XX Forum. Technopol i humanizm

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "XX Forum. Technopol i humanizm"

Transkrypt

1 XX Forum Inspiracji Jungowskich Technopol i humanizm Program Inauguracja Forum Zenon Waldemar Dudek, red. nacz. ALBO albo. Problemy psychologii i kultury Sesja I Wszechświat jako maszyna. O bez dusznym projekcie nowożytności dr hab. Mirosław Piróg Spór o człowieka ks. dr Kazimierz Pajor Dyskusja przerwa Sesja II Nowa biopolityka: od selfhood do brainhood prof. dr hab. Wojciech Burszta Renesans zainteresowania procesami intuicji prof. dr hab. Czesław S. Nosal Dyskusja przerwa obiadowa Sesja III Mysz i krew u Flauberta. O irracjonalności sytuacji granicznych dr Jadwiga Wais Psyche w sidłach technologii Zenon Waldemar Dudek Dyskusja przerwa Sesja IV Człowiek i metropolia. Dyskursy architektury XX i XXI wieku dr hab. Paweł Możdzyński Kultura w jaskini Technopolu dr Tomasz Olchanowski Dyskusja przerwa Dyskusja panelowa. Moderator: prof. dr hab. Wojciech Burszta. Udział biorą: dr hab. Andrzej Kapusta, dr Jerzy T. Bąbel oraz prelegenci Podsumowanie Forum Organizatorzy zastrzegają sobie możliwość zmian w programie

2 Organizatorzy ǿǿ ǿǿ ENETEIA Wydawnictwo Psychologii i Kultury Redakcja ALBO albo. Problemy psychologii i kultury Komitet organizacyjny ǿǿ ǿǿ ǿǿ Przewodniczący Zenon Waldemar Dudek Sekretarz Jakub Karpowicz Członkowie Joanna Karpowicz, Agnieszka Sołyga, Błażej Sołyga Rada Naukowa ALBO albo ǿǿ Przewodnicząca prof. dr hab. Alina Motycka ǿǿ Wiceprzewodniczący dr hab. Czesław Dziekanowski ǿǿ Członkowie prof. dr hab. Czesław Nosal, dr hab. prof. UMFC Tadeusz Kobierzycki, dr Jerzy Tomasz Bąbel Zespół Redakcji ALBO albo ǿǿ Redaktor naczelny Zenon Waldemar Dudek ǿǿ Zastępca redaktora naczelnego prof. dr hab. Ewa Machut Mendecka ǿǿ Sekretarz Redakcji Joanna Karpowicz ǿǿ Członek Redakcji dr Tomasz Olchanowski Projekt logo Forum Krzysztof Figielski Sponsor konferencji:

3 Życie symboliczne czy niewola w labiryncie Techne? Zenon Waldemar Dudek Technopol i humanizm Wprowadzenie Jeśli ludzie mają poczucie, że wiodą życie symboliczne, że są aktorami w boskim dramacie, daje im to pokój wewnętrzny. Tylko to nadaje życiu ludzkiemu sens. C.G. Jung, Życie symboliczne Jaką alternatywę ma ludzkość, której życie coraz bardziej grzęźnie w labiryncie technologii? W starożytności techne oznaczało sztukę, rzemiosło, umiejętność. Psyche (dusza) wkładała w sztukę życie, nadawała znaczenie i wyznaczała zastosowanie umiejętności. Taką umiejętnością było na przykład tkanie, oratorstwo, jak też sztuka prowadzenia wojny. Ale już mit starożytny mówi o dramatycznym napięciu między psyche a techne. Oto Arachne, bardziej biegła w sztuce tkania niż Atena, została zamieniona przez córkę Zeusa w brzydkiego pająka. Techne władzy uwięziło techne piękna i techne zwinności i nadało mu znak przeciwny. Mitologiczne personifikacje techne zobrazowane w dawnych greckich opowieściach nie straciły na aktualności. Techne władzy nienawidzi również dziś artystycznego piękna i wrażliwości. To, co w nas delikatne, nie może się swobodnie wypowiedzieć, jest zmuszane do chodzenia w pajęczej sieci zamkniętych dróg. To, co mieni się przez chwilę kolorami obrazów i uczuć, zostaje zamienione przez technologów umysłu w przymus. Jako ludzkość na progu XXI wieku staliśmy się pająkami kluczącymi po ścieżkach wyznaczonych przez uniwersalną sieć. Zapominamy, jak byliśmy w młodości wolni i z jaką fantazją tkaliśmy wewnętrzne życie. Godzimy się na przemoc, która odbiera nam pierwotną wolność tworzenia. Mamy do wyboru: stać się żołnierzami Ateny, którzy zamieniają wrażliwe młodzieńcze dusze w pająki, albo zgodzić się na los Arachne biegającej po labiryncie technologii, biurokracji, statystycznych schematów, medialnego sterowania, istoty uzależnionej od anonimowej informacji w Internecie. Chcąc nie chcąc, nasza świadomość staje się podobna do świata, w który wrasta, w którym się ukorzenia rośnie jak kłącze (rhizome), nie ma początku i nie ma końca. Techne wyposażone we władzę stało się w naszych czasach technologią. Władza Ateny zamknęła duszę Arachne w ciele włochatego pająka, ale dla tych, którzy 3

4 znają jego historię, zewnętrzna postać nie jest przeszkodą, aby zobaczyć w nim wrażliwą dziewczęcą duszę. To tylko zaklęcie, zaczarowanie, które można cofnąć. Technologia wypracowała techniki czarowania, magia stała się religią Technopolu. Wewnętrzne wędrowanie wyobraźni zamieniło się w nim w zewnętrzne szlaki rozpisane przez agentów Technopolu. Z lęku przytwierdzamy nasze życie do wymierzonych przez naukę statystycznych nitek i biurokratycznych rozporządzeń ustanowionych przez ateński areopag. Wolność, piękno i tworzenie jawi się jako skok w pustkę. Niewola zastępuje nam pokój. Jung wskazał, że prawdziwy pokój mają ludzie, którzy prowadzą życie symboliczne. Ostoją humanizmu jest kultura oparta na wrażliwości i pięknie, poruszająca się według wewnętrznych znaków i ścieżek, a nie kultura zniewolona, sprowadzona do pajęczej sieci, którą łatwo zerwać. To my tworzymy sieć, a nie sieć tworzy nas. Technologia, która pomija fakt, że nasza dusza była kiedyś zdolna do subtelnego tkania, nie potrzebuje kultury wrażliwości, nie potrzebuje człowieka zakochanego w pięknie i wolności, lecz człowieka pająka. Dla technologów wyszkolonych w obsługiwaniu psyche zerwana nić w ludzkiej duszy to tylko przerwa w dostawie prądu do mózgu. Zerwana sieć kultury dla funkcjonariuszy społecznej techne nie jest mitologicznym, symbolicznym dramatem, lecz wydarzeniem historycznym. Część skarbów zniszczonej kultury stanie się przedmiotem badań antropologów i eksponatami w muzeum, a resztę czas zamieni w gruzowisko, które porośnie trawa. Technologia zrezygnowała z pojęcia piękna i wrażliwości. Nie rejestruje wzruszeń ludzkiej psychiki, nie zauważa też bezruchu i emocjonalnego milczenia, kiedy życie psychiczne spowalnia lub wręcz zatrzymuje się. A ludzka psyche po fazie wzruszeń, emocji, przeżywania sztuki i mitu, śledzenia wewnętrznych obrazów potrzebuje spokoju, aby nabrać oddechu i dalej dziwić się pięknem. Potrzebuje przypomnieć sobie stan wzruszającego, radosnego tkania, stan przed przemianą Arachne w pająka. Piękno hamuje ruch pisał św. Tomasz. Hamuje pośpiech i działanie, abyśmy mogli głębiej przeżywać, tworzyć i kontemplować wolność. Technopol zmusza nas do biegania po pajęczynie sztucznych połączeń i ustawia w kolejce do sukcesu, który nigdy nie nastąpi. Oferta Technopolu to kariera brzydkiego, ale zwinnego pająka polującego na szczęście, które można złapać w zaprogramowaną sieć. Sieć, która potrafi chwytać statystyczne znormalizowane i przewidywalne zjawiska, ale indywidualnych i nieprzewidywalnych nie. Do sukcesu niezbędna jest dusza. Jeden z największych krytyków zachodniego Technopolu, James Hillman, akcentując znaczenie piękna dziecięcej duszy, która jest ostoją humanizmu i zalążkiem przyszłego twórczego życia, stawia przed psychologią nomen omen nauką o duszy jasne zadanie: Potrzebujemy 4 XX Forum Inspiracji Jungowskich

5 nowego, świeżego sposobu patrzenia na nasze życie, takiego, który pozwoli nam pełniej dostrzegać jego prawdziwy sens i znaczenie (Kod duszy, 2014, s. 65). Hillman wyraża innymi słowami myśl Junga, którą uczyniliśmy mottem inicjalnego numeru ALBO albo, wydanego w grudniu 1991 roku: My, ludzie współcześni, powinniśmy przeżyć ducha na nowo, to jest doznać pierwotnego, podstawowego przeżycia. Jest to jedyna możliwość wyjścia z zaczarowanego kręgu procesów biologicznych. Niech ta myśl będzie inspiracją do dyskusji na XX Forum Inspiracji Jungowskich, którego tematem jest relacja humanizmu z technologią. Jaka będzie nasza odpowiedź: Albo humanizm, albo technologia, a może I technologia, i humanizm? Psychologia mitów greckich Prawda symboli i archetypów Zenon Waldemar Dudek. Rozmawia Maja Jaszewska, 2013 Inspiracją powstania książki stały się rozmowy poświęcone psychologicznej interpretacji mitów greckich publikowane cyklicznie na łamach miesięcznika Zwierciadło. Na publikację składa się poszerzona wersja tych rozmów, uzupełniona do dwunastu tematów mitologicznych. Symbole mitów greckich, odczytane na nowo w oparciu o myśl Junga, uzmysławiają nam ich psychologiczną mądrość. Tradycja grecka legła u podstaw nowożytnej kultury europejskiej, dlatego może być traktowana jako źródło zrozumienia duszy współczesnego Europejczyka, żyjącego w epoce techniki, wymiany kulturowej i światopoglądowej oraz konfrontacji z cywilizacją globalnego świata. Umysł starożytnych Greków ujmuje psychologiczne prawdy w formie symboli, których archetypowe znaczenie pozwala zrozumieć nie tylko uniwersalne duchowe wyzwania stojące przed człowiekiem w każdej epoce, ale także ułatwia analizę zjawisk kultury, w której dziś żyjemy. oprawa miękka ze skrzydełkami, ss. 333, seria Psychologia Kultury, ISBN Technopol i humanizm 5

6 Sesja I Wszechświat jako maszyna. O bez dusznym projekcie nowożytności dr hab. Mirosław Piróg Na przemiany, jakie nastąpiły w kulturze europejskiej w ciągu ostatnich pięciu stuleci, można spojrzeć z wielu różnych punktów widzenia. Jednym z najbardziej interesujących wydaje się zwrócenie uwagi na to, jakie przemiany w obrazie świata pojawiły się pod wpływem rozwoju nauki i techniki. W swym wystąpieniu chcę zwrócić uwagę na filozoficzne i światopoglądowe podłoże owego rozwoju, ukazując, jak pierwotne zredefiniowanie człowieka i jego relacji do świata przyczyniło się do powstania cywilizacji naukowo technicznej. Ważnym elementem moich rozważań będzie pokazanie, jak istotne redukcje w obszarze tego, co nazywano w tradycji filozoficznej ludzką duszą, przyczyniły się do ukształtowania współczesnego Technopolu. Jak umierają ptaki. Baśnie na ważne etapy życia Tomasz Teodorczyk, 2014 Jak umierają ptaki. Baśnie na ważne etapy życia to zbiór baśni dla dorosłych. Napisane przez psychoterapeutę z wieloletnim stażem w pracy z ludźmi, odnoszą się do trudnych i kluczowych momentów w życiu człowieka. Pierwsza miłość, inicjacja, kryzys środka życia, starość czy śmierć to etapy, wobec których często czujemy się bezradni. Może nam wtedy pomóc odniesienie się do mitycznych/baśniowych rozwiązań, które zawierają archetypowe wzorce mierzenia się w życiu z trudnymi sytuacjami. Jest to sięganie do nieświadomej wiedzy zebranej przez ludzkość w całym procesie jej rozwoju oraz próba odkrywania mitu życiowego, archetypowego wzorca strukturalizującego życie danej jednostki. ss. 124, seria Mądrość Baśni i Mitów, ISBN XX Forum Inspiracji Jungowskich

7 Spór o człowieka ks. dr Kazimierz Pajor Pytaniem o istotę człowieka zajmowały się w przeszłości religie, systemy filozoficzne, ideologie polityczne, a współcześnie próbują to czynić nauki empiryczne. W historycznym sporze o koncepcję człowieka pojawiały się tendencje redukcjonistyczne, które współcześnie dosięgły zenitu, sprowadzając istotę człowieka do neuronu. Na przestrzeni całej historii, z małymi wyjątkami, za konstytutywny element istoty człowieka uważano metafizyczną zasadę życia (duszę), która decydowała o wielkości i godności człowieka, niezależnie od jego zdolności fizycznych, psychicznych, intelektualnych. Ona to pozwalała zachować poczucie własnej wartości i przezwyciężać kryzysy egzystencjalne. Natomiast współczesne koncepcje redukcjonistyczne najwyraźniej osłabiają poczucie własnej wartości oraz powiększają niebezpieczeństwo psychicznych załamań i depresji. Psychologia archetypów Junga Kazimierz Pajor, 2004 Gruntowna analiza Jungowskiej koncepcji nieświadomości zbiorowej i archetypów. Pojęcie archetyp ma zasadniczą wartość dla psychologii głębi i psychologii w ogóle. Psychologia archetypów, jak twierdził Jung, jest nauką empiryczną. Dopiero dzisiaj możemy docenić tę wiedzę, która jest przydatna w psychologii, filozofii, teologii i antropologii. Przejrzyste studium przybliżające jedną z najgłębszych koncepcji szwajcarskiego psychiatry. ss. 226, seria Biblioteka Jungowska, ISBN Technopol i humanizm 7

8 Sesja II Nowa biopolityka: od selfhood do brainhood prof. dr hab. Wojciech Burszta referacie przedstawię, w jaki sposób budowana jest dzisiaj nowa wersja W biopolityki neoliberalnej, w ramach której coraz bardziej wpływowy dyskurs neuronauk wprowadza zrewidowane rozumienie tego, kim jesteśmy. Jest to tytułowe przejście od selfhood do brainhood, nazywane także wyobrażeniem podmiotu mózgowego (cerebral subject). Technologie, w postaci na przykład animacji komputerowych działania mózgu, służą perswazji na rzecz pożądanego neoliberalnego modelu subiektywności. Brainhood to idea wiążąca człowieka z jego biologiczną materialnością, zakładającą jego plastyczność i nieustanne otwarcie na nowe wyzwania i modyfikacje. W ten sposób technologia służy pochwyceniu naszego indywidualnego losu przez biopolitykę zarządzania i kontroli. ALBO albo Postjungiści (2/2014) Awangarda, kontynuatorzy, indywidualiści W zeszycie m.in.: Nowe inspiracje na polu postjungowskiej psychologii (A. Samuels), Inspiracje jungowskie i rewizja paradygmatu (Z.W. Dudek), Survival Kit, czyli jak przetrwać w psychoterapii zorientowanej na proces (T. Teodorczyk), Samarytanin, Dobry Ojciec, Łazarz jako teologiczne archetypy chrześcijaństwa (T. Kobierzycki), Ciało i bogowie. Joseph Campbell i jego wizja natury ludzkiej (T. Olchanowski), Wychodząc z Cienia. Feminizm arabski (E. Machut Mendecka), Zła, dobra, brzydka. Amerykańska historia w spaghetti westernach (T. Bohajedyn), Arnolda Mindella i Viktora Frankla wizja sensownych relacji (A. Kondrat). oprawa miękka, ss. 192, ISSN XX Forum Inspiracji Jungowskich

9 Renesans zainteresowania intuicją prof. dr hab. Czesław S. Nosal Zainteresowanie mechanizmami przetwarzania intuicyjnego nabierało w historii psychologii coraz większego znaczenia w różnych kontekstach teoretycznych. Pierwszy łączy się ściśle z powstaniem psychoanalizy i psychologii analitycznej, a więc tych dziedzin wiedzy, w obrębie których centralne stały się mechanizmy przetwarzania nieświadomego. Jungowi zawdzięczamy wszak dostrzeżenie niejednorodności funkcji świadomości i roli intuicji jako jednej z nich. Współcześni psychologowie poznawczy, akcentujący rolę przetwarzania analitycznego versus intuicyjnego, kontynuują ten kierunek badań, nie zawsze zwracając należytą uwagę na historię rozwoju tej problematyki. Wspomniana tu opozycja to w gruncie rzeczy zwrócenie uwagi na hierarchiczną organizację przetwarzania w ludzkim umyśle. W takich ramach teoretycznych intuicja, w różnych jej odmianach, nabiera funkcji procesu podstawowego, warunkującego bazę ludzkiego umysłu i jego funkcjonalną jedność. Oznacza to że wszystkie procesy poznawcze, od elementarnych do złożonych, opierają się na pewnej bazie globalnej determinowanej intuicją. Podstawy psychologii Junga Od psychologii głębi do psychologii integralnej Zenon Waldemar Dudek, 2006 Pierwsze polskie syntetyczne opracowanie psychologii analitycznej Karola G. Junga oraz wybranych inspiracji jungowskich we współczesnej psychologii i psychoterapii. Prezentuje podstawowe koncepcje psychologiczne Junga, m.in. teorie ekstrawersji i introwersji, typów psychicznych, kompleksów i archetypów nieświadomości zbiorowej, koncepcję Cienia, psychologię kobiecości i męskości, proces indywiduacji. Książka dla zainteresowanych psychologią głębi, psychoanalizą, psychoterapią, psychologią kultury. oprawa miękka, ss. 347, seria Biblioteka Jungowska, ISBN Technopol i humanizm 9

10 Sesja III Mysz i krew u Flauberta O irracjonalności sytuacji granicznych dr Jadwiga Wais średniowiecznej Legendzie o Świętym Julianie Szpitalniku Gustave Flaubert przedstawia najtrudniejszą do pojęcia formę przemocy. Jest to rzeź W dla rzezi, skrajne uzależnienie od zabijania, obsesja brodzenia we krwi. Zaślepiony sprawca zamienia żywe istoty, zwierzęta i ludzi w rzeczy, sam stając się maszyną. Miłość i śmiech mogą przemienić Julianów na powrót w istoty widzące i czujące. Bracia Grimm i Siostra Śmierć. O sztuce życia i umierania Jadwiga Wais, 2014 Od czasów średniowiecza nigdy nie zajmowano się tak intensywnie umieraniem i śmiercią jak obecnie. Każdego dnia przybywa nowych portali internetowych, wydawnictw, książek, filmów, seminariów, konferencji i badań na tematy tanatologiczne. Proces upowszechniania tematyki śmierci i umierania nie unieważnił ani nie ukoił naszego osobistego zmagania się z perspektywą śmierci. Lęk przed śmiercią rozlewa się jak kropla atramentu na wszystkie dziedziny naszego życia. Nie spełniło się marzenie mędrców i filozofów o lekarstwie na lęk przed śmiercią. Ale nie marzenie baśni Baśnie ze swoją magią i tajemnicą wychodzą beztrosko naprzeciw naszym wystraszonym i samotnym sercom. oprawa miękka ze skrzydełkami, ss. 183, seria Mądrość Baśni i Mitów, ISBN Ścieżki baśni. Symboliczne wędrówki do wnętrza duszy Jadwiga Wais, 2007 Droga do mądrości wiedzie krętymi drogami. Wiele ścieżek do głębokiej wiedzy można odkryć nie tylko na uniwersytetach, ale także w baśniach, często dziś zapomnianych. Jak dowodzi tego współczesna psychologia głębi, warto badać ścieżki baśni, gdyż mówią one o ważnych, podstawowych tematach życia. Nie są to tylko fantazje dziecięce, ale zaszyfrowane perełki mądrości. Autorka odczytuje w nich zakurzone symbole archetypów, ukazując trudy i piękno dorastania do dojrzałości, realia miłości, przyjaźni, zdrady i nienawiści. Książka niezbędna dla zainteresowanych psychologią, edukacją, rozwojem dziecka, psychoterapią, zjawiskami społecznymi, kulturą i tradycją. oprawa miękka, ss. 250, seria Mądrość Baśni i Mitów, ISBN XX Forum Inspiracji Jungowskich

11 Psyche w sidłach technologii Zenon Waldemar Dudek P rzyspieszenie cywilizacyjne w XX i XXI wieku zamieniło człowieka w socjologiczną statystyczną maszynę zarządzanie osobowością, sterowanie finansami, poglądami politycznymi, funkcjonowaniem na szczeblach kariery w korporacji osiągnęło wysoki poziom skuteczności. Mechanizmy instrumentalnego sterowania i interwencji, masowej manipulacji, inwigilacji i kontroli tego, co wewnętrzne, i tego, co psychiczne, czynią z człowieka produkt technologiczny. Życie społeczne XXI wieku w wielu obszarach działa jak park maszyn, czyli niby wspólnota socjotechnicznie sterowanych niby ludzi. Techniczny wpływ na człowieka, klienta, ucznia, pracownika, obywatela odbywa się nie tylko na poziomie ciała i myśli, ale także podprogowych skojarzeń, wyobraźni i emocji. Skolektywizowana i zdepersonalizowana edukacja przygotowuje młodzież do walk gladiatorów, którzy są zdolni do nieustającej walki na śmierć, ale niezdolni do życia. Mając do wyboru interwencje medyczne jako sposób na chorobę, psychoterapię jako metodę na cierpienie, in vitro jako narzędzie do powołania życia, a eutanazję jako sposób na śmierć, człowiek Zachodu zaczyna pokładać wiarę w Technopol jako mityczną krainę, w której technokracja może zastąpić humanokrację. Referat jest próbą refleksji nad kryzysem kultury XXI wieku, która wyzwoliła z natury umysł techniczny. Świat psyche usidlony w plątaninie technicznych struktur widzi w rzeczywistości Technopolu raz zbawcę, a innym razem prześladującego demona. Czy zamknięty w krainie technicznych sztuczek człowiek potrafi jeszcze tworzyć i współtworzyć kulturę? Czy potrafi wsłuchać się w mity, które legły u podstaw europejskiej cywilizacji? Czy nie jest tak, że w Technopolu człowiek i ludzkość muszą przejść od początku ścieżkę swoich duchowych inicjacji, aby rozpoznać siebie? Zejść jak mówi Jean Gebser do pierwotnego doświadczenia w stanie świadomości archaicznej, następnie dać się obezwładnić świadomością magiczną, aby wkroczyć na drogę świadomości bohatera mitologicznego i obudzić się w stanie świadomości racjonalnej? Technopol i humanizm 11

12 Sesja IV Człowiek i metropolia Dyskursy architektury XX i XXI wieku dr hab. Paweł Możdzyński Każdy obiekt architektoniczny jest obdarzony znaczeniem, stanowi część kultury, wynika z określonej ideologii twórczej, niesie wizje człowieka, miasta, społeczeństwa. Architektura jest w swej istocie polityczna. Wieki XX i XXI to czas dynamicznego powstawania i rozwoju szkół architektonicznych i tworzonych przez nie dyskursów. W referacie zostanie nakreślona krótka diagnoza wybranych narracji architektonicznych, poruszających problem współistnienia wartości humanistycznych i techne, w tym: planowanie życia jednostki i zbiorowości; inżynieria a sztuka; relacje: intelekt emocje duchowość; rola racjonalności i irracjonalności architektury w zakorzenieniu w świecie; zmiana w architekturze: konstrukcja dekonstrukcja organizm zmysły; relacje między architektem a mieszkańcem/ klientem. Pedagogika a paradygmat nieświadomości Tomasz Olchanowski, 2013 Głównym celem monografii jest zwrócenie uwagi na doniosłość koncepcji Junga dla współczesnej pedagogiki, szczególnie w zakresie relacji pedagogicznych. Spojrzenie przez pryzmat procesów nieświadomych na współzależność samowychowania i wychowania pozwoliło autorowi rozwinąć zagadnienie w oparciu nie tylko o jungowską psychologię analityczną, ale też klasyczną psychoanalizę, psychologię egzystencjalną i ewolucyjną oraz psychopedagogikę buddyjską. Wśród rozpatrywanych zagadnień są m.in.: indywiduacja a ideologizacja, pedagogia a inicjacja, rodzina jako środowisko inicjacyjne, alienacja, autoanaliza, samooszustwo, los, samowyzysk, pedagogika głębi. oprawa miękka, ss. 257, seria Wymiary Duszy, ISBN XX Forum Inspiracji Jungowskich

13 Kultura w jaskini Technopolu dr Tomasz Olchanowski Jedną z cech naszej epoki jest wysyp tak zwanych ekspertów od wszystkiego ( cieni Starych Mędrców i Wielkich Matek), którzy atakują nas za pomocą poradników, książek, rubryk w gazetach, programów telewizyjnych czy reklam. Eksperci od żywienia, życia seksualnego, pielęgnowania niemowląt i wychowania dzieci, a nawet od spacerów, szczęścia, miłości, czy przeżyć religijnych spełniają jedne niezwykle ważne zadanie: są dowodem na to, że Technopol zamienia istotę ludzką w bezradnego i niedojrzałego konsumenta. Eksperci wbili się klinem między matkę i dziecko, między kochanka i kochankę. Każda niemal czynność regulowana przez przechodzącą z pokolenia na pokolenie mądrość natury (instynkt, intuicja) i kultury została gwałtownie przedefiniowana, zdekonstruowana, przesłonięta za techniczną, bełkotliwą nowomową, wytarta i rozpisana na nowo. Zamiast głosu dajmona, przeznaczenia, powołania rozbrzmiewa głos doradcy zawodowego; o mądrości wieszczy certyfikat; o wielkości dzieła nie jego treść, lecz tak zwane punkty z korporacyjnej listy; zamiast samotnego geniusza, któremu przypisuje się wszelkie możliwe odchylenia od normy mamy hipernormalny zespół badawczy. Siła Technopolu polega na tym, że zainfekował on także umysły terapeutów, psychologów, pedagogów, kulturoznawców. W rezultacie nieraz ulegają zafałszowaniu biografie jednostek, ponieważ wybierane są z nich tylko elementy pasujące do wyznawanej przez badacza teorii, co sprawia, że z tych biografii usuwany bywa główny bohater. Wybrane tematy refleksji i dyskusji Dyskusja Rola i przyszłość humanistów w cywilizacji technologicznej Technopol nieunikniony etap ewolucji człowieka? Technologia dla człowieka czy człowiek dla technologii? Czy biotechnologia zastąpi mit, literaturę, religię? Humanizm i posthumanizm Biopolityka i jej niebezpieczeństwa Cywilizacja obrazów i koniec narracji? Technopol i humanizm 13

14 Dyskusja Technologia i psychiatria dr hab. Andrzej Kapusta Pojawienie się nowych technologii miało znaczący wpływ na rozwój współczesnej psychiatrii. Na sposób wyjaśniania natury zaburzeń psychicznych wpływają możliwości skanowania mózgu, badania biochemiczne, poszukiwanie markerów genetycznych. Szczególne nadzieje lokuje się w rozwoju psychofarmakologii i postępach leczenia. W wyniku rozwoju technologicznych metod badawczych, terapeutycznych oraz ogromnych możliwości elektronicznego przetwarzania danych myślenie neurobiologiczne zdominowało dzisiejszą psychiatrię kliniczną. To z kolei stało się powodem zmarginalizowania niejasnych i podejrzanych metod terapeutycznych, często utożsamianych z terapią psychodynamiczną preferującą nietechnologiczną perspektywę. Psychiatria stara się więc wpisać w szerszy nurt współczesnej medycyny (Kapusta, 2010). Technologia biomedyczna poszukuje nowych leków farmaceutycznych, procedur chirurgicznych, terapii genowej, czemu ma sprzyjać zwiększenie diagnostycznej dokładności poprzez gromadzenie obiektywnych danych dotyczących choroby i funkcjonowania organizmu (Broome, Bortolotti, 2009). W tym kontekście również lekarz staje się rodzajem terapeutycznego narzędzia. Technologiczna postawa budzi wiele dyskusji i sporów szczególnie w obrębie psychiatrii, której specyfika nie pozwala na tak łatwe wprzęgniecie oddziaływań leczniczych w szerszy model technologii medycznych. Techne, filozofia i humanitas * Paweł Fijałkowski Techne (τέχνη) jest słowem kryjącym w sobie wielkie bogactwo treści. W klasycznej grece oznacza ono przede wszystkim szeroko pojmowaną sztukę i rzemiosło, odnosi się zarówno do sztuk pięknych i rzemiosła artystycznego, jak i do wszelkiego rodzaju twórczości i profesjonalnej (wykwalifikowanej) aktywności. Hefajstos został przedstawiony w Iliadzie jako klytotechnes (κλυτοτέχνης), * Fragment tekstu Techne, filozofia i humanitas, który ukaże się w numerze ALBO albo 1/ XX Forum Inspiracji Jungowskich

15 czyli swym kunsztem sławny. Mianem techne określano także zmysł artystyczny, biegłość (szczególnie w rękodziele), znajomość rzeczy, umiejętność i zręczność. Inne, równie ważne znaczenia tego słowa, to sztuczka, machinacja, podstęp, oszustwo, chytrość i przebiegłość. Starożytni Grecy nie mieli wątpliwości co do tego, że techne leżała u podstaw ludzkości. Dla Lukiana z Samosat dzieje rodzaju ludzkiego były uwalnianiem się z jarzma pierwotnych konieczności dzięki rozwojowi techne i episteme (τέχνη καί επιστήμη), czyli sztuki i umiejętności (wiedzy), które umożliwiły odkrywanie potrzeb wyższego rzędu. Wyjaśnijmy w tym miejscu, że w języku filozofów techne oznaczała umiejętność praktyczną, natomiast episteme była poznaniem połączonym z wiedzą. Zdaniem Lukiana wraz z rozwojem cywilizacji, gdy ciekawość i dążenie człowieka do wiedzy zrodziły filozofię (φιλοσοφία), przekazywanie życia w stosunkach mężczyzn z kobietami utraciło wiodącą rolę na rzecz przekazywania mądrości w miłosno wychowawczych związkach mężczyzn z młodzieńcami. Idąc w ślad za Platonem, głosił on, że homoerotyzm jest najbardziej twórczym ze wszystkich rodzajów miłości i wplótł tę myśl w swą ewolucyjną wizję dziejów ludzkości. Filozofia, czyli umiłowanie mądrości, była w niej najwyższą formą ludzkiej aktywności, czymś o wiele ważniejszym i doskonalszym niż techne i episteme. Można by powiedzieć, że techne legła u podstaw ludzkości, a techne i filozofia zrodziły człowieczeństwo. Cyceron, który uważał filozofię za wszelkie poznanie najważniejszych rzeczy (omnis rerum optimarum cognitio), chętnie i często posługiwał się słowem humanitas. Dla niego i wielu jemu współczesnych oznaczało ono ludzką naturę, człowieczeństwo, ludzkie uczucia, łagodność i poszanowanie godności, życzliwość i współczucie, umiłowanie bliźniego, dobroć i łaskawość wobec innych ludzi. Humanitas rozumiano także jako subtelne wyczucie przyzwoitości i stosowności, a w końcu szlachetność obyczajów, wytworne wysławianie się i zachowanie. Pojęcie to obejmowało również zgodne współistnienie, solidarność i świadomość wspólnoty interesów wszystkich ludzi. Technopol i humanizm 15

16 Informacje o prelegentach Jerzy T. Bąbel dr, archeolog, prahistoryk. W latach zatrudniony w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie. W latach pracował w Muzeum Historyczno Archeologicznym w Ostrowcu Św. Prowadził wieloletnie badania wykopaliskowe na terenach Wyżyny Sandomierskiej i prahistorycznych kopalń krzemienia w Krzemionkach k. Ostrowca Św. Uczestnik licznych ekspedycji krajowych i zagranicznych (m.in. w Bułgarii, Finlandii, USA, Tadżykistanie, Turkmenii). Autor stu kilkudziesięciu prac naukowych i popularnonaukowych, w tym książek dotyczących wierzeń przedchrześcijańskiej Europy. Prowadzi badania nad religiami prahistorycznej Europy. Wojciech Burszta prof. dr hab., wybitny antropolog i kulturoznawca, eseista i krytyk kultury, wykładowca i kierownik Katedry Antropologii Kultury w SWPS w Warszawie, profesor Instytutu Slawistyki PAN. Interesuje się teorią i praktyką współczesnej kultury, w tym popkultury i popnacjonalizmu. Zajmuje się badaniami z kręgu antropologii współczesności i kulturoznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki mitu i symbolu, a także zjawiskami kontestacji i anarchii w społeczeństwach liberalnych. Zenon Waldemar Dudek psychiatra, zajmuje się psychoterapią indywidualną, psychologią osobowości i psychologią kultury; autor artykułów, opracowań i książek z zakresu psychologii głębi, zwłaszcza psychologii jungowskiej, oraz psychoterapii i psychologii kultury m.in. Psychologia integralna Junga (1995; 2006), Jungowska psychologia marzeń sennych (1997; 2007; 2010), Podstawy psychologii Junga (2002; 2006), Psychologia mitów greckich (2013). Współautor książki Psychologia kultury. Doświadczenia graniczne i transkulturowe (2005; 2008) oraz podręcznika psychoterapii Psychoterapia. Teoria (2005) i Psychoterapia. Szkoły i metody (2011). Współredaktor zbioru tekstów Spotkania z Jungiem (2007). Redaktor naczelny i wydawca ALBO albo. Problemy psychologii i kultury. 16 XX Forum Inspiracji Jungowskich

17 Andrzej Kapusta dr hab., Wydział Filozofii i Socjologii UMCS; absolwent Akademii Medycznej w Lublinie (1993), doktorat z filozofii na UMCS (1999). Autor książek: Filozofia ekstremalna. Wokół myśli krytycznej Michela Foucaulta (2002) oraz Szaleństwo i metoda: granice rozumienia w filozofii i psychiatrii (2010). Habilitacja w dziedzinie: nauki o poznaniu i komunikacji społecznej. Zainteresowania naukowe: teoria poznania i metodologia nauk humanistycznych, filozofia współczesna, filozofia medycyny, psychiatrii i psychologii, bioetyka. Uczestniczył w projektach społeczno kulturowych ( Student w mieście 2013 ) oraz zdrowotno profilaktycznych ( Przyjazny Uniwersytet 2013/14). Współtwórca specjalności w Instytucie Filozofii UMCS: Doradztwo i komunikacja w biznesie. Paweł Możdżyński dr hab., socjolog kultury. Początkowo jego badania koncentrowały się wokół zagadnień nowej duchowości i religijności. Następnie eksplorował rolę sacrum niereligijnego w twórczości artystów wizualnych. Obecnie bada społeczno kulturowe znaczenia dizajnu i architektury XX i XXI wieku. Pracuje w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW. Strona internetowa: www. mozdzynski.bio.uw.edu.pl Czesław S. Nosal prof. dr hab., psycholog SWPS we Wrocławiu. Kierownik Katedry Psychologii Poznawczej i Różnic Indywidualnych na tej uczelni. Naukowo zajmuje się inteligencją, zdolnościami umysłowymi, stylami poznawczymi, wpływem mediów na umysł, stylami kierowania, myśleniem twórczym i rozwiązywaniem problemów. Tomasz Olchanowski dr nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Teorii Wychowania i Antropologii Pedagogicznej Uniwersytetu w Białymstoku. Jego zainteresowania koncentrują się na zagadnieniach historii kultury i rozwoju cywilizacji, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji psychicznej człowieka, źródłach filozofii, problematyce przemiany duchowej. Autor książek: Jungowska interpretacja mitu ojca w prozie Brunona Schulza (2001), Psychologia pychy (2003), Duchowość i narcyzm (2006), Wola i opętanie (2008, wyd. II poszerzone 2010), Pedagogika a paradygmat nieświadomości (2013) i kilkudziesięciu artykułów z tego zakresu. Technopol i humanizm 17

18 Kazimierz Pajor ks. dr, po studiach filozoficzno teologicznych w Tarnowie przyjął święcenia kapłańskie (1985); studia doktoranckie na Papieskim Wydziale Teologicznym w Poznaniu zakończył rozprawą doktorską Rola archetypu w analitycznej psychologii C.G. Junga (1990). Autor wielu artykułów nt. teologii i psychologii głębi oraz książek Psychologia archetypów Junga (2004), Śladami Junga (2006, wyd. II 2008), Psychoanaliza Freuda po stu latach (2009), Die Freude am Glauben (2013). Jako teolog zainteresowany jest szczególnie możliwością włączenia krytycznie ocenionych teorii psychologii głębi do różnych dziedzin teologii. Współpracuje z Redakcją ALBO albo i wydawnictwem ENETEIA. Mieszka i pracuje w Niemczech. Mirosław Piróg dr hab., adiunkt w Zakładzie Historii Filozofii Nowożytnej i Współczesnej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, absolwent tej uczelni (fizyka teoretyczna oraz filozofia). Pracę doktorską Teoria symbolu C.G. Junga na tle ujęć porównawczych rzeczywistości symbolicznej napisał pod kierunkiem prof. zw. dra hab. Andrzeja Wiercińskiego (UW). Jest stałym współpracownikiem pisma ALBO albo oraz członkiem rady naukowej pisma Hermaion. Prezes Stowarzyszenia Rozwoju Myśli Filozoficznej Eudaimonia. Autor książek: Psyche i symbol. Teoria symbolu C.G. Junga na tle ujęć porównawczych rzeczywistości symbolicznej (1999), Williama Jamesa filozofia doświadczenia religijnego (2011) oraz wielu artykułów. Jadwiga Wais dr, socjolożka, antropolożka baśni i przemiany duchowej. Zajmuje się zagadnieniami z pogranicza filozofii, psychologii, socjologii, psychoanalizy, mitologii, baśni i literatury pięknej. Autorka wielu artykułów oraz książek Gilgamesz i Psyche (2001), Ścieżki baśni (2007), Bracia Grimm i Siostra Śmierć (2014). W przygotowaniu książka o sztuce miłości w baśniach. 18 XX Forum Inspiracji Jungowskich

19 Historia Forum Inspiracji Jungowskich ǿ ǿ I Forum 1995 Psychologiczne problemy współczesności ǿ ǿ II Forum 1996 Sny współczesnej kultury ǿ ǿ III Forum 1997 Osobowość i rozwój ǿ ǿ IV Forum 1998 Mity a świat współczesny ǿ ǿ V Forum 2000 Kultura na progu XXI wieku ǿ ǿ VI Forum 2001 Fenomen Junga ǿ ǿ VII Forum 2002 Oblicza tożsamości ǿ ǿ VIII Forum 2003 Symbole Europy ǿ ǿ IX Forum 2004 Psychologia kultury w czasie próby ǿ ǿ X Forum 2005 Inteligencja archetypów ǿ ǿ XI Forum 2006 Jung a Freud ǿ ǿ XII Forum 2007 Nieświadomość i dusza ǿ ǿ XIII Forum 2008 Europa wielokulturowa ǿ ǿ XIV Forum 2009 Idee i ideologie ǿ ǿ XV Forum 2010 Punkty zwrotne ǿ ǿ XVI Forum 2011 Doświadczenia graniczne i transkulturowe ǿ ǿ XVII Forum 2012 Małe i wielkie inicjacje ǿ ǿ XVIII Forum 2013 Wizje świata bez granic ǿ ǿ XIX Forum 2014 Terapia i kultura ǿ ǿ XX Forum 2015 Technopol i humanizm Archiwalne materiały forum.eneteia.pl 19

20 Pismo interdyscyplinarnych poszukiwań Istnieje od 1991 roku (do 1998 roku ALBO albo. Inspiracje jungowskie ) ul. Zwierzyniecka 8A/21, Warszawa tel , e mail: księgarnia internetowa: sklep.eneteia.pl ALBO albo ukazuje się od 1991 roku. Prowadzi kilka działów przybliżających współczesną wiedzę o psychologii, sztuce i kulturze. Zależy nam na przekraczaniu granic dyscyplin i zbliżeniu wiedzy humanistycznej i przyrodniczej, aby w swobodnym biegu refleksji człowiek był lepiej zrozumiany w całej swojej złożoności ponad podziałami. Obok wiedzy historycznej i współczesnych badań jest miejsce na poezję, opowiadania, sztuki plastyczne. Poza artykułami naukowymi, prezentujemy eseje na ważne tematy, myśli, aforyzmy, a także sprawozdania z ciekawych wydarzeń, konferencji, recenzje, dyskusje. Informacja dla osób zainteresowanych publikowaniem tekstów w ALBO albo Przyjmujemy materiały wyłącznie w wersji elektronicznej (format.doc lub.pdf) na adres: Objętość tekstów do 15 stron (ok znaków na stronie, licząc znaki odstępu, przypisy amerykańskie ). Artykuły są recenzowane; po zakwalifikowaniu do druku, przed publikacją, teksty przesyłamy do autoryzacji. Autorzy otrzymują 2 egzemplarze pisma. Uwaga! Prosimy autorów o nadsyłanie streszczeń tekstów w języku polskim i angielskim ( znaków; maks. 1/3 strony) oraz słów kluczy. Terminy zamykania numerów dla osób zainteresowanych publikowaniem tekstów: 2/ ; 1/ Tematy ALBO albo 2015 (półrocznik) 20 TERAPIA A KULTURA (1/2015) rodzina, społeczeństwo, kultura Kultura uzależnień (2/2015) inflacja, fetyszyzm, labirynt Planowane wydanie zeszytów rocznika 2015: 1/ /

Dr Tomasz Olchanowski. Wykaz publikacji: - Pedagogika a paradygmat nieświadomości. Eneteia. Wyd. Psychologii i Kultury.

Dr Tomasz Olchanowski. Wykaz publikacji: - Pedagogika a paradygmat nieświadomości. Eneteia. Wyd. Psychologii i Kultury. Dr Tomasz Olchanowski Wykaz publikacji: Monografie: - Pedagogika a paradygmat nieświadomości. Eneteia. Wyd. Psychologii i Kultury. Warszawa 2013 (ss. 257). - Wola i opętanie. Enancjodromia a rzeczywistość

Bardziej szczegółowo

www.salvate.pl Małgorzata Kalinowska" prowadząca:" psychoanalityk jungowski

www.salvate.pl Małgorzata Kalinowska prowadząca: psychoanalityk jungowski S A L V A T E K A T O W I C E www.salvate.pl J U N G O W S K A A N A L I Z A M A R Z E Ń S E N N Y C H C Y K L S E M I N A R Y J N Y prowadząca:" Małgorzata Kalinowska" psychoanalityk jungowski JUNGOWSKA

Bardziej szczegółowo

SEN I MIT W TERAPII KREATYWNEJ

SEN I MIT W TERAPII KREATYWNEJ ENETEIA Centrum Edukacji Psychologicznej i Medycznej 00-719 Warszawa, ul. Zwierzyniecka 8 A/21 tel. 22 840-84-60, fax 22 840-84-61 www.terapia.eneteia.pl SEN I MIT W TERAPII KREATYWNEJ Podstawy analizy

Bardziej szczegółowo

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.

2. Zdefiniuj pojęcie mitu. Na wybranych przykładach omów jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI 1. Dawne i współczesne wzorce rodziny. Omawiając zagadnienie, zinterpretuj sposoby przedstawienia tego tematu w dziełach literackich różnych epok oraz w wybranych

Bardziej szczegółowo

Program kursu. Uwaga: daty spotkań mogą ulec zmianie ze względu na harmonogram uczelni.

Program kursu. Uwaga: daty spotkań mogą ulec zmianie ze względu na harmonogram uczelni. Program kursu Daty zajęć: 21 i 22 listopada 2015 9 i 10 stycznia 2016 6 i 7 lutego 5 i 6 marca 9 i 10 kwietnia 7 i 8 maja 11 i 12 czerwca Uwaga: daty spotkań mogą ulec zmianie ze względu na harmonogram

Bardziej szczegółowo

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy

TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy TEMATY Z JĘZYKA POLSKIEGO NA MATURĘ USTNĄ na rok 2010/ 2011 w ZSP im. Orląt Lwowskich w Stopnicy LITERATURA 1. "Żyć życiem innym niż większość". Twoje rozważania o wybranych bohaterach literackich idących

Bardziej szczegółowo

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim

Centrum Nauki i Biznesu ŻAK w Stargardzie Szczecińskim LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU Z JĘZYKA POLSKIEGO NA EGZAMIN MATURALNY W ROKU 2014 I. LITERATURA 1. Biografia jako klucz do odczytania twórczości pisarza. Przedstaw temat w oparciu o wybrane przykłady.

Bardziej szczegółowo

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji

Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Mikroświaty społeczne wyzwaniem dla współczesnej edukacji Pod redakcją naukową Martyny Pryszmont-Ciesielskiej Copyright by Uniwersytet Wrocławski

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom Profil Forma studiów Tytuł

Bardziej szczegółowo

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1

Praca socjalna WS-SO-PS-N-1; WS-SOZ-PS-N-1 Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 71/2014 Senatu UKSW z dnia 29 maja 2014 r. Załącznik nr 8 do Uchwały Nr 26/2012 Senatu UKSW z dnia 22 marca 2012 r. 1. Dokumentacja dotycząca opisu efektów kształcenia dla

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ STRESZCZENIE ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Imię i nazwisko autora rozprawy: mgr Paulina Mamiedow Stopień / tytuł naukowy oraz imię i nazwisko promotora rozprawy: dr hab. Mariusz Gizowski Temat rozprawy doktorskiej:

Bardziej szczegółowo

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki

Z plastyką na TY. z zakresu plastyki i historii sztuki Gimnazjum nr 1 im. Polskich Noblistów w Śremie Z plastyką na TY innowacja pedagogiczna w gimnazjum z zakresu plastyki i historii sztuki Opracowanie: mgr Jacek Krawczyk Śrem 2014 Wstęp Podstawowym zadaniem

Bardziej szczegółowo

charakter interdyscyplinarny Proponowane tematy:

charakter interdyscyplinarny Proponowane tematy: Ogólnopolska studencko-doktorancko-ekspercka Konferencja Naukowa W poszukiwaniu tożsamości. Synkretyzm Nowego Świata 24 25 maja 2014 Kraków, Collegium Broscianum UJ, Ul. Grodzka 52, p.ii Z przyjemnością

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści

Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1. Spis treści Księgarnia PWN: Ewa Marynowicz-Hetka - Pedagogika społeczna. T. 1 Spis treści Przedmowa 11 CZE ŚĆ I PODSTAWY EPISTEMOLOGICZNE, ONTOLOGICZNE I AKSJOLOGICZNE DYSCYPLINY ORAZ KATEGORIE POJE CIOWE PEDAGOGIKI

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych. Geniusz ociera się o szaleństwo

Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych. Geniusz ociera się o szaleństwo Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych Geniusz ociera się o szaleństwo Geniusz i obłąkanie - koncepcja Cesare Lombroso Teorie twórczości

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 17 Standardy nauczania dla kierunku studiów: malarstwo STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku malarstwo trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

Program XIX Forum. Sesja III

Program XIX Forum. Sesja III Program XIX Forum Inspiracji Jungowskich Terapia i kultura 10.00 10.20 Inauguracja Forum: Czy terapia potrzebuje kultury, czy kultura potrzebuje terapii? Zenon Waldemar Dudek, red. nacz. ALBO albo. Problemy

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Opublikowane scenariusze zajęć:

Opublikowane scenariusze zajęć: mgr Magdalena Tomczyk nauczyciel dyplomowany historii, wiedzy o społeczeństwie oraz wychowania do życia w rodzinie w Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. Naukowo zajmuje się historią XIX i

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom Profil Forma studiów Tytuł

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia Profil kształcenia

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: STUDIA HISTORYCZNO-SPOŁECZNE Załącznik nr 16 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA

MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA MATURA 2010/2011 TEMATY DO EGZAMINU USTNEGO I. LITERATURA 1.Różne obrazy przyrody w literaturze. Omów sposoby ich kreowania w wybranych utworach 2.Metamorfoza bohatera literackiego i jej sens. Omów problem,

Bardziej szczegółowo

KOBIECOŚĆ A NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ

KOBIECOŚĆ A NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ LUBLIN, 12 MAJA 2015 Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II KOMITET NAUKOWY Przewodniczący Ks. prof. KUL dr hab. Witold Janocha Członkowie Prof. dr. hab. Janusz Kirenko Prof. dr hab. Małgorzata Kościelska

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki.

Poniżej prezentujemy tematyczny podział gromadzonych tytułów czasopism, dostępnych w Czytelni biblioteki. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach oferuje w bieżącej prenumeracie bogaty zbiór czasopism metodycznych i fachowych dla nauczycieli, wychowawców oraz bibliotekarzy, psychologów, pedagogów szkolnych

Bardziej szczegółowo

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł

Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł Kierunek: Pedagogika Poziom kształcenia: studia I stopnia Specjalności: Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma studiów: niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany przez absolwenta: licencjat Przyporządkowanie

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE - PEDAGOGIKA:

ZAGADNIENIA EGZAMINACYJNE - PEDAGOGIKA: PYTANIA Z TREŚCI OGÓLNYCH, PODSTAWOWYCH I KIERUNKOWYCH: 1. Pedagogika jako nauka społeczna. 2. Wyjaśnij, na czym polegają związki pedagogiki z psychologią. 3. Uniwersalna rola filozofii. 4. Jaka jest struktura

Bardziej szczegółowo

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany

Pedagogika autorytarna. Geneza, modele, przemiany Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Małgorzata Kosiorek Pedagogika autorytarna Geneza, modele, przemiany Oicyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Oicyna Wydawnicza Impuls, Kraków

Bardziej szczegółowo

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas

Zdzisława Piątek. o śmierci. seksie. i metodzie in vitro. universitas Zdzisława Piątek o śmierci seksie i metodzie in vitro universitas Na ironię zakrawa fakt, iż nauka, która nigdy nie dążyła do odkrycia prawd absolutnych, a wręcz odcinała się od takich poszukiwań,

Bardziej szczegółowo

Arteterapia z elementami terapii pedagogicznej (3 semestry)

Arteterapia z elementami terapii pedagogicznej (3 semestry) Arteterapia z elementami terapii pedagogicznej (3 semestry) WSB Szczecin - Studia podyplomowe Opis kierunku Arteterapia z elementami terapii pedagogicznej - studia na WSB w Szczecinie Celem studiów jest

Bardziej szczegółowo

30 2 Zal. z oc. Język obcy nowożytny 60/4 30 30 4 Zal z oc. 8 Psychologia 15/1 15 1 Zal z oc. 9 Pedagogika 30/2 30 2 Zal z oc.

30 2 Zal. z oc. Język obcy nowożytny 60/4 30 30 4 Zal z oc. 8 Psychologia 15/1 15 1 Zal z oc. 9 Pedagogika 30/2 30 2 Zal z oc. Lp. Przedmiot Załącznik Nr 1 do Uchwały nr XX Rady Wydziału Nauk Technicznych z dnia 29 maja 2013 roku Program i plan kształcenia dla studiów doktoranckich - stacjonarnych w dyscyplinie inżynieria rolnicza.

Bardziej szczegółowo

sprofilowanych zawodowo ścieżek tematycznych, ocenę wyróżniającą. 1. Badania rynkowe Marketing Zachowania konsumenckie 2. Innowacje społeczne

sprofilowanych zawodowo ścieżek tematycznych, ocenę wyróżniającą. 1. Badania rynkowe Marketing Zachowania konsumenckie 2. Innowacje społeczne Program studiów na kierunku socjologia zorganizowany jest wokół sprofilowanych zawodowo ścieżek tematycznych, które rozpoczynają się już na pierwszym roku studiów, zarówno pierwszego, jak i drugiego stopnia.

Bardziej szczegółowo

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Aspekty kształcenia WIEDZA I stopień II stopień III stopień Wiedza dotycząca fundamentów nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, na poziomie

Bardziej szczegółowo

Dylematy współczesnych: radzenie sobie z wielością ról i zadań

Dylematy współczesnych: radzenie sobie z wielością ról i zadań IV Interdyscyplinarna Konferencja Doktorantów i Młodych Naukowców Dylematy współczesnych: radzenie sobie z wielością ról i zadań Bydgoszcz, 3-5 IV 2014 Od wielu lat jesteśmy świadkami zmian, jakie dokonują

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Osobowości 4. Kod przedmiotu/modułu

SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Psychologii, Zakład Psychologii Osobowości 4. Kod przedmiotu/modułu 1. Nazwa przedmiotu w języku polskim SYLABUS/ OPIS PRZEDMIOTU Psychologia ogólna - Osobowość 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Psychology of Personality 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Matematyka Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA:

LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: LISTA TEMATÓW DO CZĘŚCI USTNEJ EGZAMINU MATURALNEGO JĘZYK POLSKI ROK SZKOLNY 2014/2015 LITERATURA: 1. Omów sposób funkcjonowania motywu wędrówki w literaturze, odwołując się do 2. Odwołując się do wybranych

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn PSYCHOTERAPIA Wywodzi się z greckich określeń: psyche (dusza)

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Pedagogiki i Psychologii Katedra Psychologii Klinicznej Psychologia. jednolite studia magisterskie stacjonarne

OPIS PRZEDMIOTU. Wydział Pedagogiki i Psychologii Katedra Psychologii Klinicznej Psychologia. jednolite studia magisterskie stacjonarne OPIS PRZEDMIOTU Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Praktyczna diagnoza kliniczna dziecka w relacji z opiekunem wypełnia instytut/katedra Wydział Instytut/Katedra Kierunek Specjalizacja/specjalność Poziom

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE:

ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: Z ZAPROSZENIE NA SZKOLENIE: UMIEJĘTNOŚCI: ODWAGA I RYZYKO W PROCESIE DOKONY- WANIA ZMIAN ROZWOJOWYCH I ORGANIZACYJNYCH W FIRMIE Zespół Projektu Firmy Rodzinne ma przyjemność zaprosić na szkolenie: Umiejętności:

Bardziej szczegółowo

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE

Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE Załącznik nr 5 Standardy kształcenia dla kierunku studiów: Malarstwo A. JEDNOLITE STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Jednolite studia magisterskie trwają nie krócej niż 10 semestrów. Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2014/2015. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej i praktycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia

ZAGADNIENIA KIERUNKOWE rok akademicki 2015/2016. Pedagogika, studia II stopnia ZAGADNIENIA KIERUNKOWE 1. Pedagogika jako nauka źródła pedagogiki jako nauki teoretycznej, praktycznej i empirycznej, miejsce pedagogiki w systemie nauk oraz jej powiązania z innymi dyscyplinami; interdyscyplinarność

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r.

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r. Specjalności w ramach studiów na kierunku psychologia studia jednolite magisterskie Program kształcenia przewiduje dwie specjalności do wyboru przez studentów począwszy od 6 semestru (3 roku studiów).

Bardziej szczegółowo

OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Józefa Rusieckiego Wydział Pedagogiczny. Artur Paweł Moskalik Nr albumu PSS/5455. Surdopedagogika

OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Józefa Rusieckiego Wydział Pedagogiczny. Artur Paweł Moskalik Nr albumu PSS/5455. Surdopedagogika OLSZTYŃSKA SZKOŁA WYŻSZA im. Józefa Rusieckiego Wydział Pedagogiczny Artur Paweł Moskalik Nr albumu PSS/5455 Surdopedagogika Temat: Świetlica terapeutyczna dla osób z uszkodzonym słuchem w Działdowie cele

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia

Kierunkowe efekty kształcenia. dla kierunku KULTUROZNAWSTWO. Studia pierwszego stopnia Załącznik nr 1 do Uchwały nr 41/2014/2015 Senatu Akademickiego Akademii Ignatianum w Krakowie z dnia 26 maja 2015 r. Kierunkowe efekty kształcenia dla kierunku KULTUROZNAWSTWO Studia pierwszego stopnia

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Koncepcja pracy Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Misja W naszym przedszkolu dziecko: - znajduje możliwość indywidualnego rozwoju możliwości twórczych i intelektualnych, - zdobywa wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA

PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA PROGRAM KSZTAŁCENIA NA STUDIACH DOKTORANCKICH Z ZAKRESU LITERATUROZNAWSTWA 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki 3. Forma studiów Studia stacjonarne 4. Tytuł uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Inny Obcy Potwór. Kulturowo-społeczne aspekty odmienności przez wieki

Inny Obcy Potwór. Kulturowo-społeczne aspekty odmienności przez wieki Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych zaprasza do udziału w Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Inny Obcy Potwór. Kulturowo-społeczne aspekty odmienności przez wieki Bydgoszcz, 10-11 wrzesień

Bardziej szczegółowo

"Nowe Życie" 2012-04-13. Okresy rozwojowe. Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania. Plan

Nowe Życie 2012-04-13. Okresy rozwojowe. Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania. Plan Okresy rozwojowe Wykład 5 Akademia Umiejętności Wychowania Plan Sens pojęcia rozwoju, w relacji do wychowania Proces rozwojowy Znaczenie okresów rozwojowych w wychowaniu Charakterystyka okresów Cel i droga

Bardziej szczegółowo

Program studiów doktoranckich na Wydziale Anglistyki

Program studiów doktoranckich na Wydziale Anglistyki Program studiów doktoranckich na Wydziale Anglistyki Specjalność językoznawcza: I Rok 1. Zajęcia obowiązkowe Typ zajęć Razem godz. Forma zaliczenia Pkt. ECTS a) seminaria organizowane przez Wydział Anglistyki

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY w Szczecinie WYDZIAŁ BUDOWNICTWA I ARCHITEKTURY PROGRAM KSZTAŁCENIA na studiach trzeciego stopnia w dyscyplinie architektura i urbanistyka 1. Koncepcja kształcenia

Bardziej szczegółowo

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG:

dr hab. Mieczysław Ciosek, prof. UG, kierownik Zakładu Psychologii Penitencjarnej i Resocjalizacji Instytutu Psychologii UG: Niedostosowanie społeczne nieletnich. Działania, zmiana, efektywność. Justyna Siemionow Publikacja powstała na podstawie praktycznych doświadczeń autorki, która pracuje z młodzieżą niedostosowaną społecznie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

dr Kazimierz Gelleta dr Kazimierz Gelleta

dr Kazimierz Gelleta dr Kazimierz Gelleta (1) Nazwa przedmiotu Podstawy psychoterapii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia kliniczna i zdrowia NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK SEMESTR

Bardziej szczegółowo

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA

TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA Autor: Prof. PAWEŁ TYRAŁA Tytuł: TEORETYCZNE PODSTAWY WYCHOWANIA zarys teorii oraz metodyki wychowania Recenzja Prof. Igor Kominarec Liczba stron: 240 Rok wydania: 2012 Spis treści WSTĘP Rozdział I TEORIA

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 011/01 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość Jan Paweł II

Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość Jan Paweł II Świat bez sztuki naraża się na to, że będzie światem zamkniętym na miłość Jan Paweł II Recenzje: prof. dr hab. Czesław S. Nosal prof. dr hab. Władysław Jacek Paluchowski Redaktor prowadząca: Anna Raciborska

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego (moduł: bibliologia i informatologia)

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego (moduł: bibliologia i informatologia) Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego (moduł: bibliologia i informatologia) 1. Poziom kształcenia Studia III stopnia 2. Profil kształcenia Ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE WYMIARY KSZTAŁTOWANIA TOŻSAMOŚCI RELIGIJNEJ. Tożsamość indywidualna a tożsamość społeczna jako wymiar religijności Halina Mielicka

SPOŁECZNE WYMIARY KSZTAŁTOWANIA TOŻSAMOŚCI RELIGIJNEJ. Tożsamość indywidualna a tożsamość społeczna jako wymiar religijności Halina Mielicka Tożsamości religijne w społeczeństwie polskim. Socjologiczne studium przypadków. redakcja naukowa Maria Libiszowska-Żółtkowska Pytanie o tożsamość pojawia się wtedy, gdy podważona zostanie oczywistość

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r.

Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Załącznik do Uchwały Nr 96/2015 Senatu UKSW z dnia 25 czerwca 2015 r. Podyplomowe Studia Kwalifikacyjne PEDAGOGIKA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ I TYFLOPEDAGOGIKA WYDZIAŁ NAUK PEDAGOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU

UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU UMFC WYDZIAŁ INSTRUMENTALNO-PEDAGOGICZNY W BIAŁYMSTOKU KIERUNEK INSTRUMENTALISTYKA OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PROGRAMU KSZTAŁCENIA Instrumentalistyka Nazwa kierunku studiów i kod programu Poziom kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji

Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Wychowanie ku pełni człowieczeństwa wyzwaniem dla edukacji Ks. dr Jacek Czaplicki KS-4 Wychowanie ku wartościom - szanse i zagrożenia" 1 G. C. Berkouwer konstatuje: "Dziś bardziej niż kiedykolwiek, pytanie

Bardziej szczegółowo

Czynny udział w konferencjach naukowych:

Czynny udział w konferencjach naukowych: Czynny udział w konferencjach naukowych: Psychologia współczesna: oczekiwania i rzeczywistość, Ogólnopolska Konferencja Naukowa, Akademia Pedagogiczna, Kraków 22 24 październik 2002, referat: Rola aktywności

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny.

EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU. Studia stacjonarne II stopnia. Profil ogólnoakademicki i praktyczny. EFEKTY KSZTAŁCENIA KIERUNEK SZTUKA PROJEKTOWANIA KRAJOBRAZU TABELA ODNIESIEŃ Studia stacjonarne II stopnia Profil ogólnoakademicki i praktyczny Obszar sztuki Dziedzina - sztuki plastyczne Dyscyplina -

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA. Na Studiach Doktoranckich Psychologii prowadzonych przez Instytut Psychologii UG

INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA. Na Studiach Doktoranckich Psychologii prowadzonych przez Instytut Psychologii UG UNIWERSYTET GDAŃSKI Wydział Nauk Społecznych Załącznik nr 1 (wymagany do wniosku do Senatu UG w sprawie zatwierdzenia programu studiów) INFORMACJE OGÓLNE O PROGRAMIE KSZTAŁCENIA Na Studiach Doktoranckich

Bardziej szczegółowo

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

TEATR BLIŻEJ DZIECKA

TEATR BLIŻEJ DZIECKA TEATR BLIŻEJ DZIECKA Wiemy nie od dziś, że dziecko uczy się kontaktu ze sztuką już od wczesnego dzieciństwa. Wrodzona wrażliwość pozwala mu żywo reagować na melodyjność głosu matki i śpiewane przez nią

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 15 Standardy nauczania dla kierunku studiów: grafika STUDIA MAGISTERSKIE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia magisterskie na kierunku grafika trwają nie mniej niż 5 lat (10 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie. MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY

ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie. MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY ORGANIZATOR Instytut Lotnictwa w Warszawie MIEJSCE KONFERENCJI Instytut Lotnictwa al. Krakowska 110/114 02-256 Warszawa, Polska PATRONAT HONOROWY Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego RADA PROGRAMOWA prof.

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO

LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO LITERATURA LISTA TEMATÓW NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO Z JĘZYKA POLSKIEGO 1. Na wybranych przykładach z różnych epok omów funkcję aluzji jako świadomego umieszczania tekstu w polu tradycji literackiej.

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny.

OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU. Wszystkie specjalności Instytut Humanistyczny/Zakład Pedagogiki. praktyczny. OPIS PRZEDMIOTU PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA WE WŁOCŁAWKU Nazwa przedmiotu: Moduł kształcenia I- Psychologiczne podstawy rozwoju i wychowania - Psychologia ogólna Nazwa kierunku studiów: Nazwa specjalności

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej Rok studiów/semestr; I, sem. 1 i 2 Cel zajęć 1. Wprowadzenie podstawowej terminologii z zakresu teorii sztuki Zapoznanie z literaturą ogólną przedmiotu 4. Zrozumienie znaczenia teorii sztuki w interpretacji

Bardziej szczegółowo

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie

Zajęcia rozwijające zainteresowania uczniów szczególnie uzdolnionych plastycznie Program indywidualizacji nauczania i wychowania uczniów klas I III szkół podstawowych Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 KONCEPCJA PRACY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 WIZJA I MISJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 20 W KATOWICACH WIZJA I MISJA SZKOŁY Tworzymy szkołę, która: Troszczy się o wszechstronny

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie

Efekty kształcenia dla kierunku Nauki o rodzinie Załącznik nr 21 do Uchwały Nr 673 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 6 marca 2015 roku w sprawie zmiany Uchwały Nr 187 Senatu UWM w Olsztynie z dnia 26 marca 2013 roku zmieniającej Uchwałę Nr 916 Senatu UWM

Bardziej szczegółowo

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA

II. EFEKTY KSZTAŁCENIA II. EFEKTY KSZTAŁCENIA Objaśnienie oznaczeń w symbolach: K kierunkowe efekty kształcenia A - obszar kształcenia w zakresie sztuki 1 studia I stopnia 2 studia II stopnia Użyte symbole: W kategoria wiedzy

Bardziej szczegółowo

FILOZOFIA. Studia stacjonarne

FILOZOFIA. Studia stacjonarne FILOZOFIA Studia stacjonarne II stopnia Studia filozoficzne II stopnia na kierunku filozofia prowadzone są w ramach dwóch specjalności: Filozofia teoretyczna Kognitywistyka Studia na każdej specjalności

Bardziej szczegółowo

Szkolny Klub Dyskusyjny

Szkolny Klub Dyskusyjny Program wychowawczo- profilaktyczny Szkolny Klub Dyskusyjny FILMOLANDIA wrzesień 2013 r. Opracowały: mgr Joanna Guze, mgr Wiesława Strzelczyk Strona 1 Kształcić tylko umysł człowieka, nie udzielając mu

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia:

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI. Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: Załącznik nr 1 do Uchwały nr 113/2013 Senatu UKSW z dnia 27 czerwca 2013 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU FILOLOGIA POLSKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Opracował zespół: Prof. UKSW

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK:

ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: ZAGADNIENIA DO EGZAMINU DYPLOMOWEGO W ROKU AKADEMICKIM 2014/2015 WYDZIAŁ PEDAGOGICZNY KIERUNEK: 1. PEDAGOGIKA studia I stopnia, profil praktyczny, specjalność: a) EDUKACJA WCZESNOSZKOLNA Z WYCHOWANIEM

Bardziej szczegółowo

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki

Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki Program kształcenia na studiach doktoranckich Wydziału Fizyki dla doktorantów rozpoczynających studia w roku akad. 2014/2015 1. Studia doktoranckie na Wydziale Fizyki prowadzone są w formie indywidualnych

Bardziej szczegółowo

LISTA LEKTUR POLECANYCH RODZICOM

LISTA LEKTUR POLECANYCH RODZICOM LISTA LEKTUR POLECANYCH RODZICOM Dziecko z bliska. Zbuduj szczęśliwą relację Agnieszka Stein Pierwsza polska książka o rodzicielstwie bliskości. Dziecko z bliska kompleksowo opisuje relacje w rodzinie,

Bardziej szczegółowo

Teoretyczne i metodologiczne problemy badań tekstów pisanych

Teoretyczne i metodologiczne problemy badań tekstów pisanych I Ogólnopolska interdyscyplinarna konferencja z cyklu Rzeczywistości kulturowe i teksty pisane Teoretyczne i metodologiczne problemy badań tekstów pisanych 6-7 listopada 2014 r. w Łodzi Organizatorzy Sekcja

Bardziej szczegółowo

LITERATURA tematu Temat

LITERATURA tematu Temat Nr tematu LITERATURA Temat 1 Literackie dialogi z Bogiem. Omów temat na podstawie analizy wybranych 2 Funkcjonowanie stereotypów w społeczeństwie polskim. Omów temat, analizując wybrane utwory literackie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)...11 SPIS TREŚCI WSTĘP (Wiesław Stawiński)........................ 9 ROZDZIAŁ 1. WSPÓŁCZESNE WYZWANIA CYWILIZACYJNE A EDUKACJA PRZYRODNICZA (Wiesław Stawiński)..................11 1.1. Problemy globalizacji........................

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r.

Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Załącznik nr 11 do Uchwały Nr XXIII-25.9/15 z dnia 22 kwietnia 2015 r. Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Efekty kształcenia dla kierunku studiów: UKRAINISTYKA studia drugiego stopnia profil

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r.

Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r. Koncepcja pracy Publicznego Przedszkola w Czarnowąsach w latach 2010-2014r. Misja W przedszkolu wspierany jest rozwój dziecka, rozpoznaje się i zaspakaja jego potrzeby edukacyjne oraz umożliwia rozwój

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015

LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 LISTA TEMATÓW NA USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKOLNYM 2014 / 2015 I LITERATURA 1. Przedstaw funkcjonowanie motywów biblijnych i/lub antycznych w literaturze późniejszych epok. 2.

Bardziej szczegółowo