Instytut Badań Strukturalnych ul. Rejtana 15 lok. 25/ Warszawa, Polska

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Instytut Badań Strukturalnych ul. Rejtana 15 lok. 25/28 02-516 Warszawa, Polska e-mail: ibs@ibs.org.pl www.ibs.org.pl"

Transkrypt

1 Ocena efektów zastosowania mechanizmów komplementarności, koordynacji oraz wewnętrznej demarkacji interwencji wspieranych w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, w kontekście wniosków dla programu regionalnego na lata raport końcowy

2 Instytut Badań Strukturalnych ul. Rejtana 15 lok. 25/ Warszawa, Polska tel: ; fax Reytech Sp. z o.o. ul. Rejtana 15 lok Warszawa, Polska 2

3 Streszczenie Niniejszy raport stanowi podsumowanie badania pt. Ocena efektów zastosowania mechanizmów komplementarności, koordynacji oraz wewnętrznej demarkacji interwencji wspieranych w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, w kontekście wniosków dla programu regionalnego na lata , przeprowadzonego w okresie maj-sierpień 2012 r. przez Instytut Badań Strukturalnych, na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Celem badania była odpowiedź na pytania dotyczące 3 komponentów projektu: oceny komplementarności interwencji w ramach MRPO (1), oceny zastosowanych mechanizmów zapewniania komplementarności i demarkacji interwencji (2), wypracowania rekomendacji dla programu regionalnego (3). Zaprezentowane w raporcie wnioski opierają się na szczegółowej analizie danych zastanych (dokumentacja projektowa, dokumenty programowe i strategiczne, literatura przedmiotu), a także jakościowych (wywiady fokusowe z pracownikami Departamentu Polityki Regionalnej UMWM, realizującego zadania IZ MRPO oraz IP PO KL, panel ekspercki, studia przypadków). Szczegółowe informacje dotyczące zastosowanej metodologii znajdują się w rozdziale 2. Raport rozpoczyna prezentacja założeń dotyczących oceny komplementarności projektów wspartych w MRPO. Zgodnie z definicją przyjętą na początku badania komplementarność traktuje się jako relację bezpośredniego, wzajemnego uzupełniania się interwencji, prowadzącą do osiągania wartości dodanej, a więc większego oddziaływania interwencji, niż prosta suma efektów poszczególnych projektów. W przeprowadzonej analizie uwzględniono wymiar przedmiotowy omawianego zjawiska, dotyczący realizacji tego samego celu oraz przestrzenny, wzbogacony o wymiar terytorialny wsparcia. W ujęciu ogólnym założono, że wszystkie projekty ocenione jako komplementarne cechowały się komplementarnością przedmiotową, natomiast jedynie część z nich charakteryzowała się również przestrzennymi powiązaniami. W ocenie projektów brano pod uwagę czy wzajemne uzupełnianie się przedsięwzięć dotyczy interwencji w MRPO (wymiar wewnętrzny), czy też relacji z inicjatywami realizowanymi przy wsparciu innych instrumentów NSRO (wymiar zewnętrzny). Co więcej, ocenie poddano potencjalne efekty komplementarności pomiędzy wskazywanymi projektami. Ich wartość mogła przybrać trzy wymiary. Dodatni, gdy realizacja dwóch inwestycji prowadziła do tworzenia wartości dodanej poprzez wzajemne oddziaływanie zwiększające efekty pojedynczych działań. Wartość zerowa dotyczyła inwestycji wzajemnie się uzupełniających, w szczególności realizujących te same cele, jednak nie tworzących efektu synergii. Wreszcie, potencjalne efekty przedsięwzięć komplementarnych mogły być ujemne, jeśli zamiast wzmocnienia wzajemnego oddziaływania, nakładały się na siebie lub fragmentaryzowały. Powyższe założenia były podstawą oceny inwestycji realizowanych w Programie, której szczegółowe wyniki zaprezentowano w rozdziale 3 raportu. Ewaluacją objęto 725 projektów z wszystkich za wyjątkiem II Osi Programu, na które podpisano umowy o dofinansowanie do dnia r. W niemal wszystkich (717) beneficjenci zadeklarowali komplementarność swoich przedsięwzięć względem innych działań, przy czym część z nich (28) ograniczała się do wykazania zgodności z różnego rodzaju dokumentami strategicznymi i planistycznymi. Łącznie, we wszystkich wnioskach wskazano niemal 4500 różnych inicjatyw, z których ponad 1600 dofinansowanych zostało ze środków polityki spójności w ramach programów obecnej (niemal 900 projektów) i przeszłej perspektywy 3

4 finansowane (ponad 700). Po weryfikacji deklaracji beneficjentów, jako rzeczywiście komplementarne ocenić można około 85% wskazanych projektów. Zdecydowanie najwięcej działań komplementarnych wspartych z instrumentów NSRO zrealizowano w MRPO, w dalszej kolejności PO KL oraz PO IG i PO IŚ. Najczęściej komplementarnością pomiędzy projektami realizowanymi w obecnej perspektywie finansowej cechują się przedsięwzięcia dotyczące edukacji wszystkich szczebli oraz turystyki i kultury. W przypadku szkolnictwa decydujące znacznie ma interwencja umożliwiająca modernizację infrastruktury bazy dydaktycznej oraz badawczo-rozwojowej, przewidziana w MRPO, PO IG, PO IŚ oraz dostosowanie kierunków kształcenia do potrzeb rynku pracy. Stosunkowo często wskazywano na działania zwiększające umiejętności praktyczne i szanse na zatrudnienie absolwentów poszczególnych szkół, dzięki stażom i praktykom zawodowym, dofinansowanym w PO KL. Rozwój turystyki i kultury w dużej mierze możliwy był dzięki inwestycjom pozwalającym na poprawę infrastruktury podmiotów działających w tym sektorze, zaplanowanym w MRPO oraz PO IŚ. Równie ważne dla pełnego wykorzystania potencjału kulturowego i turystycznego Małopolski, są przedsięwzięcia promocyjne oraz różnego rodzaju eventy kulturalne, wspierane głównie w programie regionalnym. Ponad połowa ocenianych działań poza komplementarnością przedmiotową cechowała się również powiązaniami przestrzennymi. W ujęciu ogólnym wymiar terytorialny dotyczy głównie infrastruktury sieciowej, infrastruktury turystycznej oraz instytucji kultury, a także działań promocyjnych i wydarzeń kulturalnych. Spośród ponad 700 projektów komplementarnych nieco ponad 40% oceniono jako prowadzących do osiągnięcia efektu synergii. Potencjał dla tworzenia wartości dodanej traktowany był nieco inaczej w zależności od obszaru tematycznego i rodzaju działań podejmowanych w ramach wspartych przedsięwzięć. W przypadku uczelni wyższych jako sprzyjające osiągnięciu wartości dodanej oceniono inwestycje obejmujące ten sam wydział, np. projekty związane z rozbudową i doposażeniem ACK Cyfronet AGH. Nieco inne podejście do efektu synergii odnosiło się do działań promocyjnych i eventów kulturalnych, wspólnie prowadzących do zwiększenia rozpoznawalności Małopolski jako regionu o bogatej ofercie turystycznej i kulturalnej oraz miejsca, w którym warto inwestować. Przykładem tego są m.in. przedsięwzięcia z zakresu promocji gospodarczej realizowane przez Małopolską Agencję Rozwoju Regionalnego np. Business in Małopolska oraz Business in Małopolska Inwestycja w przyszłość. Abstrahując od stosunkowo pozytywnej oceny komplementarności interwencji w ramach Programu, należy zwrócić uwagę na pewne mankamenty stosowanych w MRPO mechanizmów jej zapewniania i koordynowania. Przedstawione w raporcie wnioski są wynikiem szczegółowej analizy założeń programowych zestawionych z deklaracjami zawartymi we wnioskach o dofinansowanie. W ujęciu ogólnym można stwierdzić, że największe problemy z mechanizmami dotyczą kryteriów oceny projektów, będących elementem systemu oceny merytorycznej większości Działań Programu. Uwaga ta dotyczy w szczególności stosunkowo dużego poziomu ogólności tych zapisów, przynajmniej w części Działań i/lub Schematów Programu. Przykładem tego są m.in. wymagania postawione przed beneficjentami Działania 1.2 Rozwój społeczeństwa informacyjnego, w którym kryterium komplementarności projektu odpowiada na pytanie czy projekt jest częścią jakiejś większej całości, czy też jest odizolowanym przedsięwzięciem bez powiązań z innymi projektami. Brak doprecyzowania pojęcia większa całość skutkował niekiedy wskazywaniem przez beneficjentów szeregu inwestycji świadczących o ich doświadczeniu w realizacji projektów ze środków unijnych, a nie 4

5 komplementarności ocenianych przedsięwzięć. Problem ten był szczególnie widoczny w przypadku JST, które wypisywały czasami dosyć różnorodny zakres działań realizowanych na terenie danej gminy bądź powiatu, mających na celu ogólną poprawę warunków i jakości życia jego mieszkańców. Wskazane powyżej problemy przekładały się na proces oceny merytorycznej wniosków. Z analizy kart ocen wynika, że eksperci w różny sposób podchodzili do weryfikacji deklaracji zawartych we wnioskach. Niektórzy zwracali uwagę na powiązania funkcjonalne pomiędzy projektami, w tym to, czy będą one prowadzić do zwiększenia ich oddziaływania. Inni ograniczali się do sprawdzenia listy deklarowanych projektów oraz tego czy w jakikolwiek sposób spełniają one kryteria danego Działania/Schematu. Nie zidentyfikowano większych problemów w przypadku pozostałych mechanizmów zapewniania i koordynacji komplementarności, niemniej część z nich wydaje się być stosunkowo mało efektywna. Dotyczy to w szczególności zapisów na temat potencjalnej komplementarności z innymi Działaniami MRPO oraz pozostałych instrumentów NSRO. Ich znaczenie jako mechanizmów zapewniania komplementarności jest niewielkie, stanowią raczej syntetyczne ujęcie demarkacji wewnętrznej i zewnętrznej Programu. Trudno także ocenić skuteczność crossfinancingu, możliwego do wykorzystania w większości Osi MRPO. Pomimo niewielkiego zainteresowania tym mechanizmem, sama idea uzupełniania wsparcia z EFRR środkami EFS jest słuszna. Wnioski z przeprowadzonych analiz oraz dostępne informacje na temat zakresu interwencji w nowej perspektywie finansowej stanowiły podstawę stworzenia rekomendacji dla programu regionalnego na lata Odnoszą się one do całego procesu tworzenia, wdrażania i koordynowania Programu, w tym kwestii związanych z: zaprojektowaniem interwencji szczególnie istotne na tym etapie jest określenie obszarów w których komplementarność będzie istotna dla zwiększenia efektywności wsparcia: z przeprowadzonych analiz wynika, że powinny to być głównie działania prowadzące do wypracowania przewag konkurencyjnych regionu; doprecyzowaniem definicji i kryterium komplementarności niezbędne jest, aby przygotować kryteria, które będą precyzyjnymi wytycznymi dla beneficjentów, określającymi jaki rodzaj komplementarności będzie pożądany i premiowany; modyfikacją pola we wniosku dotyczącego komplementarności po doprecyzowaniu kryterium komplementarności, niezbędne będzie stworzenie odpowiedniego pola we wniosku, co umożliwi ekspertom rzetelną, trafną i stosunkowo łatwą ocenę wniosków; harmonogramu naborów projektów powinien być tak sformułowany, żeby umożliwić lepszą koordynację wdrażania Programu i zwiększyć szanse na realizację projektów komplementarnych; rozwiązań instytucjonalnych szczególnie istotny będzie odpowiedni system komunikacji i przepływu informacji oraz monitoringu interwencji, uwzględniający informacje dotyczące komplementarności. 5

6 Summary This report is a summary of the study effects of the mechanisms of complementarity, coordination and internal demarcation of interventions supported under the Małopolskie Regional Operational Programme (MROP), in the context of proposals for the Regional Programme for , conducted in May-August 2012 by the Institute for Structural Research and commissioned by the Department of Regional Policy at the Marshal s Office of the Małopolskie Voivodship. The aim of this study was to (1) evaluate the complementarity of interventions within MROP, (2) evaluate mechanisms used to ensure complementarity and (3) prepare recommendations for the Regional Programme Conclusions of this report are based on detailed analysis of already existing sources (design documentation, programme and strategic papers, literature) and new data (focus group interviews with representatives of the Managing Authorities of the MROP and Human Capital OP, expert panel, case studies). The methodology used is presented in Chapter 2. The Report begins with a presentation of assumptions used in the evaluation of the complementarity of projects supported in the MROP. According to the definition adopted at the beginning of the study, complementarity is the direct and mutual complementation of interventions, leading to the creation of added value, and thus achieving more than the mere sum of the effects of individual projects. The analysis involved two dimensions: the subject matter and the geographical area of support. In general, it was assumed that all projects were complementary in terms of their subject matter but only a few were spatially related. The evaluation of the projects concerned complementarity within MROP (internal dimension) and the relationship with initiatives supported by other instruments of the National Strategic Reference Framework (external dimension). Furthermore, evaluation concerned the potential effects of complementarity between selected projects. The effects could be (1) positive when the implementation of two projects enhanced the effects of individual actions through mutual interactions; (2) non-existent (zero) for investments that complemented each other, in particular meeting the same goals, but were not synergic; and finally, (3) negative when the potential effects of complementary projects overlapped, or projects were subject to superfluous fragmentation in order to declare additional complementarity. These assumptions were the basis for the evaluation of projects supported under the Programme, the detailed results of which are presented in Chapter 3 of the Report. During the evaluated period, 725 projects were approved under the criteria of the MROP. Almost all beneficiaries (716) declared the complementarity of their projects with other Measures, while some of them (28) only declared compliance with various strategic and planning documents. In total, the applications mentioned nearly 4,500 different initiatives of which more than 1600 were financed by the Cohesion Policy under the current perspective (almost 900 projects) and the previous one (more than 700). After verification of the declarations of the beneficiaries, approximately 85% of the projects were found to be complementary. Definitely the most complementary projects supported by the instruments of the NSRF were carried out under MROP, then under the programmes Human Capital, Infrastructure and Environment, and Innovative Economy. In the current financial perspective, complementarity was most common amongst projects concerning education, tourism and culture. In the sphere of education, this was mainly associated with the upgrading of teaching facilities and equipment for research and development, as provided in MROP, Infrastructure and Environment OP and Innovative Economy OP, and the adjustment of 6

7 education to the needs of the labour market. Relatively often, complementarity concerned actions connected with the acquisition of practical skills and increasing the employability of graduates through internships and professional practice, co-financed by the Human Capital OP. The complementarity of projects related to tourism and culture were primarily associated with the investment in infrastructure in the sector, scheduled in MROP and Infrastructure and Environment OP. Equally complementary were promotional and cultural events, supported mainly by the Regional Programme. Spatial complementarity occurred in more than half of the evaluated projects. In general, the territorial dimension concerned network infrastructure, tourist and cultural infrastructure, as well as promotional activities and cultural events. Of more than 700 complementary projects, more than 40% were actually synergic. The synergic potential was evaluated according to the subject area and type of activities undertaken. In the case of higher education, investments were deemed spatially complementary if they involved the same department, for example, projects related to the development and provision of additional equipment for the Academic Computer Centre CYFRONET at the AGH University of Science and Technology. A slightly different approach to the notion of synergy was used with regard to promotional activities and cultural events together, meant to increase the popularity of Małopolska region as a touristically and culturally rich area, attractive to investors. Examples include projects in the field of business promotion carried out by the Małopolska Regional Development Agency, such as Business in Małopolska and Business in Małopolska Investment in the future. Although our evaluation of the complementarity of interventions under the Programme is relatively positive, we have noticed some shortcomings in MROP mechanisms used for ensuring and coordinating complementarity. The main problem is the relatively general nature of the evaluation criteria, at least in the Measures and/or Schemes of the Programme. For example, in the requirements of the Measure 1.2 Development of the information society, the project is complementary when it is part of a larger whole. No clarification of the concept of the greater whole sometimes resulted in beneficiaries merely presenting their other projects supported by EU funds that were not particularly complementary with the new proposed project. This problem was particularly evident in the case of local governments, which reported sometimes quite a diverse range of activities carried out in the area of a municipality or county which were meant to improve the conditions and quality of life of the local population. The aforementioned problems also affected the substantive assessment of applications. Experts were not consistent in their verification of declarations contained in the proposals. Some did point out the functional relationship between the projects, including possible synergic effects, but others limited their assessment to a mere verification of the list of declared projects and their accordance with the criteria of a given Measure/Scheme. No other major problems have been identified in the other mechanisms meant to ensure and coordinate complementarity of projects, although some of them appear to have been relatively ineffective. In particular, this concerns provisions on potential complementarity with other MROP Measures and other instruments in the NSRF. Their importance as mechanisms for ensuring complementarity is low, and rather are responsible for the Programme s internal and external demarcation. Finally, it is difficult to evaluate the effectiveness of crossfinancing, possible in the majority of MROP Axes yet rarely used. However, despite little interest in this mechanism, the idea of complementing support from the ERDF with ESF funds seems justified. 7

8 Conclusions of our analysis and available information on the extent of intervention in the new financial perspective were the basis for recommendations for the Regional Programmes for They refer to the entire process of development, implementation and coordination of the Programme, including issues related to: designing interventions at this stage it is particularly important to identify areas in which complementarity will increase the efficiency of support projects that facilitate the development of the region's competitive advantages; clarifying the definition and criterion of complementarity it is necessary to prepare precise guidelines for beneficiaries, determining what type of complementarity is desirable and rewarded; modifying the complementarity box in the application form after providing a more precise criterion of complementarity, it will be necessary to create an appropriate box in the application form which will allow experts to perform a reliable, accurate, and relatively easy assessment of applications; schedules for project selection the schedule should help coordinate the implementation of the Programme and increase the chances of performing complementary projects; institutional solutions with particular emphasis on adequate communication and monitoring, including information on complementarity. 8

9 Spis treści Streszczenie...3 Summary...6 Spis treści Metodologia Analiza danych zastanych Analiza danych wywołanych Założenia dotyczące oceny komplementarności Ocena komplementarności projektów wspartych w MRPO Oś priorytetowa 1. Warunki dla rozwoju społeczeństwa opartego na wiedzy Oś priorytetowa 3. Turystyka i przemysł kulturowy Oś priorytetowa 4 Infrastruktura dla rozwoju gospodarczego Oś priorytetowa 5. Krakowski Obszar Metropolitalny Oś priorytetowa 6. Spójność wewnątrzregionalna Oś priorytetowa 7. Infrastruktura ochrony środowiska Oś priorytetowa 8. Współpraca międzyregionalna Ocena mechanizmów zapewniania komplementarności i demarkacji interwencji w ramach MRPO Mechanizmy programowe Mechanizmy proceduralne Mechanizmy instytucjonalne Wnioski i rekomendacje Mechanizmy programowe Mechanizmy proceduralne Mechanizmy instytucjonalne Demarkacja wewnętrzna Założenia dotyczące zapewnienia komplementarności i demarkacji Schemat zapewnienia komplementarności i demarkacji Załącznik I Matryca komplementarności projektów wspartych w MRPO Załącznik II Matryce komplementarności wewnętrznej MRPO 9

10 Załącznik III Matryce komplementarności zewnętrznej MRPO Załącznik IV Prezentacja multimedialna 1. Wstęp Niniejszy raport stanowi podsumowanie badania pt. Ocena efektów zastosowania mechanizmów komplementarności, koordynacji oraz wewnętrznej demarkacji interwencji wspieranych w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, w kontekście wniosków dla programu regionalnego na lata , przeprowadzonego w okresie maj-sierpień 2012 r. przez Instytut Badań Strukturalnych, na zlecenie Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Celem badania była odpowiedź na pytania dotyczące 3 komponentów projektu: oceny komplementarności interwencji w ramach MRPO przedmiotem badania były efekty interwencji, w szczególności zapisy dotyczące komplementarności zawarte we wnioskach o dofinansowanie, zestawione z założeniami ich dotyczącymi określonymi w dokumentach programowych ocenie podlegały tylko projekty realizowane przy wsparciu instrumentów NSRO; oceny demarkacji interwencji w ramach MRPO ten obszar badania skupiał się na ocenie zastosowanych mechanizmów programowych, proceduralnych i instytucjonalnych wykorzystanych w Programie; rekomendacji dla programu regionalnego podsumowaniem badania było wypracowanie rekomendacji dla przyszłej perspektywy, w oparciu o wnioski dotyczące dotychczasowej realizacji Programu oraz dostępne informacje dotyczące wsparcia w latach Wyniki badania zostały opracowane w oparciu o analizę dokumentacji programowej oraz dokumentacji projektowej inwestycji wspartych w MRPO. Punktem wyjścia do sformułowania rekomendacji była ocena efektów stosowania mechanizmów zapewniania i koordynacji komplementarności, wykorzystanych w Programie. Ten element analizy został uzupełniony o opinie pracowników Departamentu Polityki Regionalnej UMWM, realizującego zadania IZ MRPO oraz Instytucji Pośredniczącej PO KL, odpowiedzialnej za komponent regionalny Programu. W dalszym toku analiz zostały także wzięte pod uwagę zapisy najważniejszych dokumentów strategicznych, obowiązujących na szczeblu regionalnym oraz wytycznych dotyczących wsparcia w przyszłej perspektywie programowej. Raport rozpoczyna się krótkim wprowadzeniem do metodologii badania, w której znajduje się zestawienie wykorzystanych metod badawczych. W kolejnej części opracowania przedstawiliśmy założenia dotyczące komplementarności, stanowiące punkt wyjścia dla prowadzonych analiz i opracowanych na ich podstawie rekomendacji. Następnie przytaczamy szczegółowo wyniki przeprowadzonych analiz, w odniesieniu do poszczególnych Osi i Działań. Równolegle do wniosków o charakterze ogólnym, przedstawiliśmy także studia przypadków przykłady inwestycji, które najlepiej ilustrują zachodzenie komplementarności. Zwieńczeniem raportu jest rozdział poświęcony wnioskom i rekomendacjom sformułowanym na podstawie dokonanych analiz. 10

11 2 Metodologia 2.1 Analiza danych zastanych Desk-research Analiza desk research stanowiła pierwszy etap procesu badawczego. Punktem wyjścia była analiza dokumentów programowych MRPO, w tym Uszczegółowienia i dokumentacji konkursowej oraz dokumentów powiązanych, wraz z innymi badaniami i opracowaniami dotyczącymi komplementarności Analiza wniosków o dofinansowanie Jednym z kluczowych elementów badania była analiza wniosków o dofinansowanie. Objęte zostały nią wszystkie inwestycje realizowane w ramach Osi 1 oraz Osi 3-8 MRPO. Umożliwiła ona porównanie założeń, sformułowanych na etapie programowania, z ich faktyczną realizacją, stanowiąc tym samym punkt wyjścia dla oceny mechanizmów służących zapewnieniu komplementarności interwencji. Tabela 1 Liczba wniosków poddanych analizie oś liczba projektów Oś priorytetowa 1. Warunki dla rozwoju społeczeństwa opartego na wiedzy 116 Oś Priorytetowa 3. Turystyka i przemysł kulturowy 149 Oś Priorytetowa 4. Infrastruktura dla rozwoju gospodarczego 97 Oś priorytetowa 5. Krakowski Obszar Metropolitalny 22 Oś Priorytetowa 6. Spójność wewnątrzregionalna 211 Oś priorytetowa 7. Infrastruktura ochrony środowiska 98 Oś Priorytetowa 8. Współpraca międzyregionalna 32 Źródło: Opracowanie własne W ramach tej części badania ocenie poddano komplementarność projektów wspartych w MRPO. Jej efektem było stworzenie matrycy komplementarności stanowiącej Załącznik 1 do niniejszego raportu. Zawiera ona listę projektów spełniających omawiany warunek, wraz ze wskazaniem wymiaru (przestrzennego i przedmiotowego oraz wewnętrznego i zewnętrznego) w jakim zachodzi komplementarność Studia przypadków Uzupełnieniem analizy wniosków o dofinansowanie było przeprowadzenie studiów przypadków. Łącznie we wszystkich osiach MRPO badaniu poddano 29 dofinansowanych projektów, w ramach 12 studiów przypadku, w których zidentyfikowano występowanie komplementarności w wymiarach przestrzennym, przedmiotowym, wewnętrznym i zewnętrznym. Projekty te są cennym źródłem informacji na temat dobrych praktyk w realizacji inwestycji komplementarnych. 2.2 Analiza danych wywołanych Zogniskowany wywiad grupowy (FGI) Kolejną wykorzystaną techniką badawczą był zogniskowany wywiad grupowy (FGI). Do wywiadu zaproszeni zostali przedstawiciele Departamentu Polityki Regionalnej UMWM, realizującego zadania IZ MRPO oraz IP PO KL. Podczas wywiadu poruszono następujące zagadnienia: 11

12 zjawisko komplementarności; opis i ocena narzędzi i mechanizmów zapewniania komplementarności w różnych programach operacyjnych; analiza efektywności tych narzędzi i mechanizmów; próba wskazania dobrych praktyk w czterech wymiarach; propozycje najlepszych rozwiązań (narzędzi, mechanizmów). Wiedza ta posłużyła do zaprojektowania rekomendacji dla przyszłej perspektywy programowej Panel ekspercki Ostatnią z zastosowanych metod badawczych, podsumowującą wyniki badania był panel ekspercki, przeprowadzony w końcowej fazie prac nad raportem. Wśród uczestników panelu znaleźli się odbiorcy wyników ewaluacji pracownicy Departamentu Polityki Regionalnej UMWM oraz przedstawiciele zespołu badawczego Wykonawcy. Celem panelu było omówienie wstępnych wniosków z badania oraz rekomendacji dla przyszłej perspektywy finansowej. 12

13 3 Założenia dotyczące oceny komplementarności W kolejnych częściach niniejszego opracowania przedstawiamy szczegółowe wyniki przeprowadzonego badania. Zanim jednak do tego przejdziemy, konieczne jest nakreślenie założeń dotyczących oceny komplementarności. Wyjściowa definicja komplementarności traktuje ją jako relację bezpośredniego, wzajemnego uzupełniania się interwencji, prowadzącą do osiągania wartości dodanej, a więc większego oddziaływania interwencji, niż prosta suma efektów poszczególnych projektów. Definicja ta jest co do zasady słuszna, zwraca bowiem uwagę na najważniejszy wymiar komplementarności, tj. wzajemne uzupełnianie się działań prowadzące do zwiększenia efektów poszczególnych inicjatyw. Jednak, nie obowiązywała ona na etapie tworzenia Programu i, w takim brzmieniu, nie była znana wnioskodawcom MRPO. Z tego względu na potrzeby analiz za punkt wyjścia przyjęliśmy zapisy dotyczące kryterium komplementarności zawarte w dokumentacji programowej, w szczególności w kryteriach oceny. Jeżeli w danym działaniu komplementarność nie była poddawana weryfikacji na etapie oceny wniosków o dofinansowanie, podstawą dla prowadzonego badania była zgodność wskazanego przedsięwzięcia z celem interwencji (Działania). Innymi słowy, podczas analiz uwzględnialiśmy, czy dany projekt deklarowany jako komplementarny, służył realizacji tego samego celu, co przedmiotowy. W takiej sytuacji pomocniczo posługiwaliśmy się m.in. zapisami dotyczącymi priorytetów i działań wskazanych jako komplementarne w innych programach. Wybór takiego podejścia podyktowany był przede wszystkim dwiema kwestiami: definicja komplementarności przywołana powyżej nie obowiązywała beneficjentów MRPO, na etapie składania wniosków mieli oni wykazać komplementarność w odniesieniu do założeń określonych w dokumentacji programowej, szczególnie kryteriów oceny; praktycznie niemożliwa jest rzetelna analiza bezpośredniego, wzajemnego oddziaływania pomiędzy projektami dofinansowanymi w MRPO, a tymi, które wskazywano jako komplementarne, szczególnie, że w ponad 700 wnioskach wskazano na niemal 4,5 tysiąca różnych działań, co więcej w większości przypadków wymieniano je z nazwy, w bardzo lakoniczny sposób odnosząc się do wzajemnego oddziaływania pomiędzy nimi. Komplementarność rozumiana jako bezpośrednie, wzajemne uzupełnianie się interwencji była przedmiotem oceny relacji pomiędzy poszczególnymi projektami (bazowym i komplementarnym) i mogła ona przybrać 3 wartości: efekt dodatni (+) jeżeli oceniany projekt bazowy i wskazany projekt komplementarny cechuje relacja wzajemnego uzupełniania się prowadząca, przynajmniej potencjalnie, do zwiększenia efektów poszczególnych działań i tworzenia wartości dodanej; efekt zerowy (0) jeżeli projekty wzajemnie się uzupełniają, realizują te same cele interwencji, jednak nie tworzą wartości dodanej; efekt ujemny (-) obejmował przepadki, gdy oceniane przedsięwzięcia wzajemnie się nakładały, fragmentaryzowały lub znosiły. W ramach badania inwestycje ocenione jako spełniające omawiane kryterium oceniane były również pod kątem wymiaru, w jakim występują relacje pomiędzy inwestycjami: 13

14 wymiar przedmiotowy dotyczy realizacji tego samego celu, zgodnie z przyjętymi założeniami, wszystkie inwestycje ocenione jako komplementarne, były komplementarne przedmiotowo; wymiar przestrzenny komplementarność przestrzenna była niejako rozszerzeniem komplementarności przedmiotowej, nie mogła zachodzić bez niej. Jako spełniające ten warunek potraktowaliśmy większość inwestycji infrastrukturalnych, działań rewitalizacyjnych oraz promocyjnych; wymiar wewnętrzny to komplementarność pomiędzy przedsięwzięciami wspartymi w MRPO, niezależnie od tego czy ich beneficjentem był ten sam podmiot, czy dotyczyły działań w danym obszarze tematycznym realizowanych przez inne jednostki; wymiar zewnętrzny to komplementarność pomiędzy różnymi instrumentami wsparcia NSRO. Szczegółowe analizy, w tym ocena poszczególnych wymiarów komplementarności, ograniczone zostały do relacji pomiędzy inwestycjami dofinansowanymi z programów obecnej perspektywy finansowej. 14

15 4 Ocena komplementarności projektów wspartych w MRPO Badaniem objęto 725 wniosków ze niemal wszystkich Osi Programu (za wyjątkiem Osi 2), dla których podpisano umowy o dofinansowanie do r. W 717 wnioskach zadeklarowano komplementarność, przy czym w 28 komplementarność dotyczyła jedynie zgodności ze strategiami. W pozostałych 689 inwestycjach beneficjenci wskazali na prawie 4500 różnych działań. Spośród nich jedynie 20% dofinansowanych zostało w ramach programów obecnej perspektywy finansowej, z tej grupy ponad 80% można uznać za rzeczywiście komplementarne. Przedsięwzięcia wskazywane jako komplementarne finansowane były z różnych źródeł: programów obecnej perspektywy finansowanej: MRPO, PO KL, PO IG, PO IŚ, PO Ryby, PROW, EWT; programów perspektywy , w tym: PHARE, SAPARD, ISPA, ZPORR, SPO WKP, SPO RZL, SPO ROL, INTERREG; innych źródeł do tej grupy zaliczono wszystkie inwestycje realizowane ze środków własnych, publicznych (w tym programów rządowych i środków ministerialnych), mechanizmów finansowych (np. EOG), WFOŚiGW, pożyczek bankowych, etc. Wykres 1 Liczba deklarowanych projektów komplementarnych łącznie źródła finansowania Wykres 2 Liczba deklarowanych projektów komplementarnych w obecnej perspektywie źródła finansowania Źródło: Opracowanie własne na podstawie analizy wniosków Spośród projektów komplementarnych realizowanych w programach obecnej perspektywy finansowej ponad 55% obok komplementarności przedmiotowej cechuje się również wymiarem przestrzennym tego zjawiska. Co więcej, w nieco ponad 40% przypadków realizacja inwestycji bazowych (ocenianych projektów MRPO) wraz z realizacją przedsięwzięć uzupełniających prowadzić może, przynajmniej potencjalnie, do tworzenia efektu synergii poprzez zwiększanie wzajemnego oddziaływania. Najczęściej sytuacja ta dotyczy inwestycji infrastrukturalnych z Osi 7 Infrastruktura ochrony środowiska oraz Osi 5 Krakowski Obszar Metropolitalny. 15

16 4.1 Oś priorytetowa 1. Warunki dla rozwoju społeczeństwa opartego na wiedzy Działanie 1.1 Poprawa jakości usług edukacyjnych Celem Działania 1.1 jest poprawa dostępu do bazy dydaktycznej umożliwiającej wyposażenie mieszkańców Województwa Małopolskiego (młodzież i osoby dorosłe) w umiejętności oraz kwalifikacje zapewniające dobry start oraz możliwie stabilne funkcjonowanie na rynku pracy. Wsparciem objęto uczelnie wyższe (Schemat A) oraz ośrodki kształcenia ustawicznego i praktycznego, jak również szkoły zawodowe (Schemat B). Interwencja obejmuje inwestycje w bazę dydaktyczną placówek, w tym budowę, rozbudowę i modernizacje budynków (typ 1 projektów) oraz tworzenie i doposażenie laboratoriów i warsztatów służących praktycznej nauce zawodu (typ 2 projektów). Wsparcie przewidziane w Działaniu 1.1 MRPO może być uzupełniane i/lub uzupełniające w stosunku do innych projektów realizowanych przy współfinansowaniu z innych działań MRPO, PO KL, PO IG, PO IŚ oraz PROW. 1 Komplementarność interwencji prowadzić ma do poprawy jakości nauczania w sektorze szkolnictwa wyższego, zawodowego i ustawicznego. Ocena komplementarności Schemat A Rozwój infrastruktury dydaktycznej szkolnictwa wyższego W okresie objętym ewaluacją uczelnie wyższe podjęły realizacje łącznie 34 inwestycji, których beneficjentami jest 18 placówek. Komplementarność zadeklarowana została w 32 wnioskach, w których wskazano w sumie 94 projekty uzupełniające w stosunku do przedmiotowego. W przypadku Działania 1.1 Schemat A zdecydowana większość projektów deklarowanych jako komplementarne, w rozumieniu spełniania celów Działania tj. poprawy dostępności i jakości nauczania, jest rzeczywiście powiązana z ocenianymi przedsięwzięciami. Jedynie w 4 przypadkach można mieć zastrzeżenia, ponieważ jeden z beneficjentów jako komplementarną wskazuje modernizację placu miejskiego. Kolejny powołuje się natomiast na łącznie 3 inwestycje dotyczące modernizacji, w tym termomodernizacji zespołów szkół ponadgimnazjalnych i placówek opiekuńczowychowawczych. Inwestycje wskazywane jako komplementarne realizowano przy wsparciu różnych programów obecnej i przeszłej perspektywy finansowej oraz środków własnych, publicznych (w szczególności programów rządowych), jak również mechanizmów finansowych. Zakres tematyczny tych projektów jest zróżnicowany, znalazły się wśród nich m.in. inwestycje infrastrukturalne takie jak rozbudowa i modernizacja uczelni, w tym np. projekty 4 małopolskich PWSZ, czy Modernizacja Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH Kraków przedsięwzięcia te realizowane były głównie w ramach ZPORR i MRPO (częściej) oraz PO IG i PO IŚ (rzadziej); działania miękkie, realizowane w Poddziałaniu Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy PO KL, np. Zamawianie kształcenia na kierunkach technicznych, matematycznych i przyrodniczych pilotaż Uniwersytetu Jagiellońskiego i Rolniczego oraz programy stypendialne i wspierające start zawodowy studentów i doktorantów np. SPIN-OFF, SPINN-OUT NA START realizowany przez Wyższą Szkołę Przedsiębiorczości i Marketingu z Chrzanowa. 1 Szczegółowe informacje dotyczące założeń komplementarności wewnętrznej i zewnętrznej MRPO w odniesieniu do wszystkich działań Programu, przedstawiamy w rozdziale Mechanizmy programowe. 16

17 Wykres 3 Źródła finansowania projektów komplementarnych Działanie 1.1 Schemat A Wykres 4 Źródła finansowania projektów komplementarnych w obecnej perspektywie Działanie 1.1 Schemat A Źródło: Opracowanie własne na podstawie analizy wniosków o dofinansowanie Projekty uczelni wyższych są w niemal równym stopniu komplementarne wewnętrznie i zewnętrznie, stosunkowo niewiele wskazań obejmuje wymiar przestrzenny interwencji, choć i takie inwestycje można zidentyfikować. Komplementarność rozumiana jako bezpośrednie, wzajemne oddziaływanie prowadzące do zwiększenia efektów pojedynczych inwestycji dotyczy 17% przedsięwzięć, w tym m.in. inwestycji infrastrukturalnych PWSZ pozwalających na zrównoważony rozwój szkolnictwa zawodowego na poziomie wyższym. Zwiększając tym samym dostępność do kształcenia dla mieszkańców terenów oddalonych od głównego ośrodka akademickiego Małopolski. Komplementarność przedmiotowa Komplementarność przestrzenna wewnętrzna zewnętrzna wewnętrzna W MRPO uczelnie wyższe realizowały szereg inwestycji prowadzących do ogólnej poprawy infrastruktury dydaktycznej swoich wydziałów, wśród nich m.in. projekty AGH obejmujące Wydział Odlewnictwa (Adaptacja i doposażenie laboratorium badawczego metali i stopów pod kątem analiz odlewów i zabytków archeologicznych na Wydziale Odlewnictwa AGH) oraz Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki (Budowa Centrum Komputerowego (Informatyki) AGH - budynek dydaktyczny Wydziału EAIiE AGH w Krakowie) przykłady projektów komplementarnych W PO KL (Poddziałanie Zwiększenie liczby absolwentów kierunków o kluczowym znaczeniu dla gospodarki opartej na wiedzy) Politechnika Krakowska realizuje projekt pod nazwą Dostosowanie kierunku inżynieria środowiska do potrzeb rynku pracy związanego z rozwojem regionu opartym na wiedzy, jego naturalnym uzupełnieniem jest inwestycja wsparta w MRPO dzięki której zmodernizowano infrastrukturę dydaktyczną dla tych kierunków, w ramach inwestycji Rozbudowa i modernizacja dydaktycznego laboratorium hydraulicznohydrologicznego Wydziału Inżynierii Środowiska Politechniki Krakowskiej Wszystkie projekty PWSZ m.in. Rozbudowa Kampusu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Tarnowie dla potrzeb tworzenia Akademii Tarnowskiej oraz Budowa Centrum Dydaktyczno- Bibliotecznego Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu 17

18 Ocena komplementarności Schemat B Rozwój infrastruktury kształcenia ustawicznego oraz kształcenia zawodowego W ramach Schematu B podjęto dotychczas realizację 20 projektów, obejmując wsparciem 34 szkoły zawodowe oraz ośrodki kształcenia ustawicznego i praktycznego. We wszystkich wnioskach beneficjenci zadeklarowali komplementarność wskazując na łącznie 185 różnego rodzaju działań. Wśród tej grupy za rzeczywiście powiązane z przedmiotem interwencji uznać można przeszło 80% projektów. W pozostałych 20% przypadków wskazywano na działania nie mające bezpośredniego związku z poprawą jakości kształcenia zawodowego i ustawicznego, dotyczyły one dwóch głównych obszarów: modernizacji i rozbudowy szkół różnego szczebla, w tym zawodowych, obejmujących m.in. termomodernizację budynków i budowę sal gimnastycznych i/lub hal sportowych projekty te uznano za niekomplementarne, ponieważ nie mają one zasadniczego wpływu na dydaktykę; inwestycje infrastrukturalne dotyczące przestrzeni miejskiej oraz infrastruktury drogowej działania te świadczą raczej o doświadczeniu beneficjenta, niż komplementarności wsparcia, nawet jeśli we wnioskach powoływano się na lokalne strategie rozwoju. Wykres 5 Źródła finansowania projektów komplementarnych Działanie 1.1 Schemat B Wykres 6 Źródła finansowania projektów komplementarnych w obecnej perspektywie Działanie 1.1 Schemat B Źródło: Opracowanie własne na podstawie analizy wniosków o dofinansowanie Ponad 40% wskazań dotyczy inwestycji realizowanej przy wsparciu programów obecnej perspektywy finansowej. Beneficjenci najczęściej odwoływali się do przedsięwzięć miękkich, dofinansowanych w ramach Działania 9.2 PO KL (Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego). Zasadniczo projekty komplementarne realizowane przez beneficjentów Działania 1.1 Schemat B podzielić można na 2 grupy: zdecydowana większość dotyczy przedsięwzięć zwiększających szanse absolwentów na rynku pracy oraz modernizacji systemów kształcenia (dopasowania do potrzeb rynkowych), w tym poprzez staże i praktyki zawodowe np. Praktyczna gastronomia we współczesnej Europie realizowany przez Zespole Szkół Gastronomicznych Nr 1 w Krakowie projekty te realizowano głównie przy wsparciu SPO RZL oraz PO KL (Działanie 9.2); 18

19 mniej niż 20% obejmuje modernizację i doposażenie szkół zawodowych i centrów kształcenia ustawicznego np. Pracownie komputerowe CKP i CKU oraz Wyposażenie CKU i CKP i szkół zawodowych na stanowiskach do egzaminów zawodowych inwestycje tego typu realizowane były głównie w ramach ZPORR, a w obecnej perspektywie w MRPO. Projekty realizowane przez szkoły zawodowe i centra kształcenia ustawicznego są zdecydowanie częściej komplementarne zewnętrznie, w szczególności dzięki realizacji przedsięwzięć w ramach PO KL. Część z projektów można ocenić również jako komplementarne przestrzennie, dotyczy to inwestycji realizowanych w ramach Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej. Inicjatywa ta to również jedyny przykład, w których można mówić o bezpośrednim oddziaływaniu interwencji prowadzącym do zwiększenia wartości dodanej (patrz Ramka 1). Komplementarność przedmiotowa Komplementarność przestrzenna wewnętrzna zewnętrzna wewnętrzna Projekty realizowane w ramach Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej przykłady projektów komplementarnych Komplementarność zewnętrzna cechują wszystkie projekty polegające stypendialne oraz wsparte w PO KL (Działanie 9.2), m.in. Szkolenie-praktykazatrudnienie-rozwój, którego beneficjentem było Centrum Kształcenia Budowlanego w Zespole Szkół Budowlanych w Tarnowie, doposażone w MRPO. Projekty realizowane w ramach Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej. Na zakończenie warto przywołać projekt systemowy Województwa Małopolskiego Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce, dofinansowany w PO KL (Działanie 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego). 2 Inwestycja ta realizowana jest w partnerstwie z 22 powiatami, 3 gminami oraz 8 podmiotami niepublicznymi, obejmując wsparciem szkoły zawodowe (technika, technika uzupełniające, zasadnicze szkoły zawodowe, szkoły policealne),z ponad 200 zespołów szkół publicznych i niepublicznych. Jej głównym celem jest wzmocnienie kształcenia zawodowego oraz lepsze powiązanie oferty nauczania z potrzebami rynku pracy, m.in. poprzez organizację dodatkowych zajęć praktycznych oraz staże prowadzone we współpracy z pracodawcami. Projekt ten stanowi naturalne uzupełnienie interwencji z Działania 1.1 Schemat B, w którym zmodernizowano i doposażono 34 szkoły w 23 miastach Małopolski. Wspólnie inwestycje z PO KL i MRPO doprowadzić mają do ogólnej poprawy w obszarze edukacji zawodowej, dzięki wsparciu bazy materialnej szkół oraz unowocześnieniu ich systemów nauczania, w szczególności wzmocnieniu i unowocześnieniu wymiaru praktycznego nauki. 2 Projekt ten został rozpoczęty po etapie składania wniosków do Działania 1.1 Schemat B MRPO, dlatego beneficjenci nie powoływali się na niego we wnioskach, jednak jest on modelowym przykładem planowania interwencji publicznej, z uwzględnieniem komplementarności pomiędzy programami. 19

20 Ramka 1 Studium przypadku Południowo małopolska Sieci Edukacji Zawodowej Tytuł projektu Przebudowa i wyposażenie placówek kształcenia zawodowego powiatu limanowskiego jako wzmocnienie oferty Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej Modernizacja i wyposażenie CKPiU w Zakopanem jako wzmocnienie oferty Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej Rozbudowa i wyposażenie CKUiP przy Zespole Szkół Technicznych w Nowym Targu jako wzmocnienie oferty Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej Modernizacja Centrum Kształcenia Praktycznego i Ustawicznego w Gorlicach jako wzmocnienie oferty Południowomałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej Rozbudowa i wyposażenie CKUiP w Marcinkowicach i Grybowie jako wzmocnienie oferty Południowomałopolskiej Sieci Edukacji beneficjent Powiat limanowski Powiat tatrzański Powiat nowotarski Powiat gorlicki Powiat nowosądecki Program Działanie Okres realizacji Kontekst MRPO Działanie 1.1. Poprawa jakości usług edukacyjnych Schemat B Rozwój infrastruktury kształcenia ustawicznego oraz kształcenia zawodowego Szkolnictwo zawodowe i ustawiczne boryka się z problemami wynikającymi z wieloletnich zaniedbań zarówno w zakresie finansowania placówek (przestarzała baza dydaktyczna i wyposażenie), jak również niedopasowania systemów kształcenia do potrzeb rynkowych. 3 Problemy te dotykały beneficjentów realizujących projekty wchodzące w skład Południowowmałopolskiej Sieci Edukacji Zawodowej (PEZ). We wszystkich wnioskach wskazywano na przestarzałą infrastrukturę i wyposażenie szkół (często pochodzące z lat 60tych), co przekładało się na niską jakość kształcenia, a co za tym idzie, małą atrakcyjność placówek dla potencjalnych uczniów oraz słabe praktyczne przygotowanie absolwentów do wykonywania pracy w wyuczonym zawodzie. Jest to problem szczególnie istotny dla szkół zawodowych i centrów kształcenia praktycznego i ustawicznego, ponieważ z założenia powinny one przygotowywać do natychmiastowego podjęcia pracy. 3 Diagnoza taka zawarta jest m.in. w dokumencie Szkolnictwo zawodowe wobec problemów rynku pracy, przygotowanym przez Biuro Analiz Sejmowych (Infos, nr 16, 12 czerwca 2007) oraz raporcie Edukacja i wykształcenie w Małopolsce, wydanym przez Małopolskie Obserwatorium Rynku Pracy i Edukacji (Kraków, 2009).

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się

2. Kompleksowo trwale przyczyniają się Załącznik nr 5.15 Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Działania 9.2 Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego - Wyjaśnienia zapisów Szczegółowego Opisu

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 819/11 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 7 lipca 2011 r. Kwota dofinansowania MRPO (zł) Nazwa Wnioskodawcy

Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 819/11 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 7 lipca 2011 r. Kwota dofinansowania MRPO (zł) Nazwa Wnioskodawcy Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 819/11 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 7 lipca 2011 r. Lista projektów wybranych przez Zarząd Województwa Małopolskiego do dofinansowania w ramach konkursu nr 14/2008/1.1.a

Bardziej szczegółowo

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania

3. zawierają określone cele, rezultaty i działania już na etapie aplikowania Programy rozwojowe szkół i placówek oświatowych realizowane w ramach Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów z grup o utrudnionym dostępie do edukacji oraz zmniejszanie różnic w jakości

Bardziej szczegółowo

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, metodologia i wyniki ewaluacji Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 10modułów oceny ex ante 1. Ocena Strategii

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020

Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Wsparcie edukacji zawodowej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Agnieszka Pidek-Klepacz Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego w Lublinie Lublin,

Bardziej szczegółowo

Środki UE na ICT w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Małopolskiego 2014-2020

Środki UE na ICT w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Małopolskiego 2014-2020 Małopolska Rada ds. Społeczeństwa Informacyjnego 19 marca 2015 Środki UE na ICT w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Małopolskiego 2014-2020 Departament Zarządzania Programami Operacyjnymi Urząd

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl

Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE. www.bras-edukacja.pl Finasowanie Oświaty w perspektywie 2014 2020. Środki UE Działalność szkół, placówek oświatowych, instytucji wsparcia oświaty finansowana będzie w ramach dwóch głównych Programów Operacyjnych: 1. Regionalny

Bardziej szczegółowo

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie szkolnictwa zawodowego w ZIT. Kraków 16 marca 2015 r.

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie szkolnictwa zawodowego w ZIT. Kraków 16 marca 2015 r. Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie szkolnictwa zawodowego w ZIT Kraków 16 marca 2015 r. 1. Podsumowanie dotychczasowych prac nad Strategią ZIT w obszarze szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA X RPO WO 2014-2020 INWESTYCJE W INFRASTRUKTURĘ SPOŁECZNĄ KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA X RPO WO 2014-2020 INWESTYCJE W INFRASTRUKTURĘ SPOŁECZNĄ KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Załącznik do Uchwały Nr 25/2015 KM RPO WO 2014-2020 z dnia 15 września 2015 r. OŚ PRIORYTETOWA X RPO WO 2014-2020 INWESTYCJE W INFRASTRUKTURĘ SPOŁECZNĄ KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE Oś priorytetowa

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Kliknij, żeby dodać tytuł

Kliknij, żeby dodać tytuł Departament Funduszy Strukturalnych Kliknij, żeby dodać tytuł Edukacja w perspektywie finansowej 2014-2020 Plan prezentacji 1. Środki przewidziane na edukację w latach 2014-2020 w ramach EFS 2. Edukacja

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r.

Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. Główne założenia i komplementarność Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 Łódź, 27 maja 2015 r. RPO WŁ na lata 2014-2020 Konstrukcja RPO WŁ 2014-2020: LP. WOJEWÓDZTWO

Bardziej szczegółowo

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010

WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 WYNIKI KONSULTACJI SPOŁECZNYCH PROWADZONYCH ZA POŚREDNICTWEM STRONY WWW W DNIACH 05.07-08.07.2010 Czego dotyczyła uwaga? Treść uwagi Kto zgłosił? Komentarz 7.2.2, nowe kryterium jako nr 4 7.2.2, nowe kryterium

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Lokalna Strategia Rozwoju

Lokalna Strategia Rozwoju Lokalna Strategia Rozwoju Stowarzyszenia Lokalna Grupa Działania Podgrodzie Toruńskie Spotkanie z Przedstawicielami sektora publicznego Wielka Nieszawka, 18.09.2015 AGENDA 1. Idea i cele RLKS 2. Źródła

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Fundusze Europejskie Strategia zmiany Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Cele programu regionalnego: wzmocnienie pozycji konkurencyjnej

Bardziej szczegółowo

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT. Kraków 13 marca 2015 r.

Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT. Kraków 13 marca 2015 r. Spotkanie konsultacyjne dotyczące kryteriów wyboru projektów w zakresie wychowania przedszkolnego w ZIT Kraków 13 marca 2015 r. 1. Podsumowanie dotychczasowych prac nad Strategią ZIT. 2. Przedstawienie

Bardziej szczegółowo

O ERA R C A Y C J Y NE N

O ERA R C A Y C J Y NE N NOWE PROGRAMY OPERACYJNE 2014-2020 WYSOKOŚĆ ALOKACJI DLA POLSKI PROGRAMY KRAJOWE PROGRAMY REGIONALE CO NOWEGO? Większa decentralizacja zarządzania funduszami: 60% środków EFRR I 75% EFS będzie zarządzana

Bardziej szczegółowo

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR

Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce. Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR Zasady realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce Departamentu Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR 1 Cele realizacji ZIT w Polsce Wynikają z projektu UP oraz Zasad realizacji ZIT w

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA Tablica Działania EFS w ramach SOP Działanie (obszar interwencji) 1.1. Rozwój i modernizacja instrumentów i instytucji rynku 1.2. Wspieranie młodzieży poszukującej zarządzająca (Managing authority) EFS

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki 4 marca 2009 Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i nauka Program Operacyjny Kapitał Ludzki Paulina Gąsiorkiewicz-Płonka Zastępca Dyrektora Departament Wdrożeń i Innowacji Priorytet IV Szkolnictwo wyższe i

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Typ projektu ( REALIZACJA PROGRAMÓW STYPENDIALNYCH (PROJEKT POZAKONKURSOWY )) kształcenie uczniów

Typ projektu ( REALIZACJA PROGRAMÓW STYPENDIALNYCH (PROJEKT POZAKONKURSOWY )) kształcenie uczniów Załącznik nr 1 do Uchwały nr 7/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Poddziałanie 10.1.3(10i) Typ projektu ( REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Wsparcie nauki polskiej w ramach XIII osi priorytetowej,,infrastruktura szkolnictwa wyższego Programu Infrastruktura Środowisko

Wsparcie nauki polskiej w ramach XIII osi priorytetowej,,infrastruktura szkolnictwa wyższego Programu Infrastruktura Środowisko Wsparcie nauki polskiej w ramach XIII osi priorytetowej,,infrastruktura szkolnictwa wyższego Programu Infrastruktura Środowisko 39 nowych inwestycji polskich uczelni realizowanych przy wsparciu Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Szkolnictwo Wyższe i Nauka

Szkolnictwo Wyższe i Nauka Szkolnictwo Wyższe i Nauka Priorytet IV Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 2013 Departament Wdrożeń i Innowacji Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Społecznego Priorytet IV PO

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UNIJNE DLA OŚWIATY

FUNDUSZE UNIJNE DLA OŚWIATY Departament Funduszy Strukturalnych FUNDUSZE UNIJNE DLA ŚWIATY w nowej perspektywie finansowej UE 2014-2020 Fundusze unijne dla oświaty 1. Środki EFS dla edukacji w latach 2007-2013 2. olityka spójności

Bardziej szczegółowo

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Cel 1: Cel 2: Cel 3: Cel 4: Cel 5: Cel 6: Celem głównym Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest: Wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej CELE SZCZEGÓŁOWE

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Regietów, 20 stycznia 2010

Regietów, 20 stycznia 2010 OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU TRANSPORTU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO NA LATA 2010-2030 2030 Regietów, 20 stycznia 2010 PLAN PREZENTACJI Część I: Rola Strategii Rozwoju Transportu w planowaniu systemu transportowego

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny merytorycznej i strategicznej projektów ZIT WOF

Kryteria oceny merytorycznej i strategicznej projektów ZIT WOF Kryteria oceny merytorycznej i strategicznej projektów ZIT WOF Przedsięwzięcia ZIT WOF Priorytet inwestycyjny UE Oś priorytetowa RPO WM Nazwa przedsięwzięcia ZIT Alokacja środków UE na ZIT (EUR) Tryb wyboru

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą KONFERENCJA w ramach projektu WYPRZEDZIĆ ZMIANĘ - PARTNERSTWO LOKALNE DLA ROZWOJU GOSPODARCZEGO POWIATU CHOJNICKIEGO Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą Alicja Zajączkowska 6

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020

STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 STRATEGIA WYDZIAŁU MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZEGO AKADEMII im. JANA DŁUGOSZA w CZĘSTOCHOWIE NA LATA 2014-2020 I. CELE STRATEGICZNE W ZAKRESIE NAUKI I WDROŻEŃ Cel strategiczny 1 - Opracowanie i realizacja

Bardziej szczegółowo

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013

Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 4 kwietnia 2013 Kształcenie zawodowe i ustawiczne w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 4 kwietnia 2013 Modernizacja kształcenia zawodowego Cele wdrażanej zmiany: poprawa jakości i efektywności kształcenia zawodowego

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres korespondencyjny VI. Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne:

Metodologia badania. Cele szczegółowe ewaluacji zakładają uzyskanie pogłębionych odpowiedzi na wskazane poniżej pytania ewaluacyjne: Ewaluacja ex post projektu systemowego PARP pt. Utworzenie i dokapitalizowanie Funduszu Pożyczkowego Wspierania Innowacji w ramach Pilotażu w III osi priorytetowej PO IG Metodologia badania Cel i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r.

Wymiar miejski polityki spójno Zintegrowane Inwestycje Terytorialne. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. Wymiar miejski polityki spójno jności Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Warszawa, 24 stycznia 2013 r. 1 Wymiar miejski częś ęścią wymiaru terytorialnego Wymiar miejski

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Dariusz Styrna Dyrektor Departamentu Edukacji i Kształcenia Ustawicznego UMWM

Dariusz Styrna Dyrektor Departamentu Edukacji i Kształcenia Ustawicznego UMWM Dariusz Styrna Dyrektor Departamentu Edukacji i Kształcenia Ustawicznego UMWM Czym jest Małopolska Chmura Edukacyjna? Projekt zakłada prowadzenie innowacyjnych zajęć dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r.

Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru. Mielec, 6 września 2013 r. Szkoła zawodowa szkołą pozytywnego wyboru Mielec, 6 września 2013 r. Zmiany ustawy o systemie oświaty Zmiany w kształceniu zawodowym zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 12. Komitetu Monitorującego. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020. z dnia 30 kwietnia 2015 roku.

Uchwała nr 12. Komitetu Monitorującego. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020. z dnia 30 kwietnia 2015 roku. Uchwała nr 12 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020 z dnia 30 kwietnia 2015 roku w sprawie przyjęcia szczegółowych kryteriów wyboru projektów dla Działania

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, wrzesień 2014 r.

Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Zielona Góra, wrzesień 2014 r. Oś Priorytetowa Poziom alokacji EFRR Wielkość środków w mln euro OP 1 - Gospodarka i innowacje. 27% 176 409 467,00 OP 2 - Rozwój Cyfrowy 6% 39 202 4,00 OP 3 - Gospodarka

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO

OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO OD GORZOWSKIEGO OŚRODKA TECHNOLOGICZNEGO DO PARKU NAUKOWO-PRZEMYSŁOWEGO idea - elementy - perspektywy Gorzów Wlkp. 4 marca 2013 1 Gorzów miasto przemysłu 2 Inspiracje Świadomość przemian rynku pracy Zmiana

Bardziej szczegółowo

Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości

Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości 2010 Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości STRESZCZENIE Zamawiający: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Pańska 81/83

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Kierunki działań w obszarze szkolnictwa zawodowego w Małopolsce. Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego

Kierunki działań w obszarze szkolnictwa zawodowego w Małopolsce. Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Kierunki działań w obszarze szkolnictwa zawodowego w Małopolsce Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Wsparcie edukacji w perspektywie finansowej 2015 r. 2020 r. PROGRAM STRATEGICZNY KAPITAŁ

Bardziej szczegółowo

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH

Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Marta CIESIELKA, Małgorzata NOWORYTA AGH Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Polska Motywy podjęcia studiów na kierunku Edukacja Techniczno-Informatyczna w AGH Wstęp Wybór studiów

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA

DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA DZIAŁANIE 1.4 WSPARCIE MŚP OPIS DZIAŁANIA Działanie 1.4 Wsparcie MŚP 6. Nazwa działania / poddziałania Dotacje bezpośrednie 7. Cel szczegółowy działania / poddziałania 8. Lista wskaźników rezultatu bezpośredniego

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi MOC W REGIONACH Nowa perspektywa finansowa 2014-2020 w edukacji Indywidualizacja nauczania w kontekście edukacji uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Kraków, 28-29 listopada 2013 r. Czym jest

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020

Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Rewitalizacja w RPO WK-P 2014-2020 Definicja Rewitalizacja to kompleksowy proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe (powiązane wzajemnie przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

Ogłasza konkurs otwarty na składanie wniosków o dofinansowanie projektów ze środków

Ogłasza konkurs otwarty na składanie wniosków o dofinansowanie projektów ze środków Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego w imieniu Samorządu Województwa Pomorskiego zwanego dalej Instytucją Pośredniczącą Ogłasza konkurs otwarty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI komponent centralny (priorytety I V)

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI komponent centralny (priorytety I V) PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI komponent centralny (priorytety I V) PRIORYTET I Zatrudnienie i integracja społeczna brak konkursów skierowanych bezpośrednio do szkół wyższych. PRIORYTET II Rozwój zasobów

Bardziej szczegółowo

Informacja o planowanych konkursach projektach systemowych i innowacyjnych w roku 2011. Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Informacja o planowanych konkursach projektach systemowych i innowacyjnych w roku 2011. Program Operacyjny Kapitał Ludzki (dokument o charakterze roboczym) Informacja o planowanych konkursach projektach systemowych i innowacyjnych w roku 2011 Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Program Operacyjny Kapitał

Bardziej szczegółowo

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim

,,Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim DZIAŁ II OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Przedmiot zamówienia: Przeprowadzenie badań jakościowych w Projekcie pn. Innowacyjne szkolnictwo zawodowe na Mazowszu Płockim realizowanym w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r.

Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. Finansowanie projektów partnerskich z udziałem kapitału zwrotnego oraz PPP Wybrane aspekty. MARCIN TUMANOW 29 sierpnia 2014 r. PRZEGLĄD REGULACJI UE Zestawienie aktualnych dokumentów Strategia Europa 2020

Bardziej szczegółowo

Prezentacja raportu z badania Katowice, 27.11.2012 r.

Prezentacja raportu z badania Katowice, 27.11.2012 r. Prezentacja raportu z badania Wprowadzenie Metodologia Stan SI w WSL Najważniejsze wnioski Rekomendacje Katowice, 26.11.2012 r. Cel badania: Sprawdzenie, czy realizacja projektów z zakresu usług świadczonych

Bardziej szczegółowo

Regulamin rekrutacji oraz uczestnictwa w projekcie Akademia Menadżera Projektu.

Regulamin rekrutacji oraz uczestnictwa w projekcie Akademia Menadżera Projektu. Regulamin rekrutacji oraz uczestnictwa w projekcie Akademia Menadżera Projektu. Niniejszy regulamin określa sposób rekrutacji potencjalnych Beneficjentów Ostatecznych (uczestników projektu) oraz kryteria

Bardziej szczegółowo

Edukacja w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Edukacja w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Edukacja w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 W związku z programowaniem nowej perspektywy finansowej, Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje by skoncentrować wsparcie na czterech określonych obszarach:

Bardziej szczegółowo

Finansowanie instytucji kultury -środki unijne. 16 listopada 2006

Finansowanie instytucji kultury -środki unijne. 16 listopada 2006 Finansowanie instytucji kultury -środki unijne 16 listopada 2006 Środki europejskie Norweski Mechanizm Finansowy i Mechanizm Finansowy EOG Rozdzielane na poziomie kraju: sektorowe programy operacyjne regionalne

Bardziej szczegółowo

Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020. Lublin, 26.06.2013 r.

Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020. Lublin, 26.06.2013 r. Wstępny projekt Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego na lata 2014 2020 Lublin, 26.06.2013 r. Logika procesu programowania RPO WL na lata 2014-2020 Główne założenia wydatkowania środków

Bardziej szczegółowo

Projekty z zakresu podniesienia jakości edukacji zrealizowane przez samorząd powiatu sztumskiego

Projekty z zakresu podniesienia jakości edukacji zrealizowane przez samorząd powiatu sztumskiego Projekty z zakresu podniesienia jakości edukacji zrealizowane przez samorząd powiatu sztumskiego Sztum, dnia 26 kwietnia 2012r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół

System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół System doskonalenia nauczycieli oparty na ogólnodostępnym kompleksowym wspomaganiu szkół Wnioski z pilotażowego wdrażania projektu przez Miasto Łódź Małgorzata Zwolińska Lidia Dyndor 1 Z perspektywy dyrektora

Bardziej szczegółowo

Model wsparcia kształcenia zawodowego w Małopolsce w latach 2014-2020

Model wsparcia kształcenia zawodowego w Małopolsce w latach 2014-2020 Model wsparcia kształcenia zawodowego w Małopolsce w latach 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 Dariusz Styrna Dyrektor Departamentu Edukacji i Kształcenia

Bardziej szczegółowo

OŚ PRIORYTETOWA 9 RPO WO 2014-2020 WYSOKA JAKOŚĆ EDUKACJI KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE

OŚ PRIORYTETOWA 9 RPO WO 2014-2020 WYSOKA JAKOŚĆ EDUKACJI KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE OŚ PRIORYTETOWA 9 RPO WO 2014-2020 WYSOKA JAKOŚĆ EDUKACJI KRYTERIA MERYTORYCZNE SZCZEGÓŁOWE 1 Oś priorytetowa Działanie Poddziałanie IX Wysoka jakość edukacji 9.2 Rozwój kształcenia zawodowego 9.2.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich

Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Rozwój lokalnych rynków pracy a strategie powiatów ziemskich Maciej Tarkowski Sympozjum Wsi Pomorskiej. Obszary wiejskie - rozwój lokalnego rynku pracy - przykłady, szanse, bariery 31 maja - 1 czerwca

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020, wielkie wyzwanie nie tylko dla Polskiej Nauki

Horyzont 2020, wielkie wyzwanie nie tylko dla Polskiej Nauki Horyzont 2020, wielkie wyzwanie nie tylko dla Polskiej Nauki XII Sympozjum Krajowej Rady Koordynatorów Projektów Badawczych UE (KRAB) Janusz Hołyst, Politechnika Warszawska, Prezes KRAB 14-15 maja 2015,

Bardziej szczegółowo

PRIORYTET 6 WYKORZYSTANIE I PROMOCJA POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO I KULTUROWEGO DOLNEGO ŚLASKA ( TURYSTYKA I KULTURA )

PRIORYTET 6 WYKORZYSTANIE I PROMOCJA POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO I KULTUROWEGO DOLNEGO ŚLASKA ( TURYSTYKA I KULTURA ) INFORMACJA DOTYCZĄCA POZYSKANIA SRODKÓW UNIJNYCH W RAMACH RPO WD ( DZIAŁANIA 6. 4) PRIORYTET 6 WYKORZYSTANIE I PROMOCJA POTENCJAŁU TURYSTYCZNEGO I KULTUROWEGO DOLNEGO ŚLASKA ( TURYSTYKA I KULTURA ) DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Doskonalenie jakości kształcenia zawodowego w ramach. Operacyjnego Lubuskie 2020

Doskonalenie jakości kształcenia zawodowego w ramach. Operacyjnego Lubuskie 2020 Doskonalenie jakości kształcenia zawodowego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Lubuskie 2020 Wsparcie w ramach RPO na rzecz doskonalenia umiejętności i kompetencji zawodowych nauczycieli zawodu

Bardziej szczegółowo

dr Aranka Ignasiak-Szulc EKSPERT ORSG

dr Aranka Ignasiak-Szulc EKSPERT ORSG dr Aranka Ignasiak-Szulc EKSPERT ORSG ZAŁOŻENIA I WYMOGI OPRACOWANIA STRATEGII DLA OBSZARU ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO POWIATU LIPNOWSKIEGO LIPNO, 30.03.2015 r. POZIOMY REALIZACJI POLITYKI ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Polska Republika Słowacka 2007 2013 Znaczenie dla regionów doświadczenia Małopolski Kraków, 22 kwietnia 2008 r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Cele współpracy transgranicznej (Europejska

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Wałbrzyska

Aglomeracja Wałbrzyska Aglomeracja Wałbrzyska Prezydent Wałbrzycha dr Roman Szełemej Nowa Ruda, wrzesień 2014 AGLOMERACJA WAŁBRZYSKA 400 000 mieszkańców 22 gminy - sygnatariusze porozumienia AW 10% powierzchni Dolnego Śląska

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020 Spotkanie grupy roboczej ds. realizacji projektów 7.1.1. - 7.1.2 POKL

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020 Spotkanie grupy roboczej ds. realizacji projektów 7.1.1. - 7.1.2 POKL Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2014-2020 Spotkanie grupy roboczej ds. realizacji projektów 7.1.1. - 7.1.2 POKL Kraków, 11 grudnia 2014 r. Harmonogram działań MRPO 2014-2020 04.04.2013

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy XII Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Konferencja Małopolskiego Forum Organizacji Pozarządowych Instytucje wsparcia organizacji pozarządowych w Małopolsce

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo