesławicach (opracowała Renata

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW

PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW PROGRAM KSZTAŁCENIA INSTRUKTORÓW w dyscyplinie UNIHOKEJ Toruński Związek Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej Lipiec 2014 l. Cele i zadania; - zapoznanie uczestników z teoretycznymi, metodycznymi i

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowe Zasady Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w Szkole Podstawowej nr 15 im. SZARYCH SZEREGÓW w Kaliszu

Przedmiotowe Zasady Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w Szkole Podstawowej nr 15 im. SZARYCH SZEREGÓW w Kaliszu Przedmiotowe Zasady Oceniania z wychowania fizycznego obowiązujący w Szkole Podstawowej nr 15 im. SZARYCH SZEREGÓW w Kaliszu I Podstawa prawna: 1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego. Klasa II gimnazjum

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego. Klasa II gimnazjum Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa II gimnazjum 1. DBAMY O NASZE BEZPIECZEŃSTWO zna zasady bezpieczeństwa i higieny na lekcji wf zna zasady bezpieczeństwa podczas ferii zimowych i wakacji

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN PREDYSPOZYCJI SPORTOWYCH DLA KANDYDATÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO KLASA SPORTOWA

SPRAWDZIAN PREDYSPOZYCJI SPORTOWYCH DLA KANDYDATÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO KLASA SPORTOWA SPRAWDZIAN PREDYSPOZYCJI SPORTOWYCH DLA KANDYDATÓW DO LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO KLASA SPORTOWA I. Test sprawności ogólnej: 1. Skok w dal z miejsca. a) wykonanie Ustawienie w miejscu oznaczonym linią, stopy

Bardziej szczegółowo

6 pkt 5 pkt 4 pkt 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt. 6 pkt 5 pkt 4 pkt 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt

6 pkt 5 pkt 4 pkt 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt. 6 pkt 5 pkt 4 pkt 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt TESTY SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ DO I KLASY XI LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO MISTRZOSTWA SPORTOWEGO PIŁKA NOŻNA WKS ZAWISZA BYDGOSZCZ S.A. I. Obowiązkowe dla kandydatów do klas sportowych - podczas postępowania

Bardziej szczegółowo

Część I Wstępna 15min.

Część I Wstępna 15min. OBSZAR 1 Lekcje wychowania fizycznego UNIHOKEJ Przykładowy scenariusz Temat: Prowadzenie piłki. Doskonalenie podań i przyjęć stroną forhendową i bekhendową kija. Zadania szczegółowe: Umiejętności prawidłowe

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne z poszczególnych obszarów oceniania dla szkoły podstawowej klas IV wychowanie fizyczne

Szczegółowe wymagania edukacyjne z poszczególnych obszarów oceniania dla szkoły podstawowej klas IV wychowanie fizyczne Szczegółowe wymagania edukacyjne z poszczególnych obszarów oceniania dla szkoły podstawowej klas IV wychowanie fizyczne Obszar 1. POSTAWA UCZNIA NA ZAJĘCIACH Skala ocen Ocenę celującą otrzymuje uczeń,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa I -gimnazjum

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa I -gimnazjum Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego Klasa I -gimnazjum 1.DBAMY O NASZE BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENĘ. WYMAGANIA PODSTWOWE - uczeń bezpiecznie wykonuje ćwiczenia w siłowni i sali gimnastycznej, - zna

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 12/2012 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 28 lutego 2012 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Edukacja zintegrowana a edukacja fizyczna ucznia. dr Marek LEWANDOWSKI

Edukacja zintegrowana a edukacja fizyczna ucznia. dr Marek LEWANDOWSKI Edukacja zintegrowana a edukacja fizyczna ucznia dr Marek LEWANDOWSKI Cywilizacja PRZESTRZEŃ EDUKACYJNA Wzorce kulturowe UCZEŃ RODZICE p Biosfera SZKOŁA NAUCZYCIEL dr Marek Lewandowski Polityka oświatowa

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

KRYTERIA OCENY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO KRYTERIA OCENY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Ocenę celującą: otrzymuje uczeń, który osiągnął poziom umiejętności ruchowych oraz wiedzy wykraczający poza program. Aktywnie uczestniczy we wszystkich zajęciach

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego klasa I, II, III

Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego klasa I, II, III Wymagania edukacyjne z wychowania fizycznego klasa I, II, III Monika Szczepanik Program wychowania fizycznego dla czterech etapów edukacyjnych Od zabawy do sportu i rekreacji. Urszula Kierczak, Tadeusz

Bardziej szczegółowo

Testy sprawnościowe dla kandydatów do klasy 1 liceum rok szkolny 2015/2016.

Testy sprawnościowe dla kandydatów do klasy 1 liceum rok szkolny 2015/2016. Testy sprawnościowe dla kandydatów do klasy 1 liceum rok szkolny 2015/2016. AKROBATYKA/TANIEC/FITNESS I.TESTY SPRAWNOŚĆ OGÓLNEJ I TAŃCA: Poczucie rytmu. Przeskoki, wyskoki, podskoki. Gibkość. Zwinność.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4

PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 PROGRAM praktyki zawodowej (instruktorskiej) z zakresu piłki nożnej zał. 4 1. Wymagania wstępne: Uzyskanie zaliczenia przedmiotów objętych planem kolejnych czterech semestrów studiów stacjonarnych ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV VI

WYMAGANIA PROGRAMOWE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV VI WYMAGANIA PROGRAMOWE Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLAS IV VI KONIECZNE PODSTAWOWE ROZSZERZAJĄCE DOPEŁNIAJĄCE WYKRACZAJĄCE Uczeń bierze udział w części ćwiczeń fizycznych Wykazuje minimalne postępy w zakresie

Bardziej szczegółowo

Testy sprawnościowe dla kandydatów do klasy 1 Gimnazjum Sportowego rok szkolny 2015/2016.

Testy sprawnościowe dla kandydatów do klasy 1 Gimnazjum Sportowego rok szkolny 2015/2016. Testy sprawnościowe dla kandydatów do klasy 1 Gimnazjum Sportowego rok szkolny 2015/2016. AKROBATYKA/TANIEC I.TESTY SPRAWNOŚĆ OGÓLNEJ I TAŃCA: poczucie rytmu, układ taneczny według inwencji ucznia, przeskoki,

Bardziej szczegółowo

Fitness. turystyka i rekreacja. Jednostka organizacyjna: Kierunek: Kod przedmiotu: TR L - 31. Rodzaj studiów i profil: Nazwa przedmiotu:

Fitness. turystyka i rekreacja. Jednostka organizacyjna: Kierunek: Kod przedmiotu: TR L - 31. Rodzaj studiów i profil: Nazwa przedmiotu: Jednostka organizacyjna: Rodzaj studiów i profil: Nazwa przedmiotu: Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku SYLABUS W ROKU AKADEMICKIM 2012/2013 i 2013/2014 Wydział Turystyki i Rekreacji I stopień,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia ogólnorozwojowe z wychowania fizycznego.

Ćwiczenia ogólnorozwojowe z wychowania fizycznego. KARTA PRZEDMIOTU Kod przedmiotu E/O/WFZ w języku polskim Wychowanie fizyczne Nazwa przedmiotu w języku angielskim Physical education USYTUOWANIE PRZEDMIOTU W SYSTEMIE STUDIÓW Kierunek studiów Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie

Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Nie mózg dziecka chodzi do szkoły, lecz ono całe (Marcin Kacprzak) innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu wychowania fizycznego piłka siatkowa / piłka

Bardziej szczegółowo

Wychowanie fizyczne. Założenia i cele przedmiotu. Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi.

Wychowanie fizyczne. Założenia i cele przedmiotu. Określenie przedmiotów wprowadzających wraz z wymaganiami wstępnymi. Wychowanie fizyczne Kod modułu: WF Rodzaj przedmiotu: ogólnokształcący; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów: akademicki Forma studiów:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowania fizycznego.

Scenariusz lekcji wychowania fizycznego. Data: 23.02.2009 r. Klasa IV b Liczba uczniów: 25 Nauczyciel prowadzący: Mariola Senyk Temat: Doskonalenie przewrotu w tył. Temat zgodny z podstawą programową. Scenariusz lekcji wychowania fizycznego.

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Fizjoterapia

Bardziej szczegółowo

Normy wymagań wychowanie fizyczne Klasa IV

Normy wymagań wychowanie fizyczne Klasa IV Normy wymagań wychowanie fizyczne Klasa IV Zadanie 1 Lekkoatletyka a) start wysoki i szybki bieg na dystansie 40 m, marszobieg, b) odbicie jednonóż do skoku w dal lub wzwyż, c) rzut na odległość małym

Bardziej szczegółowo

Standardy wymagań dla klasy II gimnazjum: Uczeń potrafi zachować się bezpiecznie w czasie różnych zajęć sportowych i na różnych obiektach sportowych.

Standardy wymagań dla klasy II gimnazjum: Uczeń potrafi zachować się bezpiecznie w czasie różnych zajęć sportowych i na różnych obiektach sportowych. Standardy wymagań dla klasy II gimnazjum: 1. Utrwalanie podstawowych zasad bezpieczeństwa w czasie zajęć. Hartowanie organizmu. Dbałość o własne zdrowie i innych. Uczeń potrafi zachować się bezpiecznie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE Kryteria oceniania na poszczególne stopnie szkolne klasa 5

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE Kryteria oceniania na poszczególne stopnie szkolne klasa 5 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA WYCHOWANIE FIZYCZNE Kryteria oceniania na poszczególne stopnie szkolne klasa 5 6 5 4 3 2 Dział programu: Gimnastyka podstawowa UCZEŃ Korzysta bezpiecznie ze sprzętu i przyborów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Miejskie Gimnazjum nr 4 Im. Zofii Kossak w Oświęcimiu WYMAGANIA SZCZEGÓŁOWE NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Poziom umiejętności i sprawności fizycznej podlega ocenie w skali sześciostopniowej

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO KRYTERIA OCENY UCZNIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I. Postawa wobec przedmiotu. Postawa na lekcji wychowania fizycznego to: zaangażowanie w ćwiczenia, pomoc

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKRUTACJI DO PUBLICZNEGO GIMNAZJUM SPORTOWEGO NR 11 im. JANUSZA KUSOCIŃSKIEGO w WAŁBRZYCHU NA ROK SZKOLNY 2014/2015

ZASADY REKRUTACJI DO PUBLICZNEGO GIMNAZJUM SPORTOWEGO NR 11 im. JANUSZA KUSOCIŃSKIEGO w WAŁBRZYCHU NA ROK SZKOLNY 2014/2015 ZASADY REKRUTACJI DO PUBLICZNEGO GIMNAZJUM SPORTOWEGO NR 11 im. JANUSZA KUSOCIŃSKIEGO w WAŁBRZYCHU NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Na podstawie Zarządzenie Nr 5/2014 Dolno5lqskiego Kuratora Oświaty z dnia 6 lutego

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE CHWYTÓW I PODAŃ W MIEJSCU I W RUCHU

DOSKONALENIE CHWYTÓW I PODAŃ W MIEJSCU I W RUCHU Nazwisko i imię prowadzącego: Data prowadzenia lekcji: ROGOWSKI Gabriel 20 kwietnia 2013 r. Miejsce zajęć: Hala sportowa ZS nr 4 w Białymstoku, ul. Dojlidy Górne 49 Grupa: Przybory: klasa I PG gr. mieszana

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie w klasach IV-VI z wychowania fizycznego Ocenę CELUJĄCĄ może otrzymać uczeń, który: BARDZO DOBRĄ DOBRĄ

Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie w klasach IV-VI z wychowania fizycznego Ocenę CELUJĄCĄ może otrzymać uczeń, który: BARDZO DOBRĄ DOBRĄ Wymagania edukacyjne na poszczególne stopnie w klasach IV-VI z wychowania fizycznego Przy ocenie śródrocznej i końcoworocznej przedmiotem kontroli i oceny są : 1-umiejętności, a) aktywny udział w zajęciach,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI WF KLASA II GIMNAZJUM

KONSPEKT LEKCJI WF KLASA II GIMNAZJUM KONSPEKT LEKCJI WF KLASA II GIMNAZJUM Temat: Doskonalenie poznanych elementów techniczno-taktycznych: przyjęcie i prowadzenie piłki halowej + gra szkolna na śniegu. ZADANIA SZCZEGÓŁOWE W zakresie motoryczności

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji Szkolny biathlon

Scenariusz lekcji Szkolny biathlon Scenariusz lekcji Szkolny biathlon Temat: Szkolny biathlon jako forma doskonalenia wybranych elementów techniki w grach zespołowych Klasy: gimnazjum/liceum Czas lekcji: 45 minut Przybory: piłki do siatkówki

Bardziej szczegółowo

Tam, gdzie jest walka, tam musi być i siła tym

Tam, gdzie jest walka, tam musi być i siła tym warsztat trenera Jarosław Jakubowski Tam, gdzie jest walka, tam musi być i siła tym razem to nowożytne i proste przysłowie niech będzie odzwierciedleniem meczu piłkarskiego. Zapraszam na drugie spotkanie

Bardziej szczegółowo

Tym razem w naszym cyklu spotkań z byłymi zawodowcami

Tym razem w naszym cyklu spotkań z byłymi zawodowcami Trenuje z nami bokser Maciej Zegan, mistrz Europy WBO Interkontynentalny w wadze lekkiej, mistrz świata WBF, wielokrotny międzynarodowy mistrz Polski, mistrz Polski juniorów i seniorów. Tym razem w naszym

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ŚRODKI TRENINGOWE Z PIŁKI NOŻNEJ DO ZASTOSOWANIA NA BOISKU ORLIK

WYBRANE ŚRODKI TRENINGOWE Z PIŁKI NOŻNEJ DO ZASTOSOWANIA NA BOISKU ORLIK WYBRANE ŚRODKI TRENINGOWE Z PIŁKI NOŻNEJ DO ZASTOSOWANIA NA BOISKU ORLIK Marcin Łazowski PUBLIKACJA WYDANA NA WARSZTATY METODYCZNO-SZKOLENIOWE pt. Gry i zabawy sportowe z elementami piłki nożnej na boisku

Bardziej szczegółowo

METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Studia II stopnia. Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku

METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Studia II stopnia. Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku METODYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku Wykład nr 4 PLANOWANIE PRACY PRZEZ NAUCZYCIELA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO Tomasz Frołowicz Akademia Wychowania

Bardziej szczegółowo

Tchoukball. Warto wprowadzać ją do programu wychowania fizycznego ponieważ:

Tchoukball. Warto wprowadzać ją do programu wychowania fizycznego ponieważ: Tchoukball Warto wprowadzać ją do programu wychowania fizycznego ponieważ: jest pozbawiona agresji, możliwość wystąpienia kontuzji ogranicza się do minimum, dostarcza wiele pozytywnych przeżyć i emocji.

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Wybrane zespołowe gry sportowe z elementami gier osób niepełnosprawnych

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) Wybrane zespołowe gry sportowe z elementami gier osób niepełnosprawnych SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Wybrane zespołowe gry sportowe z elementami gier osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Sport osób niepełnosprawnych, rekreacja i turystyka zintegrowana. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Sport osób niepełnosprawnych, rekreacja i turystyka zintegrowana. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów SYLABUS Nazwa przedmiotu Sport osób niepełnosprawnych, rekreacja i turystyka zintegrowana Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT Renata Matuszewska LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO NA DRUGIM ETAPIE EDUKACYJNYM

KONSPEKT Renata Matuszewska LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO NA DRUGIM ETAPIE EDUKACYJNYM KONSPEKT Renata Matuszewska LEKCJI WYCHOWANIA FIZYCZNEGO NA DRUGIM ETAPIE EDUKACYJNYM Temat: Nauka rzutu piłki do kosza z różnych pozycji i. Zadania szczegółowe w zakresie: 1. kształtowania postaw (usamodzielnianie):

Bardziej szczegółowo

Wrocławski test sprawności fizycznej dla dzieci w wieku 3-7 lat*

Wrocławski test sprawności fizycznej dla dzieci w wieku 3-7 lat* Wrocławski test sprawności fizycznej dla dzieci w wieku 3-7 lat* Instrukcja przeprowadzenia testu Opis metody: Proponowany test sprawności fizycznej dla dzieci w wieku przedszkolnym (3-7 lat) składa się

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Administracja I stopnia NIESTACJONARNE. Rok i semestr studiów I rok ; Semestr 1 i 2

SYLABUS. Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów. Administracja I stopnia NIESTACJONARNE. Rok i semestr studiów I rok ; Semestr 1 i 2 SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu WYCHOWANIE FIZYCZNE CENTRUM SPORTU I REKREACJI WF Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Administracja I

Bardziej szczegółowo

Finał Wojewódzki Programu Zapasy Sportem Wszystkich Dzieci. 15.10.2015 r. Wola Krzysztoporska

Finał Wojewódzki Programu Zapasy Sportem Wszystkich Dzieci. 15.10.2015 r. Wola Krzysztoporska KOMUNIKAT ORGANIZACYJNY Finał Wojewódzki Programu Zapasy Sportem Wszystkich Dzieci 1. Cel imprezy: 15.10.2015 r. Wola Krzysztoporska - promocja sportu zapaśniczego w województwie, powiecie i gminie, -

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSTRUKTORA TAEKWON-DO PUT ZWIĄZKU SPORTOWEGO POLSKIEJ UNII TAEKWON-DO

PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSTRUKTORA TAEKWON-DO PUT ZWIĄZKU SPORTOWEGO POLSKIEJ UNII TAEKWON-DO TERMIN: PROGRAM KURSU NA STOPIEŃ INSTRUKTORA TAEKWON-DO PUT ZWIĄZKU SPORTOWEGO POLSKIEJ UNII TAEKWON-DO zjazd 22-23 luty 204 Praktyka instruktorska 24 luty-4 kwiecień 2 zjazd- 5-6 kwiecień 204 WYMAGANIA:.

Bardziej szczegółowo

5.Szczegółowe treści programu i załoŝone osiągnięcia ucznia Nr lekcji

5.Szczegółowe treści programu i załoŝone osiągnięcia ucznia Nr lekcji 5.Szczegółowe treści programu i załoŝone osiągnięcia ucznia Nr lekcji DZIAŁ/TEMAT LEKCJI ZAŁOśONE OSIĄGNIĘCIA UCZNIA LEKKA ATLETYKA PODSTAWOWYM PONADPODSTAWOWYM 1. Poznajemy zasady BHP przed, w czasie

Bardziej szczegółowo

Przewrót w przód z naskoku. Przewrót w tył z różnych pozycji wyjściowych. Skok rozkroczny przez kozła.

Przewrót w przód z naskoku. Przewrót w tył z różnych pozycji wyjściowych. Skok rozkroczny przez kozła. SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE I SYSTEM ICH OCENIANIA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO w roku szkolnym 2014/2015 KLASA I LEKKA ATLETYKA Bieg na dystansie 60 metrów. Bieg na dystansie 800 \1000 metrów. Skok w

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY WF ROK SZKOLNY 2014/15 KLASY PIERWSZE GIMNAZJUM. Program wychowania fizycznego Mirosławy Śmiglewskiej (nr DKW-4014-290/99).

PLAN PRACY WF ROK SZKOLNY 2014/15 KLASY PIERWSZE GIMNAZJUM. Program wychowania fizycznego Mirosławy Śmiglewskiej (nr DKW-4014-290/99). PLAN PRACY WF ROK SZKOLNY 2014/15 KLASY PIERWSZE GIMNAZJUM Program wychowania fizycznego Mirosławy Śmiglewskiej (nr DKW-4014-290/99). Lekcja organizacyjna. Przepisy BHP. Przedmiotowy system oceniania.

Bardziej szczegółowo

Zakładane efekty po zakończeniu kursu w zakresie:

Zakładane efekty po zakończeniu kursu w zakresie: Nazwa przedmiotu: Kod przedmiotu Liczba punktów ECTS TEORIA I METODYKA PIŁKI SIATKOWEJ Blok przedmiotów: praktyczny Kierunek: Wychowanie Fizyczne Rok, semestr rok II, sem. IV Rodzaj studiów: niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV

WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN KLASYFIKACYJNYCH Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO DLA KLASY IV Program nauczania wychowania fizycznego dla II etapu edukacyjnego

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

KONSPEKT LEKCJI Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO KONSPEKT LEKCJI Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO TEMAT: KSZTAŁTOWANIE SPRAWNOŚCI OGÓLNEJ Z AKCENTEM NA ROZWÓJ POSZCZEGÓLNYCH CECH MOTORYCZNYCH CELE LEKCJI: POZNAWCZY - zapoznanie z wybranymi próbami Indeksu Sprawności

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji siatkówki do obszaru 1.

Scenariusz lekcji siatkówki do obszaru 1. Scenariusz lekcji siatkówki do obszaru 1. Temat: Doskonalenie odbić sposobem górnym z różnych przyborów. Zadania lekcji : U: Doskonalenie odbić sposobem górnym Wykorzystanie odbić górnych we fragmentach

Bardziej szczegółowo