Natalia Gajecka ABC bankowości etycznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Natalia Gajecka ABC bankowości etycznej"

Transkrypt

1 W NUMERZE M.IN.: GRUDZIEŃ Elżbieta Cegła Znaleźli pracę i swoje miejsce w życiu Natalia Gajecka ABC bankowości etycznej III edycje Festiwali i Targów Ekonomii Społecznej 7 numer Półrocznika Ekonomia społeczna

2 GRUDZIEŃ 2013 NUMER 5 Od Redakcji.. Wydarzenia.. Artykuły.. Relacje.. Ogłoszenia. Od Redakcji nr Półrocznika Ekonomia społeczna.4 Realizacja projektu Partycypacja społeczna w praktyce wsparcie aktywności społecznej mieszkańców Małopolski..6 Elżbieta Cegła Znaleźli pracę i swoje miejsce w życiu...9 Łukasz Maźnica Między ekonomią społeczną a kulturą w poszukiwaniu synergii...11 Natalia Gajecka ABC bankowości etycznej...15 III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej w Nowym Sączu...18 Mikołajowo i tradycyjnie ekonomia społeczna z tradycją w subregionie tarnowskim III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej w Chrzanowie..20 III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej w Nowym Targu...21 III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej w Tarnowie...22 Mierzenie społecznej wartości dodanej podmiotów ekonomii społecznej w Polsce Bezpłatne usługi księgowe, prawne i marketingowe...27 Pierwszy biznes Wsparcie w starcie, czyli jak zdobyć 60 tys. zł na rozpoczęcie działalności gospodarczej? Zaproszenie do współpracy

3 Od Redakcji Szanowni Państwo, Piąty numer Biuletynu Ekonomii Społecznej otwiera informacja o kolejnym, siódmym już wydaniu półrocznika Ekonomia Społeczna i prezentacja nowego projektu Partycypacja społeczna w praktyce wsparcie aktywności społecznej mieszkańców Małopolski. W dziale Artykuły w pierwszej kolejności przedstawiono wybrane inicjatywy z zakresu ekonomii społecznej opisane przez E. Cegłę. W kolejnym Ł. Maźnica próbuje udzielić odpowiedzi na pytanie o możliwość synergii między ekonomią społeczną a kulturą. Trzeci artykuł poświęcony bankowości etycznej opracowany przez N. Grajecką zawiera podstawową charakterystykę tej finansowej formy wsparcia. Sekcja Relacje zawiera sprawozdania z czterech subregionów, w których zorganizowano festiwale i targi ES. III edycje tych imprez odbyły się w: Chrzanowie, Tarnowie, Nowym Sączu i Nowym Targu. W tym samym dziale znajduje się anons nowego programu Pierwszy biznes Wsparcie w starcie, który umożliwia zdobyć 60 tys. zł na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Ponadto uprzejmie zapraszamy do współpracy wszystkich zainteresowanych upowszechnianiem informacji na temat sektora ekonomii społecznej w Małopolsce. Więcej na ten temat znajdziecie Państwo w zakończeniu tego numeru. Biuletyn został przygotowany w ramach projektu MOWES Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Życzymy miłej lektury! Ciekawym wydarzeniem dla podmiotów ekonomii społecznej była konferencja pt. Mierzenie społecznej wartości dodanej podmiotów ekonomii społecznej w Polsce zbędny obowiązek czy konieczność?, z której sprawozdanie zamyka dział relacji. W dziale ogłoszenia znajduje się informacja o możliwościach skorzystania z bezpłatnych usług księgowych, prawnych i marketingowych. 3

4 WYDARZENIA 7 numer Półrocznika Ekonomia społeczna Siódmy numer półrocznika zawiera teksty, które omawiają ważne tematy z zakresu ekonomii społecznej, pokazujące, w kolejnej już odsłonie, wielość i różnorodność zjawisk i procesów zachodzących w tym obszarze. Numer otwiera artykuł W. Goleńskiego pt. Polityka społeczna i ekonomia społeczna. Kilka uwag o sprawiedliwości społecznej. Autor analizuje wspólne podstawy aksjologiczne dla sfery polityki społecznej oraz ekonomii społecznej. Takie podejście nie jest typowe, jak słusznie zauważa Autor, bowiem w polskiej literaturze przedmiotu dominującym nurtem jest opis uwzględniający aspekty funkcjonalne, czy też pragmatyczne. Centralnym elementem rozważań uczynił on sprawiedliwość społeczną, zdefiniowaną przez pryzmat trzech innych wartości równości, wolności oraz wartości kolektywnych. Autor dostrzega konieczność kształtowania podstaw aksjologicznych polityki społecznej i ekonomii społecznej nie tylko w sferze teoretycznej, ale też w warstwie aplikacyjnej. M. Płonka w artykule Społeczna wartość dodana towarzystw ubezpieczeń wzajemnych w Polsce aspekty teoretyczne i praktyczne podjęła trud teoretycznej identyfikacji i praktycznej weryfikacji społecznej wartości dodanej realizowanej przez towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych (TUW) w Polsce. Zarówno funkcjonowanie TUW, jak i metoda społecznej wartości dodanej nie były dotychczas bardzo szeroko opisywane w polskiej literaturze przedmiotu. Z tego też względu z uznaniem trzeba spojrzeć na tekst, który łączy oba te zagadnienia. Problematyką spółdzielczości zajęła się w siódmym numerze pisma Z. Chyra-Rolicz. W artykule pt. Spółdzielczość jako element społecznej gospodarki rynkowej. Wspieranie inicjatyw założycielskich przedstawiono rolę organizacji spółdzielczych w tworzeniu ekonomii społecznej w okresie transformacji ustrojowej w aspekcie teoretycznym i praktycznym. Lektura tekstu, będącego swoistego rodzaju inwentaryzacją działań środowiska spółdzielczego w zakresie rozwijania ekonomii społecznej, pokazuje, jak wiele udało się w Polsce przez ostatnie lata osiągnąć w tej sferze. Wspierając rozwój polskiej ekonomii społecznej, nie możemy zapominać o poszukiwaniu inspiracji w innych krajach. A. Steiner i S. Steinerowska w artykule pt. Przedsiębiorstwa społeczne w Wielkiej Brytanii potencjał i możliwości działania przybliżają specyfikę brytyjskich uwarunkowań politycznych oraz ograniczeń związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstw społecznych w tym kraju. Ponadto artykuł prezentuje wyzwania, przed którymi stoją przedsiębiorstwa społeczne na terenie Wielkiej Brytanii oraz nawiązuje do empirycznych wyników jednego z projektów Unii Europejskiej. Z kolei W. Duranowski omawia interesujące przedsięwzięcia w zakresu ekonomii społecznej podejmowane na kontynencie południowoamerykańskim. W artykule pt. Bolsa Família innowacyjna metoda walki z wykluczeniem społecznym w Brazylii autor przedstawia struktury, mechanizmy działania i zasady programu Bolsa Família, uwzględniając szerszy kontekst programów społecznych realizowanych przez Brazylię w ramach priorytetu władz kraju osiągnięcia Milenijnego Celu Rozwo- 4

5 ju ONZ nr 1 (tj. eliminacji głodu oraz skrajnego ubóstwa na terenie całego kraju do 2015 r.). Unia Europejska ogłosiła 2012 rok Europejskim Rokiem Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej, a dla ekonomii społecznej problematyka starzenia się, aktywizacji starszych osób (w tym zawodowej), solidarności i współpracy międzypokoleniowej zawsze była i jest sprawą ważną. J. Perek-Białas w artykule zatytułowanym Starzenie się ludności wyzwanie dla podmiotów ekonomii społecznej pokazuje, które rodzaje usług dedykowanych osobom starszym mogą stać się przedmiotem działania podmiotów ekonomii społecznej. Autorka dostrzega zatem, że zarówno w przypadku podmiotów ekonomii społecznej, jak i osób starszych logiką, którą powinny one wspólnie przyjąć jest perspektywa dawcy i biorcy. To kapitalna konstatacja, pokazująca ważkość współdziałania, ale i współodpowiedzialności za rozwiązywanie istotnych kwestii społecznych w ramach ekonomii społecznej. Dział Inicjatywy otwiera tekst R. Okraski pt. Przeszłość dla (lepszej) przyszłości. Autor omawia znaczenie i dorobek polskiego ruchu spółdzielczego dla podejmowanych aktualnie inicjatyw z zakresu gospodarki społecznej. J. Stryczek w tekście pt. Co to jest odpowiedzialny biznes? podejmuje próbę syntetycznej oceny społecznie odpowiedzialnego biznesu. Szansę dla odpowiedzialnego biznesu i społecznie odpowiedzialnego biznesu dostrzega autor w spójnej strategii współpracy i porozumienia z ludźmi, którym firma pomaga i za tę pomoc jest wynagradzana. A. Niemkiewicz i A. Mróz opisują działalność Pomorskiego Funduszu Młodzieżowego, który w praktyce realizuje innowacyjny model edukacji młodzieży w zakresie ekonomii społecznej. Z kolei M. Bohdziewicz-Lulewicz oraz D. Kobylec prezentują założenia i cele Programu Rozwoju Przedsiębiorczości Spo- łecznej projektowanego, w ramach wspólnych działań Fundacji Biuro Inicjatyw Społecznych i Urzędu Miasta Krakowa, dla Gminy Miejskiej Kraków. Dział Inicjatywy zamyka praktyka opisana przez B. Kordulę, w której omówiono sposób wykorzystania narzędzi ekonomii społecznej przez Caritas Archidiecezji Krakowskiej. W dziale Recenzja publikacji E. Bogacz- Wojtanowska dokonała oceny książki W. Czemiel-Grzybowskiej pt. Zarządzanie przedsiębiorstwem społecznym w procesie konwergencji. W bibliotece tekstów klasycznych zamieszczono tłumaczenie pracy Konceptualizacja kapitału społecznego w przedsiębiorstwie społecznym, autorstwa M. Bulla, R.J. Ridleya-Duffa, D. Fostera, P. Seanor. Półrocznik jest wydawany przez Małopolską Szkołę Administracji Publicznej Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie w projekcie Zintegrowany System Wsparcia Ekonomii Społecznej, współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Redakcja zaprasza potencjalnych Autorów przedstawicieli środowiska naukowego, ekspertów i praktyków do współpracy. Szczegóły dotyczące zasad nadsyłania tekstów znajdują się w zakładce Wskazówki dla Autorów. Przyjmowane są także teksty stanowiące komentarz do dotychczas prezentowanych na łamach czasopisma zagadnień. Osoby zainteresowane otrzymaniem wersji tradycyjnej publikacji prosimy o kontakt z redakcją: tel. (12) Siódmy numer półrocznika Ekonomia Społeczna" w wersji PDF do pobrania na stronie (zakładka: Półrocznik Ekonomia społeczna ). 5

6 WYDARZENIA Realizacja projektu Partycypacja społeczna w praktyce wsparcie aktywności społecznej mieszkańców Małopolski Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej wraz z Fundacją Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie od czerwca br. realizują projekt Partycypacja społeczna w praktyce wsparcie aktywności społecznej mieszkańców Małopolski. Jest on współfinansowany przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami Unii Europejskiej. Głównym celem projektu jest aktywizacja społeczności lokalnej w zakresie realizacji partycypacyjnego modelu prowadzenia polityk publicznych. Projekt realizowany jest w sześciu etapach, o których poniżej. Atlas Dobrych Praktyk Partycypacja społeczna w Polsce W ramach projektu została opracowana i wydana publikacja Partycypacja społeczna w Polsce. Atlas dobrych praktyk pod redakcją dra hab. Marka Ćwiklickiego i dra Macieja Frączka. Zawiera ona przykłady mechanizmów włączania się różnych przedstawicieli społeczności lokalnych w kreowanie polityk publicznych oraz rozwiązywanie lokalnych problemów. Celem Autorów było przedstawienie na podstawie wywiadów oraz analizy m.in. raportów, opracowań i studiów przypadku takich rozwiązań, które mogłyby reprezentować szerokie spektrum tematyczne, a jednocześnie nie byłyby powieleniem rozwiązań powszechnie znanych. W zasadniczej części Atlasu opisano 18 wybranych polskich praktyk partycypacji społecznej. Lokalne seminaria edukacyjno-informacyjne oraz szkolenia podnoszące kompetencje liderów społecznych W ramach projektu cała grupa działań kierowana jest do przedstawicieli lokalnej społeczności i administracji publicznej. Podejmowane działania podzielone są na trzy fazy. Pierwszą stanowią seminaria mające na celu wprowadzenie uczestników w tematykę partycypacji oraz przedstawienie możliwości wpływu na rozwój lokalny. Ponadto przeprowadzana jest diagnoza potrzeb i oczekiwań mieszkańców oraz wypracowywane są pomysły na inicjatywy lokalne. Równocześnie wśród liderów formalnych i nieformalnych wzmacniana jest świadomość możliwości i sposobów wzmacniania społeczności poprzez aktywne uczestnictwo w działaniach na rzecz rozwoju miejscowej społeczności. Drugą fazą jest dwudniowe szkolenie prowadzące do wypracowania mechanizmów wdrożenia inicjatyw lokalnych, zapoznania się z narzędziami skutecznej komunikacji i partycypacji obywatelskiej oraz wzmocnienia więzi społecznych. Zakres merytoryczno-warsztatowy szkolenia obejmuje następujące bloki tematyczne: Komunikacja i Porozumienia jako klucz skutecznej partycypacji, Moje, Twoje, Nasze czyli jak budować razem, Mamy pomysł na naszą gminę. Co dalej? Problemy to nasza specjalność, zwłaszcza ich rozwiązywanie. 6

7 Dopełnieniem szkolenia fazą trzecią jest wizyta studyjna, która pozwala na zapoznanie się z efektami skutecznej partycypacji w praktyce. Organizowana jest ona w Stowarzyszeniu na Rzecz Rozwoju Gminy Bałtów Bałt. Jej uczestnicy biorą udział w seminarium na temat rozwoju społecznogospodarczego Bałtowa w oparciu o idee partycypacji obywateli, partnerstwa trójsektorowego i ekonomii społecznej. Dodatkową atrakcję stanowi zwiedzanie JuraParku i Zwierzyńca Bałtowskiego, które powstały w wyniku działań Stowarzyszenia. Dzięki realizacji kompleksowych działań możliwe jest wzmocnienie lokalnej społeczności i zwiększenie jej aktywności w działaniach na rzecz rozwoju lokalnego. Do tej pory zostało zrealizowanych pięć edycji warsztatów, które odbyły się w: Mszanie Dolnej, Dobczycach, Brzesku, Nowym Targu i Chrzanowie. Udział w nich wzięli pracownicy jednostek samorządu terytorialnego, członkowie organizacji pozarządowych oraz grupy aktywnych przedstawicieli społeczności lokalnych. Dni Aktywnego Obywatela oraz warsztaty Wolontariat drogą do sukcesu Część działań realizowana w projekcie skierowana jest do młodzieży z małopolskich szkół średnich. Z myślą o młodych ludziach organizowane są tzw. Dni Aktywnego Obywatela oraz warsztaty wolontariatu obywatelskiego Wolontariat drogą do sukcesu. W tym momencie jesteśmy na półmetku projektu do tej pory odbyło się pięć edycji wspomnianych wydarzeń. Miały one miejsce w: VIII LO im. S. Wyspiańskiego w Krakowie (czerwiec), II LO im. K. K. Baczyńskiego w Chrzanowie (wrzesień), I LO im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bochni (październik), LO im. J. Matejki w Wieliczce (listopad), Zespole Szkół im. ks. J. Tischnera w Dobczycach (grudzień). W ramach Dnia Aktywnego Obywatela uczniowie każdej ze szkół wzięli udział w debacie oksfordzkiej. Forma ta jest publiczną polemiką dwóch zespołów reprezentujących przeciwne stanowiska, w trakcie której publiczność może zadawać pytania, a następnie poprzez głosowanie wybiera zespół, który zdołał przekonać ich do swojej tezy. Partycypacyjna metoda, jaką jest debata, stanowi ilustrację prezentowanej tematyki. Tezy każdorazowo wybierali sami debatujący, a brzmiały one następująco: Polacy są aktywnymi obywatelami, Polska jest krajem dyskryminacji, Aktywny młody Polak odgrywa dużą rolę w życiu publicznym, Prawdziwym patriotą może być tylko aktywny obywatel, Im więcej osób bierze udział w podjęciu decyzji, tym jest ona lepsza. Podczas każdego Dnia Aktywnego Obywatela uczniowie mają możliwość wysłuchania prelekcji dotyczących partycypacji społecznej, jej narzędzi oraz możliwości uczestniczenia w realizacji polityk publicznych. Na każde ze spotkań zapraszani są urzędnicy z lokalnego samorządu. Do tej pory gościliśmy Burmistrza Gminy i Miasta Dobczyce Pana Marcina Pawlaka wraz z jego zastępcą Panem Pawłem Machnickim; Zastępcę Burmistrza Miasta Chrzanowa Pana Roberta Maciaszka; Starostę Wielickiego Pana Jacka Juszkiewicza oraz Wicestarostę Pana Mirosława Mrozowskiego; Pracownika Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Miasta Krakowa Pana Tomasza Talaczyńskiego oraz Pracownika Wydziału Spraw Bezpieczeństwa, Edukacji i Spraw Społecznych Pana Mateusza Mulkę. Ostatnim elementem wydarzenia jest quiz wiedzy Świadomy Obywatel mobilizujący młodzież do pozyskania informacji na temat przysługujących im praw i obowiązków. Nagrodami za udzielenie poprawnej odpowiedzi są gadżety projektowe. Równolegle z tymi wydarzeniami na terenie każdej ze szkół odbywają się targi lokalnie 7

8 działających organizacji pozarządowych. Dzięki nim uczniowie mają możliwość porozmawiania z przedstawicielami lokalnych NGO oraz poznania możliwości zaangażowania się w ich działalność, a także odbycia w nich wolontariatu. Jest to też świetna okazja do integracji pomiędzy samymi organizacjami pozarządowymi. Część uczniów spośród uczestników Dnia Aktywnego Obywatela bierze udział w warsztatach o wolontariacie obywatelskim Wolontariat drogą do sukcesu. Podczas szkolenia poruszane są zarówno kwestie teoretyczne obowiązki i prawa wolontariusza, idee wolontariatu, organizacje pozarządowe oraz praktyczne dlaczego warto być wolontariuszem, dlaczego warto pomagać, czy sama satysfakcja wystarczy. Uczniowie czynnie uczestniczą w dyskusji i korzystając z obecności doświadczonego trenera zadają wiele pytań. Projekt realizowany będzie do września 2014 roku w związku z czym przed nami jeszcze pięć edycji seminariów informacyjno-edukacyjnych i szkoleń oraz tyle samo Dni Aktywnego Obywatela i warsztatów o wolontariacie. Zapraszamy do odwiedzenia strony internetowej naszego projektu (www.partycypacjaspoleczna.org), gdzie można m.in. przeczytać relacje z wydarzeń organizowanych w ramach projektu, czy wypowiedzieć się na forum aktywnego obywatela. Zachęcamy również do zgłaszania swoich gmin/szkół do udziału w projekcie na adres Praktyczne podejście do tematu oraz charyzma trenera sprawia, że uczestnicy wynoszą ze spotkania bardzo duży ładunek sił i chęci do działania, co mamy nadzieję, będzie skutkowało powiększeniem się grona wolontariuszy. Centrum Aktywnego Obywatela W ramach projektu działa również Centrum Aktywnego Obywatela. Jego celem jest udzielanie wsparcia osobom, które chcą angażować się w działania społeczne. W szczególności wsparcie świadczone jest w strefach: pomoc w znalezieniu pracy wolontariusza, tryb konsultacji społecznych, formy udziału obywateli w tworzeniu polityk publicznych. W ramach projektu Centrum Aktywnego Obywatela współpracuje m.in. z Ogniskiem TKKF Przyjaciel Konika (zajęcia hipoterapii), KRD Dyliniarnia (zbiórka żywności), Fundacją Aeris Futuro (organizacja festiwalu), Wolontariatem Fundacji UEK (praca z dziećmi), Organizacją Walka o marzenia (organizacja wolnego czasu dla osób niepełnosprawnych), wspierając wymienione organizacje w pozyskaniu wolontariuszy do prowadzonych przez nie działań. 8

9 ARTYKUŁY Znaleźli pracę i swoje miejsce w życiu Dziewięćsił Spółdzielnię Socjalną Dziewięćsił w Rabce-Zdroju założyły dwie osoby prawne: gmina Rabka-Zdrój i Stowarzyszenie TKKF Ognisko Carlina. Pracuje w niej 10 osób, które przez długi czas były na zasiłku dla bezrobotnych. Pracownicy spółdzielni socjalnej Dziewięćsił pielęgnują park w Rabce-Zdroju Fot. Spółdzielnia Dziewięćsił w Rabce-Zdroju W Rabce jest park zdrojowy. Tak się złożyło, że zlikwidowano Zakład Usług Komunalnych, więc podjęliśmy się rewitalizacji parku. W ramach unijnego projektu Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej (MOWES) kupiliśmy wielofunkcyjne urządzenie do sprzątania oraz utrzymania zieleni. Park pięknieje, 10 osób ma stałą pracę, korzyści są widoczne mówi Krzysztof Kowalcze, prezes spółdzielni Dziewięćsił. To już nie abstrakcja Do niedawna spółdzielnia socjalna była wręcz abstrakcją dla większości obywateli. Dziś wiele osób nie tylko wie, co to jest za forma prawna, ale potrafi skutecznie doprowadzić do jej założenia. Potrzebny jest dobry pomysł na biznes, zatrudnienie minimum pięciu osób, w tym trzech zagrożonych wykluczeniem społecznym oraz wpis do Krajowego Rejestru Sądowego. Oprócz osób fizycznych, spółdzielnię mogą założyć osoby prawne przynajmniej dwie instytucje: gmina, organizacja pozarządowa itp. I zatrudnić zagrożonych wykluczeniem społecznym, na co przysługuje dotacja. Większość spółdzielni socjalnych powstaje przy wsparciu środków publicznych. To naturalne, bowiem ludzie je zakładający najczęściej nie są majętni, zaś utworzenie i prowadzenie przez nich działalności w takiej właśnie formie umożliwia podjęcie pracy i poprawę sytuacji finansowej. Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej wspiera merytorycznie i finansowo takie przedsięwzięcia mówi Bogumił Kędziora z Agencji Rozwoju Małopolski Zachodniej S.A. Aktywnie z Przekonało się o tym pięć kobiet z Gorlic mających kwalifikacje i doświadczenie w organizacji szkoleń, kursów i prowadzeniu klubów integracyjnych w Polsce i Anglii. Zostały bez pracy, utworzyły więc Spółdzielnię Socjalną Łączymy nasze pasje (np. nauczanie języków) z różnorodną działalnością na rzecz mieszkańców Gorlic i okolic. Doświadczenie zdobyte w Anglii pomaga we wdrażaniu nowych pomysłów mówi prezes Katarzyna Wantuch. 9

10 Spółdzielnia socjalna w różny sposób integruje i aktywizuje mieszkańców Gorlic FOT. SPÓŁDZIELNIA SOCJALNA Piąty Element z pasją Pieniądze na stworzenie dodatkowego miejsca pracy otrzymała w ramach MOWES też spółdzielnia Piąty Element z Krakowa. Założyło ją w 2011 r. pięciu pasjonatów marketingu i Internetu. Dwójce ówcześni pracodawcy nie przedłużyli umów, poszli na bezrobocie, ale szybko postanowili założyć własną firmę. Warto zdać sobie sprawę, że członkostwo w spółdzielni to nie tylko praca na etacie. Jednocześnie jest się przedsiębiorcą, wpływa na podejmowanie decyzji, odpowiada za swoje działania oraz sytuację całej firmy. Spółdzielnia socjalna może nie być dobrym rozwiązaniem dla szukających zatrudnienia od 7.00 do Z drugiej jednak strony, jeśli chce się mieć realny wpływ na własne miejsce pracy, podejmować też działania dla swojego otoczenia, to spółdzielnia socjalna może być ciekawą alternatywą mówi Monika Zawada-Miska, specjalista ds. dotacji i wsparcia pomostowego w Punkcie Wsparcia w Stryszawie. Artykuł ukazał się w Gazecie Krakowskiej 29 listopada 2013 r. Elżbieta Cegła Zainteresowaliśmy się ekonomią społeczną, odbyliśmy odpowiednie szkolenia, przygotowaliśmy dobry biznes plan i otrzymaliśmy pieniądze na rozpoczęcie działalności i zatrudnienie długotrwale bezrobotnych mówi prezes Łukasz Pach. Do piątki pasjonatów dołączyła właśnie kolejna osoba, na jej zatrudnienie wpłynęły środki z MOWES. Spółdzielnia skorzystała też ze wsparcia pomostowego. Wygrywa przetargi na przygotowanie marketingu internetowego firmom głównie z trzeciego sektora. To nie jest praca od do W ramach MOWES można skorzystać z bezpłatnych szkoleń przygotowujących do prowadzenia spółdzielni socjalnej. Przedstawicieli podmiotów ekonomii społecznej (m.in. stowarzyszeń, fundacji, spółdzielni) wspiera się też bezpłatnymi usługami prawnymi, księgowymi i marketingowymi, organizuje szkolenia podnoszące kwalifikacje kadry zarządzającej. 10

11 ARTYKUŁY Między ekonomią społeczną a kulturą w poszukiwaniu synergii Kultura to obszar, który coraz częściej gości na ekonomicznych salonach. Wszem i wobec zaczęto podkreślać, że kultura ma znaczenie, czy zarazem dosłownie i metaforycznie kultura się liczy. To zgrabne i jak pokazuje doświadczenie chwytliwe hasła. Same w sobie nie zawierają jednak żadnej treści. Pozwalają one zaistnieć zagadnieniu ekonomii kultury we współczesnym medialnym świecie sloganów, stanowiąc jednocześnie źródło refleksji nad realną ekonomiczną wartością kultury w XXI wieku. Rozważania te obecne w Europie i Polsce od kilkunastu lat zmuszają zainteresowanych tą problematyką do stawiania licznych i na ogół niełatwych pytań. Jednym z nich może być kwestia związków kultury z tytułową dla niniejszego Biuletynu ekonomią społeczną. Niniejszy tekst ma ambicje nie pozostawania jedynie sloganem. Trzeba w tym miejscu uprzedzić Czytelnika, że wymaga to wyjścia poza krótkie jedno-, czy dwuzdaniowe przedstawienie omawianej problematyki, co nie do końca idzie w parze z trendami dominującymi we współczesnej nomen omen kulturze czytelnictwa. Z tego względu słuszne wydaje się krótkie i wciąż hasłowe przedstawienie treści, które znajdują się na najbliższych kilku stronach. W pierwszej kolejności autor chciałby pokrótce opisać dwa sposoby rozumienia, czym jest wartość kultury. Pierwszy z nich dominujący prezentować będzie interpretację przyjmowaną przez większość ekonomistów podczas definiowania tego pojęcia. Drugi natomiast sposób, który może być określony jako rozszerzający, pokaże czego brakuje w rozumowaniu powszechnym, a co zarazem jest w gruncie rzeczy sednem całego problemu. To ostatnie podejście pozwoli wyjaśnić nie tylko, co uzyskuje dzięki kulturze gospodarka, ale też umożliwi w dalszej kolejności wskazanie, jak korzystać z niej może społeczeństwo i segment ekonomii społecznej. W efekcie będzie można pokusić się o diagnozę, czy między oboma tymi obszarami istnieje potencjał do zaistnienia efektów synergicznych, czy sytuacja w tym zakresie jest raczej zgoła odmienna. Ile warta jest kultura? Wedle obecnie dominujących sądów, wartością kultury jest przede wszystkim to co możemy stosunkowo łatwo wyrazić i przeliczyć w pieniądzu. Przedstawiciele tej czy innej firmy z lubością prezentują dane pokazujące jak twórczy design ich produktów zwiększył sprzedaż dokładnie tego samego produktu o dziesiątki, jeśli nie setki procent. Żeby nie być gołosłownym można tu przytoczyć lokalny przykład Kopalni Soli Wieliczka S.A., która na skutek zmiany wyłącznie wzornictwa opakowań i ich ekspozycji zwiększyła wolumen sprzedaży o ponad 90% rok do roku, jednocześnie uzyskując na swoich produktach około dwukrotnie wyższą cenę i marżę 1. Klasycznym i z tego względu nie wartym szerszego rozwijania (a jedynie sygnalnie wspomnianym) studium przypadku w tym zakresie mogą być także wyniki sprzedażowe firmy Apple. 11

12 Badacze i analitycy rozwoju regionalnego (m.in. Harvey) wskazują na wartość renty monopolowej, jaką uzyskują poszczególne miasta, czy regiony, dzięki odpowiedniej biznesowej otoczce opartej na szczególnej tożsamości związanej najczęściej z kulturowym dziedzictwem. Można tu przywołać chociażby słynny efekt barceloński, który znacznie więcej niż ze sportem miał wspólnego z kulturą właśnie i spuścizną pozostawioną przez Gaudiego oraz innych tamtejszych twórców 2. W końcu wprost mówi się także o wkładzie całego obszaru przemysłów kultury (określanych też jako kreatywne) do PKB w poszczególnych krajach. Nie byłoby dużym wyzwaniem pokusić się o wskazanie kilkudziesięciu międzynarodowych pozycji wydawniczych, opisujących to zagadnienie. Dużym problemem jest jednak znacząca niedookreśloność pojęcia creative industries. Właściwie każdy kraj (a czasem nawet poszczególne regiony w ramach jednego państwa) inaczej podchodzi do selekcjonowania branż, które wlicza się do opisywanego sektora 3. Co jest słusznego w tych podejściach? Trafnie zwracają one uwagę na związki kultury i designu, gdzie design jest wyrazem wiedzy łączącej kanony piękna i kody symboliczne z użytecznością, co przekładać się może na wyższą cenę sprzedaży. Słusznie sygnalizują one również znaczenie kulturowej tożsamości i ekonomicznych możliwości, jakie idą za unikatowością, które ta niesie. W końcu nie bez racji dostrzegają fakt, że sektor kultury może być sektorem dochodowym w pewnych (choć wcale nie tak wąskich, jak się to często przedstawia) obszarach swojej działalności. Większość ekonomistów ogranicza swoje rozważania na temat wartości kultury do tego poziomu. Wydaje się jednak, że sami ograniczają się oni w ten sposób do wąskiego i niepełnego postrzegania jej ekonomicznej roli. Ile naprawdę warta jest kultura? Czego zatem przedstawione powyżej podejścia nie dostrzegają i co pomijają? Zaprezentowane wcześniej rozumienie ekonomicznej roli kultury jest mocno ukierunkowane na twarde i mniej lub bardziej, ale jednak relatywnie łatwe do pozyskania dane. Jest to spojrzenie na kulturę, które można określić jako patrzenie przez pryzmat wzrostu gospodarczego. Zjawiska łatwego do zrozumienia, wyrażalnego w liczbach, w dużym stopniu zmatematyzowanego (a przynajmniej takim wielu chciałoby je uczynić) i nie lubiącego ciężko kwantyfikowalnych zmiennych. Efektem ubocznym takiego ukierunkowania postrzegania kultury jest zapominanie o jej aspektach prorozwojowych (wszak pojęcia rozwoju i wzrostu nie są tożsame 4 ). Te rzadko podnoszone są w dyskusji ekonomicznej. Pojawiają się one w dość luźnej formie w tekstach socjologów, czy kulturoznawców, ale kiedy ci wypowiadają się o rozwoju społeczno-gospodarczym generowanym przez kulturę posługują się raczej intuicją niż analizą ekonomiczną. Czym są owe nieopisane szerzej do tej pory aspekty prorozwojowe? Główną, choć często niedocenianą w świecie liczb wartością kultury, jaką niesie ona dla rozwoju, jest możność kształtowania ludzkich postaw. Nie będzie przesadą stwierdzenie, iż charakter uczestnictwa w kulturze determinuje zmianę sposobu myślenia, warunkującą charakter późniejszego uczestnictwa jednostki w gospodarce. To zjawisko wydaje się być sednem i istotą realnej wartości kultury dla ekonomii i rozwoju. To kultura wspólne wartości, kody zachowań, charakterystyczne postawy, symbole, stereotypy, rozumienie znaczeń itp. przekazywane i kształtowane od początku procesu socjalizacji decyduje o poziomie kapitału społecznego 5, kreatywności 6, zaufania, integracji społecznej, obecności postaw proaktywnych, zaangażowania społecznego, społeczeństwa obywatelskiego itp. 12

13 Determinuje praktycznie wszystko to, co niematerialne i zarazem wartościowe we współczesnej gospodarce. Wszystko to, co w XXI wieku decydować może o osiąganiu trwałej przewagi konkurencyjnej. Bez wątpienia bowiem do pewnego poziomu rozwojowego twarda infrastruktura może być czynnikiem, który wpływa na rozwój. Po zaspokojeniu pewnych podstawowych potrzeb w tym zakresie twarda infrastruktura traci jednak ten walor. Wartość dodana jaką generuje maleje. Źródeł i możliwości dalszego rozwoju należy szukać gdzie indziej. Tymi źródłami są m.in. edukacja kulturalna, reforma i rozwój instytucji kultury, czy szerzej po prostu stworzenie szeroko zakrojonej i realnie wdrażanej polityki kulturalnej państwa. Dlaczego jest to tak ważne? Jeśli w istocie rywalizacja gospodarcza we współczesnym zglobalizowanym świecie odbywać się będzie w oparciu o kapitały miękkie, niematerialne i idące za nimi postawy, to powinniśmy niechybnie zacząć się obawiać. Według Raportu Polska 2030 odsetek aktywnych i bardzo aktywnych obywateli wynosi w Polsce 13%, podczas gdy w krajach starej UE jest to często ponad 50% 7. Z badań CBOS wynika z kolei, że aż 55% Polaków jest przekonanych, że nie ma żadnego wpływu na swoje lokalne otoczenie 8. W końcu zaledwie 16% osób biorących udział w Diagnozie Społecznej deklaruje jakiekolwiek zaangażowanie w działania na rzecz społeczności lokalnej w ciągu ostatnich dwóch lat 9. Co z tego wynika dla ekonomii społecznej? Te dane są niepokojące nie tylko dlatego, że pokazują ogromną skalę założonej apriorycznie niemocy i bierności Polaków. Ich skutkiem pośrednim są także trudne warunki rozwoju dla ekonomii społecznej, która bazuje na kapitale społecznym. Ten ostatni fakt podkreśla m.in. J.J. Wygnański. W jednej z publikacji zauważa on, że:...kto chce (...) zrozumieć, dlaczego ekonomia społeczna działa lub nie, powinien, jak się zdaje, obserwować jej mapę nie tylko na poziomie poszczególnych krajów (mapa polityczna), ale raczej poszczególnych regionów. (...) Wskazuje to na silne powiązanie ekonomii społecznej z lokalną tradycją i z dostępnością, z jednej strony, kapitału społecznego, z drugiej specyficznie rozumianego ducha przedsiębiorczości 10. W tym kontekście odpowiednio ukierunkowany rozwój sektora kultury może być niezwykle cenny dla przedsiębiorczości społecznej. W przyjętej w tym roku Strategii Rozwoju Kapitału Społecznego przyjmuje się, że to właśnie instytucje kultury staną się swego rodzaju zaczynem zmiany społecznej. Odpowiednie ukierunkowanie ich działalności może (i wedle założeń ma) stać się przyczynkiem do znaczącej transformacji postaw i sposobów myślenia o otaczającej rzeczywistości 11. Potencjalna synergia Dzisiejsza sytuacja ekonomii społecznej w Polsce jest nieco schizofreniczna. Z jednej strony problemem jej ewolucji, wskazywanym przez wielu ekspertów, jest wspominany już niski poziom kapitału społecznego. Z drugiej natomiast strony nie brakuje opinii, że receptą na te bolączki jest jeszcze mocniejsze dążenie do popularyzacji działań w ramach tego segmentu 12. To one mogą bowiem przezwyciężać panującą społecznie niemoc. W tym dziwnym i intuicyjnie sprzecznym rozkroku pomocną dłoń do przedsiębiorstw społecznych i innych form ES może wyciągnąć kultura, a dokładniej jej instytucje. Te mogą stać się drugim kołem zamachowym społecznej i zarazem rozwojowej zmiany. Być może w tym kontekście warto połączyć wizję prorozwojową kultury z tą (opisywaną wcześniej) pro-wzrostową (ukierunkowaną na rentowność i biznesowy charakter działalności). Mowa tu w istocie o większej 13

14 ekspozycji podmiotów ekonomii społecznej na sektor kultury. Już dziś nie brak przykładów pokazujących, że takie połączenie może przynosić korzyści. Można tu wskazać choćby na Lanckoronę znaną też jako Miasto Aniołów, ofertę Stowarzyszenia Na Śliwkowym Szlaku, czy działalność mającą miejsce w Osikowej Dolinie 13. Nie sposób nie wspomnieć tu także o JuraParku w Bałtowie, korzystającym ze szczególnego dziedzictwa tej miejscowości. Nieco innym przykładem (ze względu na charakter działalności) może być Agencja Artystyczna GAP. Jest to przedsiębiorstwo społeczne zajmujące się organizacją różnego rodzaju wydarzeń kulturalnych m.in. koncertów, czy wystaw sztuki 14. Pewnym wzorem w zakresie łączenia kultury i ES może być kanadyjskie miasto Montreal. Kończąc rozważania warto powołać się na ten przykład, który trafnie opisuje J. Hausner. Działa tam jak pisze kilkaset przedsiębiorstw społecznych prowadzących działalność kulturalną, tworząc żywe i innowacyjne środowisko społeczne. Zajmują się one nie tylko działalnością artystyczną, ale także edukacją kulturalną, poprzez włączanie mieszkańców do swych przedsięwzięć. Często posługują się one nowoczesnymi technologiami medialnymi, znajdując dla nich nowatorskie zastosowanie, zarazem dbając o środowisko naturalne 15. Pozostaje wyrazić nadzieję, że niebawem także w polskich warunkach możliwy będzie tak owocny rozwój tego typu systemów opartych na prężnie działających podmiotach społecznych w sektorze kultury. Może to dać korzyści zarówno tym jednostkom, jak i całej społeczności. W dłuższym okresie czasu profity z takiego stanu rzeczy odnosić zacznie także gospodarka, wchodząc na wyższą trajektorię rozwojową. Łukasz Maźnica 1 Maźnica Ł. (2012), Czy kreatywność rośnie na drzewach, czyli o pochodzeniu kreatywności, jej oddziaływaniu na rozwój oraz roli edukacji w kształtowaniu kreatywnego myślenia, [w:] Frączek M. (red.), Wokół gospodarki i administracji publicznej, Fundacja GAP, Kraków. 2 Harvey D. (2010), Sztuka renty. Globalizacja, monopol i utowarowienie kultury, [w:] Ekonomia kultury. Przewodnik Krytyki Politycznej, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa. 3 Ilczuk D. (2012), Ekonomia kultury, Wydawnictwo PWN, Warszawa. 4 Hausner J. (2008), Zarządzanie publiczne, Scholar, Warszawa. 5 Działek J. (2011), Kapitał społeczny jako czynnik rozwoju gospodarczego, ptg.pdf (dostęp: ). Autor opisuje zróżnicowanie kapitału społecznego w zależności od podziału geopolitycznego kraju podczas zaborów. 6 Maźnica Ł. (2013), Kulturowe uwarunkowania rozwoju miast kreatywnych oraz rozwoju lokalnego, (niepublikowana praca magisterska), Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych. 7 Boni M. (red.) (2009), Raport Polska 2030, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów. 8 CBOS (2009), Opinie o funkcjonowaniu demokracji w Polsce, (dostęp: ). 9 Czapiński J., Panek T. (red.) (2013), Diagnoza społeczna 2013, (dostęp: ). 10 Wygnański J.J., Frączak P. (2006), Ekonomia społeczna w Polsce definicje, zastosowania, oczekiwania, wątpliwości, Ekonomia Społeczna. Teksty, nr MKiDN, Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2020, (dostęp: ). 12 Bogacz-Wojanowska E. (2008), Funkcjonowanie przedsiębiorstwa społecznego w otoczeniu, Kwartalnik. Ekonomia Społeczna, nr Przykłady te szerzej opisano w: Bohdziewicz- Lulewicz M., Sutuła J. (2012), Ekonomia społeczna jako instrument rozwoju regionu oraz społeczności lokalnych, Półrocznik. Ekonomia Społeczna, nr 5.; Forjasz A. (2011), Kultura jako środowisko rozwoju ekonomii społecznej, ultura_jako_srodo.pdf, (dostęp: ). 14 Więcej: 15 Hausner J. (2012), Ekonomia społeczna a państwo, [w:] Frączek M., Hausner J., Mazur S. (red.), Wokół ekonomii społecznej, Małopolska Szkoła Administracji Publicznej, Kraków. 14

15 ARTYKUŁY ABC bankowości etycznej Ogólna definicja banku etycznego (alternatywnego) Bank etyczny, inaczej zwany bankiem alternatywnym, rozumiany jako bank udzielający pożyczek lub kredytów w oparciu o posiadane przez siebie zasoby, biorąc pod uwagę nie tylko kryteria finansowe. Jest jednym z podstawowych pojęć charakterystycznych dla ekonomii społecznej, a mimo to jest przez cały czas pojęciem, które nie uzyskało należnej mu estymy i wciąż jest obce wielu aktywnym uczestnikom obrotu bankowego. Przede wszystkim należy rozpocząć od konstatacji, iż banki alternatywne są bezsprzecznie bankami w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz z późn. zm.), czyli są osobami prawnymi utworzonymi zgodnie z przepisami obowiązujących ustaw, działającymi na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym. Natomiast tym, co je wyróżnia, to właśnie przymiot etyczności. Co prawda wiele instytucji bankowych chlubi się stosowanymi przez siebie zasadami etycznymi, które chętnie zamieszcza na swoich stronach internetowych, ale nie są to dokładnie te same zasady, które są bliskie bankowcom alternatywnym. Etyczność tego rodzaju banków jest oparta o ideę bankowości nienastawionej na maksymalizację zysku, a uwzględniającej przed wszystkim zindywidualizowany interes klienta(w tym pojęciu mieści się zarówno interes w rozumieniu ekonomicznym, ale i uwzględnienie aspektu kulturoworeligijnego danej osoby), elastyczność, podejmowanie inwestycji wyłącznie w określone dziedziny gospodarki, poczucie odpowiedzialności społecznej oraz dążenie do jak największej transparentności. Z uwagi na powyższe, bardzo pobieżne zarysowanie zasad funkcjonowania banków etycznych pojęcie bankowości alternatywnej może budzić liczne wątpliwości, a w konsekwencji brzmieć jak utopijna wizja. Dlatego w dalszej części artykułu będę starała się wykazać, że idea bankowości alternatywnej jest całkiem realna i przynosi wiele korzyści w różnych dziedzinach życia. Zwłaszcza, iż dynamiczny rozwój banków etycznych w ostatnich latach (zwłaszcza w Europie), pomimo regularnych globalnych kryzysów ekonomicznych, wskazuje na to, iż bankowość alternatywna jest uzasadniona z ekonomicznego punktu widzenia i drzemie w niej ogromny potencjał gospodarczy, a w konsekwencji możliwość wpływu na dynamikę rozwoju przedsiębiorczości. Rys historyczny Początek banków alternatywnych datuje się na wiek XIX i wiąże się z powstaniem ruchu spółdzielczego. W roku 1843 w miejscowości Rochdale w Anglii powstała jedna z pierwszych spółdzielni. Była to spółdzielnia o profilu spożywczym. W tym samym czasie równolegle ze spółdzielniami produkcyjnymi czy rolniczymi w całej Europie rozwijały się spółdzielnie kredytowe. Najsłynniejszą z nich była niemiecka Kasa Raiffeisena jej działalność koncentrowała 15

16 się jedynie na gwarantowaniu pożyczek, a pożyczkobiorcy musieli być członkami związku. Z tego okresu wywodzi się również, istniejący do dnia dzisiejszego, francuski bank etyczny Credit Cooperatife. Kolejnym etapem rozwoju idei bankowości alternatywnej było pojawienie się ruchu obywatelskiego w latach 60. i 70. XX wieku. Typowy klient banków etycznych Klientami banków etycznych są przede wszystkim osoby oraz instytucje, które nie posiadają zdolności kredytowej, a co za tym idzie nie mogą one liczyć na uzyskanie pożyczki lub kredytu w zwykłym banku. Są nimi na przykład: drobni przedsiębiorcy, osoby dopiero rozpoczynające działalność gospodarczą, spółdzielnie, a także podmioty ze sfery organizacji pozarządowych. Współpraca wyłącznie z przedstawicielami wybranych dziedzin gospodarki Bankowcy etyczni mają również bardzo ściśle określone podmioty, w które mogą inwestować. Są to przede wszystkim przedsięwzięcia rozwijające zaniedbane regiony lub poprawiające sytuację lokalnych społeczności (m.in. rozwój dziedzictwa kulturowego, rozwój budownictwa mieszkaniowego, opieka zdrowotna). Istnieją również takie rodzaje przedsiębiorczości, które nie mogą absolutnie liczyć na pomoc ze strony banku alternatywnego. Z całą pewnością należą do nich osoby i instytucje zajmujące się: handlem i produkcją broni, alkoholu, tytoniu, produktów testowanych na zwierzętach oraz te, których planowane inwestycje mogą mieć nadmierny wpływ na zanieczyszczenie środowisko naturalnego. Decyzja o udzieleniu kredytu/pożyczki Procedura udzielenia finansowania rozpoczyna się od ustalenia czy dane przedsięwzięcie może odnieść sukces ekonomiczny oraz jakie dodatkowe korzyści przyniesie nowa inwestycja (np. poprzez wpływ na środowisko naturalne czy możliwość tworzenia miejsc pracy). Standardowy bank podejmuje decyzję o udzieleniu kredytu zwykle w oparciu o analizę dokumentów przedstawionych przez przyszłego pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę oraz na podstawie jego historii finansowej uzyskanej od innych instytucji prywatnych lub państwowych. Z kolei spektrum oceny dokonywanej przez przedstawicieli banku alternatywnego jest nieporównanie większe, albowiem dbają oni przede wszystkim o to, aby jak najlepiej poznać swojego klienta i jego otoczenie. Z uwagi na to zostają przeprowadzone: wizyty w miejscu prowadzenia przez potencjalnego klienta działalności, badania dotyczące lokalnego rynku, a nawet rozmowy z lokalnym samorządem. Dzięki takiemu postępowaniu bank etyczny ma większą pewność, iż udzielony przez niego kredyt zostanie spłacony w terminie. Potwierdzają to statystyki, zgodnie z którymi w zwykłych bankach odsetek niespłaconych zobowiązań wynosi od 2% do 15%, podczas gdy w bankach etycznych odsetek kredytów niezwróconych wynosi zaledwie 0,4% do 3%. Dążenie do pełnej transparentności (przejrzystości) Kolejną cechą wyróżniającą banki etyczne jest transparentność (przejrzystość) podejmowanych działań. Jest ona związana z szeroko pojętą polityką informowania o podejmowanych aktualnie przez siebie działaniach i planowanej strategii na przyszłość. Może przybrać formę wydawania biuletynów, umieszczania informacji na swoich stronach internetowych, ale również bezpośrednich spotkań przedstawicieli banków z klientami i inwestorami. Grameen Bank i Muhammad Yunus Prawdopodobnie najsłynniejszym bankiem etycznym na świecie jest Grameen Bank instytucja finansowa z siedzibą w Bangladeszu, która zasłynęła przede wszystkim dzięki przyznaniu pokojowej Nagrody Nobla 16

17 w 2006 r. jej założycielowi Muhammadowi Yunusowi. Grameen Bank udziela mieszkańcom Bangladeszu niewielkich pożyczek w celu rozpoczęcia lub rozwinięcia drobnej przedsiębiorczości. Pożyczki są udzielane przede wszystkim na zakup potrzebnych materiałów bez zastawów. Prawie 100% jego klientami są kobiety pożyczające kwoty w granicach równowartości $. Najwyższe pożyczki nie przekraczają 300 $. Mimo stosunkowo wysokich odsetek spłacanych jest prawie 98% kredytów. W tym banku stosowane są także pożyczki grupowe, polegające na tym, że cała grupa solidarnie poręcza spłatę zobowiązań każdego ze swoich członków. propagowaniu solidaryzmu społecznego oraz spójnego i zrównoważonego rozwoju gospodarczego, kierowaniu się w swoich działaniach nie tylko celami finansowymi, wspieraniu rozwoju nowych technologii mających na celu poprawę bytu społecznego i ochronę środowiska naturalnego. Natalia Gajecka Współczesne banki etyczne na świecie Najwięcej tego typu instytucji jest we Francji, w Niemczech, Wielkiej Brytanii. W Europie Środkowej i Wschodniej banki alternatywne są prawie w ogóle nieznane. Pomimo kryzysu ekonomicznego w ostatnich latach wzrost liczby udzielanych pożyczek i kredytów odnotowały: hiszpański Triodos Bank, niemiecki GLS Bank, brytyjski Charity Bank, włoski Banca Etica, francuski Credit Cooperatife czy polski Bank Inicjatyw Społeczno- Ekonomicznych (BISE) S.A. Federacja Banków Etycznych i Alternatywnych Od 2001 r. banki etyczne mogą należeć do Europejskiej Federacji Banków Etycznych i Alternatywnych (FEBEA Fédération Européenne des banques Ethiques et Alternatives). Federacja ta, będąca międzynarodowym stowarzyszeniem instytucji finansowych realizujących cele społeczne i etyczne, powstała z inicjatywy niewielkich instytucji finansowych z Włoch, Francji i Belgii. W krótkim czasie dołączyło do niej kilkanaście instytucji finansowych z krajów należących do Unii Europejskiej, a liczba to ciągle rośnie. Federacja jest ukierunkowana na realizację misji polegającej m.in. na: wspieraniu rozwoju ekonomicznego w służbie społeczeństwa, 17

18 RELACJE III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej w Nowym Sączu W dniach grudnia 2013 r. na terenie Wyższej Szkoły Biznesu National Louis University w Nowym Sączu, Towarzystwo Oświatowe Ziemi Chrzanowskiej w Chrzanowie partner projektu Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej zorganizował III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej pt. Ekonomia społeczna z tradycją. Wśród wystawców i współorganizatorów III Festiwalu i Targów Ekonomii Społecznej dla subregionu sądeckiego znaleźli się: Koło Gospodyń Wiejskich w Męcinie Sądeckie Stowarzyszenie Regionalne Stowarzyszenie Dla Miasta Stowarzyszenie na rzecz Pomocy Rodzinie Nadzieja w Bieczu Fundacja Będzie Dobrze Stowarzyszenie na Rzecz Osób Niepełnosprawnych Gniazdo Warsztat Terapii Zajęciowej przy Stowarzyszeniu PROMYK Stowarzyszenie Wspierania Edukacji i Rozwoju Wsi Zarzecze Fundacja Pomocy Osobom Niepełnosprawnym w Stróżach Warsztat Terapii Zajęciowej w Podolanach Warsztat Terapii Zajęciowej w Nowym Sączu przy Stowarzyszeniu Nadzieja Pierwszy dzień Festiwalu rozpoczęty został quizem wiedzy z zakresu ekonomii społecznej, w trakcie którego wręczono nagrody dla najlepszych znawców tematu. Przed południem Koło Gospodyń Wiejskich w Męcinie przeprowadziło warsztaty przygotowania bombek na choinkę, a także innych ozdób świątecznych. Warsztaty przyciągnęły swoją uwagę dzieci, studentów oraz osoby dorosłe. W międzyczasie Pani Danuta Zając z Sądeckiego Stowarzyszenie Regionalnego zaprosiła wszystkich zainteresowanych na pokaz haftu. Swoje rękodzieło wykonuje za pomocą nici sprowadzanych aż z Portugalii. Jej stoisko cieszyło się ogromnym zainteresowaniem szczególnie wśród kobiet. Następnym punktem Festiwalu był występ Zespołu Regionalnego Dolina Dunajca, który swoim programem artystycznym przybliżył widowni tradycję oraz umiłowanie do tańca i muzyki z całej doliny Dunajca i Popradu. Ostatnim punktem soboty był występ Teatru Skrzat z Krakowa, który przedstawił program artystyczny dla dzieci pt. List do św. Mikołaja. Niedziela rozpoczęła się podobnie jak w sobotę quizem wiedzy o ekonomii społecznej. Przez cały dzień trwały konkursy i warsztaty przygotowywania ozdób świątecznych przeprowadzonych przez Stowarzyszenie Dla Miasta, Stowarzyszenie na rzecz Pomocy Rodzinie Nadzieja w Bieczu oraz Koło Gospodyń Wiejskich w Męcinie. Podczas quizu i konkursów wręczono nagrody. W południe rozpoczęliśmy kolędowanie z Zespołem dziecięcym Promyczek Dobra, a po południu swoim występem zaszczycił nas Zespół Regionalny Dolina Słomki. Ponadto podczas dwóch dni w czasie Targów Ekonomii Społecznej czynne były stoiska z wyrobami regionalnymi, ozdobami świątecznymi, wyrobami cukierniczymi, haftami, koronkami, ceramiką i wiele innych. 18

19 Mikołajowo i tradycyjnie ekonomia społeczna z tradycją w subregionie tarnowskim W sobotnie popołudnie 7 grudnia w Teatrze im. Ludwika Solskiego w Tarnowie gościła ekonomia społeczna. Dzięki uprzejmości Dyrektora Teatru Pana Rafała Balawajdera, który udostępnił kuluary teatru, ekonomia społeczna zaprezentowała się mieszkańcom subregionu. Dla uczestników imprezy zarówno dla starszych jak i młodszych przygotowano wiele atrakcji. Podczas Festiwalu i Targów można było skorzystać z warsztatów rękodzieła ludowego podpatrzeć jak powstają witrażowe aniołki, zapoznać się z technikami wycinania szkła, malowania kwiatów czy ozdabiania świątecznych bombek. Podczas imprezy można było obejrzeć: stoisko z malowanymi wyrobami z ceramiki i drewna: flakoniki, dzwonki, bombki choinkowe ozdobione motywami kwiatów przedstawione zostały przez Panie z Domu Malarek z Zalipia, stoisko z robionymi bombkami choinkowymi oraz witrażami ze szkła zaprezentowane przez Panią Nerinę Rudolphi, stoisko ze szklanymi aniołkami, choinkami, kartkami świątecznymi zaprezentowane przez Pana Mariusza Szumlańskiego, stoisko ze stroikami, kartkami świątecznymi, bombkami choinkowymi przedstawione przez osoby z Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Tarnowie. Dzięki warsztatom prowadzonym przez przedstawicielki Domu Malarek z Zalipia powstało wspólne dzieło obraz składający się z kwiatów fantazji uczestników warsztatów utrzymanych w tradycji zalipiańskiej. Podczas Festiwalu i Targów swoje produkty i usługi przedstawiły organizacje pozarządowe z subregionu tarnowskiego. Przedstawiciele Stowarzyszenia Otwarta Kultura, Stowarzyszenia Inicjatywa Młodzi Misjom oraz Regionalny Ośrodek Europejskiego Funduszu Społecznego z Tarnowa opowiadali o swoich działaniach, wspólnie ze zwiedzającymi uczestniczyli w konkursach czy animacjach. O przyjemność dla podniebienia zadbały 2 stoiska ze świątecznymi, tradycyjnymi potrawami. Na pierwszym stoisku można było spróbować m.in. pysznych krokietów, pierogów, kompotu z suszu, a także ciasteczek, które przygotowały Panie z Koła Gospodyń Wiejskich Włościanki z Łoniowej. Drugie stoisko Koło Gospodyń U Tatara przygotowało degustację ciasta, kopytek z powidłem oraz pysznych tradycyjnych koziołków, które posiadają status produktu regionalnego wpisanego na listę produktów regionalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Na najmłodszych czekały dodatkowe atrakcje. Zapewnili je animatorzy, którzy w strojach Mikołaja, diabełka i aniołka zadawali podchwytliwe pytania konkursowe, zadawali zadania, a odważnych nagradzali słodkimi prezentami. Dzieci mogły także skorzystać z punktu malowania twarzy. Tej atrakcji pozazdrościło nawet kilkoro dorosłych, którzy chętnie czekali w kolejce, dzięki czemu razem z dziećmi mogli choć na chwilę przenieść się w bajkowy świat. Świąteczną, ciepłą i rodzinną atmosferę umilał śpiew kolęd, zaprezentowanych przez zespół Kumoterki i Kumotry. Dzięki nim już 7 grudnia mogliśmy poczuć magiczną tradycyjną atmosferę świąt. 19

20 RELACJE III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej w Chrzanowie W dniach grudnia 2013 r. na terenie Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Marketingu w Chrzanowie oraz na Chrzanowskim Rynku, odbyły się III Festiwal i Targi Ekonomii Społecznej pt. Ekonomia społeczna z tradycją zorganizowany przez Towarzystwo Oświatowe Ziemi Chrzanowskiej w Chrzanowie partnera projektu Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej. Wśród współorganizatorów i wystawców III Festiwalu i Targów Ekonomii Społecznej dla subregionu zachodniego znaleźli się: Chrzanowskie Stowarzyszenie Folklorystyczne (reprezentowane przez Koła Gospodyń Wiejskich Płazianki i Pogorzanki) Stowarzyszenie Travelling Inspiration Towarzystwo Kultury Alternatywnej i Wspierania Inicjatyw Społecznych KURNIK Spółdzielnia Socjalna OPOKA Spółdzielnia Socjalna Kuźnia Smaku Zakład Aktywności Zawodowej przy Stowarzyszeniu Pomocy Szansa w Witowicach Stowarzyszenie CISIR Fundacja im. Brata Alberta Warsztat Terapii Zajęciowej w Trzebini Teatr Ludowy Tradycja Stowarzyszenie Artystów Doliny Karpia Art Doka Pierwszy dzień Festiwalu rozpoczęliśmy tradycyjnymi warsztatami o tematyce świątecznej. Chrzanowskie Stowarzyszenie Folklorystyczne przeprowadziło warsztaty wykonywania tradycyjnych ozdób bożonarodzeniowych. Przedstawicielki Stowarzyszenia Artystów Doliny Karpia Art Doka zorganizowały warsztaty dekorowania stołów wigilijnych, a Spółdzielnia Socjalna Opoka dekorowania potraw wigilijnych. Osób, które pragnęły zaczerpnąć inspiracji przed zbliżającymi się świętami nie brakowało. W czasie trwania warsztatów przeprowadzone zostały konkursy i zabawy związane z ekonomią społeczną. Zwycięzcy zostali nagrodzeni. Po zakończeniu warsztatów wspólnie z uczestnikami ubraliśmy żywą choinkę. Późnym popołudniem rozpoczęliśmy kolędowanie z Teatrem Ludowym Tradycja, które połączone było z uroczystą kolacją. Pierwszego dnia wspólna zabawa trwała do godziny 20:00. Sobota rozpoczęła się od organizacji Targów Ekonomii Społecznej na chrzanowskim Rynku. Następnie przeprowadzono konkurs na Najpiękniejszy stół wigilijny wśród podmiotów ekonomii społecznej. W konkursie oceniano pomysłowość i estetykę, oraz wykorzystanie rękodzieła i tradycyjnych wyrobów do udekorowania stołu. Wśród najpiękniejszych stołów znalazły się dwa stoły Chrzanowskiego Stowarzyszenia Folklorystycznego, które zaprezentowały KGW Płazianki i Pogorzanki. W kapitule Konkursu znaleźli się: Burmistrz Miasta Chrzanowa Ryszard Kosowski, Z-ca Dyrektora MOKSiR w Chrzanowie Teresa Wojciechowska i Prezes Zarządu TOZCh Zbigniew Braś. Po wyłonieniu laureatów wręczono nagrody rzeczowe, po czym przeprowadzono quiz o ekonomii społecznej z udziałem pięciu osób. Przez cały czas trwania Targów Ekonomii Społecznej cieszyły się one dużym zainteresowaniem ze względu na trwający okres przedświąteczny. Wiele osób dzięki temu mogło zapoznać się z działalnością lokalnych PESów, a przede wszystkim zakupić ich wyroby, które zgodnie z tematem Festiwalu i Targów nawiązywały do tradycji świątecznych. Festiwal zakończył się około godziny 17:00 przepięknym widowiskiem pt. Opowieść o narodzeniu dzieciątka Jezus z udziałem pięciometrowych marionet. 20

Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej

Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Małopolski Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Dokument obejmujący opis instytucji realizujących projekt, wraz z zaznaczeniem ich roli i zadań, opis grupy docelowej oraz form i zakresu wsparcia. I. Informacje

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce Zaproszenie do dyskusji Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Wioska Garncarska dobra praktyka

Wioska Garncarska dobra praktyka Projekt pn. Edukacja dla inicjatywy lokalnej w Gminie Lubomierz jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX, działanie

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU KOBIETA AKTYWNA LUBELSZCZYZNY 2014

REGULAMIN KONKURSU KOBIETA AKTYWNA LUBELSZCZYZNY 2014 REGULAMIN KONKURSU KOBIETA AKTYWNA LUBELSZCZYZNY 2014 I. Postanowienia ogólne 1 Organizatorem Konkursu jest Stowarzyszenie Równych Szans "Bona Fides" mieszczące się przy ul. Niecałej 4/5a, 20-080 w Lublinie

Bardziej szczegółowo

Zakres merytoryczny konkursu składania wniosków

Zakres merytoryczny konkursu składania wniosków Program Priorytet/ Działanie/ Poddziałanie Zakres merytoryczny konkursu Termin składania wniosków Więcej informacji Polsko- Amerykańska Fundacja Wolności, Fundacja Edukacji dla Demokracji Konkurs grantowy

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU. 23 listopada 2012r. KRAKÓW

MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU. 23 listopada 2012r. KRAKÓW MAŁOPOLSKIE FORUM UNIWERSYTETÓW TRZECIEGO WIEKU 23 listopada 2012r. KRAKÓW Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZŁOWIEK - NAJLEPSZA INWESTYCJA Kamila

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r.

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r. Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną Poznań, 29 września 2014 r. Projekt: Innowacyjny model aktywizacji zawodowe uczestników WTZ Czas trwania: VI

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu

Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu Nowy projekt ACTIV aktywnie i razem dla rozwoju Regionalnej Sieci Wolontariatu Niezwykle popularna idea pracy wolontarystycznej powoduje, że osób chcących zostać wolontariuszami przybywa, szczególnie w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONKURSU ZOOM NA RADY SENIORÓW. UNIWERSYTET OBYWATELSKI

REGULAMIN KONKURSU ZOOM NA RADY SENIORÓW. UNIWERSYTET OBYWATELSKI REGULAMIN KONKURSU ZOOM NA RADY SENIORÓW. UNIWERSYTET OBYWATELSKI 1. ORGANIZATORZY KONKURSU Organizatorem Konkursu jest Towarzystwo Inicjatyw Twórczych ę zwane w dalszej części regulaminu Organizatorem.

Bardziej szczegółowo

BEZPŁATNA AKADEMIA ABC Lidera Ekonomii Społecznej W RAMACH PROJEKTU

BEZPŁATNA AKADEMIA ABC Lidera Ekonomii Społecznej W RAMACH PROJEKTU BEZPŁATNA AKADEMIA ABC Lidera Ekonomii Społecznej W RAMACH PROJEKTU Sieć MOWES Małopolskie Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej na rzecz wzmocnienia potencjału i rozwoju sektora ES w regionie DLA ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ ANKIETY

KWESTIONARIUSZ ANKIETY KWESTIONARIUSZ ANKIETY Płeć: Kobieta Mężczyzna Wiek: 18-25 lat 26-30 lat 31-35 lat 36-40 lat 41-50 lat powyżej 50 lat Okres prowadzenia przedsiębiorstwa: do 1 roku 1-3 lata 3-10 lat 10-20 lat powyżej 20

Bardziej szczegółowo

Ekonomia Społeczna. zarys problematyki. Magdalena Zimoch Waldemar bik Stowarzyszenie Wspó pracy Regionalnej. Kwiecie, 2008 r.

Ekonomia Społeczna. zarys problematyki. Magdalena Zimoch Waldemar bik Stowarzyszenie Wspó pracy Regionalnej. Kwiecie, 2008 r. Ekonomia Społeczna zarys problematyki Magdalena Zimoch Waldemar bik Stowarzyszenie Wspó pracy Regionalnej Kwiecie, 2008 r. Plan prezentacji 1. Ekonomia społeczna ujęcia definicyjne 2. Stan i kierunki rozwoju

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015 Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015 Katowice 31 marca 2015 Koordynacja ekonomii społecznej w ustawie o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność banków

Społeczna odpowiedzialność banków Społeczna odpowiedzialność banków Maria Młotek Forum Odpowiedzialnego Biznesu, organizacja, która propaguje ideę społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w Polsce, definiuje odpowiedzialny biznes jako:

Bardziej szczegółowo

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990

Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Ruch komitetów obywatelskich 1989-1990 Charakter Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego Siedzą w środkowym rzędzie: prof. Jerzy Mikułowski Pomorski późniejszy rektor AE, prof. Aleksander Koj ówczesny rektor

Bardziej szczegółowo

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca

Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Seminarium Ekonomia społeczna współpraca się opłaca Rybnik, 24 marca 2015 r. Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego w kontekście realizacji Wieloletniego regionalnego

Bardziej szczegółowo

Atuty współpracy banków lokalnych i samorządów. Mirosław Potulski Bank Polskiej Spółdzielczości S.A.

Atuty współpracy banków lokalnych i samorządów. Mirosław Potulski Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. Atuty współpracy banków lokalnych i samorządów Mirosław Potulski Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. Bankowość spółdzielcza w Polsce 576 banków spółdzielczych Ponad 4,4 tys. placówek, tj. ok. 30% wszystkich

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy XII Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Konferencja Małopolskiego Forum Organizacji Pozarządowych Instytucje wsparcia organizacji pozarządowych w Małopolsce

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa

Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa Od 23 do 27 czerwca odbędzie się w Krakowie Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa. Święto Organizacji

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010

I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 I. WPROWADZENIE Podsumowanie okresu 2005-2010 W latach 2005-2010 w przedsięwzięciach organizacyjnych, kierowanych do osób potrzebujących pomocy, znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaliczanych

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Lublinieckiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2011. Rozdział I Postanowienia ogólne

Program współpracy Powiatu Lublinieckiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2011. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały nr Rady Powiatu w Lublińcu z dnia.2010 roku Program współpracy Powiatu Lublinieckiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2011 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Podstawą Programu

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla rozwoju ekonomii społecznej

Perspektywy dla rozwoju ekonomii społecznej Perspektywy dla rozwoju ekonomii społecznej Czym jest ekonomia społeczna? Ekonomia społeczna, określana równieżjako gospodarka społeczna lub ekonomia solidarna, może stanowićjeden z istotnych elementów

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Szczecin 12.06.2014 r.

WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Szczecin 12.06.2014 r. WSPÓŁPRACA GMINY MIEJSKIEJ WAŁCZ Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI Szczecin 12.06.2014 r. MIASTO WAŁCZ: Miasto Wałcz jest największym miastem w obrębie powiatu wałeckiego, położonego w południowo-wschodniej

Bardziej szczegółowo

Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego; Patroni: Forum Odpowiedzialnego Biznesu; Business Centre Club Loża Małopolska;

Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego; Patroni: Forum Odpowiedzialnego Biznesu; Business Centre Club Loża Małopolska; Konkurs MAŁOPOLSKI LIDER PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ Konkurs realizowany jest przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie w ramach projektu systemowego Akademia Rozwoju Ekonomii Społecznej

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ KOORDYNATOR INICJATOR ANIMATOR WSPÓŁPRACY MIĘDZYNARODOWEJ W TWOIM REGIONIE! KIELCE 2013 Z przyjemnością zawiadamiamy Państwa, iż decyzją Ministerstwa Spraw Zagranicznych

Bardziej szczegółowo

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk

Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk Społeczna Podkarpacka Akademia Najlepszych Praktyk SPOŁECZNA PODKARPACKA AKADEMIA NAJLEPSZYCH PRAKTYK (SPANP) Szanowni Państwo, w imieniu wszystkich partnerów pragniemy zaprosić Was do współpracy w ramach

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Obraz gmin wiejskich z perspektywy Programu Integracji Społecznej Ewa Gliwicka Koordynator Programu Integracji

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 Załącznik do Uchwały nr 345/XXIV/08 Rady Miasta Płocka z dnia 27 maja 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ DLA MIASTA PŁOCKA NA LATA 2008-2013 P Ł O C K 1 PŁOCK, maj 2008 SPIS TREŚCI: I. WPROWADZENIE...3

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Milena Rokiczan Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego

Milena Rokiczan Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Współpraca Biznes NGO: stan wiedzy, dotychczasowe doświadczenia, postawy i oczekiwania Milena Rokiczan Centrum Rozwoju Społeczno-Gospodarczego Plan prezentacji Plan prezentacji O czym będzie mowa? 1. Informacje

Bardziej szczegółowo

Na terenie miasta aktywnie działa ok. 150 organizacji pozarządowych z czego 26 ma status organizacji pożytku publicznego 1. 1 Dane z marca 2015 r.

Na terenie miasta aktywnie działa ok. 150 organizacji pozarządowych z czego 26 ma status organizacji pożytku publicznego 1. 1 Dane z marca 2015 r. Sprawozdanie z realizacji przez Gminę Miasto Ostrów Wielkopolski programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Roman Ciepiela i Wicemarszałek Województwa. Kraków, 17 czerwca 2011 r.

Roman Ciepiela i Wicemarszałek Województwa. Kraków, 17 czerwca 2011 r. Roman Ciepiela i Wicemarszałek Województwa Małopolskiegoł lk Kraków, 17 czerwca 2011 r. Sieć Małopolskich Obserwatoriów Rozwoju Regionalnego polityka rozwoju Małopolskie Obserwatorium Polityki Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

III Walne Zgromadzenie Członków PREMD Już 19 20 października, w Konstancinie Jeziorna ZAPRASZAMY!

III Walne Zgromadzenie Członków PREMD Już 19 20 października, w Konstancinie Jeziorna ZAPRASZAMY! Biuletyn PREMD Numer 3(7)/2012 Zapraszamy do zapoznania się z kolejnym Biuletynem Partnerstwa na Rzecz Rozwoju i Edukacji Małych Dzieci (PREMD). Chcielibyśmy, aby Biuletyn stał się źródłem informacji nie

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Raport z wdrożenia (skrót) URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNYCH KLUBÓW WOLONTARIUSZA

DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNYCH KLUBÓW WOLONTARIUSZA DZIAŁALNOŚĆ SZKOLNYCH KLUBÓW WOLONTARIUSZA Szczecin listopad 2013 podsumowanie wyników ankiety 29 października 2013 roku specjalistki ds. wolontariatu Regionalnego Centrum Wolontariatu przy Stowarzyszeniu

Bardziej szczegółowo

O projekcie Partycypacja dyskutujemy, decydujemy, działamy

O projekcie Partycypacja dyskutujemy, decydujemy, działamy O projekcie Partycypacja dyskutujemy, decydujemy, działamy Okres realizacji: 01.05.2013 30.09.2014 Lider projektu: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Gminy Bałtów Bałt Partnerzy projektu: Fundacja Miejsc

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS

Szanowni Państwo, Koordynator Festiwalu BOSS Szanowni Państwo, w imieniu Fundacji Studenckie Forum Business Centre Club zwracamy się do Państwa z ofertą współpracy przy projekcie Festiwal BOSS. Mamy nadzieję, że poniższa oferta będzie dla Państwa

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC

PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC Zapraszamy do udziału w bezpłatnym projekcie szkoleniowym PRZEDSIĘBIORCZY NAUKOWIEC www.spin.pm2pm.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Kraków, dn. 23.11.2010

Bardziej szczegółowo

WOLONTARIAT ZMIENIA FIRMĘ. Program wolontariatu pracowniczego TAK od serca w Kredyt Banku

WOLONTARIAT ZMIENIA FIRMĘ. Program wolontariatu pracowniczego TAK od serca w Kredyt Banku WOLONTARIAT ZMIENIA FIRMĘ Program wolontariatu pracowniczego TAK od serca w Kredyt Banku Szczecin, 24 listopada 2011 Wolontariat pracowniczy Stworzenie możliwości i zachęcanie pracowników do nieodpłatnych,

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu. Termin realizacji zadania

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu. Termin realizacji zadania Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Aktywizacja społeczna i zawodowa osób niepełnosprawnych.

Bardziej szczegółowo

Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020. Stan konsultacji funduszy w regionach

Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020. Stan konsultacji funduszy w regionach Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020 Stan konsultacji funduszy w regionach Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach Szwajcarskiego Programu Współpracy

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Termin ogłoszenia konkursu Termin realizacji zadania

Bardziej szczegółowo

AKTYWIZACJA SPOŁECZNO ZAWODOWA OSÓB BEZROBOTNYCH W GMINIE NOWY STAW

AKTYWIZACJA SPOŁECZNO ZAWODOWA OSÓB BEZROBOTNYCH W GMINIE NOWY STAW AKTYWIZACJA SPOŁECZNO ZAWODOWA OSÓB BEZROBOTNYCH W GMINIE NOWY STAW projekt realizowany przez MIEJSKI OŚRODEK POMOCY SPOŁECZNEJ w NOWYM STAWIE Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Program

Bardziej szczegółowo

CENTRUM WDRAŻANIA PROJEKTÓW PRZY BIAŁOWIESKIM PARKU NARODOWYM. Fundacja Na Rzecz Rozwoju Wsi Polska Wieś 2000 im. Macieja Rataja

CENTRUM WDRAŻANIA PROJEKTÓW PRZY BIAŁOWIESKIM PARKU NARODOWYM. Fundacja Na Rzecz Rozwoju Wsi Polska Wieś 2000 im. Macieja Rataja CENTRUM WDRAŻANIA PROJEKTÓW PRZY BIAŁOWIESKIM PARKU NARODOWYM na podstawie raportu końcowego z realizacji Zadania A w ramach niniejszego projektu oraz rekomendacji stworzonych przez zespół ekspertów z

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP

Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP Stowarzyszenie Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich PISOP 64-100 Leszno 61-815 Poznań ul. Pl. J. Metziga 26/6 ul. Ratajczaka 26/6/96 tel./fax 065/520 78 86 tel./fax 061/851 91 34 www.pisop.org.pl,

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach Projekt Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Suwałkach powstał w ramach Priorytetu VII. Promocja integracji społecznej Działanie 7.2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku

Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym. Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Animacja działań społecznych w środowisku lokalnym Lubycza Królewska, 19 grudnia 2014 roku Czym jest animacja? Animacja to: - działalność, która ożywia społeczność lokalną, - metoda budowania kapitału

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

PORTFOLIO. Studenckie Biuro Tłumaczeo Uniwersytetu Jagiellońskiego

PORTFOLIO. Studenckie Biuro Tłumaczeo Uniwersytetu Jagiellońskiego Studenckie Biuro Tłumaczeo Uniwersytetu Jagiellońskiego Studenckie Biuro Tłumaczeń Uniwersytetu Jagiellońskiego to organizacja, zajmująca się różnego rodzaju tłumaczeniami. Zrzesza studentów licznych filologii,

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

MARKETING TERYTORIALNY

MARKETING TERYTORIALNY MARKETING TERYTORIALNY PROJEKT PROGRAMU STRATEGICZNEGO Posiedzenie Komisji ds. Budowy Marki Małopolski oraz Organizacji Imprez Sportowych o Zasięgu Międzynarodowym SWM 16 kwietnia 2013 r. Program strategiczny

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. Partnerstwo na rzecz realizacji projektu OWES

Informacje ogólne. Partnerstwo na rzecz realizacji projektu OWES Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej subregion szczeciński obejmujący powiaty: gryficki, kamieński, goleniowski, policki, Miasto Świnoujście, Miasto Szczecin Informacje ogólne "Ośrodki Wsparcia Ekonomii

Bardziej szczegółowo

Model Współpracy JST - NGO

Model Współpracy JST - NGO Rola organizacji pozarządowych w środowisku lokalnym Model Współpracy JST - NGO Agnieszka Wróblewska Fundacja EOS PROJEKT RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

OPIS FORM WSPARCIA. Załącznik nr 2. I. Formy wsparcia

OPIS FORM WSPARCIA. Załącznik nr 2. I. Formy wsparcia Załącznik nr 2 OPIS FORM WSPARCIA I. Formy wsparcia 1. W ramach Projektu można skorzystać z następujących form wsparcia: a) Usług prawnych, księgowych i marketingowych skierowanych do podmiotów ekonomii

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

dla rozwoju Mazowsza www.mazowia.eu PROMUJEMY PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Działanie 1.7 Promocja gospodarcza

dla rozwoju Mazowsza www.mazowia.eu PROMUJEMY PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Działanie 1.7 Promocja gospodarcza dla rozwoju Mazowsza PROMUJEMY PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ Działanie 1.7 Promocja gospodarcza Priorytet I Tworzenie warunków dla rozwoju potencjału innowacyjnego i przedsiębiorczości na Mazowszu Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015

Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 Załącznik do uchwały Nr / / 2014 Rady Powiatu Chełmińskiego z dnia. Program współpracy Powiatu Chełmińskiego z organizacjami pozarządowymi w roku 2015 PROJEKT Wstęp Samorząd Powiatu Chełmińskiego realizuje

Bardziej szczegółowo

REWITALIZACJA SPOŁECZNA W MIEŚCIE BRZEZINY WARSZAWA 22.11.2015

REWITALIZACJA SPOŁECZNA W MIEŚCIE BRZEZINY WARSZAWA 22.11.2015 REWITALIZACJA SPOŁECZNA W MIEŚCIE BRZEZINY WARSZAWA 22.11.2015 Cel główny projektu - Zwiększenie partycypacji w życiu społecznym i kulturalnym oraz integracja lokalna i międzypokoleniowa z terenu objętego

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Osoby chorujące psychicznie w świetle wyników badania Wykluczenie społeczne w Małopolsce strategie przeciwdziałania

Osoby chorujące psychicznie w świetle wyników badania Wykluczenie społeczne w Małopolsce strategie przeciwdziałania Osoby chorujące psychicznie w świetle wyników badania Wykluczenie społeczne w Małopolsce strategie przeciwdziałania dr Hubert Kaszyński, Uniwersytet Jagielloński 1 Formy pomocy osobom chorującym psychicznie

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach WOLONTARIAT - WŁĄCZ SIĘ!

Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach WOLONTARIAT - WŁĄCZ SIĘ! Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Kielcach WOLONTARIAT - WŁĄCZ SIĘ! KIELCE 2013 "Człowiek jest wspaniałą istotą nie z powodu dóbr, które posiada, ale jego czynów. Nie ważne jest to, co się ma, ale czym

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy gminy Pysznica z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2014 WSTĘP

Program Współpracy gminy Pysznica z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2014 WSTĘP 1 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr. Rady Gminy Pysznica z dnia.. Program Współpracy gminy Pysznica z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2014

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA

KONFERENCJA INAUGURUJĄCA KONFERENCJA INAUGURUJĄCA Lubuską Szkołę Pomagania Gorzów Wielkopolski 12 luty 2009 Edward Korban Do części wykluczonych nie da się dotrzeć opowieściami o wędkach i rybach. Oni są ustawieni tylko na rybę

Bardziej szczegółowo

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego

Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego Raport ramowy z realizacji Wieloletniego regionalnego planu działań na rzecz promocji i upowszechnienia ekonomii społecznej oraz rozwoju instytucji

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

BIZNES_IDEE_PAOSTWO_ROZWÓJ THINKTANK P U B L I S H I N G

BIZNES_IDEE_PAOSTWO_ROZWÓJ THINKTANK P U B L I S H I N G BIZNES_IDEE_PAOSTWO_ROZWÓJ THINKTANK P U B L I S H I N G PROPOZYCJA WSPÓŁPRACY BADANIA THINKTANK OFERTA WSPÓŁPRACY W PROJEKTACH ANALITYCZNYCH I BADAWCZYCH WSPÓLNA REALIZACJA BADAO, ANALIZ I DYSKUSJI THINKTANK:

Bardziej szczegółowo

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój.

Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Kobiety dla kobiet. Zrównoważony rozwój. Aleksandra Rzepecka Ambasador Fundacji Instytut Rozwoju Przedsiębiorczości Kobiet Zrównoważony rozwój Na obecnym poziomie cywilizacyjnym możliwy jest rozwój zrównoważony,

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny

Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny Partnerstwo lokalne a rozwój lokalny Damian Dec 16 października 2009 Misja Regionalnego Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych Wspieranie społeczności Dolnego Śląska w sferze pożytku publicznego na

Bardziej szczegółowo

Ostrołęka. Biuletyn Regionalnego Ośrodka E FS w Ostroł nr 3/2011

Ostrołęka. Biuletyn Regionalnego Ośrodka E FS w Ostroł nr 3/2011 Biuletyn Regionalnego Ośrodka E FS w Ostroł strołęce nr 3/2011 Szanowni Państwo! W imieniu zespołu Regionalnego Ośrodka Europejskiego Funduszu Społecznego w Ostrołęce, zapraszam do lektury biuletynu. Z

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014

Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014 Sprawozdanie merytoryczne i finansowe z działań Ośrodka Wsparcia Ekonomii Społecznej na subregion metropolitalny i Nadwiślański za rok 2014 Stowarzyszenie Gdański Obszar Metropolitalny realizuje jako lider

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej

Poddziałanie 7.1.1 Rozwój i upowszechnianie aktywnej integracji przez ośrodki pomocy społecznej Priorytet VII Promocja integracji społecznej Działanie 7.1 Rozwój i upowszechnienie aktywnej integracji Cel Działania: Rozwijanie aktywnych form integracji społecznej i umożliwianie dostępu do nich osobom

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI

DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI DZIAŁALNOŚĆ KLUBU INTEGRACJI SPOŁECZNEJ W TRZEBINI KLUB INTEGRACJI SPOŁECZNEJ Klub Integracji Społecznej w Trzebini działa w Zespole Profilaktyki i Terapii Rodzin Ośrodka Pomocy Społecznej. Jest otwarty

Bardziej szczegółowo