OCENA CYKLU ŻYCIA LIFE CYCLE ASSESSMENT LCA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OCENA CYKLU ŻYCIA LIFE CYCLE ASSESSMENT LCA"

Transkrypt

1 OCENA CYKLU ŻYCIA LIFE CYCLE ASSESSMENT LCA Szkolenie w ramach projektu pt. Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju Jolanta Baran

2 ZRÓWNOWAŻONY ONY ROZWÓJ to taki rozwój społeczny i gospodarczy, który zapewni zaspokojenie potrzeb współczesnego społeczeństwa bez naruszania możliwości zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń

3 Wzajemne sprzęż ężenie systemów: społecze eczeństwo, gospodarka i środowisko społeczeństwo środowisko gospodarka

4 Przykładowe fazy cyklu życia produktu Wydobycie Wydobycie surowców surowców Projektowanie Projektowanie produktu produktu Wytwarzanie Wytwarzanie produktu produktu Marketing Marketing Dystrybucja Dystrybucja Sprzedaż Sprzedaż Użytkowanie Użytkowanie Powstawanie Powstawanie odpadu odpadu Zbiórka Zbiórka odpadów odpadów Naprawy Naprawy Recykling Recykling Unieszkodliwianie Unieszkodliwianie odpadów odpadów

5 Przesłanki do myślenia w kategoriach cyklu życia zwiększenie się całkowitej liczby produktów zwiększenie zróżnicowania produktów szybki rozwój nowych technologii i powstawanie nowych produktów globalny obrót produktami coraz większa złożoność produktów oddziaływanie produktu na środowisko produkty w trakcie ich cyklu życia powiązane są z coraz bardziej zróżnicowanymi uczestnikami rynku

6 DEFINICJA OCENY CYKLU ŻYCIA LCA jest jedną z kilku technik zarządzania środowiskiem służącą do badania aspektów środowiskowych i potencjalnych wpływów na środowisko w całym okresie życia wyrobu (tj. od kołyski do grobu ) począwszy od pozyskania surowców przez produkcję, użytkowanie, aż do likwidacji. wg PN-EN ISO 14040:2000, Zarządzanie Środowiskowe Ocena cyklu życia Zasady i struktura, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa wrzesień 2000

7 Kompleksowe ujęcie wpływu produktu na środowisko w LCA System wyrobu Zużycie zasobów środowiska naturalnego MATERIAŁ LUB ENERGIA WEJŚCIOWA Wydobycie surowców Przetwarzanie surowców Wytwarzanie produktu Dystrybucja i użytkowanie produktu Utylizacja odpadów MATERIAŁ LUB ENERGIA WYJŚCIOWA Środowisko naturalne Recykling Oddziaływanie na środowisko poprzez szkodliwe emisje

8 NORMY ISO DOTYCZĄCE CE OCENY CYKLU ŻYCIA Norma/ dokument ISO Tytuł Polska Norma lub inny dokument Tytuł ISO 14040:1997 Environmental management Life cycle assessment Principles and framework (w trakcie nowelizacji) PN-EN ISO 14040:2000 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia Zasady i struktura ISO 14041:1998 Environmental management Life cycle assessment Goal and scope definition and inventory analysis (w trakcie nowelizacji) PN-EN ISO 14041:2002 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia Określenie celu i zakresu oraz analiza zbioru ISO 14042:2000 Environmental management Life cycle assessment Life cycle impact assessment (w trakcie nowelizacji) PN-EN ISO 14042:2002 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia Ocena wpływu cyklu życia ISO 14043:2000 Environmental management Life cycle assessment Life cycle interprtation (w trakcie nowelizacji) PN-EN ISO 14043:2002 Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia Interpretacja cyklu życia ISO/TR 14047:2003 Environmental management Life impact cycle assessment Examples of application of ISO Pr PKN-ISO/TR Zarządzanie środowiskowe Ocena wpływu cyklu życia Przykłady stosowania ISO ISO/TS 14048:2002[ Environmental management Life cycle assessment Data documentation format Polska wersja specyfikacji dostępna w PKN Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia Format dokumentowania danych ISO/TR 14049:2000 Environmental management Life cycle assessment Examples of application of ISO to goal and scope definition and inventory analysis Polska wersja raportu dostępna w PKN Zarządzanie środowiskowe Ocena cyklu życia Przykłady stosowania ISO do określania celu i zakresu oraz analizy zbioru

9 FAZY OCENY CYKLU ŻYCIA Struktura oceny cyklu życia Określenie celu i zakresu Analiza zbioru Interpretacja Bezpośrednie zastosowania: -Rozwój i doskonalenie wyrobu -Planowanie strategiczne -Tworzenie polityki społecznej -Marketing -Inne Ocena wpływu Inne aspekty: -Techniczne -Ekonomiczne -Rynkowe -Społeczne

10 ZASTOSOWANIE LCA Zastosowania oceny cyklu życia można podzielić na: wewnętrzne gdy LCA stosuje się do udoskonalania produktu pod kątem ekologicznym oraz jako narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji strategicznych; zewnętrzne gdy LCA wykorzystuje się do celów marketingowych, ekoznakowania oraz celów informacyjnych.

11 FAZY OCENY CYKLU ŻYCIA Określenie celu i zakresu Analiza zbioru Interpretacja Ocena wpływu

12 Faza I OKREŚLENIE CELU I ZAKRESU Cel badań Funkcje systemu Jednostka funkcjonalna System wyrobu Granice systemu Procedury alokacji Rodzaje oddziaływań, metodologia oceny oddziaływania i wytyczne do fazy interpretacji Zakres badań Wymagania co do danych Założenia Warunki ograniczające Wymagania co do jakości danych początkowych Rodzaj przeglądu krytycznego Wymagania co do końcowego raportu

13 Faza I OKREŚLENIE CELU I ZAKRESU Środowisko systemów Granice systemu Pozyskanie surowców Inny system Strumień wyrobów Transport Produkcja Strumienie elementarne Strumienie elementarne Dostawa energii Użycie Recykling/ Ponowne użycie Strumień wyrobów Inny system Utylizacja odpadów Przykładowy system wyrobu

14 Faza I OKREŚLENIE CELU I ZAKRESU JEDNOSTKA FUNKCJONALNA to ilościowy efekt systemu wyrobu stosowany jako jednostka odniesienia w badaniach analizy cyklu życia

15 Faza I OKREŚLENIE CELU I ZAKRESU POCHODZENIE DANYCH Energia wejściowa Półwyroby, wyroby Surowce Inne wejścia Proces jednostkowy Emisje do powietrza, wody i gleby Inne aspekty środowiskowe

16 Przykładowe uproszczone drzewo procesów ekspres do kawy ziarno kawy papier poli- styren aluminium arkusz stali szkło palenie produkcja filtra wstrzyki wanie wyciskanie formowanie formowanie składanie + transport pakowanie energia el. użytkowanie woda usuwanie filtrów i odpadów org. usuwanie odpadów bytowych

17 FAZY OCENY CYKLU ŻYCIA Określenie celu i zakresu Analiza zbioru Interpretacja Ocena wpływu

18 Faza II ANALIZA ZBIORU W CYKLU ŻYCIA (LCI) Określenie celu i zakresu Poprawiony arkusz zbierania danych Przygotowanie do zbierania danych Zbieranie danych Weryfikacja danych Przyporządkowanie danych do procesu jednostkowego Arkusz zbierania danych Zebrane dane Dane zweryfikowane Alokacja i recykling Przyporządkowanie danych do jednostki funkcjonalnej Zweryfikowane dane dla procesu jednostkowego Wymagane dodatkowe dane lub procesy jednostkowe Agregacja danych Korekta granic systemu Zweryfikowane dane dla jednostki funkcjonalnej Obliczony zbiór Końcowy zbiór

19 Faza II ANALIZA ZBIORU W CYKLU ŻYCIA (LCI) L.p. Nazwa Kraj Dane Cena 1 ECOINVENT2000 Szwajcaria energia, transport, budownictwo, materiały opakowaniowe, chemikalia, postępowanie z odpadami, produkcja rolnicza, przemysł spożywczy; dane dla Szwajcarii i Europy Zachodniej 1200 (+VAT) 2 SPINE Szwecja transport, produkcja energii, polimery, metale, chemikalia, materiały budowlane, nawozy, komponenty elektroniczne, alternatywy w zarządzaniu odpadami SEK (+VAT) 3 BUWAL250 Szwajcaria materiały opakowaniowe, energia, transport, postępowanie z odpadami (w SimaPro 6 nazewnictwo zgodne z ECOINVENT2000) baza dołączona do SimaPro 4 ETH-ESU 96 Szwajcaria energia produkcja energii i procesy powiązane transport, przetwarzanie, postępowanie z odpadami (zawiera 1200 procesów jednostkowych); dane dla Szwajcarii i Europy Zachodniej (wartości często przyjmowane jako w przybliżeniu jako średnia dla całej Europy) baza dołączona do SimaPro 5 IDEMAT 2001 Holandia dane dotyczące produkcji materiałów; w większości są to dane oryginalne, nie pochodzące z innych baz danych baza dołączona do SimaPro 6 Dutch Input Output Database 95 Holandia baza danych ekonomicznych wejściowych i wyjściowych baza dołączona do SimaPro

20 Faza II ANALIZA ZBIORU W CYKLU ŻYCIA (LCI) SPINE (Sieć Informacyjna Produktu Zrównoważonego dla Środowiska Sustainable Product Information Network for the Environment CODATA (the Committee on Data for Science and Technology) - interdyscyplinarna Komisja Naukowa działająca w ramach Międzynarodowej Rady Naukowej (International Council for Science (ICSU)) Global LCI Directory Światowy Katalog LCI inicjatywa Amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska US EPA

21 Faza II ANALIZA ZBIORU W CYKLU ŻYCIA (LCI)

22 Faza II ANALIZA ZBIORU W CYKLU ŻYCIA (LCI)

23 FAZY OCENY CYKLU ŻYCIA Określenie celu i zakresu Analiza zbioru Interpretacja Ocena wpływu

24 Faza III OCENA WPŁYWU CYKLU ŻYCIA (LCIA) Etapy obowiązkowe Wybór kategorii wpływu, wskaźników kategorii i modeli charakteryzowania Przypisanie wyników LCI (klasyfikacja) Obliczenie wartości wskaźnika kategorii (charakteryzowanie) Wartości wskaźnika kategorii (profil LCIA) Elementy opcjonalne Obliczanie wartości wskaźnika kategorii względem informacji odniesienia (normalizacja) Grupowanie Ważenie Analiza jakości danych

25 Faza III OCENA WPŁYWU CYKLU ŻYCIA (LCIA) KLASYFIKACJA Ten krok polega na przypisaniu wyników uzyskanych podczas inwentaryzacji danych, zapisanych w tablicy inwentaryzacyjnej do odpowiednich kategorii wpływu. Należy tutaj zwrócić uwagę na to, czy można przypisywać kilka wyników LCI do jednej kategorii wpływu, a także czy można przyporządkować jedną substancję chemiczną do kilku kategorii wpływu. Zależy to od zastosowanej metody i zasad obowiązujących w korzystaniu z niej.

26 Kategoria wpływu Skala Odnośne dane LCI Współczynnik charakteryzowania Opis współczynnika charakteryzowania Globalne ocieplenie ogólnoświatowa Dwutlenek węgla (CO 2 ) Dwutlenek azotu (NO 2 ) Metan (CH 4 ) Chlorofluorokarbon (CFC) Hydrochlorofluorokarbon (HCFC) Bromek metylu (CH 3 Br) Potencjał globalnego ocieplenia Przekształca dane LCI na ekwiwalenty dwutlenku węgla (CO 2 ) Niszczenie warstwy ozonowej ogólnoświatowa Chlorofluorokarbon (CFC) Hydrochlorofluorokarbon (HCFC) Halony Bromek metylu (CH 3 Br) Potencjał niszczenia warstwy ozonowej Przekształca dane LCI na ekwiwalenty trichlorofluorometanu (CFC- 11) Zakwaszenie regionalna lokalna Tlenkisiarki(SOx) Tlenki azotu (NOx) Chlorowodór (HCL) Kwas fluorowodorowy (HF) Amoniak (NH 4 ) Potencjał zakwaszenia Przekształca dane LCI na ekwiwalenty jonów wodoru (H+) Eutrofizacja lokalna Fosforan (PO 4 ) Tlenek azotu (NO) Dwutlenek azotu (NO 2 ) Azotany Amoniak (NH 4 ) Potencjał eutrofizacji Smog fotochemiczny lokalna Węglowodory niemetanowe (NMHC) Potencjał tworzenia smogu fotochemicznego Przekształca dane LCI na ekwiwalenty fosforanu (PO 4 ) Przekształca dane LCI na ekwiwalenty etanu (C 2 H 6 ) Toksyczność dla Ziemi lokalna Toksyczne związki chemiczne w stężeniu, które jest śmiertelne dla gryzoni LC 50 Przekształca dane LC 50 na ekwiwalenty Toksyczność dla wody lokalna Toksyczne związki chemiczne w stężeniu, które jest śmiertelne dla ryb LC 50 Przekształca dane LC 50 na ekwiwalenty Zdrowie człowieka ogólnoświatowa regionalna Całkowite zrzuty do powietrza, wody i gleby LC 50 Przekształca dane LC 50 na ekwiwalenty lokalna Zmniejszeni ilości zasobów naturalnych ogólnoświatowa regionalna lokalna Ilość wykorzystanych minerałów Ilość użytych paliw kopalnych Potencjał zmniejszenia zasobów naturalnych Przekształca dane LCI na stosunek ilości użytych zasobów do ilości zasobów pozostałych w przyrodzie

27 KONCEPCJA WSKAŹNIKÓW KATEGORII Analiza zbioru wejść i wyjść w cyklu życia SO 2, HCl itd. (kg/jednostkę funkcjonalną) Kategoria wpływu Zakwaszenie Wyniki LCI przypisane do kategorii wpływu Kwaśne emisje (No x, So x itd. zw. z zakwaszeniem) Model charakteryzowania Wskaźniki kategorii Wydzielanie protonu (H + aq) Znaczenie środowiskowe Punkty końcowe kategorii -las -wegetacja -itd.

28 Faza III OCENA WPŁYWU CYKLU ŻYCIA (LCIA) CHARAKTERYZOWANIE Krok ten polega na obliczeniu wartości wskaźnika kategorii wpływu. Jego wartość informuje o tym, jaki udział ma konkretna substancja chemiczna w danej kategorii wpływu. Aby otrzymać wartość liczbową wskaźnika kategorii wpływu w pierwszej kolejności zamieniamy, przy pomocy parametru charakteryzowania, jednostkę określonego wyniku LCI na jednostkę ogólną danej kategorii wpływu, a następnie dokonujemy agregacji przekształconych wyników LCI, otrzymując w ten sposób wynik wartość wskaźnika kategorii. Charakteryzowanie jest ostatnim obowiązkowym krokiem LCIA, jeśli oceny dokonuje się w oparciu o normę ISO

29 CHARAKTERYZOWANIE

30 Faza III OCENA WPŁYWU CYKLU ŻYCIA (LCIA) NORMALIZACJA W normie ISO jest to pierwszy krok nieobowiązkowy, opcjonalny. Dzieląc wartość wskaźnika kategorii (wynik charakteryzowania) przez wartość odniesienia otrzymujemy wartość liczbową, którą interpretujemy jako udział danej kategorii wpływu w ogólnym problemie środowiskowym. Wyniki znormalizowane można porównywać (wcześniejsze porównania nie są możliwe z powodu różnych rodzajów danych), można również określić wskaźnik kategorii wpływu dla danego regionu.

31 NORMALIZACJA

32 WAŻENIE

33 Faza III OCENA WPŁYWU CYKLU ŻYCIA (LCIA) ECO-INDICATOR 99 3 kategorie szkód (damage category): A. Zdrowie człowieka (jednostka DALY (Disability Adjusted Life Years) czyli skorygowana przez niepełnosprawność długość życia człowieka) B. Jakość ekosystemu (jednostka PDF m2 yr; PDF Potentially Disappeared Fraction of plant species potencjalnie zanikający ułamek gatunków roślin) C. Zasoby (jednostka MJ dodatkowej energii potrzebnej do przyszłego wydobycia minerałów i paliw kopalnych

34 ECO-INDICATOR 99 Szkody Szkody dot. dot. zasobów zasobów Wyniki LCI Wyniki LCI Analiza Analiza zbioru zbioru Zasoby Wskaźnik Ważenie Ważenie Szkody Szkody dot. dot. jakości jakości ekosystemu ekosystemu Modelowanie Modelowanie szkód szkód Odpady Modelowanie Modelowanie wszystkich wszystkich procesów w procesów w cyklu życia cyklu życia Szkody dot. Szkody dot. zdrowia zdrowia człowieka człowieka Emisje

35 Faza III OCENA WPŁYWU CYKLU ŻYCIA (LCIA) EDIP/UMIP 96 charakteryzacja globalne ocieplenie, ekotoksyczność, toksyczność dla człowieka, zasoby osobna, nieporównywalna kategoria; normalizacja tu wartości mierzone są w jednostkach osoborównoważnych dla 1990 r.

36 FAZY OCENY CYKLU ŻYCIA Określenie celu i zakresu Analiza zbioru Interpretacja Ocena wpływu

37 Faza IV INTERPRETACJA CYKLU ŻYCIA Identyfikacja znaczących kwestii na podstawie wyników faz LCI oraz LCIA Ocena uwzględniająca sprawdzenie kompletności, wrażliwości i spójności Wnioski, zalecenia i raporty

38 LCA - NARZĘDZIA INFORMATYCZNE Boustead Consulting Database and Software ECO-it: Eco-Indicator Tool for environmentally friendly design - PRé Consultants EDIP - Environmental design of industrial products - Danish EPA EIOLCA - Economic Input-Output LCA at Carnegie Mellon University GaBi - Product Family (Ganzheitlichen Bilanzierung - holistic balancing) - Five Winds International/University of Stuttgart (IKP)/PE Product Engineering GaBi Lite GaBi 4.2 GaBi DfX IDEMAT - Delft University Clean Technology Institute Interduct Environmental Product Development KCL-ECO KCL LCA software LCAiT - CIT EkoLogik (Chalmers Industriteknik) SimaPro 7 for Windows - PRé Consultants TEAM(TM) (Tools for Environmental Analysis and Management) - Ecobalance, Inc. Umberto - An advanced software tool for Life Cycle Assessment - Institut für Umweltinformatik

39 LCA PRZEPROWADZONO W: 3M Alcan AT&T BlueScope Steel CANFOR Codelco ConocoPhillips Continental Daimler-Chrysler Electrolux ExxonMobil Fujitsu General Motors Hewlett Packard Kennecott Utah Copper Loup Valley Dairy Nissan Procter&Gamble Rio Tinto Borax Rolls-Royce Sarnafil Solvay Toyota Vestas Volvo Unilever Wharington

40 Przykład Continental opony Przeprowadzono LCA opony samochodowej wykorzystywanej w samochodzie osobowym w oparciu o normy serii

41

42 Potencjalne globalne ocieplenie

43 Potencjalne zakwaszenie

44 Odzysk zużytych opon w cementowni

45 Odzysk zużytych opon w elektrowni

46 Powtórne bieżnikowanie a wytworzenie nowej opony

47 Wpływ opony na środowisko w całym cyklu życia

48 Dziękuj kuję za uwagę

Wprowadzenie do oceny cyklu ycia (LCA) nowej techniki w ochronie œrodowiska

Wprowadzenie do oceny cyklu ycia (LCA) nowej techniki w ochronie œrodowiska IN YNIERIA ŒRODOWISKA Tom 11 Zeszyt 1 2006 101 Katarzyna Grzesik* Wprowadzenie do oceny cyklu ycia (LCA) nowej techniki w ochronie œrodowiska 1. Wstêp Obowi¹zuj¹ca strategia postêpowania z odpadami zak³ada

Bardziej szczegółowo

OCENA CYKLU ŻYCIA LIFE CYCLE ASSESSMENT LCA część II

OCENA CYKLU ŻYCIA LIFE CYCLE ASSESSMENT LCA część II SZKOLENIE 2 Projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. OCENA CYKLU ŻYCIA LIFE CYCLE ASSESSMENT LCA część II mgr inż. Jolanta Baran

Bardziej szczegółowo

Ocena cyklu życia (LCA) w systemie gospodarki odpadami

Ocena cyklu życia (LCA) w systemie gospodarki odpadami Ocena cyklu życia (LCA) w systemie gospodarki odpadami Anna Henclik Joanna Kulczycka Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Kraków, 25-26 czerwiec 2009 Zarządzanie odpadami

Bardziej szczegółowo

LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych

LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych LCA (life-cycle assessment) jako ekologiczne narzędzie w ulepszaniu procesów technologicznych Toruń 2012 Ocena cyklu życia (Life Cycle Assessment - LCA) jest jedną z technik zarządzania środowiskowego.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko

Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie. Tomasz Poskrobko Zarządzanie środowiskiem w przezdsiębiorstwie Tomasz Poskrobko Etapy rozwoju modelu ochrony środowiska w przedsiębiorstwie strategia czystszej produkcji strategia zarządzania obciążeniem strategia zarządzania

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Ocena Cyklu Życia płytek obwodów drukowanych doświadczenia producenta

Ocena Cyklu Życia płytek obwodów drukowanych doświadczenia producenta Ocena Cyklu Życia płytek obwodów drukowanych doświadczenia producenta Wojciech Stęplewski, ITR Anna Girulska, Eldos Sp. z o.o. 8 października 2013 Badania zostały przeprowadzone dzięki ścisłej współpracy

Bardziej szczegółowo

Cembureau Cement Portlandzki CEM I

Cembureau Cement Portlandzki CEM I Deklaracja Środowiskowa Produktu dla cementu Cembureau Cement Portlandzki CEM I Zgodna z: ISO 14020, ISO 14025, ISO 14040-44. Zakres i Cel Deklaracja środowiskowa produktu jest przeznaczona do komunikacji

Bardziej szczegółowo

Przykłady zastosowania LCA w zarządzaniu środowiskiem

Przykłady zastosowania LCA w zarządzaniu środowiskiem Przykłady zastosowania LCA w zarządzaniu środowiskiem W odpowiedzi na wzrastające wymagania społeczeństwa oraz zaostrzone przepisy prawne wprowadzane są różnorodne rozwiązania mające na celu ochronę środowiska

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja aspektów środowiskowych jako wstęp do oceny cyklu życia wyrobów.

Identyfikacja aspektów środowiskowych jako wstęp do oceny cyklu życia wyrobów. mgr inż. Marek Poterek Politechnika Częstochowska/Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie Identyfikacja aspektów środowiskowych jako wstęp do oceny cyklu życia wyrobów. Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

DACHÓWKA CEMENTOWA PROFIL S

DACHÓWKA CEMENTOWA PROFIL S DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA III TYPU DACHÓWKA CEMENTOWA PROFIL S Data wystawienia: 01.01.2012 Data ważności : 01.01.2015 Charakterystyka została opracowana przez: EPD Ocenę przeprowadzono w ITB zgodnie z normą

Bardziej szczegółowo

WEŁNA MINERALNA SKALNA (ZAKŁAD GLIWICE)

WEŁNA MINERALNA SKALNA (ZAKŁAD GLIWICE) DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA WEŁNA MINERALNA SKALNA (ZAKŁAD GLIWICE) Data wystawienia: 01.01.2013 r. Data ważności: 01.01.2018 r. Deklaracja została przygotowana przez: INSTYTUT TECHNIKI BUDOWLANEJ Zakład Fizyki

Bardziej szczegółowo

Normalizacja zarządzania środowiskowego Teraźniejszo. niejszość. Anna Gruszka

Normalizacja zarządzania środowiskowego Teraźniejszo. niejszość. Anna Gruszka Normalizacja zarządzania środowiskowego Teraźniejszo niejszość i przyszłość Anna Gruszka Rodzina norm ISO 14000 wywodzi sięz zobowiązania ISO do wsparcia zrównoważonego rozwoju omawianego na Konferencji

Bardziej szczegółowo

EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go

EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go EFEKTYWNOŚĆ ŚRODOWISKOWA PRODUKTÓW, A MOŻLIWOŚCI OCENY CYKLU ŻYCIA Z UŻYCIEM INTERNETOWEGO NARZĘDZIA LCA to go Dr inż. Janusz Sitek Instytut Tele- i Radiotechniczny e-mail: janusz.sitek@itr.org.pl Poznań,

Bardziej szczegółowo

WEŁNA MINERALNA SZKLANA (ZAKŁAD GLIWICE)

WEŁNA MINERALNA SZKLANA (ZAKŁAD GLIWICE) DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA WEŁNA MINERALNA SZKLANA (ZAKŁAD GLIWICE) Data wystawienia: 01.01.2013 r. Data ważności: 01.01.2018 r. Deklaracja została przygotowana przez: INSTYTUT TECHNIKI BUDOWLANEJ Zakład

Bardziej szczegółowo

EcoDesign Awareness Raising Campaign for Electrical & Electronics SMEs. LIFE CYCLE ASSESSMENT (LCA) jako narzędzie.

EcoDesign Awareness Raising Campaign for Electrical & Electronics SMEs. LIFE CYCLE ASSESSMENT (LCA) jako narzędzie. EcoDesign Awareness Raising Campaign for Electrical & Electronics SMEs LIFE CYCLE ASSESSMENT (LCA) jako narzędzie ekoprojektowania częśći METODYKA prof. dr hab. inż.. Zbigniew KŁOSK mgr inż.. Jędrzej J

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000

Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000 Systemy zarządzania ekologicznego EMAS, GMP, GLP, GHP ISO 14000, ISO 9000 EMAS - system zarządzania ekologicznego Rozporządzenie Rady EWG nr 1836/93, umożliwiające dobrowolny udział (uczestnictwo) przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W NORMACH DOTYCZĄCYCH ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

ZMIANY W NORMACH DOTYCZĄCYCH ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ZMIANY W NORMACH DOTYCZĄCYCH ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO ANNA GRUSZKA III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014 Zmiany w normach dotyczących zarządzania środowiskowego

Bardziej szczegółowo

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska

USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH. Wyk. Maria Anna Wiercińska USTAWA ŚMIECIOWA oraz WYTYCZNE DYREKTYWY 94/62/EEC DOTYCZĄCEJ OPAKOWAŃ I ODPADÓW OPAKOWANIOWYCH Wyk. Maria Anna Wiercińska SPIS TREŚCI 1. PODSTAWOWE POJĘCIA Odpady opakowaniowe Gospodarka odpadami opakowaniowymi

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+

Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Upowszechnianie zasad gospodarki cyrkularnej w sektorze MŚP - wprowadzenie do projektu ERASMUS+ Ewelina Kaatz-Drzeżdżon Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku marzec 2015 Nowy

Bardziej szczegółowo

Systemy Zarządzania Jakością

Systemy Zarządzania Jakością Zarządzanie Jakością Systemy Zarządzania Jakością Literatura: Hamrol A. (2005): Zarządzanie jakością z przykładami. PWN, Rozdział 3 Dr Mariusz Maciejczak Rozwój zarządzania organizacjami Doskonalenie/

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJE ŚRODOWISKOWE WYROBÓW BUDOWLANYCH

DEKLARACJE ŚRODOWISKOWE WYROBÓW BUDOWLANYCH PRACE INSTYTUTU TECHNIKI BUDOWLANEJ - KWARTALNIK nr 2 (142) 2007 BUILDING RESEARCH INSTITUTE - QUARTERLY No 2 (142) 2007 Jan Górzyński* DEKLARACJE ŚRODOWISKOWE WYROBÓW BUDOWLANYCH Wprowadzenie deklaracji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii

Rozdział 4 Planowanie rozwoju technologii - Aleksander Buczacki 4.1. Wstęp 4.2. Proces planowania rozwoju technologii Spis treści Wprowadzenie Rozdział 1 Pojęcie i klasyfikacja produktów oraz ich miejsce w strategii firmy - Jerzy Koszałka 1.1. Wstęp 1.2. Rynek jako miejsce oferowania i wymiany produktów 1.3. Pojęcie produktu

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Baza danych do oceny emisji gazów cieplarnianych podczas uprawy roślin na biopaliwa. Magdalena Borzęcka-Walker

Baza danych do oceny emisji gazów cieplarnianych podczas uprawy roślin na biopaliwa. Magdalena Borzęcka-Walker Baza danych do oceny emisji gazów cieplarnianych podczas uprawy roślin na biopaliwa Magdalena Borzęcka-Walker Polska, podobnie jak każdy inny kraj UE, zobowiązana jest do redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania. June 2014

Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania. June 2014 Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania June 2014 Wprowadzenie Celem poradnika projektowania jest dostarczenie informacji dotyczących poszczególnych etapów oceny

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI Seminarium Informacyjno-promocyjne projektu: Propagowanie wzorców produkcji i konsumpcji sprzyjających promocji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju. PRAKTYCZNE ASPEKTY WDRAŻANIA BAT W SEKTORZE PRODUKCJI

Bardziej szczegółowo

1ft- INSTYTUT TECHNIKI BUDOWLANEJ

1ft- INSTYTUT TECHNIKI BUDOWLANEJ DEKLARACJA WEŁNA MINERALNA ŚRODOWISKOWA SKALNA (ZAKŁAD GLIWICE) @ Data wystawienia: 0l.0l.2013 r. Data ważności: 01.01.2018 r. Deklaracja została przygotowana przez: 1ft- INSTYTUT TECHNIKI BUDOWLANEJ -

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne i techniczne aspekty produkcji zbiorników ciśnieniowych

Ekologiczne i techniczne aspekty produkcji zbiorników ciśnieniowych Ekologiczne i techniczne aspekty produkcji zbiorników ciśnieniowych inż.andrzej Wölk Praca Magisterska na kierunku: Ochrona Środowiska Opiekun pracy dyplomowej dr hab. Adam Czarnecki prof. UMK Pracownia

Bardziej szczegółowo

NAWIERZCHNIE BETONOWE MITY I FAKTY. Jan Deja Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Stowarzyszenie Producentów Cementu

NAWIERZCHNIE BETONOWE MITY I FAKTY. Jan Deja Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Stowarzyszenie Producentów Cementu NAWIERZCHNIE BETONOWE MITY I FAKTY Jan Deja Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Stowarzyszenie Producentów Cementu Kraków, 26-27 listopada 2015 Dlaczego NAWIERZCHNIE BETONOWE? KONKURENCJA TECHNOLOGII DOBRE

Bardziej szczegółowo

Nowa ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz sposoby optymalizacji kosztów

Nowa ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz sposoby optymalizacji kosztów Nowa ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz sposoby optymalizacji kosztów Opis Obecnie projekt ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz zmiany ustawy o obowiązkach

Bardziej szczegółowo

Ocena cyklu życia (LCA) systemów gospodarki odpadami

Ocena cyklu życia (LCA) systemów gospodarki odpadami Ocena cyklu życia (LCA) systemów gospodarki odpadami Emilia den Boer Instytut Inżynierii Ochrony Środowiska Politechnika Wrocławska XVI Ogólnopolska Konferencja Szkoleniowa - Kompleksowa gospodarka odpadami;

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania środowiskowego i ocena wpływu na środowisko procesów i produktów

Systemy zarządzania środowiskowego i ocena wpływu na środowisko procesów i produktów Systemy zarządzania środowiskowego i ocena wpływu na środowisko procesów i produktów Dr hab. inż. Aleksandra Wilczyńska, prof. nadzw. AM Katedra Towaroznawstwa i Zarządzania Jakością Wydział Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Początki początków - maj br.

Początki początków - maj br. Dotychczasowe doświadczenia w zakresie egzekwowania i ujmowania zagadnień klimatycznych w składanych dokumentach na etapie ooś w województwie kujawsko - pomorskim Rdoś Bydgoszcz Początki początków - maj

Bardziej szczegółowo

Przeprowadzenie ekologicznej oceny cyklu życia (LCA) toreb wielokrotnego użytku

Przeprowadzenie ekologicznej oceny cyklu życia (LCA) toreb wielokrotnego użytku CENTRALNY OŚRODEK BADAWCZO-ROZWOJOWY OPAKOWAŃ 02-942 WARSZAWA, UL. KONSTANCIŃSKA 11 Zakład Ekologii Opakowań Tel. (0-22) 842 20 11 w. 18, Fax (0-22) 842 23 03, e-mail: eko@cobro.org.pl Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Wykaz norm i innych dokumentów normalizacyjnych serii ISO 14000 i ich polskie odpowiedniki

Wykaz norm i innych dokumentów normalizacyjnych serii ISO 14000 i ich polskie odpowiedniki Norma/ dokument ISO* Wykaz norm i innych dokumentów normalizacyjnych serii ISO 14000 i ich polskie odpowiedniki Tytuł Polska Norma lub inny dokument ISO 14001:2015 Environmental management systems PN-EN

Bardziej szczegółowo

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO Zrównoważony rozwój informacje ogólne EKOLOGICZNE środowisko naturalne Zrównoważone warunki życia SPOŁECZNE oddziaływania i warunki socjalne

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Janusz Bronisław Berdowski EUROPEJSKA UCZELNIA INFORMATYCZNO-EKONOMICZNA W WARSZAWIE ZINTEGROWANY SYSTEM ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Od jakości nie ma odwrotu, gdyż na rynku globalnym nie walczy się tylko ceną

Bardziej szczegółowo

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski

Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw. Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski Logistyka i Zarządzanie Łańcuchem Dostaw Opracował: prof. zw dr hab. Jarosław Witkowski LOGISTKA (wg Council of Logistics Management) to proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawności i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez

Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez KONCEPCJA SYSTEMU JAKOŚCI zgodnie z wymaganiami norm ISO serii 9000 dr Lesław Lisak Co to jest norma? Norma to dokument przyjęty na zasadzie konsensu i zatwierdzony do powszechnego stosowania przez upoważnioną

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowa jakość. Produkty Rockpanel ocenione na A+ i A przez BRE Global

Wyjątkowa jakość. Produkty Rockpanel ocenione na A+ i A przez BRE Global Wyjątkowa jakość Produkty Rockpanel ocenione na A+ i A przez BRE Global Rozwiązania z produktami Rockpanel w klasach A/A+ 1 BRE Rockpanel stanowi jedną z firm Grupy Rockwool International A/S, od lat znanych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM

ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM Co jest istotą systemu zarządzania środowiskowego wg normy ISO 14001? System zarządzania środowiskowego stanowi część systemu zarządzania organizacji. Istota SZŚ wg normy ISO 14001

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Mariola Misztak-Kowalska Dyrektor Departamentu Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Mariola Misztak-Kowalska Dyrektor Departamentu Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 2013 Wdrożenie innowacyjnych rozwiązańpomoc doradcza dla MSP Mariola Misztak-Kowalska Dyrektor Departamentu Rozwoju Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Warszawa, 8 lipca

Bardziej szczegółowo

Janina Kawałczewska RCEE Płock

Janina Kawałczewska RCEE Płock Janina Kawałczewska RCEE Płock Konferencja realizowana jest w ramach projektu pn. Region płocki, Kujaw i Ziemi Kutnowskiej regionem świadomych ekologicznie współfinansowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12

Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 Załącznik Nr 5 do Zarz. Nr 33/11/12 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU Z1-PU7 WYDANIE N1 Strona 1 z 5 1. Nazwa przedmiotu: NARZĘDZIA ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego:

Bardziej szczegółowo

Gekon Generator Koncepcji Ekologicznych

Gekon Generator Koncepcji Ekologicznych Gekon Generator Koncepcji Ekologicznych Agnieszka Karwat Marcin Jamiołkowski Założenia Potencjał rynkowy Innowacyjność Efekt ekologiczny 1 Cele Programu Gekon Rozwój eko-innowacji Osiągnięcie wymiernych

Bardziej szczegółowo

Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami

Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami Uniwersytet Warszawski Wydział Chemii Chemia stosowana, odpady i zarządzanie chemikaliami Prowadzący: dr Elżbieta Megiel Plan wykładów Data Zagadnienia 7.03 Chemia stosowana 14.03 Zielona chemia 21.03

Bardziej szczegółowo

Beton, a cykl życia drogi

Beton, a cykl życia drogi Łukasz Szabat Beton, a cykl życia drogi Concrete and road life cycle Streszczenie Koniec XX wieku oraz początek XXI wieku są okresami gdzie bardzo mocno akcentowane są działania proekologiczne, gdzie bardzo

Bardziej szczegółowo

Deklaracja Środowiskowa Wyrobu ślad węglowy dla cementów CEM I, CEM II i CEM III produkowanych w Polsce

Deklaracja Środowiskowa Wyrobu ślad węglowy dla cementów CEM I, CEM II i CEM III produkowanych w Polsce Deklaracja Środowiskowa Wyrobu ślad węglowy dla cementów CEM I, CEM II i CEM III produkowanych w Polsce PODSTAWY FORMALNE OPRACOWANIA Podstawę formalną opracowania stanowi Umowa zawarta pomiędzy Stowarzyszeniem

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Magdalena Borzęcka-Walker. Wykorzystanie produktów opartych na biomasie do rozwoju produkcji biopaliw

Magdalena Borzęcka-Walker. Wykorzystanie produktów opartych na biomasie do rozwoju produkcji biopaliw Magdalena Borzęcka-Walker Wykorzystanie produktów opartych na biomasie do rozwoju produkcji biopaliw Cele Ocena szybkiej pirolizy (FP), pirolizy katalitycznej (CP) oraz hydrotermalnej karbonizacji (HTC),

Bardziej szczegółowo

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem

TÜVRheinland Polska. Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem TÜVRheinland Polska Niezgodności w dokumentowaniu systemów zarządzania bezpieczeństwem żywności HACCP, BRC, IFS, ISO 22000 podsumowanie doświadczeń wdrożeniowych i auditorskich mgr inż. Zbigniew Oczadły

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego

PLAN DZIAŁANIA KT 270. ds. Zarządzania Środowiskowego Strona 2 PLAN DZIAŁANIA KT 270 ds. Zarządzania Środowiskowego STRESZCZENIE Komitet Techniczny ds. Zarządzania Środowiskowego został powołany 27.02.1997 r. w ramach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001

System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 System Zarządzania Energią według wymagań normy ISO 50001 Informacje ogólne ISO 50001 to standard umożliwiający ustanowienie systemu i procesów niezbędnych do osiągnięcia poprawy efektywności energetycznej.

Bardziej szczegółowo

Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH Systemy gospodarowania odpadami w wybranych krajach Unii Europejskiej stan obecny, planowane zmiany, szanse i

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE PROCESEM PRODUKCYJNYM W PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE PROCESEM PRODUKCYJNYM W PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM Adam Olszewski ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE PROCESEM PRODUKCYJNYM W PRZEMYŚLE SPOŻYWCZYM PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA INFORMATYKI I PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W ŁOMŻY ŁOMŻA 2011 Spis Treści Wstęp... 7 1. Rola przemysłu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych

Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Program Wieloletni Wdrażanie metod analizy środowiskowego ryzyka zdrowotnego do ustalania i przestrzegania normatywów środowiskowych Etap II Przegląd wytycznych i zalecanych rozwiązań pod kątem wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Ocena cyklu Ŝycia LCA - metodyka i zastosowanie

Ocena cyklu Ŝycia LCA - metodyka i zastosowanie Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polska Akademia Nauk, Kraków http://www.min-pan.krakow.pl/pbs 1 Ocena cyklu Ŝycia LCA - metodyka i zastosowanie dr Joanna Kulczycka Wybrane narzędzia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11

SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 Rozdział 1 EWOLUCJA TEORII ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKIEM... 15 1.1. Zasady naukowej organizacji szkoła klasycznej teorii organizacji... 15 1.1.1. Szkoła naukowej organizacji

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNIKI LCA W EKOLOGICZNEJ OCENIE PRODUKTÓW, TECHNOLOGII I GOSPODARCE ODPADAMI

ZASTOSOWANIE TECHNIKI LCA W EKOLOGICZNEJ OCENIE PRODUKTÓW, TECHNOLOGII I GOSPODARCE ODPADAMI ADAMLESIUK 1,PATRYKOLESZCZUK 2, MARCINKUŚMIERZ 2 1 ZakładTechnologiiChemicznej, 2 ZakładChemiiŚrodowiskowej,WydziałChemii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 3,

Bardziej szczegółowo

Geneza i założenia Programu GEKON. Efektywne wykorzystanie energii w dużych przedsiębiorstwach. Ekumulator - ekologiczny akumulator korzyści

Geneza i założenia Programu GEKON. Efektywne wykorzystanie energii w dużych przedsiębiorstwach. Ekumulator - ekologiczny akumulator korzyści Geneza i założenia Programu GEKON Efektywne wykorzystanie energii w dużych przedsiębiorstwach Ekumulator - ekologiczny akumulator korzyści Jan Wiater Wdrażanie technologii proekologicznych w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

Najczęściej spotykane ekoznaki, zarówno na polskim, jak i europejskim rynku.

Najczęściej spotykane ekoznaki, zarówno na polskim, jak i europejskim rynku. Ekoznaki Ekoznakowanie to oznaczanie produktów ekologicznymi znakami towarowymi i tym samym sposób wywierania wpływu na rynek. Zakłada ono wyróżnianie pewnej grupy wyrobów spełniających określone wymagania

Bardziej szczegółowo

1 Wprowadzenie... 3. 2 Cel i zakres analizy... 3. 3 Analiza wejść i wyjść... 3. 4 Ocena wpływu cyklu życia, interpretacja... 11. 5 Podsumowanie...

1 Wprowadzenie... 3. 2 Cel i zakres analizy... 3. 3 Analiza wejść i wyjść... 3. 4 Ocena wpływu cyklu życia, interpretacja... 11. 5 Podsumowanie... Spis treści 1 Wprowadzenie... 3 2 Cel i zakres analizy... 3 3 Analiza wejść i wyjść... 3 4 Ocena wpływu cyklu życia, interpretacja... 11 5 Podsumowanie... 19 1 Wprowadzenie Na podstawie uzyskanych danych

Bardziej szczegółowo

Dobór urządzenie chłodniczego

Dobór urządzenie chłodniczego ZUT W SZCZECINIE WYDZIAŁ TECHNIKI MORSKIEJ I TRANSPORTU Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego Dobór urządzenie chłodniczego Bogusław Zakrzewski 1 Założenia 1. Przeznaczenie instalacji chłodniczej

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015

Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 Dofinansowanie prac badawczo-rozwojowych w ramach aktualnych programów wsparcia dla przedsiębiorców 04.09.2015 O ADM Consulting Group S.A. Dotacje UE Opracowywanie dokumentacji aplikacyjnych Pomoc w doborze

Bardziej szczegółowo

Ekoetykietowanie Ekoznakowanie Ekolabeling

Ekoetykietowanie Ekoznakowanie Ekolabeling Ekoetykietowanie Ekoznakowanie Ekolabeling Certyfikacja jest postępowaniem, w którym niezależna strona trzecia udziela pisemnego zapewnienia, że proces/produkt/usługa spełnia specyficzne wymagania. Ekoetykietę

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE VI MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NOWA ENERGIA USER FRIENDLY 2010 Jean-Michel Kaleta Warszawa 18 czerwca 2010 Spis treści Strona Czy można spalać odpady komunalne?

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny wyrobów i obiektów budowlanych pod kątem zgodności z wymaganiami zrównowaŝonego rozwoju Michał Piasecki Seminarium Wyroby budowlane na rynku europejskim wymagania i kierunki zmian, Warszawa

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany system gospodarki odpadami w oparciu o zasady logistyki

Zintegrowany system gospodarki odpadami w oparciu o zasady logistyki III Ogólnopolska Konferencja Szkoleniowa Selektywna zbiórka, segregacja i recykling odpadów Zagospodarowanie odpadów w świetle nowych przepisów prawnych Zintegrowany system gospodarki odpadami w oparciu

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA III TYPU WEŁNA SZKLANA DF 37 OPTIMUM i DF 39 SILVER

DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA III TYPU WEŁNA SZKLANA DF 37 OPTIMUM i DF 39 SILVER DEKLARACJA ŚRODOWISKOWA III TYPU WEŁNA SZKLANA DF 37 OPTIMUM i DF 39 SILVER Data wystawienia: 15.02.2010 Data walidacji: 20.12.2010 Data ważności: 20.12.2013 Charakterystyka została opracowana przez: Instytut

Bardziej szczegółowo

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego produkt szyty na miarę Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego Warsztaty energetyczne 2013 Idea produktu Propozycja współpracy Idea produktu Zamiarem TAURON Sprzedaż jest propagowanie

Bardziej szczegółowo

Tom 6 Opis oprogramowania

Tom 6 Opis oprogramowania Część 9 Narzędzie do wyliczania wskaźników statystycznych Diagnostyka Stanu Nawierzchni - DSN Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 31 maja 2012 Historia dokumentu Nazwa dokumentu Nazwa

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

Janusz Turowski. Przemysł spożywczy w świetle raportów o zrównoważonym rozwoju

Janusz Turowski. Przemysł spożywczy w świetle raportów o zrównoważonym rozwoju Janusz Turowski Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Energia i środowisko w mleczarstwie Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Pracownia Usług Technicznych Audytor Przemysł spożywczy w świetle raportów

Bardziej szczegółowo

Michał PIASECKI Kryteria oceny wyrobów i obiektów budowlanych pod kątem zgodności z wymaganiami zrównoważonego rozwoju Seminarium ITB Wyroby budowlane na rynku europejskimwymagania i kierunki zmian, 16

Bardziej szczegółowo

OBCIĄŻENIA FINANSOWE FIRMY W POSTACI PODATKÓW I OPŁAT EKOLOGICZNYCH

OBCIĄŻENIA FINANSOWE FIRMY W POSTACI PODATKÓW I OPŁAT EKOLOGICZNYCH OBCIĄŻENIA FINANSOWE FIRMY W POSTACI PODATKÓW I OPŁAT EKOLOGICZNYCH dr hab. PIOTR MAŁECKI UNIWERSYTET EKONOMICZNY KRAKÓW III Konferencja PF ISO 14000 Zarządzanie kosztami środowiskowymi Warszawa 24 25.04.2014

Bardziej szczegółowo

Spotkanie TGR szkła i ceramiki

Spotkanie TGR szkła i ceramiki Spotkanie TGR szkła i ceramiki Warszawa, 4 stycznia 2007 TGR w Sewilli rozpoczyna nowelizację dokumentu BREF Pierwsze spotkanie odbędzie się 16 18 stycznia, Będzie to tzw. kick-off meeting tzn. spotkanie

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO KONSORCJUM: IETU Katowice IMBiGS CGO Katowice 1 Sektor gospodarczy Ilość wytworzonych odpadów innych niż niebezpieczne i komunalne

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 1/2014. Odpady opakowaniowe

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 1/2014. Odpady opakowaniowe Nr 1/ 2014 (styczeń) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 1/ 2014 Spis treści: 2 1 Nr 1/ 2014 (styczeń) Postępowanie z odpadami opakowaniowymi reguluje aktualnie

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu

Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Odnawialne źródła energii w dokumentach strategicznych regionu Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Katowice, 31 marca 2015 r. STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO ŚLĄSKIE

Bardziej szczegółowo

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne?

INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego są sobie potrzebne? POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA I EKONOMII Międzynarodowa Konferencja Naukowo-techniczna PROGRAMY, PROJEKTY, PROCESY zarządzanie, innowacje, najlepsze praktyki INŻYNIERIA I MARKETING dlaczego

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Porozumienia w nowym prawie o opakowaniach Odpady komunalne vs. opakowaniowe: jaka będzie praktyka?

Porozumienia w nowym prawie o opakowaniach Odpady komunalne vs. opakowaniowe: jaka będzie praktyka? Porozumienia w nowym prawie o opakowaniach Odpady komunalne vs. opakowaniowe: jaka będzie praktyka? FORUM RECYKLINGU 8 października 2013 Agnieszka Jaworska dyrektor generalny Stowarzyszenie Eko-Pak ZMIANA

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA ANALIZA CYKLU ŻYCIA W UTRZYMANIU MOSTÓW THE INTEGRATED LIFE CYCLE ANALYSIS IN BRIDGE MAINTENANCE

ZINTEGROWANA ANALIZA CYKLU ŻYCIA W UTRZYMANIU MOSTÓW THE INTEGRATED LIFE CYCLE ANALYSIS IN BRIDGE MAINTENANCE XXVI Konferencja awarie budowlane 2013 Naukowo-Techniczna TOMASZ SIWOWSKI, siwowski@prz.edu.pl Politechnika Rzeszowska ZINTEGROWANA ANALIZA CYKLU ŻYCIA W UTRZYMANIU MOSTÓW THE INTEGRATED LIFE CYCLE ANALYSIS

Bardziej szczegółowo

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia

Spalarnia. odpadów? jak to działa? Jak działa a spalarnia Grzegorz WIELGOSIŃSKI Politechnika Łódzka Spalarnia odpadów jak to działa? a? Jak działa a spalarnia odpadów? Jak działa a spalarnia odpadów? Spalarnia odpadów komunalnych Przyjęcie odpadów, Magazynowanie

Bardziej szczegółowo