SŁOWNIK METODYCZNY DORADCY ROLNICZEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SŁOWNIK METODYCZNY DORADCY ROLNICZEGO"

Transkrypt

1 CENTRUM DORADZTWA ROLNICZEGO W BRWINOWIE ODDZIAŁ W POZNANIU Wenancjusz Kujawiński SŁOWNIK METODYCZNY DORADCY ROLNICZEGO Wersja elektroniczna poprawiona Poznań 2005

2 CENTRUM DORADZTWA ROLNICZEGO W BRWINOWIE ODDZIAŁ W POZNANIU Opracowanie redakcyjne i korekta Agnieszka Nowak Wydawnictwo: Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w Poznaniu ul. Winogrady 63, Poznań, tel. 0-prefix

3 PRZEDMOWA Zdaniem autora aktywność zawodowa doradcy rolniczego, zatrudnionego w państwowej rolniczej organizacji doradczej, powinna koncentrować się przede wszystkim na doradztwie rolniczym oraz na uzupełniających je działaniach, tj. działalności informacyjnej, oświatowej i upowszechnieniowej. Zgodnie z opracowaną własną definicją doradztwo rolnicze to swoisty rodzaj edukacji rolniczej, polegającej na automotywacyjnym i intencjonalnym współdziałaniu partnerskim rolnika z doradcą rolniczym, zmierzającym do rozwiązania problemów zawodowych rolnika znajdującego się, bądź mogącego się znaleźć, w określonej sytuacji problemowej oraz pozwalającym: przygotować rolnika do podejmowania skutecznych działań, zapobiegających niepowodzeniom w jego pracy we własnym gospodarstwie rolnym, nastawić i wdrożyć rolnika do samodzielnego rozpoznawania i rozwiązywania swoich problemów zawodowych. Z kolei działalność informacyjna doradcy rolniczego to świadome przekazywanie ludności rolniczej informacji związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, bez ich oceny, testowania i badania. Przekaz ten odbywa się przeważnie na prośbę rolników ubiegających się o takie informacje. Działalność oświatowa to: świadome świadczenie usług oświatowych - realizowane w formach pozaszkolnych - na rzecz dorosłej reprezentacji ludności rolniczej, będące odpowiedzią na jej potrzeby i aspiracje intelektualne. Natomiast działalność upowszechnieniowa to: świadome upowszechnianie innowacji rolniczych na wsi. Obszar tych działań określa zakres kompetencji zawodowych doradcy rolniczego, na które składają się: kompetencje poznawcze, czyli prezentowana wiedza i umiejętności doradcy (pozwalające mu być postrzeganym przez rolnika jako potencjalny, wzorowy przedsiębiorca rolny); przede wszystkim w zakresie samodzielnego identyfikowania oraz rozwiązywania problemów rolniczych, samodzielnego gromadzenia i przetwarzania informacji potrzebnych przy podejmowaniu decyzji dotyczących prowadzenia gospodarstwa rolnego, własnego samokształcenia, kompetencje metodyczne doradcy w zakresie dostrzegania i trafnego odczytywania potrzeb doradczych rolnika, wyznaczania odpowiednich zadań edukacyjnych i ich stosownej realizacji (w tym stosowania form edukacyjnych pracy rolników pod kierunkiem doradcy oraz współdziałania doradcy z rolnikami i rolników ze sobą), a także posługiwania się metodami nauczania i metodami dwustronnego wspierania edukacyjnego, itp., kompetencje komunikacyjne doradcy w zakresie nawiązania rozmowy i skutecznego komunikowania się, kształtowania odpowiedniego klimatu do współdziałania z pojedynczym rolnikiem czy grupą rolników, 3

4 kompetencje organizatorskie doradcy w zakresie sprawnego przygotowywania, realizowania, kontrolowania i oceniania wszelkich działań doradczych, zorientowanych zarówno na pojedynczego rolnika, jak i grupę rolników. Kompetencje te muszą zostać poszerzone, ponieważ do zadań państwowych rolniczych organizacji doradczych (realizowanych często przy udziale doradców rolniczych) należą także: określanie potrzeb praktyki rolniczej wobec nauki, opracowywanie analiz pewnych sytuacji w rolnictwie i inne. Biorąc to wszystko pod uwagę proponuje się doradcom rolniczym słownik metodyczny, który zawiera 933 hasła, dotyczące praktyki doradztwa rolniczego, pozaszkolnej oświaty rolniczej, innowatyki rolniczej a także specjalnie dobrane terminy z zakresu psychologii, socjologii, filozofii, statystyki, cybernetyki, matematyki i ekonomii. Kryterium doboru tych haseł stanowił rodzaj obecnie wykonywanych przez doradcę rolniczego zadań, w tym również związanych z jego dokształcaniem i doskonaleniem zawodowym, a nawet z podejmowaną pracą badawczą czy naukową. Przedkładana praca łączy w sobie cechy klasycznego słownika (duża liczba szczegółowych zagadnień) z zaletami encyklopedii tematycznej, w której część haseł ma postać obszernych omówień. Hasła te dotyczą przede wszystkim form i metod edukacyjnych oraz środków kształcenia. Przygotowując materiał do publikacji, autor korzystał z opracowań wielu uznanych autorów, zamieszczonych w różnych słownikach i encyklopediach, a także z multimedialnych prac zbiorowych. Część haseł autor opracował samodzielnie, część - dotyczących znaczeń ogólnych - znacznie przetworzył. Hasła te oznaczono nazwiskiem autora i odpowiednią datą. Oddając swoje opracowanie szerokiemu gronu adresatów, tj. doradcom rolniczym i pozostałym pracowników państwowych rolniczych organizacji doradczych, pracownikom administracji państwowej odpowiedzialnym za rozwój tych organizacji, członkom samorządów rolniczych, przedstawicielom nauki i ośrodków badawczych działających na rzecz praktyki rolniczej, uczniom szkół rolniczych pragnącym wiązać swą drogę zawodową z doradztwem rolniczym, itd. - autor ma nadzieję, iż będzie ona pomocna bezpośrednio w pracy, a także w ich kształceniu, dokształcaniu, doskonaleniu zawodowym oraz samokształceniu. 4

5 Aa abstrakcja [łac. abstractus oddzielony ]: a abstrahowanie. abstrahowanie [łac. abstraho oddzielać, odrywać ], abstrakcja, idealizacja: czynność intelektualna, polegająca na wyodrębnieniu w danym przedmiocie, zjawisku (zespole przedmiotów albo zjawisk) cech dla nich charakterystycznych lub istotnych ze względu na założony cel badania, przy pominięciu cech nieistotnych. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Filozofia, 2001] adaptacja [łac. adapto dostosowywać ]: przystosowanie do innego użytku, przerobienie czegoś dla nadania innego charakteru. [M. Szymczak, ] adaptacja poznawcza: proces dostosowywania się struktur poznawczych (schematów i operacji) danej jednostki do czynników wobec niej zewnętrznych; dokonuje się poprzez procesy asymilacji (a asymilacja) i akomodacji (a akomodacja). [B. Milerski, B. Śliwerski, 2000] adaptacja społeczna, przystosowanie społeczne: przystosowanie lub proces przystosowywania się jednostki bądź grupy do określonych warunków działania społecznego. [W. Soborski, 1985] adaptacja zawodowa: proces przystosowywania się jednostki do sprawnej realizacji zadań zawodowych, wynikających z celów zakładu pracy i zajmowanego stanowiska. [W. Kujawiński, 2002] adres adres, który pozwala wysłać wiadomość pocztą elektroniczną do dowolnego użytkownika w sieci a Internet, złożony z dwóch części - pierwszą z nich jest nazwa (identyfikator) adresata, drugą - umieszczony po (w jęz. angielskim at, w jęz. polskim przy ) identyfikator komputera (na którym posiada on konto pocztowe) zakończony oznaczeniem typu domeny (com - komercyjne, edu - edukacyjne, gov - organizacje rządowe, org - organizacje pozarządowe, mil - wojsko, net - organizacje sieciowe) oraz kraju (Polskę oznacza pl, każdy kraj oprócz Stanów Zjednoczonych posiada charakterystyczną końcówkę). [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Informatyka, 2001] afiliacja [łac. affiliatio usynowienie ]: dążenie jednostki do przebywania razem z innymi osobami, nawiązywania i utrzymywania z nimi kontaktu emocjonalnego, przyłączenia się do grupy społecznej oraz poszukiwania akceptacji; stanowi 5

6 afirmacja wyraz potrzeby rozwijającej się na podłożu wczesnych doświadczeń emocjonalnych w kontakcie z matką; jedna z ważniejszych potrzeb nabytych człowieka, której siła zależy od jego indywidualnych doświadczeń. [W. Kujawiński, 2002] afirmacja [łac. affirmatio zapewnienie, zaręczenie ]: 1) wytworzenie, przywołanie wizji czy wyobrażenia pożądanej przyszłości, duchowego kontaktu, wynalazku, postawy, idei; może być wewnętrzna, prywatna - ale też i wspólna dla grupy osób, często jest zaczynem zdarzeń; 2) wielokrotne powtarzanie pewnego zdania lub zdań, które mają za zadanie wpłynąć na podświadomość w celu zmiany dotychczasowego sposobu działania, np.: wszystko umiem i nie boję się egzaminu, jestem wart tej dziewczyny i jej rodzice mnie polubią, wszyscy, których spotykam, pomagają mi w życiu. [W. Kujawiński, 2002] agitacja [łac. agitatio wprawianie w ruch ]: pozyskiwanie zwolenników dla jakiejś sprawy, ideologii, organizacji lub programu politycznego (zazwyczaj związana z kampanią wyborczą), jako forma propagandy (a propaganda) ma służyć osiągnięciu doraźnego, konkretnego celu; sposobami jej prowadzenia są: reklama, ulotki, słowa, plakaty i przemówienie wiecowe (najstarsza forma). [Słownik Encyklopedyczny - Edukacja Obywatelska, 1999] agronomia społeczna [od agronom, gr. agro (-) nόmos zarządzający majątkiem rolnym ]: poprzedniczka doradztwa rolniczego (a doradztwo rolnicze); działalność (głównie o charakterze oświatowym) organizowana przez państwo, samorządy czy osoby prywatne, mająca na celu motywowanie rolników indywidualnych i zorganizowanych w różnych formach współpracy do działań rozwojowych (aspekt wychowawczy) oraz uzupełnianie brakującej im wiedzy (aspekt poznawczy) i umiejętności (aspekt sprawczy). Rozwój agronomii społecznej w Polsce dotyczy okresu międzywojennego. [W. Kujawiński, 2002] akomodacja [łac. accommodatio dostosowanie, przystosowanie ]: proces modyfikowania własnych struktur poznawczych (schematów i operacji), aby pasowały do nowych sytuacji, przedmiotów lub informacji; jest elementem składowym (obok zjawiska asymilacji) procesu adaptacji jednostki do środowiska - o ile jednak asymilacja umożliwia działanie jednostki w nowych sytuacjach za pomocą już istniejących schematów, o tyle akomodacja polega na zmianie istniejących schematów i wytwarzaniu nowych. [B. Milerski, B. Śliwerski, 2000] akredytacja [fr. accréditation]: formalne przyznanie kompetencji danej jednostce organizacyjnej do wykonywania określonej działalności, np.: upoważnienie do kształcenia, doskonalenia, potwierdzania kwalifikacji, certyfikacji itp. [W. Kujawiński, 2002] 6

7 akulturacja aksjologia [gr. áksios cenny, godny i lógos słowo, nauka ]: ogólna teoria wartości i wartościowania; bada naturę różnego rodzaju wartości (szczególnie etyczno-moralnych i estetycznych) ich pochodzenie, sposób istnienia, strukturę i hierarchie, zasady stosowania i funkcjonowania, zmienność w czasie i przestrzeni oraz zależność od innych elementów rzeczywistości ludzkiej i pozaludzkiej; zajmuje się też sposobami ich poznawania. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Filozofia, 2001] aksjomat [gr. aksiōma, aksiōmatos], pewnik: teza fundamentalna, przyjmowana w określonym systemie dedukcyjnym bez przeprowadzania dowodu prawdziwości, wykorzystywana przy udowadnianiu wszelkich twierdzeń jako główna i ostateczna przesłanka. Układ aksjomatów danego systemu dedukcyjnego to jego aksjomatyka, wraz z twierdzeniami stanowiącymi ich logiczną konsekwencję (tj. dającymi się z nich wywieść na podstawie przyjętych reguł wnioskowania) tworzy system aksjomatyczny. Zespół operacji metodologiczno-logicznych, zmierzających do przekształcenia pewnej teorii naukowej w system aksjomatyczny, nosi miano aksjomatyzacji. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Filozofia, 2001] aktywizacja [od aktywizować, z łac. active czynny ]: proces wzbudzania i podtrzymywania u osoby lub grupy osób wyższego poziomu aktywności psychofizycznej. [B. Milerski, B. Śliwerski, 2000] aktywizujące metody kształcenia: metody zwiększające czynny udział osób uczących się w zajęciach dydaktycznych i ograniczające rolę nauczyciela do pomagania w realizacji celów kształcenia i kontroli postępów. [Reforma oświaty - słownik, 2001] aktywność [od aktywny, łac. activus czynny ]: bycie czynnym; szczególną cechą aktywności ludzkiej jest udział w zmienianiu otoczenia przyrodniczego i społeczno-kulturowego, stosownie do ludzkich potrzeb, celów i ideałów. [W. Kujawiński, 2002] aktywność twórcza: wykorzystująca własne pomysły, mniej lub bardziej świadoma celu osobista działalność człowieka, prowadzona w poczuciu odpowiedzialności, stymulowana zwłaszcza przez otwarte lub zamknięte zadania problemowe zintegrowane z jego potrzebami i potrzebami jego środowiska, której wynikiem jest stworzenie lub odkrycie przez jednostkę czegoś dla niej nowego i pożytecznego. [J. Kujawiński, 1990] akulturacja, transkulturacja: proces zmian kulturowych, zachodzący w następstwie długotrwałej i bezpośredniej konfrontacji odmiennych systemów kulturowych, prowadzący do stopniowych modyfikacji w jednym lub wszystkich wchodzących w interakcję systemach. Przekształcenia te polegają na adaptacji obcych treści 7

8 akwarium 8 do własnej kultury (a dyfuzja kulturowa), eliminacji niektórych treści rodzimych, a także modyfikacji pozostałych elementów i tworzeniu treści synkretycznych. Proces akulturacji może zatrzymać się na etapie modyfikacji jednego z systemów, doprowadzić do powstania nowej pod względem jakościowym kultury lub dekulturacji (upadku systemu na skutek zaniku istotnych treści tradycji rodzimej). [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Socjologia, 2001] akwarium a dyskusja punktowana. algorytm [fr. algorithme]: niezawodny przepis, który jednoznacznie określa, jaki skończony ciąg operacji należy kolejno wykonać, aby rozwiązać wszystkie zadania danej klasy. [W. Kujawiński, 2002] analiza rynku: a badania rynku. analogia [gr. analogía]: wnioskowanie o pewnej cesze danego przedmiotu na podstawie jego podobieństwa do innych przedmiotów, charakteryzyjących się właśnie tą cechą; takie wnioskowanie posiada niewielką wartość dowodową i stosowane jest raczej jako metoda prowadząca do przypuszczeń. [W. Kujawiński, 2002] andragogika [gr. anēr, andrόs mężczyzna, człowiek i ágō prowadzę ], teoria oświaty dorosłych: dział pedagogiki zajmujący się zagadnieniami związanymi z procesem kształcenia i wychowywania ludzi dorosłych; jej znaczenie wzrasta wraz z upowszechnianiem się modelu edukacji ustawicznej. [W. Kujawiński, 2002] andragogika rolnicza: nauka o celach, przebiegu, warunkach, prawidłowościach i skutkach intencjonalnego kształcenia i wychowania ludzi dorosłych oraz ich samokształcenia i samowychowania. [L. Turos, 1975] animacja [łac. animatio ożywienie ]: 1) ametoda wychowania motywująca do podjęcia decyzji o realizacji danych zadań, czy urzeczywistnianiu określonych wartości; wymaga od wychowawcy twórczości, fantazji, elastyczności umysłowej i operatywnej, umiejętności tworzenia odpowiedniego klimatu do bezpośredniej współpracy z wychowankami i projektowania wizji wspólnego działania, znajomości dynamiki procesów grupowych i zdolności korzystania z dynamiki procesów personalnych [B. Milerski, B. Śliwerski, 2000]; 2) każde działanie w grupie lub w stosunku do grupy, zmierzające do rozwijania komunikacji między ludźmi i nadawania struktury życiu społecznemu, przy stosowaniu metod integracji lub partycypacji. [W. Kujawiński, 2002] animator społeczny: osoba, która spontanicznie (a przede wszystkim z racji pełnionej funkcji) spełnia rolę katalizatora zmian - zwłaszcza w sytuacji

9 apercepcja permanentnej transformacji, jakiej nasze społeczeństwo doświadcza we wszystkich dziedzinach życia. [W. Kujawiński, 2002] ankieta [fr. enquête]: badanie zjawisk masowych przy użyciu kwestionariusza o tej samej nazwie, w którym interesujące badacza zmienne są ujęte w pytaniach sformułowanych w sposób nie wymagający dodatkowych komentarzy ze strony respondenta (ankietowanego), bez względu na to czy oczekiwana odpowiedź ma mieć charakter odpowiedzi otwartej (opis), czy zamkniętej (dokonanie wyboru jednej odpowiedzi spomiędzy kilku zamieszczonych w kwestionariuszu); stosowane najczęściej w badaniach socjologicznych, psychologicznych, marketingowych. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Psychologia, Socjologia, 2001] antycypacji metoda [łac. anticipatio uprzedzenie, wyprzedzenie ]: jedna z metod badania procesu uczenia się, polegająca na uzupełnianiu odpowiedzi osoby badanej, gdy są one niepełne lub błędne - eksperymentator podpowiada element szeregu, który nie został przypomniany lub był błędnie zreprodukowany, kontynuując tę czynność do momentu osiągnięcia przez osobę badaną kryterium bezbłędnego powtórzenia wszystkich elementów szeregu. Metoda ta pozwala na uzyskanie wskaźników ilościowych i jakościowych przebiegu procesu uczenia się (może to być np. liczba poprawnie powtórzonych elementów lub rodzaj błędnych reprodukcji). [A. Szewczyk, 1985] antyindukcjonizm [gr. antí przeciw, naprzeciw i fr. inductionnisme indukcjonizm ]: a dedukcjonizm. antynomia [gr. antinomía sprzeczność praw ]: rozumowanie pozornie poprawne i wykorzystujące prawdziwe z pozoru przesłanki (założenia), ale zawierające w istocie sprzeczność logiczną lub prowadzące do sprzecznych wniosków. [W. Kujawiński, 2002] apatia [gr. apátheia niewrażliwość ]: znaczne obniżenie reaktywności emocjonalnej, fizycznej i poznawczej jednostki (a reaktywność), objaw zaburzeń psychicznych, dezorganizujących zachowanie człowieka, będący następstwem frustracji (a frustracja); może mieć charakter przejściowy (stanowiąc chwilową reakcję na sytuację urazową) bądź długotrwały i głęboki (przybierający formę depresyjnej nerwicy czy wręcz psychozy). W walce z apatią niezbędne jest usuwanie jej przyczyn, a zarazem budzenie zainteresowań i wiary we własne siły. [W. Kujawiński, 2002] apercepcja [łac. adpercipere spostrzegać ]: proces aktywnego spostrzegania (a spostrzeganie), zdeterminowanego przez uprzednie doświadczenie życiowe oraz motywację i stan emocjonalny jednostki. [W. Okoń, 1987] 9

10 archiwizujący archiwizujący program [od archiwum, łac. archivum]: a komputerowy program umożliwiający przechowanie w jednym grupy plików z katalogu lub nawet całego poddrzewa katalogowego, wraz z zawartymi w nim plikami; przechowane w archiwum pliki można na życzenie przeglądać lub wydobywać, tworząc z nich z powrotem niezależne jednostki informacji. [Słownik Encyklopedyczny - Informatyka, 1999] arkusz kalkulacyjny: a komputerowy program, który w swojej graficznej formie ( na ekranie komputera) przedstawia podzielony na wiersze i kolumny (komórki) arkusz papieru; przy czym komórki połączone są ze sobą w sposób logiczny, za pomocą określonych operacji matematycznych. Użytkownik wprowadza do komórek dane liczbowe, może też wykonywać pewne operacje (np. obliczyć sumę liczb z danej kolumny czy ich średnią). Arkusze kalkulacyjne mają możliwość tworzenia wykresów, wykorzystywane są jako narzędzie wspomagania decyzji, prowadzenia różnego rodzaju statystyk oraz jako narzędzie analityczne. Obecnie najpopularniejszym arkuszem kalkulacyjnym jest Lotus i Excel firmy Microsoft. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Informatyka, 2001] asertywność [ang. assert domagać się uznania, twierdzić ]: umiejętność wyrażania własnych myśli, uczuć, pragnień, poglądów i postaw w sposób adekwatny, otwarty i pozbawiony lęku, a zarazem respektujący prawa innych osób. [W. Kujawiński, 2002] asocjacja [fr. association], skojarzenie: powiązanie ze sobą dwóch lub więcej zjawisk psychicznych (np. wyobrażeń, pojęć, emocji), w wyniku którego pojawienie się w świadomości jednego z nich powoduje tendencję do wystąpienia pozostałych. [W. Kujawiński, 2002] asocjacyjne myślenie: względnie nieukierunkowany i niekontrolowany akt wywoływania obrazów czy idei w postaci sekwencji słów, swobodnych fantazji, marzeń na jawie lub we śnie (przeciwstawne ukierunkowanemu myśleniu). [W. Kujawiński, 2002] aspiracja [łac. aspiratio]: dążenie do osiągnięcia jakiegoś znaczącego celu. [W. Kujawiński, 2002] aspiracji poziom: przewidywany przez jednostkę rezultat własnych działań skierowanych na osiągnięcie nakreślonego sobie celu; zasadnicze kryterium podejmowanych decyzji w tzw. sytuacji otwartej, w której człowiek nie posiada pełnej informacji o możliwych działaniach i ich rezultatach. [B. Milerski, B. Śliwerski, 2000] 10

11 autorytet asymilacja [łac. assimilatio, od similis podobny ]: proces, w którym nowy przedmiot (lub idea) zostaje zrozumiany w kategoriach pojęć bądź czynności, jakie jednostka już zna, tzn. takich, które są zakodowane w jej strukturach poznawczych; element składowy (obok a akomodacji) procesu adaptacji jednostki do środowiska. [B. Milerski, B. Śliwerski, 2000] ATM [akronim ang. słów: Asynchronous Transfer Mode]: asynchroniczna, szerokopasmowa technika komunikacyjna, służąca do przesyłania usług multimedialnych (głosu, dźwięku, obrazu i danych). [W. Kujawiński, 2002] atrakcyjność interpersonalna [od atrakcja, fr. attraction]: silne, pozytywne postawy wzajemne partnerów interakcji; stopień atrakcyjności interpersonalnej zależy od pięciu głównych grup czynników: zgodności postaw, wartości i zainteresowań partnerów, cech osobowości, podobieństwa cech społecznoetnicznych, przebiegu interakcji, wyglądu zewnętrznego. [Z. Nęcki, 1985] autonomia [gr. autonomía]: niezależność, ustanawianie norm dla siebie samego, przeciwieństwo a heteronomii; normy autonomiczne - ustanowione przez tych, których mają obowiązywać. [W. Kujawiński, 2002] autorytarny [ang. authoritarian], autorytatywny: oparty na bezwzględnym podporządkowaniu się jakiemuś autorytetowi (a autorytet). [W. Kujawiński, 2002] autorytet [łac. auctoritas rada, wola, ważność, powaga, wpływowa osoba ]: jego istotę można wyrazić twierdzeniem: N jest autorytetem dla S w dziedzinie D wtedy i tylko wtedy, gdy S przyjmuje w zasadzie wszystko, co N podaje mu do wiadomości z zakresu dziedziny D [J. Herbut 1997]. Autorytet ujawnia się wyłącznie w trakcie relacji zachodzącej pomiędzy podmiotem autorytetu (N), jego przedmiotem (S) i dziedziną (D), w której N jest autorytetem dla S, tzn. w ramach określonych stosunków interpersonalnych. Dochodzi wówczas do jednostronnej lub dwustronnej interakcji w sferze poznawczej (informacji, pomysłów, poglądów, wartości itp.), emocjonalno-motywacyjnej (uczuć, zachęt, pobudek itp.) oraz sprawczej (sposobów działania, rodzajów zachowań, postępowania itp.). Spośród autorytetów jednostkowych najważniejszymi są: autorytet epistemiczny, oparty na sprawnym intelekcie oraz bogatej i stale wzbogacanej wiedzy z danej dziedziny; autorytet deontyczny, oparty na władzy i sankcji, bądź na władzy i solidarności, autorytet moralny, oparty na nieskazitelnym charakterze oraz postępowaniu moralnym zgodnym z nadrzędnymi wartościami ogólnoludzkimi, autorytet wyzwalający, oparty na inspiracji i stymulacji samodzielnej oraz twórczej aktywności jednostek i grup w warunkach znacznej swobody działania, autorytet ujarzmiający, oparty na wygórowanej ambicji i żądzy władzy oraz dążeniu do podporządkowania sobie swoich podopiecznych.. [W. Kujawiński,

12 Bb B: a bajt. b: a bit. badania naukowe: 1) badania podstawowe, obejmujące działalność badawczoeksperymentalną lub teoretyczną podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy o zjawiskach i faktach, nieukierunkowaną na bezpośrednie zastosowanie w praktyce; 2) badania stosowane, obejmujące działalność badawczą podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy, ukierunkowaną na bezpośrednie zastosowanie w praktyce. [Nowelizacja ustawy o Komitecie Badań Naukowych, 2000] badania rynku, analiza rynku: ogół czynności zmierzających do poznania zjawisk i procesów rynkowych (rynek) oraz ich wzajemnych zależności i związków; obejmują głównie badania popytu, podaży i cen, czynników i warunków kształtowania się ich poziomu oraz zmian w czasie, a także zachowań podmiotów gospodarczych na rynku; ich celem jest pozyskanie informacji pozwalających podejmować decyzje gospodarcze przy zminimalizowaniu niepewności i ryzyka. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Ekonomia, 2001] badanie pracy: analiza celowej działalności człowieka, w procesie której przystosowuje on przedmioty pracy za pomocą narzędzi pracy (środków produkcji) do swoich potrzeb materialnych i pozamaterialnych; obejmuje: badania metod i organizacji, czasu i efektywności pracy. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Psychologia, 2001] bajt [ang. byte], B: jednostka informacji złożona z ośmiu (najczęściej) bitów (a bit); bajt może być samodzielnie adresowanym elementem pamięci komputera (komórka), reprezentuje jeden z 2 8 = 256 różnych ciągów bitów, jego rozmiar dobrano tak, aby wystarczył do zapamiętania każdego znaku, np.: litery, cyfry lub znaku typograficznego (a, popularnych kodów (np.: kodu ASCII) dlatego jest często utożsamiany ze znakiem. W bajtach i ich wielokrotnościach (kb, MB, GB, TB) określa się pojemności pamięci komputerowych, każda z tych jednostek jest 1024 razy większa od bezpośrednio ją poprzedzającej. Skrótowo bajt oznaczany jest dużą literą B w odróżnieniu od bitu, który oznaczany jest małą literą b. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Informatyka, 2001] baza danych komputerowa: modelowe ujęcie fragmentu rzeczywistości, będącego przedmiotem zainteresowania osób, instytucji, organizacji, firm, zakładów itp., 12

13 behawioryzm reprezentujące fakty dotyczące tej rzeczywistości w formie umożliwiającej ich przetwarzanie w komputerze. Istotne obiekty danego przedmiotu zainteresowania określa się jako encje lub klasy - np. w rejestrze samochodów są nimi poszczególne samochody, a także ich właściciele lub użytkownicy. Projekt bazy danych określa jej strukturę (część intensjonalną) i zawartość (część ekstensjonalną). Dane przechowywane w bazie są trwałe, nie oznacza to jednak, że nie ulegają zmianom. Baza danych znajduje się zawsze w określonym stanie, operacje powodujące jego zmianę noszą nazwę transakcji. Przez integralność bazy danych rozumie się wierne odzwierciedlanie przez nią przedmiotu zainteresowania jej użytkowników; prostymi przykładami baz danych są wszelkiego rodzaju spisy, rozkłady, ewidencje, wykazy, rejestry, kartoteki, katalogi, wykazy itd. Wszystkie one muszą spełniać jeden warunek: ich tworzenie, przechowywanie, uaktualnianie i przeszukiwanie powinno się odbywać w komputerze. Najprostsze bazy danych - jednopoziomowe (płaskie) - tworzone są przez plik jednostek o jednolitej strukturze, zwanych rekordami, które zawierają pola różnorodnych typów: numeryczne, znakowe, tekstowe, pola walut, a w przypadku baz multimedialnych także pola wskaźnikowe, odnoszące się do zapamiętanych w komputerze cyfrowych obrazów, animacji i dźwięków. W zależności od charakteru przedmiotu zainteresowania bazy danych tworzą wielokolumnowe tabele, spełniające ścisłe wymogi, określane mianem relacji, a tworzone przez nie bazy - relacyjnymi bazami danych. W zarządzaniu informacją przydatne są klucze, za pomocą których określa się zapytanie kierowane do baz danych lub reguły ich porządkowania (sporządzanie indeksów baz danych). Istnieją standardowe języki obsługi baz danych, np. SQL. Praktycznie nie ma już dziedziny zainteresowań, która nie podlegałaby odwzorowaniu w komputerową bazę danych. Dysponowanie właściwą informacją o określonym obiekcie, w określonym czasie i miejscu jest zawsze cenną wartością, pomocną w podejmowaniu udanych decyzji. [Słownik Encyklopedyczny - Informatyka, 1999] behawioryzm [ang. behaviour zachowanie się ], teoria zachowania: kierunek psychologiczny powstały na początku XX w., oddziałujący na inne nauki społeczne i stanowiący do połowy lat 70. jeden z podstawowych paradygmatów w nauce (a paradygmat). Według behawiorystów przedmiotem badań psychologicznych powinny być wyłącznie obserwowalne przejawy zachowania się jednostek, a nie ich wewnętrzne procesy psychiczne; odrzucali więc introspekcję jako metodę nienaukową (a introspekcja), szczególną zaś wagę przywiązywali do badania związków zachodzących między bodźcami i reakcjami, jako tym, co istotne i dające się obiektywnie zbadać. Zasadniczą zasługą behawiorystów było ukazanie i analiza środowiskowych uwarunkowań zachowania człowieka, przede wszystkim jego zależności od wzmocnień negatywnych i pozytywnych. Udowadniając, iż oddziaływanie za pomocą odpowiednich bodźców zewnętrznych pozwala skutecznie modyfikować reakcje jednostki, behawioryści opisali wiele 13

14 benmarching procedur i metod wykorzystywanych następnie w dydaktyce, stosowanej psychologii społecznej czy psychoterapii; np. w dydaktyce badania behawiorystyczne stanowiły podstawę opracowania koncepcji nauczania programowanego oraz pozwoliły na nowo określić znaczenie nagrody i kary, a także funkcję oceniania w kształceniu i wychowaniu. Dzięki behawioryzmowi rozwinięto również psychologię zarządzania zespołami ludzkimi oraz opracowano zasady skutecznego motywowania pracowników. Twórcą behawioryzmu jest amerykański psycholog J.B. Watson, a innymi czołowymi przedstawicielami są E.C. Tolman, B.F. Skinner. [W. Kujawiński, 2002] benmarching [ang. benmarching]: a metoda uczenia się od innych osób, grup czy instytucji sposobów osiągania sukcesów na zasadzie analizowania jednostkowych działań i adaptowania ich do własnej sytuacji. [W. Kujawiński, 2002] Bernoulliego schemat: pojęcie z zakresu rachunku prawdopodobieństwa (a rachunek prawdopodobieństwa), opisuje pewną sytuację modelową - w serii niezależnych doświadczeń prawdopodobieństwo sukcesu p jest stałe w czasie, a prawdopodobieństwo porażki q równe jest 1-p; wtedy prawdopodobieństwo osiągnięcia k sukcesów w n próbach P n (k) dane jest wzorem: P 1 k n k n( k) = n!{ k!( n k)!} p q. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Matematyka, 2001] bierność społeczna: a cecha osobowości człowieka wykazującego w sytuacjach społecznych obojętność, brak zaangażowania i inicjatywy; jej geneza nie została dotąd wyjaśniona; koreluje ona dodatnio z opóźnieniem oraz różnego rodzaju zaburzeniami w rozwoju społecznym, szczególnie w dziedzinie współżycia z innymi ludźmi, ale również w zakresie rozwoju samodzielności i ocen. Bierność społeczna częściej występuje u osób opóźnionych w rozwoju intelektualnym niż u tych, których charakteryzuje przeciętny poziom rozwoju; wiąże się z opóźnieniami spowodowanymi niekorzystnym oddziaływaniem warunków środowiskowych. [S. Nieciuński, 1985] bit [ang. bi(nary) (digi)t, cyfra binarna ], b: najmniejsza możliwa jednostka informacji, może posiadać wartość 0 lub 1 (stąd system binarny używany w komputerze); fizycznie wartość 0 oznacza brak sygnału (prąd nie płynie), zaś 1 oznacza sygnał; osiem bitów składa się na jeden bajt. Na n bitach można zapisać 2 do potęgi n różnych wartości. Podobnie jak dla bajtów, przedrostek kilo- (kilobit) oznacza 1024 bity, megabit to 1024 kilobity, gigabit to 1024 megabity, zaś terabit oznacza 1024 gigabity. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Informatyka, 2001] 14

15 blokowo-modułowy biznesplan [ang. business plan]: zestaw dokumentów (analiz i programów) zawierający projekcję: krótko-, średnio- i długookresowych celów przedsiębiorstwa, opis jego produktów i usług, ocenę możliwości rozwojowych oraz strategię działania i środki umożliwiające osiągnięcie zamierzonych celów w warunkach istniejącej konkurencji rynkowej, a także występujących zmian o charakterze finansowym, organizacyjnym, kadrowym i technicznym, kształtujących funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstwa. Spełnia dwie funkcje: wewnętrzną - stanowi podstawowy materiał planistyczny dla właścicieli i kadry zarządzającej przedsiębiorstwem, oraz zewnętrzną - służy pozyskaniu przez przedsiębiorstwo dodatkowych źródeł finansowych (pożyczki, kredyty, kooperacja, spółki jointventure). Każdy biznesplan z reguły składa się z kilku części. W ujęciu ogólnym jego zakres merytoryczny można zawrzeć w trzech grupach tematycznych: charakterystyka i analiza przedsiębiorstwa, tj. jego status prawny i formy własności, potencjał wytwórczy, profil i zakres działalności, stan organizacji i zarządzania, strategia funkcjonowania i rozwoju oraz kondycja ekonomiczno- finansowa, analiza marketingowa, m.in. ocena obecnych rynków, przewidywane zmiany otoczenia gospodarczego, finansowego, prawnego itp., prognozy cenowe, taktyka sprzedaży, polityka serwisową i gwarancyjną, formy promocji i reklamy oraz określenie pozycji rynkowej i konkurencyjności przedsiębiorstwa z punktu widzenia jego mocnych i słabych stron, prezentacja planowanego przedsięwzięcia lub grupy przedsięwzięć, a więc ocena ich wykonalności, wybór środków, program i harmonogram realizacji, analiza efektywności przedsięwzięcia i ocena jego wpływu na wyniki ekonomiczno-finansowe przedsiębiorstwa, strategia wdrożenia planu. Sporządzenie biznesplanu staje się koniecznością w przypadku zakładania nowego przedsiębiorstwa, fuzji różnych przedsiębiorstw, ich planowanych przekształceń i restrukturyzacji finansowej oraz poszukiwania potencjalnych inwestorów i kredytodawców projektowanych przedsięwzięć rozwojowych. [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Ekonomia, 2001] blokowo-modułowy program kształcenia: koncepcja konstruowania programów dydaktycznych o szerokim profilu kształcenia; struktura takiej dokumentacji programowej: treści kształcenia są podzielone na bloki stanowiące skończony element informacyjny, określający jednakowy poziom kształcenia dla danej specjalności, profilu zawodowego, zawodu lub grupy zawodów i może być wykorzystywany we wszystkich formach przygotowania, przekwalifikowywania i podwyższania kwalifikacji kadr pracowniczych. Bloki dzielą się na mniejsze części, zwane modułami, a te z kolei na bardziej elementarne struktury treści - jednostki modułowe. [Reforma oświaty - słownik, 2001] 15

16 bloków bloków problemowych metoda: odmiana dyskusji (a dyskusja) polegająca na podziale tematyki na kilka wyraźnie wyodrębnionych bloków, dotyczących ściśle określonych wcześniej zagadnień (np. problemów środowiska, gospodarki, infrastruktury itp.). W trakcie każdego z warsztatów problemowych ma miejsce najpierw krótkie wprowadzenie eksperta z komentarzami do materiałów przygotowanych i przesłanych wcześniej uczestnikom, następnie rozpoczyna się dyskusja nad sformułowanymi w nich problemami a uczestnicy zgłaszają swoje uwagi, wątpliwości i propozycje nowych rozwiązań. Metoda ta może być stosowana w grupach do 50 osób, najbardziej jednak efektywna praca przebiega w zespole osobowym; pozwala na wcześniejsze zapoznanie się z propozycjami przedstawionymi przez ekspertów, a także na skoordynowanie ich spojrzenia zewnętrznego ze spojrzeniem poprzez pryzmat własnych doświadczeń i wiedzy. [W. Kujawiński, 2002] bodziec: wszelki czynnik środowiska zewnętrznego lub wewnętrznego, wywołujący pobudzenie receptorów (a receptor) przenoszone przez włókna nerwowe do ośrodkowego układu nerwowego, a stąd do efektorów (a efektor). [W. Kujawiński, 2002] brainstorming [ang. brain mózg i storm szturmować ]: a burza mózgów klasyczna. brainwashing [ang. brain mózg i washing pranie ]: a pranie mózgu. brain writing [ang. brain mózg i write pisać ]: a metoda 635. burza mózgów klasyczna, brainstorming: a metoda heurystyczna polegająca na zespołowym wytwarzaniu - w atmosferze swobody i współzawodnictwa - możliwie największej liczby nowych, często zaskakujących pomysłów rozwiązania jakiegoś zadania oraz na ich późniejszej ocenie przez cały zespół. Podczas sesji generowania pomysłów, która zależnie od przyjętego wariantu metodycznego trwa od kilkunastu minut do jednej godziny, obowiązuje reguła odroczonej oceny - uczestnikom nie wolno oceniać, a zwłaszcza krytykować zgłaszanych pomysłów. Wszystkie pomysły zostają odnotowane, a ich ocena dokonywana jest dopiero po upływie min. 48 godz., podczas osobnej sesji. Najlepsze wyniki uzyskuje się w osobowym gronie specjalistów, powiększonym o kilka osób, które mało lub zupełnie nie znają się na danym zagadnieniu, ale cechują się żywym, twórczym umysłem. Cała konstrukcja burzy mózgów jest tak pomyślana, aby przerwać komunikację między fazą wytwarzania pomysłów a ich oceniania. Metoda ta jest opisywana w literaturze pod wieloma nazwami: giełda pomysłów, sesja odroczonego wartościowania, konferencja dobrych pomysłów. [W. Kujawiński, 2002] 16

17 burza burza mózgu jednoosobowa: a metoda heurystyczna, z założenia stosowana jest przez jedną osobę, która konsekwentnie przestrzega wszystkich zasad metody klasycznej. U podstaw efektywności indywidualnej burzy mózgu leży umiejętność dostosowania zasad i procedury do własnych predyspozycji twórczych. [W. Kujawiński, 2002] burza mózgów mieszana: a metoda heurystyczna pozwalająca uniknąć negatywnego wpływu na pracę grupy ze strony niektórych jej członków, wyróżniających się pod względem intelektualnym i twórczym, poprzez przemienne przeprowadzenie kilku sesji indywidualnych i grupowych. Uczestnicy mieszanej burzy mózgów na pierwszym spotkaniu zapoznają się z zasadami metody i otrzymują na piśmie: zadanie problemowe, które ma być rozwiązane, informacje uzupełniające oraz termin sesji grupowej. Proces twórczy rozpoczyna się od sesji - indywidualnej lub grupowej. W pierwszym przypadku każdy z uczestników stara się samodzielnie wytworzyć jak najwięcej pomysłów, których ogólną listę przedstawia przewodniczący na sesji grupowej. Następnie grupa ocenia wstępnie zebrane pomysły, wyznaczając: obszary wymagające pomysłów, pomysły wymagające rozwinięcia, pomysły inspirujące twórczość grupy. Po ocenie pomysłów przewodniczący przygotowuje zadania dla indywidualnej burzy mózgu. Wytworzone rozwiązania zostają ponownie zebrane przez przewodniczącego i przedstawione na kolejnej sesji grupowej. W ten sposób powstaje ciąg następujących po sobie burz mózgów - jednoosobowych i grupowych. Metoda ta daje dobre efekty, ponieważ poprzez indywidualne tworzenie wprowadza rywalizację między jej uczestnikami i pozwala wykazać autorstwo poszczególnych pomysłów. [W. Kujawiński, 2002] 17

18 Cc CAE [akronim ang. słów: Computer-Aided Education]: a zastosowania komputerów w kształceniu. całość: kategoria opisu przedmiotów i zjawisk, stanowiąca korelat pojęcia część i składnik, oznaczająca taki układ części, którego nie da się opisać jako sumy jego części czy składników; pojęcie to odegrało istotną rolę w wielu kierunkach filozoficznych i psychologicznych (psychologia całościowa, postaci, personalistyczna, strukturalna). [W. Szewczuk, 1985] case study [ang. badanie przypadku ]: a przypadków metoda. cecha: niesamodzielny element rzeczy (istoty żywej, przedmiotu, czynności, stanu, procesu i zjawiska zachodzącego w otaczającej rzeczywistości), dający się wyróżnić tylko przez analizę myślową. Wyróżnia się atrybuty - cechy konstytutywne (podstawowe), które stanowią o tej rzeczy i akcydensy - cechy nieistotne, które mogą ale nie muszą wchodzić w skład danej rzeczy. [W. Kujawiński, 2002] cecha w statystyce: własność poszczególnych jednostek, pozwalająca wyodrębnić je ze zbiorowości statystycznej (a zbiorowość statystyczna); mogą być mierzalne (ilościowe), wyrażane w określonych jednostkach miary, lub niemierzalne (jakościowe), wyrażane opisowo (np. cechami mierzalnymi zbiorowości ludzi są m.in. - wzrost, waga, wiek, poziom dochodów, a niemierzalnymi - płeć, kolor włosów, oczu, zawód, miejsce zamieszkania). [Wielka Internetowa Encyklopedia Multimedialna - Socjologia, Ekonomia, 2001] cechy osobowości: względnie stałe właściwości charakteryzujące daną osobę i różniące ją od innych pod względem zachowania oraz przebiegu procesów psychicznych (np. odporność, wrażliwość, odwaga, mechanizmy kontroli, temperament). [W. Kujawiński, 2002] cel: stan rzeczy zewnętrzny lub wewnętrzny, do którego osiągnięcia jednostka lub grupa zmierza przez swoje działanie, aby zaspokoić potrzebę to działanie wywołującą. [W. Soborski, 1985] cel doradztwa rolniczego: świadome założenie, które doradztwo rolnicze pragnie realizować poprzez swe funkcjonowanie. Obecnie definiowany w Polsce jako umożliwienie rolnikom podejmowania i praktycznego realizowania samodzielnych, racjonalnych decyzji w zakresie rozwoju własnego gospodarstwa rolnego. [W. Kujawiński, 2002] 18

19 cel grupy: akceptowany przez grupę stan rzeczy, do którego zmierzają dążenia wszystkich lub przynajmniej większości jej członków; biorąc pod uwagę stopień jasności celu grupy, można podzielić je na: cele operacyjne, do których osiągnięcia prowadzi ciąg działań jasno uświadomionych przez członków grupy, oraz cele nieoperacyjne, których sposób realizacji nie jest ściśle sprecyzowany lub jest nieznany. Stopień jasności celu grupy warunkuje najbardziej istotne jej cechy (takie jak: spoistość, integracja, więź i in.), a także zachowania członków grupy, stopień wzajemnej atrakcyjności, działalność społeczna itp. [S. Nieciuński, 1985] cele ogólne kształcenia: cele wskazujące kierunki dążeń pedagogicznych w obrębie danego przedmiotu lub etapu kształcenia; mają charakter wieloznaczny i mało konkretny. [W. Kujawiński, 2002] cele operacyjne kształcenia: jasno wyrażone, zamierzone osiągnięcia uczniów; powinien zawierać trzy elementy: określenie i nazwanie czynności, którą uczeń będzie wykonywał, opisanie warunków, w których czynność ta będzie wykonywana, wskazanie kryterium osiągnięcia celu. [W. Kujawiński, 2002] celowa grupa: a celowa rolnicza grupa doradcza. Centrum celowa rolnicza grupa doradcza: grupa rolników, której uczestnicy są głównymi odbiorcami przygotowanego przez doradcę (z ich udziałem i dla nich) programu doradczego (a program doradczy w rolnictwie); dobierani z listy potencjalnych uczestników grupy celowej, tj. spośród rolników o dobrym lub zadowalającym potencjale rozwojowym i nie potrafiący samodzielnie rozwiązywać swoich problemów. Uczestnicy celowej grupy doradczej powinni posiadać podobne warunki produkcji, poziom oczekiwań dotyczących rozwiązania (we współpracy z doradcą) ich podobnego problemu oraz podobne cechy osobowościowe - przede wszystkim te, które określają poziom i sprawność działania człowieka (tj. a zdolności i a inteligencja) oraz zgodność podejmowanych działań z obowiązującymi standardami moralnymi i społecznymi (tj. jego a charakter). [W. Kujawiński, 2002] Centrum Doradztwa Rolniczego z siedzibą w Brwinowie: jednostka doradztwa rolniczego powstała na mocy ustawy z dnia 22 października 2004 r. o jednostkach doradztwa rolniczego (Dz.U. z 2004 r. Nr 251, poz. 2507) posiadająca osobowość prawną i podległa ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Aktualnie do Centrum Doradztwa Rolniczego przynależą Oddziały w Poznaniu, Krakowie i Radomiu. Centrum Doradztwa wykonuje następujące zadania z zakresu doradztwa rolniczego: przygotowuje i wprowadza jednolite sposoby działania ośrodków doradztwa w zakresie realizowanych przez nie zadań; 19

20 certyfikacja przygotowuje i przekazuje ośrodkom doradztwa materiały informacyjne i szkoleniowe, w tym dotyczące pomocy w zakresie działalności gospodarstw rolnych i produkcji rolniczej finansowanej lub współfinansowanej ze środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub innych instytucji krajowych lub zagranicznych; opracowuje analizy i prognozy w zakresie rozwoju doradztwa rolniczego; prowadzi szkolenia dla pracowników ośrodków doradztwa: w zakresie metodyki i zadań doradztwa rolniczego, ze szczególnym uwzględnieniem integracji z Unią Europejską, realizujących zadania wynikające z przepisów odrębnych; prowadzi doskonalenie nauczycieli szkół rolniczych w zakresie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich; tworzy i prowadzi centralny system informacji i bazy danych na potrzeby doradztwa rolniczego; organizuje szkolenia, pokazy, seminaria i konferencje oraz inne przedsięwzięcia w zakresie rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich oraz rolnictwa ekologicznego; koordynuje zadania w zakresie rolnictwa ekologicznego wykonywane przez ośrodki doradztwa; upowszechnia wyniki badań naukowych w praktyce rolniczej. [W. Kujawiński, 2005 certyfikacja [od certyfikat, niem. zertifizieren]: formalne potwierdzenie umiejętności lub kwalifikacji; uprawnienia takie mają tylko te instytucje (osoby), które wcześniej uzyskały akredytację (a akredytacja). [Reforma oświaty - słownik, 2001] charakter człowieka: zespół cech osobowościowych (a cechy osobowości), poprzez które wyraża się jego stosunek do otaczającego go świata, a zwłaszcza do innych ludzi; decyduje on o stabilności i trwałości zachowań jednostki, a także o ich zgodności z ogólnie przyjętymi normami społecznymi i moralnymi. Każdy człowiek ma zarówno pozytywne, jak i negatywne cechy charakteru, zależy to w dużym stopniu od sposobu wychowania i wpływu mikrośrodowisk życia. [J. Penc, 1996] charakterystyka zawodu: zespół wyczerpujących wiadomości na temat określonego zawodu (a zawód) ujętych w trzy zasadnicze grupy: opis pracy - krótki zarys warunków, metod pracy w danym zawodzie, właściwości warunkujące przydatność do zawodu - wymagania dotyczące a rozwoju psychicznego i fizycznego, stanu zdrowia itp., kształcenie i zatrudnienie - wykaz szkół przygotowujących do wykonywania zawodu, przedmiotów nauczania, określający czas nauki oraz możliwości zatrudnienia. 20

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie stopnia I 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszaru kształcenia w zakresie nauk społecznych. 2. Profil kształcenia: ogólnoakademicki.

Bardziej szczegółowo

F i z y c z n e j i T u r y s t y k i i m. H a l i n y K o n o p a c k i e j w P r u s z k o w i e

F i z y c z n e j i T u r y s t y k i i m. H a l i n y K o n o p a c k i e j w P r u s z k o w i e W y ż s z a S z k o ł a K u l t u r y F i z y c z n e j i T u r y s t y k i i m. H a l i n y K o n o p a c k i e j w P r u s z k o w i e E f e k t y k s z t a ł c e n i a dla programu kształcenia na k

Bardziej szczegółowo

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu

Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Projekty edukacyjne -jedna z ciekawszych form organizowania procesu kształcenia Realizacja programu edukacyjnego metodą projektu Opracowała Janina Nowak WOM Gorzów Wlkp. 2006 Co to jest projekt edukacyjny

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego Gimnazjum Nr 1 w Jaworzu

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego Gimnazjum Nr 1 w Jaworzu Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego Gimnazjum Nr 1 w Jaworzu Ilekroć w dokumencie pojawi się zapis: rodzice należy przez to rozumieć także prawnych opiekunów ucznia, orientacja zawodowa należy

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej.

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej. Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej. Informacja dla rady pedagogicznej. Cel prezentacji. Zapoznanie nauczycieli z programem: Młodzi Przedsiębiorczy program

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie i inżynieria produkcji

Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie i inżynieria produkcji Efekty kształcenia dla kierunku Zarządzanie i inżynieria produkcji 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia: kierunek należy do obszarów kształcenia w zakresie: nauk społecznych i nauk technicznych.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY KOŁA INFORMATYCZNEGO

PROGRAM PRACY KOŁA INFORMATYCZNEGO PROGRAM PRACY KOŁA INFORMATYCZNEGO Mgr inż. Piotr Majcherek Nauczyciel fizyki i przedmiotów informatycznych Zespół Szkół Nr 3 im. prof. Oskara Langego w Szczecinie I. Charakterystyka programu Niniejsze

Bardziej szczegółowo

INFORMATYKA treści nauczania i system oceniania. Cele edukacyjne. Treści nauczania wymagania szczegółowe

INFORMATYKA treści nauczania i system oceniania. Cele edukacyjne. Treści nauczania wymagania szczegółowe INFORMATYKA treści nauczania i system oceniania Cele edukacyjne 1. Wykształcenie umiejętności świadomego i sprawnego posługiwania się komputerem oraz narzędziami i metodami informatyki. 2. Przygotowanie

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego

PRACA Z GRUPĄ. Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego PRACA Z GRUPĄ Opracowały: Renata Pietras, Barbara Sałacka - doradcy metodyczni wychowania przedszkolnego Cele pracy grupowej: - zaspokajanie potrzeb rozwojowych związanych z różnymi rodzajami aktywności,

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego. Gimnazjum nr1 im. Jana Pawła II w Świdniku

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego. Gimnazjum nr1 im. Jana Pawła II w Świdniku GIMNAZJUM NR 1 im. Jana Pawła II ul. M. Kopernika 9 21-040 Świdnik 081 468 77 00 fax: 081 468 77 02 e-mail: sekretariat.gimnazju m1 @swidnik.edu.pl www.gimn azju m1.swidnik.edu.pl Wewnątrzszkolny System

Bardziej szczegółowo

Wybrane wymagania dla informatyki w gimnazjum i liceum z podstawy programowej

Wybrane wymagania dla informatyki w gimnazjum i liceum z podstawy programowej Wybrane wymagania dla informatyki w gimnazjum i liceum z podstawy programowej Spis treści Autor: Marcin Orchel Algorytmika...2 Algorytmika w gimnazjum...2 Algorytmika w liceum...2 Język programowania w

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Zdrowie Publiczne. Poziom studiów: drugi. Profil: ogólny

Wydział Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Zdrowie Publiczne. Poziom studiów: drugi. Profil: ogólny LISTA PRZEDMIOTÓW, KTÓRE MOGĄ BYĆ UZNANE NA PODSTAWIE OCENY EFEKTÓW UCZENIA SIĘ ZDOBYTYCH NA DRODZE EDUKACJI POZAFORMALNEJ I NIEFORMALNEJ NA ROK AKADEMICKI 2016/2017 Wydział Nauk o Zdrowiu Kierunek: Zdrowie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: O czym mówią współczynniki funkcji liniowej? - wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego na lekcjach matematyki

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: O czym mówią współczynniki funkcji liniowej? - wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego na lekcjach matematyki SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY w RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE i OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Ile Informacji zapamiętujemy. Ile informacji wchłaniamy za pośrednictwem poszczególnych zmysłów. Ile pamiętamy po określonym czasie

Ile Informacji zapamiętujemy. Ile informacji wchłaniamy za pośrednictwem poszczególnych zmysłów. Ile pamiętamy po określonym czasie 9.2 Myślenie myślenie twórcze Zasadniczą rolę w rozwiązywaniu problemów i w projektowaniu odgrywają trzy problemy; informacyjny, innowacyjny i decyzyjny [Patzak82]. 1. Problem informacji - co ja muszę

Bardziej szczegółowo

Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami. Elwira Zadęcka Krakowska Szkoła Doradztwa Zawodowego

Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami. Elwira Zadęcka Krakowska Szkoła Doradztwa Zawodowego Współpraca doradcy zawodowego z rodzicami Elwira Zadęcka Krakowska Szkoła Doradztwa Zawodowego Wybór zawodu wyznacza kierunek kształcenia wyznacza kierunek i stopień rozwoju osobowości umożliwia przynależność

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO Zespołu Szkół nr 60 w Warszawie Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991r.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY KOŁA INFORMATYCZNEGO

PROGRAM PRACY KOŁA INFORMATYCZNEGO PROGRAM PRACY KOŁA INFORMATYCZNEGO Mgr inż. Piotr Majcherek Nauczyciel technologii informacyjnej Zespół Szkół Nr 3 im. prof. Oskara Langego w Szczecinie I. Charakterystyka programu Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun.

Załącznik nr 1 do Specyfikacji. tel. 29 761 73 95 faks 29 643 24 22 http://www.rzekun.pl/osrodek-pomocy-spolecznej.html ops@rzekun. Załącznik nr 1 do Specyfikacji Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przedmiotem zamówienia jest zorganizowanie i przeprowadzenie konsultacji, warsztatów, treningów oraz szkoleń w zakresie umiejętności

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015

Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 Koncepcja pracy Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego na lata 2010-2015 1 I. Informacja o szkole: a. Nazwa szkoły: Gimnazjum nr 5 im. Sejmu Polskiego w Słupsku. b. Adres szkoły: ul. Profesora Lotha 3, 76

Bardziej szczegółowo

3.1. Na dobry początek

3.1. Na dobry początek Klasa I 3.1. Na dobry początek Regulamin pracowni i przepisy BHP podczas pracy przy komputerze Wykorzystanie komputera we współczesnym świecie Zna regulamin pracowni i przestrzega go. Potrafi poprawnie

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NR 7 W ŁOWICZU Każde dziecko ma prawo do pełnego dostępu do edukacji bez względu na to, jaki prezentuje potencjał rozwojowy. Przedszkole daje szansę rozwoju dzieciom uczy tolerancji,

Bardziej szczegółowo

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości INFORMACJA DOTYCZĄCA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA PRODUKTU FINALNEGO Wstęp Możliwości wykorzystania produktu finalnego w szkołach ponadgimnazjalnych są szerokie. Produkt finalny zawiera bowiem uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów:

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS. Moduł (typ) przedmiotów: Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Ogólnoakademicki Stopień studiów: II Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Hotelarstwo i Gastronomia, Obsługa

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Proces kształcenia zawodowego. Opracował: Zbigniew Prokop

Proces kształcenia zawodowego. Opracował: Zbigniew Prokop Proces kształcenia zawodowego Opracował: Zbigniew Prokop Cele i treści kształcenia zawodowego Celem kształcenia zawodowego jest przygotowanie do życia i twórczej postawy w społeczeństwie. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO w Szkole Podstawowej nr 118 im. Przyjaciół Mazowsza w Warszawie na rok szkolny 2014/2015 1. Ocena zapotrzebowania na WSDZ w Szkole Podstawowej nr 118 Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Wiedzy REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU AKTYWIZACJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH TERAZ SZKOŁA

Laboratorium Wiedzy REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU AKTYWIZACJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH TERAZ SZKOŁA Laboratorium Wiedzy REALIZOWANEGO W RAMACH PROJEKTU AKTYWIZACJA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO I ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH TERAZ SZKOŁA Prowadzący: Piotr Urbaniak 1. CELE PROGRAMU Myślą przewodnią

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi

Zarządzanie oświatą i organizacjami pozarządowymi PROGRAM STUDIÓW WYŻSZYCH ROZPOCZYNAJĄCYCH SIĘ W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 data zatwierdzenia przez Radę Wydziału kod programu studiów pieczęć i podpis dziekana Wydział Humanistyczny Studia wyższe na kierunku

Bardziej szczegółowo

Program kursu Metodyka i organizacja doradztwa rolniczego

Program kursu Metodyka i organizacja doradztwa rolniczego Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie Oddział w Poznaniu Program kursu Metodyka i organizacja doradztwa rolniczego (Wersja ogólnodostępna - skrócona) Wenancjusz Kujawiński Poznań 2008 1 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 1 im. Noblistów Polskich w ELBLĄGU

PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 1 im. Noblistów Polskich w ELBLĄGU PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 1 im. Noblistów Polskich w ELBLĄGU Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia: - Ustawa z dnia 7 września

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy

Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy Zagadnienia (problemy) na egzamin dyplomowy kierunku ZARZĄDZANIE, I 0 licencjat Wiedza o zarządzaniu 1. Przegląd funkcji kierowniczych. 2. Teorie motywacyjne i przywódcze. 3. Współczesne koncepcje zarządzania.

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY

WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY WEWNĄTRZSZKOLNE STANDARDY JAKOŚCI PRACY (ustalone w oparciu o obszary i wymagania opisane w załączniku do rozporządzenia MEN w sprawie nadzoru pedagogicznego z 2009r. ) SZKOŁA PODSTAWOWA im. JANA PAWŁA

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Załącznik nr 2 Odniesienie efektów kierunkowych do efektów obszarowych i odwrotnie Załącznik nr 2a - Tabela odniesienia

Bardziej szczegółowo

S1A_W06 makroekonomii niezbędną do rozumienia podstawowych procesów

S1A_W06 makroekonomii niezbędną do rozumienia podstawowych procesów Kierunkowe efekty kształcenia Kierunek: zarządzanie i inŝynieria produkcji Obszar kształcenia: nauki rolnicze, leśne i weterynaryjne, nauki techniczne oraz społeczne Poziom kształcenia: studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki Efekty dla programu : Kierunek: Zarządzanie i inżynieria produkcji Specjalności: Inżynieria produkcji surowcowej, Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 1: Terminologia badań statystycznych dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka (1) Statystyka to nauka zajmująca się zbieraniem, badaniem

Bardziej szczegółowo

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku

Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Wykład z dnia 8 lub 15 października 2014 roku Istota i przedmiot statystyki oraz demografii. Prezentacja danych statystycznych Znaczenia słowa statystyka Znaczenie I - nazwa zbioru danych liczbowych prezentujących

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r.

Uchwała Nr./2012 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 2012 r. PSP.4013/12 (projekt) Uchwała Nr./12 Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Sączu z dnia 29 czerwca 12 r. w sprawie uchwalenia programu kształcenia dla studiów podyplomowych Nauczyciel przyrody

Bardziej szczegółowo

Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży

Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży Załącznik nr 6 Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Gimnazjum im. A. Mickiewicza w Drawsku Pomorskim. Predyspozycje zawodowe życiowym drogowskazem dla młodzieży 1. Podstawowe przepisy prawa polskiego

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W OLSZTYNIE

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W OLSZTYNIE WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 7 W OLSZTYNIE Opracowanie: Ewa Cichocka Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół działań podejmowanych

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTŁACENIA dla kierunku logistyka pierwszego stopnia

EFEKTY KSZTŁACENIA dla kierunku logistyka pierwszego stopnia Załącznik do uchwały nr 71 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego z dnia 30 stycznia 2013 r. EFEKTY KSZTŁACENIA dla kierunku logistyka pierwszego stopnia I. EFEKTY KSZTAŁCENIA Kierunek studiów Logistyka

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r.

Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. Uchwała Nr 45/2014/IX Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 18 grudnia 2014 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów pierwszego stopnia na kierunku finanse i rachunkowość prowadzonych na

Bardziej szczegółowo

TWORZENIE PROGRAMÓW WŁASNYCH, INNOWACJI, PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH I MATERIAŁÓW DYDAKTYCZNYCH

TWORZENIE PROGRAMÓW WŁASNYCH, INNOWACJI, PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH I MATERIAŁÓW DYDAKTYCZNYCH TWORZENIE PROGRAMÓW WŁASNYCH, INNOWACJI, PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH I MATERIAŁÓW DYDAKTYCZNYCH opracowała Iwona Kucharska 05 marca 2009r. PODSTAWA PRAWNA Ustawa z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy przedszkola

Koncepcja pracy przedszkola Koncepcja pracy przedszkola oparta jest na celach i zadaniach zawartych w aktach prawnych: ustawie o systemie oświaty oraz aktach wykonawczych do ustawy, w tym w szczególności w podstawie programowej wychowania

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY DOTYCZĄCE ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ. Załącznik nr 13

PROCEDURY DOTYCZĄCE ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ. Załącznik nr 13 PROCEDURY DOTYCZĄCE ZASAD UDZIELANIA I ORGANIZACJI POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ Załącznik nr 13 Pomoc psychologiczno pedagogiczna to szczególny rodzaj wzajemnego oddziaływania osoby pomagającej

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Przedszkola przy Zespole Szkół Publicznych im. Noblistów Polskich w Lesznowoli w roku szkolnym 2012/2013

Koncepcja pracy Przedszkola przy Zespole Szkół Publicznych im. Noblistów Polskich w Lesznowoli w roku szkolnym 2012/2013 Koncepcja pracy Przedszkola przy Zespole Szkół Publicznych im. Noblistów Polskich w Lesznowoli w roku szkolnym 2012/2013 WIZJA Jesteśmy po to, aby stworzyć warunki wychowawcze i edukacyjne, zapewniające

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Przykładowy szkolny plan nauczania

Przykładowy szkolny plan nauczania Przykładowy szkolny plan nauczania Typ szkoły: Szkoła policealna - /szkoła dla młodzieży/ 1,5 Zawód: Technik bezpieczeństwa i higieny pracy; symbol 325509 Podbudowa programowa: szkoły dające wykształcenie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA NAUKI TECHNICZNE. Opis kierunkowych efektów kształcenia WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA NAUKI TECHNICZNE. Opis kierunkowych efektów kształcenia WIEDZA EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku: LOGISTYKA Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma kształcenia: studia stacjonarne i niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z podstaw przedsiębiorczości

Przedmiotowy system oceniania z podstaw przedsiębiorczości Przedmiotowy system oceniania z podstaw przedsiębiorczości 1. Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń potrafi: Dokonać trafnej samooceny oraz autoprezentacji. Zastosować w praktyce podstawowe zasady pracy

Bardziej szczegółowo

Zakres wiedzy i umiejętności oraz wykaz literatury

Zakres wiedzy i umiejętności oraz wykaz literatury ZAŁĄCZNIK NR 1 Zakres wiedzy i umiejętności oraz wykaz literatury I. Obszary umiejętności sprawdzane na każdym etapie Konkursu 1. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 1) interpretuje i tworzy tekst matematyczny,

Bardziej szczegółowo

Warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły.

Warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły. Warunki i tryb dopuszczania do użytku w danej szkole programów wychowania przedszkolnego i programów nauczania przez dyrektora szkoły. W dniu 8 czerwca 2009 r. Minister Edukacji Narodowej Pani Hatarzyna

Bardziej szczegółowo

Zakres wiedzy i umiejętności oraz proponowana literatura

Zakres wiedzy i umiejętności oraz proponowana literatura Zakres wiedzy i umiejętności oraz proponowana literatura I. Obszary umiejętności sprawdzane na każdym etapie Konkursu ZAŁĄCZNIK NR 1 1. Wykorzystanie i tworzenie informacji. 1) interpretuje i tworzy tekst

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne

KARTA PRZEDMIOTU. 1. Informacje ogólne KARTA PRZEDMIOTU. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH dla uczniów klas IV oraz PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z INFORMATYKI dla uczniów klas V-VI Szkoły Podstawowej nr 6 im. Janusza Korczaka w Jastrzębiu-

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W POWIATOWYM ZESPOLE NR 2 SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH MISTRZOSTWA SPORTOWEGO I TECHNICZNYCH W OŚWIĘCIMIU

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W POWIATOWYM ZESPOLE NR 2 SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH MISTRZOSTWA SPORTOWEGO I TECHNICZNYCH W OŚWIĘCIMIU WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W POWIATOWYM ZESPOLE NR 2 SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH MISTRZOSTWA SPORTOWEGO I TECHNICZNYCH W OŚWIĘCIMIU I. Wstęp W związku z ogromnym postępem technologicznym,

Bardziej szczegółowo

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO XIV LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE im. Stanisława Staszica WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO AKTY PRAWNE : Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze

Bardziej szczegółowo

KIM JESTEM? DOKĄD ZMIERZAM? PROJEKT PREORIENTACJI ZAWODOWEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SOKÓŁCE IZABELA MARIA CZAJKOWSKA

KIM JESTEM? DOKĄD ZMIERZAM? PROJEKT PREORIENTACJI ZAWODOWEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SOKÓŁCE IZABELA MARIA CZAJKOWSKA KIM JESTEM? DOKĄD ZMIERZAM? PROJEKT PREORIENTACJI ZAWODOWEJ W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 1 IM. ADAMA MICKIEWICZA W SOKÓŁCE IZABELA MARIA CZAJKOWSKA SOKÓŁKA 2014 1 OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PROJEKTU PREORIENTACJI

Bardziej szczegółowo

LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka.

LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka. STRATEGIA DORADZTWA ZAWODOWEGO LP. TEMAT TREŚĆ METODA 1 Praca w życiu człowieka. 2 Czy marzenia pomagają w wyborze zawodu? 3 Poznawanie siebie. Precyzowanie własnego sukcesu. 4 Dlaczego sukces gwarantuje

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO. GIMNAZJUM MISTRZOSTWA SPORTOWEGO NR 2 w Rybniku

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO. GIMNAZJUM MISTRZOSTWA SPORTOWEGO NR 2 w Rybniku SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM MISTRZOSTWA SPORTOWEGO NR 2 w Rybniku rok szkolny 2015/2016 Obowiązujące akty prawne dotyczące udzielania uczniom pomocy w wyborze zawodu i kierunku kształcenia:

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO

SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO SZKOLNY PROGRAM DORADZTWA ZAWODOWEGO GIMNAZJUM NR 2 IM. ZJEDNOCZONEJ EUROPY W CIECHANOWIE Ciechanów, 01.09.2015r. 1 SPIS TREŚCI: 1. PODSTAWY PRAWNE PROGRAMU. 2. CHARAKTERYSTYKA PROGRAMU. 3. CELE PROGRAMU.

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2

kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 kod nr w planie ECTS Przedmiot studiów PODSTAWY STATYSTYKI 7 2 Kierunek Turystyka i Rekreacja Poziom kształcenia II stopień Rok/Semestr 1/2 Typ przedmiotu (obowiązkowy/fakultatywny) obowiązkowy y/ ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA 9 /2014 /2015

UCHWAŁA 9 /2014 /2015 UCHWAŁA 9 /2014 /2015 Rady Pedagogicznej Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy z dnia 10.02.2015r. w sprawie wprowadzenia zmian do Statutu Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy Na podstawie art. 50 ust.

Bardziej szczegółowo

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat

Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Opracował Jan T. Biernat Programowanie Strukturalne i Obiektowe Słownik podstawowych pojęć 1 z 5 Program, to lista poleceń zapisana w jednym języku programowania zgodnie z obowiązującymi w nim zasadami. Celem programu jest przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Warszawski System Doradztwa Zawodowego

Warszawski System Doradztwa Zawodowego Warszawski System Doradztwa Zawodowego Współczesny rynek edukacji i pracy charakteryzuje się ciągłymi zmianami. Globalizacja gospodarki, postęp informatyczny, wzrastająca ilość informacji dotycząca zawodów

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi.

EKONOMIKA. Plan dydaktyczny. Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Przewidywane osiągnięcia ucznia. Uwagi. Plan dydaktyczny EKONOMIKA Klasa II nr programu 341[02]/MEN/2008.05.20 Rok szkolny... Lp. Temat zajęć Przewidywane osiągnięcia ucznia Uczeń zna, wie, rozumie Uczeń potrafi Uwagi 1 DZIAŁALNOŚĆ PRODUKCYJNA,

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU MATEMATYKA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU MATEMATYKA Załącznik do Uchwały Nr Senatu PWSZ w Nowym Sączu z dnia 23 marca 2012 r. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Pedagogiczny EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU MATEMATYKA Nowy Sącz, 2012

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

Wzorzec stałości i zmienności w stylu zarządzania menedżerów kierujących bibliotekami

Wzorzec stałości i zmienności w stylu zarządzania menedżerów kierujących bibliotekami Wzorzec stałości i zmienności w stylu zarządzania menedżerów kierujących bibliotekami dr Bogusława Lewandowska DSWE TWP 28-29.04.2005, Wrocław Zagadnienie ogólne; cel Tematyka prezentacji: Zagadnienie:

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA

SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA SZKOLNY PROGRAM POPRAWY EFEKTYWNOŚCI KSZTAŁCENIA W ZSZ NR 1 IM. WŁADYSŁAWA KORŻYKA W RYKACH W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Wstęp Po dokonaniu analizy wyników egzaminu maturalnego z polskiego,matematyki,języka

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z informatyki w gimnazjum klasa III Rok szkolny 2015/16

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z informatyki w gimnazjum klasa III Rok szkolny 2015/16 Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z informatyki w gimnazjum klasa III Rok szkolny 2015/16 Internet i sieci Temat lekcji Wymagania programowe 6 5 4 3 2 1 Sieci komputerowe. Rodzaje sieci, topologie,

Bardziej szczegółowo

WEWENĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR 6 IM. JOACHIMA LELEWLA W POZNANIU

WEWENĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR 6 IM. JOACHIMA LELEWLA W POZNANIU WEWENĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH NR 6 IM. JOACHIMA LELEWLA W POZNANIU Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. nr 256,

Bardziej szczegółowo

Rozwojowy kontekst funkcjonowania ucznia zdolnego

Rozwojowy kontekst funkcjonowania ucznia zdolnego Rozwojowy kontekst funkcjonowania ucznia zdolnego Oprac. Grzegorz Kata (UMCS, SPPiTR w Lublinie) Projekt współfinansowany z Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zdolny sześciolatek

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

REGULAMIN PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 8/IX/11-12 Rektora Pedagogium z dn. 27.09.2012 r. REGULAMIN PRAKTYK PEDAGOGICZNYCH DLA STUDIÓW PODYPLOMOWYCH 1 Postanowienia ogólne Praktyki na studiach podyplomowych (kwalifikacyjnych)

Bardziej szczegółowo

Zamawiający dysponuje szerokim spektrum rozwiązań infrastrukturalnych. Wykonawca uzyska dostęp do infrastruktury w niezbędnym zakresie.

Zamawiający dysponuje szerokim spektrum rozwiązań infrastrukturalnych. Wykonawca uzyska dostęp do infrastruktury w niezbędnym zakresie. Prosimy o precyzyjne wyjaśnienie, co Zamawiający rozumie pod pojęciem bezterminowej i pełnej licencji, wraz z prawem do dysponowania dokumentacją i wprowadzaniem zmian? Na jakich polach eksploatacji ma

Bardziej szczegółowo

AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE

AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE AKTY PRAWNE REGULUJĄCE PRACĘ DORADCÓW ZAWODOWYCH W POLSCE 1. Konstytucja RP z dnia 2.04.1997r. (art. 65) podstawowy akt prawny, z którego wynika konieczność organizowania i wspierania poradnictwa zawodowego

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe. Socjoterapia

Studia Podyplomowe. Socjoterapia Studia Podyplomowe Socjoterapia I. Informacje ogólne II. III. IV. Rekrutacja Charakterystyka studiów kwalifikacyjnych Program studiów V. Efekty kształcenia I. Informacje ogólne Czas trwania: 2 semestry

Bardziej szczegółowo

Program koła informatycznego

Program koła informatycznego Program koła informatycznego dla uczniów gimnazjum do realizacji na zajęciach pozalekcyjnych w klasach I III Autorzy: Beata Matias-Smęt Piotr Urbaniak 1. CELE EDUKACYJNE podnoszenie poziomu kultury technicznej

Bardziej szczegółowo

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych: Technik organizacji reklamy 333906 1. CELE KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik organizacji reklamy powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:

Bardziej szczegółowo

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni

Diagramy związków encji. Laboratorium. Akademia Morska w Gdyni Akademia Morska w Gdyni Gdynia 2004 1. Podstawowe definicje Baza danych to uporządkowany zbiór danych umożliwiający łatwe przeszukiwanie i aktualizację. System zarządzania bazą danych (DBMS) to oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach

Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach Misja i wizja Szkoły Podstawowej nr 2 im. K.K. Baczyńskiego w Puławach MISJA SZKOŁY Jednym z głównych celów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Puławach jest systematyczne podnoszenie

Bardziej szczegółowo