Wiedza Techniczna SPIS TREŚCI: 1 Zmniejszanie emisji CO2 - źródłem oszczędności dla firm sektora MŚP - Finał europejskiego projektu PeSCoS

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wiedza Techniczna SPIS TREŚCI: 1 Zmniejszanie emisji CO2 - źródłem oszczędności dla firm sektora MŚP - Finał europejskiego projektu PeSCoS"

Transkrypt

1 Wiedza Techniczna SPIS TREŚCI: 1 Zmniejszanie emisji CO2 - źródłem oszczędności dla firm sektora MŚP - Finał europejskiego projektu PeSCoS str. 4 Maciej Jaskulski, Agnieszka Stołecka, Grzegorz Kierner, Tomasz Jerominko, Ireneusz Zbiciński Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechnika Łódzka 2 Spalanie str. 9 kpt.poż. inż. Andrzej Wojnarowski Państwowa Straż Pożarna w Łodzi 3 Excel, jako narzędzie wstępne do projektowania zaawansowanych aplikacji str. 16 Sambor Winkler Wdział Mechaniczny Politechnika Łódzka 4 Porównanie procesu wytwarzania gipsu z surowców naturalnych a pochodzących z instalacji odsiarczania spalin str Agnieszka Basińska Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechnika Łódzka Jak GPS jest w stanie zlokalizować mnie na świecie? Cz.2 współrzędne, sposób lokalizacji, pomiar prędkości Mateusz Kowalski Wydział Mechaniczny Politechnika Łódzka str. 32 Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 1

2 Szanowni Państwo, W tym numerze możecie Państwo przeczytać m.in. o projekcie europejskim, którego tematyką jest zmniejszenie emisji CO2 nie tylko w Europie. Znajdziecie także opis procesu spalania, jakie czynniki są potrzebne do jego wywołania i jak zachodzi. Dowiedzą się Państwo również o zaawansowanych możliwościach jakie skrywa w sobie tak popularny Excel. Kilka słów o procesie powstawania gipsu, jego właściwościach oraz zastosowaniu. Ostatni artykuł jest kontynuacją, z poprzedniego numeru, opisu technologii globalnej lokalizacji (GPS). W imieniu Redakcji i swoim zapraszam do lektury najnowszego numeru Wiedzy Technicznej Mateusz Kowalski Redaktor Naczelny Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 2

3 REDAKCJA I WYDAWCA: Łódź, ul. Gandhiego 20/29 WYDAWCA: Kamil Łukasz Deptuła REDAKTOR NACZELNY: Mateusz Kowalski Z-CA REDAKTORA NACZELNEGO : Agnieszka Basińska KIEROWNIK SEKCJI PUBLIKACJI: Aleksandra Kwapiszewska SEKRETARZ REDAKCJI: Mariusz Wiesław Stobiecki MIEJSCE I DATA WYDANIA NUMERU: Łódź, 1 lipca 2012 DRUK: Drukarnia Cyfrowa PIKTOR s.c. NUMER ISSN: NUMER WPISU DO REJESTRU CZASOPISM: 1203 ADRES INTERNETOWY: KONTAKT: Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 3

4 Zmniejszanie emisji CO 2 - źródłem oszczędności dla firm sektora MŚP - Finał europejskiego projektu PeSCoS Reduction of CO2 emission- source of savings for SME companies. Final of PeSCoS European project. Maciej Jaskulski, Agnieszka Stołecka, Grzegorz Kierner, Tomasz Jerominko, Ireneusz Zbiciński Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechnika Łódzka Zgodnie z dyrektywą 2009/28/WE Unia Europejska wymaga zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii do około 20% całkowitej produkcji energii do roku Państwa członkowskie zobligowały się do zreformowania swoich sieci energetycznych na wymagane bardziej proekologiczne. Problem modernizacji nieogranicza się jedynie do globalnej sieci energetycznej, ale także do indywidualnych jej odbiorców. Im więcej odbiorca pobiera energii z sieci, tym więcej musimy jej wyprodukować, a zatem tym więcej źródeł energetycznych nam potrzeba. Wielu indywidualnych odbiorców nie jest świadomych, że zużycie przez nich energii, czy to cieplnej, czy elektrycznej jest zawyżone i przy niekiedy małym wysiłku jego ograniczenie może się okazać źródłem dużych oszczędności. W tym celu powstał międzynarodowy projekt, którego owocem jest internetowa platforma PeSCoS. Rys. 1 Logo projektu PeSCoS. [1] Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 4

5 Całość rozpoczęła się w dniu 1 listopada 2010 roku, kiedy Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska Politechniki Łódzkiej rozpoczął międzynarodową współpracę jako partner projektu: Personalised Sustainability Coaching for SMEs: The PeSCoS Project Indywidualny trening zrównoważonych działań dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (MŚP): w skrócie nazwany projektem PeSCoS. Projekt ten, został współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu "Uczenie się przez całe życie i trwał dwa lata. Założoną ideą projektu jest wdrożenie systemu indywidualnych szkoleń dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (MŚP), pomocnych w eliminacji działań sprzecznych z zasadami zrównoważonego rozwoju i przyjęcie nowych, bardziej ekologicznych nawyków. Wielu przedsiębiorców z sektora MŚP byłoby skłonnych zmniejszyć negatywne oddziaływanie na ekosystem, zarówno ze względów środowiskowych, jak i ekonomicznych, jednak brakuje im wiedzy, jak tego dokonać. Przyczyną tego jest brak kompleksowego doradztwa w zakresie możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii i redukcji negatywnego wpływu na środowisko. Brak dostępności specjalistycznej wiedzy w widoczny sposób wpływa na występowanie uzależnienia od niektórych producentów i produktów. System szkolenia jest skierowany do MŚP z branż: żywność i napoje, usługi, handel detaliczny i mała produkcja. Zaproponowane szkolenia, których wdrożenie pozwoli zmniejszyć negatywny wpływ MŚP na środowisko, podzielone są na moduły: recykling, system ogrzewania, zużycie energii elektrycznej, zużycie papieru i transport. W centrum systemu szkoleniowego znajduje się kalkulator emisji dwutlenku węgla, umożliwiający określenie aktualnej emisji CO2. Wszystkie przedsiębiorstwa, domostwa i osoby prywatne przyczyniają się sposób bezpośredni lub pośredni do emisji dwutlenku węgla np. zużywana przez nas energia elektryczna wytwarzana jest w elektrowniach bądź elektrociepłowniach i związana jest ze spaleniem paliw w celu napędzania turbin prądotwórczych, co bezpośrednio prowadzi już do emisji CO2. Zatem każdą kilowatogodzinę zużytej energii elektrycznej możemy przeliczyć na wyemitowaną ilość dwutlenku węgla. Tak samo możemy przeliczać emisje związane z uzdatnianiem wody pitnej, transportem, ogrzewaniem itp. Do określenia wielkości takich emisji stosowane są już od wielu lat ankiety zwane Węglowymi Odciskami Ekologicznymi (z ang. Carbon Footprint). W wyniku odpowiedzi na szereg pytań nawiązujących do naszego życia codziennego i przyzwycza- Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 5

6 jeń otrzymujemy ilość ekwiwalentnego dwutlenku węgla emitowaną przez nas w danej jednostce czasu. Ogólnodostępne ankiety Footprint tyczą się jednak osób prywatnych, rodzin lub gospodarstw domowych. Celem projektu PeSCoS było przygotowanie platformy doradczej dla przedsiębiorstw w pojęciu ogólnym, a nie dla poszczególnych jej składników. Rys. 2 Strona startowa platformy internetowej PeSCoS. [1] Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 6

7 Wstępna analiza źródeł emisji dwutlenku węgla w małych i średnich przedsiębiorstwach wykazała, że w ok. 95% na emisje CO2 wpływ maja: Zużycie energii elektrycznej i cieplnej; Transport; Produkcja odpadów i recykling; Zużycie wody i produkcja ścieków. Zdecydowano zatem, że oprócz pytań ogólnych, których celem jest określenie miejsca działalności przedsiębiorstwa oraz jego sektora docelowego, użytkownik platformy PeSCoS na poziomie ankiety Footprint będzie musiał odpowiedzieć na 9 podstawowych pytań, pozwalających na przybliżone określenie rocznej emisji CO2. Wskaźniki przeliczające wartości podane przez użytkownika są dobierane indywidualnie przez wszystkich członków projektu dla rozróżnienia realiów prowadzenia działalności gospodarczej w poszczególnych krajach europejskich. Wskaźniki te uwzględniają: różnorodny sposób pozyskiwania energii elektrycznej, generowania ciepła, produkcji półproduktów oraz różnic klimatycznych w danym państwie. Osoba ankietowana musi Rys. 3 Dżin doradca, nazwany "Ekologicznym Geniuszem". Służy pomocą podczas korzystania z platformy PeSCoS. [1] zatem posiadać wiedzę na temat ilościowego zużycia mediów przez firmę w skali rocznej. Informacje o codziennych nawykach dotyczących zużycia energii i innych zasobów, Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 7

8 które MŚP wprowadza na wejściu do systemu, są przetwarzane przez silnik platformy w celu stworzenia spersonalizowanych planów zmian i wdrożeń dla firmy. Na podstawie danych wejściowych program generuje indywidualne szkolenie dla MŚP, gdzie można uzyskać praktyczne porady, jak pomyślnie wprowadzić w życie bardziej ekologiczne i ekonomiczne rozwiązania. Szkolenie można dopasować do własnych potrzeb wg działań: działania, które można wdrożyć natychmiast, bez konieczności inwestowania działania, które można wdrożyć natychmiast, ale wymagają inwestycji działania, które wymagają czynności wstępnych (inne działania muszą być zrealizowane jako pierwsze), ale nie wymagają inwestycji działania, które wymagają warunków wstępnych i wymagają inwestycji Po zakończeniu szkolenia i pomyślnym wdrożeniu zmian przyczyniających się do redukcji emisji dwutlenku węgla, MŚP otrzyma "PeSCoS Certificate" dla swojej strony internetowej, oznaczający nagrodę za zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko oraz propagowanie zachowań proekologicznych. Partnerami w projekcie są: Avaca Technologies (główny koordynator projektu), Lodz- University of Technology (koordynator PŁ prof. dr hab. inż. Ireneusz Zbiciński), EuroCrea Merchant, AREANATejo, FAVINOM Consultancies, FUNDITEC, Wij Zijn Koel. Bibliografia [1] Główna strona internetowa projektu. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 8

9 Spalanie Combusion kpt.poż. inż. Andrzej Wojnarowski Państwowa Straż Pożarna w Łodzi Spalanie jest to złożony proces fizykochemiczny wzajemnego oddziaływania materiały palnego (paliwa) i powietrza (utleniacza) charakteryzujący się wydzielaniem ciepła i światła. Pomiędzy utlenianiem a spalaniem jest różnica w szybkości przebiegu chemicznej reakcji utleniania. Utlenianie zachodzące w niskich temperaturach jest procesem egzotermicznym. Jednak ilość wydzielanego ciepła jest zbyt niska, aby powstałe produkty spalania dały zjawisko świecenia. Proces spalania ma miejsce w temperaturach znacznie wyższych od temperatur, w których przebiega proces utleniania. Dlatego też produkty spalania, czyli produkty powstałe w wyniku spalania mają taki zapas energii cieplnej, że wzbudzone atomy, tzn. ogrzane atomy produktów spalania emitują pewne ilości (kwanty) ciepła, co oko ludzkie odbiera jako świecenie. Sposoby spalania materiałów zależy m.in. od stanu skupienia paliwa. Dlatego też proces ten może przebiegać jako spalanie płomieniowe lub spalanie bezpłomieniowe (tlenie). Spalanie płomieniowe i bezpłomieniowe Spalanie płomieniowe jest procesem spalania palnej fazy lotnej. Dlatego też ma miejsce podczas spalania gazów, cieczy i materiałów stałych, które podczas ogrzewania przechodzą w stan lotny. Spalanie bezpłomieniowe (tlenie) jest to typu spalania niektórych paliw stałych, charakteryzujący się tym, że w czasie spalania nie występuje płomień, tzn. nie tworzy się, lub w minimalnej ilości, palna faza lotna. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 9

10 Są trzy typy zapoczątkowania reakcji spalania: zapłon punktowy bodziec energetyczny (np. zapałka, iskra itp.) samozapłon ciągły bodziec energetyczny (np. strumień ciepła elementów grzejnych) samozapalenie proces samorzutnego zapoczątkowania reakcji spalania przy pomocy przemian zachodzących w samym materiale na drodze fizycznej i chemicznej. Ciepło Paliwo Rozgałęzione reakcje łańcuchowe Rys. 1 Warunki zaistnienia procesu spalania. Utleniacz Aby zaistniał proces spalania płomieniowego muszą być spełnione określone warunki. Powyższy czworościan przestrzenny przedstawia obraz zależności składowych elementów niezbędnych do zapoczątkowania spalania i warunkujących ciągłość tej reakcji. Elementami tymi są: 1. Obecność paliwa, w odpowiedniej ilości. 2. Obecność utleniacza, w odpowiednim stężeniu. 3. Obecność źródła ciepła, o odpowiedniej mocy lub temperaturze. 4. Obecność w płomieniu pośrednich produktów (rodników), warunkujących ciągłość spalania, Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 10

11 Produkty te tworzą się w przestrzeni objętej spalaniem, co ilustruje czworościan zależności elementów składowych (bryła przestrzenna), a nie tradycyjny trójkąt spalania, przedstawiający na płaszczyźnie graficzną zależność trzech elementów spalania (utleniacz, paliwo, ciepło). Podział pożarów ze względu na miejsce powstania: a)wewnętrzny - pożar rozwijający się i rozprzestrzeniający wewnątrz obiektu. ukryte- pożar w pustych przestrzeniach stropów, ścian, wewnątrz urządzeń i aparatów technologicznych bez oznak świecenia i żarzenia. otwarte- pożar w przestrzeni zamkniętej z widzialnym ogniskiem. b) zewnętrzny pożar rozwijający się i rozprzestrzeniający na zewnątrz obiektu lub poza obszarem budynku blokowy- pożar obejmujący kilka kondygnacji jednego obiektu lub pożar zespołu obiektów przestrzenny pożar obejmujący wiele obiektów, pożar lasów Zjawiska towarzyszące rozwojowi pożaru wewnętrznego i zewnętrznego Transport ciepła Przewodzenie Konwekcja Promieniowanie Przewodzenie - wymiana ciepła polegająca na przekazywaniu energii cieplnej między ciałami o różnej temperaturze, które są w bezpośrednim kontakcie ze sobą. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 11

12 Konwekcja- to unoszenie sie energii cieplnej polegaja na przepływie ciepła spowodowany naturalnym lub wymuszonym przemieszczaniu się m.in. gazu. Promieniowanie- to dominujący sposób przenoszenia ciepła przy pożarach. Rozwój każdego pożaru zależy od: a) szybkości spalania, b) temperatury c) intensywności wymiany gazowej. Ad. a) Szybkość spalania, jest ilością spalonej substancji w jednostce czasu na określonej powierzchni. Zależy ona od: właściwości fizykochemicznych substancji spalających się, temperatury, wymiany ciepła, wymiany gazowej, warunków meteorologicznych. Ad.b) Temperatura pożaru wewnętrznego jest średnią temperatur w płonącym pomieszczeniu. Temperatura pożaru zewnętrznego, to temperatura płomieni, inaczej - strefy spalania. Temperatura pożaru wewnętrznego zależy od wielu czynników i zmienia się również w czasie trwania pożaru Fazy rozwoju pożaru wewnętrznego Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 12

13 Fazy rozwoju pożaru I faza zainicjowanie spalania materiału, jest tu niewielka strefa spalania oraz niska lub średnia temperatura w tej strefie. W tej fazie istnieje jeszcze możliwość gaszenia (kontroli) pożaru II faza po rozgorzeniu (flash over) pożar w pełni rozwinięty wszystkie palne materiały ulegają zapaleniu, pożar obejmuje całe pomieszczenie, osiągając maksymalne natężenie; temperatura wzrasta do ºC. Podczas przejścia pożaru do tej fazy może nastąpić rozgorzenie lub wsteczny ciąg płomienia (powstaje on w warunkach niecałkowitego spalania, przy małej objętości płomieni lub wręcz ich braku, przy występującym żarzeniu w słabo wentylowanych pomieszczeniach).. III faza - okres wygasania (stygnięcia), formalnie zdefiniowany jako faza pożaru, której początek określa spadek temperatury do 80 % wartości maksymalnej, (temperatura osiąga wartość sprzed zapaleniem) Szybkość przechodzenia pożaru z jednej fazy w drugą, zależy od bardzo wielu czynników, takich m.in. jak: - rodzaj i ilość materiałów palnych, - stopień rozdrobnienia materiałów palnych, - zdolność materiałów do wytwarzania palnych par i gazów, - prędkość przepływu powietrza, - warunków atmosferycznych, - warunków budowlanych, - czasu trwania pożaru i podjęcia działań gaśniczych Ad.c) Wymiana gazowa to ruch ogrzanych produktów spalania przemieszczających się od sfery spalania na zewnątrz i dopływającego powietrza z zewnątrz do strefy spalania. Intensywność opisuje się ilością dopływającego powietrza w jednostce czasu w stosunku do powierzchni pożaru. Intensywność wymiany gazów jest oczywiście znacznie większa w przypadku pożarów zewnętrznych niż w przypadku pożarów wewnętrznych. Wyjaśnia to mniejszą szybkość spalania się materiałów wewnątrz pomieszczeń, niż na otwartej przestrzeni. W przypadku pożarów zewnętrznych o dużych powierzchniach Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 13

14 (np. pożary lasów) powstają bardzo silne prądy unoszenia, które intensyfikują proces palenia się i utrudniają prowadzenie działań ratowniczo gaśniczych. Pożar, w początkowym okresie rozprzestrzenia sie wolno. Prędkość rozprzestrzeniania sie wzrasta w miarę zwiększania wydzielanego ciepła i wymiany gazowej, aż osiągnie właściwą dla danego materiału wartość. Ale jeśli w pobliżu nie ma innych materiałów palnych, a oddziaływanie cieplne nie jest na tyle duże, aby spowodować zapalenie materiałów znajdujących sie w znacznej odległości, pożar może nie rozprzestrzenić się. Następuje wypalanie masy palnej przy niezmiennej powierzchni pożaru. W przypadku pożarów ciał stałych o pożar najszybciej poszwa się z dołu do góry, a najwolniej z góry do dołu. Natomiast przy paleniu cieczy ogień bardzo szybko rozprzestrzenia się nad całą powierzchnią cieczy. Gdy ciecz jest w zbiorniku to pożar jest ograniczony ściankami. A kiedy ciecz rozleje się poza ściany zbiornika pożar może się rozprzestrzenić dalej. Gazy spalają się natychmiastowo w całej swojej objętości. Strefy pożarowe Strefy pożarowe są przestrzenią, w której powstał pożar. Występują w nich zjawiska mające wpływ na sytuację pożarową. Dzieli się je na: - ognisko pożaru - strefę spalania, - strefę oddziaływania cieplnego, - strefę zadymienia. W strefie spalania następuje przygotowanie materiału do spalania oraz spalenie. Podczas pożarów zewnętrznych strefa ta jest ograniczona powierzchnią materiału, który ulega spaleniu. Natomiast w pożarach wewnętrznych(przestrzeń zamknięta) strefa spalania może być ograniczona elementami konstrukcyjnymi obiektu, np. ścianami i stropami budynku. W strefie oddziaływania cieplnego temperatura powoduje zagrożenie rozszerzenia się pożaru oraz zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Wielkość tej strefy zależy głównie od rodzaju pożaru, temperatury spalania, wielkości strefy spalania i sposobów rozchodzenia się ciepła. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 14

15 Strefę zadymienia stanowi przestrzeń wypełniona dymem. W pożarach zewnętrznych strefa ta przekracza znacznie strefę oddziaływania cieplnego i zależy od ilości wydzielającego się dymu i warunków meteorologicznych. Strefa pogoreliska - jest to faza, w której następuje stygnięcie pogorzeliska, a temperatura osiąga wartość sprzed zapaleniem Ognisko pożaru Strefa spalania Strefa oddziaływania cieplnego Strefa zadymienia Bibliografia: 1. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. (tekst jednolity) Dziennik Ustaw z 2002 r. Nr 147 poz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów Dziennik Ustaw z 2006 r. Nr 80 poz. 563 Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 grudnia 1999 r. 2. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. (Dz. U. Nr 111 poz z dnia 31 grudnia 1999 r.) 3. Bielicki P. Podstawy taktyki gaszenia pożarów. S.A. PSP Kraków Sławatycki J. Taktyka działań gaśniczych, Część I Szkoła Podoficerska PSP Bydgoszcz Skaźnik M. Ochrona przeciwpożarowa dużych obiektów handlowych. Mercor Gdańsk - EKO - POŻ Katowice Technologia działań ratowniczo-gaśniczych. Szkoła Główna Służby Pożarniczej Warszawa Zagórski J.P. Mały słownik pożarniczy. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa Materiały techniczne firmy GASPOL, ul. Domaniewska 41, Warszawa. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 15

16 Excel, jako narzędzie wstępne do projektowania zaawansowanych aplikacji Excel as a tool for preliminary design for a dvanced applications Sambor Winkler Politechnika Łódzka Wydział Mechaniczny EXCEL jest to program dostarczony w ramach pakietu Office przez firmę Microsoft. Narzędzie to jest jedną z najpopularniejszych aplikacji wspierających proces obliczeniowy. Dużym zainteresowaniem cieszy się ze względu na: 1. Przystępną cenę 2. Łatwość obsługi 3. Rozbudowany system pomocy 4. System wspomagający detekcję i identyfikację błędów 5. Możliwość personalizacji 6. Funkcje wspomagające prezentację danych 7. Ciągłą aktualizację Pomimo swoich zalet Excel postrzegany był, jako aplikacja wspomagająca obliczenia biurowe, nienadająca się do przeprowadzania analiz naukowych. Obecnie coraz więcej uczelni zastanawia się nad wykorzystaniem EXCELA do celów naukowych. Powodem tej modyfikacji jest wprowadzenie nowego modelu programowania przez nowoczesne firmy. Początkowo aplikacje projektowano jako jednoelementowe. Powodowało to szereg trudności, ponieważ modyfikacja programu wymuszała głęboką ingerencję w kod, który był złożony i trudny do modyfikacji. Obecnie wprowadza się system projektowania modułowego. Zgodnie z nowymi założeniami, skomplikowany ma być już tylko rdzeń programu zwany też silnikiem. Rdzeń programu modyfikowany ma być tylko się tylko o ile zaistnieje ku temu ważna okoliczność. Zmiany w rdzeniu programu dokony- Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 16

17 wać może tylko autoryzowany personel. Pozostała część aplikacji wprowadzana jest w postaci modułów obliczeniowych, podprogramów lub plików. Założenie modułowej budowy oprogramowania wymusza ścisłą zależność między modułami i rdzeniem programu. Rdzeń może wpływać na moduły, poszczególne moduły mogą wpływać na siebie nawzajem, ale nie mogą wpływać na trzon aplikacji. Pozwala to na udostępnienie użytkownikowi niektórych modułów aplikacji ponieważ ich zmiana nie spowoduje utraty stabilności oprogramowania. Ponieważ proces programowania został uproszczony, dalsze skracanie czasu projektowania ze względu na ten czynnik jest trudne do uzyskania By doprowadzić do dalszego skrócenia czasu pracy istotne jest uproszczenie zagadnień matematycznych. Użycie arkusza kalkulacyjnego może wesprzeć proces analizy. Mało znane funkcje programu EXCEL na przykładnie ruchomego obiektu 3D Weryfikacja wzorów pochodzących z niesprawdzonego źródła może nastręczać trudności. Założono, że przeprowadzona zostanie analiza przykładowych, pobranych z literatury wzorów z wykorzystaniem programu EXCEL. Przyjęto następujące założenia. Oczekuje się, że za pomocą wielokrotnego kliknięcia jednego klawisza uzyskać można wielokrotne przemieszczenie o określoną wartość kroku. Jako narzędzie sterujące posłuży ciąg, w którym wartość n wyraża liczbę naciśnięć przyjętego klawisza. Wartość m oznaczać będzie liczbę wciśnięć klawisza. [1] W wyniku działania zadanej funkcji zaobserwować można ruch punktów na jednym lub wielu wykresach 2D jednocześnie. Uznano, iż model winien posiadać kilka różnych możliwości ruchu przy czym zmiana tych wartości nie może resetować ani w żaden sposób kolidować ze zmianami pozostałych przyjętych przez nas wartości. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 17

18 Założono, że wartość K oznacza pozycję początkową obiektu. Obliczenia wykonywane są sekwencyjnie zgodnie ze wzorem nr.(2) [2] Gdzie oznaczać będą wektory przesunięć względem osi x,y,z wartości oznaczać będą rotację względem poszczególnych osi układu a oznaczenia skalowanie punktów względem poszczególnych osi układu, Oznaczenie odpowiada za skalowanie względem wszystkich trzech osi układu jednocześnie. Równanie (2) zaprojektowano w taki sposób aby funkcja zapisywała wynik poszczególnych operacji, ponieważ założono, że wzór jest testowany pod kątem zawartości błędów. Gdyby założono, że kilka operacji odbywać się może jednocześnie trudniej było by wychwycić błędy powodowane przez poszczególne obliczenia. Jeśli określony moduł uznany zostanie za stabilny można połączyć go w jedną macierz i ponownie przetestować. Przyjęte zostało, że do sterowania wykorzystane zostanie powszechnie znane narzędzie, jakim jest przycisk pokrętła (czyli suwak), ponieważ większość użytkowników uznaje je za wygodne. Ustawienia początkowe to wartość 0 dla przemieszczeń i wartość 1 dla skali. Krok wykonywany co wciśnięcie klawisza wynosić będzie 0,05 dla wszystkich elementów. Rys. 1. Wskazanie elementu za pomocą, którego sterujemy programem (1) Fig. 1. Indication of the item with which controls the program (1) Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 18

19 Rys. 2. Proponowana konwencja dotycząca sterowania modelem 3D (1) Fig. 2. Proposed Convention on the control of the 3D model (1) Wynik eksperymentu przedstawiono na przykładzie trójwymiarowej kostki sześciennej. Ze względu na ustawienia początkowe programu EXCEL zaleca się wyłączenie opcji aproksymacji wykresu wielomianem wyniku tej operacji połączenia między przyjętymi węzłami zostaną wyświetlone w postaci linii prostych a nie łuków. Działania matematyczne wykonywane na macierzach Wszystkie operacje wykonywane są za pomocą mnożenia. Macierz wynikowa musi mieć wymiar 4x4 inaczej dalsze operacje matematyczne nie będą wykonywane poprawnie. Poniżej przedstawiono wzory na poszczególne operacje w przestrzeni 3D. Przesunięcie o wektor V wyraża się wzorem nr.(3) [3] [3] Rotacja względem poszczególnych osi w przestrzeni wyrażona jest za pomocą równań(4,5,6)[2]. [4] [5] Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 19

20 [6] Wzór na skalowanie macierzy względem poszczególnych osi [3]. [7] Skalowanie macierzy względem wszystkich osi jednocześnie [3]. [8] Na rysunku nr 3.Zaprezentowano rezultat uzyskany po przeprowadzeniu lotosowych operacji na bryle 3D. Rys. 3. Efekt końcowy przedstawiony na pomocą wykresu 2D (4) Fig. 3. The final result presented in a 2D graph (4) Podsumowanie Zalety proponowanego rozwiązania : 1) Błędy na etapie projektowania łatwe są do wykrycia. 2) W programie EXCEL operacje i ich wyniki są widoczne. Zwalnia to z konieczności testowania działania kodu w aplikacji wynikowej. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 20

21 3) W arkuszu EXCEL widać poszczególne etapy projektowania podczas gdy np. w języku skryptowym Litle-C opartym na składni języka C++ wartości poszczególnych operacji w przestrzeni 3D nie są zapisywane 4) Podczas analizy, wstępnej zauważyć można uproszczenia lub nowe alternatywne możliwości danej funkcji. 5) Posiadając model przygotowany w programie Excel znacznie szybciej odnaleźć można przyczynę powstawania niektórych błędów powstałych w aplikacji wynikowej. 6) Ułatwia interpretację danych przez osoby trzecie. 7) Daje możliwość sugerowania modyfikacji kodu przez osoby nie związane z projektem. 8) Istnieje możliwość podziału funkcji na moduły jak zaproponowano w przykładzie. 9) Wady proponowanego rozwiązania : 1) Wprowadza dodatkowe oprogramowanie, co może wydłużyć proces projektowania 2) Wymaga dobrej znajomości programu EXCEL Summary This article aims to show how you can reduce design time high in terms of mathematical applications using simple and widely available tool that is EXCEL. Bibliografia 1. John Walkenbach EXCEL, 2010PL Programowanie w VBA Wydawnictwo Helion Gliwice 2011r. 2. Wojciech Sterna, Bartosz Chodorowski OpenGL I WPROWADZENIE DO PROGRAMOWANIA GIER Wydawnictwo NAKOM Poznań 2008r. 3. Sergiusz Flanczewski EXCEL Tworzenie zaawansowanych aplikacji Wydawnictwo Helion Gliwice 2012r. 4. Strona z przykładami wykorzystania EXCELA Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 21

22 Porównanie procesu wytwarzania gipsu z surowców naturalnych a pochodzących z instalacji odsiarczania spalin Comparison of the manufacturing process from natural materials of gypsum and from the flue gas desulphurisation Agnieszka Basińska Politechnika Łódzka Wydział Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska W artykule dokonano porównania cyklu życia gipsu z surowców naturalnych oraz pochodzących z instalacji odsiarczania spalin, przedstawiono zastosowanie produktów gipsowych a także ich oddziaływanie na środowisko i ludzi. Co to jest gips? Jedną z ważniejszych soli występujących w przyrodzie jest siarczan (VI) wapnia CaSO4. Jest ona słabo rozpuszczalna w wodzie i występuje w naturze w dwóch postaciach: bezwodnej - anhydrytu (CaSO4) i uwodnionej gipsu CaSO4 2H 2O Gips tworzy jednoskośne kryształy o gęstości 2,3-2,4 g/cm 3, pokroju tabliczkowym, słupkowym lub igiełkowym. Odznacza się wyjątkową różnorodnością postaci. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, grubokrystalicznych łuskowych, rozetowych, włóknistych i proszkowych. Jest plastyczny, miękki, nieco giętki, przezroczysty. Można go łatwo kroić, dobrze rozpuszcza się w gorącej wodzie. Często zawiera inkluzje różnych minerałów, substancji bitumicznych lub węglistych. Może też zawierać wrostki ziaren kwarcu tworząc "róże gipsowe" szczególnie na obszarach pustynnych. Występowanie krajowych złóż kopalin siarczanowych Polska dysponuje wielkimi zasobami gipsów, związanymi głównie z utworami morskimi miocenu północnego obrzeżenia zapadliska przedkarpackiego (niecka nidziańska). Zasoby złóż płytko występujących w tym regionie są oceniane na miliardy ton, zaś eksploatowanych a także rozpoznanych pod względem geologicznym wynoszą ok.175 mln ton. Są one udostępnione metoda odkrywkową ze względu na zaleganie Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 22

23 bezpośrednio na powierzchni lub pod niewielkim, wynoszącym co najmniej kilkanaście metrów, nadkładem. Zawartość dwuwodnego siarczanu wapnia w gipsach niecki nidziańskiej wynosi 85-95%. Pozostałą część stanowią głównie substancje ilaste, kwarc, sole żelaza oraz związki magnezu i sodu, a także chlorki traktowane w przemyśle gipsowym jako zanieczyszczenia. Drugim obszarem występowania skał siarczanowych gipsowo- anhydrytowych w Polsce jest Dolny Śląsk na obszarze niecki północnosudeckiej ( Nowy Lądek, Lwówek Śląski). Zasoby geologiczne tego złoża ocenia się na 85 mln ton. Analiza porównawcza cyklu życia gipsu naturalnego i syntetycznego Rys. 1 Cykl życia gipsu naturalnego [opracowanie własne] Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 23

24 Rys. 2 Cykl życia gipsu syntetycznego [opracowanie własne] Analiza porównawcza właściwości chemicznych oraz składu mineralnego gipsów syntetycznych i naturalnych Gips syntetyczny budowlany ma zbliżony skład chemiczny i właściwości do gipsu naturalnego głównie w stanie stwardniałym. Jednak jego wytrzymałość na ściskanie jest większa niż gipsu naturalnego (o około 35-40%). Reagips ma bardzo krótki czas wiązania. Jednocześnie charakteryzuje się szybszym przyrostem wytrzymałości. Gips syntetyczny jest proszkiem, w którym większość ziaren zawarta jest w przedziale µm. Poszczególne ziarna przyjmują różną postać, od wydłużonych form listwowych do zwartych form kulistych. Ziarna zmielonego gipsu naturalnego stanowią natomiast nieregularne agregaty. Zawartość wilgoci w gipsach syntetycznych kształtuje się na poziomie 7 10%. Wilgotność gipsów naturalnych nie przekracza 2%. Gęstość nasypowa gipsów syntetycznych, w zależności od pokroju, wielkości ziaren, a także ich zawilgocenia wynosi od 570 do 1270 kg/m 3. Gipsy syntetyczne mają gorsze niż gipsy naturalne właściwości transportowe i wykazują tendencje do zawieszania się w urządzeniach dozujących, magazynowych i transportowych. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 24

25 Jednakże w przeciwieństwie do gipsu naturalnego, reagips nie zawiera domieszek innych minerałów. Brak zanieczyszczeń pozwala uzyskać wyższą jakość produktów. Obawy, że gipsy syntetyczne są materiałem o gorszych właściwościach zdrowotnych niż gipsy naturalne, okazały się bezzasadne. Pod względem zdrowotności są one materiałami porównywalnymi z gipsami naturalnymi, a wytworzone z nich spoiwa i wyroby spełniają wszelkie normy stawiane materiałom budowlanym. Tab.1 Porównawcze przykłady zestawienia składu fazowego i parametrów fizycznych gipsu syntetycznego oraz gipsu naturalnego.[1] Skład fazowy i parametry fizyczne Jednostka Gips syntetyczny Woda krystaliczna % 6,21 6,1 Wilgotność w temp.47 0 C % 1,60 0,3 CaSO4 0,5 H2 O % 92,5 85 CaSO4 2 H2 O % 2,31 3,9 Początek wiązania min Wytrzymałość na zginanie MPa 3,4-4,1 1,8-2,2 Wytrzymałość na ściskanie MPa 5,7-7,2 3-5,4 Wytrzymałość na sucho na zginanie MPa 5,6-8,5 3,4-4,4 Gips naturalny Wytrzymałość na sucho na ściskanie MPa 13,5-18, Współczynnik rozmiękania przy ściskaniu - 0,42-0,44 0,3-0,36 Wskaźnik ph - 7,5 7-7,5 Zastosowanie gipsu Gips syntetyczny znajduje takie samo zastosowanie jak gips naturalny, jest surowcem do produkcji wielu materiałów budowlanych. Najpopularniejsze obecnie dziedziny wykorzystania gipsu to: produkcja gipsów odmiany A i B oraz anhydrytu jako półproduktów do dalszego wykorzystania Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 25

26 produkcja płyt kartonowo - gipsowych produkcja spoiw gipsowych różnych odmian; gips budowlany, gips tynkarski, gips szpachlowy, gips górniczy, gips modelowy produkcja budowlanych elementów konstrukcyjnych; pustaki i bloczki ścienne, pustaki stropowe, ściany działowe, płyty podłogowe itp. samopoziomujące, płynne jastrychy podłogowe jako alabaster stosowany jest do produkcji elementów dekoracyjnych dodatek regulujący czas wiązania w przemyśle cementowym materiał do produkcji lekkich bloczków ściennych surowiec do produkcji wypełniaczy dla przemysłu lakierniczego i farbiarskiego produkcja wypełniaczy do masy papierowej w stomatologii i chirurgii formу do odlewów. Zużycie gipsu w budownictwie w Polsce Szybki wzrost popytu na gips w Polsce spowodował spadek jego eksportu i szybki wzrost importu. W 2000 r. import gipsu o ok.12 tyś ton przewyższał eksport. Siarczan wapnia jest towarem masowym. Jego transport na większe odległości jest nieopłacalny, dlatego dużo importuje się do Polski mieszanek gipsowych i półproduktów z tego surowca. Tab.2 Producenci gipsu naturalnego i kierunki zagospodarowania.[3] Nazwa zakładu Atlas - ZPG Dolina Nidy BPB Rigips Atlas Kopalnia Leszcze Stawiany Nowy Ląd Lubichów Kierunki zużycia -spoiwa gipsowe -przemysł cementowy -spoiwa gipsowe -przemysł cementowy -gipsowe spoiwa specjalne - przemysł cementowy Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 26

27 Tab.3 Producenci gipsu syntetycznego i kierunki zagospodarowania.[3] Nazwa zakładu Odbiorcy Kierunki zużycia Elektrownia Bełchatów Elektrownia Jaworzno III Elektrownia Opole Elektrownia Konin - Knauf - Arel-Gips - Baumit - inni - Knauf - Orth Gipse Norgips Gipsitech -spoiwa gipsowe - prefabrykaty -spoiwa gipsowe - prefabrykaty -prefabrykaty -spoiwa gipsowe - prefabrykaty Elektrownia Łaziska Elektrownia Połaniec Elektrownia Dolna Odra przemysł cementowy przemysł cementowy eksport Procentowy udział mocy produkcyjnych poszczególnych krajowych producentów naturalnego gipsu półwodnego i syntetycznego gipsu półwodnego Rys. 3 Procentowy udział mocy produkcyjnych poszczególnych krajowych producentów naturalnego gipsu półwodnego.[3] Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 27

28 Rys. 4 Procentowy udział mocy produkcyjnych poszczególnych krajowych producentów syntetycznego gipsu półwodnego.[3] Tab.4 Zużycie gipsu na mieszkańca w wybranych krajach europejskich w trzech podstawowych grupach.[3] Kraj Zużycie na mieszkańca [kg/r.] Tynki gipsowe i szpachle Bloki gipsowe Płyty gipsowo- kartonowe Polska Austria Francja Irlandia Hiszpania Niemcy Wielka Brytania Oddziaływanie produktów gipsowych na środowisko i ludzi Budownictwo Gips nie wydziela żadnych zapachów, ani substancji uznawanych za toksyczne. Odczyn ph gipsu wynosi około 7, jest więc niemal identyczny jak ph ludzkiej skóry. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 28

29 Co więcej, dzięki takiemu odczynowi, gipsu unikają grzyby i pleśnie, chętnie porastające wszelkie inne surowce budowlane, w miejscach o nadmiernej wilgotności. Gips odznacza się niewielką przewodnością powierzchniową. Nie gromadzi ładunków elektrostatycznych, czyli mówiąc najprościej nie elektryzuje się. To cenna cecha, ponieważ ściany wykończone płytami gipsowo-kartonowymi nie będą przyciągać kurzu. W zależności od rodzaju konstrukcji budynku oraz technologii wykończenia wnętrz, sposobu ogrzewania i skuteczności wentylacji stwarzamy sobie określony mikroklimat w użytkowanych przez nas pomieszczeniach. Bardzo pomocne i efektywne w stwarzaniu właściwego, przyjaznego ludziom mikroklimatu są tworzywa gipsowe wykonane na bazie spoiw gipsowych: sucha zabudowa wnętrz, tynki gipsowe, ścianki z bloczków gipsowych. W trakcie wiązania zaprawy gipsowej część wody zostaje związana ze strukturą cząsteczek gipsu, a reszta odparowuje w czasie wysychania, tworząc małe puste przestrzenie, nazywane makroporami. Właśnie te puste makropory, są elementem "pracującym" na rzecz tworzenia właściwego mikroklimatu, a więc przy nadmiarze wilgoci w pomieszczeniu wchłaniają ją a przy wysychaniu szybko oddają otoczeniu. Podatność na pochłanianie wilgoci jest cechą charakterystyczną wielu materiałów budowlanych, zazwyczaj niekorzystną, jednakże pochłaniać wilgoć, by potem łatwo i szybko zwrócić ją otoczeniu, potrafią tylko tworzywa gipsowe. W dzisiejszych czasach, gdy poszukiwane są optymalne rozwiązania tzw. "budynku ekologicznego" - budynku, który nie niszczyłby ekosystemów, środowiska naturalnego, a jednocześnie byłby zdrowy dla człowieka - gips jest materiałem, który może zapewnić spełnienie tych wymagań. Budownictwo gipsowe ma wszelkie dane, by zaliczać je do ekologicznego, ekonomicznego i przyjaznego człowiekowi. Rolnictwo Wpływ gipsu na wzrost roślin znany jest już od dawna. Gips może oddziaływać jako bezpośredni nawóz dostarczający roślinom siarki i wapnia. Gips jest także dobrym nawozem wapnującym, przy czym wprowadza jon Ca 2+ do gleby w postaci soli chemicznie obojętnej. Ma to dla roślin pobierających dużo wapnia w czasie wegetacji (koniczyna, lucerna) duże znaczenie. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 29

30 Przy nawożeniu koniczyny gips w odróżnieniu od wapna- stosuje się jako nawóz powierzchniowy, rozsypuje się go wiosną, nawet na rozwinięte w pewnym stopniu rośliny. Gips nie szkodzi liściom, nawet pokrytym rosą, nie stwarza on bowiem szkodliwych dla roślin skoncentrowanych roztworów, a odczyn jego jest prawie obojętny. Gips stosuje się także jako środek chemicznej melioracji gleb zasolonych. Nagromadzenie się w glebie soli sodu zwiększa alkaliczność roztworu glebowego, która jest niekorzystna dla wielu roślin. Melioracja takich gleb wymaga przeprowadzenia całego kompleksu przedsięwzięć, do których zalicza się gipsowanie w celu zastąpienia zaabsorbowanego Na przez Ca i obniżenie alkaliczności. Jeżeli dawka gipsu jest dostateczna i przemywanie prowadzi się prawidłowo, to taka chemiczna melioracja wraz ze zraszaniem prowadzi do znacznego polepszenia właściwości gleby i czyni ją przydatną dla uprawy wszystkich roślin użytkowych. Podsumowanie Gips jest surowcem, który możemy otrzymać zarówno z naturalnych składowisk gipsu jak również w procesie przerobu produktów odpadowych. W ten sposób otrzymujemy gips naturalny lub gips syntetyczny, który znajduje zastosowanie przy produkcji płyt gipsowo-kartonowych oraz mieszanek gipsowych jak również wielu innych wyrobów. Gips syntetyczny ma przewagę ekologiczną nad gipsem naturalnym - gips naturalny niszczy środowisko przy wydobywaniu surowca, a syntetyczny jest produktem ubocznym przy odsiarczaniu spalin. Pod względem składu chemicznego gips naturalny nie różni się w istotny sposób od gipsu syntetycznego, wobec czego wpływ gipsu lub gipsowego gruzu budowlanego na wody gruntowe jest porównywalny z wpływem naturalnych złóż tego surowca. Niemiecka Fundacja Badawcza w Essen oraz Zrzeszenie Federalne Przemysłu Gipsowego i Gipsowych Płyt Budowlanych zleciły trzem instytutom naukowym przeprowadzenie ekspertyzy, która miała odpowiedzieć na pytanie, czy ze zdrowotnego punktu widzenia istnieje różnica pomiędzy gipsem naturalnym a gipsem syntetycznym, wytwarzanym w trakcie procesu odsiarczania spalin. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 30

31 Okazało się, że w przebadanych próbkach gipsu naturalnego i syntetycznego nie stwierdzono substancji radioaktywnych pochodzenia sztucznego: kobaltu 60, cezu 134 i cezu 137. Zawartości naturalnych substancji radioaktywnych mieszczą się, w porównaniu z innymi powszechnie stosowanymi materiałami budowlanymi, w dolnym przedziale dopuszczalnych ilości. Nie stwierdzono obecności dioksyn ani furanów. W związku z czym gips, zarówno naturalny, jak i syntetyczny, może być bez zastrzeżeń zdrowotnych stosowany do produkcji materiałów budowlanych. Summary The article compares the "life cycle" of gypsum from natural raw materials and from the flue gas desulphurization system, describes the use of gypsum products and their impact on the environment and people. Bibliografia: [1] Stanisław Klin Analiza zmienności wytrzymałości i odkształcalności gipsu w różnych stanach naprężeń i wilgotności - zeszyty naukowe Akademii Rolniczej we Wrocławiu [2] Karol Akerman- Gips i anhydryt- występowanie i zastosowanie w budownictwie, PWN, 1964 [3] Materiały budowlane, 2001 r.(nr 351) [4] Materiały budowlane, 2007 r. (nr 422) [5] [6] [7] [8] [9]http://www.lafarge.pl/wps/portal/pl/5_2_4-Ekologia [10]www.rzeczpospolita.pl/dodatki/nieruchomosci_970811/nieruchomosci_a_2.html Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 31

32 Jak GPS jest w stanie zlokalizować mnie na świecie? Cz.2 współrzędne, sposób lokalizacji, pomiar prędkości Mateusz Kowalski Wydział Mechaniczny Politechnika Łódzka Artykuł ma na celu przybliżyć strukturę oraz działanie satelitarnego systemu lokalizacji, który jest już powszechnie stosowany przez użytkowników na całym świecie. Jest on wykorzystywany przez wojsko, służby medyczne oraz przez każdego z nas w naszych smartfonach, wiedza ta pozwoli lepiej wykorzystywać jego możliwości dostosowując się do jego wymagań. Współrzędne geograficzne Podstawowym sposobem zapisu pozycji na powierzchni Ziemi jest wykorzystanie równoleżników i południków, które zapoczątkował Klaudiusz Ptolemeusz. Jednak system współrzędnych znany nam ze szkoły podstawowej różni się nieznacznie od tego wykorzystywanego w technologii GPS Myślowymi układami odniesienia są układy współrzędnych, w których każdemu punktowi przypisane są liczby inaczej mówiąc współrzędne, jednoznacznie określające jego położenie względem początku tego układu. W geodezji i nawigacji na powierzchni Ziemi korzysta się z różnych rodzajów układów współrzędnych. Wynikających między innymi z kształtu brył, do jakich przybliża się nieregularny kształt Ziemi. Warto wiedzieć, że współrzędne punktu naniesionego na mapę wynikają z kolejnych, myślowych uproszczeń kształtu Ziemi. Nieregularny kształt Ziemi przybliża się najpierw geoidą powierzchnię, na której przyspieszenie wynikające z działania siły ciężkości jest stałe. Następnie geoidę przybliża się do elipsoidy bryła powstała w wyniku obrotu elipsy wokół jej krótszej osi. Punkty elipsoidy przenosi się według specjalnego sposobu rzutowania na płaszczyznę map. Niekiedy elipsoidę uprasza się przyjmując, że Ziemia ma kształt kuli. Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 32

33 Rys. 5 Układ współrzędnych geograficznych. [1] W przypadku wykorzystania modelu kuli jako modeli Ziemi powstaje układ współrzędnych geograficznych, w którym położenie punktu na powierzchni Ziemi opisują dwie współrzędne: długość i szerokość geograficzna. W lotnictwie niezbędny jest trzeci współczynnik a mianowicie wysokość. Te trzy współrzędne określają położenie obiektu w przestrzeni. Układ współrzędnych geograficznych nie jest jedynym układem stosowanym na mapach. Jeśli kształt Ziemi przyrównamy do elipsy obrotowej, współrzędne punktu na powierzchni Ziemi określa się analogicznie do współrzędnych geograficznych. Rys. 6 Układ współrzędnych elipsoidalnych. [2] [1] źródło: [2] źródło: Wiedza Techniczna nr 3/2012 str. 33

Symulacja rozchodzenia się spalin w garażach podziemnych - definiowanie parametrów gazów spalinowych

Symulacja rozchodzenia się spalin w garażach podziemnych - definiowanie parametrów gazów spalinowych Symulacja rozchodzenia się spalin w garażach podziemnych - definiowanie parametrów gazów spalinowych 1. WSTĘP: PyroSim to nie tylko samo narzędzie do symulacji rozwoju pożaru i weryfikacji wentylacji pożarowej.

Bardziej szczegółowo

ELEKTRYCZNE ŹRÓDŁA CIEPŁA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ELEKTRYCZNE ŹRÓDŁA CIEPŁA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ELEKTRYCZNE ŹRÓDŁA CIEPŁA Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Elektryczne źródła ciepła Zachodzi w nich przemiana energii elektrycznej na

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Aleksander Demczuk

mgr inż. Aleksander Demczuk ZAGROŻENIE WYBUCHEM mgr inż. Aleksander Demczuk mł. bryg. w stanie spocz. Czy tylko po??? ZAPEWNENIE BEZPIECZEŃSTWA POKÓJ KRYZYS WOJNA REAGOWANIE PRZYGOTOWANIE zdarzenie - miejscowe zagrożenie - katastrofa

Bardziej szczegółowo

OCENA SKUTECZNOŚCI FUNKCJONOWANIA

OCENA SKUTECZNOŚCI FUNKCJONOWANIA mgr inż. Grzegorz Sztarbała Zakład Badań Ogniowych OCENA SKUTECZNOŚCI FUNKCJONOWANIA SYSTEMÓW WENTYLACJI POŻAROWEJ. OBLICZENIA NUMERYCZNE I TESTY ODBIOROWE. Seminarium ITB, BUDMA 2010 Środowisko budynku

Bardziej szczegółowo

Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych...

Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych... Spis treści Wstęp... CZĘŚĆ 1. Podstawy technologii materiałów budowlanych... 1. Spoiwa mineralne... 1.1. Spoiwa gipsowe... 1.2. Spoiwa wapienne... 1.3. Cementy powszechnego użytku... 1.4. Cementy specjalne...

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Czym w ogóle jest energia geotermalna?

Czym w ogóle jest energia geotermalna? Energia geotermalna Czym w ogóle jest energia geotermalna? Ogólnie jest to energia zakumulowana w gruntach, skałach i płynach wypełniających pory i szczeliny skalne. Energia ta biorąc pod uwagę okres istnienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻEŃ (NP. POŻARU, AWARII) Szkolenia bhp w firmie szkolenie okresowe robotników 79

ZASADY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻEŃ (NP. POŻARU, AWARII) Szkolenia bhp w firmie szkolenie okresowe robotników 79 ZASADY POSTĘPOWANIA W SYTUACJACH ZAGROŻEŃ (NP. POŻARU, AWARII) Szkolenia bhp w firmie szkolenie okresowe robotników 79 Charakterystyka pożarowa materiałów Aby mogło dojść do zjawiska spalania, konieczne

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW

ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW ANALIZA ENERGOCHŁONNOŚCI RUCHU TROLEJBUSÓW Mgr inż. Ewa Siemionek* *Katedra Pojazdów Samochodowych, Wydział Mechaniczny, Politechnika Lubelska 20-618 Lublin, ul. Nadbystrzycka 36 1. WSTĘP Komunikacja miejska

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS. Planowanie inwestycji drogowych w Małopolsce w latach 2007-2013 Wykorzystanie nowoczesnych technologii w zarządzaniu drogami wojewódzkimi na przykładzie systemu zarządzania opartego na technologii GPS-GPRS.

Bardziej szczegółowo

Zasady projektowania systemów sygnalizacji pożarowej Wybór rodzaju czujki pożarowej

Zasady projektowania systemów sygnalizacji pożarowej Wybór rodzaju czujki pożarowej Wybór rodzaju czujki pożarowej 1 Wybór rodzaju czujki pożarowej KRYTERIA WYBORU Prawdopodobny rozwój pożaru w początkowej fazie Wysokość pomieszczenia Warunki otoczenia 2 Prawdopodobny rozwój pożaru w

Bardziej szczegółowo

Multipor system izolacji termicznej ścian i stropów. Małgorzata Bartela, Product Manager Xella Polska

Multipor system izolacji termicznej ścian i stropów. Małgorzata Bartela, Product Manager Xella Polska system izolacji termicznej ścian i stropów Małgorzata Bartela, Product Manager Xella Polska Xella Polska Bloczki z autoklawizowanego betonu komórkowego Mineralne płyty izolacyjne Bloki wapienno-piaskowe

Bardziej szczegółowo

KURS STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP CZĘŚĆ I

KURS STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP CZĘŚĆ I KURS STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP CZĘŚĆ I TEMAT 8: Podstawy organizacji akcji gaśniczej Autorzy: Jerzy Prasuła Sławomir Kaczmarzyk Teren pożaru - obszar, na którym rozwija się i rozprzestrzenia pożar oraz

Bardziej szczegółowo

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów

PR242012 23 kwietnia 2012 Mechanika Strona 1 z 5. XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Mechanika Strona 1 z 5 XTS (extended Transport System) Rozszerzony System Transportowy: nowatorska technologia napędów Odwrócona zasada: liniowy silnik ruch obrotowy System napędowy XTS firmy Beckhoff

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego 1. Przyporządkuj opisom odpowiadające im pojęcia. Wpisz litery (A I) w odpowiednie kratki. 3 p. A. hydraty D. wapno palone G. próchnica B. zaprawa wapienna

Bardziej szczegółowo

Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy

Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy Nauczycielski plan dydaktyczny z chemii klasa: 1 LO, I ZS, 2 TA, 2 TŻ1, 2 TŻ2, 2 TŻR, 2 TI,2 TE1, 2 TE2, zakres podstawowy Temat lekcji Treści nauczania 1. Zapoznanie z przedmiotowym systemem oceniania

Bardziej szczegółowo

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia.

Zasada działania jest podobna do pracy lodówki. Z jej wnętrza, wypompowywuje się ciepło i oddaje do otoczenia. Pompy ciepła Zasada działania pompy ciepła polega na pozyskiwaniu ciepła ze środowiska ( wody, gruntu i powietrza) i przekazywaniu go do odbiorcy jako ciepło grzewcze. Ciepło pobrane z otoczenia sprężane

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko

M.o~. l/i. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko l/i M.o~. Liceum Ogólnokształcące im. Jana Kochanowskiego w Olecku ul. Kościuszki 29, 19-400 Olecko Adres e-mail szkoły:dyrektor@lo.olecko.pl Telefon: +875234183 Nauczyciel chemii: mgr Teresa Świerszcz

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej.

Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Marcin Panowski Politechnika Częstochowska Konsekwencje termodynamiczne podsuszania paliwa w siłowni cieplnej. Wstęp W pracy przedstawiono analizę termodynamicznych konsekwencji wpływu wstępnego podsuszania

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1280

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1280 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1280 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 4 Data wydania: 24 marca 2015 r. AB 1280 Nazwa i adres CENTRUM

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA. 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12. Część VI. Autoklawizowany beton komórkowy. www.wseiz.pl

WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA. 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12. Część VI. Autoklawizowany beton komórkowy. www.wseiz.pl WYŻSZA SZKOŁA EKOLOGII I ZARZĄDZANIA Wydział Architektury 00-792 Warszawa, ul. Olszewska 12 MATERIAŁY DO IZOLACJI CIEPLNYCH W BUDOWNICTWIE Część VI Autoklawizowany beton komórkowy www.wseiz.pl AUTOKLAWIZOWANY

Bardziej szczegółowo

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko

Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Problemy z realizacji programów ochrony powietrza i propozycje zmian prawnych i rozwiązań w zakresie niskiej emisji Piotr Łyczko Departament Środowiska Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Program

Bardziej szczegółowo

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych

Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych Wpływ zawilgocenia ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na rozkład temperatur wewnętrznych W wyniku programu badań transportu wilgoci i soli rozpuszczalnych w ścianach obiektów historycznych, przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Ogólne wiadomości o obiektach budowlanych. 1. Zarys historii budownictwa. Rodzaje obciążeń działających na obiekty budowlane

Rozdział 1. Ogólne wiadomości o obiektach budowlanych. 1. Zarys historii budownictwa. Rodzaje obciążeń działających na obiekty budowlane Rozdział 1. Ogólne wiadomości o obiektach budowlanych. 1. Zarys historii budownictwa 2. Podstawowe pojęcia stosowane w budownictwie Rodzaje obiektów budowlanych Klasyfikacja budynków Układy konstrukcyjne

Bardziej szczegółowo

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V

Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Wienkra: Hydro Kit - Moduł centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej dla systemów MULTI V Hydro Kit LG jest elementem kompleksowych rozwiązań w zakresie klimatyzacji, wentylacji i ogrzewania, który

Bardziej szczegółowo

Dwa w jednym teście. Badane parametry

Dwa w jednym teście. Badane parametry Dwa w jednym teście Rys. Jacek Kubiś, Wimad Schemat zawieszenia z zaznaczeniem wprowadzonych pojęć Urządzenia do kontroli zawieszeń metodą Boge badają ich działanie w przebiegach czasowych. Wyniki zależą

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2

Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej. Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH. Nr 2 Politechnika Poznańska Instytut Technologii Mechanicznej Laboratorium MASZYN I URZĄDZEŃ TECHNOLOGICZNYCH Nr 2 POMIAR I KASOWANIE LUZU W STOLE OBROTOWYM NC Poznań 2008 1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Szanowni Państwo, Róg Spółka Jawna Consulting & Business Training zaprasza do udziału w projekcie doradczym,

Bardziej szczegółowo

H-Block. Copyright Solcraft sp. z o.o. All Rights Reserved www.solcraft.pl

H-Block. Copyright Solcraft sp. z o.o. All Rights Reserved www.solcraft.pl H-Block Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości Izolacyjnej Płyty Konstrukcyjnej H-Block Kontakt Czym jest H-Block H-Block to: chroniona prawem patentowym izolacyjna płyta konstrukcyjna zbudowana

Bardziej szczegółowo

Wykresy statystyczne w PyroSim, jako narzędzie do prezentacji i weryfikacji symulacji scenariuszy pożarowych

Wykresy statystyczne w PyroSim, jako narzędzie do prezentacji i weryfikacji symulacji scenariuszy pożarowych Wykresy statystyczne w PyroSim, jako narzędzie do prezentacji i weryfikacji symulacji scenariuszy pożarowych 1. Wstęp: Program PyroSim posiada wiele narzędzi służących do prezentacji i weryfikacji wyników

Bardziej szczegółowo

Technologie Materiałów Budowlanych Wykład 3. Mineralne spoiwa budowlane cz. II

Technologie Materiałów Budowlanych Wykład 3. Mineralne spoiwa budowlane cz. II Technologie Materiałów Budowlanych Wykład 3 Mineralne spoiwa budowlane cz. II Spoiwa gipsowe surowce naturalne : kamień gipsowy - CaSO 4 *2 H 2 O (95%) anhydryt - CaSO 4 gipsy chemiczne (syntetyczne) gipsy

Bardziej szczegółowo

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH

Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH Foto: W. Białek SKUTECZNE ZARZĄDZANIE ENERGIĄ I ŚRODOWISKIEM W BUDYNKACH http://www.iqsystem.net.pl/grafika/int.inst.bud.jpg SYSTEM ZARZĄDZANIA BUDYNKIEM BUILDING MANAGMENT SYSTEM Funkcjonowanie Systemu

Bardziej szczegółowo

Opis wyników projektu

Opis wyników projektu Opis wyników projektu Nowa generacja wysokosprawnych agregatów spalinowoelektrycznych Nr projektu: WND-POIG.01.03.01-24-015/09 Nr umowy: UDA-POIG.01.03.01-24-015/09-01 PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA Termodynamika - opisuje zmiany energii towarzyszące przemianom chemicznym; dział fizyki zajmujący się zjawiskami cieplnymi. Termochemia - dział chemii zajmujący się efektami

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW

TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW Jerzy Wójcicki Andrzej Zajdel TECHNOLOGIA PLAZMOWA W ENERGETYCZNYM ZAGOSPODAROWANIU ODPADÓW 1. OPIS PRZEDSIĘWZIĘCIA 1.1 Opis instalacji Przedsięwzięcie obejmuje budowę Ekologicznego Zakładu Energetycznego

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji

Naziemne systemy nawigacyjne. Wykorzystywane w nawigacji Naziemne systemy nawigacyjne Wykorzystywane w nawigacji Systemy wykorzystujące radionamiary (CONSOL) Stacja systemu Consol składała się z trzech masztów antenowych umieszczonych w jednej linii w odległości

Bardziej szczegółowo

BUDŻETOWANIE W EXCELU. Tom XI NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP JEŻELI COS KOMÓRKA VBA DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA CZY.LICZBA

BUDŻETOWANIE W EXCELU. Tom XI NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP JEŻELI COS KOMÓRKA VBA DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA CZY.LICZBA z a a w a n s o w a n y BUDŻETOWANIE W EXCELU VBA NPV WSP.KORELACJI ROZKŁ.EXP KOMÓRKA CZY.LICZBA JEŻELI COS DNI.ROBOCZE ILOCZYN LOG SUMA Tom XI Budżetowanie w Excelu Malina Cierzniewska-Skweres Jakub Kudliński

Bardziej szczegółowo

Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości izolacyjnej płyty konstrukcyjnej H-Block Kontakt

Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości izolacyjnej płyty konstrukcyjnej H-Block Kontakt Czym jest H-Block H-Block H-Block plus Właściwości izolacyjnej płyty konstrukcyjnej H-Block Kontakt Czym jest H-Block to: chroniona prawem patentowym izolacyjna płyta konstrukcyjna zbudowana z pianki poliuretanowej,

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Budujemy wartość i bezpieczną przyszłość Gospodarka ubocznymi produktami spalania w PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A.

Budujemy wartość i bezpieczną przyszłość Gospodarka ubocznymi produktami spalania w PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. Budujemy wartość i bezpieczną przyszłość Gospodarka ubocznymi produktami spalania w PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna Spółka Akcyjna Struktura organizacyjna

Bardziej szczegółowo

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka

Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Część teoretyczna pod redakcją: Prof. dr. hab. inż. Dariusza Gawina i Prof. dr. hab. inż. Henryka Sabiniaka Autorzy: Prof. dr hab. inż. Dariusz Gawin rozdziały: 1, 2, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4 i 7.5; Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA.

I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych. rok szkolny 2014/2015 ZADANIA. I edycja Konkursu Chemicznego im. Ignacego Łukasiewicza dla uczniów szkół gimnazjalnych rok szkolny 2014/2015 ZADANIA ETAP I (szkolny) Zadanie 1 Wapień znajduje szerokie zastosowanie jako surowiec budowlany.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ ORAZ POSTĘPOWANIA W RAZIE POŻARU. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 147

PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ ORAZ POSTĘPOWANIA W RAZIE POŻARU. Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 147 PODSTAWOWE ZASADY OCHRONY PRZECIWPOŻAROWEJ ORAZ POSTĘPOWANIA W RAZIE POŻARU Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 147 Odporność pożarowa budynków wysokość obiektu kategoria zagrożenia ludzi odporność

Bardziej szczegółowo

1.2 Materiały wyjściowe do projektowania. 2.2 Obecne zagospodarowanie działki. 2.3 Projektowane zagospodarowanie działki

1.2 Materiały wyjściowe do projektowania. 2.2 Obecne zagospodarowanie działki. 2.3 Projektowane zagospodarowanie działki SPIS ZAWARTOŚCI OPRACOWANIA: - spis elementów opisu - spis rysunków technicznych - kserokopia uprawnień projektanta - zaświadczenie z branżowej izby - mapa ewidencyjna działki nr 82/3 i 55/15 w Kartuzach

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego

TAURON EKO Biznes. produkt szyty na miarę. Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego produkt szyty na miarę Małgorzata Kuczyńska Kierownik Biura Produktów Rynku Biznesowego Warsztaty energetyczne 2013 Idea produktu Propozycja współpracy Idea produktu Zamiarem TAURON Sprzedaż jest propagowanie

Bardziej szczegółowo

Rozmycie pasma spektralnego

Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Rozmycie pasma spektralnego Z doświadczenia wiemy, że absorpcja lub emisja promieniowania przez badaną substancję występuje nie tylko przy częstości rezonansowej, tj. częstości

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego.

SCENARIUSZ LEKCJI. Jedno z doświadczeń obowiązkowych ujętych w podstawie programowej fizyki - Badanie ruchu prostoliniowego jednostajnie zmiennego. Autorzy scenariusza: SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła - układy hybrydowe

Pompy ciepła - układy hybrydowe Pompy ciepła - układy hybrydowe dr hab. inż. Brunon J. Grochal, prof. IMP PAN / prof. WSG Bydgoszczy Instytut Maszyn Przepływowych PAN Prezes Polskiego Stowarzyszenia Pomp Ciepła mgr inż. Tomasz Mania

Bardziej szczegółowo

METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt

METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt METODA ELEMENTÓW SKOŃOCZNYCH Projekt Wykonali: Maciej Sobkowiak Tomasz Pilarski Profil: Technologia przetwarzania materiałów Semestr 7, rok IV Prowadzący: Dr hab. Tomasz STRĘK 1. Analiza przepływu ciepła.

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT

PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI. z katedr dyplomowania. dla kierunku TRANSPORT PYTANIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY INŻYNIERSKI z katedr dyplomowania dla kierunku TRANSPORT 1 Katedra Energetyki i Pojazdów 1. Charakterystyka procesu dystrybucji paliw płynnych w Polsce. 2. Przegląd, budowa,

Bardziej szczegółowo

Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD

Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD Optymalizacja inwestycji remontowych związanych z bezpieczeństwem pożarowym dzięki wykorzystaniu technik komputerowych CFD dr inż. Dorota Brzezińska Katedra Inżynierii Bezpieczeństwa Pracy WIPOŚ PŁ Licheń,

Bardziej szczegółowo

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C 11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C * Firma TUZAL Sp. z o.o. jako współautor i koordynator międzynarodowego Projektu pt.: SOILSTABSORBENT w programie europejskim EUREKA, Numer Projektu:

Bardziej szczegółowo

W tym celu korzystam z programu do grafiki wektorowej Inkscape 0.46.

W tym celu korzystam z programu do grafiki wektorowej Inkscape 0.46. 1. Wprowadzenie Priorytetem projektu jest zbadanie zależności pomiędzy wartościami średnich szybkości przemieszczeń terenu, a głębokością eksploatacji węgla kamiennego. Podstawowe dane potrzebne do wykonania

Bardziej szczegółowo

KURS STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP CĘŚĆ I. TEMAT 6: Proces spalania, a pożar. Autorzy: Ariadna Koniuch Daniel Małozięć

KURS STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP CĘŚĆ I. TEMAT 6: Proces spalania, a pożar. Autorzy: Ariadna Koniuch Daniel Małozięć KURS STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP CĘŚĆ I TEMAT 6: Proces spalania, a pożar Autorzy: Ariadna Koniuch Daniel Małozięć Spalanie jest to złożony fizykochemiczny proces wzajemnego oddziaływania materiału palnego

Bardziej szczegółowo

24.06.2015. Sprawozdanie z przedsięwzięcia "Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym." WFOŚ/D/201/54/2015

24.06.2015. Sprawozdanie z przedsięwzięcia Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym. WFOŚ/D/201/54/2015 24.06.2015 Sprawozdanie z przedsięwzięcia "Budowa ekologicznego pojazdu zasilanego ogniwem paliwowym." WFOŚ/D/201/54/2015 1. Opis ogólny Wszystkie osoby mające możliwość obejrzenia pojazdu zostały poinformowane

Bardziej szczegółowo

Smay: Systemy odprowadzenia powietrza z budynków

Smay: Systemy odprowadzenia powietrza z budynków Smay: Systemy odprowadzenia powietrza z budynków Aby systemy zapobiegania zadymieniu dróg ewakuacyjnych w budynkach działały poprawnie, konieczne jest wykonanie instalacji zapewniającej odprowadzenie obliczeniowych

Bardziej szczegółowo

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła)

- stosunek kosztów eksploatacji (Coraz droższe paliwa kopalne/ coraz tańsze pompy ciepła) Czy pod względem ekonomicznym uzasadnione jest stosowanie w systemach grzewczych w Polsce sprężarkowej pompy ciepła w systemie monowalentnym czy biwalentnym? Andrzej Domian, Michał Zakrzewski Pompy ciepła,

Bardziej szczegółowo

Informacja o pracy dyplomowej

Informacja o pracy dyplomowej Informacja o pracy dyplomowej 1. Nazwisko i Imię: Duda Dawid adres e-mail: Duda.Dawid1@wp.pl 2. Kierunek studiów: Mechanika I Budowa Maszyn 3. Rodzaj studiów: inżynierskie 4. Specjalnośd: Systemy, Maszyny

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania. June 2014

Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania. June 2014 Waloryzacja właściwości środowiskowych konstrukcji stalowych Poradnik projektowania June 2014 Wprowadzenie Celem poradnika projektowania jest dostarczenie informacji dotyczących poszczególnych etapów oceny

Bardziej szczegółowo

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r.

PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE. Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. PLAN GOSPODARKI NISKOEMISYJNEJ DLA MIASTA MYSŁOWICE Spotkanie informacyjne Mysłowice, dn. 16 grudnia 2014 r. Gospodarka niskoemisyjna co to takiego? Gospodarka niskoemisyjna (ang. low emission economy)

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH

LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH LABORATORIUM PODSTAW BUDOWY URZĄDZEŃ DLA PROCESÓW MECHANICZNYCH Temat: Badanie cyklonu ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ BMiP 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA

ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE MIEJSCOWOŚĆ TŁO PRZEDSIĘWZIĘCIA ZINTEGROWANA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI WOJEWÓDZTWO ŚLĄSKIE www.ruse-europe.org Efektywna gospodarka odpadami to zintegrowany system, który opiera się na zbieraniu, transporcie, odzysku i unieszkodliwianiu

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO

ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO ZRÓWNOWAŻONA OCENA NA PRZYKŁADZIE MATERIAŁU TERMOIZOLACYJNEGO Zrównoważony rozwój informacje ogólne EKOLOGICZNE środowisko naturalne Zrównoważone warunki życia SPOŁECZNE oddziaływania i warunki socjalne

Bardziej szczegółowo

PL 214324 B1. SMAY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Kraków, PL 02.08.2010 BUP 16/10. JAROSŁAW WICHE, Kraków, PL 31.07.

PL 214324 B1. SMAY SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Kraków, PL 02.08.2010 BUP 16/10. JAROSŁAW WICHE, Kraków, PL 31.07. PL 214324 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 214324 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387102 (22) Data zgłoszenia: 23.01.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

Techniki animacji komputerowej

Techniki animacji komputerowej Techniki animacji komputerowej 1 Animacja filmowa Pojęcie animacji pochodzi od ożywiania i ruchu. Animować oznacza dawać czemuś życie. Słowem animacja określa się czasami film animowany jako taki. Animacja

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej

Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej Zastosowanie symulacji komputerowej do badania właściwości hydraulicznych sieci wodociągowej prof. dr hab. inż. Andrzej J. OSIADACZ Politechnika Warszawska Wydział Inżynierii Środowiska dr hab. inż. Maciej

Bardziej szczegółowo

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych

Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych Opracowanie charakterystyki energetycznej wg nowych wymagań prawnych - wprowadzenie, najważniejsze zmiany Adam Ujma Wydział Budownictwa Politechnika Częstochowska 10. Dni Oszczędzania Energii Wrocław 21-22.10.2014

Bardziej szczegółowo

Czym jest prąd elektryczny

Czym jest prąd elektryczny Prąd elektryczny Ruch elektronów w przewodniku Wektor gęstości prądu Przewodność elektryczna Prawo Ohma Klasyczny model przewodnictwa w metalach Zależność przewodności/oporności od temperatury dla metali,

Bardziej szczegółowo

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku

WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii. Katowice, 16 grudnia 2014 roku WFOŚiGW w Katowicach jako instrument wspierania efektywności energetycznej oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii Katowice, 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Fundusz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków

Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków Zarządzanie energią i środowiskiem narzędzie do poprawy efektywności energetycznej budynków URZĄD MIASTA CZĘSTOCHOWY ul. Śląska 11/13, 42-217 Częstochowa tel. +48 (34) 370 71 00, fax 370 71 70 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Sieci obliczeniowe poprawny dobór i modelowanie

Sieci obliczeniowe poprawny dobór i modelowanie Sieci obliczeniowe poprawny dobór i modelowanie 1. Wstęp. Jednym z pierwszych, a zarazem najważniejszym krokiem podczas tworzenia symulacji CFD jest poprawne określenie rozdzielczości, wymiarów oraz ilości

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

KARTA CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU

KARTA CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU KARTA CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU 1. IDENTYFIKACJA PRODUKTU. Nazwa produktu: Zestaw wyrobów do wykonywania dekoracyjnych sufitów napinanych. Zastosowanie: Sufit napinany do osłony dolnej powierzchni stropów

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA III Drgania i fale mechaniczne Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia.

Bardziej szczegółowo

PO CO NAM TA SPALARNIA?

PO CO NAM TA SPALARNIA? PO CO NAM TA SPALARNIA? 1 Obowiązek termicznego zagospodarowania frakcji palnej zawartej w odpadach komunalnych 2 Blok Spalarnia odpadów komunalnych energetyczny opalany paliwem alternatywnym 3 Zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO

PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO ĆWICZENIE 53 PRAWO OHMA DLA PRĄDU PRZEMIENNEGO Cel ćwiczenia: wyznaczenie wartości indukcyjności cewek i pojemności kondensatorów przy wykorzystaniu prawa Ohma dla prądu przemiennego; sprawdzenie prawa

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT

ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT Załącznik nr 5 do Regulaminu zamówień publicznych UMiG w Staszowie ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT dla zamówień o wartości nie przekraczającej wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro Gmina Staszów

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Najnowsze technologie eksploatacji urządzeń grzewczych

Najnowsze technologie eksploatacji urządzeń grzewczych Najnowsze technologie eksploatacji urządzeń grzewczych FIRMA FUNKCJONUJE NA RYNKU OD 25 LAT POD OBECNĄ NAZWĄ OD 2012 ROKU. ŚWIADCZY USŁUGI W ZAKRESIE MONTAŻU NOWOCZESNYCH INSTALACJI C.O. ORAZ KOTŁOWNI,

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1

Zapytanie ofertowe. 1. Specyfikacja zadań, które będzie realizowała jednostka w ramach badań: Zadanie nr 1 Poznań, dnia 10 luty 2011r. Zapytanie ofertowe Przedmiot zamówienia: Opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej i badawczej oraz świadczenia nadzoru nad badaniami dla zadania pod nazwą: Stworzenie

Bardziej szczegółowo

Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe

Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe Nawiew powietrza do hal basenowych przez nawiewne szyny szczelinowe 1. Wstęp Klimatyzacja hali basenu wymaga odpowiedniej wymiany i dystrybucji powietrza, która jest kształtowana przez nawiew oraz wywiew.

Bardziej szczegółowo

- + - + tylko przy użytkowaniu w warunkach wilgotnych b) tylko dla poszycia konstrukcyjnego podłóg i dachu opartego na belkach

- + - + tylko przy użytkowaniu w warunkach wilgotnych b) tylko dla poszycia konstrukcyjnego podłóg i dachu opartego na belkach Płyty drewnopochodne do zastosowań konstrukcyjnych Płyty drewnopochodne, to szeroka gama materiałów wytworzonych z różnej wielkości cząstek materiału drzewnego, formowane przez sklejenie przy oddziaływaniu

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii

Tadeusz Lesiak. Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Mechanika klasyczna Tadeusz Lesiak Wykład nr 4 Dynamika punktu materialnego: Praca i energia; zasada zachowania energii Energia i praca T. Lesiak Mechanika klasyczna 2 Praca Praca (W) wykonana przez stałą

Bardziej szczegółowo