GDAŃSKIE CENTRUM INFORMACJI O SEKTACH 1 NOWYCH RUCHACH RELIGIJNYCH. Gdańsk ^ Sopot Gdynia

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "GDAŃSKIE CENTRUM INFORMACJI O SEKTACH 1 NOWYCH RUCHACH RELIGIJNYCH. Gdańsk ^ Sopot Gdynia"

Transkrypt

1 B D U L ^ J ^ N GDAŃSKIE CENTRUM INFORMACJI O SEKTACH 1 NOWYCH RUCHACH RELIGIJNYCH Gdańsk ^ Sopot Gdynia

2 W nu merze : I A V I > U < > W A ^ I ^ J K l> < ) r m m M M M \ ki s e k i- 1NOWYCHRtKłlÓW HKIJOIJNYCII k : A łefauftiter PmacM S./ ;; 2 sprzedawca /jadzen 0 m etodach oddziaływ ania na : 6 apfflćm łtim ' 7 PRAWOA\- \ /y.ńan1owe Rzecz o zasndach 1 ograniczeniach woiitosfes rejigij»iej \ 9 #iiiry A B1CZPIIX 'ZEN S I W O r A lv.s IWA 1 I RA»01ir<;X)rI;rRKI>r^ 16 RAPOiir wmyka^^ia SPRAWOZDANIA GUYARD'A 23 SEKTY DZIAŁAJĄCE W POLSCE 28 ŚWIADECTWA 32 JL, c'%. Gdańskie Centrum Informacji o Sektach i Nowych Ruchach Religijnych je? r jrję biuro Stowarzyszenia Jezus żyje : Gdańsk; ul. Warzywnicza 1 J # ' tel./fax: (0 58) lub (0 602) nr konia: 1»HK S.A. O/Gdańsk I Gdańskie Centrum Informacji o Sektach i Nowych Ruchach Religijnych powstało w odpowiedzi na realne zagrożenie dla rodziny, jednostki i wielu struktur życia społecznego płynące ze strony niektórych pojawiających się w Polsce ruchów religijnych, w tym szczególnie sekt. Prace nad powołaniem do życia naszego Centrum rozpoczęły się we wrześniu 1995 r. Obecnie zespól tworzą ludzie różnych profesji: ksiądz, kilku seminarzystów, psychiatra, psycholog, pedagodzy, kapitan marynarki z żoną. Łączy nas przekonanie poparte wieloma taktami i doświadczeniami, że zjawisko sekt i nowych ruchów religijnych mesie ze sobą zagrożenia nie tylko dla sfery duchowej człowieka i rodziny, ałe także sfery psychofizycznej i społecznej. Zadaniem Centrum nie jest podejmowanie walki z sektami, lecz: szeroko pojęta informacja o niebezpieczeństwach w postaci ulotek, biuletynu, inlbimatora o działalności sekt na terenie naszego województwa, a także działalność prelekcyjna, organizowanie seminariów, konferencji i sympozjum (pierwsze tego typu spotkanie odbyło się X r. w Centrum Edukacji Nauczycieli w Gdańsku, na które zaprosiliśmy o. A. Posackiego, doktora filozofii, znawcę od spraw demonologii i zjawisk paranormalnych oraz sekt, następnie w kwietniu 1996 r. zorganizowaliśmy sympozjum poświęcone tematowi Współczesne zagrożenia człowieka czy tylko sekty, w lutym 1998 r. na zaproszenie Stowarzyszenia Jezus Żyje przebywał w Gdańsku o. Joseph Marie Verhnde, nasze Centrum współorganizowało jego pobyt. O. Veiiinde miał szereg wykładów na terenie Trójmiasta: Zagrożenia New Age wobec kultury Zachodu, Duchowe zagrożenia w Europie, wziął również udział w ses ji pt. Nowe sekty renesans neopogaństwa. W czerwcu 1998 r. Centrum zostało zaproszone przez pełnomocnika Rządu d/s Rodziny Ministra K. Kaperę do udziału w Międzyresortowej Komisji przygotowującej Rządowy Projekt Polityki Prorodzinnej Państwa. W związku z tym Centrum przygotowało projekt działań na rzecz obronv jednostki i rodziny przed destruktywnym wpływem sekt r. projekt został przesłany do Ministra K. Kapery. Jesteśmy w trakcie przygotowywania sympozjum poświęconego zagrożeniom w pedagogice.) Centrum pracuje nad stworzeniem programu profilaktycznego. Planujemy przygotowanie szerokiej oferty dla pedagogów i nauczycieli, a także rodziców i młodzieży m.in. prowadzenie szkoleniom' ch rad pedagogicznych, warsztatów dla uczniów i rodziców; destrukcyjny wpływ sekt domaga się nie tylko działalności informacyjno profilaktycznej, ale także objęcia terapią wszystkich, którzy zgłaszają się do nas z prośbą o pomoc (duchową, psychiatryczną czy psychologiczną). Wśród nich są zarówno młodzi, jak i dorośli ludziedolknięci wpływem sekt. Udało nam się uruchomić dyżur psychologów na terenie jednej z trójmiejskich poradni psychologiczno pedagogicznych. Jeśli chcesz porozmawiać na lematy poruszane w biuletynie z psychologiem, możesz skontaktować się z: Poradnią Psychologiczno Pedagogiczną Gdynia, ul. Adm. J. Unruga 76, lei w środę w godz , czwartek w godz CENTRUM współpracuje z Poradniami Religijnymi 1. poniedziałek przy parafii NSPJ w Gdyni, ul. Armii Krajowej 46 (obok biura parafialnego) 2. środa przy parafii Przemienienia Pańskiego w Gdyni -Cisowej, ul. Kcyńska 2, w salce katechetycznej, lei piątek przy parafii NSJ w Gdańsku-Wrzeszczu. ul. Mireckiego, w sali biblioteki parafialnej 4. sobola w Katedrze Oliwskiej (sala studencka) 5 wtorek punkt informacji o sektach i ruchach religijnych przy Centrum Formacji Rycerstwa Niepokalanej w Gdańsku, ul. Sw. i rojcy 4, łax

3 UJ prowadzenie do problematyki sekt i nowych ruchów religijnych Wprowadzenie do problematyki sekt i nowych ruchów religijnych 1. Badacze rozróżniają między sektą pochodzącą z jakiejś religń światowej a kultem będącym tworem samoistnym i często eklektycznym. Można też sektę i kult rozumieć w następujący sposób: sektę jako zamkniętą organizację o toksycznym czy destrukcyjnym charakterze: kult zaś jako otwarty światopogląd, który może być jakimś filarem ideologicznym sekty, ale może tez swobodnie dryfować na falach demokratycznej tolerancji oddziałując jednakże nierzadko niebezpiecznie i destrukcyjnie. Kult jako św iatopogląd może mieć faktycznie charakter kultyczny : religijny i inicjacyjny (np. okultyzm jako kult). Może też mieć charakter religijny czy antyreligijny. ateistyczny. agi 10styczny, liberalny czy humanistyczny, najczęściej jednak w formie uta jonego dogmatyzmu mimo. iż sam oficjalnie przeciw staw ia się wszelkim dogmatyzmoni. czy fundamenlalizmom. Światopogląd całościowo ujmuje ocenę rzeczywistości: Boga, człowieka i świat. Nawet jeśli więc zaczyna się od definicji Boga (św iatopogląd religijny), to i tak trzeba zdefiniować pozostałe aspekty. W podobny sposób, jeśli zaczyna się od definicji człow ieka (św iatopogląd antropoccntryczny). Sekty o światopoglądzie religijnym mogą być religijne, pararełigijnc, parapsychologiczne, magiczne, okultystyczne, satanistyczne ild.. czerpiąc z chrześcijaństwa (Biblii), ze światopoglądów orientalnych czy gnostyckich. Sekty o światopoglądzie antropoccnirycznym mogą być terapeutyczne, edukacyjne czy ekonomiczne, co nic znaczy, żc w tych organizacjach nic ma jakiegoś stosunku do rzeczywistości religijnej czy sakralnej, która tu się odpowiednio przedefiniowuje. Gdy chodzi o stosunek do św iata, to pewne sekty zainteresowane są masowym organizowaniem się i podbojem świata, a iiuic wycofują się ze świata postrzegając go jako zly. niebezpieczny czy tymczasowy. próbując przekonać innych do ucieczki od niego. Takie działania są zawsze uw arunkowane jakąś w izją Boga (w tym także choćby Jego negacją) czy też wizją człowieka. Wynika z tego. że należy badać światopogląd) proponowane przez sekty właśnie jako całościowe ujmowanie rzeczywistości. 2. Najważniejszy jest jednak syndrom sekty czyli sekta jako destrukcyjny system, najczęściej obleczony w organizację, który niszczy w olność jednostki a także jej sumienie. Chodzi nic ty lko o pranie mózgu, ale o manipulacje umysłem czy zwodzenie ducha we w wymiarze najgłębszymi: ir wymiarze sumienia. Tak pojęta sekta to raczej lerminus tcclmicus. to przedmiot badań uniwersalnych, w których poszukuje się destrukcyjnego systemu, który nie dotyczy tylko jakichś lam organizacji o religijnym charakterze czy religijnym szyldzie. Nawet jeśli światopogląd religijny w tak pojętych organizacjach jest jakoś prawdziwy, godny szacunku, to destrukcyjny system, w którym on istnieje, niszczy wszystko. W takim sensie sektę można spotkać w organizacjach, firmach czy w końcu w rodzinie. Jedna sekta sta je się azylem i ratunkiem przed inna sektą, jaką może być rodzina czy panująca atmosfera. klimat, nastrój: korzystny dla rozwoju lub zabójczy. Sekty satanistyczne np. rodzą się po części jako całościowa reakcja (i totalna negacja) na pewną atmosferę represji czy hipokryzji. którą młodzi ludzie postrzegają w otaczającym ich środowisku, dosłownie wszędzie. Radykalna negacja społeczeństwa, kultury i religii postrzeganych jako całość może być częściowo interpretowana jako próba wywalczenia sobie własnej wolności i możliwości rozwoju. 3. Wolność jednostki i jej sumienie mogą więc być niszczone gdziekolwiek. Nie chodzi więc o nagonkę na poszczególne organizacje uznane za sekty, zwłaszcza, że mogą one ewoluować, zmieniać sw e oblicze, ulepszać się. Należy też odróżnić ludzi będących ofiarami systemu od stojących nad nimi..hierarchów : założycieli, guru. liderów i innych manipulatorów. którzy faktycznie wykorzystują idealizm, szlachetność a lakże zagubienie młodych ludzi po to, by uczynić z nich darmowych niewolników. Konkretne organizacje zadraśnięte syndromem sekty powinny być przedmiotem uwagi społecznej, ale też mają prawo się bronić i przez to jakby doskonalić. Nic można więc wszystkich sekt traktować jednakowo, o czym mówią oficjalne teksty teologiczne Kościoła katolickiego a także Kościołów protestanckich. Należy rozróżnić elementy dobre oraz niedobre i niebezpieczne. Należy odróżnić ludzi 0 wysokiej i czystej motywacji od tych. którzy tę motywację wykorzystują i nią manipulują. Należy odróżnić szczerą radość w dzieleniu się duchowymi odkryciami od nachalnego prozelityzmu, który polega na narzucaniu innym własnego obrazu świata przemocą lub podstępem. Należy odróżnić propozycje światopoglądowe, które są wartościowe od tych. które są prymitywną redukcją obrazu rzeczywistości. Należy odróżnić dobre 1słuszne pytania, które zadają ludzie (a na które nic otrzymują odpowiedzi w otaczającym ich środowisku) od złych i niebezpiecznych odpowiedzi, jakie dają sekty. Słusznie więc zauważa Kościół, że nie należy porzucać dialogu tam. gdzie jest on możliwy, ale też nic lekceważyć znaczenia obrony własnych przekonań (obrony wiary) a także obrony ludzi przed zwodniczą manipulacją czy po prostu zwykłym błędem. W każdym przypadku należy jednak starannie i jakby konkretnie rozeznawać przyjmując raczej postawę rozumiejącą niż potępiającą. Potępienie zaś powinno dotyczyć przede wszystkim niektórych idei czy także czynów nic zaś samych osób. gdyż człowiek jest zawsze ważniejszy od własnych idei i większy od własnych czynów. 4. Światopoglądy propagowane przez sekty są niekiedy dziwne i niebezpieczne, niekiedy zaś oryginalne i inspirujące dla poszukiwań inteleklualno duchowych, wchodzące jakby w lukę ludzkich pytań, oczekiwań i pragnień, których religia. Kościół czy kultura a także rodzina z wielu powodów często złożonych i niezawinionych łub będących skutkiem winy zbiorowej i wypadkową wielu czynników nic były w stanie zaspokoić, rozw iązać czy wyjaśnić. BIULETYN 1

4 Sprzedawcy złudzeń Nowe nicliy religijne (także w Polsce) ukazują czasami szczególną wrażliwość na lematy metafizyczne dotyczące sensu życia i śmierci człowieka, życia po śmierci. Tematy, które w dzisiejszej cywilizacji śmierci" traktowane są raczej pesymistycznie lub tragicznie, a naw cl w prosi eliminowane ze świadomości (nierzadko z pomocąsocjolcchnik). Now c ruchy podejmują także próbę filozoficznego czy teologicznego rozwiązania zagadki czy leż tajemnicy zliu przeciw staw iając się w sobie właściwy sposób (czasem ewidentnie błędny) banalizacji problematyki zla lub popadania w kompletny nihilizm, co jest udziałem współczesnej kultury zachodniej. Szerz} się nihilizm a przynajmniej relatywizm także poprzez ręce gwiazdorskich luminarzy tejże kultury, którzy w świetle pewnych diagnostyk spirytualnych (nie tylko chrześcijańskich) jaw ią się jako fałszywi prorocy i demagodzy odwodzący ludzi od poważnego traktowania życia a także poważnego poszukiwania wyzwolenia czy zbawienia (w tym także tzw. życia po śmierci). Pewnego rodzaju niepokój poszukiwań duchowych, kontestacja czy nawet bunt wobec zasianych ideologii i obyczajów społecznych, mimo iż nierzadko wyradza się w formy błędne czy nawet patologiczne, może mieć istotny sens w pogłębieniu świadomości społecznej oraz może skłonić do zadawania pytań trudnych i głębokich, co może mięć znaczenie także dla współczesnego Kościoła. Dlatego Kościół katolicki w swoich dokumentach mówi o wyzwaniu'' ze strony sekt i nowych ruchów religijnych a także o pewnego rodzaj u,.znakach czasu. 5. Pomimo jednak tych słusznych wyznań i interpretacji (jakie podają teologowie, filozofowie religii. kulturoznawcy, antropolodzy czy nawet sam Kościół) dobro jednostki, a więc wolność człowieka i jego sumienia, którego wybory decydują nic tylko 0 zdrowiu psychicznym. ale i Ozbawieniu wiecznym, powinny być na pierwszym planie. Celem działalności Kościołajest m in. owa humanistyczna troska połączona z. duchowym oglądem rzeczywistości spraw ludzkich. Realistyczne otrzeżwicnie i pilnowanie pulsu praw człowieka także jako dziecka Bożego, za które umarł Chrystus, jest sprawą najwyższej wagi. Nic można być naiwnym i nieuważnym tam, gdzie dokonuje się destrukcja, prozelityzm czy oszukiwanie człowieka, o czym także przypominają dokumenty Kościoła. W badaniach nad sektami należy więc uwzględnić trzy podstawowe problemy: zagrożenia zdrów ia psychicznego; manipulacje umysłem: zagrożenia duchowe (zwodzenie sumienia). Zagadnieniem zagrożeń zdrowia psychicznego, jako kryterium destrukcyjności istniejącym w rozmaitych sektach, zajmują się nauki psychologiczne i socjologiczne (większość dotychczasowych opracowań dotyczącyh problematyki sekt ogranicza się głównie do tego aspektu). Manipulacja umysłem natomiast to rodzaj zakłamania (dezinformacja, niedoinformowanie) na gruncie świadopoglądu, czy też ideologii, które należy badać osobno w sferze kultury i nauki. Jeszcze czymś innym są zagrożenia duchowe czy też zwodzenie duchowe dotyczące sumienia czyli oceny w dziedzinie dobra i zla. Zagrożenia duchowe są także ściśle związane z przynależnością do określonego wyznania. W tym kontekście spustoszeniem typu duchowego jest np. aposlazja (czyli zaparcie się wyznawanej wiary'), która jest czymś głębszym i poważniejszym niż zwykła konwersja światopoglądowa, o której mówi się w socjologii. Badania wykazują, że spustoszenia w dziedzinie sum ienia są najgroźniejsze, gdyż dotyczą najgłębszych i najbardziej intymnych sfer człowieka. Generalnie należy więc odróżnić zagrożenia zdrowia psychicznego (np. psychomanipiilacja, tzw. pranie mózgu) od zagrożeń ir obszarze kultury (np. manipulacja umysłem) i religii (np. zagrożenia duchow e). Istnieje potrzeba badania zjawiska sekt i to nic ty lko przez psychologów i socjologów (jak to ma miejsce do lej pory w Polsce), ale także przez kulturologów. filozofów, teologów. antropologów, prawników. Badanie problematyki sekt powinno wykroczyć poza poziom doraźnej sensacy jności i powierzchowności przesądów serwowanych przez większość mediów. Ponadto badania te powinni mieć charakter interdyscyplinarny, stały i biorący pod uwagę kulturowe procesy rozwojowe trwające na przestrzeni lat. Ks. ALEKSANDER POSACKI SJ SPRZEDAWCY ZŁUDZEŃ O metodach oddziaływania na ludzką psychikę W patrzeniu na m etody, jakimi sekty posługują się w stosunku do sw oich adeptów, często można zauważyć dw ie skrajności. Niektórzy, zwłaszcza ludzie związani z kręgami religijnymi, mają tendencję do przy pisywania sektom niemal nadprzyrodzonych umiejętności w dziedzinie wpływania na ludzkie postawy. Inni. szczególnie ci przedstawiciele nauk społecznych, którzy nie czują się zw iązani z żadnym kościołem, bagatelizują oddziaływanie sekl. tłumacząc ich rosnące w ostatnich Jatach znaczenie jedynie znajomością ludzkiej psychiki. Słuchając takich teorii można niekiedy odnieść w rażenie, że ludzie sami garną się do sekt. Taka interpretacja problemu prowokuje jednak nieuniknione pytanie: Jaki jest sens mówienia o ofiarach sekl'? Prawda, jak zwykle bywa. leży pośrodku. Niewątpliwie sekty bazują na doskonalej znajomości ludzkiej psychiki: rozumieją specyfikę czasów, w jakich żyjemy, i starają się odpowiadać na konkretne ludzkie problemy. Niebezpieczeństwo kryje się w tym, że zamiast dopomóc człowiekowi i uwolnić go od stresów, niepokojów ilp. podporządkow ują go sobie, stosując niekiedy wyrafinowane metody psycho- i socjotechniczne. 2 BIULE I YN

5 Sprzedawcy złudzeń Człowiek u schyłku XX wieku Socjologowie i inni specjaliści od szeroko rozumianych nauk społecznych cały czas szukają odpowiedzi na pytanie o specyfikę naszych czasów, leli obraz nigdy pewnie nie będzie jednoznaczny. Wśród bezspornych atrybutów naszej epoki można wymienić rosnące tempo życia, chroniczny brak czasu, wielką mobilność i wynikającą z niej zmienność, atomizację społeczeństwa zwłaszcza naruszenie więzi w małych grupach społecznych (rodzina, wspólnota sąsiedzka). Wynikają z tego określone konsekwencje, mające niezaprzeczalny wpływ na współczesnego człowieka. Ciągły pęd nie sprzyja zakorzenieniu. Człowiek, któiy do niedawna miał swoje, konkretnie wyznaczone miejsce w świecie zarówno w sensie geograficznym, jak i społecznym stal się włóczęgą (określenie Zygmunta Baumana), który wszędzie jest u siebie, a zarazem nigdzie nie ma domu. W Polsce zjawisko to nie jest tak bardzo odczuwalne, ale w krajach, gdzie pracownik z racji pełnienia obowiązków zawodowych kilka razy w ciągu swojej kariery zmienia specjalizację, kilkanaście raz)' miejsce pracy i zamieszkania, trudno mówić o jakimkolwiek zakorzenieniu, jakiego człowiek potrzebuje dla utrzymania normalności własnej egzystencji. Skoro w danym miejscu będę mieszkać przez rok, najwyżej dwa. nic ma sensu nawiązywanie jakichkolwiek relacji z sąsiadami, ponieważ niedługo staną się dla mnie obcymi ludźmi, a najprawdopodobniej nigdy więcej się nic spotkamy. Podobne zachowania można zaobserwować w miejscu pracy. Jeśli pracownik ma świadomość, że za rok może trochę więcej będzie już w innym oddziale swojej firmy, a może nawet w innej firmie, traci sens nawiązywanie kontaktów prywatnych z innymi. Nawet jeżeli takie kontakty istnieją, zostaną silą rzeczy zerwane w momencie przeprowadzki. Z kolei ilość czasu, jaką człowiek poświęca swoim obowiązkom zawodowym. doskonaleniu umiejętności, zmianie kwalifikacji itp., uniemożliwia utrzymywanie bliższych relacji nawet z. członkami najbliższej rodziny. Czas.jaki przeciętny człowiek poświęca swoim najbliższym, jest zaledwie nikłym procentem czasu spędzanego w pracy. Nic dziw nego, ze następuje dezintegracja rodzin. Jeśli wierzyć statystykom, ponad połowa dzieci (w wieku do 12 lat) ma żal do rodziców, że poświęcają im zbyt mało czasu. Bardzo często ów żal idzie w parze z przekonaniem, żc są nickocliane. nieakceptowane i tak naprawdę nikomu niepotrzebne. Taki obraz życia społecznego wielu może wydać się przejaskrawiony. Faktem jest jednak, żc wiciu ludzi potrzebuje po prostu życzliwości, serdeczności i akceptacji. Nie jest przypadkiem, żc właśnie dzięki tym banalnym środkom sekty zdobywają wielu adeptów. Po prostu w iedzą, do kogo iść ze swoim przesianiem. Grupy ryzyka Bardzo często mówi się o tym, żc szczególnie narażona na werbunek do sekt jest młodzież. W takim stwierdzeniu jest wiele prawdy, jednak bezkrytyczne przyjęcie tego sądu to karygodne uproszczenie. Młodzież z. pewnością jest nietypową grupą społeczną. Są to ludzie skierowani ku przy szłości, a zarazem kwestionujący sensowność układania sobie życia według wypracowanych prze/, starsze pokolenia schematów. Chcą być samodzielni. choć nie są jeszcze dojrzali. Z definicji niejako odrzucają to, co stare poszukując nowości. Żyją w permanentnym konflikcie z. pokoleniem rodziców, a zarazem są gotowi bez reszty podporządkować się komuś, kogo uznają za swojego mistrza choćby nawet stawiał im absurdalne wymagania. Tęsknią za wyjątkowością i dlatego pociąga ich wszelki elitaryzm. nawet związany ze stawianiem trudnych wymagań. Wreszcie poszukują sensu ży cia i chociaż traktują to bardzo poważnie, łatwo dają się zwieść mirażom, byle były one (w ich odczuciu) godne pożądania. Nic dziwnego, że młodzi ludzie zwłaszcza ci, którzy nie mają silnego oparcia w swoich najbliższych, zwłaszcza w rodzinie to wymarzony materiał na członków seki. Nie można jednak zapominać o tym. że także wśród starszych niemało jest ludzi sfrustrowanych, pogubionych, załamanych, dla których życzliwość, jaką na w ejście ofiarowuje im sekta, to praw dziwy ratunek To także do nich samotnych, chorych, zrozpaczonych kierują się sekciarscy werbownicy. Tyle tylko, że fakt ten jest oceniany przez społeczeństwo w nieco inny sposób. Kiedy w orbicie wpływów- sekty znajdzie się młody człowiek, który' ma rodzinę, przyjaciół itd. zostaje on (słusznie) uznany za ofiarę sekly, a najbliżsi robią wszystko, co możliwe, aby go spod jej wpływu uwolnić. Jeśli jednak sekta zainteresuje się starszym, zwłaszcza samotnym człowiekiem, jego otoczenie sąsiedzi, znajomi często przyjmują to obojętnie lub wręcz z radością, tłumacząc, że nareszcie spotkał życzliwych ludzi, odnalazł sens życia, ma się czym zająć itp. Tc fakty pokazują, żc sekta może skusić każdego czlow icka. Na czym zatem polega siła jej oddziaływania? Cóż takiego poza zwykłą życzliwością może ona zaofiarować zagubionemu człowiekowi? O kilku ludzkich potrzebach Poza kilkoma rzeczami oczywistymi, bez których ludzka egzystencja jest niemożliwa oddychaniem, odżywianiem, snem człowiek potrzebuje czegoś w ięcej. Są to często potrzeby lak oczywiste, żc nic jesteśmy w stanie ich nazwać. Dopiero niczaspokojenic którejś z nich rodzi problem. Twórcy ideologii sekt w przeciwieństwie do zwykłych ludzi doskonale zdają sobie sprawę, co należy podsunąć potencjalnym członkom sekty. Przede wszystkim wiedzą, w którym przy padku ich działanie może przynieść rezultat. Charakterystyczna dla człowieka jest potrzeba przynależności do jakiejś wspólnoty. Może to być rodzina, grupa koleżeńska, klub sportowy... Istotny jest sam fakt, że człowiek utożsamia się z grupą; czuje się jej częścią. Bnik owej więzi powoduje dyskomfort psychiczny, z którego każdy w jakiś sposób stara się wyjść. Dlatego sekty mają w ielkic szanse u ludzi samotnych, nieakceptowanych przez otoczenie lub tych, którzy' za takich się uważają. Człowiek poszukuje odpowiedzi na różne pytania. Obok tych zupełnie banalnych pojawiają się także islolne o sens życia, śmierci, cierpienia: o naszą przyszłość. Szczególnie sklomii do stawiania sobie takich pytań są ludzie starsi, a także ci, którzy' przeżywają jakiś dramat (załamanie się planów życiowych. śmierć kogoś najbliższego itp.). Oni także znajdują się w polu zainteresowania sekt. Człowiek chce mieć spójną wizję świata. Natłok informacji, pochodzących z różnych źródeł, sprawia, żc jest to niemal niemożliwe. Sekta oferuje spójną, integralną wizję świata i człowieka; życia i tego. co ma po nim nastąpić. Tęsknota za B IU L E T Y N 3

6 Sprzedawcy złudzeń uporządkowaniem otaczającego nas chaosu sprawia, ze wizje, przedstawiane przez sekty choćby były najdziwaczniejsze, jeśli tylko Iworzą całość stają się możliwe do przyjęcia. Człowiek nic chce być anonimowym trybem wr maszynie. Tymczasem cywilizacja, w jakiej żyjemy, nie sprzyja indywidualności. A raczej: tych indywidualności, wielkich gwiazd jest lak wiele, że można się zagubić w icli tłumie. Sekta mówi każdemu nowemu członkowi, że jest kimś niezwykłym, wyjątkowym. Świadczyć ma o tym sam fakt dopuszczenia do grupy ekskluzywnej, do której nie każdemu dane jest należeć. Z czasem la wyjątkowość stanic się pustym dźwiękiem... Człowiek naszych czasów, mimo pozorów racjonalności, szuka transcendencji. Ma świadomość albo tylko niejasną intuicję ze tylko gdzieś poza tym świalcm może mieć swoje korzenie prawdziwy sens życia. Wspólnoty religijne wyrażają lo prościej: człowiek szuka Boga; człowiek jest z nalury otwarły na Boga. Czasem gubi się w lym poszukiwaniu i twarzy sobie prywatne bóstwo albo idzie za czyimś urojeniem. Człowiek potrzebuje mistrza. Z jednej strony chce być samodzielny i bardzo nie lubi, kiedy ktoś próbuje pokierować jego życiem. Zarazem jednak poszukuje autorytetu; kogoś żywego, konkretnego człowieka - na którym mógłby się oprzeć, do którego mógłby się odw ołać. I często, kiedy już. kogoś takiego znajdzie, podporządkowuje mu się całkow icie, pozwalając mu podejmować decyzje za siebie. Czasem nawet uważa za zaszczyt to. że ów mistrz zechciał się nim zainteresować. Człowiek potrzebuje wizji. Chce nie tylko teoretycznej odpowiedzi na pytanie o sens życia. Pragnie również wy tyczenia konkretnej drogi, która pozwoli na dojście do tego celu. Człow iek wreszcie potrzebuje zaangażowania. Musi czuć się potrzebnym, aby nadać sens swojemu życiu. Musi coś robić, aby ów sens samemu zobaczyć. Aby uwierzyć, że pozostawi po sobie ślad choćby w ludzkiej pamięci. Sekta stara się wyjść naprzeciw tym ludzkim potrzebom jednak w laki sposób, aby. pomagając je zaspokoić, podporządkować sobie człowieka. Rzecz o metodach Metody, jakimi poslugująsię poszczególne sekty, są bardzo zróżnicowane. Trudno byłoby stworzyć ich kompletną listę. Tutaj pozwolę sobie ograniczyć się tylko do tych najczęściej stosowanych. 1. B o m b a rd o w a n ie m iło ścią (b v e bom bing). S tosow anie tej m etody jest prostą konsekw encją faktu, że w śród potencjalnych kandydatów na członków sekty znajdują się ludzie, którym brakow ało życzliw ości czy a k c e p ta c ji ze s tro n y d o ty c h c z a so w e g o o to c z e n ia. Uśm iech, sym patia, zainteresow anie w ystarczają, aby ich przyciągnąć, nam ów ić do otw arcia się przed now ym p rz y ja c ie le m. C z ło w ie k, k tó rem u d o tąd n ik t nic pośw ięcał w iele uw agi, często w tym m om encie w yrzuca z siebie w szystko, co się w nim nagrom adziło. P rzyjaciel'' uw ażnie tego słucha, co jest traktow ane jak o dow ód życzliw ości. W przyszłości ta w iedza przyda się sekcie o czym za chw ilę. Ż yczliw ość czyni człow ieka bardziej podatnym na m anipulację. Z czasem la życzliw ość przestaje być bezinteresow na. a staje się uzależniona od spełnienia określonych warunków. W ten sposób, stopniow o żeby nie odstraszyć od bom bardow aniam iłością"' dochodzi się do pełnej kontroli zachow ali adepta sekty. 2. Flirt (flirtin g -fish in g. czyli ło w ien ie przez flirt). Najkrócej m ożna pow iedzieć, że je s t to pójście o krok dalej w stosunku do poprzedniej m etody. N iektóre sekty nakłaniają (zm uszają) sw oicli członków naw et do prostytucji. byle tylko zyskać now ych adeptów. T a m etoda, podobnie ja k poprzednia, je s t szczególnie skuteczna w stosunku do osób poszukujących akceptacji. 3. W ykorzystanie słabości. N adm ierna szczerość m oże się niekiedy zem ścić. Sekta um ie doskonale w ykorzystać słabości now ego członka. Robi to dw ojako. Po pierw sze, oferuje m u zaspokojenie jego potrzeb. Jest to zaw sze m ocny argum ent na rzecz pozostania wr sekcie. Jeżeli to nic w ystarcza, pozostaje szantaż: g ro źba u jaw n ien ia najbardziej skrytych tajem nie adepta. C ena strachu, a w łaściw ie w stydu, je s t tak w ysoka, że nic każdy jest gotów ją zapłacić za uw olnienie się spod w pływ u sekty. 4. Pochlebstwo. Człow iek je st niezwy kle w rażliw y na pochwały nie tylko te zasłużone. W ystarczy zaczepić go na ulicy i zacząć rozm ow ę od banalnego stw ierdzenia, że in telig en tn ie w y g lą d a albo sp ra w ia w rażen ie m y śląceg o, aby wyciągnąć go w d łu ż sz ą ro zm o w ę, nam ów ić do przyjścia na spotkanie itp. Ta m etoda także później m oże być z pow odzeniem stosow ana: kiedy za każdy akt posłuszeństw a w obec sekty adept w ysłuchuje pochwal, łatwiej jest m u podporządkow ać się kolejnym, stopniow o coraz trudniejszym poleceniom. 5. Wymuszanie decyzji. Słow o..w ym uszanie brzm i m oże nieco b ru ta ln ie : c h o d z i Lu g łó w n ie o p resję psychiczną. To oddziaływ anie przypom ina trochę zachow ania specjalistów ' od reklam czy zw ykły ch sp rz e daw ców. którzy próbują nann m anipulow ać, w m aw iając, że to jedyna okazja, ostatnia szansa i że m usim y się zdecydow ać, bo teraz albo n igdy. Podobnie potencjalnego adepta pró b u je się n ie k ie d y p rzym u sić do podjęcia natychm iastow ej decyzji, tłum acząc, żc później nic będzie m iał ju ż takiej szansy. 6. Rozdawnictwo/pomoc humanitarna. Sposób tyleż prosi}', co efektow ny i pozw alający zjednać sym patię sp ołeczeństw a. S ek ta p ró b u je p rzez to p o k azać, żc troszczy się o zw ykle potrzeb) szarego człow ieka. C zęsto spotykana form a p om ocy h u m an itarn ej to darm ow e posiłki. 7. Izolacja. W chodząc na dobre w- sektę, człow iek je st mniej lub bardziej gw ałtow nie przym uszany do zerw ania kontaktów z najbliższym otoczeniem. W skrajnym przypadku mówi m u się w prost, że m usi się oderw ać od daw nego tow arzystw a, zerw ać w ięź z p rzeszłością, bo ona uniem ożliw ia m u dojście do celu. jaki staw ia sobie sekta (np. sekta p rzedstaw ia siebie jako w spólnotę zbaw io- 4 BIULE I YN

7 Sprzedawcy złudzeń n y ch. a resztę jako skazanych na pew ne potępienie). N iekiedy nic pada żaden nakaz, ale sekta stara się na tyle zapełnić czas adepta, aby ograniczyć do m inim um jego kontakty z innym i środow iskam i. M ożna też w ysiać adepta (lub przynajm niej nam ów ić go) na w yjazd do innego m iasta lub naw et państw a, aby uniem ożliw ić kontakty z rodziną, przyjaciółm i itd. 8. Ciągła kontrola. A depta nic m ożna pozostaw ić sam e mu sobie. C iągle tow arzystw o..anioła stró ża' członka sekty ogranicza do m inim um ryzyko, że adept zacznie zastanaw iać się, co się z nim tak napraw dę dzieje. Ów opiekun m oże na bieżąco rozw iew ać rodzące się. jeszcze n iczw crb alizo w anc w ątp liw o ści, a w razie potrzeby podjąć decyzję o zastosow aniu specjalnych środków. 9. Bombardowanie intelektualne. Sprzyja mu pełna izolacja członków sekty. Jedynym źródłem informacji jest dla nich sekta, a dokładniej ktoś. kto stoi ponad nimi w hierarchii. To pom aga w tw orzeniu i pow ielaniu klisz m yślow ych, pew nych schem atów, a z czasem prowadzi do utraty krytycyzm u i przyjm ow ania w szystkiego, co pow ie m istrz. 10. Techniki medytacyjne. M edytacja pow oduje nie tylko w yciszenie. S praw ia rów nież, żc człow iek staje się bardziej podatny na sugestie, hipnozę i oddziaływ ania na podśw iadom ość. Z resztą w łaśnie w pływ anie na podśw iadom ość przez tzw. bodźce podprogow c to rów nież jedna z m etod oddziaływ ania sekt. 11. Dla porządku należy dodać, że sekta posługuje się na różne sposoby kłam stw em. Jako przykłady m ożna tu podać fałszyw e interpretacje Biblii, sztuczne tworzenie analogii (np. porów nyw anie C hrystusa z Buddą), przypisyw anie osobom uw ażanym przez adepta za autorytety w ypow iedzi, które w rzeczyw istości nigdy nic zostały przez nic w ygłoszone. Szczególny przypadek: Pranie mózgu Brainwushing. czyli pranie mózgu albo kontrola myśli lo mechanizm bard/o niebezpieczny, niszczący ludzką psychikę, powodujący jej przeprogramowanie. Składa się z kilku etapów: Rozstrojenie organizmu. Dokonuje się ono zarówno na płaszczyźnie fizycznej, jak i psychicznej. Stres, izolacja, ograniczenie snu. głód (wiclc sekt zaleca swoim adeptom dietę) powoduje rozregulowanie czynności fizjologicznych. kłopoty z koncentracją, przemęczenie. Człowiek staje się przez lo bardziej podamy na sugestię. Ograniczenie poczucia bezpieczeństwa. Prowadzi ono do lęku. Adcpl boi się o samego siebie, ale ów strach odnosi się przede wszystkim do kar, jakie może pociągnąć za sobą nieposłuszeństwo poleceniom sekty. Degradacja i pogarszanie obrazu siebie. Rozstrój psychiczny bardzo często przybiera postać depresji. Wiąże się to z reguły z tendencją do samoponiżania. z poczuciem w iny, płynącym z przekonania, że nie jest się takim, jakim się być powinno. Regresja. Jest ona logiczną konsekwencją podejmowanych dotąd działań, a przejawia się najczęściej w infantylności i prymitywizmie zachowań. Człowiekowi towarzyszy poczucie bezsilności, nad którym nie jest w stanic zapanować. Stąd biorą się gwałtowne wahania nastrojów, napady płaczu czy agresji. Tak urobionemu adeptowi podsuwa się ofertę wyjścia z beznadziei nowego życia. Oczywiście, nic za darmo. Jeśli jednak podporządkuje się sekcie, jeśli będzie spełniał polecenia guru, jeśli... wtedy jego udziałem stanie się wspaniała przyszłość. Czy' po doświadczeniach całego procesu prania mózgu nie jest to wspaniała propozycja? Trudno wyrwać spod wpływ u sekty człowieka, który przeszedł pranie mózgu. Składa się na lo kilka przyczyn. Z reguł}' ktoś taki przed przyjściem do sekty nic należał do ludzi szczęśliwych; czegoś mu brakowało. Nie ma zatem za czym tęsknić. Sam proces prania mózgu lo koszmar, którego pewnie wolałby nie pamiętać. Co ciekawe, nic wini za to sekty, ale raczej samego siebie: jako słabego człowieka, który po prostu w ten sposób musiał zasłużyć na znalezienie się w gronie wybranych. Prawdziwe szczęście we własnej opinii osiągnął dopiero teraz, dostępując wtajemniczenia. Miałby zatem dobrowolnie z tego rezygnować? Parę uwag na zakończenie Nic ma sensu demonizowanie działania sekt. Z pewnością sąone groźne; nie znaczy to jednak, żc nic ma przed nimi żadnej ucieczki. Zamiast walczyć z sektami, warto zająć się likwidacją zjawisk, które leżą u podłoża ich popularności. Kiyzys rodziny, więzi sąsiedzkich, anonimowość, brak zwykłej życzliwości sprawiają, że coraz więcej ludzi szuka ratunku w sektach. Czy go znajduje? Często we własnym przekonaniu tak. Na ile jest to faktycznie ratunek, a na ile złudzenie trudno odpowiedzieć. Sekty bazują na dobrej znajomości psychologii, co pozwala im stworzyć iluzję szczęścia, zadow olenia. Z pozoru człowiek otrzymuje w nich to, czego pragnie. Tyle, że ceną za lo jest wolność. Czy warto płacić aż tyle za złudzenie? Bibliografia: DOMINIKA PIĘTKI KWICZ 1. Ciaklini R. W ywieranie w pływ u na ludzi ". Gdańskie W ydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk Le Bon G. Psychologia tłumu", PWN. Warszawa Sekty albo now e ruchy religijne. W yzwanie duszpasterskie" w; L Osserva- tore Romano nr 5 (79) 1986 (wyd. polskiej 4. W spólnoty kościelne, niezależne grupy religijne, sekty. W ydawnictwo Księży Werbistów YERBINUM, W a rszaw a ks. A. Zwoliński, Anatomia sekty. W ydawnictwo Gotów. Kraków ks. A. Zwoliński, Sekty... Dlaczego?", W ydawnictwo Sióstr l.oretanek. Warszawa 1998 BIULE I YN 5

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące

Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące Podstawy prawne działalności kościołów, stowarzyszeń religijnych i związków wyznaniowych na terenie zakładów karnych i aresztów śledczych Istniejące uregulowania prawne nakładają na administrację jednostek

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

Zasada autonomii i wzajemnej niezależności oraz współdziałania między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi

Zasada autonomii i wzajemnej niezależności oraz współdziałania między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi SABINA ŁACH Zasada autonomii i wzajemnej niezależności oraz współdziałania między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi Model relacji między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ... PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2015/2016 2016/2017 ZESPÓŁ SZKÓŁ W GOŁASZYNIE Gołaszyn, 1 września 2015 r. SPIS TREŚCI Założenia programu... 3 Cele i zadania... 4 Zalecane metody pracy...

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek

PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM. Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek PROJEKT SOCJALNY UZALEŻNIENIOM Realizatorzy: Anna Osiewicz Aleksandra Zaborska Joanna Krzemińska Alicja Kowalska Joanna Trytek 1. Opis problemu Rodzina winna zaspokajać potrzeby fizjologiczne jak i psychologiczne

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018

KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 KONCEPCJA PRACY ZESPOŁU SZKÓŁ W PAWŁOWIE NA LATA 2013-2018 MISJA SZKOŁY Jesteśmy szkołą bezpieczną i przyjazną. Szanujemy się wzajemnie i wspieramy. Celem naszej szkoły jest dobre przygotowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

1 Rozpoznać sektę Marcin Pytlak

1 Rozpoznać sektę Marcin Pytlak 1 2 Spis treści Przedmowa......7 Wstęp......9 Rozdział I: Doktryna.... 14 1. Ruchy pochodzenia chrześcijańskiego.... 15 2 Ruchy o niechrześcijańskich korzeniach.... 19 a) Sekty pochodzenia orientalnego....

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RADY NACZELNEJ W SPRAWIE PRZESTRZEGANIA 10 PUNKTU PRAWA HARCERSKIEGO (WYCHOWANIE DO CZYSTOŚCI I ABSTYNENCJI)

STANOWISKO RADY NACZELNEJ W SPRAWIE PRZESTRZEGANIA 10 PUNKTU PRAWA HARCERSKIEGO (WYCHOWANIE DO CZYSTOŚCI I ABSTYNENCJI) STANOWISKO RADY NACZELNEJ W SPRAWIE PRZESTRZEGANIA 10 PUNKTU PRAWA HARCERSKIEGO (WYCHOWANIE DO CZYSTOŚCI I ABSTYNENCJI) Uwzględniając realia, w których obecnie żyjemy w kontekście naszych statutowych celów

Bardziej szczegółowo

1 Odpowiedzialna pomoc wychowawcza Marek Dziewiecki

1 Odpowiedzialna pomoc wychowawcza Marek Dziewiecki 1 Spis treści 2 Spis treści I Wychowanie a psychologia...... 8 1. Psychologizacja wychowania......8 2. Właściwa relacja między psychologią a pedagogiką.... 10 3. Psychologia a wychowanie: przykłady oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie

Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie Koncepcja pracy Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Teresinie,,( ) Wychowywać to nie znaczy kształcić tylko rozum, lecz kształtować harmonijnie całego człowieka, a więc także jego serce i charakter.

Bardziej szczegółowo

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych

Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja siebie i świata uczniów z lekkim upośledzeniem umysłowym pochodzących z rodzin pełnych i niepełnych Percepcja, czyli świadome reagowanie na bodziec zewnętrzny, umożliwia dziecku zdobywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację.

Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Renata Sikora Znaczenie świadomości wychowawczej rodziców dzieci rozpoczynających edukację. Rodzina jest pierwszym najważniejszym środowiskiem wychowawczym w życiu człowieka. Skuteczność jej wpływów wychowawczych

Bardziej szczegółowo

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406

Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna ul. Dr. Józefa Rostka 16 41-902 Bytom tel; 032 2819405, 032 2819406 mgr Zuzanna Krząkała- psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Bytomiu Uzależnienie od gier

Bardziej szczegółowo

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic

Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 65 W ŁODZI Takie jest Rzeczpospolitą władanie, jakie młodzieży chowanie Stanisław Staszic Priorytet w wychowaniu młodego człowieka powinien mieć dom rodzinny.

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA

PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA PRAWA CZŁOWIEKA W KONTEKŚCIE PRAW DZIECKA Prawa człowieka Prawa i wolności człowieka występują wyłącznie w relacjach jednostki z państwem. Gdy mówimy o prawach człowieka ograniczamy się do stosunków między

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA

WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA WPŁYW POCHWAŁY NA ROZWÓJ DZIECKA Pochwała jest jednym z czynników decydujących o prawidłowym rozwoju psychicznym i motywacyjnym dziecka. Jest ona ogromnym bodźcem motywującym dzieci do działania oraz potężnym

Bardziej szczegółowo

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ

1 Jak nie należy kochać dziecka? Józef Augustyn SJ 1 2 Spis treści Brak akceptacji dziecka.....8 Niesprawiedliwe karanie dziecka.....9 Stwarzanie dziecku poczucia zagrożenia... 10 Przyjmowanie postawy paternalizmu... 11 Niesłuszne ograniczanie wolności

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

ZASADY OGÓLNE ZAKŁADANIA I PROWADZENIA ŚWIETLIC PARAFIALNYCH

ZASADY OGÓLNE ZAKŁADANIA I PROWADZENIA ŚWIETLIC PARAFIALNYCH ZASADY OGÓLNE ZAKŁADANIA I PROWADZENIA ŚWIETLIC PARAFIALNYCH Błogosławiony Jan Paweł II w Roku Rodziny napisał: Jeżeli bowiem prawdą jest, że dziecko jest radością nie tylko rodziców, ale także radością

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 34 w Kielcach im. Adama Mickiewicza. Rada szkoleniowa na temat PRAWA DZIECKA

Szkoła Podstawowa nr 34 w Kielcach im. Adama Mickiewicza. Rada szkoleniowa na temat PRAWA DZIECKA Szkoła Podstawowa nr 34 w Kielcach im. Adama Mickiewicza Rada szkoleniowa na temat PRAWA DZIECKA 1 Prawa cywilne Prawa socjalne Prawa kulturalne Prawa polityczne Nie przyznano dzieciom praw ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Analiza zjawiska i aspekt prawny.

Analiza zjawiska i aspekt prawny. Analiza zjawiska i aspekt prawny. Wywieranie wpływu na proces myślowy, zachowanie lub stan fizyczny osoby pomimo braku jej przyzwolenia przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe środki przemocy

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie

KONCEPCJA PRACY. Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie. SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie KONCEPCJA PRACY Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Janowie SZKOŁY PODSTAWOWEJ im. Romualda Traugutta w Janowie na lata szkolne 2011-2016 1 Koncepcja pracy szkoły została opracowana w oparciu o: 1. Ustawę

Bardziej szczegółowo

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski

Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Komputer sam w sobie nie jest zły. To ludzie czynią go niebezpiecznym! Komputer i my Nie można cofnąć czasu i poprawić naszych błędów! Nauczmy się im zapobiegać!!! Bartosz Dulski Nie wysyłaj swoich zdjęć

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 11 IM. SZARYCH SZEREGÓW W STALOWEJ WOLI SPIS TREŚCI: I. Podstawa prawna Szkolnego Programu Wychowawczego II. Misja szkoły III. Model absolwenta IV. Priorytety

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

Młodzi internauci - od paradygmatu ryzyka do paradygmatu szans. prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu

Młodzi internauci - od paradygmatu ryzyka do paradygmatu szans. prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Młodzi internauci - od paradygmatu ryzyka do paradygmatu szans prof. UAM dr hab. Jacek Pyżalski Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu Paradygmat ryzyka Właściwie od początku badań internetu (por. Kraut)

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M.

KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie. Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. KONCEPCJA PRACY PRZEDSZKOLA NIEPUBLICZNEGO Nr 1 Pod Topolą w Szczytnie Kochać dziecko, to służyć mu, jak daleko jest to tylko możliwe. M. Montessori MISJA PRZEDSZKOLA Nasze przedszkole jest drogowskazem

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Szkoły

Program Wychowawczy Szkoły Zespół Szkół im. Jana Kochanowskiego w Częstochowie Program Wychowawczy Szkoły na rok szkolny 2015/2016 Częstochowa, sierpień 2015 Podstawy prawne: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Wstęp Wychodząc na przeciw potrzebom wynikającym z obserwacji, rozmów i analizy

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich

Koncepcja pracy. Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Koncepcja pracy Przedszkola nr 12 w Siemianowicach Śląskich Misja W naszym przedszkolu dziecko: - znajduje możliwość indywidualnego rozwoju możliwości twórczych i intelektualnych, - zdobywa wiedzę i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej

Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Koncepcja pracy Szkoły Podstawowej im. Króla Władysława Jagiełły w Zespole Szkół w Błażowej Nasza szkoła realizuje potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej i środowiska lokalnego. Kształci i

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Pedagogicznej Nr 6/2013 z dnia 10.09.2013r. PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ W KOSEWIE Wrzesień 2013 r. PODSTAWA PRAWNA Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC

PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ RODZIC - DZIECKO DZIECKO - RODZIC DROGI RODZICU! Buduj solidny fundament jakim jest dla dziecka Rodzina. Tylko bliski kontakt z dzieckiem może uchronić je od problemu uzależnienia.

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI METROPOLIA DZIECI Postanowienia ogólne 1. Fundacja pod nazwą Metropolia Dzieci, zwana dalej: Fundacją, ustanowiona przez: Agnieszkę Błażewicz i Ewelinę Ewertowską, zwane dalej: Fundatorami,

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa nr 31 im. Lotników Polskich w Lublinie Program ten sporządzono w oparciu o: Ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256,

Bardziej szczegółowo

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI

WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZOŚCI Program wychowawczy Mlodzieżowego Domu Kultury w Świdnicy im. Mieczyslawa Kozara- Sobódzkiego Do realizacji w latach 2012-2014 PROGRAM WYCHOWAWCZY WĘDRUJĄC RAZEM KU PRZYSZŁOŚCI

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZPROTAWIE ul. SOBIESKIEGO 58 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY SZKOŁA PODSTAWOWA NR 2 SZPROTAWA Rok szkolny 2014/15 1. Podstawa prawna 1. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej art. 72 2. Konwencja

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ W SZPROTAWIE ul. SOBIESKIEGO 58 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY GIMNAZJUM NR 2 SZPROTAWA Rok szkolny 2014/15 1. Podstawa prawna 1. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej art. 72 2. Konwencja o Prawach

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo

KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 2 BEZPIECZNA PRZYSTAŃ

KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 2 BEZPIECZNA PRZYSTAŃ KLUB INTEGRACYJNY DLA DZIECI I MŁODZIEŻY NR 2 BEZPIECZNA PRZYSTAŃ Klub Integracyjny dla dzieci i młodzieży nr 2 Bezpieczna Przystań jest placówką wsparcia dziennego integrującą dzieci i młodzież z Piekar

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski PROGRAM WYCHOWAWCZY W SZKOLE PODSTAWOWEJ W SMARDZEWIE ,,Mądrość to dążenie do pełni Ks. Jan Twardowski Program wychowawczy SPIS TREŚCI: 1. Podstawa prawna

Bardziej szczegółowo

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych.

Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jako system więzi społecznych i emocjonalnych. Rodzina jest interpersonalnym systemem stosunków wewnątrz grupowych lub systemem społecznym. Te stosunki tworzone są przez więzi społeczne i emocjonalne.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012

PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 (załącznik do Programu Wychowawczego i Profilaktycznego Gimnazjum) Nie idź przede

Bardziej szczegółowo

12 WSTĘP. J. Rutkowiak, O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne, w: Pytanie, dialog, wychowanie, Warszawa 1992, s. 13.

12 WSTĘP. J. Rutkowiak, O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne, w: Pytanie, dialog, wychowanie, Warszawa 1992, s. 13. WSTĘP Dialog to słowo, które spotykamy niemal na każdym kroku, począwszy od relacji rodzinnych po media. Pojęcie to sugeruje wzajemną gotowość do słuchania i rozumienia. Zapotrzebowanie na dialog nie omija

Bardziej szczegółowo

Kodeks. Postawa nauczyciela wobec uczniów

Kodeks. Postawa nauczyciela wobec uczniów Kodeks Etyczny Nauczyciela obowiązujący w Publicznej Szkole Podstawowej nr 7 w Strzelcach Opolskich Kodeks Etyczny Nauczyciela jest zbiorem zasad służącym nauczycielowi pomocą w rozstrzyganiu problemów

Bardziej szczegółowo

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek

Granice. w procesie wychowania. Iwona Janeczek Granice w procesie wychowania Iwona Janeczek Czym są granice? w świecie fizycznym są to płoty, szlabany, żywopłoty; informują o tym gdzie zaczyna się moja własność; w świecie duchowym są równie rzeczywiste,

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

Edukacja elastyczna flexischooling

Edukacja elastyczna flexischooling Edukacja elastyczna flexischooling James Hemming Jon Holt Roland Meighan Philip Toogood 1 Edukacja elastyczna Pedagogika skoncentrowana na uczniu, proces nauczania odpowiada potrzebom dzieci i młodzieży

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 NA ROK SZKOLNY 2014/2015 MISJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 NA ROK SZKOLNY 2014/2015 MISJA SZKOŁY PODSTAWOWEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Szkoła Podstawowa Nr l realizuje cele zawarte w Podstawie Programowej Kształcenia Ogólnego oraz w Statucie Szkoły Podstawowej Nr l ze

Bardziej szczegółowo

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia

Wiadomości, umiejętności i postawy. ucznia dopuszczająca oceny dostateczna dobra bardzo dobra Wiadomości, umiejętności i postawy Uczeń wykazuje się znajomością: Aktów wiary, nadziei, miłości, żalu Stacji drogi krzyżowej Sakramentów Darów Ducha

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. Zespołu Szkół Zawodowych im. Stefana Bobrowskiego w Rawiczu 2011/2012

PROGRAM PROFILAKTYKI. Zespołu Szkół Zawodowych im. Stefana Bobrowskiego w Rawiczu 2011/2012 PROGRAM PROFILAKTYKI Zespołu Szkół Zawodowych im. Stefana Bobrowskiego w Rawiczu 2011/2012 1 Przedmiotem profilaktyki może być każdy problem, w odniesieniu do którego odczuwamy potrzebę uprzedzającej interwencji

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W ZAKRESIE PROMOWANIA I WDROŻENIA PRAWIDŁOWYCH METOD WYCHOWAWCZYCH W STOSUNKU DO DZIECI W RODZINACH ZAGROŻONYCH PRZEMOCĄ W RODZINIE Sandomierz 2013r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI. Konspekt poniższej lekcji przeznaczony jest przede wszystkim dla uczniów III klasy gimnazjum lub dla młodzieży szkół średnich.

KONSPEKT LEKCJI. Konspekt poniższej lekcji przeznaczony jest przede wszystkim dla uczniów III klasy gimnazjum lub dla młodzieży szkół średnich. 1 KONSPEKT LEKCJI TEMAT: UWAŻAJ! SEKTY Konspekt poniższej lekcji przeznaczony jest przede wszystkim dla uczniów III klasy gimnazjum lub dla młodzieży szkół średnich. CELE OGÓLNE - Ukazanie niebezpieczeństw,

Bardziej szczegółowo

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach

Plan wychowawczy. Oddziału Przedszkolnego. przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II. w Skorzeszycach Plan wychowawczy Oddziału Przedszkolnego przy Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Skorzeszycach Cele: Plan wychowawczy punktu przedszkolnego zakłada: Pracę nastawioną na poznanie samego siebie Pracę

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Załącznik nr 1 do Uchwały Nr X/31/2011 Rady Gminy Łubnice z dnia 29 czerwca 2011 GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2014 Łubnice, 2011

Bardziej szczegółowo

Prawa rodzica/opiekuna do uzyskiwania informacji na temat nauki szkolnej ucznia oraz do objęcia go pomocą psychologiczno pedagogiczną.

Prawa rodzica/opiekuna do uzyskiwania informacji na temat nauki szkolnej ucznia oraz do objęcia go pomocą psychologiczno pedagogiczną. Prawa rodzica/opiekuna do uzyskiwania informacji na temat nauki szkolnej ucznia oraz do objęcia go pomocą psychologiczno pedagogiczną. Mgr Mirosława Grzemba-Wojciechowska Dyrektor Szkoły Podstawowej nr

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2011/2012 GIMNAZJUM NR 6 W LEGIONOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2011/2012 GIMNAZJUM NR 6 W LEGIONOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY rok szkolny 2011/2012 GIMNAZJUM NR 6 W LEGIONOWIE GŁÓWNE CELE DZIAŁAŃ WYCHOWAWCZYCH: 1. Szerzenie wiedzy o prawach dziecka oraz prawach i obowiązkach ucznia wśród uczniów. 2. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

jest intencjonalna jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie osoby,

jest intencjonalna jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie osoby, Przemoc w rodzinie Przemoc w rodzinie to zamierzone i wykorzystujące przewagę sił działanie skierowane przeciw członkowi rodziny, naruszające prawa i dobra osobiste, powodujące cierpienie i szkody. Przemoc

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE PROGRAM WYCHOWAWCZY SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 15 W KROŚNIE W wychowaniu chodzi właśnie o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej człowiekiem o to ażeby bardziej był, a nie tylko więcej miał, aby poprzez

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2014-2016 Opracowanie : Agnieszka Nowakowska- pedagog szkolny Joanna Geraga Matusiak psycholog szkolny

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH

KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH KONCEPCJA PRACY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 9 W SIEDLCACH Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć, nauczyłem się w przedszkolu- o tym jak żyć co robić, jak postępować, współżyć z innymi patrzeć, odczuwać,

Bardziej szczegółowo

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności

Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK. w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Józef Augustyn SJ INTEGRACJA SEKSUALNA PRZEWODNIK w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności Wydawnictwo WAM Kraków 2009 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 5 ROZDZIAŁ I ROZWÓJ SEKSUALNY W OKRESIE DZIECIŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI WSPIERANIA DIALOGU MIĘDZYKULTUROWEGO I POMOCY MIGRANTOM KOMPAS. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI WSPIERANIA DIALOGU MIĘDZYKULTUROWEGO I POMOCY MIGRANTOM KOMPAS. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI WSPIERANIA DIALOGU MIĘDZYKULTUROWEGO I POMOCY MIGRANTOM KOMPAS Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą: Fundacja Wspierania Dialogu Międzykulturowego i Pomocy Migrantom Kompas, zwana

Bardziej szczegółowo

Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa

Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa Są to działania zmniejszajace ryzyko wystąpienia szkód wynikających z zachowań i stylu życia osób objętych profilaktyką. Wyróżniamy profilaktykę: uniwersalną,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów

ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów ANALIZA ANKIETY: JA I SZKOŁA - Ankieta dla uczniów Ankieta przeprowadzona wśród uczniów klas IV V w Szkole Podstawowej nr 79. Jej celem zbadanie atmosfery panującej wśród uczniów w szkole, korelacji nauczyciel

Bardziej szczegółowo

Statut. Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem

Statut. Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem Statut Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem Statut Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr 125 Pod Złotym Promykiem str 1 / 10 1 1. Stowarzyszenie Przyjaciół Przedszkola nr

Bardziej szczegółowo

Starość nie jest pojęciem jednoznacznym. Różnie można określać początek tego okresu zarówno w życiu jednostek, jak i całych zbiorowości.

Starość nie jest pojęciem jednoznacznym. Różnie można określać początek tego okresu zarówno w życiu jednostek, jak i całych zbiorowości. Starość nie jest pojęciem jednoznacznym. Różnie można określać początek tego okresu zarówno w życiu jednostek, jak i całych zbiorowości. W demografii starość jednostek dzieli się na: młodszy wiek poprodukcyjny

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015

Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Program wychowawczy Gimnazjum nr l im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie na rok szkolny 2014/2015 Wstęp Program wychowawczy szkoły jest opracowany zgodnie z: Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej z dnia

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY w SZKOLE PODSTAWOWEJ im. S. KRASIŃSKIEGO w CHOTOMOWIE (na okres od września 2013 r. do 31 sierpnia 2016 r.) PODSTAWA PRAWNA 1. Rozporządzenie MENiS z dnia 07.01.2003 roku

Bardziej szczegółowo

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce

ŚRODKI MASOWEGO PRZEKAZU Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Podstawy prawne funkcjonowania środków masowego przekazu w Polsce Art. 54.1. Każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. 2. Cenzura prewencyjna

Bardziej szczegółowo

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk

PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE. ks. Artur Aleksiejuk PRAWA CZŁOWIEKA W BIOMEDYCYNIE ks. Artur Aleksiejuk Pojęcie praw człowieka Przez prawa człowieka rozumie się te prawa, które są bezpośrednio związane z naturą człowieka jako istoty rozumnej i wolnej (osoby)

Bardziej szczegółowo

Jak pomóc uczniowi z trudnościami w nauce? (przyczyny trudności, skutki, formy pomocy uczniowi)

Jak pomóc uczniowi z trudnościami w nauce? (przyczyny trudności, skutki, formy pomocy uczniowi) Jak pomóc uczniowi z trudnościami w nauce? (przyczyny trudności, skutki, formy pomocy uczniowi) W każdej klasie są uczniowie, dla których nauka to problem, którym uczenie się sprawia poważne trudności.

Bardziej szczegółowo

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP

Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach. Kościoła Zielonoświątkowego w RP Pismo Święte podstawowym źródłem treści w programach nauczania biblijnego Kościoła Zielonoświątkowego w RP Podstawa Programowa katechezy zielonoświątkowej Za podstawowe źródło treści oraz główną przesłankę

Bardziej szczegółowo

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28

Program adaptacyjny. dla klasy I. Jestem pierwszakiem. w Szkole Podstawowej nr 28 Szkoła Podstawowa nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku Program adaptacyjny dla klasy I Jestem pierwszakiem w Szkole Podstawowej nr 28 im. K. I. Gałczyńskiego w Białymstoku ,,Dzieci różnią się od

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Łubiance na lata 2012-2015

Program Wychowawczy Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Łubiance na lata 2012-2015 Program Wychowawczy Zespołu Szkół im. Janusza Korczaka w Łubiance na lata 2012-2015 Dziecko chce być dobre. Jeśli nie umie- naucz. Jeśli nie wie- wytłumacz. Jeśli nie może- pomóż Przyjęty do realizacji

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska Z TRADYCJI MNISZEJ 5 John Main OSB Medytacja chrześcijańska John Main OSB Medytacja chrześcijańska Konferencje z Gethsemani przekład Teresa Lubowiecka Spis treści Wstęp...7 Pierwsza Konferencja...9 Druga

Bardziej szczegółowo

Warto rozróŝnić 3 pojęcia:

Warto rozróŝnić 3 pojęcia: Kampania 1997 1 Warto rozróŝnić 3 pojęcia: złość jest to uczucie nie mamy wpływu na emocje, one powstają jako reakcja na potrzeby agresja jest to zachowanie skierowane przeciwko sobie i innym związane

Bardziej szczegółowo

WYCHOWANIE OD A DO Z

WYCHOWANIE OD A DO Z Podstawą skutecznego wychowana bez przemocy jest konsekwentne ustalanie granic, umożliwiające dziecku orientację w otaczającym je świecie. Robert Mc Kenzie Kiedy pozwolić? Kiedy zabronić? WYCHOWANIE OD

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

POSTAWY RODZICIELSKIE

POSTAWY RODZICIELSKIE POSTAWY RODZICIELSKIE Wychowanie bez błędów jest mitem. Nic takiego nie istnieje. I nie tylko nie istnieje, ale wręcz nie powinno istnieć. Rodzice są ludźmi. Popełniają więc błędy i nie wiedzą wszystkiego.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 2 PROGRAM PROFILAKTYKI. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Skłodowskiej - Curie W NOWYM TOMYŚLU

Szkoła Podstawowa Nr 2 PROGRAM PROFILAKTYKI. SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Skłodowskiej - Curie W NOWYM TOMYŚLU Szkoła Podstawowa Nr 2 PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 2 im. Marii Skłodowskiej - Curie W NOWYM TOMYŚLU SPIS TREŚCI 1. ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE.. 3 2. PODSTAWA PROGRAMOWA A PROGRAM PROFILAKTYKI.3

Bardziej szczegółowo

Współpraca szkoły z rodzicami. Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska

Współpraca szkoły z rodzicami. Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska Współpraca szkoły z rodzicami Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska Ważne pytania: Po co chcemy współpracować? Co chcemy osiągnąć? Na jakiej

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015

Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Program profilaktyki Gimnazjum Nr 2 w Ciechanowie do realizacji w latach 2012/2015 Działania profilaktyczne to te, które stwarzają człowiekowi okazję do aktywnego uczestnictwa w gromadzeniu doświadczeń

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN Szkolenie prowadzone w dniach 28-29 września i 23-24 listopada 2012 roku w wymiarze 30 godzin. Uczestnicy mieszkańcy DPS, uzależnieni od alkoholu. Przebieg szkolenia: Trudnością

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015

PROGRAM PROFILAKTYKI. Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015 PROGRAM PROFILAKTYKI Szkoła Podstawowa ( klasy IV-VI) im. Jana Pawła II w Michałowicach rok szk. 2014/2015 I. Podstawy prawne opracowania Programu Profilaktyki 1. Konstytucja RP z dnia 17.10.1997 r. 2.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH

PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH Bieg wydarzeń jest tak szybki, że jeśli nie znajdziemy sposobu na to, aby widzieć dzień jutrzejszy, trudno się spodziewać, abyśmy rozumieli dzień dzisiejszy. Dean Rusk PROGRAM DZIAŁAŃ EDUKACYJNYCH GIMNAZJUM

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP.

KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. KONCEPCJA PRACY SZKOŁY ZESPÓŁ SZKÓŁ IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W BORKU WLKP. CEL NADRZĘDNY: Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia, wspieranie go w procesie nabywania wiedzy i umiejętności,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców ZAJĘCIA I: Zbójecki chłopiec CELE: Nawiązanie kontaktu,

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 340 w Warszawie na rok 2015/2016

Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 340 w Warszawie na rok 2015/2016 Program wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 340 w Warszawie na rok 2015/2016 Podstawa prawna 1. Ustawa z dnia 7 IX 1991 r. o systemie oświaty (z późniejszymi zmianami) 2. Rozporządzenie Ministra Edukacji

Bardziej szczegółowo

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki)

DIAGNOZA WSTĘPNA. (Anna Michalska, Jak nakłonić dziecko do nauki) DIAGNOZA WSTĘPNA Motywacja do uczenia się definiowana jest jako znaczenie i wartość nauki dla danego człowieka, jaką ów człowiek jej przypisuje, i charakteryzowana przez długoterminowe zaangażowanie się

Bardziej szczegółowo