Rozdział 5 Budżet Unii Europejskiej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rozdział 5 Budżet Unii Europejskiej"

Transkrypt

1 Budżet Unii Europejskiej Rozdział 5 Budżet Unii Europejskiej Leszek Skiba POJĘCIE I CHARAKTER BUDŻETU OGÓLNEGO UNII EUROPEJSKIEJ Budżet UE trudno porównać z budżetem zwykłego nowoczesnego państwa. Nie istnieją podatki ogólnoeuropejskie, które stanowiłyby podstawę finansowania wydatków UE. Również po stronie wydatków widoczne są różnice, gdyż większość polityk realizowanych przez narodowe państwa europejskie finansowana jest z budżetu UE w bardzo ograniczonym wymiarze. Wielkość wpływów i wydatków, która w krajach członkowskich sięga 30 50% PKB, w przypadku budżetu UE wynosi jedynie około 1% PKB. Skala jest zatem nieporównywalna. Budżet Unii Europejskiej jest wyjątkowym zjawiskiem w finansach publicznych, gdyż podmiotem przesądzającym o wielkości wpływów oraz przeznaczeniu wydatków jest organizacja międzynarodowa, a nie państwo narodowe. Mając to na uwadze, warto podkreślić, że żadna z organizacji międzynarodowych nie ma tak dużego budżetu pod względem wartości nominalnej. Kategorie wydatkowe w budżecie UE są ściśle związane z realizowanymi przez Unię zadaniami. Te kompetencje, które są wyłącznie przypisane do instytucji europejskich, mają odzwierciedlenie w znacznej wielkości wydatków budżetowych. W przypadku polityk, które są realizowane przez państwa narodowe, unijne wydatki budżetowe nie istnieją lub są niewielkie Znaczenie budżetu dla integracji europejskiej Budżet UE jest jednym z najważniejszych instrumentów integracji. Ustanowiony w 1967 r., pierwotnie miał sięgnąć w kolejnych dekadach 5 7% PKB. Rozmiar budżetu bezpośrednio wynika z przyjętego modelu integracji europejskiej. Oznacza to, że w pierwotnym zamierzeniu Wspólnota Europejska miała przejąć na wyłączność realizację znacznie większej liczby polityk, niż ma to miejsce obecnie. Jednocześnie im więcej polityk realizowanych jest wyłącznie przez instytucje europejskie, tym większy budżet musi mieć Unia Europejska do wykonywania prawnych kompetencji. Przejęcie przez Komisję Europejską realizacji kolejnych 1 Leszek Skiba Narodowy Bank Polski, Biuro ds. Integracji ze Strefą Euro. 101

2 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro kompetencji, które obecnie znajdują się w gestii państw członkowskich, oznaczać będzie zwiększenie budżetu ogólnego Unii Europejskiej. W pewnym zatem sensie wielkość budżetu jest wskaźnikiem kierunku integracji europejskiej. Dziś, gdy znaczna liczba polityk pozostaje w gestii rządów państw członkowskich i jest raczej koordynowana na szczeblu europejskim, środki przeznaczone na ich realizację pozostają w budżetach państw członkowskich. Tak jest w odniesieniu do polityki obronnej, polityki zabezpieczenia społecznego oraz innych polityk społecznych (np. edukacji) czy gospodarczych. Znacznie ważniejsze dla integracji jest zintegrowanie wspólnego rynku, harmonizacja prawa, międzyrządowa koordynacja polityk oraz przestrzeganie wspólnych standardów gwarantujących skuteczne funkcjonowanie wspólnego rynku niż aktywne realizowanie polityk społecznych i gospodarczych przez instytucje ponadnarodowe. Przyjęcie takiego modelu integracji przesądziło o rozdziale kompetencji między państwa członkowskie i instytucje UE, wielkości budżetu UE oraz składnikach wydatków znajdujących się w budżecie ogólnym Znaczenie budżetu ogólnego UE dla gospodarek europejskich Znacznie mniejsza skala budżetu UE w porówaniu z budżetami państw członkowskich oznacza, że makroekonomiczne oddziaływanie budżetu na gospodarkę jest relatywnie niewielkie. Sama Unia Europejska relatywnie słabo oddziałuje na gospodarki krajów członkowskich za pośrednictwem budżetu. Budżet UE nie ma jednej z podstawowych zalet budżetów państwowych, którą jest łagodzenie wahań cyklicznych. Wynika to z małej wielkości budżetu ogólnego Unii. Mimo że wpływ ten jest niewielki, to w kilku przypadkach nie może być pominięty. Po pierwsze, wydatki na politykę strukturalną stanowią istotny impuls inwestycyjny w nowo przyjętych państwach członkowskich Europy Środkowej i Wschodniej. Po drugie, wydatki te jako współfinansowanie inwestycji mobilizują dodatkowe prywatne i publiczne inwestycje, istotnie wpływając na tempo rozwoju gospodarczego. Po trzecie, aktywność inwestycyjna przynosi zwiększenie wpływów podatkowych w tych państwach. Po czwarte, nie można zapominać, że nowe kraje członkowskie, przyjęte w 2004 i 2007 r., otrzymują, po uwzględnieniu płaconej przez rządy składki, sumy sięgające w niektórych przypadkach 3% PKB. Jest to impuls, który realnie wpływa na stan gospodarki i finansów publicznych tych państw ZASADY TWORZENIA BUDŻETU OGÓLNEGO UE Zasady budżetowe wynikają z zapisów Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Szczegółowo są również omówione w rozporządzeniu Rady nr 1605/ czerwca 2002 r. W nienaruszalny sposób wskazują podstawy konstrukcji budżetu ogólnego. Cztery podstawowe zasady to: jednolitości, jednoroczności, uniwersalności oraz specyfikacji. Dodatkowe zasady to: rzetelności budżetowej, równowagi, jednostki rozliczeniowej, należytego zarządzania finansami oraz przejrzystości. 102

3 Budżet Unii Europejskiej Zasada jednolitości i rzetelności budżetowej. Wskazuje ona, że wszystkie dochody i wydatki Unii Europejskiej powinny być zawarte w budżecie ogólnym. Dodatkowo, w budżecie zawarte są zabezpieczenia na operacje udzielania i zaciągania kredytów, podjęte przez UE. Zasada jednoroczności. Wymaga, by środki budżetowe były zatwierdzane na konkretny rok budżetowy, który trwa od 1 stycznia do 31 grudnia. Środki z prognozowanych wieloletnich perspektyw budżetowych (np ) są rozdzielane na roczne budżety ogólne. Budżet jednoroczny zawiera środki na pokrycie zobowiązań zobowiązań prawnych w danym roku oraz na pokrycie płatności za zobowiązania danego roku i (lub) wcześniejsze. Wartości te zazwyczaj są odmienne w poszczególnych kategoriach budżetowych, gdyż nie wszystkie zobowiązania są przedmiotem płatności w danym roku budżetowym. Dochody budżetowe danego roku zawarte są w budżecie danego roku. Środki budżetowe przyznane na dany rok wygasają, jeśli nie zostaną przeniesione na rok następny decyzją zainteresowanej instytucji do 15 lutego. Zasada uniwersalności. Nie można przypisywać konkretnych wydatków do konkretnych dochodów. Zasada specyfikacji. Wydatki budżetowe są zapisywane według określonej metodologii, w ramach tytułów, rozdziałów, artykułów i pozycji. Każda instytucja w ramach swojego działu może przesunąć środki: między tytułami do 10% środków, między rozdziałami i artykułami bez ograniczeń. Zasada równowagi. Dochody powinny być równe płatnościom w danym roku budżetowym. Budżet nie może mieć salda ujemnego (deficytu). Nie można bowiem zaciągać pożyczki na pokrycie deficytu przez UE. Nadwyżki przechodzą na rok następny lub gdy to konieczne przyjmowana jest korekta budżetu. Wszystkie zmiany budżetu następują według standardowej procedury budżetowej. Zasada jednostki rozliczeniowej. Jednostką walutową, w której przygotowuje i rozlicza się budżet, jest euro. Zasada należytego zarządzania finansami. Środki finansowe UE powinny być wykorzystane zgodnie zasadami gospodarności, efektywności i skuteczności. Zasada gospodarności oznacza, że każda instytucja wykorzystuje zasoby udostępnione w wymaganym czasie, we właściwej ilości i jakości oraz po najlepszej cenie. Zasada efektywności mobilizuje do dążenia do uzyskania jak najlepszej relacji między osiągniętymi wynikami a zaangażowanymi zasobami. Zasada skuteczności powinna prowadzić do osiągania wyznaczonych celów oraz zamierzonych rezultatów. Podstawą kształtowania budżetu powinny być wymierne, zdefiniowane, osiągalne, odpowiednie i określone cele. Monitorowanie wykonywania budżetu wiąże się z monitorowaniem osiągania zaplanowanych celów. 103

4 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Zasada przejrzystości. Obejmuje ona zarówno proces ustanawiania, jak i wykonania budżetu. Cały budżet jest publikowany przez Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. Publikowane są również roczne sprawozdania finansowe i sporządzane przez instytucje sprawozdania z zarządzania budżetem i finansami PROCEDURA UCHWALANIA BUDŻETU Reguły prawne przyjmowania budżetu UE oraz uchwalanie wieloletnich ram finansowych zostały zapisane w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ostatnie zmiany wprowadzone Traktatem lizbońskim znacznie zwiększyły rolę Parlamentu Europejskiego w porównaniu ze stanem prawnym sprzed 2009 r Wieloletnie ramy finansowe a jednoroczność budżetu Wieloletnie ramy (perspektywa) finansowe ustalane są co najmniej na pięć lat. Obecnie obowiązują te na okres Ustalono w nich kwoty rocznych pułapów środków w poszczególnych kategoriach, a roczne budżety są zgodne z wieloletnimi ramami. Najważniejsze decyzje dotyczące celów i priorytetów przyjmowane są przez Radę Europejską. Następnie Komisja Europejska przygotowuje projekt dokumentu, który za zgodą Parlamentu Europejskiego zatwierdza Rada. Perspektywy finansowe zostały wprowadzone po raz pierwszy w 1988 r. w związku z negatywnymi doświadczeniami tworzenia budżetów Wspólnoty w latach 80. Coroczne spory między Parlamentem a Radą wywoływały kryzysy polityczne, które negatywnie oddziaływały na stabilność EWG. Wieloletnie planowanie budżetowe zostało wprowadzone w wyniku porozumienia między Parlamentem Europejskim, Radą a Komisją Europejską. Dzięki temu polityczna rywalizacja o budżet ogólny UE odbywa się znacznie rzadziej, obecnie co siedem lat. Perspektywy określają limit wydatków w określonych latach. Istotną zmianą, którą wprowadził Traktat lizboński, było prawne usankcjonowanie perspektyw finansowych. Ramy finansowe przyjmowane są przez Radę Unii Europejskiej (ECOFIN) jednomyślnie i po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego, który podejmuje decyzję większością głosów. Rada Europejska jednogłośnie może podjąć decyzję, że ECOFIN przyjmie rozporządzenie określające wieloletnie ramy finansowe większością kwalifikowaną. Art. 312 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi również, że jeśli wspomniane wyżej rozporządzenie nie zostanie przyjęte przed końcem obowiązywania aktualnych wieloletnich ram finansowych, to do czasu ustalenia nowych pozostają ważne wszelkie limity dotyczące roku poprzedniego Przygotowanie projektu budżetu Projekt budżetu przygotowany jest przez Komisję Europejską i uwzględnia wieloletnie ramy finansowe oraz preliminarze wydatków instytucji UE na kolejny rok budżetowy. Projekt ten obejmuje prognozę wydatków oraz szacunki wydatków w dwóch kategoriach: zobowiązania prawne oraz planowane płatności. 104

5 Budżet Unii Europejskiej Nie wszystkie bowiem zobowiązania (wydatki) muszą być podstawą do płatności w danym roku. Komisja formalnie powinna sporządzić projekt do 1 września każdego roku, jednak w ostatnich latach prace nad nim kończą się już 15 czerwca. Projekt przesyłany jest Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE (ECOFIN) Pierwsze czytanie w Radzie Unii Europejskiej Formalny tryb przyjmowania budżetu rozpoczyna się pierwszym czytaniem projektu przez Radę Unii Europejskiej (ECOFIN), w której skład w tym wypadku wchodzą ministrowie finansów państw członkowskich. Rada przyjmuje projekt oraz poprawki większością kwalifikowaną do 1 października i przekazuje zaakceptowany dokument Parlamentowi Europejskiemu Pierwsze czytanie w Parlamencie Europejskim Pierwsze czytanie projektu przeprowadzane jest w Parlamencie Europejskim w październiku. Parlament ma 42 dni na podjęcie decyzji o jego przyjęciu większością głosów. Jeśli poprawki Rady zostaną zaakceptowane, budżet jest zatwierdzany i procedura budżetowa się kończy. Jeśli zaś Parlament nie podejmie żadnej decyzji w ciągu 42 dni, budżet również jest przyjęty. W sytuacji gdy Parlament wprowadzi do projektu własne poprawki, tworzony jest komitet pojednawczy, w którego skład wchodzą w równej liczbie przedstawiciele Rady i Parlamentu. Oczywiście, rolą komitetu jest porozumienie w sprawie spornych poprawek Parlamentu. Dlatego w sytuacji, gdy Rada podczas ponownego spotkania przyjmie poprawki Parlamentu w ciągu 10 dni, komitet pojednawczy nie zbiera się i budżet zostaje przyjęty Komitet pojednawczy Celem komitetu jest osiągnięcie porozumienia w sprawie poprawek zaproponowanych przez Parlament. Zgoda powinna być osiągnięta w ciągu 21 dni. W pracach komitetu biorą udział w równej liczbie przedstawiciele Rady i Parlamentu oraz reprezentanci Komisji Europejskiej. Jeśli prace komitetu pojednawczego nie zakończą się porozumieniem, Komisja powinna przedłożyć nowy projekt budżetu Zatwierdzenie ustaleń komitetu pojednawczego W ciągu 14 dni od zakończenia prac komitetu Parlament i Rada decydują o przyjęciu lub odrzuceniu porozumienia zawartego w trakcie prac komitetu. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przewiduje, że jeśli Parlament i Rada zaakceptują porozumienie, budżet zostaje przyjęty. Jeśli jednak oba organy UE odrzucą porozumienie, budżet jest odrzucony, a Komisja ma obowiązek przygotować nowy projekt budżetu. Budżet jest również odrzucany w sytuacji, gdy Parlament Europejski nie zaakceptuje ustaleń komitetu, mimo akceptacji Rady. Gdy Parlament przyjmie porozumienie, a Rada je odrzuci, budżet uznaje się za przyjęty. 105

6 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Wykonanie budżetu i absolutorium Za wykonanie budżetu odpowiada Komisja Europejska we współpracy z państwami członkowskimi. Komisja przygotowuje coroczne sprawozdanie z wykonania budżetu i przedkłada je Radzie i Parlamentowi. Komisja przygotowuje również bilans finansowy, który przedstawia unijne aktywa i pasywa. Parlament Europejski na zlecenie Rady udziela Komisji absolutorium z wykonania budżetu. Zanim to nastąpi, bada się rachunki, bilans finansowy i sprawozdanie, a także roczne sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego. Parlament może też zażądać dodatkowego przesłuchania Komisji SKŁADNIKI BUDŻETU UE Projekt wydatków budżetu przygotowywany jest według ustalonej metodologii. Wydatki podzielone są na sześć podstawowych działów (patrz tabela 5.1), które wskazują na podział wydatków na poszczególne grupy polityk. Przykładowo kategoria trwały wzrost obejmuje politykę spójności oraz pozostałe polityki gospodarcze, a kategoria zarządzanie zasobami naturalnymi i ich ochrona poza Wspólną Polityką Rolną zawiera również wszelkie wydatki związane z politykami ochrony środowiska naturalnego. Przygotowując szczegółowy podział wydatków, Komisja opracowuje podział budżetu na 32 tytuły, według których wydatki są podzielone. Tytuły odpowiadają realizowanym politykom znajdziemy tam edukację i kulturę, konkurencję, politykę regionalną czy energię i transport. Wydatki w poszczególnych tytułach dzielą się następnie na rozdziały. Najczęstszym typem rozdziału powtarzanym w każdym prawie tytule są wydatki administracyjne w obszarze polityki. Rozdziały dzielą się następnie na artykuły, a te na pozycje, co pozwala na rozróżnienie szczegółowego przeznaczenia środków na daną politykę poszczególne programy czy działania. 106

7 Budżet Unii Europejskiej Tabela 1 Podział wydatków na tytuły w perspektywie finansowej na lata (w mln euro) Wyszczególnienie Ogółem Trwały wzrost a. Konkurencyjność na rzecz wzrostu i zatrudnienia b. Spójność na rzecz wzrostu i zatrudnienia Zarządzanie zasobami naturalnymi i ich ochrona w tym: wydatki związane z rynkiem i płatności bezpośrednie Obywatelstwo, wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość a. Wolność, bezpieczeństwo i sprawiedliwość b. Obywatelstwo UE jako partner globalny Administracja Wyrównania Środki na zobowiązania ogółem jako procent dochodu narodowego brutto UE 1,02 1,08 1,15 1,15 1,13 1,12 1,11 1,11 Środki na płatności jako procent dochodu narodowego brutto 1,00 1,05 1,04 1,10 1,06 1,07 1,04 1,05 Pułap środków własnych jako procent dochodu narodowego 1,24 1,24 1,24 1,24 1,24 1,24 1,24 1,24 brutto Źródło: Komisja Europejska. 107

8 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Dochody budżetowe Zasada równowagi nakazuje zrównoważenie wydatków budżetu UE z dochodami. Z tego powodu dla państw członkowskich dochodowa strona budżetu jest nie mniej ważna od rozdziału wydatków podczas przyjmowania kolejnych perspektyw finansowych. Dochody budżetowe UE pochodzą z trzech źródeł. Pierwsze z nich, tzw. tradycyjne zasoby własne (TOR), w latach 70. stanowiły większość dochodów budżetu, a dziś sięgają zaledwie około 10% (w 2010 r. wyniosły 11,6% dochodów budżetowych UE). Znaczną większość TOR stanowią wpływy z ceł (14 079,7 mln euro w 2010 r. z ,1 mln euro). Unia Europejska, która jednocześnie jest unią celną, przejmuje ¾ dochodów państw członkowskich pochodzących z ceł. Reszta, czyli ¼ wpływów z ceł, stanowi pokrycie kosztów funkcjonowania administracji celnej państw członkowskich i pozostaje dochodem budżetowym poszczególnych krajów. Dodatkowo w skład tradycyjnych zasobów własnych wchodzą również opłaty wyrównawcze z cukrownictwa, które w 2010 r. wyniosły jedynie 123,4 mln euro. Podstawowym (drugim) źródłem dochodów są składki państw członkowskich. Zależą one od wpływów z podatku VAT w poszczególnych krajach oraz od wielkości dochodu narodowego brutto. W tej części uwzględnione są również rabaty wynegocjowane w przeszłości przez kraje (np. rabat brytyjski). Łącznie składki stanowią 87,3% wszystkich dochodów. Algorytm obliczania składek jest dość skomplikowany. Pierwszą część składki, wynikającą z wpływów z VAT, odblicza się, zgodnie z Rozporządzeniem Rady 2007/436/WE z 7 czerwca 2007 r. w następujący sposób. Na początku ustalana jest zharmonizowana podstawa VAT, obliczana na podstawie relacji między wpływami z podatku a średnią ważoną stawką VAT. Podstawa ta nie może przekraczać 50% dochodu narodowego brutto. Następnie od tak oszacowanej zharmonizowanej podstawy VAT oblicza się teoretyczne wpływy podatkowe według stawki w wysokości 0,30%. Poszczególne kraje przekazują tak obliczoną kwotę do budżetu ogólnego UE. Przy podejmowaniu w grudniu 2005 r. decyzji o wielkości wpływów i wydatków budżetowych na lata cztery państwa członkowskie uzyskały nadzwyczajne obniżenie wskaźnika poboru podatku VAT. Zamiast standardowej stawki 0,30% zharmonizowaną podstawę podatku VAT w przypadku Austrii mnoży się przez wskaźnik 0,225%, dla Niemiec 0,15%, a dla Holandii i Szwecji 0,10%. Obniżka wskaźnika zmniejszyła w 2010 r. zobowiązania Niemiec o 1,6 mld euro, Holandii o 0,56 mld euro, Austrii o 94 mln euro, a Szwecji o 257 mln euro. Łączne dochody UE związane z VAT wyniosły w 2010 r. 13,95 mld euro, co stanowi 11,4% wszystkich dochodów UE w tym roku. Druga część składki płaconej przez kraje członkowskie oblicza się na podstawie dochodu narodowego brutto. Na początku ustala się 1% dochodu narodowe brutto każdego z państw. Standardowo, łączne dochody UE pochodzące z tradycyjnych zasobów własnych, część składki zależna od wpływów VAT oraz druga część składki obliczona na podstawie DNB przekraczają przyjęty wcześniej próg dochodów i wydatków (wielkość budżetu ogólnego w relacji do DNB). Dlatego 108

9 Budżet Unii Europejskiej przychody obliczone na podstawie wielkości krajowych DNB redukuje się o taki wskaźnik, by łączne dochody Unii Europejskiej wynosiły dokładnie tyle, ile zostało wcześniej zaplanowane. W 2010 r. współczynnik redukujący wyniósł 0, , czyli druga część składki wyniosła 0, % DNB. Rysunek 5.1 Porównanie wielkości składki płaconej w 2010 r. z PKB danego państwa (w %) Źródło: obliczenia na podstawie danych Komisji Europejskiej Rabat brytyjski oraz kwota ryczałtowa dla Holandii i Szwecji Przyjęty w 1984 r. nadzwyczajny rabat w obliczaniu składki Wielkiej Brytanii do budżetu ogólnego był politycznym sukcesem premier Margaret Thatcher. Głównym jej argumentem było to, że Wielka Brytania w niewielkim stopniu korzysta z pieniędzy przeznaczonych na wspólną politykę rolną, która stanowiła znaczną część wydatków Wspólnoty. Wielka Brytania była importerem żywności, co wynikało z odmiennej struktury rolnictwa oraz relatywnie małego udziału w PKB. Dodatkowo Wielka Brytania była w tym czasie krajem o względnie niższej wartości PKB per capita w porównaniu z innymi państwami, a znaczna część handlu prowadzona była z państwami spoza EWG (Żukowska 2009, s. 290). Rabat brytyjski oblicza się w następujący sposób. Najpierw ustala się udział Wielkiej Brytanii w całości zharmonizowanej podstawy VAT dla wszystkich państw członkowskich, który jest zbliżony do udziału PKB Wielkiej Brytanii w PKB całej UE 2. W 2010 r. wyniósł on 13,8313%. Następnie ustala się, jaka część wydatków budżetowych skierowana jest do Wielkiej Brytanii, czyli w jakiej części 2 Istniejące różnice wynikają z tego, że relacja zharmonizowanej podstawy VAT do PKB może różnić się w poszczególnych państwach w związku z odmienną strukturą PKB. 109

10 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Zjednoczone Królestwo korzysta z wydatków budżetu UE. W 2010 r. udział ten wyniósł 7,2604%. Różnica między tymi liczbami (6,5709%) jest podstawą obliczania rabatu. Różnicę można zintepretować jako wkład Wielkiej Brytanii do budżetu, z którego korzystają inne państwa. Następnie od łącznych wydatków na rzecz państw członkowskich odejmuje się te, które przeznaczone są na rozszerzenie, gdyż ten cel nie jest objęty rabatem. W 2010 r. wydatki te wyniosły mld euro. Aby obliczyć podstawową kwotę rabatu w 2010 r., mnoży się wskaźnik 0,66 przez różnicę powyżej 6,5709%, a następnie przez łączne wydatki, bez wydatków na rozszerzenie ( mld euro). Dodatkowo od podstawowej kwoty rabatu odejmuje się dwie liczby. Pierwszą z nich jest korzyść Zjednoczonego Królestwa wynikająca ze zmian sposobu obliczania składki, które wprowadzono w ostatnich latach ogracznienia podstawy VAT oraz wprowadzenia zasobów własnych opartych na DNB. Drugą jest efekt podniesienia części wpływów z ceł z 10% do 25%, co nastąpiło od 1 stycznia 2001 r. W 2010 r. rabat po odjęciu dwóch wspomnianych liczb wyniósł mld euro. Jest to znaczna kwota, stanowi bowiem 3,3% dochodów własnych UE oraz około 30% składki płaconej przez Wielką Brytanię. Ponieważ łączna ustalona suma przychodów budżetowych musi być zachowana, rabat brytyjski jest finansowany przez pozostałe państwa UE proporcjonalnie do wielkości dochodu narodowego brutto. Jednocześnie cztery państwa członkowskie wynegocjowały nadzwyczajne zwolnienie z finansowania rabatu brytyjskiego i pokrywają niedobór spowodowany rabatem tylko w ¼ kwoty wynikającej z proporcji DNB danego państwa do DNB całej UE bez Wielkiej Brytanii. Tymi państwami są Niemcy, Holandia, Szwecja i Austria. W wyniku tego w największym stopniu rabat brytyjski pokrywają w 2010 r.: Francja (1057 mld euro), Włochy (820 mln euro) oraz Hiszpania (558 mln euro). Udział Polski wynosi wynosi 155 mln euro. Podczas przyjmowania perspektywy budżetowej na lata Szwecja oraz Holandia otrzymały obniżkę roczną składki w wysokości 605 mln euro (Holandia) oraz 150 mln euro (Szwecja). Wartość tej obniżki jest powiększana o wskaźnik inflacji za pomocą deflatora cen. Obniżki są pokrywane przez państwa członkowskie proporcjonalnie do DNB, w podobny sposób jak rabat brytyjski. 110

11 Budżet Unii Europejskiej Rysunek 5.2 Wielkość dochodów budżetu UE wg źródeł finansowania Źródło: UKIE Wydatki budżetowe Ponad 80% wszystkich wydatków budżetu UE przeznaczonych jest na politykę spójności (fundusze strukturalne) oraz politykę rolną. Znacznie mniejsze kwoty przeznacza się na finansowanie zagranicznej polityki Unii (UE jako partner globalny) i administracji. Wskazuje to, jak ważnym celem budżetu jest zmniejszanie różnic w rozwoju gospodarczym między państwami. Osiągnięcie tego celu jest możliwe dzięki polityce spójności oraz Wspólnej Polityce Rolnej. Ponad 70% wszystkich publicznych wydatków w tej ostatniej dziedzinie pochodzi z budżetu Unii, a jedynie około 30% wydatków finansowanych jest przez budżety państw członkowskich. W żadnej z pozostałych polityk wydatki budżetowe UE nie przekraczają 10% całego finansowania, po uwzględnieniu budżetów krajów członkowskich. 111

12 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Rysunek 5.3 Główne składniki wydatkowe budżetu w latach Źródło: Komisja Europejska. Polityka spójności Trzy podstawowe fundusze, które mają za zadanie realizować podstawowy cel polityki spójności, to Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (ponad 21 mld euro w 2010 r.), Europejski Fundusz Społeczny (ponad 8 mld euro) oraz Fundusz Spójności (prawie 7 mld euro). Zmniejszenie dysproporcji w poziomie rozwoju gospodarczego Unia chce osiągnąć za pomocą trzech techniczych celów: Cel 1. Konwergencja, czyli wsparcie dla regionów, w których PKB per capita nie przekracza 75% średniej UE. Łącznie w latach na ten cel przeznaczono 283 mld euro. Cel 2. Dla regionów, które nie są objęte pierwszym celem, wsparciem są konkurencyjność regionalna i zatrudnienie. Wydatki w tej kategorii sięgną 55 mld euro w latach Cel 3. Europejska współpraca terytorialna ma doprowadzić do wzmocnienia współpracy transgranicznej. Wielkość wsparcia ma sięgnąć 8,7 mld euro. 112

13 Budżet Unii Europejskiej Rysunek 5.4 Realizacja celów polityki spójności przez fundusze budżetu ogólnego UE Cele Fundusze C1. Konwergencja EFRR EFS FS C2. Regionalna konkurencyjność i zatrudnienie EFRR EFS C3. Europejska współpraca terytorialna EFRR Źródło: Komisja Europejska. Mimo niewielkiego rozmiaru w relacji do PKB (1%) wydatki strukturalne mają ogromne znaczenie dla zmniejszania dysproporcji w poziomie rozwoju gospodarczego. W przypadku wielu nowych państw członkowskich wsparcie znacznie przekracza płacone składki i sięga 5% PKB danego państwa. 113

14 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Rysunek 5.5 Przyporządkowanie regionów UE do 1. i 2. celu polityki spójności wg poziomu rozwoju gospodarczego Legenda: kolor czerwony regiony objęte 1. celem, kolor niebieski regiony objęte 2. celem. Źródło: Komisja Europejska. Polityka rolna Debata o polityce rolnej toczy się intensywnie od lat 80., kiedy uznano ówczesne rozwiązania za zbyt kosztowne. W kolejnych ramach finansowych udział wydatków na rolnictwo w relacji do DNB malał. Ważnym celem było też obniżenie cen produktów rolnych oraz zmniejszenie wsparcia produkcji. Chodziło o to, 114

15 Budżet Unii Europejskiej by rolnicy nie mieli tak silnej motywacji do produkowania żywności mimo znacznych kosztów. W ostatnich latach Wspólna Polityka Rolna ewoluuje w kierunku oddzielenia płatności od produkcji, czego przejawem są tzw. płatności bezpośrednie (stosowane z sukcesem w Polsce i wielu innych krajach). Debata na temat dalszej liberalizacji polityki rolnej lub nawet zniesienia Wspólnej Polityki Rolnej toczy się w kontekście dyskusji na temat nowej perspektywy na lata (Burkiewicz, Grochowska, Hardt 2007). Rysunek 5.6 Główne składniki wydatkowe budżetu w latach Źródło: UKIE Obciążenia państw netto Porównanie płaconych przez kraje składek z sumą odtrzymanego wsparcia z budżetu pozwala na obliczenie salda rozliczeń danego państwa z budżetem UE. W debacie nad integracją europejską saldo to jest silnym argumentem zarówno dla zwolenników, jak i przeciwników obecnego stanu integracji. Wraz z szybkim rozwojem gospodarczym państwo może zmienić się z beneficjenta w płatnika netto, jak miało to miejsce w przypadku Irlandii. Dodatkowo, przyjęcie nowych państw członkowskich w 2004 i 2007 r. znacznie obniżyło średni poziom PKB per capita, co spowodowało, że część regionów położonych w Grecji, Hiszpanii, Portugalii czy we Włoszech przestała spełniać kryteria niskiego poziomu rozwoju. W rezultacie w przyszłej perspektywie budżetowej będą otrzymywać znacznie mniejsze wsparcie. 115

16 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Tabela 5.2 Obciążenia państw członkowskich netto w latach (w mln euro) Państwo Środki wpłacone Środki otrzymane Saldo Hiszpania Grecja Portugalia Irlandia Belgia Luksemburg Dania Finlandia Austria Szwecja Włochy Holandia Francja Wielka Brytania Niemcy Źródło: Open Europe, EU budget, s. 4. W latach największym płatnikiem netto były Niemcy. Największymi beneficjentami netto były natomiast Hiszpania, Grecja, Portugalia i Irlandia. Gotowość Niemiec do ponoszenia finansowych kosztów integracji znacznie zmalała w ostatnich latach, czego przejawem jest wywalczenie niższego wskaźnika obliczania części składki związanej z VAT oraz nadzwyczajnego upustu w pokryciu rabatu brytyjskiego. W ostatnich latach, obejmujących obowiązujące ramy finansowe na lata , beneficjentami netto budżetu Unii Europejskiej są nowe kraje członkowskie, a zwłaszcza Polska. Nasz kraj w ciągu czterech lat ( ) po odliczeniu płaconych składek powinien otrzymać ponad 30 mld euro. Oczywiście jest to wartość zobowiązań, gdyż realne płatności wynikają ze skuteczności krajowej administracji w przeznaczaniu tych środków na odpowiednie programy. Tabela 5.3 Składki państw członkowskich oraz wydatki na politykę rolną i fundusze strukturalne w latach (w mln euro) Państwo Składki Polityka rolna Polityka spójności Razem polityki Różnica (1) (2) (3) (4) = (2) + (3) (4) (1) Belgia Bułgaria Czechy

17 Budżet Unii Europejskiej Dania Niemcy Estonia Irlandia Grecja Hiszpania Francja Włochy Cypr Łotwa Litwa Luksemburg Węgry Malta Holandia Austria Polska Portugalia Rumunia Słowenia Słowacja Finlandia Szwecja Wielka Brytania Źródło: obliczenia na podstawie danych Komisji Europejskiej DLACZEGO BUDŻET MA ZNACZENIE DLA UE? Słuszna jest opinia, że budżet ogólny UE ma relatywnie małe rozmiary w porównaniu z PKB, gdyż łączne wydatki wynoszą około 1% DNB. Jeśli jednak łączną nominalną wartość wpływów i wydatków budżetu UE porównamy z rozmiarami gospodarek i budżetów państw członkowskich, to łatwo zauważyć, że 1% DNB jest całkiem pokaźną wartością. Budżet UE na 2010 r. (121 mld euro) jest prawie równy PKB Czech i większy od PKB Bułgarii, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Luksemburga, Węgier, Malty, Słowenii i Słowacji. Warto również pamiętać, że budżet UE jest większy od budżetu Polski. Budżet jest zatem instrumentem skutecznego oddziaływania na otoczenie gospodarcze i polityczne. Mimo sceptycyzmu panującego dziś wśród polityków i społeczeństwa co do modelu integracji opartej na finansowaniu coraz większej liczby polityk bezpośrednio z budżetu UE, dotychczasowe główne zadania finansowanie polityki rolnej i polityki spójności znacznie zmieniają poziom rozwoju regionów nowych państw członkowskich. Kraje, które są beneficjentami 117

18 Mechanizmy funkcjonowania strefy euro polityki spójności, m.in. Polska, mają możliwość przyspieszenia tempa rozwoju gospodarczego. Z drugiej strony społeczeństwa, które są płatnikami netto, mobilizują swoich polityków do redukcji wydatków budżetowych i ograniczenia negatywnego salda. Spory o budżet są zatem papierkiem lakmusowym stanu integracji europejskiej oraz gotowości bogatszych państw do solidarności z Europą Środkową i Wschodnią. Najbliższym testem na solidarność niewątpliwie będzie przygotowanie następnej budżetowej perspektywy finansowej na lata Literatura Bernaś B. (2005), Finanse Unii Europejskiej, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławu. Burkiewicz W. (2008), Przegląd budżetu UE: raport z konsultacji społecznych, Departament Analiz i Strategii UKIE, Warszawa. Burkiewicz W., Grochowska R., Hardt Ł. (2007), Przyszłość polityki rolnej a przegląd budżetu Unii Europejskiej w latach , UKIE, Warszawa. Czernielewska-Rutkowska M. (2007), Budżet ogólny Unii Europejskiej: stan obecny i perspektywy, DIFIN, Warszawa. Grabowski T. (2008), Unia Europejska: mechanizmy integracji gospodarczej, Wyd. Adam Marszałek, Warszawa. Hardt Ł. (2007), Polska w Unii Europejskiej przegląd budżetu z perspektywy Polski, w: Z. Hockuba (red.), Gospodarka Polski Prognozy i Opinie, INE PAN, Warszawa. Hardt Ł. (2008), Wspólna polityka rolna w kontekście przeglądu budżetu UE, Kwartalnik Wieś i Rolnictwo, 4. Kawecka-Wyrzykowska E., red. (2009), Polityki gospodarcze Unii Europejskiej, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa. Kwasowski M. (2006), Przyszłość polityki spójności a przegląd budżetu Unii Europejskiej w latach : materiał do dyskusji, UKIE, Warszawa. Nowak-Far A. (2009), Finanse Unii Europejskiej: aspekty instytucjonalne, IW EuroPrawo. Oręziak L. (2009), Finanse Unii Europejskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa. Oręziak L. (2008), Polityka budżetowa w strefie euro, Bank i Kredyt, 5. Pietras J. (2008), Traktat lizboński a budżet Unii Europejskiej, Przegląd Organizacji, 4. Pietras J. (2008), Przyszłość budżetu Unii Europejskiej. Spójność celów, polityk i finansów europejskich, Centrum Strategii Europejskiej, Warszawa. Soboń J. (2008), Budżet Unii Europejskiej, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR. UKIE (2007), Przyszłość polityki rolnej a przegląd budżetu Unii Europejskiej w latach , Warszawa. Żukrowska K. (2009), Budżet ogólny UE, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa. 118

Budżet Unii Europejskiej. Dr Joanna Siwińska-Gorzelak WNE UW

Budżet Unii Europejskiej. Dr Joanna Siwińska-Gorzelak WNE UW Budżet Unii Europejskiej Dr Joanna Siwińska-Gorzelak WNE UW Budżet UE Budżet UE Budżet UE Dochody i wydatki budżetowe podlegają następującym (głównym!) ograniczeniom: Wymóg zrównoważonego budżetu. Traktaty

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

TOM 1 DOCHODY OGÓŁEM A. WPROWADZENIE I FINANSOWANIE BUDŻETU OGÓLNEGO 1. WPROWADZENIE

TOM 1 DOCHODY OGÓŁEM A. WPROWADZENIE I FINANSOWANIE BUDŻETU OGÓLNEGO 1. WPROWADZENIE TOM 1 DOCHODY OGÓŁEM A. WPROWADZENIE I FINANSOWANIE BUDŻETU OGÓLNEGO 1. WPROWADZENIE Budżet ogólny Unii Europejskiej jest instrumentem, w którym dla każdego roku budżetowego określa się i zatwierdza łączne

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI 24.1.2012 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 20/1 I (Akty ustawodawcze) BUDŻETY PARLAMENT EUROPEJSKI OSTATECZNE PRZYJĘCIE budżetu korygującego nr 6 Unii Europejskiej na rok budżetowy 2011 (2012/30/UE,

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013

Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013 Nowa Perspektywa Finansowa 2007-2013 2013 Magdalena Berlińska CIE UKIE Budżet ogólny UE a wieloletnie ramy finansowe Budżet ogólny UE jest na okres 1 roku kalendarzowego. Procedura budżetowa:art.268 etowa:art.268-280

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 90/106 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 28.3.2013 DECYZJA KOMISJI z dnia 26 marca 2013 r. określająca roczne limity emisji państw członkowskich na lata 2013 2020 zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE)

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 11.5.2016 L 121/11 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/699 z dnia 10 maja 2016 r. ustalające na rok 2016 pułapy budżetowe mające zastosowanie do niektórych systemów wsparcia bezpośredniego określonych

Bardziej szczegółowo

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI

Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 17.9.2014 r. C(2014) 6767 final KOMUNIKAT KOMISJI Aktualizacja danych wykorzystywanych do obliczania kar ryczałtowych oraz kar pieniężnych wskazywanych Trybunałowi Sprawiedliwości

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Jak działa Unia Europejska?

Jak działa Unia Europejska? Jak działa Unia Europejska? Z Europą do szkół: Europamobil http://www.europamobil-online.eu/index.php?bereich=home_fr 20 studentów // 11 szkół // ponad 3000 uczniów // 1 autobus Europamobil to projekt

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r.

Wniosek DECYZJA RADY. w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 4.6.2014 r. COM(2014) 324 final 2014/0170 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przyjęcia przez Litwę euro w dniu 1 stycznia 2015 r. PL PL UZASADNIENIE 1. KONTEKST WNIOSKU

Bardziej szczegółowo

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR

Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR IP/10/284 Bruksela, dnia 16 marca 2010 r. Komisja odzyskuje od państw członkowskich 346,5 mln euro z wydatków na WPR W wyniku decyzji dotyczącej procedury rozliczenia zgodności rachunków przyjętej przez

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Mariusz Sagan Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.9.2014 L 280/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 994/2014 z dnia 13 maja 2014 r. zmieniające załączniki VIII i VIIIc do rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) AKTY PRAWNE DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego

RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) AKTY PRAWNE DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca skład Parlamentu Europejskiego RADA EUROPEJSKA Bruksela, 17 czerwca 2013 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2013/0900 (NLE) EUCO 110/1/13 REV 1 INST 234 POLGEN 69 AKTY PRAWNE Dotyczy: DECYZJA RADY EUROPEJSKIEJ ustanawiająca

Bardziej szczegółowo

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD

CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD CASE-Doradcy Spółka z o.o. POZIOM WYDATKÓW NA LEKI. POLSKA NA TLE KRAJÓW OECD Poniżej przedstawiamy opracowanie porównawcze, przygotowane na podstawie najnowszych międzynarodowych danych statystycznych.

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DECYZJA RADY w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej

AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DECYZJA RADY w sprawie systemu zasobów własnych Unii Europejskiej RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 12 lutego 2014 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2011/0183 (CNS) 5602/14 RESPR 5 FIN 53 CADREFIN 11 POLGEN 14 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy:

Bardziej szczegółowo

Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość

Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość 2015R1089 PL 01.01.2015 001.001 1 Dokument ten służy wyłącznie do celów dokumentacyjnych i instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jego zawartość B ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2015/1089

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs

Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami. Tomasz Białowąs Stosunki handlowe Unii Europejskiej z Chinami Tomasz Białowąs Wysoki dynamika wymiany handlowej 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Eksport całkowity UE Eksport UE do Chin Import całkowity UE Import

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Zakończenie Summary Bibliografia

Zakończenie Summary Bibliografia Spis treści: Wstęp Rozdział I Zakresy i ich wpływ na pojmowanie bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1. Zakresy pojmowania bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.1. Zakres wąski bezpieczeństwa wewnętrznego 1.1.2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 26.3.2015 r. COM(2015) 141 final 2015/0070 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustalające współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidzianych

Bardziej szczegółowo

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39

29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 29.3.2014 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 95/39 DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI z dnia 27 marca 2014 r. w odniesieniu do wkładu finansowego Unii na rzecz skoordynowanego planu kontroli w celu ustalenia

Bardziej szczegółowo

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

(Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 24.5.2016 L 135/115 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) 2016/795 z dnia 11 kwietnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1370/2013 określające środki

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji

ZAŁĄCZNIKI. Komunikatu Komisji KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 14.12.2015 r. COM(2015) 639 final ANNEXES 3 to 4 ZAŁĄCZNIKI ZAŁĄCZNIK III: Ogólna ocena zasady dodatkowości (art. 95 RWP) ZAŁĄCZNIK IV: Terminy przedkładania i przyjmowania

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 22.3.2016 r. COM(2016) 159 final 2016/0086 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY ustalające współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich przewidziany

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2012. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2012 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2014. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2014 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy wskazać

Bardziej szczegółowo

Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich

Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich Renata Grochowska Czy Wspólna Polityka Rolna jest jeszcze wspólna? Skutki realokacji płatności bezpośrednich dla państw członkowskich Propozycje rozwiązań WPR 2013+ a konkurencyjnośćgospodarki żywnościowej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność w Europie 2016

Innowacyjność w Europie 2016 DEPARTAMENT POLITYKI REGIONALNEJ MAŁOPOLSKIE OBSERWATORIUM ROZWOJU REGIONALNEGO Innowacyjność w Europie 2016 Komisja Europejska raz w roku publikuje europejską i regionalną tablicę wyników innowacji, która

Bardziej szczegółowo

Wyzwania Energetyki 2012 CEF

Wyzwania Energetyki 2012 CEF Wyzwania Energetyki 2012 CEF Janusz Piechociński Luty 2012 Nowe narzędzie CEF Dnia 29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący kolejnych wieloletnich ram finansowych obejmujących lata

Bardziej szczegółowo

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011

L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 L 185/62 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 15.7.2011 ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 680/2011 z dnia 14 lipca 2011 r. ustalające na rok 2011 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych

Bardziej szczegółowo

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9

19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 19.8.2010 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 218/9 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 745/2010 z dnia 18 sierpnia 2010 r. ustalające na rok 2010 pułapy budżetowe mające zastosowanie do określonych systemów

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ

TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ TEST WIEDZY O UNII EUROPEJSKIEJ 1. Ile państw jest obecnie w UE? a) 15 b) 25 c) 27 2. Głównymi instytucjami UE są: a) Komisja Europejska, Rada UE, Parlament Europejski, Rada Europejska b) Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko

Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Czy równe dopłaty bezpośrednie w UE byłyby sprawiedliwe? Prof. J. Kulawik, Mgr. inż. A. Kagan, Dr B. Wieliczko Teza do potwierdzenia Zawodność rynku i państwa a rolnictwo Efektywne dostarczanie dobra publicznego

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie regionalne PKB na 1 mieszkańca według PPP na poziomie NTS 3

Zróżnicowanie regionalne PKB na 1 mieszkańca według PPP na poziomie NTS 3 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2013. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2013 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Jest ona chroniona prawami autorskimi.

Bardziej szczegółowo

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15

Mariola Banach UNIWERSYTET RZESZOWSKI. STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 UNIWERSYTET RZESZOWSKI Promotor: dr Magdalena Cyrek Mariola Banach STUDIA PODYPLOMOWE Mechanizmy funkcjonowania strefy euro VI edycja, rok akademicki 2014/15 przedstawienie istoty ubóstwa i wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków

Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Wykorzystanie Internetu przez młodych Europejczyków Marlena Piekut Oleksandra Kurashkevych Płock, 2014 Pracowanie Zarabianie pieniędzy Bawienie się INTERNET Dokonywanie zakupów Nawiązywanie kontaktów Tadao

Bardziej szczegółowo

podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce

podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce VAT podatek VAT pierwszy raz wprowadzono we Francji w 1954 r. od 1993 r. VAT obowiązuje również w Polsce VAT - wielofazowe obciążenie przyrostu wartości w każdej fazie obrotu gospodarczego, obciążający

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 12.1.2010 KOM(2009)713 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Monitorowanie emisji CO 2 z nowych samochodów osobowych w UE:

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

Co mówią liczby. Sygnały poprawy

Co mówią liczby. Sygnały poprawy EU27 Produkcja (9m2007): Tekstylia +1 % OdzieŜ +2 % Co mówią liczby. Raport. Tekstylia i odzieŝ w Unii Europejskiej.Trzy kwartały 2007 Produkcja Sygnały poprawy Po raz pierwszy od roku 2000 Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej

Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej 2011 Paulina Zadura-Lichota, p.o. dyrektora Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności PARP Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce na tle państw Unii Europejskiej Warszawa, 1 lutego

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 21.3.2014 r. COM(2014) 175 final 2014/0097 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. T.U.E. i T.F.U.E. 7

SPIS TREŚCI. T.U.E. i T.F.U.E. 7 SPIS TREŚCI TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (wersja skonsolidowana) 15 PREAMBUŁA 15 TYTUŁ I. Postanowienia wspólne (art. 1-8) 17 TYTUŁ II. Postanowienia o zasadach demokratycznych (art. 9-12) 21 TYTUŁ III.

Bardziej szczegółowo

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE

Parlament Europejski. Rola i funkcje w UE Parlament Europejski Rola i funkcje w UE Instytucje UE Parlament Europejski Rada Europejska Rada Komisja Europejska Trybunał Sprawiedliwości UE Europejski Bank Centralny Trybunał Obrachunkowy Ogólny zakres

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 5.7.2016 r. COM(2016) 440 final 2016/0202 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie zawarcia, w imieniu Unii Europejskiej, protokołu (2015) zmieniającego załącznik dotyczący

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 11 / 01 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 00 9 0 fax (+ ) 9 1 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko

Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej. Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Systemy zarządzania sportem w wybranych krajach Unii Europejskiej Dr hab. prof. AWF Jolanta Żyśko Struktura wykładu Wprowadzenie Wzrost znaczenia sportu jako zjawiska społecznoekonomicznego i politycznego,

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Sewilla, lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU

Sewilla, lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU Sewilla, 11-12 lutego 2010 DEKLARACJA FORUM DORADCZEGO NA TEMAT OGÓLNOEUROPEJSKIEGO BADANIA KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI EUROPEJSKIE MENU OGÓLNOEUROPEJSKIE BADANIE KONSUMPCJI ŻYWNOŚCI (EU Menu) Propozycja przeprowadzenia

Bardziej szczegółowo

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ

TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ TUE - Traktat o Unii Europejskiej. TFUE - Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. KPP - Karta praw podstawowych Unii Europejskiej / [redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska]. wyd. 2. Warszawa, cop.

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

KOMISJA. L 272/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

KOMISJA. L 272/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 272/18 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 18.10.2005 KOMISJA DECYZJA KOMISJI z dnia 14 października 2005 r. w sprawie programów zwalczania i monitorowania chorób zwierząt, niektórych TSE, oraz programów

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych

Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Opodatkowanie drogowych przewozów kabotażowych Rozważając zasady opodatkowania drogowych przewozów kabotażowych w poszczególnych krajach członkowskich za podstawę należy przyjąć następujące przepisy prawne:

Bardziej szczegółowo

Recykling odpadów opakowaniowych

Recykling odpadów opakowaniowych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2016 2035 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego Przemysław Pluskota Uniwersytet Szczeciński 05 listopada 2015r. Mierniki dobrobytu gospodarczego MIERZENIE ROZMIARÓW AKTYWNOŚCI GOSPODARCZEJ PKB PKB per capita PNB W gospodarce

Bardziej szczegółowo

WERSJE SKONSOLIDOWANE

WERSJE SKONSOLIDOWANE 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 326/1 WERSJE SKONSOLIDOWANE TRAKTATU O UNII EUROPEJSKIEJ I TRAKTATU O FUNKCJONOWANIU UNII EUROPEJSKIEJ (2012/C 326/01) 26.10.2012 Dziennik Urzędowy Unii

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Ustrój Unii Europejskiej

Ustrój Unii Europejskiej Ustrój Unii Europejskiej dr Aleksandra Szczerba-Zawada Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Wyższa Szkoła Menedżerska w Warszawie Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach

Bardziej szczegółowo

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków

Raport 3 Koncepcja zmian w unijnej polityce energetycznoklimatycznej oraz proponowane kierunki jej modyfikacji wraz z uzasadnieniem i oceną skutków Projekt: Opracowanie analiz, materiałów merytorycznych i koncepcji działań mających na celu poprawę warunków rozwoju elektroenergetyki polskiej w tym także poprzez modyfikację unijnej polityki energetyczno-klimatycznej

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej

Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Informacja na temat rozwiązań dotyczących transgranicznej działalności zakładów ubezpieczeń w Unii Europejskiej Notatka prezentuje wybrane informacje statystyczne o działalności zagranicznych zakładów

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce

Ubezpieczenia w liczbach 2015. Rynek ubezpieczeń w Polsce Ubezpieczenia w liczbach 2015 Rynek ubezpieczeń w Polsce Autorem niniejszej broszury jest Polska Izba Ubezpieczeń. Publikacja chroniona jest prawami autorskimi. W przypadku cytowania jej fragmentów należy

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA "Implementation of EU regional policy in Central and Eastern Europe weight of history and economic challenges Jean Monnet project, 212-215 POLITYKA SPÓJNOŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UE W KRAJACH EUROPY

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo