Harówka nie z tej ziemi (Gdańsk ) Krzesła na szafie Nieoceniony skarb i radość Ŝycia Łapanie okazji VI.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Harówka nie z tej ziemi (Gdańsk 1953 60)... 65 Krzesła na szafie... 66 Nieoceniony skarb i radość Ŝycia... 67 Łapanie okazji... 69 VI."

Transkrypt

1 1

2 SPIS TREŚCI: 2 DEDYKACJA... 5 GENEZA... 6 I. PRZED WOJNĄ (WILNO )... 7 Oczekiwania zawiodły... 7 Mańkut... 8 Zazdrość... 9 ZlekcewaŜono mój pomysł Jestem juŝ na drugim miejscu Wstrząs Nowy Rok Oj, cięŝko było! Cyganka Choinka Klucz do domu Nie rozumieliśmy zakazów mamy Kobieta niepracująca to parodia II. WOJNA (WILNO ) Bez środków do Ŝycia (Pod zaborem ZSRR) Pod znaczkiem pocztowym Szowinistka wychowawczynią Wilno stolicą Litwy Patent na otwieranie drzwi nocą Sprzedajemy swoje kwiaty i cukierki Fabryka i NKWD Jama w skarpie - schronem (Wojna: Niemcy ZSRR) Wo ist deine Tochter? (Okupacja niemiecka) Praca i tajne gimnazjum Z deszczu pod rynnę Tułaczka A po powstaniu (Znów pod zaborem ZSRR) SzantaŜ Koniec wojny. Decyzja wyjazdu III. PIERWSZE LATA PO WOJNIE (GIśYCKO ) Ciernista droga do Polski GrabieŜ Jak przetrwać zimę? Ojciec Ŝyje. Jest w Anglii Szkoła średnia i praca IV. STUDIA (ŁÓDŹ ) Pierwsze kroki Tylko w czapce - po zupę Kółko matematyczne w fabryce W akademiku Wigilia w akademiku Złodziejska wymiana Strzał w dziesiątkę Pluton baczność! (Sieradz) NajwyŜsze wyróŝnienie Praca dyplomowa koszmar V. PO STUDIACH (ŁÓDŹ 1953) Słoneczko Narodów"... 64

3 Harówka nie z tej ziemi (Gdańsk ) Krzesła na szafie Nieoceniony skarb i radość Ŝycia Łapanie okazji VI. ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA Bandzior? do szkoły! Uczę języka rosyjskiego Z fontanny po zakupy Matematyka dla kaŝdego Szok po zawodach PCK VII. OKRĘGOWY OŚRODEK METODYCZNY Geometria postawiona na głowie Moskwa Moje wydawnictwa Prawdopodobieństwo straszy Lot do Kuwejtu Pierś do orderów VIII. EMERYTURA Na emeryturze Cypr Tunezja Kuwejt IX. SPOTKANIA RODZINNE Quiz Karnawał śyczenie urodzinowe Rysiek obiecał pomóc Droga z adrenaliną X. NASZA PACZKA Zdzicha jubileusz Świetny pomysł Inauguracja NUTW z pompą Komputery Rysiek zwołuje zebranie U Ani szyk i nowoczesność Terenia nas zadziwia Fredzi jubileusz IX. GDAŃSKI UTW Dla kaŝdego w 3 wieku Zimni Ogrodnicy Moje dzieło Grupa się zintegrowała Dobrze, Ŝe nie byłam Telefon z GUTW do Ryśka Rysiek bohaterem Śmiechoterapia Hymn Typologia XII. RÓśNE Mieliśmy szczęście Stacz kolejkowy Stchórzyłam Maks Ryśka pupilek

4 4 Kot i straŝ ogniowa Moje fault pass Święto teściowej Fredzia gromi chuligana

5 Dedykacja Wiersze te dedykuję moim córkom: Halince, Lucynce i Asi oraz wnuczętom. śycie długie i ciekawe miałam, więc tylko w skrótach je opisałam. Chcę, abyście wiedzieli jak to kiedyś było, bo prawie nigdy o tym się nie mówiło. Nie w testamencie, a za Ŝycie wam je przekazuję, by móc dopowiedzieć to, co was zainteresuje, pokazać dokumenty, chociaŝ częściowe, i póki jeszcze Ŝyją tych zdarzeń świadkowie. Fakty najokrutniejsze z okresu wojny, pominięte zostały, Ŝeby czytających nie denerwowały, bo do dnia dzisiejszego, gdy choruję i serce mi boli, to te obrazy, przed oczami mi stoją. Wiersze, z czasów dzieciństwa napisane, głównie wnuczętom są dedykowane. Wtedy, gdy one swoje dzieci będą miały, Ŝeby lepiej ich kaprysy rozumiały. Oraz, Ŝeby wnuczęta w rozpacz nie popadały, gdy ich oczekiwania nie będą się spełniały, bo czasem to, co niesprawiedliwe się wydaje, nie raz nawet podstawą sukcesu się staje. Mama i babcia 5

6 Geneza 75 lat miałam, gdy półpaśca dostałam, i kolano tak bolało, Ŝe chodzić się nie dało, a mam juŝ taką naturę wrodzoną, Ŝe bezczynność nie jest moją mocną stroną. AŜeby czasami z nudów nie zwariować, musiałam zacząć się czymś zajmować. Od czytania na leŝąco, głowa i oczy bolały, a oglądanie telewizji, satysfakcji nie dawało Lucynka, gdy przyjechała, z nami była i rozmawiała, ja o swoim Ŝyciu opowiadałam, a ona powiedziała, Ŝebym to opisała. Pisanie na leŝąco, niewygodne było, w dodatku szybko by się skończyło, gdy tak nad tym się zastanawiałam, pomyślałam, Ŝe wierszem będę pisała. Przez te pół roku, które chorowałam, ponad 50 wierszy napisałam. Są one słabe, z literackiego punktu widzenia lecz jest w nich to, co miałam do powiedzenia. 6

7 I. Przed Wojną (Wilno ) Oczekiwania zawiodły Pierwsze zdarzenie, które zapamiętałam, zdarzyło się, gdy jeszcze roku nie miałam. Wtedy jeszcze nie chodziłam, mama mnie na rękach nosiła. Siostra mamy, Stasia, z Estonii przyjechała. DuŜo się o tym mówiło i długo oczekiwało, moŝliwe, Ŝe dlatego fakt ten zapamiętałam, oraz, Ŝe duŝo zabawek od cioci dostałam. Mama z ciocią przy stole siedziały, cieszyły się, bo długo się nie widziały. Mama mnie w łóŝeczku posadziła i dała zabawki Ŝebym się bawiła A ja chciałam siedzieć u mamy na kolanach, być bliŝej cioci i bawić się zabawkami. Mama na kolana wziąć mnie nie chciała, więc grymasiłam i bardzo płakałam. I tak przez cały czas pobytu cioci było, one się cieszyły, a ja się nudziłam. Mama powiedziała nie wiem, co się Broni stało dotąd grzeczna była i na twój przyjazd czekała Ja zaś liczyłam, Ŝe weselej nam będzie, Ŝe we trzy będziemy wszędzie. A tu sama w łóŝeczku siedzieć musiałam. i mama wcale mną się nie zajmowała. Ps. Skąd wiem, Ŝe gdy ciocia przyjechała to ja jeszcze roku nie miałam? Dlatego, Ŝe mama wszystkim mówiła, gdy rok skończyłam, to juŝ chodziłam. A fakty te, dlatego zapamiętałam, bo one znacznie od normy odbiegały. Zawsze dotąd, oczkiem w głowie byłam, cieszyli się ze wszystkiego, co zrobiłam. KaŜde moje słowo było powtarzane. i prawie kaŝda czynność podziwiana. 7

8 Mańkut Kiedyś mańkutami takich nazywali, co to lewą ręką się posługiwali. I Ŝeby się normalnym stało, oduczyć się tego naleŝało. Ja, w lewą rękę łyŝkę brałam oraz lewą się Ŝegnałam. A mama bardzo tego się bała, Ŝe ja złych nawyków nabierałam. Prawą posługiwać mi się kazała, lewą rękę mi przytrzymywała, a gdy to nie pomagało, lewą do pasa mi przywiązywała. W końcu mama zwycięŝyła, ja juŝ prawie wszystko, prawą robiłam. Tylko później, gdy coś cięŝszego wykonywałam, wtedy lewej ręki uŝywałam. Ulica jeszcze nieskanalizowana była, wodę w wiadrze, z bratem przynosiłam. Ja zawsze lewą ręką za uchwyt trzymałam, wtedy woda, lŝejszą mi się wydawała. Dzisiaj prawa ręka, najwyraźniej mi szwankuje. Ramię boli, na wierzchu dłoni Ŝyły występują, mimo, Ŝe teraz, Ŝadnych cięŝkich prac nie wykonuję, jedynie mieszkanie sprzątam albo coś gotuję. A w nocy, to tak boli mi prawe ramię, Ŝe w dzień wyłączam tę rękę z działania. Marzę o tym, bym mańkutem się stała moŝe by wtedy prawa tak nie bolała. Lecz po 80-ce, tylko wtedy lewą bym pracowała, gdyby prawa do pasa przywiązana została. 8

9 Zazdrość Drugi fakt, który zapamiętałam, to chyba półtora roku juŝ miałam. Mama często ze swą koleŝanką się spotykała, wychodziła z nią na spacer, na ławce siadała. Dzień był wspaniały, słońce świeciło, usiadły przy skarpie, a w dole kolej była. Mama dla mnie ostro zakazała, Ŝebym się do torów nie zbliŝała. I Ŝebym czasami na drugą stronę nie przechodziła, bo gdy pociąg będzie jechał, źle by ze mną było. Jeszcze prędkość pociągu, palcem zademonstrowała jak i czas, którego ja na przejście bym potrzebowała. Później, juŝ chyba uwagi na mnie nie zwracała. Nudziłam się, a mama z koleŝanką rozmawiała. Zawsze do przejazdu pociągu myśmy tam były. a potem, wszystkie razem, do domu przychodziły Gdy nadjeŝdŝający pociąg usłyszałam, za nieduŝym krzakiem się schowałam. Mama, gdy stukot kół pociągu usłyszała, bardzo głośno Bronia!, Bronia!, wołała. Ja jeszcze chwilę za krzakiem siedziałam, bo słysząc taki krzyk, pokazać się bałam. A gdy wyszłam z za krzaka, najpierw klapsa mi dała, potem nakrzyczała, a na końcu przytuliła i pocałowała. Bardzo długo to zdarzenie pamiętałam. Mama teŝ wiele razy do niego wracała. Za kaŝdym razem mnie karciła, Ŝe tyle strachu jej napędziłam. Lecz odtąd, bardzo mną się zajmowała. i ze swą koleŝanką, prawie się nie spotykała. A ja właśnie, dlatego tak postąpiłam, bo o tę koleŝankę zazdrosna byłam. 9

10 ZlekcewaŜono mój pomysł Trzeci fakt, który pamiętam, wiem, Ŝe zbliŝały się święta. Mogłam mieć około półtora roku, nie więcej, bo brat się urodził, gdy miałam rok i 10 miesięcy. Mama po domu się krzątała, sprzątała, a ja jej w tym jak mogłam pomagałam. I bardzo chętnie to robiłam, bo mnie mama za to chwaliła. Pamiętam portrety, na ścianie wiszące, okrągły stół, a przy nim krzesła stojące. Był jeszcze taki stołeczek mały, na którym ja zawsze siadałam. Była równieŝ etaŝerka mała na której, róŝne bibeloty stały. Pewnie i inne przedmioty w domu były, lecz one w mej pamięci nie utkwiły. Gdy o jakąś rzecz, gdzie ją postawić, zapytałam, mama postaw tam, gdzie będzie dobrze wyglądała. Długo się nad tym zastanawiałam, w róŝne miejsca ją przymierzałam. A gdy juŝ wszystko po swojemu poustawiałam, wówczas dalsze zmiany zaplanowałam. Rodzice będą siedzieli pod portretami swoimi, a ja na małym stołeczku, między nimi. Bardzo z tego pomysłu się ucieszyłam i rodzicom dokładnie go przedstawiłam. Powiedziałam, Ŝeby oni juŝ tam siadali, a oni tylko śmiechem po wybuchali. Bardzo ich reakcja mnie zmartwiła, mnie wcale do śmiechu nie było. Gdyby mój pomył się zrealizowało, bardzo ładnie to by wyglądało. Za to, gdy mama w fartuszek mnie ubrała i wstąŝkę na włosach zawiązać chciała, to ja jej teŝ tego zrobić nie dałam w dodatku, ciągnęła za włosy i bolało. 10

11 Jestem juŝ na drugim miejscu Przez dłuŝszy czas, nic się nie zdarzało, co by w mojej pamięci pozostało. Narodziny brata tyle zmieniły, Ŝe juŝ na drugim miejscu byłam. W kaŝdym sporze, starszość mi wytykano: masz być mądrzejsza i jemu ustąpić kazano. Brat szybko wyczuł wyŝszość swoją nad ciągle wymuszaną postawą moją. W domu, pod kuchnią, drzewem się paliło, więc w kuchni łuczywo do rozpalania było. AŜ razu pewnego, doszło do tego, Ŝe zostawiono mnie i jego samego. Wziął on łuczywo w rączki swoje, podszedł i zaczął bić po głowie mojej. Ja tylko rękami się zasłaniałam, Ŝebym po oczach nie dostała. Głośno wtedy krzyczałam, mamę wołałam. Mama była na podwórzu, więc usłyszała, a gdy przyszła, to jak zwykle, na mnie krzyczała, Ŝe jestem starsza i łuczywa mu nie odebrałam. A przecieŝ, gdy wchodził, to nie było powiedziane, do czego to łuczywo zostanie wykorzystane. A gdy juŝ zaatakował, to, choć starsza byłam, poza zasłanianiem się nic więcej nie zrobiłam. I tak w kaŝdym sporze, jako starsza, ustąpić musiałam, a gdy on psocił, ja obrywałam, Ŝe nie zareagowałam. Chyba mama aktywności mnie uczyła, a nie, Ŝebym pod jej skrzydłami się kryła Teraz myślę, Ŝe to nawet nie takie złe dla mnie było, bo obserwować, przewidywać i myśleć uczyło. Gdyby wtedy, mama dalej była i nie usłyszała, to jak długo, bita głowie, tam bym usiedziała? Lecz ja wówczas tego tak nie odbierałam, jako niesprawiedliwość to odczytywałam, więc z bezradności tylko płakałam i wielki Ŝal do mamy miałam. 11

12 Wstrząs Lata mijały, nic waŝnego się nie działo co by zapamiętać w moim wieku się dało. Lecz gdy juŝ piąty rok kończyłam, Danusia i Januszek, się urodzili. Danusia jak pulpet wyglądała, a Januszek był chudy i mały. W domu bardzo gwarno się zrobiło, poniewaŝ duŝo pracy jak i radości było. Rodzice nami zajmować się przestali, całą swą uwagę na bliźniakach skupiali. Myśmy im teŝ w tym pomagali, coś przynosili albo podawali. Januszek chorował, wszyscy go Ŝałowali. Lekarza codziennie do domu wzywali. Przez cały czas tylko nim się zajmowali lecz i tak, od śmierci go nie uratowali. Białą trumienkę i białe kwiaty kupowali I na cmentarzu Rossa go pochowali. Potem się pomodlili, znajomi kondolencje złoŝyli i wszyscy w skupieniu do domu wrócili. A w domu, tak smutno i tak pusto się zrobiło Jak gdyby pół rodziny nagle ubyło. W mieszkaniu, kłująca w uszy cisza nastała, tylko Danusia od czasu do czasu pokrzykiwała. Mama ciągle od nas się odwracała i popłakiwała bo przed nami, ból swój ukryć chciała. A myśmy bardzo mamę pocieszyć chcieli, lecz jak mamy to zrobić, nie wiedzieli. Usiedliśmy, więc na jej kolanach, przytulali i głaskali, lecz po chwili, myśmy teŝ juŝ płakali. I gdy wszyscy płakali, mama nas uspakajała: Januszek jest w niebie tak nas pocieszała. Lecz nas to wcale nie cieszyło, gdyby był z nami, lepiej by było. Myśmy teŝ do nieba nie chcieli, pozostać z rodziną na ziemi woleli. 12

13 Nowy Rok Pewnego razu, ja i brat, gdyśmy usłyszeli, Ŝe, jaki jest Nowy Rok., taki cały rok będziemy mieli, od tego czasu, gdyśmy jakieś słodycze dostali, w swoim pokoju, za obrazem chowali. I powiedzieliśmy rodzicom, Ŝe Nowy Rok będziemy spotykali, lecz rodzice kategorycznie na to się nie zgadzali. Sobie Sylwestra szykowali. Danusię spać połoŝyli i nam iść spać kazali. Danusi łóŝeczko w ich pokoju stało, a nasze, w drugim się znajdowały. Usiedliśmy w łóŝeczkach, światło zgasili, do godziny 12 bicie zegara będziemy liczyli. Lecz głowa opadała, spać się chciało i coraz trudniej, bo po ciemku, się siedziało. Usnęliśmy, a rano gdyśmy się obudzili, to bardzo zdenerwowani myśmy byli. Za późno juŝ jest na słodyczy jedzenie. Teraz nie spełni się nasze marzenie. A w ich pokoju, wesoło było, głośno się śmiali, bawili się z Danusią, coś opowiadali. I to nas jeszcze bardziej przytłaczało, po prostu, tylko płakać się chciało. Wtedy wydało nam się, Ŝe oni nie są naszymi rodzicami, przecieŝ Danusię zupełnie inaczej niŝ nas traktowali. I im dłuŝej myśmy o tym myśleli to coraz więcej dowodów na to mieli. Nie mieliśmy nawet ochoty na słodycze, wydawały się one kielichem goryczy. Wejdziemy do nich i powiemy, Ŝe my o wszystkim juŝ wiemy.i Wchodzimy smutni, przygnębieni, zapłakani, Ŝe nawet swoich rodziców nie znamy. Oni słysząc to, co myśmy im mówili, bardzo zaskoczeni byli Przytulili nas i wszystkiemu, kategorycznie zaprzeczyli. O swojej miłości do nas przekonywali, i fakty, świadczące o tym przytaczali. Wtedy dopiero myśmy się uspokoili, chyba rzeczywiście w błędzie myśmy byli. A to ich przekonywujące wyjaśnienie, waŝniejsze wtedy było, niŝ Nowo Roczne marzenie. 13

14 Oj, cięŝko było! W rodzinie, pięć osób nas było, a pensja ojca 215 zł wynosiła. W tym czasie na Ŝycie nam by wystarczało, gdyby mama pieniędzy nie odkładała. Lecz mama ciągle o przyszłości myślała i na budowę domu ciągle ojca namawiała, Ŝe: na większe trzeba będzie zamienić mieszkanie, wzrosną wydatki, na jedzenie i ubranie. Mama swój kawałek ziemi po rodzicach miała, gdy zaplanowali budowę, ziemię tę sprzedała. Oczywiście na wybudowanie domu, tego nie starczyło, więc na wszystkim dalej oszczędzać trzeba było. Chleb, masłem i to cienko był smarowany, Ŝadną wędliną ani serem nie był obkładany. Tylko przy jakiejś większej uroczystości kupowało się kilogram rozmaitości I Ŝeby jeszcze więcej zaoszczędzić się dało, tylko w jednej izbie, się zamieszkało. śadnego ubrania myśmy nie kupowali, tylko stare donaszali i je reperowali. I tak, po dwóch latach budowy dom nasz jeszcze nie był gotowy, lecz myśmy w nim juŝ zamieszkali, Ŝe mieszkając będziemy go wykończali. Wierzchnie ubranie było zadbane, lecz cała bielizna była łatana. Szczególnie siostry, ona była mała po skarpie bez pojazdu zjeŝdŝała. Na gałęziach się przewieszała, i ubrania swego wcale nie szanowała. A do mnie naleŝało reperowanie, a nie tylko bajeczek czytanie. Tak mama do mnie mówiła, gdy mnie z ksiąŝką zobaczyła. Trzy, sześć i osiem lat myśmy liczyli, gdy do swojego domu się wprowadzili. Dzieci, z czynszowego domu, gdy nas widziały, to tak obelŝywie mnie przezywały: Brońka, szmońka, oberwaniec, załataj Dańce gałganiec. 14

15 Bardzo stresujące to dla mnie było. Z domu prawie nie wychodziłam. Mamie o tym wcale nie powiedziałam.ŝeby mnie bardziej do reperowania nie zmuszała. A ja tak bardzo tego nie cierpiałam a czytanie ksiąŝek, wprost uwielbiałam. A jeszcze mama na mnie krzyczała, Ŝe na słońcu za mało przebywałam. Mama bardzo cięŝko przy domu pracowała, gdy ojciec był na słuŝbie, sama teren plantowała Prądu jeszcze nie było, lampę w oknie stawiała i wokół domu, ziemię łopatą wyrównywała. Grządki tutaj zrobić planowała. Na nich warzywa będzie siała, oraz o krzakach owoców mówiła, które teŝ tutaj będzie sadziła. A, Ŝe ulica nieskanalizowana była, wodę ze studni, wiadrami przynosiła, więc deszczówka, która z dachu spływała w zbiornikach gromadzona być miała. Ojciec te zbiorniki wykonywał i projektował oraz cały dom deskami sam oszalował. A między belkami i szalowanymi deskami, mech z ŜuŜlem był wkładany i ubijany. Pieniądze jedynie na materiały wystarczały, wiec kaŝdą pracę, rodzice sami wykonywali. Do samej wojny taka harówka trwała, a mimo to, budowa nie zakończona została. 15

16 Cyganka Cyganki częstymi gośćmi były. Przychodziły z kartami i wróŝyły. Pofałdowane spódnice i duŝe chusty miały, sprytnie kradły i w ubraniu chowały. Cyganka, gdy przychodziła, bardzo uprzejma i miła była. Dobrego zdrowia Ŝyczyła i przepowiadała, a w tym czasie mieszkanie oglądała. Potem o szklankę wody prosiła, chcąc by gospodyni wyszła albo się odwróciła. A jeŝeli to za krótko trwało, to wtedy, o garść soli błagała. I jeŝeli dotąd jeszcze, wziąć czegoś jej się nie udało, to do powróŝenia z kart namawiała, a nawet za darmo to robiła, wróŝenie przedłuŝała i na okazję wzięcia czegoś czekała. Mama równieŝ nam, pilnować cygankę kazała, Ŝeby ona czegoś z domu nie zabrała. A mimo to, Ŝe cała rodzina ją obserwowała, to i tak nie raz nas wykołowała. Nie tylko cyganie po domach chodzili, i teŝ czasami kradli, lecz tak przebiegli nie byli. Uczciwa biedota, pod kościołem siedziała i tam od wiernych, datki dostawała. A kościołów w Wilnie było ponad czterdzieści, tak duŝo, jak w Ŝadnym innym tej wielkości mieście. 16

17 Choinka Święta BoŜego Narodzenia, największymi świętami dla nas były. JuŜ pierwszego dnia adwentu się zaczynały, a 2 lutego kończyły. A nawet jeszcze wcześniej juŝ się o nich myślało, szyszki, Ŝołędzie i słomki do nich przygotowywało. W pierwszą niedzielę adwentu, na którą wszyscy czekali, pudełko z zeszłorocznymi stroikami myśmy otwierali. Jego zawartość uwaŝnie przeglądali oraz wykonanie nowych stroików planowali. Bibułkę i papier glansowany, mama kupowała, zaś klej z mąki pszennej, sama gotowała. Złota brylantyna teŝ zawsze być musiała, gdyŝ ona duŝo uroku zabawkom dodawała. Zawsze dwa róŝne łańcuchy myśmy wykonywali. W jednym, ogniwa z kolorowych pasków sklejali, w drugim, pociętą bibułkę w harmonijkę składali i na przemian z pociętą słomką na nitkę nawlekali. Z wydmuszek, piękne dzbanuszki wychodziły oraz duŝe Ŝołędzie pozłacane brylantyną lśniły. Tylko główki aniołków i Mikołaja były kupione, a ubrania dla nich, przez nas z papieru zrobione. W ostatnim tygodniu, tuŝ przed świętami, pomagałyśmy mamie w ich przygotowaniu. Najpierw ubranie było szykowane, wszystko krochmalone i prasowane. Następnie róŝne mięsa były pieczone, a następnego dnia, ciasta były robione. Później jeszcze raz sprzątanie było i choinkę dwu metrową, w rogu, się stawiło. Tatuś w glinianym garnku ją umocowywał i do gwoździa wbitego w ścianę przywiązywał. Myśmy wykonane zabawki mu podawali i gdzie ma je powiesić, podpowiadali. Słodycze tez zawsze na choince były, tatuś je przynosił w ostatniej chwili. Cukierki w lśniących papierkach były kupione, a pętelki do powieszenia, przez nas zrobione. Tak samo jabłuszka, małe i czerwone z pętelka na ogonku przez nas zaczepioną. Ciasteczka z pętelkami były wypiekane, przewaŝnie ciemne, lukrem ozdabiane. 17

18 Święta nadeszły, wszyscy wystrojeni byli. Świeczki na choince myśmy zapalili. Na talerzyku opłatek został połoŝony, a biały obrus, widłakiem był przystrojony. Na talerzyku leŝała równieŝ siana kupka, na pamiątkę, Ŝe Pan Jezus urodził się w Ŝłóbku. Mieszkanie od świeczek i choinki pachniało, siedziało się przy stole i kolędy śpiewało. Choinka do 2 lutego w glinianym garnku stała Codziennie była podlewana Ŝeby się nie osypała. Przez dzień myśmy choinkę ciągle oglądali i najlepszych smakołyków na wieczór szukali. Bo takie niepisane prawo obowiązywało, Ŝe samemu niczego z choinki się nie brało. Dopiero wieczorem, tatusiowi się pokazywało na co dzisiaj, do zjedzenia, ochotę się miało. codziennie po jednej sztuce wybrać moŝna było, Ŝeby do końca okresu świątecznego starczyło. A po świętach, długo się jeszcze wspominało Ŝe tak dobrze było, aŝ dech zapierało 18

19 Klucz do domu Wychodząc, klucza od zamka się nie brało, aby wracając, zapewnione wejście się miało, bo jeŝeli klucz się zgubi, albo zostanie skradziony, wtedy nowy zamek musiałby być kupiony. Klucz do zamka zawsze jeden się miało, nie wiem, dlaczego, i skąd się to brało. Ludzie przewaŝnie pod słomianką klucz zostawiali tą, o którą wchodząc do domu, nogi wycierali. A poniewaŝ, wszystko się widziało, co u sąsiada na podwórzu się działo, więc mama do tego się nie stosowała, i schowek na klucz, pod kamieniem przygotowała. I Ŝeby ni komu nie zdradzić miejsca tego, wychodząc, trzeba było wykonać kilka zabiegów. Najpierw koszyk na zakupy był wynoszony, i Ŝeby był niewidoczny, za krzakiem postawiony. Po jakimś czasie, drzwi się zamykało. Na grządce, kilka trawek się wyrywało, pod kamieniem, ukradkiem klucz myśmy chowali wtedy dopiero koszyk brali i po zakupy udawali. Wracając, na kamieniu myśmy siadali, niby to odpoczywali i nie postrzeŝenie klucz spod niego wyciągali. Nie wiedzieliśmy, dlaczego mama to tak komplikowała przecieŝ mniej niŝ inni sąsiedzi, wszystkiego w domu miała. Całym naszym majątkiem, to był dom wybudowany, lecz on nie mógł zostać przez złodzieja zabrany. Dzisiaj to wiem, Ŝe komu pieniędzy na wszystko brakuje, temu nawet mało wartościowa rzecz, drogo kosztuje. 19

20 Nie rozumieliśmy zakazów mamy Boso, ale w ostrogach" taką zasadę mama wyznawała, którą konsekwentnie w Ŝycie wprowadzała. Myśmy tej zasady nie znali ani nie rozumieli ale zgodnie z nią postępować musieli. Rozpoczynając budowę, mama sprawy nie zdawała ile wyrzeczeń i wysiłku. będzie to kosztowało. A, Ŝe bardzo dumna i ambitna była, więc niedostatek przed ludźmi kryła. To teŝ, zanim coś komuś powiedziane zostało, dobrze to przemyślane być musiało, poniewaŝ mama zaraz pytanie zadawała: czy byłaś o to pytana, po co to powiedziałaś?" Chcąc uniknąć mamie uzasadniania, odpowiadaliśmy tylko na pytania. Przez to milczkami myśmy byli, i więcej myśleli, aniŝeli mówili. JeŜeli coś się zapomniało, lub przejęzyczyło, to kazań bez końca słuchać trzeba było. A tak długo mama to powtarzała, "Ŝeby w pamięci nam pozostało". JeŜeli ktoś się odezwał w trakcie jej kazania, to skrzyczała i gadkę od początku zaczynała, więc nic w czasie jej kazań się nie mówiło, aby jak najszybciej to się juŝ skończyło. Dyscyplina zawsze na ścianie wisiała i przy kaŝdej okazji mama ją pokazywała. Wolelibyśmy nieraz, aby jej uŝyła a nie bez przerwy mówiła i mówiła. Mama wykształcenia nie posiadała, ale wielu zasad ściśle przestrzegała. Nas tych zasad nauczała i bez względnie respektować je kazała. Kłamstwo nigdy nie było tolerowane, bardzo było przez nią tępione i wyszydzane. Co to znaczy mieć honor wyjaśniała i przy kaŝdej okazji do tego wracała. Poza tym mama bardzo nas wszystkich kochała, chyba swoje Ŝycie za kaŝdego z nas by dała. Zawsze coś oryginalnego wymyśliła, to, czego u innych jeszcze nie było. 20

21 Ponadto, bardzo oszczędna była, Ŝadnego jedzenia nie wyrzuciła, gdy coś się psuć zaczynało, jedliśmy, Ŝeby się nie zmarnowało. Bardzo przy tym pracowita była. Sił swoich do pracy nie szczędziła. UŜywaną maszynę do szycia kupiła, wszystko nicowała, przerabiała i szyła. Mamę myśmy kochali, kazań nie cierpieli, ale za to ojca, cudownego mieli. Zawsze pogodny, nie chciał dyscypliny niczego nie odmówił, gdyśmy o coś poprosili. Tylko on dla nas słodycze kupował i pieniędzy na to nigdy nie Ŝałował. Mama teŝ go bardzo szanowała i kochała, Gdy nocą pracował, w dzień cisza obowiązywała. Co trzeci tydzień cisza być musiała, gdy ojciec spał, szeptem się rozmawiało, bo w nocy słuŝbę swą odbywał, a w dzień, prace budowlane wykonywał. 21

22 Kobieta niepracująca to parodia Przed wojną, nie wielka liczba kobiet zawodowo pracowała, reszta, gospodarstwem domowym się zajmowała. Te pierwsze status pracujących miały a drugie, niepracującymi się nazywały. Opiszę, jakie warunki wtedy były i co te niepracujące kobiety robiły. Mama teŝ niepracującą się nazywała, a ona, w domu, w pocie czoła tyrała. Dom nasz został wybudowany w odległości 2 km od Ostrej Bramy. Światło w tej okolicy, kolejowe było zakładane, a ono tylko od zmroku do świtu było włączane. śadnego sprzętu elektrycznego myśmy nie posiadali. MoŜe kupić się nie opłacało, a moŝe nie produkowali? Mięso, na mielone, tasakiem się siekało. Pracę młynka, w moździerzu się wykonywało. Tarka do ziemniaków, w kaŝdym domu była, oszczędzając ziemniaki, palce się kaleczyło. Gładka strona tarki, do robienia kluseczek słuŝyła, gdyŝ makaronu w sprzedaŝy nie było. Kluseczki te, szyszkami myśmy nazywali, gdyŝ one, taki kształt i wygląd miały. Ziemniaki na piure, wałkiem się ubijało, długo to trwało i wiele pracy kosztowało. Nie na kaŝdej posesji studnia lub pompa była. wodę od sąsiada się przynosiło. Za kaŝde wiadro wody, zapłacić trzeba było, wykręcić lub napompować i nie rozchlapać, gdy się przynosiło. Staszka, gdy wodę ze studni brała, korba z rąk jej się wyrwała, a studnia dość głęboka była, korba w rękę uderzyła i część palca straciła. Gdy herbatę zaparzyć się chciało, w kuchni pod płytą się rozpalało, i Ŝeby woda szybciej się zagotowała, fajerki z płyty się zdejmowało. Więc czajnik i garnki zawsze okopcone były i wszystko naokoło brudziły. Na podwórzu, Ŝwirkiem się je czyściło, lecz nie za długo to czyste było. 22

23 Bieliznę do prania, na noc w kotle się zamaczało, potem w balii, na tarze się przepierało, następnie w kotle na płycie się gotowało i wtedy znów w balii, na tarze dopierało. Po czym dwukrotnie płukać trzeba było, pościel, kołnierzyki i mankiety, się krochmaliło. Po kaŝdej czynności, bielizna ręcznie była wykręcana, a część wykręcona, na ramię zarzucana. Pranie takie, nieraz kilka dni trwało i często na podwórzu się odbywało, mniej pracy wtedy ono kosztowało, bo pochlapanej podłogi, się nie wycierało. A po wysuszeniu, bieliznę się wyciągało, po przekątnej i na wprost nitek, Ŝeby się prostowała. Po czym odpowiednio ją się składało i na wałek maglownicy nawijało. Teraz maglownicą się naciskało i wałek ten po stole turlało. Bielizna nie przesuszona być musiała, Ŝeby w tej operacji się prostowała. OdzieŜ Ŝelazkiem prasowana była, oczywiście, elektrycznego wówczas nie było. śelazko węglem drzewnym się nagrzewało a śliną, temperaturę nagrzania sprawdzało. Gdy ślina natychmiast od Ŝelazka odpryskiwała i syczała, znaczyło to, Ŝe Ŝelazko za bardzo się nagrzało. A gdy się na nim tylko gotowała, to się jaszcze dostatecznie nie nagrzało. Prasowanie, od najmniej widocznych miejsc się zaczynało i tam reakcję materiału się obserwowało, bo zawsze pomylić się moŝna było, i prasując, nie jedną rzecz się zniszczyło. Samochodu teŝ nie było, na piechotę wszędzie się chodziło. A kobieta, która to wszystko wykonywała niepracującą się nazywała. 23

24 II. Wojna (Wilno ) Bez środków do Ŝycia (Pod zaborem ZSRR) Wojna się zaczęła, ojca nam zabrali. Bez środków do Ŝycia myśmy pozostali. KaŜdego wieczora, razem myśmy siadali i co w tej sytuacji mamy robić rozwaŝali. Mama pierwszą wojnę pamiętała. Wieczorami o niej nam opowiadała. Wspólnie wnioski myśmy wyciągali i do obecnej sytuacji przyrównywali. Co to jest niedostatek, a prawie nędza, gdy chronicznie brakuje pieniędzy, dobrze myśmy wszyscy wiedzieli, bo to częściowo, juŝ za sobą mieli. Małymi dziećmi juŝ myśmy nie byli, bo 7, 10 i 12 lat sobie wtedy liczyli, więc prawie wszyscy do roboty się brali i jak potrafili, mamie pomagali. śe wojna wybuchnie, myśmy nie przewidzieli, przez to Ŝadnych zapasów jedzenia nie mieli. Parę dni przed wojną, coś się o niej mówiło, wydawało się, Ŝe to mało prawdopodobne było. Mama z pierwszej wojny pamiętała, ze soli nie było, więc sól kupowała. BudŜetu to zbytnio nie obciąŝało, a od jedzenia bez soli, zabezpieczało. Gdy Sowieci do Wilna się zbliŝali, bo pakt Mołotow Ribbentrop podpisali. Polacy mundurowym, po 2 pensje dali a ich skoszarowali i na Litwę wysłali. Pieniądze na jakiś czas wtedy były ale prawie nic juŝ wtedy się nie kupiło, bo ludzie, tak towar wykupywali ze sklepikarze sklepy zamykali. I chociaŝ pieniądze się miało, to chleba, kupić się nie dało. Nieraz cały dzień po niego myśmy stali i często bez chleba, do domu wracali 24

25 Piekarnia, jeŝeli mąkę dostała, to chleb upiekła i zaraz sprzedała. A Ŝe juŝ zawsze odtąd chleba brakowało, na pół godziny sprzedaŝy to wystarczało. Wtedy mama mąkę razową kupiła, i tak jak na chleb ją zakwasiła, a potem z tego ciasta klopsy gotowała które bundeczkami nazywała. W środku, chleb one przypominały ale wierzchnią warstwę obślizgłą miały. Do smaku chleba daleko im było, ale poczucie głodu, się łagodziło.. Czasami olej kupić się dało, wówczas duŝą frajdę się miało. ChociaŜ olej był ciemny i pieniący, a do tego mocno cuchnący. Gdyśmy placki ziemniaczane na nim usmaŝyli, to przed zjedzeniem, na powietrzu wietrzyli. Ale to było dobre i sytne jedzenie, w dodatku zimą, pewne urozmaicenie. Zapasu drzewa teŝ myśmy nie posiadali, bo pieniądze na budowę domu wydawali. Więc po opał. do lasu myśmy chodzili, chrust i szyszki stamtąd przynosili. Z palenia w kuchni myśmy zrezygnowali, przyniesiony chrust na zimę oszczędzali. bo gdy śniegu pełno będzie w lesie, to chrustu się nie znajdzie i nie przyniesie Jedzenie, na trociniaku było gotowane, a była to zacierka lub zupa ziemniaczana. Zacierka trochę mlekiem była zalewana, a kartoflanka, koperkiem posypywana. Węgiel ze stacji do składu furmankami wozili. Pewne odcinki drogi brukowane były, tam wozem trzęsło i kawałki węgla spadały, a myśmy szli za wozem i je zbierali. Brata, zbieranie nie satysfakcjonowało, chodzenia za wozem duŝo, a węgla zbyt mało. Częstował, więc woźniców papierosami. a oni mu węgiel z wozu zrzucali. 25

oryginalny tekst i zdjęcia www.fao.org/food/photo_report

oryginalny tekst i zdjęcia www.fao.org/food/photo_report CHŁOPIEC MIESZKAJĄCY NA WZGÓRZACH MADAGASKARU OPISUJE SWOJE CODZIENNE OBOWIĄZKI, TROSKI I MARZENIA, ORAZ JAK TO SIĘ STAŁO, śe SZKOLNY OGRÓDEK TeleFood SPRAWIŁ, śe DZIECI CZĘŚCIEJ CHODZĄ DO SZKOŁY, LEPIEJ

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą

Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Nazywam się Maria i chciałabym ci opowiedzieć, jak moja historia i Święta Wielkanocne ze sobą się łączą Jako mała dziewczynka miałam wiele marzeń. Chciałam pomagać innym ludziom. Szczególnie starzy, samotni

Bardziej szczegółowo

Dorota Sosulska pedagog szkolny

Dorota Sosulska pedagog szkolny Czasem zapominamy o prostych potrzebach, które dzieci komunikują nam na co dzień. Zapraszam więc wszystkich dorosłych do zatrzymania się w biegu, pochylenia się nad swoimi pociechami i usłyszenia, co mają

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili

LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili LP JA - autoprezentacja JA - autoidentyfikacja MY ONI 1. SZKOŁA: nie było jakiejś fajnej paczki, było ze Ŝeśmy się spotykali w bramie rano i palili papierosy a później wieczorem po szkole tez Ŝeśmy się

Bardziej szczegółowo

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony.

Filip idzie do dentysty. 1 Proszę aapisać pytania do tekstu Samir jest przeziębiony. 114 Lekcja 12 Tak ubrany wychodzi na ulicę. Rezultat jest taki, że Samir jest przeziębiony. Ma katar, kaszel i temperaturę. Musi teraz szybko iść do lekarza. Lekarz bada Samira, daje receptę i to, co Samir

Bardziej szczegółowo

Psychologia gracza giełdowego

Psychologia gracza giełdowego Psychologia gracza giełdowego Grzegorz Zalewski DM BOŚ S.A. Hipoteza rynku efektywnego 2 Ceny papierów wartościowych w pełni odzwierciedlają wszystkie dostępne informacje. Hipoteza rynku efektywnego (2)

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków,

J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, J. J. : Spotykam rodziców czternasto- i siedemnastolatków, którzy twierdzą, że właściwie w ogóle nie rozmawiają ze swoimi dziećmi, odkąd skończyły osiem czy dziewięć lat. To może wyjaśniać, dlaczego przesiadują

Bardziej szczegółowo

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK

INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Pobrano ze strony http://www.przedszkole15.com.pl/ INSCENIZACJA OPARTA NA PODSTAWIE BAJKI CZERWONY KAPTUREK Jest to bajka, która pomoże dzieciom zrozumieć, jak należy dbać o przyrodę i zachować się w lesie.

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością.

Skrajne ubóstwo. 2717 rodzin włączonych do projektu. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą. żyje w skrajnym ubóstwie. bądź niepełnosprawnością. Skrajne ubóstwo 2717 rodzin włączonych do projektu żyje w skrajnym ubóstwie. 33% z nich to rodziny dotknięte chorobą bądź niepełnosprawnością. tyle, co na papierosy 66% rodzin włączonych do Paczki w 2013

Bardziej szczegółowo

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA... (imię i nazwisko dziecka przyjmowanego do przedszkola) Data i miejsce urodzenia dziecka... Pesel.. Imiona rodziców... Rodzeństwo (imię, nazwisko, wiek).... Adres

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY PIERWSZAK

BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZNY PIERWSZAK BEZPIECZEŃSTWO W DRODZE DO SZKOŁY Codziennie rano wyruszasz w drogę do szkoły i codziennie wracasz do domu. Niezależnie od tego, w jaki sposób pokonujesz tę trasę - ważne, byś poznał

Bardziej szczegółowo

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy.

Prawdziwa miłość ani nie poucza, ani nie straszy. 5 6 Tyle nam powiedział Święty Paweł, jaka może być miłość: cierpliwa, wytrwała... Widzimy taką miłość w życiu między ludźmi. Możemy ją opisać, używając słów mniej lub bardziej udanych, ale można się zgubić

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com

Raport o kursie. Strona 0. www.oczyszczanieumyslu.pl www.czystyumysl.com Raport o kursie Strona 0 Raport o kursie Marcin Tereszkiewicz Raport o kursie Strona 1 Oczyszczanie Umysłu Oczyść swój umysł aby myśleć pozytywnie i przyciągać to czego chcesz Raport o kursie Strona 2

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Konspekt lekcji matematyki kl. II.

Konspekt lekcji matematyki kl. II. Konspekt lekcji matematyki kl. II. Temat lekcji: Dodawanie i odejmowanie w zakresie 20 z przekroczeniem progu dziesiątkowego. Cele dydaktyczne: - doskonalenie umiejętności dodawania i odejmowania w zakresie

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA GRUPA ŚREDNIA KONSPEKT ZAJĘĆ Z JĘZYKA POLSKIEGO ZŁOTA KACZKA Cel ogólny: tworzenie form 2 osoby l.poj. trybu rozkazującego. Cele operacyjne: uczeń będzie znał legendę o Złotej kaczce w wersji współczesnej,

Bardziej szczegółowo

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt

Kamila Kobylarz. A oto wyróżnione prace i kilka ciekawych opracowań: Wesołych Świąt Uczniowie klas 4-6 wykonali kartki świąteczne techniką komputerową, a do tego opisywali krótko czym dla nich jest MAGIA ŚWIĄT Nagrodzono 2 prace: Kamili Kobylarz i Zuzanny Madejskiej gratulujemy A oto

Bardziej szczegółowo

Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Łomży

Łomżyńskie Centrum Rozwoju Edukacji Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Łomży SCENARIUSZ ZAJĘĆ DO PRZEDSZKOLA Z ADMINISTRACJĄ ZA PAN BRAT - - POZNAJEMY ZAWÓD PRACOWNIKA BIUROWEGO I PRACĘ URZĘDNIKA Cel: uświadomienie dzieciom, że z zawodami biurowymi można spotkać się niemalże na

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215. Wiersze. Tadeusz Kantor. http://rcin.org.pl

Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215. Wiersze. Tadeusz Kantor. http://rcin.org.pl Teksty Drugie 2005, 6, s. 210-215 Tadeusz Kantor Tadeusz KANTOR Alaube żeby tylko ta chwila szczególna nie uleciała, jest przed świtem godzina 4 ta nad ranem - ta szczególna chwila, która jest w ą t i

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Jak nauczyć szczeniaka załatwiania się na dworze?

Jak nauczyć szczeniaka załatwiania się na dworze? Jak nauczyć szczeniaka załatwiania się na dworze? Właśnie sprawiłeś sobie małego, prześlicznego szczeniaczka. Jakaż wielka jest twoja radość, bo to milutkie, puchate zwierzątko jest po prostu śliczne.

Bardziej szczegółowo

Moje dziecko chodzi do szkoły...

Moje dziecko chodzi do szkoły... Moje dziecko chodzi do szkoły... Jak mu pomóc rozwijać samodzielność? Opracowanie: Joanna Kiedrowicz psycholog Jak pomóc dziecku oswoić szkołę? Nie zmieniaj swoich decyzji. Nie wprowadzaj atmosfery pośpiechu,

Bardziej szczegółowo

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy.

Spacer? uśmiechnął się zając. Mógłbyś używać nóg do bardziej pożytecznych rzeczy. Zając wychodził z siebie ze złości i krzyczał: Biegniemy jeszcze raz, jeszcze raz wkoło! Nie ma sprawy, odparł jeż, Ile razy masz ochotę. Biegał więc zając siedemdziesiąt trzy razy, a jeż ciągle dotrzymywał

Bardziej szczegółowo

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV

Wolontariat. Igor Jaszczuk kl. IV Wolontariat Wolontariat ważna sprawa, nawet super to zabawa. Nabierz w koszyk groszy parę, będziesz miał ich całą chmarę. Z serca swego daj znienacka, będzie wnet Szlachetna Paczka. Komuś w trudzie dopomoże,

Bardziej szczegółowo

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach.

Podobny czy inny? Dziedziczyć można też majątek, ale jest coś, czego nie można odziedziczyć po rodzicach. Podobny czy inny? Agata Rysiewicz 1. Pogadanka o podobieństwie. - W czym jesteś podobny do rodziców? - Jak to się stało, że jesteś podobny do rodziców? Dziedziczysz cechy wyglądu, charakteru, intelektu.

Bardziej szczegółowo

Scenariusz widowiska scenicznego Zdrowo żyj Dzieci 5 6 letnie

Scenariusz widowiska scenicznego Zdrowo żyj Dzieci 5 6 letnie Scenariusz widowiska scenicznego Zdrowo żyj Dzieci 5 6 letnie Teksty narratora i słowa piosenek Ewy Knap Choreografia Małgorzata Piotrowicz W widowisku wykorzystano muzykę zespołu ABBA Samorządowe Przedszkole

Bardziej szczegółowo

26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji. programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder.

26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji. programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder. Wolontariat informuje. 26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder. Zakupiliśmy tam za zebrane pieniądze

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo

Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2. Wydawca: Wydawnictwo internetowe e-bookowo Andrzej Graca BEZ SPINY CZYLI NIE MA CZEGO SIĘ BAĆ Andrzej Graca: Bez spiny czyli nie ma czego się bać 3 Copyright by Andrzej Graca & e-bookowo Grafika i projekt okładki: Andrzej Graca ISBN 978-83-7859-138-2

Bardziej szczegółowo

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka

Motto. Wszystko ma swoje przyczyny i sens. Wojciech Zinka Dzień dobry! O mnie Nazywam się Wojciech Zinka i jestem wariatem Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem jak szaleństwo zmieniło moje życie Motto Wszystko ma swoje przyczyny i

Bardziej szczegółowo

Pewien człowiek miał siedmiu synów, lecz ciągle nie miał córeczki, choć

Pewien człowiek miał siedmiu synów, lecz ciągle nie miał córeczki, choć troszeczkę, z każdego kubeczka wypiła łyczek, do ostatniego kubeczka rzuciła zaś obrączkę, którą zabrała ze sobą. Nagle usłyszała trzepot piór i poczuła podmuch powietrza. Karzełek powiedział: Panowie

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Data: 15.12.2005r. Grupa wiekowa: 4-5 latki Temat: Komu potrzebne jest Boże Narodzenie? - zabawy dydaktyczne

KONSPEKT. Data: 15.12.2005r. Grupa wiekowa: 4-5 latki Temat: Komu potrzebne jest Boże Narodzenie? - zabawy dydaktyczne Opracowała i przeprowadziła Małgorzata Matysiak Murat KONSPEKT Data: 15.12.2005r. Grupa wiekowa: 4-5 latki Temat: Komu potrzebne jest Boże Narodzenie? - zabawy dydaktyczne Cele zajęć: 1. Wdrażanie dzieci

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej

Konspekt szkółki niedzielnej Konspekt szkółki niedzielnej 4 NIEDZIELA POSTU Laetare Główna myśl: Pan Jezus jest jak codzienny chleb Tekst: Jan 6,47-51 Jezus chlebem żywota Daniel 6, 8-12 Zazdrość satrapów Dzieje Apostolskie 2,22-41;2,42-47

Bardziej szczegółowo

IMIĘ:... GRUPA:... DATA:... DZIEŃ TYGODNIA PONIEDZIAŁE K WTOREK ŚRODA CZWARTEK PIĄTEK SOBOTA NIEDZIELA

IMIĘ:... GRUPA:... DATA:... DZIEŃ TYGODNIA PONIEDZIAŁE K WTOREK ŚRODA CZWARTEK PIĄTEK SOBOTA NIEDZIELA NOTATNIK LIDERA OSZCZĘDZANIA I KRASNALA ZŁOTÓWECZKI IMIĘ:... GRUPA:... DATA:... DZIEŃ TYGODNIA PONIEDZIAŁE K WTOREK ŚRODA CZWARTEK PIĄTEK SOBOTA NIEDZIELA 1 KARTA LIDERA OSZCZĘDZANIA W RAMACH DZIAŁAŃ EKOLOGICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej

Konspekt szkółki niedzielnej Główna myśl: Pan Bóg wszystko stworzył Konspekt szkółki niedzielnej 3. NIEDZIELA PO WIELKANOCY Jubilate Tekst: 1 Księga Mojżeszowa 1,1-4,26-31;2,1-4 Stworzenie świata i człowieka Wiersz przewodni: 1 Księga

Bardziej szczegółowo

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU!

NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! NIE BLEDNIJ, KORALICZKU! W ogrodzie pojawiła się mamusia Piotra i zabrała syna do domu. Chłopak szepnął Karolci, by nikomu nie mówiła o ich przygodzie. Dziewczynka też wracała do domu. Spotkała tatusia,

Bardziej szczegółowo

Grzech psuje. Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12)

Grzech psuje. Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12) Spotkanie 2 Grzech psuje moją przyjaźń z Bogiem Wszyscy odstąpili od Boga, wszyscy popełnili zło. Nie ma takiego, co dobrze czyni, nie ma ani jednego. (List do Rzymian 3, 12) Dobra Nowina głosi, że Bóg

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

1. Święto Zesłania Ducha Świętego

1. Święto Zesłania Ducha Świętego Główna myśl: Duch Święty jest Pocieszycielem. Fragment biblijny: Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 1. Święto Zesłania Ducha Świętego J 14,26 Jezus obiecuje uczniom Pocieszyciela Dz 4,1-23;

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

ją Janek. Nowy kolega powiedział, że poprosi swojego tatę o klej i pomoże jej skleić książkę.

ją Janek. Nowy kolega powiedział, że poprosi swojego tatę o klej i pomoże jej skleić książkę. Streszczenie W pewnej chwili podmuch wiatru sprawił, że wszystkie kartki z książki Petronelki zaczęły fruwać po klasie. Koledzy i koleżanki pomogli Petroneli je pozbierać. Dziewczynka bardzo się wstydziła

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ Legenda Ile Babia Góra ma wierzchołków?.

TYTUŁ Legenda Ile Babia Góra ma wierzchołków?. Scenariusz opracowany w ramach projektu Opowieści, legendy, podania TYTUŁ Legenda Ile Babia Góra ma. Cykl zajęć: Opowieści, legendy, podania. Cele: ustalenie kolejności zdarzeń w legendzie, ustalenie głównych

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA JÓZEF I JEGO BRACIA 53 Jakub miał wielu synów. Było ich dwunastu. Jakub kochał wszystkich, ale najbardziej kochał Józefa. Może to dlatego, że Józef urodził się, kiedy Jakub był już stary. Józef był mądrym

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

37 Tydzień Moi rodzice i jak

37 Tydzień Moi rodzice i jak 37 Tydzień Moi rodzice i jak XXXVII. TEMAT TYGODNIA: MOI RODZICE I JA Dzień tygodnia: 1 Temat: Kocham moich rodziców List od dziadka Stasia Kochane dzieci! Znam waszych rodziców. Bardzo ich wszystkich

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków.

to jest właśnie to, co nazywamy procesem życia, doświadczenie, mądrość, wyciąganie konsekwencji, wyciąganie wniosków. Cześć, Jak to jest, że rzeczywistość mamy tylko jedną i czy aby na pewno tak jest? I na ile to może przydać się Tobie, na ile to może zmienić Twoją perspektywę i pomóc Tobie w osiąganiu tego do czego dążysz?

Bardziej szczegółowo

Widział, że Adam nie ma nikogo takiego jak on. Dlatego Pan Bóg powiedział: Niedobrze jest człowiekowi samemu.

Widział, że Adam nie ma nikogo takiego jak on. Dlatego Pan Bóg powiedział: Niedobrze jest człowiekowi samemu. Adam mieszkał w pięknym ogrodzie. Rosło tam wiele drzew, które dawały wspaniałe owoce: banany, jabłka i różne inne. Było tam mnóstwo zwierząt, żyjących ze sobą w zgodzie. Śpiewały ptaki, a barwne kwiaty

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI

MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI ROBERT MAICHER MAŁY PABLO I DWIE ŚWINKI Poleca: SuperKid.pl Zapewnij dzieciom dobry start! Copyright by Robert Maicher Data: 03.02.2008 Tytuł: Mały Pablo i dwie świnki Autor: Robert Maicher Wydanie I Seria:

Bardziej szczegółowo

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW Teksty biblijne: Dz. Ap. 6, 1 7 Tekst pamięciowy: Gal. 6, 10 ( ) dobrze czyńmy wszystkim ( ) Nikt nie jest za mały, aby pomagać innym! Zastosowanie: * Pan Bóg pragnie, abyśmy otoczyli

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Wychowujemy już dziewiąte dziecko Bohaterami trzeciego reportażu z cyklu Rodzina zastępcza szansą na szczęśliwe dzieciństwo są Pani Krystyna i Pan Jan. Małżeństwo stworzyło zawodową rodzinę zastępczą.

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze sklepem przez telefon

Rozmowa ze sklepem przez telefon Rozmowa ze sklepem przez telefon - Proszę Pana, chciałam Panu zaproponować opłacalny interes. - Tak, słucham, o co chodzi? - Dzwonię w imieniu portalu internetowego AmigoBONUS. Pan ma sklep, prawda? Chciałam

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo Skrzat Kraków

Wydawnictwo Skrzat Kraków Wydawnictwo Skrzat Kraków Copyright by Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski, Kraków 2015 Wycieczka do lasu Tekst i ilustracje: Marta Ostrowska Projekt okładki i skład: Aleksandra Kowal Redakcja:

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych

Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych Sytuacja zawodowa pracujących osób niepełnosprawnych dr Renata Maciejewska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Administracji w Lublinie Struktura próby według miasta i płci Lublin Puławy Włodawa Ogółem

Bardziej szczegółowo

Codziennie jestem bezpieczny

Codziennie jestem bezpieczny Codziennie jestem bezpieczny Europejski numer alarmowy i zasady bezpieczeństwa dla dzieci Drodzy uczniowie, wiedza o tym, jak prawidłowo zachować się w drodze do szkoły, w szkole, na placu zabaw czy w

Bardziej szczegółowo

Projektowanie zorientowane na uŝytkownika

Projektowanie zorientowane na uŝytkownika Uniwersytet Jagielloński Interfejsy graficzne Wykład 2 Projektowanie zorientowane na uŝytkownika Barbara Strug 2011 Hall of shame Hall of shame Model wodospad Feedback Problem z modelem waterfall Projektowanie

Bardziej szczegółowo

Ilustrował Marek Nawrocki. Nasza Księgarnia

Ilustrował Marek Nawrocki. Nasza Księgarnia Ilustrował Marek Nawrocki Nasza Księgarnia Maciuś nie może spać i spać! Minęło jutro. I wreszcie miało przyjść pojutrze. Od wyjazdu na wakacje do gęstego lasu dzieliła Okropnego Maciusia tylko jedna noc.

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ADOPCYJNA. Prosimy o szczere, wyczerpujące odpowiedzi na zawarte w ankiecie pytania.

ANKIETA ADOPCYJNA. Prosimy o szczere, wyczerpujące odpowiedzi na zawarte w ankiecie pytania. ANKIETA ADOPCYJNA Prosimy o szczere, wyczerpujące odpowiedzi na zawarte w ankiecie pytania. Celem tej ankiety jest: 1. określenie Państwa możliwości, jako przyszłych Opiekunów, 2. określenie warunków,

Bardziej szczegółowo

0. Planowaliśmy wypad za miasto.. x..ale musieliśmy go przełożyć.

0. Planowaliśmy wypad za miasto.. x..ale musieliśmy go przełożyć. SPÓJNIKI B2 / C1 1. Proszę uzupełnić poniższy tekst odpowiednimi spójnikami: i ale a oraz lecz lub albo.., albo ani.., ani Maria bawiła się z dziećmi w pokoju, (1) Tomasz siedział w fotelu na tarasie (2).

Bardziej szczegółowo

PORADNIK ILUSTROWANY EGZAMINU PSA TOWARZYSZĄCEGO I stopnia PT-1

PORADNIK ILUSTROWANY EGZAMINU PSA TOWARZYSZĄCEGO I stopnia PT-1 PORADNIK ILUSTROWANY EGZAMINU PSA TOWARZYSZĄCEGO I stopnia PT-1 Do egzaminu zgłasza się dwóch przewodników z psami. Podchodzą do sędziego, zatrzymują się w postawie zasadniczej, psy siadają przy nodze.

Bardziej szczegółowo

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania.

Uprzejmie prosimy o podanie źródła i autorów w razie cytowania. Tytuł: Marzenie Franka Kupki Tekst: Anna Cwojdzińska Ilustracje: Aleksandra Bugajewska Wydanie I, lipiec 2012 Text copyright Anna Cwojdzińska Illustration copyright Aleksandra Bugajewska Uprzejmie prosimy

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły.

Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. SZKOŁA dla RODZICÓW Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. (...) Dzieci potrzebują tego, aby ich uczucia były akceptowane i doceniane. Kto pyta nie błądzi. Jak pomóc

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie

Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Liczą się proste rozwiązania wizyta w warsztacie Szybciej poznaję ceny. To wszystko upraszcza. Mistrz konstrukcji metalowych, Martin Elsässer, w rozmowie o czasie. Liczą się proste rozwiązania wizyta w

Bardziej szczegółowo

www.abcprzedszkola.pl

www.abcprzedszkola.pl 1 do artykułu z cyklu Bajkowe Abecadło autorstwa Chanthy E.C. zamieszczonego na www.abcprzedszkola.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone. Występują: Narrator (przedszkolanka lub rodzic) Brzydkie Kaczątko Mama

Bardziej szczegółowo

Scenariusz przedstawienia pt. Jesteśmy czyści i zdrowi.

Scenariusz przedstawienia pt. Jesteśmy czyści i zdrowi. Scenariusz przedstawienia pt. Jesteśmy czyści i zdrowi. 25.02.2014 18:41 Scenariusz przestawienia pt.: Jesteśmy czyści i zdrowi Cele: Kształtowanie umiejętności dbania o własne zdrowie i bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

PIOTR W WIĘZIENIU. Bóg chce, abyś modlił się o innych I. WSTĘP

PIOTR W WIĘZIENIU. Bóg chce, abyś modlił się o innych I. WSTĘP PIOTR W WIĘZIENIU Teksty biblijne: Dz. Ap. 12,1 17 Tekst pamięciowy: Jeremiasz 33,3 dzieci młodsze, Jakub 5,16 dzieci starsze Wołaj do mnie, a odpowiem ci ( ) Wiele może usilna modlitwa sprawiedliwego.

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Pierwszy dzień w czwartej klasie.

Rozdział 1. Pierwszy dzień w czwartej klasie. ,,W czwartej klasie WSTĘP W tej książce największą bohaterką jest Karolina. Karolina ma 10 lat. Ma ciemne czarne włosy. Niebieskie oczy, krzywe zęby. Bardzo lubi się ubierać w trampki, bluzy, dresy czyli

Bardziej szczegółowo

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem

Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Transkrypcja wywiadu z: p. Przemysławem Namsołkiem Wywiad przeprowadziły: Magdalena Weltz Grażyna Niemyjska Fotografia: Justyna Witalis Transkrypcja: Judyta Warzecha 1 -Niech Pan opowie o sobie. Skąd korzenie

Bardziej szczegółowo

Lena Szuluk 3a Internet Oszuści w Internecie Plączą się po świecie W sieci jest pełno zagadek

Lena Szuluk 3a Internet Oszuści w Internecie Plączą się po świecie W sieci jest pełno zagadek Lena Szuluk 3a Internet Oszuści w Internecie Plączą się po świecie W sieci jest pełno zagadek wiersze uczniów dla trzecich, które powstały w ramach obchodów DNI BEZPIECZNEGO INTERNETU 2014 w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw.

Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Temat: Wiatr podróżnik i towarzysz zabaw. Czas trwania: 45 min. Tematyka szczegółowa: 1) Energia odnawialna 2) Energia wiatru. Wiadomości: Uczeń wie: - jakie są źródła energii odnawialnej i nieodnawialnej;

Bardziej szczegółowo

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku

I Komunia Święta. Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku I Komunia Święta Parafia pw. Bł. Jana Pawła II w Gdańsku Ktoś cię dzisiaj woła, Ktoś cię dzisiaj szuka, Ktoś wyciąga dzisiaj swoją dłoń. Wyjdź Mu na spotkanie Z miłym powitaniem, Nie lekceważ znajomości

Bardziej szczegółowo

Więc Ŝegnamy Cię zimo, ale nie na zawsze, bo juŝ za kilka miesięcy. znów spotkamy się razem.

Więc Ŝegnamy Cię zimo, ale nie na zawsze, bo juŝ za kilka miesięcy. znów spotkamy się razem. PoŜegnanie zimy" Ani się spostrzec moŝna, jak ten czas ucieka, jak na niebie, coraz później wieczór się zaczyna. To oznacza, Ŝe zimą trzeba poŝegnać! Więc Ŝegnamy Cię zimo, ale nie na zawsze, bo juŝ za

Bardziej szczegółowo

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą?

Scenariusz 2. Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Scenariusz 2 Scenariusz lekcji do przeprowadzenia w klasach I - III. TEMAT: Jak sobie radzić z agresją i przemocą? Cel: zwiększenie wrażliwości na krzywdę innych, wypracowanie skutecznych sposobów obrony

Bardziej szczegółowo

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej

Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Scenariusz ślubowania uczniów klasy pierwszej Obsada: - prowadząca - Wielki Magik - pomocnicy magika (2 3 osoby) Pomoce: - 2-3 miotły - 2-3 zraszacze - 2-3 kredy - ołówek z biało-czerwoną kokardą - dyplomy

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2.

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. Dzieci z natury są spontaniczne i mało krytyczne. Trudno im również ocenić jak powinny zachować się w danej sytuacji, aby były bezpieczne. Nasze

Bardziej szczegółowo

Podstawowe potrzeby psa

Podstawowe potrzeby psa Podstawowe potrzeby psa Scenariusz 20 minutowych zajęć o podstawowych potrzebach psów dla grupy dzieci w wieku 5-11 5 11 lat Mam M am na imię Mateusz i właśnie zaadoptowaliśmy zaadoptowali zaadoptowaliś

Bardziej szczegółowo

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015

SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 SKALA ZDOLNOŚCI SPECJALNYCH W WERSJI DLA GIMNAZJUM (SZS-G) SZS-G Edyta Charzyńska, Ewa Wysocka, 2015 INSTRUKCJA Poniżej znajdują się twierdzenia dotyczące pewnych cech, zachowań, umiejętności i zdolności,

Bardziej szczegółowo

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013

PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 PONIEDZIAŁEK, 11 marca 2013 Poniedziałek był naszym pierwszym dniem w szkole partnerskiej (przylecieliśmy w niedzielę wieczorem). Uczniowie z pozostałych krajów jeszcze nie dojechali, więc był to bardzo

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ PRZEDSTAWIENIA

SCENARIUSZ PRZEDSTAWIENIA SCENARIUSZ PRZEDSTAWIENIA na temat higieny i kultury korzystania z urządzeń sanitarnych pt. DUśA PRZERWA Autor tekstów i scenariusza: Krystyna Kwiatkowska SP-1 Czarnków ( scenografia przedstawia szkolny

Bardziej szczegółowo