John Michell Londyn, wrzesień 1990

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "John Michell Londyn, wrzesień 1990"

Transkrypt

1 Serena Roney-Dougal pisze: śyjemy w czasach zamętu i dezorientacji. UwaŜa jednak, Ŝe nasze czasy wyjątkowo ekscytujące za sprawą znaków i objawień oraz zmian w przyrodzie i w ludzkiej mentalności, które prowadzą ku jakiejś dramatycznej kulminacji. Wiele wskazuje na to, Ŝe jesteśmy świadkami gwałtownych przekształceń. Jednym z pierwszych znaków ostrzegawczych było proroctwo Carla Gustava Junga, który w ksiąŝce poświęconej latającym talerzom* zasugerował, Ŝe pojawianie się dziwnych obiektów na niebie to zapowiedź radykalnych zmian w zbiorowej psychice. Jako jeden z niewielu współczesnych mu naukowców powaŝnie analizował dawne kroniki pod kątem zmian epok astrologicznych zbiegających się z okresami przejściowymi sygnalizowanymi przez niezwykłe znaki i zdarzenia. Zwracał uwagę, Ŝe era Ryb, przypadająca na epokę chrześcijaństwa, poprzedza erę Wodnika. UwaŜał, Ŝe musimy się przygotować na pojawienie się iŝ nowych, niewytłumaczalnych zjawisk i martwił się, nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę. Rzadko zdarza się, by słowa badacza tak powszechnie i szybko znalazły potwierdzenie w faktach. Od czasów Junga atmosfera intelektualna i sposób myślenia bardzo się zmieniły. Nauka empiryczna straciła swoją pozycję, poniewaŝ nie była zdolna wyjaśnić wielu zjawisk. Współcześni fizycy reprezentują zupełnie inny pogląd na świat i zakładają, Ŝe jest on dynamicznym, liczbowo uporządkowanym, nieprzewidywalnym organizmem. Fizycy powracający do tradycyjnego, pitagorejskiego systemu kosmologii wywołali ponowne zainteresowanie dawnymi dziedzinami nauki astrologią, geomancją, a nawet alchemią oraz duchowymi aspektami egzystencji. Takie podejście byłoby nie do pomyślenia jeszcze 30 lat temu, co zapewne wielu z nas pamięta. Bez wątpienia wzbudziłoby wtedy ostry sprzeciw, tymczasem jak się przekonamy w trakcie lektury tej ksiąŝki w sposób niedostrzegalny, lecz trwały przeniknęło do naszej świadomości. Najwyraźniej taka była spontaniczna reakcja na czas i sytuację, w jakiej znalazł się świat. Od lat 60. zaczęto troszczyć się o środowisko naturalne i właśnie wtedy odrzucono materialistyczne pojmowanie rzeczywistości, uznano je bowiem za jedną z przyczyn ekologicznego kryzysu. Zaczął się formować zupełnie nowy światopogląd, opisany w tej ksiąŝce. Nie płynie on z mądrości wielkich myślicieli, nie jest teŝ nowym tworem ludzkiego umysłu. Światopogląd, o którym tu mowa, stanowi wrodzony, naturalny element człowieczeństwa. Jego główną cechą jest stawianie na pierwszym miejscu duchowości i boskości. Jest tradycyjnym postrzeganiem wszechświata jako Ŝywego organizmu, dzieła boŝego, którego nieodłączną częścią ludzie i inne stworzenia. Taki światopogląd jest równie stary jak ludzkość, dominował w umysłowości poprzednich epok, a do dziś przetrwał w tradycyjnych społecznościach plemiennych. Dopiero niedawno, zwłaszcza za sprawą zachodniego systemu edukacji, został wyparty przez jednowymiarowy, materialistyczny obraz świata sugerowany przez współczesną naukę. juŝ Widać jednak, Ŝe ten sztuczny, ukształtowany przez człowieka eksperymentalny sposób percepcji jest nieadekwatny do rzeczywistości i ma wiele wad. Wydaje się teŝ, Ŝe ludzie próbują od niego odejść i znaleźć metodę, która pozwoli lepiej poznawać świat i jego rozmaite aspekty. Ta reakcja przybiera na sile, zapowiadając rewolucyjne przemiany świadomości. Oznaki nadejścia nowego światopoglądu widać niemal na kaŝdym kroku powierzchowne w świecie polityki i ekonomii, ale znacznie głębsze w sferze ducha, gdzie ludzka natura buntuje się przeciwko ograniczeniom narzuconym przez sztuczne konwencje empiryzmu. Ci, którzy lubią iŝ analogie militarne, mogą postrzegać świat jako pole walki, gdzie po jednej stronie stają wszelkie izmy z materializmem, kapitalizmem i szowinizmem na czele, po drugiej zaś odwaŝni zwolennicy odnowy mistycyzmu, partie zielonych, członkowie stowarzyszeń na rzecz ochrony Matki Natury. Jedną z zalet tej ksiąŝki jest to, wznosi się ona ponad taką rywalizację i unika banalnych polemik. Jej głównym celem jest godzenie przeciwieństw. Spotkanie nauki z mistyką jest nieuniknione, poniewaŝ te dziedziny reprezentują dwa aspekty natury dzień i noc, światło i cień, niebo i piekło, rozum i wyobraźnię które we współczesnej umysłowości zostały brutalnie rozdzielone. Proces ich ponownego łączenia jest aktem uzdrawiania, który najpierw przebiega na poziomie duchowym. Pierwszym jego przejawem jest uznanie duchowości za pierwiastek jednoczący rzeczywistość w nas i wokół nas. Akt ten polega na ponownym uznaniu świętości wszystkich rzeczy i uświadomieniu sobie, Ŝe obiecany przez Boga raj na ziemi moŝe stać się faktem, jeśli tylko będziemy gotowi ten dar przyjąć.

2 Serena uświadamia nam, Ŝe wcale nie musimy walczyć i spierać się, poniewaŝ i tak wszystko pójdzie właściwą drogą. Zmiany światopoglądowe nastąpią w swoim czasie i miejscu według określonego porządku. Powinniśmy sobie tylko zdawać sprawę z tych procesów, starać się im nie przeszkadzać i przyjąć je jak rzecz naturalną. John Michell Londyn, wrzesień 1990

3 Na początek kilka słów wyjaśnienia. Moje rozwaŝania mają charakter spekulatywny, oparte na solidnej wiedzy naukowej, lecz jednocześnie odwołują się do intuicji, opinii i odczuć funkcjonujących w sferze powszechnych wyobraŝeń. UwaŜam, Ŝe idee współgrające z tymi wyobraŝeniami warte wnikliwej analizy, poniewaŝ odgrywają główną rolę w ewolucji społecznej, w rozwoju duchowym i tym, co nazywamy zdolnościami parapsychicznymi. Sądzę, Ŝe niektóre z przedstawionych tu hipotez wywołają oburzenie ludzi nauki. Sama zresztą uwaŝam, Ŝe spekulacje te wciąŝ znajdują się we wczesnym stadium przemyśleń i przyznaję, Ŝe nie wszystko jest dla mnie jasne i zrozumiałe. Gdyby to ode mnie zaleŝało, poczekałabym z publikacją tej ksiąŝki jeszcze 10 lat, co dałoby mi czas na głębsze badania, przemyślenia i zapoznanie się z szerszym zakresem literatury. Poproszono mnie jednak o napisanie takiej ksiąŝki teraz, dlatego przedstawiam to, co obecnie jest dla mnie najbardziej intrygujące i inspirujące, oraz omawiam rezultaty moich 10-letnich badań. Wszystko, co tu opisałam, pasjonowało mnie i oddziaływało na wyobraźnię, mam więc nadzieję, Ŝe takie same odczucia ksiąŝka ta obudzi u czytelników. Zetknięcie nauki z magią jest częścią procesów ewolucyjnych, jednym z etapów rozwoju świadomości czy tego chcemy, czy nie, czy przyjmujemy to do wiadomości, czy teŝ nie. Zawsze myślałam logicznie i miałam zdolności analityczne, dlatego juŝ w czasach szkolnych interesowałam się nauką, a potem studiowałam anatomię i biochemię w nadziei, Ŝe zostanę psychiatrą. I wtedy aresztowano mnie za palenie haszyszu. Musiałam więc zrezygnować z tych planów i pojechałam do Londynu, gdzie wstąpiłam na psychologię, poniewaŝ najbardziej fascynował mnie umysł i jego funkcje. Podczas studiów prowadziłam podwójne Ŝycie. Chodziłam na wykłady i ćwiczenia, lecz jednocześnie byłam uczestniczką swego rodzaju subkultury lat 70. i mieszkałam w komunie mieszczącej się w Chalk Farm Park, gdzie powstała pierwsza spółdzielnia filmowa. Tam teŝ narodziły się pierwsze uliczne teatry w rodzaju Action Space, pierwsze sklepy ze zdrową Ŝywnością, mieszkali tam producenci bębnów, pontonów, muzycy, poeci, powstawały wydawnictwa anarchistyczne krótko mówiąc, było to skupisko wszelkich przejawów tych nieprawdopodobnie twórczych czasów. Moją edukację uzupełniały muzyka, ksiąŝki, narkotyki i ludzie. Czytałam od deski do deski kolejne tomy opowieści o don Juanie Carlosa Castanedy 1 oraz Białą boginię2 Gravesa, która ukazała się w 1971 roku. Nie rozumiałam ani słowa, ale z czasem okazało się, Ŝe treść tych ksiąŝek głęboko wniknęła w mój umysł. Tymczasem akademicka psychlogia była martwa jak ptak dodo, no bo któŝ chciałby kaleczyć, torturować i zabijać szczury, kiedy jego dusza przechodziła tak gwałtowną transformację? Kiedy byłam drugim roku, jeden z absolwentów zorganizował dwa wykłady z parapsychologii. Odetchnęłam z ulgą, bo wreszcie ktoś zaczął mówić o wyŝszych funkcjach wspaniałego ludzkiego umysłu. Wreszcie coś naprawdę mnie wciągnęło. Byłam zafascynowana, Ŝyłam jak w hipnotycznym trasie, w świecie czarów i magii. Miałam niebywałe szczęście. Na uniwersytecie był wspaniały nauczyciel, profesor Norman Dixon, pionier badań percepcji podprogowej, który zgodził się, abym pod jego kierunkiem studiowała parapsychologię właśnie z tego punktu widzenia. Chodzi tu o taki typ percepcji, dzięki której dostrzegamy to, czego świadomie sobie nie uzmysławiamy. Kiedy na przykład zegar tyka cały czas, zauwaŝamy to dopiero, kiedy stanie. Percepcja podprogowa polega mniej więcej na takim samym mechanizmie jak zdolności mediumiczne. Szczęśliwym zrządzeniem losu rozpoczęłam więc badania w interesującej mnie dziedzinie pod kierunkiem największego specjalisty w dziedzinie percepcji podprogowej. Szczęście nadal mi dopisywało. Na mojej dłoni linia losu jest bardzo wyraźnie zaznaczona i zdaje się, Ŝe Ŝycie potwierdza tradycyjną interpretację. Szczęście i pech odgrywały w nim waŝną rolę, a to juŝ jest dziełem przeznaczenia, czyli losu. Prawdopodobnie byłam pierwszą osobą, która przed ukończeniem studiów na Uniwersytecie Londyńskim zajmowała się parapsychologią. Przyznam szczerze, Ŝe odczuwałam dreszcz emocji, jako Ŝe dziedzina ta nie była oficjalnie uznawana za naukę, tymczasem ja tkwiłam w niej po uszy, naraŝając się na wyklęcie przez całe akademickie środowisko. Nie mogłam jednak oprzeć się pokusie badania umysłowości człowieka w całej jej chwale i potędze. Uciekłam więc od szczurów. Trzy lata później rozpoczęłam parapsychologiczne studia podyplomowe na wydziale psychologii w City University w Londynie. Ktoś ją zaproponował mi przygotowanie referatu na konferencję. Organizowali co

4 roku ludzie prowadzący zaawansowane badania w dziedzinie parapsychologii. Jako studentka pierwszego roku nie mogłam pochwalić się duŝym dorobkiem, miałam jednak pewne koncepcje, nad którymi wówczas pracowałam i które zaakceptowano. Kupiono mi bilet na samolot i wkrótce poleciałam do Ameryki, gdzie spotkałam czołowych uczonych w dziedzinie parapsychologii. Zostałam przyjęta do stowarzyszenia i wracałam do kraju jak uskrzydlona. Nie wierzyłam własnemu szczęściu. Przyjęto mnie z uznaniem, a przecieŝ nie przeprowadziłam jeszcze nawet najprostszych badań. Tak naprawdę nie wiedziałam, co powinnam robić: nie było nikogo, kto by mi udzielił wskazówek, ale uczyłam się sama. Na drugim roku rozpoczęłam mój najwaŝniejszy projekt ten, który przedstawiłam na konferencji. Pomagali mi przyjaciele mieszkający na tej samej ulicy co ja, w Kennington Park. Niektórzy pracowali ze mną przez całe trzy lata, byli zatem wprowadzeni w temat. Jeden z nich powiedział mi kiedyś po zajęciach, Ŝe to, co robię, jest w zasadzie rytuałem. Nigdy tego nie zapomnę, tak mnie to zaskoczyło. Nie miałam zielonego pojęcia o magii i nigdy nie dostrzegałam jej w nauce. Im dłuŝej jednak analizowałam to stwierdzenie, tym wydawało mi się prawdziwsze. Z tym wyjątkiem, Ŝe podczas rytuału przywódca jest zwykle mądrzejszy niŝ pozostali uczestnicy, a ja byłam tylko koordynatorem spełniającym w jakimś sensie funkcję przywódcy, ale kompletnym ignorantem. Mniej więcej w tym samym czasie Julian Isaacs, którego juŝ znałam i który takŝe interesował się parapsychologią, został poproszony o wygłoszenie wykładu na konferencji okultystycznej. Nie miał na to ochoty, zwrócił się więc do mnie, bym wystąpiła zamiast niego. Byłam uszczęśliwiona moŝliwością mówienia o parapsychologii przed audytorium składającym się z okultystów. Wtedy właśnie w moim umyśle nauka połączyła się w jedno z magią. Po tym wystąpieniu przyszły następne, a wkrótce zaczęłam pisywać do rozmaitych periodyków wydawanych przez okultystów, opracowałam teŝ ankiety, które rozdawałam na konferencjach, po czym coraz więcej czasu zaczęłam poświęcać badaniu świata magii. Na początku nie były to powaŝne studia, czytałam jedynie ksiąŝki i rozmawiałam z ludźmi interesującymi się tą dziedziną kultury, lecz z czasem zaczęłam rozumieć istotę magii. Na trzecim roku przeŝyłam wstrząs, stwierdziłam bowiem, Ŝe niektórzy moi współpracownicy podczas eksperymentów zdobywali informacje w taki sam sposób, w jaki robi się to pośrednictwem percepcji podprogowej. Uznałam, Ŝe to bardzo interesujące odkrycie, lecz moja promotorka oraz dziekan wydziału nie podzielali mego entuzjazmu, poniewaŝ ich zdaniem nie istniało coś takiego jak zjawiska mediumiczne. Promotorka powiedziała, Ŝe nie Ŝyczy sobie, bym była jej studentką, dziekan zaś kazał mi poszukać sobie innego opiekuna. Nikt z wydziału nie chciał jednak podjąć iŝ współpracy ze mną, wiedząc, jestem niemile widziana przez samego dziekana. Musiałam więc zwrócić się gdzie indziej. Promotora znalazłam na innym uniwersytecie, ale to oznaczało, Ŝe powinnam zacząć wszystko od początku, co przekładało się na trzy dodatkowe lata badań. W tym czasie przeniosłam się z Londynu do Glastonbury, nie chciałam bowiem, aby moja córka uczęszczała do miejskiej szkoły. Po przeprowadzce wzięłam się za usystematyzowanie wyników badań przeprowadzonych w Londynie. Mój nowy promotor okazał wyrozumiałość tę i dał mi sporo czasu na pracę. W Glastonbury moje zainteresowanie magią wprowadziło mnie w dwie zupełnie róŝne dziedziny zagadki Ziemi i psychozę. Najpierw z ksiąŝki Johna Michella The Flying Saucer Vision (Wizja latającego talerza) 3 dowiedziałam się Ŝyć o istnieniu staroŝytnych szlaków, zwanych ley-lines, i o magicznych właściwościach tych miejsc. Poznałam kilka osób z Dragon Project, które zajmowały się badaniem rozmaitych aspektów ziemskiej energii i Rollright Stones w Oxfordshire. W dodatku sama mieszkałam w Glastonbury centrum mistycznej, magicznej energii. Dowiedziałam się, co znaczy w miejscu mocy: zauwaŝyłam, Ŝe nasilają się tam wszelkie wady charakteru i dawne napięcia. Traumatyczne przeŝycia z pierwszych trzech lat w Glastonbury nauczyły mnie więcej o ciemnej stronie duszy, czarnej magii i nawiedzeniu niŝ wszystkie ksiąŝki z zakresu psychologii i magii, jakie przeczytałam. Dopiero teraz potrafię z jasnym umysłem analizować te chwile. Zdałam sobie teŝ sprawę z magii naszych czasów i kultury odradzania się pogaństwa. UŜywając tego określenia (lepsze nie przychodzi mi do głowy), mam na myśli grupę ludzi rozumiejących procesy zachodzące w Ziemi i dostrzegających sens dawnych uroczystości na cześć Słońca i KsięŜyca. Ludzie ci kultywują te obyczaje pieśniami, tańcem i rytuałami oraz zmieniają styl Ŝycia tak, by nie krzywdzić rodzimej planety. Społeczeństwo jako całość zapomniało juŝ o dawnych obyczajach i magicznej wiedzy w takiej postaci, w jakiej

5 ją postrzegali Aleister Crowley, Golden Dawn, róŝokrzyŝowcy czy Dion Fortune. Uświadamiamy sobie natomiast fazy KsięŜyca, zmiany pór roku, poznajemy zioła, święte dni w roku wyznaczone przez kalendarz - celtycki i tworzymy własne rytuały. Rozwijamy się duchowo bez pomocy religii czy okultyzmu. To właśnie mam na myśli, mówiąc o magii. Tak rozumiem magię w codziennym Ŝyciu. Ziemia ulega przemianom, a my odczuwamy, je dzięki przebudzeniu się nowej świadomości, która ma więcej wspólnego z filozofią mistyków wszystkich epok i narodów niŝ z jakimkolwiek konkretnym systemem myślowym. Narodziny ruchu feministycznego to wszakŝe nic innego, jak powtórka z historii. W naszej świadomości odŝywają echa starodawnych kultur matriarchalnych, religii pogańskich na tych ziemiach, a takŝe wierzenia ludów neolitu, które wznosiły kamienne kręgi, kurhany i kopce. Im wyŝej rosną gałęzie naszej cywilizacji, tym głębiej sięgają jej korzenie. Nie wystarczy nam juŝ powrót do stosunkowo niedawnej tradycji, pragniemy cofnąć się jeszcze dalej, do czasów sprzed epoki Ŝelaza, do kultur, które zaznaczyły krajobraz ogromnymi megalitami i ziemnymi wałami. Widzimy, Ŝe magiczne myślenie naszych przodków czerpało inspirację z samej Ziemi i jej miejsc mocy. My takŝe musimy pogodzić nasze działania z rytmem Wielkiej Matki, jeśli chcemy zapobiec jej śmierci. Ta nowa magia leŝy u podstaw ruchu zielonych. Zdaję sobie sprawę, Ŝe uŝywam słów, które mogą wydawać się niezrozumiałe i niejednoznaczne, takich jak zdolności paranormalne, percepcja podprogowa, magia czy pogaństwo. Nawet jeśli teraz nie bardzo rozumiecie, co mam na myśli, zapewniam, Ŝe wyjaśnię wszystko w dalszej części tej ksiąŝki. Przede wszystkim omówię w niej pewne aspekty parapsychologii, które do badań zjawiska magii wykorzystują metody naukowe. W parapsychologii wyraźnie widać granicę między nauką a magią. Chciałbym wykazać, jak bardzo filozofia leŝąca u podstaw fizyki kwantowej jest pokrewna pogańskiemu światopoglądowi, który zaczyna obecnie dochodzić do głosu. Dowiodę, Ŝe techniki prowadzonych przeze mnie badań szyszynki pokrywają się z jednej strony ze staroŝytną nauką Wschodu o czakramach i trzecim oku, z drugiej zaś z nowoczesną zachodnią neurochemią. Postaram się wykazać powiązania tych dziedzin z zagadkami Ziemi, wiarą tą w niematerialne byty oraz współczesnymi poglądami na pogaństwo i czary. Uwielbiam układanki, a zajmuję się juŝ od 15 lat. Czasem mam wraŝenie, Ŝe jak tkaczka łączę wiele nici w jednolity kobierzec. Wzór, jaki wyłania się przed moimi oczami, jest skomplikowany i piękny. Mam nadzieję, Ŝe czytelnikom spodoba się podróŝ ścieŝkami, które od lat wydeptuję własnymi stopami.

6 P arapsychologia bada następujące zjawiska: 1. Telepatię bezpośrednią komunikację między jednym umysłem a drugim 2. Jasnowidztwo uzyskiwanie informacji na przykład o zaginionych obiektach, o których nikt inny nic nie wie 3. Prekognicję wiedzę o czymś, co się jeszcze nie zdarzyło 4. Psychokinezę wpływanie na ruch przedmiotów siłą umysłu To najwaŝniejsze zjawiska wielu zdarzeń zachodzących samoistnie u sporej liczby ludzi i to znacznie częściej, niŝ się powszechnie dzi. Najnowsze badania 1 wykazały, Ŝe ponad 50% mieszkańców Ziemi przynajmniej raz w Ŝyciu, a często wielokrotnie, miało doświadczenie parapsychologiczne albo przeŝyło coś, czego nie sposób racjonalnie wyjaśnić. Do najczęstszych zjawisk zalicza się widzenie ducha, sny, które zapowiadają wydarzenia najbliŝszych dni, mówienie o kimś, kogo nie widziało się od wielu lat, a kto nagle dzwoni lub nieoczekiwanie pojawia się w domu, oraz przeczucia, czyli intuicję. Wszystkie te zdarzenia naleŝą do zjawisk parapsychicznych, stosuję więc to określenie w odniesieniu do podobnych doświadczeń. Niekiedy teŝ nazywam je zjawiskami psi lub mediumicznymi. Terminy te powszechnie uŝywane w parapsychologii, ja natomiast bardzo je lubię, poniewaŝ mają wiele warstw znaczeniowych i zastosowań. Po pierwsze, psi to 23. litera greckiego alfabetu oraz pierwsza sylaba w słowach takich jak psyche (umysł, dusza), psychika i psychologia (badanie umysłu). Po drugie, w fizyce kwantowej oznacza ukryte zmienne związane z załamaniem się funkcji fali. Nie zamierzam wyjaśniać dokładnie, co to znaczy, wspomnę iŝ tylko, Ŝe nikt nie ma pojęcia, czym te ukryte zmienne, choć niektórzy fizycy podejrzewają, moŝe być to wola i świadomość. Po trzecie, litera ta pojawia się w runicznych alfabetach skandynawskich jako symbol ochrony medialnej. Co za zbieg okoliczności! Po czwarte, trójzęby Neptuna i Boadicei* mają ten sam kształt co psi. Krótka historia parapsychologii Zjawiska parapsychiczne odgrywają część waŝną rolę w dziejach ludzkości od czasów historii pisanej, a być moŝe od znacznie wcześniejszych epok. Cywilizacje Babilonu, Chin, Egiptu, Rzymu, Grecji i Celtów uznawały zjawiska mediumiczne i duchowe za codziennego Ŝycia, a prorocy, wyrocznie, jasnowidze, wróŝbici i astrologowie nie tylko byli do dyspozycji na bazarach, lecz doradzali królom, cesarzom i władcom 2. Współczesny sceptycyzm dotyczący zjawisk parapsychicznych, jaki demonstrują niektórzy ludzie nauki i mieszkańcy miast (mieszkańców wsi dotyczy to w znacznie mniejszym stopniu), jest czymś wyjątkowym w historii ludzkości. Dopiero od 200 lat kultury europejska i amerykańska kwestionują istnienie tych zjawisk. Główne przyczyny tego stanu rzeczy postaram się przeanalizować dalej. Faktem jest, Ŝe fala zwątpienia zbiegła się z gwałtownym rozwojem edukacji opartej naukowych i technicznych podstawach, a takŝe z ateizacją rosnącą społeczeństwa. Kiedy zaś odrzucono duchowe aspekty ludzkiej natury, zjawiska psi, zawsze uznawane za przejaw duchowości, takŝe przestano traktować powaŝnie. Epoka wiktoriańska Ugruntowujący się w XVIII i XIX wieku światopogląd materialistyczny skłonił niektórych naukowców z Cambridge do załoŝenia Society for Psychical Research (Towarzystwa Badań Paranormalnych). Dzięki tej instytucji przeprowadzono szeroko zakrojoną analizę tysięcy przypadków pojawiania się duchów, nawiedzeń i poltergeistów. Zapoczątkowano równieŝ badania osób o zdolnościach mediumicznych, na których punkcie zwariowała chrześcijańska sekta spirytystów i którzy stanowili atrakcję wiktoriańskich salonów. Uczeni - z Towarzystwa mieli nadzieję, Ŝe dowiodą w ten sposób istnienia Ŝycia po śmierci, a dzięki temu powstrzymają narastające w ówczesnym społeczeństwie tendencje ateistyczne i materialistyczne. Ich szczytowa fala przetoczyła się przez świat w latach 50. XX wieku, obecnie obserwujemy jej spadek. Wyniki tych badań wzbudzały wątpliwości, gdyŝ poddano im wielu oszustów i szarlatanów. Trudno jednak

7 zaprzeczyć, Ŝe zgromadzono równieŝ ją mnóstwo dowodów potwierdzających istnienie zjawisk paranormalnych. Jednym z rezultatów było odkrycie podświadomości, czyli umysłu podprogowego, jak wówczas nazywano. Większość czytelników słyszała zapewne o Freudzie i Jungu oraz o ich badaniach róŝnych stanów umysłu głównie za pomocą część psychoanalizy. Mało kto jednak wie, Ŝe ich pionierska praca stanowiła zakrojonych na szerszą skalę eksperymentów i Ŝe obaj świadomie ulegli inspiracji zjawiskami parapsychicznymi, dokonując zresztą pewnych odkryć i w tej dziedzinie. Analizy stanów podświadomych zapoczątkowane przez dwóch wielkich uczonych zaowocowały wieloma technikami samorozwoju stosowanymi w naszych czasach W 1930 roku fascynacja zdolnościami mediumicznymi nieco przygasła, coraz więcej naukowców zaczęło przeprowadzać eksperymenty w dziedzinie telepatii, jasnowidztwa i prekognicji. PrzewaŜnie polegały one na tym, Ŝe jedna osoba rysowała proste symbole w jednym pomieszczeniu, druga zaś próbowała kopiować rysunek w drugim. Przełomowe znaczenie miało specjalne laboratorium zorganizowane w Ameryce przy wydziale psychologii przez J.B. Rhine a. To ten człowiek przeobraził badania zjawisk paranormalnych w parapsychologię i jemu zawdzięczamy termin ESP (Etrasensory Perception percepcja pozazmysłowa). On teŝ pięć wprowadził techniki statystycznego badania zjawisk paranormalnych 3. Przy pomocy kolegów psychologów opracował on zestaw kart zwanych kartami Zenera, w których symboli pojawiało się pięciokrotnie w zestawie liczącym 25 kart. Za ich pomocą Rhine przeprowadził tysiące prób domyślania się. Uczestnicy eksperymentu mieli zgadywać, na którą kartę właśnie patrzy badacz albo która karta znajduje się bądź na wierzchu nietkniętego zestawu, teŝ będą jak uszeregowane karty w zestawie następnego dnia lub za tydzień. Te dokładnie zaplanowane i kontrolowane badania analizowano potem pod względem statystycznym. Okazało się, Ŝe uczestnicy wybierali właściwe karty znacznie częściej, niŝ moŝna by się spodziewać, stosując rachunek prawdopodobieństwa. Niekiedy wyniki były tak zaskakujące, Ŝe sceptycy mogli oskarŝać Rhine a o oszustwo. PoniewaŜ doświadczenia te zostały wielokrotnie powtórzone przez innych badaczy, trzeba by uznać, Ŝe istnieje jakiś spisek oszustów. Wytaczanie takich oskarŝeń nie ma nic wspólnego z naukową rzetelnością. Nie moŝna podwaŝać moralności i etyki naukowca tylko dlatego, Ŝe wyniki jego badań komuś się nie podobają. Od 1950 do dziś Od lat 50. prowadzi się o wiele więcej róŝnorodnych badań. MoŜna juŝ na przykład parapsychologię studiować tę tą na uniwersyteckich studiach podyplomowych, a statystyki dowodzą, Ŝe większość ludzi akceptuje istnienie zjawisk parapsychicznych. W ostatnim okresie starano się nie tyle udowodnić ich realność, ile raczej zrozumieć, jak i dlaczego drogą uzyskujemy informacje i poznajemy zdarzenia. Analizując kwestię, opieram się na wielu badaniach i eksperymentach w dziedzinach, które dla uproszczenia dzielę na dwie grupy: 1. Psi receptywne: telepatia, jasnowidzenie i prekognicja 2. Psi aktywne: dominacja umysłu nad materią, na przykład uzdrawianie i psychokineza Psi receptywne Większość tą z nas, mówiąc o percepcji, przede wszystkim ma na myśli wzrok, słuch, zmysł powonienia, smaku i dotyku. KaŜdy z tych zmysłów ma jednak swój odpowiednik w sferze parapsychicznej. RóŜnica jest taka, Ŝe percepcja tego rodzaju nie jest ograniczona ani czasem, ani przestrzenią, a zdobyta drogą wiedza objawia się w formie wizji lub omamów, odczuć lub intuicyjnego wglądu, jako sen lub przeczucie. Nie ma wymiaru materialnego i moŝe dotyczyć zdarzeń w przyszłości. Procesy psychologiczne umoŝliwiające jej zdobycie jednak zbliŝone do tych, jakie działają w sferze fizycznej w percepcji podprogowej. Wielu czytelników słyszało zapewne o reklamie podprogowej, wiecie więc, Ŝe moŝemy ulegać wpływowi bodźców,

8 których nie rejestruje świadomość, lecz nieświadomość. Nasz świadomy umysł potrafi przetwarzać jedynie znikomy ułamek informacji, które zmysły odbierają cały czas. Gdybyśmy nawet przez króciutką chwilkę byli zdolni rejestrować wszelkie doznania, ilość informacji byłaby zbyt duŝa. Dlatego umysł jest wyposaŝony w rozmaite filtry i bariery, dzięki którym docierają do nas tylko najwaŝniejsze sygnały i to na nich skupiamy świadomą uwagę4. MoŜemy jednak nauczyć się wychwytywać bodźce podprogowe, najczęściej w postaci marzeń sennych. Widzimy więc, Ŝe percepcja zjawisk parapsychicznych jest zwykłym procesem mentalnym i jedyną zagadkową kwestią jest to, w jaki sposób informacje te przedostają się do obwodów mózgowych. Osobowość tą świadomość a psi Jednym z pierwszych odkryć iŝ w sferze procesów postrzegania parapsychicznego było to, Ŝe najwaŝniejsze jest nastawienie wobec tych zjawisk. Ci, którzy wierzą na przykład w istnienie telepatii, częściej zdobywają informacje właśnie drogą, ludzie zaś, którzy jej nie uznają, znacznie mniej wraŝliwi na przekaz telepatyczny. Zjawisko to zachodzi równieŝ na poziomie podprogowym i nosi nazwę obrony perceptualnej. Stwierdzono, niektórzy ludzie tak silnie bronią się przed percepcją tego typu, Ŝe w trakcie badań systematycznie gubią cel 5. Warto bliŝej przyjrzeć się temu mechanizmowi. Wyobraźcie sobie, Ŝe podrzucacie monetę, próbując domyślić się, czy wypadnie orzeł, czy reszka. Teoretycznie macie 50% szans, Ŝe przypadkowo odgadniecie wynik. Jeśli natomiast udaje się wam odgadnąć wynik w 75% przypadków, to jest to juŝ o 25% więcej. Kiedy natomiast domyślicie się wyniku tylko w 25% przypadków, oznacza to, Ŝe pudłujecie częściej, niŝ wskazują reguły prawdopodobieństwa. Na jakimś poziomie zatem następuje zahamowanie procesu prawidłowego odgadywania. Obrona perceptualna jest normalną reakcją pozwalającą uniknąć niewygodnych sytuacji, z którymi nie chcemy się wiąŝą borykać. To samo ma miejsce w przypadku percepcji parapsychicznej. Z nastawieniem się rozmaite cechy osobowości. Ludzie odznaczający się uzdolnieniami artystycznymi, muzycznymi, otwartością umysłu, dziecinną ufnością, wyluzowani i podatni na hipnozę, znacznie częściej doświadczają percepcji parapsychicznej niŝ ci, którzy mają analityczny, logiczny umysł, nerwowi i spięci. Stany świadomości Kolejnym waŝnym odkryciem w dziedzinie percepcji parapsychicznej było rozpoznanie, Ŝe najczęściej ma ona miejsce we śnie albo w stanie całkowitej relaksacji, kiedy dochodzi do tak zwanego snu na jawie 6. Najlepszym przykładem media w transie oraz indiańscy szamani, którzy za pomocą pewnych roślin wprowadzają się w stan odmiennej świadomości, by osiągnąć wyŝszy poziom poznania. ZauwaŜono teŝ, Ŝe hipnoza ułatwia uzyskanie informacji pozazmysłowych, podobnie jak technika zwana Ganzfeld, o której będzie jeszcze mowa. W tym stanie człowiek zapada w swoisty sen, choć jednocześnie jest w pełni świadomy. Pojawiające się obrazy i myśli przypominają senne marzenia i często zawierają informacje pozazmysłowe. MoŜna powiedzieć, Ŝe stan rozluźnienia, wyciszenia i medytacji pozwala uświadomić sobie obrazy podprogowe, zwykle niedostępne świadomości. Stwierdzili to badacze Targ i Puthoff podczas eksperymentów na widzenie na odległość, przeprowadzonych w Stanford Research Institute w Kalifornii 7. Psi aktywne: psychokineza Aktywne psi zazwyczaj oznacza psychokinezę, w skrócie PK, czyli dominację umysłu nad materią. Polega ona na oddziaływaniu na przedmioty za pośrednictwem umysłu, a nie za pomocą fizycznej aktywności. Ten aspekt psi zawsze wzbudzał najwięcej kontrowersji najsłynniejszym przykładem było zginanie metalowych przedmiotów przez Uri Gellera. Wcześniej znane były fizyczne media, w których obecności stoły unosiły się w powietrzu, słychać było dziwne stukania, materializowały się ręce lub nawet całe ciała, grały instrumenty muzyczne itp. Istnieje mnóstwo relacji o ściśle kontrolowanych eksperymentach z takimi mediami. W wielu przypadkach wątpliwości budziła wiarygodność osoby, która relacjonowała te zdarzenia. Zjawiska poltergeist zachodzą samoistnie w pomieszczeniach, w których odbywa się seans. Badacze

9 zauwaŝyli, Ŝe poltergeisty często uaktywniają się w obecności osoby dorastającej. Jej zaburzenia emocjonalne mogły przejawiać się dziwnymi hałasami, ruchem przedmiotów i innymi podobnymi zjawiskami. Przykładem moŝe być Matthew Manning, który wywoływał aktywność poltergeistów w swojej szkole z internatem. Czasem potrafił on kierować iŝ energię na automatyczne pisanie i rysowanie, a gdy dowiedział się o wyczynach Uri Gellera, stwierdził, takŝe potrafi zginać metalowe przedmioty poprzez ich delikatne pocieranie. Później brał udział w badaniach w Ameryce, Anglii i Europie, podczas których zauwaŝono, Ŝe moŝe oddziaływać na rozmaite substancje, w tym na enzymy i komórki rakowe. Został uzdrowicielem i nauczycielem, czyli zaczął wykorzystywać swoje zdolności dla dobra innych ludzi. Badania laboratoryjne nad PK rozpoczął J.B. Rhine, uŝywając w eksperymentach kości do gry. Uczestnicy tych badań próbowali określić, która strona kostek znajdzie się na górze albo jak rozłoŝą się one na narysowanych kratkach. Po tysiącach prób Rhine zgromadził dane statystyczne potwierdzające moŝliwość oddziaływania umysłu na ruchy kostek. Potem inni naukowcy zaczęli posługiwać się bardziej skomplikowanymi urządzeniami zwanymi generatorami zdarzeń losowych, w których wskaźnikiem był między innymi naturalny rozpad materii radioaktywnej. Aparaturę podłączano na przykład do źródła generującego świetlny krąg, który poruszał się zgodnie z ruchem wskazówek zegara lub przeciwnie. Doświadczenie polegało na tym, aby zmusić krąg do ruchu w określonym kierunku. W czasach zginaczy łyŝeczek przeprowadzano takŝe ciekawe badania za pomocą urządzeń wykrywających najdrobniejszy ruch cząsteczek metalu 8. Rejestrowano nimi oddziaływania piezoelektryczne, na które szczególnie wraŝliwe kryształy. Mechaniczny ucisk jakiś materiał, na przykład kryształ, przekształcał się w ładunek elektryczny. Podłączenie aparatu do urządzenia sporządzającego graficzny zapis pomagało określić nacisk wywierany na jakiś materiał tak jak podczas zginania łyŝeczek bez dotykania ich. Jest to wyjątkowo precyzyjna metoda mierzenia działania PK. Podobnie jak w przypadku psi receptywnego, badacze zaczynają teraz rozumieć, jakie procesy odpowiadają za psychologiczne oddziaływanie na materię. Oto najwaŝniejsze z tych procesów: 1. NaleŜy skoncentrować się na efekcie końcowym, a nie na procesie, który umoŝliwia osiągnięcie celu. ZłoŜoność samego procesu nie ma zatem znaczenia. Trzeba być tylko świadomym skutku, jaki chce się osiągnąć. 2. Nie naleŝy podchodzić do zadania zbyt powaŝnie, nie angaŝować się w nie na siłę. Potraktowanie doświadczenia jak zabawy moŝe czynić cuda. 3. PK najczęściej zdarza się wtedy, gdy uczestnik eksperymentu kończy próbę. Nazywamy to efektem odpręŝenia. 4. Najlepiej pracować w grupach, Ŝeby nikt nie obawiał się tego, co się dzieje, ani nie miał poczucia, Ŝe to on sam odpowiada za unoszenie się stolika czy teŝ inne zjawiska. Nie dotyczy to doświadczeń na niewielką skalę, takich jak oddziaływanie na kiełkowanie nasion, poniewaŝ iŝ skutki takiego eksperymentu nie widoczne natychmiast. ZauwaŜyliście juŝ zapewne, Ŝe mimo ogromnego postępu w rozpoznaniu zjawiska psi, najwaŝniejsze pytanie o to, jak ono funkcjonuje, wciąŝ pozostaje bez odpowiedzi. Jak to się dzieje, Ŝe właśnie dziś śniło mi się, przyjaciółka, której od lat nie widziałam, jest w mieście? Wiemy juŝ, Ŝe świadomość podczas snu jest bardziej podatna na intuicyjne wychwytywanie pewnych informacji, nie wiemy jednak, jak znalazły się one w czyjejś podświadomości. Naukowcy szukają odpowiedzi na te pytania w dziedzinie tak zwanej nowej fizyki, która ostatnio wzbudza zainteresowanie coraz szerszych kręgów badaczy. Stawia ona na głowie świat materii znany nam z codziennego Ŝycia. W tym odwróconym świecie informacja moŝe wędrować z jednej cząstki do drugiej niemal w tym samym czasie, jakby nie dzieliła ich Ŝadna przestrzeń. Wydaje się, Ŝe jedna z nich wie, co się dzieje z drugą, choć nic ich z pozoru nie łączy i nie ma Ŝadnego medium umoŝliwiającego jednoczesną komunikację. Zjawisko to jest znane jako paradoks EPR, a dzięki takim odkryciom wyłania się światopogląd zwany paradygmatem holograficznym, któremu poświęcam osobny rozdział. Pierwotny proces myślenia:

10 fascynujący świat percepcji podprogowej Jak juŝ wspomniałam, pod terminami podświadomy i podprogowy rozumiem wszystkie umysłowe i fizyczne procesy zachodzące bez udziału i kontroli świadomości. Podprogowe procesy myślowe zbliŝone do marzenia sennego, poniewaŝ jest ono naturalną drogą prowadzącą do tego aspektu naszego umysłu, jest takŝe najłatwiej dostępnym regionem percepcji podprogowej. Myśli mające charakter marzenia sennego przez psychologów nazywane pierwotnymi, pojawiają się bowiem najpierw w wieku niemowlęcym. Percepcja podprogowa obejmuje natomiast wszystkie bodźce podprogowe oraz wszelkie funkcje organizmu i zachodzące w nim procesy sprzyjające świadomemu postrzeganiu środowiska, które ma kluczowe znaczenie dla naszych zachowań. Klasyczna freudowska podświadomość to stłumione pragnienia, problemy wieku dziecięcego, niespełnione dąŝenia oraz tabu i narzucone społeczne konwenanse, z których na co dzień nie zdajemy sobie sprawy 9. Percepcja podprogowa dochodzi do głosu w stanie wyciszenia i snu na jawie. Jest to źródło twórczej aktywności, natchnienia w sztuce, muzyce, poezji itp. Wzniesienie się ponad własną jaźń jest odróŝniającą cechą człowieka od zwierząt. Atrybutami człowieczeństwa logika, introspekcja, kreatywność, uzdolnienia artystyczne. Cechy te nieuchwytne, kapryśne, objawiają się w momentach olśnienia emanującego z podświadomości. Gdy nagle zostaną uświadomione, wznoszą nas na wyŝyny mistycznego doznania wtedy pojmujemy coś nowego, rozumiemy sens Ŝycia, wszechświat i w jednej chwili znajdujemy odpowiedź na uniwersalne pytanie Dlaczego? NaleŜy zwracać szczególną uwagę iŝ na dowody świadczące o tym, percepcja podprogowa zachowuje kaŝde doświadczenie w całości. W mózgu miliardy zakończeń nerwowych, więc na poziomie fizycznym jesteśmy zdolni przetwarzać w jednej chwili miliardy informacji o trawieniu, krwiobiegu, temperaturze ciała, o wszelkich dźwiękach w otoczeniu i postrzeganych obrazach, smakach, wraŝeniach dotykowych. Wszystko, co fizycznie nas otacza lub w nas zachodzi, jest zatem rejestrowane i zachowywane na poziomie podprogowym. Na poziomie tym widzimy, słyszymy, czujemy i pamiętamy wszystko, nawet najdrobniejsze szczegóły. Dodajmy do tego zdolność postrzegania mediumicznego, która potencjalnie właściwa jest kaŝdemu z nas. JeŜeli przyjmiemy do wiadomości istnienie telepatii, jasnowidzenia i prekognicji, okaŝe się, Ŝe jesteśmy istotami wszechwiedzącymi. Cecha ta jest przypisywana zazwyczaj istotom boskim i w takim sensie jest ona atrybutem percepcji podprogowej. Na tym poziomie jesteśmy więc potencjalnie równi bogom, wszechwiedzący, świadomi wszystkiego, co kiedykolwiek było i będzie w całym wszechświecie. Świadomość parapsychiczna nie ma granic. Dlaczego otwarcie się na sferę podprogową jest tak waŝne śyjemy w epoce wielkich przemian. W świecie Zachodu gwałtownie zwiększyło się zainteresowanie wiedzą pochodzącą ze sfery duchowej, magicznej, mediumicznej, psychotropowej oraz mądrością staroŝytności. Badania parapsychologiczne stanowią zaledwie cząstkę tej kulturowej transformacji. Pękają bariery dzielące rozmaite dyscypliny naukowe, poniewaŝ coraz więcej ludzi uświadamia sobie, Ŝe mówią to samo róŝnymi językami. Stąd ksiąŝki jak takie Tao fizyki 10, odkrywające podobieństwa między wschodnimi systemami religijnymi a nowoczesną fizyką kwantową. Prace autorów takich jak Arthur Koestler, Lawrence Le Shan, Lyall Watson i Colin Wilson 11 stanowią pomost między biologią, fizyką, parapsychologią i religią. Pewna grupa okultystów zorganizowała konferencję pod tytułem Mosty i granice, podczas której omawiano punkty styczne między ich wiedzą a psychologią humanistyczną. Centralnym wątkiem tych kulturowych przemian jest rozwój świadomości, a pierwszym krokiem w tym kierunku jest otwarcie drzwi do podświadomości. Sprawi to, Ŝe juŝ nigdy nie będziemy zdani na łaskę naszych zahamowań, zachowań kierowanych sferą podprogową, a wpojonych nam w dzieciństwie przez rodziców i społeczeństwo. To samo odczuwają niektórzy autorzy interesujący się magią. Richard Gardner w ksiąŝce Evolution through the Tarot (Ewolucja poprzez tarot) pisze: Procesy ewolucyjne naleŝy postrzegać jako ciągłe integrowanie się umysłu świadomego z podświadomym. Prawdziwe połączenie naszej dwojakiej świadomości obdarzy nas magiczną potęgą i będzie ogromnym postępem w pojmowaniu rzeczywistości 12.

11 Lyall Watson, autor kilku popularnych ksiąŝek o cudach świata, pisze natomiast: Jesteśmy wyposaŝeni w filtr kształtujący doświadczenie i utrzymujący rzeczywistość w granicach, które jesteśmy w stanie znieść. ( ) Być moŝe, osiągnęliśmy taki etap rozwoju, w którym bariery mogą stać się półprzepuszczalne. ( ) Telepatia jest zwiastunem nowej, znacznie rozleglejszej świadomości. Powinniśmy posługiwać się mechanizmem zarówno świadomości, jak i nieświadomości, ale właśnie teraz odczuwamy znacznie większą potrzebę połączenia obu mechanizmów. ( ) Proces ten musi przebiegać w nowym wymiarze dobrowolności i akceptowania logiki transu. Obie te cechy charakteryzują medytację i wiele innych technik transcendencji. Wierzę, Ŝe rozwiną się wkrótce jako bezpośrednia reakcja na wymogi ewolucji zmierzającej w tym właśnie kierunku 13. Wszyscy podlegamy ewolucji jako jednostki, grupy, społeczeństwa, kultury i gatunek. Musimy rozwijać Ŝyć się i zmieniać, aby pełnią Ŝycia. To, co stoi w miejscu, umiera. Obrona perceptualna, zagubione psi i mechanizmy obronne Dowiedziono, Ŝe świadomość moŝe się uporać z siedmioma bodźcami naraz, a z doświadczenia wiem, Ŝe to prawda. Dzieje się tak dlatego, Ŝe percepcja podprogowa zawiera wiele barier. W psychologii nazywa się to teorią filtrów, a filtry chroniące świadomość przed nadmiarem bodźców nazywamy mechanizmami obronnymi. Stanowią one ochronę, lecz jeśli zbyt sztywne, blokują percepcję. Mechanizmy obronne wyparcia, zaprzeczenia, projekcji itp. uznajemy za blokadę negatywną, poniewaŝ społeczeństwo przygotowuje nas do wykorzystywania tylko jednego aspektu umysłu logicznej i analitycznej lewej półkuli. W gruncie rzeczy te mechanizmy obronne świadomość, ale w miarę rozwoju osobowości i duchowości usuwamy ich negatywne blokady, dzięki czemu mogą one funkcjonować prawidłowo. Dobry przykład tego, jak zapobiegamy przedostaniu się niechcianych informacji do świadomości, stanowią eksperymenty Normana Dixona z plamką światła 14. Podczas tego badania uczestnicy siedzą przed aparatem i patrzą będą jak przez lornetkę, jednym okiem w jeden otwór, a drugim w drugi. Widzą plamkę światła na neutralnym tle. Badacz prosi, aby przekręcali gałkę, dopóki nie w stanie odróŝnić plamki od tła. Natępnie mierzy się stopień jasności plamki, po czym, nie informując uczestników, wyświetla się podprogowo słowo, które fizycznie jest widoczne, lecz świadomie nie jest postrzegane. Ponownie prosi się osoby, aby sprawiły, Ŝeby plamka wtopiła się w tło. Teraz takŝe mierzy się stopień jej jasności. Doświadczenie to przeprowadzano wielokrotnie z uŝyciem róŝnych słów i stwierdzono, Ŝe próg fizycznej zdolności postrzegania plamki światła jest zróŝnicowany w zaleŝności od emocjonalnego znaczenia podprogowego słowa. Próg perceptualny podnosił się, jeśli takie słowa jak dziwka lub rak wywoływały negatywne uczucia. Choć w gruncie rzeczy badani nie postrzegali tych słów, percepcja podprogowa stawiała barierę słowom objętym tabu lub budzącym strach. Nazywa się to obroną perceptualną, a eksperymenty tego rodzaju dowodzą, jak bardzo percepcja ta wpływa na to, co chcemy widzieć, słyszeć i przyjmować do wiadomości. W parapsychologii przeprowadzono wiele badań z wykorzystaniem DMT (Defence Mechanism Test test na mechanizmy obronne) 15, aby określić stopień świadomości parapsychicznej. UŜywa się w tym celu obrazów budzących strach, przekazywanych podprogowo, lecz nie na tyle, by uczestnicy testów nic nie widzieli. Badani wiedzą, Ŝe tam jakieś obrazy, lecz nie potrafią rozpoznać ich treści. Następnie prosi się ich, by narysowali to, co zobaczyli. Potem ten sam obraz pokazuje się ponownie, tak by mogli go trochę dokładniej zobaczyć, i prosi, by znowu narysowali to, co widzą. Ćwiczenie to powtarza się aŝ tak długo, uczestnicy eksperymentu dokładnie potrafią opisać obraz. Na podstawie opisu obrazu przekazanego podprogowo oraz dzięki ustaleniu progu postrzegania moŝna określić, jakie mechanizmy obronne danej osoby oraz jak silnie działają. Testy te okazały się tak precyzyjne, Ŝe w krajach skandynawskich stosowane w trakcie treningu dla pilotów. Osoby o silnych mechanizmach obronnych, u których próg ten zwiększa się w obliczu zagroŝenia lub pod wpływem strachu, częściej powodują wypadki i nie dopuszcza się ich do dalszego szkolenia. Umysł teŝ dąŝy do stabilności, pragnie postrzegać to, co jest mu znane. JeŜeli nosisz kolorowe lub odwracające obraz okulary, po kilku dniach będziesz znowu widział świat normalnie, mózg ignoruje bowiem niepoŝądaną częstotliwość lub perspektywę przekazywaną przez siatkówkę. Percepcja podprogowa zmienia zatem percepcję świadomą, a wyboru tego, co postrzegamy, dokonuje umysł podprogowy. Dlatego bywa, Ŝe ktoś, do kogo mówisz, naprawdę nie słyszy twoich słów, choć nie jest głuchy!

12 Ten rodzaj mechanizmu obronnego występuje równieŝ na poziomie parapsychicznym i nosi nazwę zagubionego psi. Podczas eksperymentów objawia się on w ten sposób, Ŝe uczestnik odgaduje nieprawidłowo cel częściej, niŝ ma to miejsce losowo. Podczas moich badań, takŝe z udziałem osób z zagubionym psi, stwierdziłam, Ŝe dzieje się tak z kilku powodów. NajwaŜniejszym z nich jest nastawienie. Ktoś iŝ na przykład nie wierzy w istnienie zdolności parapsychicznych, dlatego pudłuje podczas testów, Ŝeby udowodnić, nie mają one sensu. Gdy jednak spotyka osobę, która chwali go, Ŝe w doświadczeniach osiąga tak dobre wyniki, jego trafienia plasują się na poziomie losowym. Okazuje więc, Ŝe ma on zdolności parapsychiczne, a jego zachowania miały ogranizzyć to, co w psychologii nazywa się dysonansem poznawczym. Z dysonansem poznawczym mamy do czynienia wówczas, gdy jednostka uświadamia sobie sprzeczność dwu treści poznawczych: między informacjami (przekonaniami), które juŝ ma, a informacjami, które odbiera i które dotyczą tej samej sprawy. Ludzie otwarci i elastyczni mogą zmienić swe przekonania, lecz inni tak do nich przywiązani, Ŝe muszą zaprzeczyć temu, co postrzegają. Najczęściej polega to na nazywaniu osób o zdolnościach mediumicznych oszustami lub szarlatanami. Istnieje grupa, która nazwała się komisją naukowych badań zdolności paranormalnych (CSICOP). Wydawany przez nich magazyn jest fascynującym studium obrony perceptualnej i dysonansu poznawczego. Trzeba pamiętać, Ŝe przewaŝnie jesteśmy zdani na łaskę podświadomości oraz jej lęków, obaw itd. To jest warstwa filtrów i barier koniecznych do zachowania równowagi umysłu w jego fizycznej postaci. Ludzie pozbawieni tych filtrów stają się psychotykami. Natomiast u osób o zdolnościach parapsychicznych filtry te działają słabiej, a oni sami potrafią w odpowiednim momencie zahamować napływ informacji, Ŝeby prowadzić normalne Ŝycie. Eksperymenty w dziedzinie parapsychologii potrafią wiele powiedzieć nam o tych filtrach działających w kaŝdym z nas. Kiedy gubimy psi, oznacza to, Ŝe zaprzeczamy istnieniu świadomej wiedzy o informacji podświadomej. Jedni ludzie posługują się zaprzeczeniem, inni wyparciem, jeszcze inni projekcją, teŝ tacy, którzy uciekają się do sprzeczności. Obserwowanie, jak gorliwie bronimy się przed niepoŝądanymi informacjami, jest naprawdę fascynujące. W percepcji podprogowej najwaŝniejsze dwie kwestie: 1. Myślenie przebiega zupełnie inaczej niŝ w codziennym Ŝyciu i nosi nazwę procesu pierwotnego. Proces ten jest typowy dla marzeń sennych to Ŝywe, konkretne wyobraŝenia, paralogiczne i symboliczne. 2. Większość naszych codziennych doświadczeń, sposób zachowania, nastroje, a nawet myśli w całości poddane władzy umysłu podprogowego. Widzimy tylko to, co podświadomość kaŝe nam widzieć, myślimy tylko o tym, o czym podświadomość kaŝe nam myśleć, słyszymy tylko to, co podświadomość kaŝe nam słyszeć, reszta zaś jest odcedzana ze świadomości przez mechanizmy obronne oraz inne filtry i bariery. MoŜna posłuŝyć tę się przykładem z codziennego doświadczenia. Większość ludzi w jakimś okresie Ŝycia pokonuje często samą drogę do szkoły czy do pracy. Swego czasu przez dwa lata jeździłam codziennie na rowerze ponad 30 kilometrów przez cały Londyn. Ustaliwszy najdogodniejszą trasę bocznymi ulicami, podąŝałam nią, napotykając po drodze skrzyŝowania z głównymi ulicami i drogi jednokierunkowe, musiałam teŝ przejechać przez park itp. Nie była to łatwa trasa w zatłoczonym Londynie, zwłaszcza w godzinach szczytu. Pewnego dnia musiałam udać tę się w inne miejsce, zbaczając z tradycyjnego szlaku mniej więcej w jego połowie. Dopiero gdy dotarłam do uczelni, uświadomiłam sobie, Ŝe przejechałam przez miejsce, w którym powinnam skręcić. Przebyłam trasę jak we śnie, nie wiedząc nawet, gdzie jestem, nie mówiąc juŝ o ruchu na ulicy. Odtąd zwracałam uwagę na to, jak jadę, i stwierdziłam, Ŝe bezpieczniej było zdać się na automatycznego pilota, który na poziomie podprogowym reagował na wszystko znacznie szybciej i pewniej niŝ moja świadomość. Jeśli dotąd nie zwracaliście uwagi na automatycznego pilota, to spróbujcie teraz, bo to bardzo ciekawe doświadczenie. Symbolizm i archetypy Jak juŝ wspomniałam, umysł podprogowy jest źródłem wszelkich zdolności twórczych, sztuki i poezji. Wzniesienie się ponad świadomość, wyraŝające się poprzez te dziedziny, oznacza kontakt świadomości z

13 percepcją podprogową, jest manifestacją boskiej mądrości w materialnym świecie. Jeśli słuszna jest koncepcja Eddingtona, Schrödingera i Wignera 16, głosząca, Ŝe wszechświat to najwyŝsza forma umysłowości, to podświadomość moŝe być łącznikiem między naszym indywidualnym umysłem a umysłem wszechświata. Wtedy nasze umysły pokrywałyby się ze wszechświatem. Język symboli jest wspólny wszystkim ludziom w kaŝdym czasie i kulturze. Psycholodzy nazywają to zjawisko procesem pierwotnym, poniewaŝ jest on podstawą naszego sposobu myślenia, w przeciwieństwie do wyuczonych zdolności werbalnych. Najprawdopodobniej tam rodzi się świadome myślenie u niemowląt. W gruncie rzeczy myślenie werbalne jest tylko jednym ze sposobów myślenia, a to, Ŝe przewaŝa w naszym umyśle, jest wynikiem procesów społecznych i kulturowych. Nasz umysł jest znacznie bardziej złoŝony, a język symboli, obrazy sennych marzeń i archetypy w istocie jego pierwotnym aspektem. Jak juŝ wspomniałam, myślenie w pierwotnym procesie jest powszechne we wszystkich kulturach. WieŜa Babel, która nas podzieliła, to przecieŝ język. Symboliczne, imaginatywne i obrazowe myślenie łączy wszystkich ludzi. Myślenie w percepcji podprogowej opiera się na symbolach archetypowych dla mnie jest to język Matki Ziemi. Wszystkie kultury w znanych nam czasach mają te same symbole i te same archetypy reprezentujące język i procesy myślowe wspólne wszystkim myślącym istotom. StaroŜytni bogowie i mity nadal tkwią w naszej podświadomości. Z tego powodu ludzie, którym udaje się dotrzeć do umysłu podprogowego, napotykają Są tam tych samych bogów, potwory i istoty magiczne mniej więcej w takiej samej postaci, w jakiej postrzegali je staroŝytni. Kiedy mówimy o duchach i demonach, rozumiemy przez to zjawiska psychologiczne. one równie potęŝne, jak umysł podprogowy, czyli potencjalnie wszechmocne. Do pewnego stopnia moŝna to wytłumaczyć w ten sposób, Ŝe widzimy to, co spodziewamy się zobaczyć, proces ten jednak jest znacznie bardziej złoŝony. Archetypy budzą określone skojarzenia. Znane relacje ludzi z Zachodu, którzy po zaŝyciu środków halucynogennych stosowanych w Ameryce Południowej do przepowiadania przyszłości, widzieli te same archetypy co Indianie z tego rejonu. Im wyraźniej pamiętamy marzenia senne i inne stany świadomości, w których do głosu dochodzi percepcja podprogowa, tym łatwiej przychodzi nam zrozumienie symboli, które wywołują znacznie silniejsze skojarzenia, i tym wyraźniej dostrzegamy sens starych mitów i legend. Jung, twórca koncepcji nieświadomości zbiorowej 17, potrafił wyjątkowo sugestywnie przedstawić ten stan. Umysł podprogowy myśli symbolami, a jeden symbol, jak utwór poetycki, zawiera całe morze znaczeń. MoŜna to zilustrować prostym przykładem filiŝanki. Jeśli posługuję się tym słowem w zwykłym znaczeniu, prosząc o filiŝankę herbaty, to kaŝdy wie, co mam na myśli. FiliŜanka moŝe być z delikatnej chińskiej porcelany albo z grubego fajansu, lecz nadal będzie filiŝanką. Jednak w poezji lub we śnie przyjmuje ona symbolikę naczynia, kielicha czy sagana: moja filiŝanka się przelała moŝe to oznaczać miłość, emocje, pierwiastek Ŝeński. Cała głębia archetypowych aspektów naszego Ŝycia jest symbolizowana przez filiŝankę, jak w komplecie filiŝanek w talii tarota. Umysł podprogowy przemawia wierszem, brzmi jak wielogłosowy gregoriański chorał. Prawa półkula mózgu potrafi tworzyć poezję, ale nie uŝywa słów. Ma to wiele wspólnego śpiewem. Magia jako śpiew posługuje się właśnie tym aspektem umysłu podprogowego. Monotonny śpiew, czyli uŝywanie szczególnych słów w ich archetypowym, symbolicznym sensie, moŝe wprawiać w trans, zwłaszcza w rytmie dwóch uderzeń na sekundę. Wsłuchujcie się raczej w rytm i melodię, a nie w słowa wypowiadane przez dobrego kaznodzieję, a zrozumiecie, co mam na myśli. Świadomy umysł i jego przekonania przegrywają w konfrontacji z językiem podświadomości. Sztuką tą posługiwał się na przykład Adolf Hitler, a takŝe mówcy fundamentalistyczni. Symboliczny jest język poezji. Język symboli to nie tylko obrazy z marzeń sennych, to takŝe język, którym daje o sobie znać świadomość mediumiczna, czyli na przykład język magii. Musimy bardzo ostroŝnie posługiwać się symboliką. Oto moje doświadczenie: choć przez trzy lata mieszkałam z astrologiem, nie potrafię się identyfikować z nowoczesną astrologią. Dopiero po 10 latach analizowania astrologicznej mowy zrozumiałam, dlaczego tak się dzieje. Jej greckie i rzymskie symbole nic nie znaczą na głębszym poziomie mojej psychiki. Zbiorowe archetypy Ŝyją w mitach i legendach. StaroŜytne bóstwa były pierwotnie personifikacją sił natury i osobowości i jako takie archetypami. Dzięki nim docieramy do głębszych pokładów naszej psychiki. Dobrze, Ŝe Brytyjczycy ponownie odkrywają własne archetypy, poniewaŝ w dzieciństwie karmiono nas

14 baśniami, czyli mitami, duńskimi (Hans Christian Andersen) i niemieckimi (bracia Grimm). Jak wielu z nas zna starodawne brytyjskie legendy poza tymi o Robin Hoodzie czy królu Arturze? Ilu współczesnych Anglików słyszało o mitach walijskich, irlandzkich czy szkockich? 18 Zamierzam tu przeanalizować jeden z najstarszych aspektów brytyjskiej mitologii archetyp duchów. W tej grupie róŝne odmiany niewidzialnych bytów: mediumiczne, duchowe; elementarne duchy natury, znane na całym świecie; cześć oddawana duchom przodków, charakterystyczna dla religii animistycznych; aspekt boskości; śladowe wspomnienia ludów przedceltyckich. Wydaje się, Ŝe czary na Wyspach Brytyjskich reliktem tej wiedzy. Piszę o tym dalej.

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com Raport o kursie Strona 0 Raport o kursie Marcin Tereszkiewicz Raport o kursie Strona 1 Oczyszczanie Umysłu Oczyść swój umysł aby myśleć pozytywnie i przyciągać to czego chcesz Raport o kursie Strona 2

Bardziej szczegółowo

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec

W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec W związku z duŝym zainteresowaniem noworocznym treningiem rozwoju osobistego postanowiliśmy zorganizować II edycję treningu: Start:1 marzec Trening rozwoju osobistego przez Internet Chcesz zmienić swoje

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

Marian Chwastniewski. Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne Wyspa

Marian Chwastniewski. Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne Wyspa Marian Chwastniewski Stowarzyszenie Twórcze i Edukacyjne Wyspa WYSPA ODKRYĆ A WYSPA ZAGADEK Laboratorium ma na celu wdroŝenie autorskiego programu pedagogicznego WYSPA rozwijającego postawy twórcze i badawcze

Bardziej szczegółowo

UMIEJĘTNOŚCI PREZENTACYJNE

UMIEJĘTNOŚCI PREZENTACYJNE UMIEJĘTNOŚCI PREZENTACYJNE W największym skrócie prezentacja to pokaz. Dlatego pamiętaj, Ŝe prezentacja jest przedstawieniem, w którym grasz główną rolę. RóŜnica polega na tym, Ŝe celem twojego przedstawienia

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci

Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Anna Kalbarczyk Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci Rozwój osobowości dziecka w wieku od 2 do 6 lat na podstawie jego

Bardziej szczegółowo

Magia słowa, czyli jak zaczarować ucznia?

Magia słowa, czyli jak zaczarować ucznia? dr Mariusz Menz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Magia słowa, czyli jak zaczarować ucznia? Nigdy bez gniewu nie patrzę na przewrotność tych ludzi, którzy nauczycieli mają niemal za nic, choć

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein)

Wyobraźnia jest ważniejsza niż wiedza. (Albert Einstein) Wiesław Ozga TreningAntystresowy.pl Afirmacje - modlitwa dziękczynna Powinniśmy wiedzieć czego chcemy, widzieć to, cieszyć się i z wielką wdzięcznością dziękować Bogu za to, że nasz doskonały plan staje

Bardziej szczegółowo

Spekulacja na rynkach finansowych. znajomość narzędzi czy siebie? Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A.

Spekulacja na rynkach finansowych. znajomość narzędzi czy siebie? Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Spekulacja na rynkach finansowych znajomość narzędzi czy siebie? Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Narzędzia 2 Analiza techniczna Analiza fundamentalna Narzędzia (2) 3 AT astrologia rynków finansowych AF alchemia

Bardziej szczegółowo

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do

Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do Anioły zawsze są obok ciebie i cały czas coś do ciebie mówią zwłaszcza wtedy, kiedy się do nich modlisz. Ich subtelny głos, który dociera do nas w postaci intuicyjnych odczuć i myśli ciężko usłyszeć w

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

Czy kariera naukowa jest dla kobiet?

Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Czy kariera naukowa jest dla kobiet? Prof. Halina Rusek Uniwersytet Śląski, Cieszyn Warszawa, 20 czerwca 2009 r. Kobiety w nauce polskiej (2007/2008) profesorowie 23% zwyczajni 17% nadzwyczajni 26% adiunkci

Bardziej szczegółowo

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1)

NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) NAUKA JAK UCZYĆ SIĘ SKUTECZNIE (A2 / B1) CZYTANIE A. Mówi się, że człowiek uczy się całe życie. I jest to bez wątpienia prawda. Bo przecież wiedzę zdobywamy nie tylko w szkole, ale również w pracy, albo

Bardziej szczegółowo

George Berkeley (1685-1753)

George Berkeley (1685-1753) George Berkeley (1685-1753) Biskup Dublina Bezkompromisowy naukowiec i eksperymentator Niekonwencjonalny teoretyk poznania Zwalczał ateizm Propagował idee wyższego szkolnictwa w Ameryce Podstawą badań

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Art therapy and elements of bodywork. Kod Punktacja ECTS* 2

KARTA KURSU. Art therapy and elements of bodywork. Kod Punktacja ECTS* 2 KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Arteterapia i elementy pracy z ciałem Art therapy and elements of bodywork Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Alina Krzemińska Zespół dydaktyczny Dr Alina Krzemińska

Bardziej szczegółowo

M Ą D R O Ś Ć N O C Y

M Ą D R O Ś Ć N O C Y K H E N C Z E N T H R A N G U R I N P O C Z E A SONG FOR T H E K I NG Od pewnego czasu Gampopa miewał wiele dziwnych i żywych snów. Udał się więc do Milarepy po radę. Ten odpowiedział mu: Jesteś wielkim

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka podaje swoje dane osobowe swobodnie wypowiada się na temat swojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym.

Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Rozwijanie aktywności twórczej i jej wpływ na wychowanie dziecka w wieku przedszkolnym. Wielu psychologów twierdzi, Ŝe dzieci są twórcze z samej swej natury, a postawa twórcza jest wśród dzieci powszechna.

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym

Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym Przedmowa Minęły dwa lata od pierwszego wydania książki o energetycznym oczyszczaniu domu. Od tej pory tysiące ludzi korzysta z rytuałów w niej opisanych, by uwolnić swój dom i świadomość od dawnych obciążeń

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

Dnia 7.02.2011 udaliśmy się na wycieczkę do średniowiecznego, a zarazem nowoczesnego miasta Jawor. Wiąże się z nim bardzo wiele średniowiecznych

Dnia 7.02.2011 udaliśmy się na wycieczkę do średniowiecznego, a zarazem nowoczesnego miasta Jawor. Wiąże się z nim bardzo wiele średniowiecznych Dnia 7.02.2011 udaliśmy się na wycieczkę do średniowiecznego, a zarazem nowoczesnego miasta Jawor. Wiąże się z nim bardzo wiele średniowiecznych historii i podań, lecz nas interesowała teraźniejszość,

Bardziej szczegółowo

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com

30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa. Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com 30 Najskuteczniejszych Afirmacji Pieniędzy i Bogactwa Mark Hubert Kamerton Skuteczne Afirmacje www.skuteczneafirmacje.com Witaj. Chciałbym dzisiaj podzielić się z Tobą moim kilkunastoletnim doświadczeniem

Bardziej szczegółowo

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska

kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska kilka definicji i refleksji na temat działań wychowawczych oraz ich efektów Irena Wojciechowska Nasza ziemia jest zdegenerowana, dzieci przestały być posłuszne rodzicom Tekst przypisywany egipskiemu kapłanowi

Bardziej szczegółowo

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości).

RADA SZKOLENIOWA. Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). RADA SZKOLENIOWA Temat: Dziecko z niską samooceną (z niskim poczuciem własnej wartości). Samoocena to wyobrażenienatemattego,kimiczymjesteśmy, a więc postrzeganie samego siebie. Poczucie własnej wartości

Bardziej szczegółowo

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent:

Kierunkowe efekty kształcenia Po ukończeniu studiów absolwent: EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW FILOLOGIA POLSKA poziom kształcenia profil kształcenia tytuł zawodowy absolwenta studia pierwszego stopnia ogólnoakademicki licencjat I. Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY CZYTANIE W znaczeniu psychofizycznym: techniczne rozpoznawanie znaków. W znaczeniu psychologicznym: zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem.

KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE. A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. KREATYWNE I INNOWACYJNE MYŚLENIE A. ZARZĄDZANIE EMOCJAMI identyfikacja i zarządzanie własnymi emocjami i zachowaniem. 1. Rozpoznawanie i właściwe nazywanie emocji i sposobu, w jaki są powiązane z określonymi

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM. Program Czytajmy razem realizowany jest w naszej szkole na etapie

CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM. Program Czytajmy razem realizowany jest w naszej szkole na etapie CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM CZYTAJMY RAZEM Program Czytajmy razem realizowany jest w naszej szkole na etapie nauczania zintegrowanego. Jego głównym celem jest rozwijanie aktywności czytelniczej naszych

Bardziej szczegółowo

SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA

SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA 16 października 2008 SESJA NAUKOWA ODKRYWANIE UMYSŁU: LUDZKIE POZNANIE, EMOCJE, TWÓRCZOŚĆ I KOMUNIKACJA Umysł ludzki jako produkt ewolucji godz. 10.00-10.30 prof. dr hab. Krzysztof Łastowski, Umysł ludzki

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM

SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM SEMINARIUM ODNOWY W DUCHU ŚWIĘTYM Tydzień wprowadzający Bóg nas "...wezwał świętym powołaniem nie na podstawie naszych czynów, lecz stosownie do własnego postanowienia i łaski, która nam dana została w

Bardziej szczegółowo

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej

Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki. Zespół Szkół w Rycerce Górnej Rola rodziców w kształtowaniu motywacji do nauki Zespół Szkół w Rycerce Górnej CO TO JEST MOTYWACJA? Na słowo MOTYWACJA składają się dwa słówka: Motyw i Akcja. Czyli aby podjąć jakieś określone działanie

Bardziej szczegółowo

Materiały wykładowe (fragmenty)

Materiały wykładowe (fragmenty) Materiały wykładowe (fragmenty) 1 Robert Susmaga Instytut Informatyki ul. Piotrowo 2 Poznań kontakt mail owy Robert.Susmaga@CS.PUT.Poznan.PL kontakt osobisty Centrum Wykładowe, blok informatyki, pok. 7

Bardziej szczegółowo

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów.

Runda 5: zmiana planszy: < < i 6 rzutów. 1. Gry dotyczące systemu dziesiętnego Pomoce: kostka dziesięciościenna i/albo karty z cyframi. KaŜdy rywalizuje z kaŝdym. KaŜdy gracz rysuje planszę: Prowadzący rzuca dziesięciościenną kostką albo losuje

Bardziej szczegółowo

www.salvate.pl Małgorzata Kalinowska" prowadząca:" psychoanalityk jungowski

www.salvate.pl Małgorzata Kalinowska prowadząca: psychoanalityk jungowski S A L V A T E K A T O W I C E www.salvate.pl J U N G O W S K A A N A L I Z A M A R Z E Ń S E N N Y C H C Y K L S E M I N A R Y J N Y prowadząca:" Małgorzata Kalinowska" psychoanalityk jungowski JUNGOWSKA

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

MOCNE STRONY OSOBOWE:

MOCNE STRONY OSOBOWE: MOCNE STRONY OSOBOWE: To ja Kreatywność / pomysłowość Znajduję różne rozwiązania problemów Łatwo wpadam na nowe pomysły Mam wizjonerskie pomysły Szukam nowych możliwości i wypróbowuję je Potrafię coś zaprojektować

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka.

Wobec powyższego ruch planet odbywa się ruchem spiralnym, a nie jak nam się wydaje po okręgu, gdyż wtedy mielibyśmy nieustanny rok świstaka. Spirala czasu Czy doświadczasz czegoś co w prosty sposób można nazwać przyspieszeniem czasu? Odczuwasz, że dni mijają coraz szybciej? Przestajesz liczyć minuty i godziny? Żyjesz raczej od tygodnia do tygodnia,

Bardziej szczegółowo

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki,

Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, Od najmłodszych lat dziecko powinno być wprowadzone w świat muzyki. Sposób, w jaki zostanie zachęcone w przedszkolu i w domu do słuchania muzyki, śpiewania, a nawet tworzenia łatwych melodii oraz w jakim

Bardziej szczegółowo

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień.

Witaj, Odważ się i podejmij wyzwanie- zbuduj wizję kariery, która będzie odzwierciedleniem Twoim unikalnych umiejętności, talentów i pragnień. Witaj, Nazywam się Magdalena Kluszczyk. Jestem self-leadership coachem i coachem kariery. Wspieram ludzi w budowaniu i odkrywaniu sukcesu na własnych warunkach. Stwórz wizję kariery to pierwszy krok na

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIETY EWALUACYJNEJ

WYNIKI ANKIETY EWALUACYJNEJ WYNIKI ANKIETY EWALUACYJNEJ W 2006 r. Fundacja Pomorski Dom Nadziei przeprowadziła cykl zajęć edukacyjnych Profilaktyka HIV/AIDS-młodzieŜ 2006 w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 1 w Pruszczu Gdańskim

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016

WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY. mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 WPŁYW CZYTANIA NA ROZWÓJ DZIECI I MŁODZIEŻY mgr Grażyna Wyszkowska Kętrzyn, styczeń 2016 CO TO JEST CZYTANIE? techniczne rozpoznawanie znaków; zapoznanie się z treścią, rozumienie myśli zawartych w tekście

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ

BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ BOśE NAKAZY - DZIESIĘĆ PRZYKAZAŃ W Biblii znajdujemy nakazy i Ŝądania. Zawierają one to, co wierzący nazywają wolą BoŜą. Najbardziej znanym ich zbiorem jest Dziesięć przykazań (Wj 34, 28). Znajdujemy go

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna

Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna Filozofia, Pedagogika, Wykład III - Filozofia archaiczna 2009-09-04 Plan wykładu 1 Jońska filozofia przyrody - wprowadzenie 2 3 Jońska filozofia przyrody - problematyka Centralna problematyka filozofii

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI

EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI EFEKTYWNA OCENA PRACOWNIKÓW, UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ W KONTEKŚCIE REDUKCJI ETATÓW ORAZ ELEMENTY ZARZĄDZANIA EMOCJAMI Prowadzący - dr Sylwia Szymańska - trener FPL Każda sytuacja wywołuje emocje

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska

Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA. Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne na poszczególne oceny śródroczne i roczne z przedmiotu: FIZYKA Nauczyciel przedmiotu: Marzena Kozłowska Szczegółowe wymagania edukacyjne zostały sporządzone z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy mówić?

O czym będziemy mówić? Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Człowiek w firmie czyli kto i jak tu rządzi? Sztuka zaprezentowania własnej osoby Anna Śleszyńska-Świderska Uniwersytet w Białymstoku 17 października 2013 r. EKONOMICZNY

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili papierosy a później wieczorem po szkole tez Ŝeśmy się

Bardziej szczegółowo

Ucieleśnione poznanie

Ucieleśnione poznanie dr Mateusz Hohol Ucieleśnione poznanie zajęcia 7-8: Radykalny enaktywizm Ciało w mózgu Slinky (Andy Clark) Sprężynka Slinky przejawia zachowanie, wyglądające na inteligentne, pomimo tego, że nie posiada

Bardziej szczegółowo

Zaplanuj Twój najlepszy rok w życiu!

Zaplanuj Twój najlepszy rok w życiu! Sukces na Twoich warunkach Zaplanuj Twój najlepszy rok w życiu! "Naszą najgłębszą obawą nie jest to, że jesteśmy zbyt słabi, ale to, że jesteśmy zbyt potężni. To nasz blask nas przeraża, nie ciemność.

Bardziej szczegółowo

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza

N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9. Nasze Długi - główne wyniki badań. Próba badawcza N AS Z E DŁUGI A. D. 2009 N a s z e D ł u g i A. D. 2 0 0 9 Nasze Długi - główne wyniki badań 45% Polaków ma obecnie większe problemy finansowe, niŝ przed kryzysem 77% społeczeństwa uwaŝa, Ŝe osoby, które

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH?

JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? JAK RADZIĆ SOBIE Z NASTOLATKIEM W SYTUACJACH KONFLIKTOWYCH? Podstawowa zasada radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych:,,nie reaguj, tylko działaj Rodzice rzadko starają się dojść do tego, dlaczego ich

Bardziej szczegółowo

Szkolenia i warsztaty dla nauczycieli i wychowawców

Szkolenia i warsztaty dla nauczycieli i wychowawców Szkolenia i warsztaty dla nauczycieli i wychowawców 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Temat Poskromienie złośnika Kiedy dziecko się złości? Jak rodzice/wychowawcy reagują na złość dziecka? Dlaczego niektóre sposoby

Bardziej szczegółowo

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu

5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym i w pracy www.dorotasoida.pl 5 kroków do skutecznego wprowadzania zmian w życiu Jak zarządzać zmianą w życiu osobistym

Bardziej szczegółowo

Co to są prawa dziecka?

Co to są prawa dziecka? Prawa Dziecka Co to są prawa dziecka? Każdy człowiek jest osobą, ale żaden człowiek nie rodzi się w pełni ukształtowany. Pełnię swojej osobowości musi rozwinąć. Każdy człowiek musi odpowiednio ukształtować

Bardziej szczegółowo

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum

Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Wymagania na poszczególne stopnie z historii klas I-III gimnazjum Kryteria oceniania historia kl. I Ocena dopuszczająca. Poziom wymagań konieczny. - zna pojęcia źródło historyczne, era, zlokalizuje na

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ

EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ EFEKTY KSZTAŁCENIA NA STUDIACH PODYPLOMOWYCH NAUCZANIE PRZYRODY W SZKOLE PODSTAWOWEJ 1. Umiejscowienie studiów w obszarze nauki Studia podyplomowe, realizowane są jako kierunek kształcenia obejmujący wybrane

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych. Geniusz ociera się o szaleństwo

Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych. Geniusz ociera się o szaleństwo Wyjątkowość zjawiska twórczości - jednostki genialne nie mogą zostać zaliczone do grona ludzi zwykłych Geniusz ociera się o szaleństwo Geniusz i obłąkanie - koncepcja Cesare Lombroso Teorie twórczości

Bardziej szczegółowo

Marta Grodner. Społeczny kontekst nauki. Socjologia wiedzy

Marta Grodner. Społeczny kontekst nauki. Socjologia wiedzy Marta Grodner Społeczny kontekst nauki Socjologia wiedzy SOCJOLOGIA WIEDZY Zajmuje się związkami wiedzy z bazą społeczną. Wiązana często z marksizmem : społeczne źródła wiedzy uważa się za powiązane ze

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ OPS MODUŁ 2 -s WSPARCIE PSYCHOLOGICZNE DLA OSÓB DŁUGOTRWALE BEZROBOTNYCH SPOTKANIE 1 PODSTAWY KOMUNIKACJI SPOLECZNEJ

KONSPEKT ZAJĘĆ OPS MODUŁ 2 -s WSPARCIE PSYCHOLOGICZNE DLA OSÓB DŁUGOTRWALE BEZROBOTNYCH SPOTKANIE 1 PODSTAWY KOMUNIKACJI SPOLECZNEJ KONSPEKT ZAJĘĆ OPS MODUŁ 2 -s WSPARCIE PSYCHOLOGICZNE DLA OSÓB DŁUGOTRWALE BEZROBOTNYCH SPOTKANIE 1 PODSTAWY KOMUNIKACJI SPOLECZNEJ zwiększenie umiejętności efektywnego komunikowania się rozwijanie technik

Bardziej szczegółowo

4. JAKIE SĄ RODZAJE TECHNIK PROJEKCYJNYCH STOSOWANYCH W BADANIACH SPOŁECZNYCH?

4. JAKIE SĄ RODZAJE TECHNIK PROJEKCYJNYCH STOSOWANYCH W BADANIACH SPOŁECZNYCH? TECHNIKI PROJEKCYJNE 1. CZYM SĄ TECHNIKI PROJEKCYJNE? 2. JAKA JEST GENEZA TECHNIK PROJEKCYJNYCH? 3. KIEDY STOSOWAĆ TECHNIKI PROJEKCYJNE? CO NAM DAJE ICH ZASTOSOWANIE? 4. JAKIE SĄ RODZAJE TECHNIK PROJEKCYJNYCH

Bardziej szczegółowo

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza

Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza Filozofia, Historia, Wykład IX - Filozofia Kartezjusza 2010-10-01 Plan wykładu 1 Krytyka nauk w Rozprawie o metodzie 2 Zasady metody Kryteria prawdziwości 3 Rola argumentów sceptycznych Argumenty sceptyczne

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Dlaczego orły nie pływają. O wspieraniu talentów i zdolności u dzieci Magdalena Zientalska Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 27 września 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET

Bardziej szczegółowo

Propozycja metodyczna dla klasy VI

Propozycja metodyczna dla klasy VI Język Polski w Szkole IV VI R. X, nr 4 Joanna Piasta-Siechowicz Propozycja metodyczna dla klasy VI TEMAT: Poznajemy lekturę Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa. Czas zajęć: 2 x 45 min. Cele

Bardziej szczegółowo

"Matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisał Wszechświat." Galileusz

Matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisał Wszechświat. Galileusz "Matematyka jest alfabetem, za pomocą którego Bóg opisał Wszechświat." Galileusz Kraj bez matematyki nie wytrzyma współzawodnictwa z tymi, którzy uprawiają matematykę. Dobry Bóg stworzył liczby naturalne,

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych

Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Czym są badania jakościowe? David Silverman : Interpretacja danych jakościowych Główne zagadnienia Kiedy porównujemy badania ilościowe i jakościowe, znajdujemy głownie róŝne rozłoŝenie akcentów między

Bardziej szczegółowo

Konkurs dla firm Mama w pracy

Konkurs dla firm Mama w pracy Konkurs dla firm Mama w pracy V edycja 2011/2012 Organizatorzy: Rzeczpospolita, Fundacja Świętego Mikołaja, Instytut badawczy MillwardBrown SMG/KRC Szanowna Pani, * * * Ankieta dla kobiet prosimy o udział

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń

Katharsis. Tyle bezimiennych wierszy, ilu poległych rycerzy Dariusz Okoń 1 Spis treści Od Autora......6 Katharsis...7 Zimowy wieczór......8 Cierpienie i rozpacz......9 Cel.... 10 Brat Niebieski.... 11 Czas.... 12 Opętana.... 14 * * * [Moja dusza słaba].... 16 * * * [Człowiek

Bardziej szczegółowo

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce

Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Autor: Ewelina Brzyszcz Studentka II roku II stopnia Dziennikarstwo i komunikacja społeczna Uniwersytet Jana Kochanowskiego Kielce Wraz z upowszechnieniem Internetu narodziło się nowe pokolenie. Świat

Bardziej szczegółowo

PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE

PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE PÓŁKULE MÓZGOWE I ICH ROLA W DIAGNOSTYCE BUDOWA MÓZGU -półkule lewa półkula język, logika, zdolności matematyczne, porządkowanie elementów, przyswajanie wiedzy akademickiej, prawa półkula rytm, rymy, muzyka,

Bardziej szczegółowo

1 Odpowiedzialna pomoc wychowawcza Marek Dziewiecki

1 Odpowiedzialna pomoc wychowawcza Marek Dziewiecki 1 Spis treści 2 Spis treści I Wychowanie a psychologia...... 8 1. Psychologizacja wychowania......8 2. Właściwa relacja między psychologią a pedagogiką.... 10 3. Psychologia a wychowanie: przykłady oddziaływania

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

SP Klasa VI, temat 2

SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 zagiąć NAUKOWCY SP Klasa VI, temat

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

WSEI Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie UMYSŁ SZACHISTY

WSEI Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie UMYSŁ SZACHISTY UMYSŁ SZACHISTY Projekt MAT - Rozwijanie umiejętności talentów szachowych poprzez trening sprawności poznawczej, kreatywności i innowacyjności myślenia młodych szachistów Robert Porzak, Jan Przewoźnik

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Talent autoprezentacji Sztuka zaprezentowania własnej osoby Katarzyna Lipska Wyższa Szkoła Ekonomii, Prawa i Nauk Medycznych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach 26

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

CAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL)

CAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL) CAMBRIDGE ESOL PRETESTING (PILOTAś EGZAMINÓW CAMBRIDGE ESOL) Wszystkie materiały egzaminacyjne ESOL (egzaminy z języka angielskiego dla obcokrajowców) Uniwersytetu Cambridge są poddawane pretestingowi/pilotaŝowi

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ?

Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? Scenariusz lekcji wychowawczej nr 1 ZAPOZNANIE Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ CO ROZUMIEMY PRZEZ INTEGRACJĘ? CELE DYDAKTYCZNO-WYCHOWAWCZE: Po przeprowadzonej lekcji uczniowie i uczennice: umieją określić pojęcie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE. WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia Załącznik nr 1 do zarządzenia Nr 1/01 Rektora PWSZ w Koninie z dnia 8 lutego 01 w sprawie ustalenia wzoru sylabusa PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ Kultury Fizycznej i Ochrony Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo