F.DU 2,ACJA EKNOP40MIICZIMA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "F.DU 2,ACJA EKNOP40MIICZIMA"

Transkrypt

1 F.DU 2,ACJA EKNOP40MIICZIMA NAUCZYCIELI DOLNOSLASK!CH SZKOL SREDNICH UNIWERSYTETU STANOWEGO CENTRALNEGO CONNECTICUT AMERYKANSKIEJ AGENCJI ROZWOJU MIIDZYNARODOWEGO POLITECHNIKA WROCLAWSKA Wrc c fa,,,,/, Pol)sk(= IUplec 1992 Wykladowcv: Roland R. DAIGLE i David O'CONNOR

2 EDUKACJA EKONOMICZNA NAUCZYCIELI DOLNOSLASKICH SZKOL SREDNICH UNIWERSYTETU STANOWEGO CENTRALNEGO CONNECTICUT AMERYKAISKIEJ AGENCJI ROZWOJU MIEDZYNARODOWEGO POLITECHNIKA WROCLAWSKA Wrc>aciw. Pclska Llple Wyldadowcy: Roland R. DAIGLE i David O'CONNOR Tiumaczenie tekstu: E. WOLYNSKA Korekta i opracowanie redakcyjne: W. BRONOWSKA Wydzial Ekonomil Uniwersytet Stanowy Centralnego Connecticut New Britain, Connecticut, 06050

3 NIEZALEZNY ZARZAD REGIONU DOLNY SLASK PLAC CZERWONY 1/3/ WROCLAW lel. centr IN * afx konlo: , Bank Z7chodnil i Oddi. Wroceaw ZWIAZEK ZAWODOWY L. dz. --- Wroclaw dnia Przy oka7ji przekazania do rak koletankom i kolegom nauczycielom niniejszego skryptu, chcq przeslad przyjaciolom ze Stan6w Zjednoczonych serd~czne podziqkowania, a w szczeg61no~ci dla Prof. Prof. Henry Encka, Ronalda Daigle i Davida O'Connor. Amerykariska Agencja ds. Rozwoju Miedzynarodowego finansuje wsp61pracq Uniwersytetu Stanowego w Conrecticut z Politechvika Wroclawska. W ramach powstalego projektu mie~ci sic podprojekt #6 "SZKOLENIE EKONOMICZNE DLA SOLIDARNOSCI zainicjowany i popierany przez Zarzad NSZZ "Solidamogd" Region Dolny lsk. Rodz-ica sie III Rzeczpospolita musi, miedzy innymi, zadbad o edukacjq ekonom',czna swoich obywateli. NSZZ "Solidarnogd" Region Doiny glask wspiera te dzialania prowadzqc r6inorodne, talde ekonomiczne, szkolenia swoich czlonk6w. Obecnie szkolenie pracownik6w jest koniecznogcia i obowiazkiem, ale myglac o przyszlogci, trzeba ten proces zaczad od uczenia mlodzieiy. Projekt szkolenia nauczycieli w zakresie ekonomii i dydaktyki ekonomii znalazl zrozumienie i wsparcie ze strony wladz ogwiatowych wojew6dztwa szczegolnie pani Kurator Gra.yny Tomaszewskiej. Na rozpoczynajacy przekazywaniu jej swoim wychowankom. wroclawskiego, sic kurs tycze sukces6w w zdobywaniu wiedzy, a p6iniej w a Oe~u4A.,

4 SPIS TRESCI CZISC PIERWSZA ISTOTA I METODA EKONOMII 4 CZ1SC DRUGA ROZUMIENIE INDYWIDUALNYCH RYNKOW 11 CZFSCk TRZECIA NATURA I FUNKCJE RYNKOW 21 CZ1 SC CZWARTA ALTERNATYWNE SYSTEMY EKONOMICZNE 28 CZSC PIATA PERSPEKTYWY MAKROEKONOMICZNE 35 CZtSC SZOSTA CZt,C SIODMA WAHANIA W BIZNESIE, BEZROBOCIE I INFLACJA WYLANIANIE SIF, GOSPODARKI RYNKOWEJ W POLSCE

5 CZIES PIERWSZA - ISTOTA I METODA EKONOMII PRZEGLD TEMATOW: Co wynika z faktu, ze zyjemy w gwiecie, w kt6rym zasoby sa ograniczone? Jak nauka nazywana EKONOMIA pomaga nam dokonywa6 wybor6w w sprawie mo±liwych alternatywnych zastosowai tych zasob6w? Na czym polega ekonomiczny spos6b rozumowania? Studiowanie ekonomii zaczyna sie od zbadania konsekwencji iycia w gwiecie pelnym niedostatk6w. Istnienie rnieograniczonych potrzeb i ograniczonych zasob6w wymaga od wszystkich ludzi podejmowania inteligentnych i opartych na wiedzy wybor6w. Na tych zajeciach skoncentrujemy sie na rozwijaniu umiejetnogci podejmowania decyzji i na metodologii stosowanej przez ekonomist6w. Zakoriczymy je analiza opcji produkcyjnych, jakie ma spoleczeristwo. ZARYS: I. Czym zajmuje sip, ekonomia? A. Podstawowy problem ekonomiczny: ograniczone zasoby a nieograniczone potrzeby B. Istnienie niedostatk6w zmusza jednostki do dokonywania wybor6w C. Ekonomia uczy strategii dokonywania inteligentnych wybor6w pomidzy r6±nymi alternatywami D. Ostatecznym celem ekonomii jest pomaganie jednostkom w zrozumieniu tego, jak dolconuje sie inteligentnych wybor6w H. Ekonomiczny spos6b myglenia: model podejmowania decyzji Doskonale om6wienie element6w rozumowania ekoiomicznego znajduje sie w "Przewodniku do nauczania ekonomii", P. Saunders, redaktor, Joint Council on Economic Education, 1984, wyd. 2, str A. Zadanie: podjad decyzje w oparciu o wiedze B. Podejgcie: 1. Zdefiniui problem lub sprawe 2. Ustal jednostkowe lub spoleczne cele do osiagniecia 3. Wymiefi alternatywne metody osiagniecia tych cel6w 4. Rozpoznaj kryteria, wedlug kt6rych oceniad sie bedzie alternatywy: a. Jakie pojecia ekonomiczne sa potrzebne do zrozumienia danego problemu lub zagadnienia b. Na przyklad, kiedy mamy do czynienia z kwestia, niedostatku, to: (1) Zakiadamy, ze jednostki dzialaja racjonalnie i dajaa do uzyskania optymalnych wynik6w 4

6 (a) Racjonalnogd oznacza, ±e jednostki dzialajl we wfasnym interesie,.tzn-. da do cel6w, kt6re poprawia ich sytuacjq (b). Kiedy jednostka postcpuje tak, by osiagnad optymalne wyniki, oznacza to, 2e chce uzyskad mozliwie najwikksze korzygci z zastosowania ograniczonych zasob6w (2) Stosujemy analize kraticowa: (a) Podejmujemy decyzje w oparciu o jednostke krahicowa czyli dodatkowa (b) Badamy, co siq stanie, gdy nastapia niewielkie zmiany w istniejacej sytuacji (c) Na przyklad, przy podejmowaniu decyzji w ekonomii, czesto por6wnuje sie korzygci dodatkowe (kraricowe) osiagane w wyniku dzialania, w kt6rym poniesiono koszty kraicowe 5. Oceri altematlyy (motliwe wybory): stosujemy pojecia ekonomiczne, by ocenid zalety kadej altematywy 6. Podeimij decyzie: zadecyduj, kt6ra altematywa w najlepszy spos6b prowadzi do osiagniecia jak najwiekszej ilogci cel6w lub celu najwazniejszego 7. Dokonaj rozeznania we wszystkich kosztach: a. Koszty oczywiste: wydatki w wlasnej kieszeni b. koszty ukryte: koszt altematywny lub koszt zamiany (1) Ustal: (a) wartogd najlepszego altematywnego u.ycia zasob6w (b) najwy~sza wartogc, jaka z tych zasob6w mo±naby bylo wyprodukowad, gdyby zastosowano najlepszq altematywe (2) Zyjemy w gwiecie, w kt6rym dokonujemy wybor6w i zamian (cog za cog): (a) kiedy utywamy niewystarczajacych, ograniczonych zasob6w, to zawsze wystepuje koszt altematy".'ny (b) "NNSZD" - "Niczego nie dostaje sie za darmo" 8. Zastosowanie: zanalizuj wiele r62nych hipotetycznych sytuacji i zidentyfikuj koszt altematywny kilku rozwiazari. Il. Ekonomia jako nauka A. Metodologia ekonomii 1. Ekonomigci rozwijaja teorie, zasady i prawa, i stosuja modele aby: a. lepiej rozumied i lepiej bada6, jak dziala gwiat b. ustali6 polityke, kt6ra rozwiazywalaby problemy i kwestie ekonomiczne c. odkryd przewidywalne zwiazki 2. Teorie i zasady ekonomiczne to twierdzeiiia dotyczace wzajemnych relacji pomiedzy dwoma lub wieloma zmiennyn., a. relacje przyczynowo-skutkowe miedzy dwoma lub wieloma zmiennymi b. jegli wystapi zjawisko "A" to po nim wystapi zjawisko "B" 5

7 3. Teorie ekonomiczne sa zazwyczaj formulowane poj~ciami statystycznego prawdopodobieistwa lub grednich a.. twierdzenia o regularnogci dotyczacej zachowa" ekonomicznych (gospodarczych) b. poniewaz ekonomia bada zachowania ludzkie, to nie jest ona nigdy nauka 9cisla B. Modele ekonomiczne: 1. Cel: a. ilustarcja teorii b. pomoc w podejmowaniu decyzji poprzez dostarczanie narzedzi i metod do analizowania problem6w lub kwestii ekonomicznych c. formulowanie przewidywari dotyczacych zjawisk i zdarzeri w realnym gwiecie 2. Modele ekonomiczne koncentruja sie na wa~nych zmiennych a. daj~a uproszczony obraz realnego gwiata poprzez ograniczanie liczby zmiennych i pokazywanie relacji pomicdzy tymi zmiennymi b. rie usiluja zrekonstruowa6 lub zreprodukowad rzeczywistogci c. wymagaja abstrakcji: by upraszczad, modele i teorie musza byd abstrakcyjne 3. Zaloienie "ceteris paribus": a. Definiowane nastcpujaco: rzeczy (czynniki), kt6re istnieja poza modelem pozostaja stale lub r6wne (jednakowe) b. C2,: wyizolowanie wplywu zmiany (wahania) w jednej zmiennej na drug, zmienna 4. Ostateczny sprawdzian teorii lub modelu: jak dobrze sie przy ich pomocy przewiduje sie zjawiska w realnym gwiecie 5. Uwataj na: a. Blad kompozvcji: blad logiczny, w kt6rym zaklada sie, 2e co jest prawdziwe dia czegci jest r6wnie± prawdziwe dla calogci b. Blad podzialu: blad logiczny, kt6ry zaklada, ±e co prawdziwe dla catogci, jest r6wniei prawdziwe dla jej poszczeg6lnych czegci c. Korelacja a zwiazek przyczynowy (1) Korelacja: wsp6lne wystqpowanie dw6ch lub wielu zjawisk (2) Zwiazek przyczynowy: (i) zwiazek przyczny lub skutku pomiedzy dwoma lub wieloma zjawiskami (ii) Przyklad: Jegli wystapi zjawisko "A", to po nim wystapi zjawisko "B" IV. Niedostatek, zamiana i lkrzywa moiliwej produkcji A. Krzywa moiliwej produkcji: 1. Definicja: a. Krzywa mo±liwej produkcji ilustruje maksymalna mo±liwa produkcje kombinacji towar6w, kt6re kraj m6glby wyprodukowad, gdyby 6

8 2. B gospodarka byla wykorzystana do granic jej motliwogci, tzn. przy.pajefektywniejszym wykorzystaniu jej zasob6w ekonomicznych b.. Model produkcji moiliwej pozwala nam badad r6ine wybory, jakie stoja przed krajem w zwiazku z ograniczonymi zasobami Zalo±enia modelu produkcji mozliwej (produkcji maksymalnej) a. Okreglony czas b. Ograniczone (niewystarczajace) zasoby ekonomiczne, sila robocza, ziemia i bogactwa naturalne, kapital i przedsicbiorczog6 c. Niezmienna (okredlona) technologia (1) Definicja: Technologia to stan wiedzy dotyczacy metod produkcji stosowanych przy wytwarzaniu towar6w i uslug z okreglonych zasob6w ekomomicznych (2) Zaldadamy, ze w badanym okresie technologia nie ulega zmianie d. Dwa produkty lub dwie grupy towar6w (1) Definicje: (a) Produkt to towar lub usluga bedaca wynikiem produkcji (b) Uslugi to dzialania, kt6rych wynikiem nie jest dotykalny produkt, ale kt6re zaspakajajzi potrzeby W ramach modelu produkcji mozliwej mozemy znajdowad siq: Poni~ej krzywei mo±liwei produkcii: a. Bezrobocie lub/i niepelne zastosowanie zasob6w b. Nadmierne zatrudnienie, kt6re mote przyczyni6 sie do nieefektywnego wykorzystania zasob6w Na krzywei moiliwei produkcii (na granicy moiliwo~ci produkcyinych): a. Wskazuje to na pelna produkcje i pelne zatrudnienie b. Gospodarka narodowa wykorzystuje maksimum zdolnogci produkcyjnych c. Wskazuje to na efektywne wykorzystanie zasob6w d. Uwaga: Ustalenie "najlepszego" punktu, w kt6rym nale±y produkcowad na granicy mozliwogci produkcyjnych jest spraw, normatyw a, Koszty altematywne i krzywa mo±liwej produkcji a. Na granicy krzywej mo±liwej produkcji zawsze wystepuja koszty altematywne zwizane z koniecznogcia dokonywania wyboru i zmiany b. By uzyska6 wiecej jednego produktu lub grupy produkt6w rezygnujemy z pewnej ilogci innych produkt6w Stosowanie wyspecjalizowanych zasob6w przyczynia sie do zwickszonego kosztu altematywnego a. Specjalizacja: uiywanie zasob6w do produkcji takich towar6w i uslug, do kt6rych one sie najlepiej nadajq b. Rosntcy koszt alternatywny m6wi, ie aby otrzyma6 dodatkowe ilo~ci jakiegog produktu lub grupy produkt6w, trzeba zrezygnowad z coraz wiekszych ilogci innego produktu 7

9 c. To tlumaczy dlaczego l'zywa mo±liwej produkcji jest krzywa wypukla, a nie prosta 5. Rozw6j ekonomiczny przesuwa cal, krzywa produkcji rnozliwej na zewnatrz a. Wzrost w iiogci zasob6w b. Postep w technologii 6. Zastosowania: a. Dokonywanie wyboru pomiidzy obecn, a przyszla konsumpcja b. Ugwiadomienie faktu, ze narodowe cele spoleczne i gospodarcze wplywaja na selekcjq najbardziej poiadanego zestawu produkt6w i uslug (1) Rozr6inienie pomiedzy ekonomia normatywna a pozytywna (2) Przeznaczanie zasob6w na produkcje obronna versus programy spoleczne (dobra publiczne) (3) Przeznaczanie zasob6w na produkcje d6br bie±acych (dobra konsumpcyjne) versus produkowanie d6br dla przyszlogci (dobra kapitalowe) 7. Pytanie do dyskusji: Jaka politykc powinien prowadzi6 rzad polski, by stymulowad wzrost gospodarczy w nastepnych dekadach? V. Podstawowe pojicia i definicje ekonomiczne A. Ekonomia B. Makroekonomia versus mikroekonomia C. Dobra ekonomiczne a dobra darmowe 1. Dobra i uslugi ekonomiczne a. Jakiekolwiek artykiily handlowe i uslugi, kt6re sla pozadane lecz niewystarmzajace b. Og6lnie rzecz biorac, kiedy ekonomigci m6wia o towarach i uslugach kupowanych i sprzedawanych na konkurencyjnych wolnych rynkach, to niedostatek istnieje za kadym razem, kiedy nie ma czegog tyle, by calkowicie zaspokoid potrzeby ludzi przy okreglonej cenie (cena > 0) 2. Dobro darmowe to takie, kt6re mozna dostad bez rezygnowania z czegokolwiek innego D. Srodki ekonomiczne i dochody z nich pochodzace: 1. Sila robocza, wysilek ludzki - place 2. Ziemia lub bogactwa natumne - czynsz (najem) 3. Dobra kapitalowe - odsetki 4. Przedsiebiorca - zysk E. Ekonomia pozytywna a ekonc,nia normatywna 1. Ekonomia pozytywna, opisowa a. Dotyczy fakt6w, kt6re sa empirycznie sprawdzalne b. Bada pytania typu: Co jest? 2. Ekonomia normatywna, wartogciujaca 8

10 a. Analiza, kt6ra osdza polityke ekonommiczna z uwzglednieniem wartogci osobistych, zawiera elementy oceny moralnej b. Na przyklad rozwaza pytania typu: Co powinno byd? CZF(k PLERWSZA - ZADANIA INSTRUKTAZOWE Po zakodczeniu tych zajed powinieneg umied: Zdefiniowad ekonomie. Wyjagnid dlaczego wszystkie kwestie ekonomiczne i wszelka dzialalnogd gospodarcza wyplywa z problemu niedostatku. Wyjagnid dlaczego niedostatek zmusza ludzi do dokonywania wybor6w. Opisad, w jaki spos6b nauki ekonomiczne poinagaja ludziom w dokonywaniu wybor6w w spos6b inteligentny. Opisad i zanalizowa6 spos6b ekonornicznego myglenia. Zastosowa6 analize rnarginalna w ekonomicznym podejmowaniu decyzji. Zastosowa6 pojecie niedostatku do r6inorodnych sytuacji ekonomicznych i nieekonomicznych. Wyjagnie, jak to siq dzieje, ze gdy utywamy niewystarczajecych, ograniczonych zasob6w, to kazda decyzja pociaga za soba koszt altrnatywny. Zdefiniowad i uporzadkowad w kategorie zasoby ekonomiczne. Zdefinowa6 cztery typy dochodu, jaki jest udzialem wlakcicieli zasob6w ekonomicznych. Rozr62ni6 pomiedzy makro- i mikroekonomia. Zdefiniow-:6 koszt altematywny i zamianq. Zilustrowad zasady kosztu alternatywnego i zamiany. Opisad metodologiq uzywana w ekonomii. Wyjagnid, co rozumie sie przez teorie ekonomiczna. Wyjagnid, jak rozwija sie teorie ekonomiczna poprzez tworzenie i testowanie modeli. Rozr6zni pomi~dzy ekonomiq pozytywna i normatywna. Skonstruowad i zinterpretowa krzywa moiliwej produkcji. Zastosowad pojecie kosztu alternatywnego do krzywej motliwej produkqji. Zanalizowa6 znaczenie r6±nych usytuowadi: na, ponad lub pod krzywa mo±liwej produkcji. Opisad, w jaki spos6b szerokie cele spoleczne wplywajq na decyzje w sprawie najlepszego spozytkowania niewystarczajacych zasob6w ekonomicznych. Opisad, w jaki spos6b stosuje sic krzywl mozliwej produkcji do zilustrowania rozwoju gospodarczego. CZFI(C PIERWSZA - SLOWNICTWO / TERMINY DO POZNANIA: Czynsz Dobro ekonomiczne Dobro gospodarcze Doch6d Ekonomia Ekonomia normatywna Odsetki Place Prawo lub teoria ekonomiczna Prawo rosnaicych koszt6w altematywnych Produkcja / produkt 9

11 Ekonomia pozytywna Kapital Koszt altematywny Krzywa moiliwej produkcji Makroekonomia Mikroekonomia Model Niedostatek Przedsiebiorca / przedsiebiorczogd Sila robocza Uslugi Zamiana Zasoby Zasoby ekonomiczne Ziemia (bogactwa naturalne) Zysk 10

12 CZIESC DRUGA - ROZUMIENIE INDYWIDUALNYCH RYNKOW PRZEGLD TEMAT6W: Jak rynki spelniaja swoja role reglamentacyjna? Jak popyt i podai wsp6lgraja na rynku, ustalajac r6wnowage ceny i ilogci? Te zaj~cia dotyczyd beda roli konkurencyjnych rynk6w jako mechanizm6w reglamentowania niewystarczajacych d6br i uslug. Po rozwaieniu czynnik6w warunkujacych popyt i podat, zbadamy jak ustalne sa r6wnowaga, pustoszenie rynku, ceny i ;Iogci towar6w. Nastepnie rozpatrzymy efekty r6wnowagi cen i ilogci towar6w na zmiany w podazy i popycie. W kozicu, zwr6cimy nasza uwage na analizq konsekwencji rzadowej regulacji cen. ZARYS: I. Dlaczego reglamentacja jest konieczna?. A. Kiedy tylko wystepuje niedostatek, trzeba stosowad jakieg metody reglamentacji B. Alternatywne metody reglamentacji: 1. Konkurencyjne rynki 2. Dekrety rzzadowe 3. Loteria 4. Kto pierwszy, ten lepszy 5. Inne? C. Ocenianie alternatywnych metod reglamentacji: 1. Zadna metoda czy system reglamentacji nie jest doskonaly 2. Zawsze beda "wygrywajacy i przegrywajacy" H. Wprowadzenie do tematyki rynk6w A. Definicja: Rynek to mechanizm, za pomoca kt6rego kupujacy i sprzedajacy wymieniaja towary i uslugi B. Funkcje rynku: 1. Dostarczanie informacji 2. Koordynowanie produkcji 3. Kierowanie niewystarczajacych zasob6w ekonomicznych z produkcji towar6w i uslug, na kt6re jest mniejsze zapotrzebowanie, do produkcji tych, kt6re sa bardziej poiadane 11

13 Il. Popyt A. Definicja:.odnosi siq do takiej ilogci danego produktu, jak, kupujacy sa gotowi i zdolni kupid, przy r6inych cenach, podczas jakiegog okreglonego okresu czasu, przy zalozeniu "ceteris paribus". 1. Ceteris paribus oznacza, ie inne czynniki pozostaja niezmienione lub jednakowe. 2. Interpretacia: Znaczy to, ±e - opr6cz ceny - wszystkie czynniki, kt6re moga mied wplyw na ilosd kupowana sa stale B. Tabela popytu: tabela, kt6ra przedstawia ilod iadana danego produktu przy r6inych cenach C. Krzywa popytu: 1. Definicja: a. Graficzne przedstawienie tabeli popytu b. Ilustruje ilogci danego produktu, jakie kupujacy sa gotowi i zdolni kupid przy r6znych cenach, w okreglonym czasie c. Uwaga: Og6lnie zakladamy, te produkty sa podzielne w ciagly spos6b, tak, ie krzywa popytu jest gladka linia lub krzyw~a 2. Rozr6inienie pomiedzy popytem indywidualnym a popytem rynkowyni a. Krzywa (tabela) popytu rynkowego jest poziomym zsumowaniem krzywych (tabel) popytu indywidualnego D. Prawo popytu 1. Odwrotny zwiazek pomiedzy cena a tdana ilogciq a. Interpretacia: kiedy cena rognie, to ilogd towary, kt6r~a konsumenci kupia bedzie mniejsza b. Wprowadzenie pojecia cen wzglednych 2. Zalo±enie: "ceteris paribus"; inne czynniki utrzymuj~a sie na stalym poziomie 3. Zmiana w idanej ilogci a. Spowodowana jest tylko zmiana w cenie produktu b. Kupujacy reaguje tylko na zmiane ceny c. Przedstawiona jest poprzez ruch wzdlut krzywej popytu 4. Uzasadnienie: a. Zmniejszaiaca sie u±ytecznogd kradicowa: (1) Pojecie u±ytecznogci zostalo wprowadzone przez pierwszych ekonomist6w, by wyjagnid prawo popytu; tj. odwrotny zwiazek pomiedzy cenq a zadana ilogcia (2) Ci pierwsi ekonomigci zaldadali, 2e uzytecznogd moglaby byd mierzona (3) Dlaczego jednostki poiadaa towar6w? Poniewa2 towary i uslugi sa u±yteczne lub sprawiaj~a satysfakcie (4) Pamietaj, ze: (a) u±ytecznogd jest miara subiektywna, to znaczy, ze zaleiy od indywidualnych gust6w i preferencji 12

14 (b) uiytecznog6 nie jest synonimem przydatnogci (5.)..Wahy punkt: Mimo, 2e wszystkie ludzlde potrzeby sa, og6lnie rzecz biorac, niezaspakajalne, to zapotrzebowanie na konkretne produkty mo2e by6 zaspokojone "ceteris paribus": zaklada siq, 2e inne czynniki, takie jak gusty i preferencje, pozostaja niezmienne (6) Definicja: U~yteczno~d kraricowa to dodatkowa uzytecznogd lub satysfakcja uzyskana ze spo~ycia dodatkowej lub krahicowej jednostki danego towaru. (7) Zmnieiszaiaca sie uyteczno kraricowa: Twierdzenie, 2e spoiywanie dodatkowych jednostek danego atykulu bqdzie z czasem przynosilo mniej dodatkowej (lub kraiicowej) satysfakcji b. Efekty dochodu i zastepstwa: (1) Efekt dochcdu m6wi, gdy cena spada, to zdolnogd kupujacego do kupna bedzie vicksza (2) Efekt zastcpstwa oznacza, ze: (a) gdy cena spada, to kupujacy chetniej dokona zakupu (b) produkt ma teraz "lepsza wartogd" E. Czynniki warunkujace popyt 1. Gusty i preferencje 2. Doch6d: a. Towary normalne: popyt na dany produkt zalezy bezpogrednio od dochodu b. Towary gorsze: popyt na dany produkt jest odwrotnie zale~ny od dochodu 3. Ceny towar6w zastepczych i uzupelniajacych a. Towary zastepcze: (1) Produkty, kt6re zaspokajaja podobne potrzeby (2) W wypadku towar6w zastepczych popyt na jeden z nich jest bezpogrednio zaleiny od ceny drugiego b. Towaly uzupeiniajlce (1) Towary, kt6re kupuje siq razem, na kt6re jest polaczony popyt (2) W wypadku towar6w uzupeiniajacych sie popyt na jeden towar i cena drugiego sl odwrotnie zalezne 4. Czynniki demograficzne: a. Liczba kupujacych na rynku b. Rozklad wieku w populacji 5. Oczekiwania (przewidywania) kupujacego dotyczace: 1. Dochodu 2. Przyszlej ceny produktu 3. Dostcpnogci produktu 6. Inne czynniki: pora roku, itp. F. Zmiana w popycie: 1. Zrniana w ilogci, jaka kupujacy kupia przy kaidei mo~liwej cenie a. Wzrost popytu 13

15 b. Spadek popytu 2. Spowodowana jest przez zmiane jakiegog czynnika, kt6ry uprzednio byl niezmienny; "certeris paribus" nie ma w6wczas zastosowania 3. Wynikiem jest przesuniecie, zmiana pozycji krzywej popytu: a. Wzrost popytu: krzywa popytu przesuwa sie w prawo b. Spadek popytu: krzywa popytu przesuwa siq w lewo G. Przeglad: Musimy zawsze rozpoznawad r62nicq pomiedzy zmiana w 2danej ilogci a zmiana popytu: 1. Zmiana w ilogci iadanej: oznacza, 2e poruszamy siq wzdlu± krzywej popytu 2. Zmiana popytu oznacza przesuniecie krzywej popytu IV. Podai A. Definicja: odnosi sie do takiej ilogci produktu, jaka sprzedajcy jest gotowy zaoferowa6 do sprzedaiy, przy r62nych cenach, w jakimg okreglonym czasie, przy zalo±eniu "ceteris paribus". B. Tabela poda2y: tabela, kt6ra przedstawia dostarczonl ilok6 danego towaru przy r6±nych cenach C. Krzywa poda2y 1. Definicja: a. graficzne przedstawienie tabeli podazy b. ilustruje ilogci produktu, jakie sprzedajacy sa gotowi i zdolni dostarczyd przy r6±nych cenach w danym czasie 2. Rozr62nienie pomiedzy krzywa indywidualnej podazy a krzywl podazy rynkowej D. Prawo podazy 1. Bezpogredni zwiazek pomiedzy cena a dostarczon4 ilogcia, a. Dana cena -> oferowana ilok6 b. Dana ilog6 -> wymagana cena 2. Zal&enie:"ceteris paribus"; inne czynniki pozostaja niezmienne 3. Zmiana w dostarczanej iiu,ci a. Spowodowana jest tylko przez zmiane ceny b. Sprzedaacy reaguje tylko na zmianq w cenie c. Przedstawiona jest poprzez ruch wzdlu± krzywej podaiy 4. Uzasadnienie: a. Wyisza cena jest bodicem do wyprodukowania dodatkowych jednostek danego produktu: (1) Wystepuje w6wczas, gdy zasoby i techniki produkcyjne daja sie zaadaptowa6 do produkcji towaru, na kt6ry jest zapotrzebowanie (2) Przyklad: rolnictwo, produkcji samochod6w b. Wy~sza cena jest konieczna, by pokry6 rosnace koszty produkcii; tzn. wzrastajace koszty kraricowe (1) Okresy poda2y: 14

16 (a) Okres rynkowy (i) wszystkie zasoby ekonomiczne sa stale (ii) dostawca ma do dyspozycji tylko okreglona i1ogd na sprzedaz (b) Dlugi termin (i) okres planowania (ii) zadnych stalych zasob6w; zasoby sa zmienne (c) Kr6tki termin,i) stale i zmienrne zasoby ekonomiczne (ii) ograniczenia zasobu: przyklady (2) Cala produkcja odbywa sie w kr6tkim czasie (a) Produkcja moze byd zwiekszona poprzez intensywniejsze wykorzystanie zmiennych zasobow (b) Koszt kraricowy: dodatkowy koszt zwizany z wyprodukowaniem nastepnej jednostki produkcji (c) Z powodu ograniczeri zwiazanych z zasobami, za kazdym razem gdy producent zwieksza dostarczana ilogd, koszt wyprodukowania dodatkowej jednostki rognie; oznacza to wzrastajqcy koszt kraiicowy (d) Zwiu.ek pomiqdzy malejaca wydajnogciq kraficowa a wzrastajacym kosztem kracowym (e) f,.-,nowanie: Ze wzgledu na rosnacy koszt kraicowy, aby zwiekszyd ilogd dostarczanego towaru, producent musi uzyskad wytszl cene (f) Przyklady c. Wyzsze ceny zachecaja mniej efektywnych producent6w do wejgcia na rynek E. Czynniki warunkujace podaz 1. Ceny zzsob6w 2. Technologia 3. Liczba producent6w i sprzedajacych 4. Oczekiwania sprzedajacych 5. Ceny produktow zastepczych i uzupelniajacych 6. Inne czynniki: pora roku, pogoda, itp. F. Zmiana w podazy 1. Zmiana w ilogci, jaka dostawcy dostarcza przy kadei mo±liwej cenie a. Wzrost podazy b. Spadek poda~y 2. Spowodowana jest przez zmiane w jakimg innym czynniku, kt6ry uprzednio byl niezniienny; "ceteris puribus" nie ma jut zastosowania 3. Wynikiem jest przesuniecie, zmiana pozycji Pa krzywej podaiy: a. Wzrost poday: krzywa poda~y przesuwa sie na prawo b. Spadek podazy: lkrzywa podazy przesuwa sie na lewo 15

17 G. Przeglad: Musimy zawsze rozr6iniad pomiedzy zmiana w ilo~ci dostarczonej a zmiana podaiy: 1. Zmiana w ilogci dostarczonej : wskazuje, ie poruszamy sip wzdlu± danej krzywej podaiy 2. Zmiana poda.y: wskazuje na przesuniecie krzywej poda~y V. R6wnowaga rynkowa A. Jak ustalane sa ceny w systemie rynkowym? 1. Wzajemne interakcje pomidzy sprzedajacymi a kupujicymi 2. Reglamentacja spowodowana niedostatkiem B. Definicja: Cena r6wnowagi, to cena, przy kt6rej ilogd dostarczona (oferowana) jest r6wna ilo~ci zadanej C. Dlaczego ceny i ilo96 daz4 do r6wnowagi 1. Zakladajac, ie inne czynniki, kt6re wplywajai na popyt i podai nie ulegaja zmienie, cena i ilog6, przy kt6rych rynek ulega "oczyszczeniu", buduja jedyna stabiln, r6wnowagq 2. Cena na rynku konkurencyjnym brdzie zawsze daiyd do poziomu r6wnowagi 3. Kaida cena powy~ej r6wnowagi powoduje nadwyzke (nadprodukcie) a. Wzglkdnie wysoka cena przekonuje producent6w do zwiekszania produk,.cji, ale zniecheca kupujacych do zakupu danego towaru b. Kupujacy bed, poszukiwali towar6w alternatywnych (zastepczych) c. Nadwy±ka na rynku spowoduje, ie cena spadnie i zbli±y sie do ceny r6wnowagi d. Kiedy cena rynkowa spadnie, to mniej wydajni producenci zaprzestana produkcji (1) Spadek ceny czyni ich produkcjq mniej zyskowna (2) Dostawcy sa eliminowani z rynku e. Spadek ceny zacheci dodatkowych kupujacych do kupna danego produktu; ilog6 kupowana wzrognie, zblitaja sie do poziomu r6wnowagi f. Jegli krzywe poda ky i popytu pozostana niezmienirne, to ten proces bqdzie kontynuowany, az ustali siq r6wnowaga 4. Kaida cena poni±ej ceny r6wnowagi powoduje powstawanie niedobor6w a. Wzglednie niska cena zniecheca dostawc6w do zwiekszania produkcji, ale zacheca kupujacych do kupna produktu b. Producenci bed, poszukiwali produkcji alternatywnej (zastepczej) c. Niedobory towaru na rynku powoduja wzrost ceny, kt6ra zbli±y siq do ceny r6wnowagi d. Kiedy cena rognie, to kupujacy, kt6rzy nie chca placid wyiszej ceny sa eliminowani z rynku e. Rosnaca cena zacheca dostawc6w do zwiekszenia produkcji, tj. sluiy jako bodziec do zwirkszenia produkcji 16

18 f. Jegli krzywe popytu i podazy pozostana niezmienione, to ten proces VI. Zastosowania podaiy i popytu bedzie kontynuowany, az ustali sie r6wnowaga A. Zmiany popytu 1. Wzrost popytu prowadzi do ustalenia sie wyzszej ceny i iloici r6wnowagi 2. Spadek popytu prowadzi do ustalenia sie i±szej ceny i ilogci r6wnowagi B. Zmiany podazy 1. Wzrost podazy powoduje spadek,:eny r6wnowagi i wzrost ilogci r6wnowagi 2. Spadek podazy powoduje wzrost ceny r6wno,,agi i spadek ilogci r6wnowagi C. Zastosuj analize popytu i podaty do realnych sytuacji VH. Ceny ustalane przez rztd A. Rzadowa kontrola cen wyznacza maksymalne lub minimalne ceny, jakicn mo±na.a,da6 za konkretny towar lub usluge B. Pulap ceny 1. Definicja: narzucona przez rzd maksymalna legalna cena, jakiej moina iadad za dany towar lub usluge 2. Legalna cena maksymadna jest ustalana poni2ej rynkowej ceny r6wnowagi 3. Cel lub uzasadnienie a. By zapewnid rozs3,dna cene, np. przystepne czynsze b. Podczas wojny, by przerzucid grodki produkcji z produkcji towar6w konsumpcyjnych do produkcji towar6w wojskowych 4. Rezultaty: a. Powoduje niedobory na rynku b. Efekt reglamentacyjny konkurencyjnego rynku ulega zanikowi c. Uboczny wplyw na poda2 - zniecheca dostawc~w do zwiekszania produkcji d. Uboczny wplyw na popyt - mote powodowad marnotrawre spo±ycie lub wykorzystanie produktu e. Czyni koniecznym wprowadzenie jeszcze jednego sposobu reglamentowania, tj.: (1) Kto pierwszy ten lepszy (2) Kupony (kartki), by rozdzielid dostepne ilogci ddbr (3) Dystrybucje rzadowa f. Stymuluje powstanie czarnego rynku (1) Gdzie towary s, wymieniane po cenach wy±szych od pu!apu ceny (2) Problemy z egzekwowaniem 5. Zastosowania: a. Kontrola czynsz6w b. Ceny energii w USA w latach 70-tych 17

19 c. Sytuacje wojenne C. Cena minimalna (wsparcia) 1. Definicja: a. Narzucona przez rzad legalna cena minimalna, iakiej mo~na ada6 za dany towar tub usluge b. Legalna cena minimalna, jaka sprzedajacy musi otrzymad za dany towar tub usluge c. Zabrania siq transakcji po cenach ni2szych 2. Cel lub uzasadnienie a. By zapewni6 minimalnq cene dla producent6w b. By podnie6 dorh6d pewnych grup pracownik6w 3. Efekty: a. Prowadzi do powstania nadwy±ki towaru b. Zanika reglamentacyjny efekt rynku c. Uboczny wplyw na podai: (1) dostarcza bodica dla dostawc6w do zwiekszenia oferowanej ilogci towaru (2) mote doprowadzi6 do nadprodukcji i niefektywnego wykorzystania zasob6w d. Uboczny wplyw na popyt: poniewaz cena minimalna jest ustalana powyiej ceny r6wnowagi, to zmniejsza ona ilogd po±adana 4. Zastosowania: a. Ceny minimalne na produkty rolne: (1) Ceny gwarantowane (przez rzad) (2) Konkretna cena na dany produkt, jak, uzyska dostawca (3) Dzialania rzadowe, kt6rych celem jest ustalenie cen minimalnych na produkty rolne" (a) Restrykcje dotyczace produkcji: (i) limity produkcji ustalane dla producent6w (ii) cel: zmniejszenie produkcji (iii) problemy z egzekwowaniem (a) pokusa do oszukiwania wgr6d indywidualnych producent6w (b) dodatkowa sprzeda- umo±liwia zysk wiekszy nii normalny (b) Zakupy rzdowe i magazynowanie (i) rzad ustala cene minimalna i skupuje nadwy±kq towaru (ii) kupujlcy kupuja nadwyzke (iii) dodatkowy koszt magazynowania (c) Gwarantowane ceny rzadowe (i) dostawcy moga produkowad i dostarczad ilo.d zwiazan z cena minimaln, (ii) kupujacy zakupia te ilog6 po nilszej cenie, zgodnej z krzyw, popytu rynkowego 18

20 (iii) rzad musi pokryd r6inice pomiedzy cena minimaln, a cena wynikajaca z popytu (d) Promowanie popytu: zachecanie do dodatkowej konsumpcji b. Prawo o placy miniinalnej w USA D. Podatki i dotacje rzadowe: maja wplyw na cene i ilog6 r6wnowagi 1. Podatki rzdowe a. Definicja: Obowiazkowe platnogci ze strony jednostek i firm na rzecz rzqdu b. Podatki naloione na producent6w przyczyniaja siq do wy±szych koszt6w i spadku podaiy 2. Dotacje rzadowe a. Definicja: doplata uiszczana producentowi, czesto za jednostkq wyprodukowanego towaru b. Konkretna dotacja to dotacja na jednostke jakiegog artykulu c. Dotacje sa najczegciej wprowadzane by zacheci6 producent6w do zwiekszania produkcji; powoduja wzrost podajy podazy CZFt DRUG A - ZADANIA INSTRUKTAZOWE: Po tych zajeciach powinieneg umied: Zdefiniowad rynek. Opisad zachowania kupujqcych i sprzedajacych na konkurencyjnym rynku. Wymienic i wyjagnid gl6wne czynniki warunkujace popyt. Wymienid i wyjagnid gl6wne czynniki warunkujce podaz. Wytlumaczyd prawo popytu i prawo podaiy. Zdefiniowa6 u±ytecznog6 kraricow,. Wyjagnid, dlaczego prawo malejacej u±ytecznogci kraricowej jest przyczyna malejacego charakteru krzywej popytu. Zinterpretowad tabele/wykresy popytu i podaly. Wyjagnid pojecie ceny i ilogci r6wnowagi. Okregli6, jaka bedzie cena r6wnowagi i ilog6 r6wnowagi przy danym popycie i podazy na dany towar. Wyjagni, dlaczego cena i ilogd danego towaru, sprzedawanego na rynku konkurencyjnym beda cena i ilogcia r6wnowagi. Podad przyklady reglarmentacyjnej funkcji ceny. Odr6inid przesuniecie krzywej popytu na dany towar od zmiany w ilogci poidanej. Odr6ini6 przesuniecie krzywej podaiy danego towaru od zmiany w ilogci dostarczonej. Przewidzied wplyw zmian popytu i podazy na cene r6wnowagi i na ilogd r6wnowagi. Odr6±nid towar normalny od towaru niiszej jakogci. Odr6ini6 towary uzupelniajace od towar6w zastepczych. Wyjagnid, jak pojecia popytu i podaiy mona zastosowa6 do rynku zasob6w ekonomicznych/grodk6w produkcji. Zdefiniowad pulap ceny i cene minimalnl. 19

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY

Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Podstawy ekonomii TEORIA POPYTU TEORIA PODAśY Opracowanie: dr Tomasz Taraszkiewicz Teoria popytu Teoria popytu Wielkość popytu zgłaszane zapotrzebowanie na określony towar przy danej jego cenie w określonym

Bardziej szczegółowo

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena

Temat Rynek i funkcje rynku. Elementy rynku. Rynek. Popyt i podaż. Cena - pieniężny wyraz wartości. Popyt Podaż Cena Temat i funkcje rynku 1. Rynkowa a administracyjna koordynacja działań gospodarczych 2. opyt, podaż, cena równowagi 3. Czynniki wpływające na rozmiary popytu 4. Czynniki wpływające na rozmiary podaży 5.

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia

Podstawowe zagadnienia Podstawowe zagadnienia Każda społeczność staje przed koniecznością rozwiązania trzech podstawowych problemw codziennej egzystencji: - jakie dobra i usługi - co wytwarzać - dla kogo je wytwarzać Ekonomia

Bardziej szczegółowo

LY I OI OOCIIZE CZ.3. opubilkowane w: AKIP (Advanced Placement Instructional Package) oraz: CAPSTONE The Nation's High School Economlca Course

LY I OI OOCIIZE CZ.3. opubilkowane w: AKIP (Advanced Placement Instructional Package) oraz: CAPSTONE The Nation's High School Economlca Course IA:EI LY I OI OOCIIZE CZ.3 opubilkowane w: AKIP (Advanced Placement Instructional Package) oraz: CAPSTONE The Nation's High School Economlca Course przygotowane przez: Polqczonq Radq do Spraw Edukacil

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ

Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane. Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ Popyt, podaż i wszystko co z Nimi związane Mgr Michał Ferdzyn SWSPiZ POPYT to zależność pomiędzy ilością dobra, którą chcą i mogą kupić konsumenci, a ceną tego dobra. Popyt jest przedstawiany za pomocą

Bardziej szczegółowo

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin /

I. Podstawowe pojęcia ekonomiczne. /6 godzin / PROPOZYCJA ROZKŁADU MATERIAŁU NAUCZANIA PRZEDMIOTU PODSTAWY EKONOMII dla zawodu: technik ekonomista-23,02,/mf/1991.08.09 liceum ekonomiczne, wszystkie specjalności, klasa I, semestr pierwszy I. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Konspekt 5. Analiza kosztów.

Konspekt 5. Analiza kosztów. KRAJOWA SZKOŁA ADMINISTRJI PUBLICZNEJ Ryszard Rapacki EKONOMIA MENEDŻERSKA Konspekt 5. Analiza kosztów. A. Cele zajęć. 1. Wyjaśnienie istoty i rodzajów kosztów produkcji oraz związanych z nimi kategorii.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU

MIKROEKONOMIA. Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU Wykład 3 Mikroanaliza rynku 1 MIKROANALIZA RYNKU 1. POPYT Popyt (zapotrzebowanie) - ilość towaru, jaką jest skłonny kupić nabywca po ustalonej cenie rynkowej, dysponując do tego celu odpowiednim dochodem

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ.

MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. Wykład 4 Konkurencja doskonała i monopol 1 MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ. EFEKTYWNOŚĆ RYNKU. MONOPOL CZYSTY. KONKURENCJA MONOPOLISTYCZNA. 1. MODEL KONKURENCJI DOSKONAŁEJ W modelu konkurencji doskonałej

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa

Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Mikroekonomia -Ćwiczenia Ćwiczenia 4: Podaż i równowaga rynkowa Podstawowe pojęcia: rynek, podaż, krzywa podaż, prawo podaż, cena równowagi, cena maksymalna i minimalna, zmiana podaż dr inż. Anna Kiełbus

Bardziej szczegółowo

Ekonomia kosztów transakcji Ronalda Coase a. Instytucje gospodarki rynkowej Blok 5

Ekonomia kosztów transakcji Ronalda Coase a. Instytucje gospodarki rynkowej Blok 5 Ekonomia kosztów transakcji Ronalda Coase a Instytucje gospodarki rynkowej Blok 5 Ekonomia neoklasyczna w konfrontacji z ekonomicznymi problemami współczesności Konsument nie jest istotą ludzką, lecz logicznym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra

Równowaga rynkowa. Równowaga rynkowa: ilustracja graficzna. Nierównowaga rynkowa: nadwyżka dobra. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Równowaga rynkowa Cena unkt r Ilość Cena i ilość Cena (cena czyszcząca rynek): cena, przy której wielkość zapotrzebowania jest równa ilości oferowanej. Nierównowaga rynkowa: niedobór dobra Cena rynkowa

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. Podstawy Gospodarki Rynkowej (Cw) Program zajęć (1) Program zajęć (2) Literatura (1) Literatura (2) 2011-10-07

Prowadzący. Podstawy Gospodarki Rynkowej (Cw) Program zajęć (1) Program zajęć (2) Literatura (1) Literatura (2) 2011-10-07 Prowadzący Podstawy Gospodarki Rynkowej (Cw) Tomasz Tyc tomasz.tyc@poczta.onet.pl Wydział Administracji i Nauk Społecznych Zakład Polityki Społeczno-Gospodarczej http://ans.pw.edu.pl/ Program zajęć (1)

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO

WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO WAŻNE ZAGADNIENIA NA MIKRO KRZYWA MOŻLIWOŚCI PRODUKCYJNYCH (zwiększanie produkcji jednego dobra nie jest możliwe bez zmiany produkcji drugiego dobra) krzywa możliwości produkcyjnych pokazuje możliwości

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz

Mikroekonomia. Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz Mikroekonomia Joanna Tyrowicz jtyrowicz@wne.uw.edu.pl http://www.wne.uw.edu.pl/~jtyrowicz 17.10.2009r. Mikroekonomia WNE UW 1 Co to jest monopol? Wybór monopolisty Dlaczego nie lubimy monopoli? Dlaczego

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i organizacja

Ekonomika i organizacja Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw Ekonomika i organizacja produkcji Ekonomika i organizacja produkcji Wymiar godzinowy: 30 h wykładów Wykłady zakończone

Bardziej szczegółowo

Podstawy gospodarki rynkowej

Podstawy gospodarki rynkowej Podstawy gospodarki rynkowej Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej dr hab. prof. SGH Izabela Zawiślińska Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus

Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Gospodarka rynkowa. Rynkowy mechanizm popytu i podaży. Agnieszka Stus Zagadnienia Rynki elastyczne i zmonopolizowane. Funkcje popytu i podaży (położenie, przesunięcie). Równowaga rynkowa. Prawo popytu

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 07.03.2008r

Makroekonomia 07.03.2008r Makroekonomia 07.03.2008r CREATED BY HooB Czynniki określające poziom konsumpcji i oszczędności Dochody dyspozycyjne gospodarstw domowych dzielą się na konsumpcję oraz oszczędności. Konsumpcja synonim

Bardziej szczegółowo

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj

Teoria wyboru konsumenta. Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta Marta Lubieniecka Tomasz Szemraj Teoria wyboru konsumenta 1) Przedmiot wyboru konsumenta na rynku towarów. 2) Zmienne decyzyjne, parametry rynkowe i preferencje jako warunki wyboru.

Bardziej szczegółowo

Teoria przedsiębiorstwa: zachowania kierownicze, koszty agencji, struktura własności. M. Jensen & W. Meckling

Teoria przedsiębiorstwa: zachowania kierownicze, koszty agencji, struktura własności. M. Jensen & W. Meckling Teoria przedsiębiorstwa: zachowania kierownicze, koszty agencji, struktura własności M. Jensen & W. Meckling Hipoteza badawcza Zysk przedsiębiorstwa zależy od menagera i jego pozycji w firmie. (czy jest

Bardziej szczegółowo

MATEMOALY IPMOCMCZE CZ.02

MATEMOALY IPMOCMCZE CZ.02 MATEMOALY IPMOCMCZE CZ.02 przygotowane przez: R. R. Daigle, D. O'Connor I P. L. Altieri IEDUKACJA EKONOMICZNA NAUCZYCIELI DOLNOSLASKICH SZKOL SREDNICH UNIWERSYTETU STANOWEGO CENTRALNEGO CONNECTICUT AMERYKAIJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.4 Temat zajęć: Kto ustala ceny, czyli popyt, podaż i równowaga rynkowa 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie pojęć: popyt, podaż, cena,

Bardziej szczegółowo

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon

Ekonomia 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06. dr Adam Salomon 1 sem. TM ns oraz 2 sem. TiL ns wykład 06 dr Adam Salomon : ZATRUDNIENIE I BEZROBOCIE 2 Podaż pracy Podaż pracy jest określona przez decyzje poszczególnych pracowników, dotyczące ilości czasu, który chcą

Bardziej szczegółowo

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA

KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA PODSTAWOWE POJĘCIA KOSZTY I OPTIMUM PRZEDSIĘBIORSTWA Przedsiębiorstwo - wyodrębniona jednostka gospodarcza wytwarzająca dobra lub świadcząca usługi. Cel przedsiębiorstwa - maksymalizacja zysku Nakład czynniki

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 01. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 01. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 01 dr Adam Salomon Ekonomia: EKONOMIA. WPROWADZENIE TEORETYCZNE Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki AM w Gdyni 2 Co to jest Ekonomia? Nie jest łatwo powiedzieć, co

Bardziej szczegółowo

Podstawowa analiza rynku

Podstawowa analiza rynku Podstawowa analiza rynku Wykład 4 Jerzy Wilkin Co kryje się za pojęciem: rynek? Miejsce styku kupujących i sprzedających Miejsce przejawiania się popytu i podaży Złożony proces wzajemnego oddziaływania

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol

Mikroekonomia - Lista 11. Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Mikroekonomia - Lista 11 Przygotować do zajęć: konkurencja doskonała, konkurencja monopolistyczna, oligopol, monopol pełny, duopol Konkurencja doskonała 1. Model konkurencji doskonałej opiera się na następujących

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ.

WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. Wykład 1 Wprowadzenie do ekonomii menedżerskiej 1 WPROWADZENIE DO EKONOMII MENEDŻERSKIEJ. PODEJMOWANIE OPTYMALNYCH DECYZJI NA PODSTAWIE ANALIZY MARGINALNEJ. 1. EKONOMIA MENEDŻERSKA ekonomia menedżerska

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania

Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Ekonomia dobrobytu Dr inż. Anna Kowalska-Pyzalska Katedra Badań Operacyjnych, Finansów i Zastosowań Informatyki Wydział Informatyki i Zarządzania Prezentacja oparta na materiałach z: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179

Definicja ceny. I. Sobańska (red.), Rachunek kosztów i rachunkowość zarządcza, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 179 Ceny Definicja ceny cena ilość pieniądza, którą płaci się za dobra i usługi w stosunkach towarowo-pieniężnych, których przedmiotem jest zmiana właściciela lub dysponenta będąca wyrazem wartości i zależna

Bardziej szczegółowo

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma

Monopol. Założenia. Skąd biorą się monopole? Jedna firma Założenia Jedna firma Monopol Siłą rzeczy musi ona sama ustalić cenę Cena rynkowa zależy od ilości sprzedawanej przez firmę Produkt nie posiada substytuty Dużo kupujących (krzywa popytu opadająca) Istnieją

Bardziej szczegółowo

Podstawy ekonomii wykład I-II. Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl

Podstawy ekonomii wykład I-II. Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Podstawy ekonomii wykład I-II Dr Łukasz Burkiewicz Akademia Ignatianum w Krakowie lukasz.burkiewicz@ignatianum.edu.pl Podstawy ekonomii -teoria EKONOMIA nazwą ta posługiwał się Arystoteles (gr. oikos 'dom',

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Dr Julia Gorzelany - Plesińska

Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo. Teoria kosztów. Dr Julia Gorzelany - Plesińska Przedsiębiorstwo niezależna jednostka gospodarcza, posiadająca zasoby produkcyjne, która została utworzona w celu osiągania zysków ze sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Finanse przedsiêbiorstw Katedra Strategii Gospodarczych dr Helena Baraniecka

Finanse przedsiêbiorstw Katedra Strategii Gospodarczych dr Helena Baraniecka KARTA MODU U / KARTA PRZEDMIOTU Kod moduùu Nazwa moduùu MAKROEKONOMIA Nazwa moduùu w jêzyku angielskim Macroeconomics Obowi¹zuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE MODU U W SYSTEMIE STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych

Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie. Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Elastyczność cenowa i dochodowa popytu- pojęcie i zastosowanie Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski 1. Instytut Nauk Ekonomicznych Popyt elastyczny Prawo popytu mówi, ze zmiany ceny wywołują

Bardziej szczegółowo

Popyt i podaż w ochronie zdrowia. Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ)

Popyt i podaż w ochronie zdrowia. Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ) Popyt i podaż w ochronie zdrowia Ewelina Nojszewska (SGH, NFZ) Ochrona zdrowia i ekonomia (zdrowia): -Analiza ekonomiczna w ochronie zdrowia -Ocena ekonomiczna w ochronie zdrowia Ochrona zdrowia i gospodarka

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena jako element marketingu mix Cena to pieniądze lub inne środki wymienialne na własność lub użytkowanie produktu lub usługi Dla konsumenta cena to wyznacznik wartości

Bardziej szczegółowo

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość.

Sposób ustalania wyniku finansowego zależy m.in. od momentu i celu jego ustalania i nie ma wpływu na jego wysokość. 1 Zasady ustalanie wyniku finansowego IV moduł Ustalenie wyniku finansowego z działalności gospodarczej jednostki Wynik finansowy jest różnicą między przychodami dotyczącymi okresu sprawozdawczego a kosztami

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu

Ekonomia. Wykład dla studentów WPiA. Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu Ekonomia Wykład dla studentów WPiA Wykład 2: Popyt, podaż i cena równowagi. Elastyczności popytu wa kluczowe słowa: popyt i podaż Popyt to ilość dobra, jaką nabywcy są gotowi kupić zależnie od poziomu

Bardziej szczegółowo

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami.

Unia walutowa korzyści i koszty. Przystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Unia walutowa korzyści i koszty rzystąpienie do unii walutowej wiąże się z kosztami i korzyściami. Korzyści: Eliminacja ryzyka kursowego i obniżenie ryzyka makroekonomicznego obniżenie stóp procentowych

Bardziej szczegółowo

ZAUFANIE DO POLSKICH NEGOCJATORÓW I OPINIE O SKUTKACH PRZYSTAPIENIA POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ

ZAUFANIE DO POLSKICH NEGOCJATORÓW I OPINIE O SKUTKACH PRZYSTAPIENIA POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ ZAUFANIE DO POLSKICH NEGOCJATORÓW I OPINIE O SKUTKACH PRZYSTAPIENIA POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ Warszawa, czerwiec 1999 Prawie polowa Polaków (48%) ma zaufanie do polskich przedstawicieli prowadzacych

Bardziej szczegółowo

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016

MIKROEKONOMIA. mgr Maciej Szczepankiewicz. Katedra Nauk Ekonomicznych. semestr zimowy 2015/2016 MIKROEKONOMIA semestr zimowy 2015/2016 mgr Maciej Szczepankiewicz Katedra Nauk Ekonomicznych Kontakt E: maciej@szczepankiewicz.net Dyżury: Wtorek 12-13.30 nieparzyste 10.15-11.45 parzyste Środa 13.15-14.45

Bardziej szczegółowo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo

OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo Dr hab. Maria Majewska Katedra Nauk Ekonomicznych Poznań, 1.10.2015 r. OPISU MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Wstęp do ekonomii i przedsiębiorczości na kierunku Prawo I. Informacje ogólne 1.

Bardziej szczegółowo

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE ROLA WIEDZY WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE Tomasz Poskrobko Podyplomowe Studia Zarządzanie w Jednostkach Samorządu Terytorialnego ROLA WIEDZY W PROCESIE ZMIAN CYWILIZACYJNYCH Rozwinięte państwa Świata przeżywają

Bardziej szczegółowo

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku

Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Struktury rynku - konkurencja doskonała i monopol Zadanie 1 Opisz w tabeli struktury rynku Cecha Struktura Konkurencja doskonała Konkurencja monopolistyczna Oligopol Monopol pełny Ilość kupujących Ilość

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO. Dynamika PKB w latach 2002-2010 ROZWÓJ GOSPODARCZY DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Zajęcia dla I roku studiów niestacjonarnych I stopnia na kierunku Ekonomia

Zajęcia dla I roku studiów niestacjonarnych I stopnia na kierunku Ekonomia Zajęcia dla I roku studiów niestacjonarnych I stopnia na kierunku Ekonomia mgr inż. Jacek Kobak Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych w Świdnicy Mikroekonomia WSTT w Świdnicy mgr inż. Jacek Kobak

Bardziej szczegółowo

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2

1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1. Które z następujących funkcji produkcji cechują się stałymi korzyściami ze skali? (1) y = 3x 1 + 7x 2 (2) y = x 1 1/4 + x 2 1/3 (3) y = min{x 1,x 2 } + min{x 3,x 4 } (4) y = x 1 1/5 x 2 4/5 a) 1 i 2

Bardziej szczegółowo

ALEKSANDER MAKSIMCZUK. Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie siq nowej jakosci polskich granic panstwowych

ALEKSANDER MAKSIMCZUK. Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie siq nowej jakosci polskich granic panstwowych ALEKSANDER MAKSIMCZUK GRANICE PANSTWOWE, RELACJE Z SASIEDZTWEM GOSPODARCZYM I WSCHODNIE POGRANICZE POLSKI W DOBIE TRANSFORMACJI, INTEGRACJI I GLOBALIZACJI Tom I Transformacja systemowa i ksztaltowanie

Bardziej szczegółowo

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej

Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej Przykładowe pytania z zakresu tzw. wiedzy ogólnoekonomicznej 1. Kryzys na rynku kredytów hipotecznych w USA określany jest mianem: a. kryzysu subprimes debts, b. kryzysu collateral debts, c. kryzysu senior

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie

Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Elastyczność popytu i podaży i jej zastosowanie Dr. Anna Kowalska-Pyzalska Insitute of Computer Science & Management/ Chair of Economy Presentation is based on: http://www.swlearning.com/economics/mankiw/mankiw3e/powerpoint_micro.html

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 2.3 Temat zajęć: Rynek i jego funkcje w gospodarce 1. Cele lekcji: Uczeń: zna i rozumie pojęcia:, sprzedający, kupujący, gospodarstwo domowe,

Bardziej szczegółowo

Mikroekonomia Microeconomics

Mikroekonomia Microeconomics KARTA MODU U / KARTA PRZEDMIOTU Kod moduùu Nazwa moduùu Nazwa moduùu w jêzyku angielskim Obowi¹zuje od roku akademickiego 2012/2013 Mikroekonomia Microeconomics A. USYTUOWANIE MODU U W SYSTEMIE STUDIÓW

Bardziej szczegółowo

LEKCJA 8. Miara wielkości barier wejścia na rynek = różnica między ceną dla której wejście na rynek nie następuje a min AC.

LEKCJA 8. Miara wielkości barier wejścia na rynek = różnica między ceną dla której wejście na rynek nie następuje a min AC. LEKCJA 8 KOSZTY WEJŚCIA NA RYNEK Miara wielkości barier wejścia na rynek = różnica między ceną dla której wejście na rynek nie następuje a min AC. Na wysokość barier wpływ mają: - korzyści skali produkcji,

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie

Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Zarządzanie kosztami i rentownością w małym lub średnim przedsiębiorstwie Kiedy przeciętna firmazaczyna interesować się szczegółową rentownością swoich produktów Przychody Koszty Szukanie problemów w innych

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania Gospodarką Turystyczną Ćwiczenia z Podstaw Marketingu III rok studia niestacjonarne I stopnia na kierunku Zarządzanie Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Ekonomii, Zarządzania i Turystyki Katedra Marketingu i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Mierniki dobrobytu gospodarczego ElŜbieta Adamowicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 26 października 2010 r. Przedmiot ekonomii: badanie w jaki sposób społeczeństwo gospodarujące dokonuje wyborów dotyczących

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski

Podaż firmy. Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski odaż firmy Zakładamy, że firmy maksymalizują zyski Inne cele działalności firm: Maksymalizacja przychodów Maksymalizacja dywidendy Maksymalizacja zysków w krótkim okresie Maksymalizacja udziału w rynku

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD VII: CYKLE KONIUNKTURALNE Co to jest cykl koniunkturalny? Mierzenie cyklu koniunkturalnego Fakty dot. cyklu koniunkturalnego Cykle koniunkturalne w klasycznej

Bardziej szczegółowo

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji

KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH. I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji KOSZTY, PRZYCHODY I ZYSKI W RÓŻNYCH STRUKTURACH RYNKOWYCH Opracowanie: mgr inż. Dorota Bargieł-Kurowska I. Koszty całkowite, przeciętne i krańcowe. Pojęcie kosztów produkcji Producent, podejmując decyzję:

Bardziej szczegółowo

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE

TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE TEORIA DECYZJE KRÓTKOOKRESOWE 1. Rozwiązywanie problemów decyzji krótkoterminowych Relacje między rozmiarami produkcji, kosztami i zyskiem wykorzystuje się w procesie badania opłacalności różnych wariantów

Bardziej szczegółowo

Relacje cen i dochodów

Relacje cen i dochodów Cena - określona wartość wyrażona w pieniądzu, przy której sprzedający i kupujący gotowi są do wymiany towaru, - jedyny instrument marketingu związany bezpośrednio z zyskiem przedsiębiorstwa, - ekwiwalent

Bardziej szczegółowo

POLISH WWW.PAHR.IE SLOWNICZEK TERMINÓW DLA PRACOWNIKÓW SZCZEGÓLOWE INFORMACJE DLA PRACOWNIKÓW

POLISH WWW.PAHR.IE SLOWNICZEK TERMINÓW DLA PRACOWNIKÓW SZCZEGÓLOWE INFORMACJE DLA PRACOWNIKÓW WWW.PAHR.IE POLISH SLOWNICZEK TERMINÓW DLA PRACOWNIKÓW SZCZEGÓLOWE INFORMACJE DLA PRACOWNIKÓW Numer PPS Personal Public Service Number (odpowiednik numeru pesel), unikalny numer wydawany osobom, które

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

Wykład1: Zajęcia organizacyjne. Przedsiębiorczość jako siła napędowa rozwoju gospodarczego i postępu naukowotechnicznego

Wykład1: Zajęcia organizacyjne. Przedsiębiorczość jako siła napędowa rozwoju gospodarczego i postępu naukowotechnicznego Wykład1: Zajęcia organizacyjne. Przedsiębiorczość jako siła napędowa rozwoju gospodarczego i postępu naukowotechnicznego Prowadzący zajęcia: dr inż. Edyta Ropuszyńska Surma Politechnika Wrocławska Wydział

Bardziej szczegółowo

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko

Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki. Tomasz Poskrobko Jak zmierzyć rozwoju? Standardowe wskaźniki Tomasz Poskrobko Produkt krajowy brutto (PKB) wartość rynkową wszystkich finalnych dóbr i usług produkowanych w kraju w danym okresie PKB od strony popytowej

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI KREATYWNEGO MYŒLENIA STOSOWANE W BIZNESIE

TECHNIKI KREATYWNEGO MYŒLENIA STOSOWANE W BIZNESIE ul. Narutowicza 16\18\22 20-804 Lublin tel. 081 536 26 07, fax 081 532 13 51, tel. 604 720 161 szkolenia@edisonteam. zaproszenie na szkolenie: TECHNIKI KRETYWNEGO MYŒLENI STOSOWNE W BIZNESIE twórczoœæ

Bardziej szczegółowo

1 Lekcja organizacyjna

1 Lekcja organizacyjna NAUCZYCIELSKI PLAN DYDAKTYCZNY z planem wynikowym z przedmiotu ekonomika rolnictwa na podstawie programu nr TA/PZS1/PG/2012 klasa 2TA l.p. Nazwa jednostki organizacyjnej Osiągnięcia ucznia Zakres podstawowy

Bardziej szczegółowo

2. Na czym polega zasadnicza różnica między mikro- i makroekonomią?

2. Na czym polega zasadnicza różnica między mikro- i makroekonomią? A) Proszę udzielić odpowiedzi na pytania: 1. Czym zajmuje się ekonomia? EKONOMIA jest nauką badającą w jaki sposób społeczeństwo gospodarujące decyduje o tym co jak i dla kogo wytwarzać. Naczelnym zadaniem

Bardziej szczegółowo

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych

Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych Konsument czy w centrum uwagi? Konsument w zintegrowanych strategiach rządowych 1 Konsument jako podmiot strategii: Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki Sprawne Państwo Strategia Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Szkoła austriacka w ekonomii

Szkoła austriacka w ekonomii Szkoła austriacka w ekonomii Ekonomia głównego nurtu a ekonomia heterodoksyjna (instytucjonalizm, szkoła historyczna itp.) Istnieje od końca XIX wieku do dziś Założyciel Carl Menger (1840-1921) Ważni przedstawiciele:

Bardziej szczegółowo

Mierniki dobrobytu gospodarczego

Mierniki dobrobytu gospodarczego Mierniki dobrobytu gospodarczego ElŜbieta Adamowicz Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 listopad 2010 r. Przedmiot ekonomii: badanie w jaki sposób społeczeństwo gospodarujące dokonuje wyborów dotyczących

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Efekty społeczne i ekonomiczne inwestycji infrastrukturalnych i społecznych

Efekty społeczne i ekonomiczne inwestycji infrastrukturalnych i społecznych Skutki oddziaływania na lokalną społeczność w perspektywie realizowanych inwestycji w podregionie pilskim Efekty społeczne i ekonomiczne inwestycji infrastrukturalnych i społecznych dr Piotr Ratajczyk

Bardziej szczegółowo

SZACOWANIE WARTOŚCI ŚRODOWISKA. Tomasz Poskrobko

SZACOWANIE WARTOŚCI ŚRODOWISKA. Tomasz Poskrobko SZACOWANIE WARTOŚCI ŚRODOWISKA Tomasz Poskrobko Wartość w ekonomii Wartość Wartość oparta na oparta o Wartość zasobach pracę jako miara subiektyw Wartość na Wartość oparta o oparta o wiedzę energię Jaka

Bardziej szczegółowo

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Zagraniczna polityka handlowa. Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Zagraniczna polityka handlowa Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Podstawowe definicje Zagraniczna polityka gospodarcza oddziaływanie państwa na stosunki wymiany

Bardziej szczegółowo

WSKAZÓWKI DLA PODMIOTÓW UBIEGAJACYCH SIE O PRZYZNANIE FUNDUSZU SPÓJNOSCI NA PROJEKTY W DZIEDZINIE OCHRONY SRODOWISKA. Zalacznik 4.

WSKAZÓWKI DLA PODMIOTÓW UBIEGAJACYCH SIE O PRZYZNANIE FUNDUSZU SPÓJNOSCI NA PROJEKTY W DZIEDZINIE OCHRONY SRODOWISKA. Zalacznik 4. Zalacznik 4 Analiza finansowa 2 Analiza finansowa Planowanie finansowe powinno zapewnic, ze w projekcie przewidziano wystarczajace fundusze, aby sfinansowac koszty powstajace podczas cyklu wdrozeniowego

Bardziej szczegółowo

Ekonomia dla studentów Administracji na WPiA. Wykład 10: Zawodność mechanizmu rynkowego

Ekonomia dla studentów Administracji na WPiA. Wykład 10: Zawodność mechanizmu rynkowego Ekonomia dla studentów Administracji na WPiA Wykład 10: Zawodność mechanizmu rynkowego Równowaga rynkowa Rynek proces za pośrednictwem którego wzajemne oddziaływania nabywców i sprzedawców danego dobra

Bardziej szczegółowo