Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej Shaping the category of economic value

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej Shaping the category of economic value"

Transkrypt

1 Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH Nr 95 Seria: Administracja i Zarz dzanie 2012 prof. Kazimierz Fiedorowicz Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach mgr Jacek Fiedorowicz Politechnika Warszawska Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej Shaping the category of economic value Streszczenie: Przedstawiono zmiany, jakie nast powa y w okre laniu kategorii warto ci ekonomicznej dobra. Warto ta pojawia si w procesie gospodarowania. Zmiany w okre laniu kategorii warto ci ekonomicznej przedstawiono dla kilku okresów historycznych: staro ytno ci, okresu patrycystycznego, redniowiecza, merkantylizmu, fizjokratyzmu, klasycyzmu, marksizmu i okresu wspó czesnego. Zmiany w okre laniu kategorii warto ci ekonomicznej polega y na pog bianiu zarówno definicji jak i na coraz lepszych sposobach pomiaru warto ci. Nast powa o znaczne zró nicowanie sposobów definiowania tej kategorii i sposobów okre lania wielko ci tej kategorii. Zmiany te maj miejsce i obecnie. Kategori warto ci ekonomicznej dobra okre lano najpierw za pomoc ceny. Nast pnie oparto na cesze u yteczno ci. Kolejno oparto j na warto- ci pracy, warto ci wymiennej, warto ci dodanej, kra cowej, subiektywnej, spo ecznej, a tak e niepewnej. S owa kluczowe: kategoria, warto ekonomiczna, zmiana w czasie, wielorako, definiowanie Abstract: The article presents changes in describing the category of the economic value of goods. This value appears in the management process. Changes in the definition of the category of economic value are shown for a number of historical periods: ancient, male keeper tangential period, the Middle Ages, mercantilism, physiocratism, classicism, Marxism and the modern period. Changes in the definition of the category of economic value consisted of deepening both the definition and better ways to measure the value. Following widely differing ways of defining the categories and methods of determining the scope of this category. These changes are taking place even now. The category of the economic value of goods is determined by price first. Then, based on the attribute of usability. Next, it is based on the value of labour, exchange value, added value, as well as marginal, subjective, social, and uncertain values. Key words: category, economic value, the change in time, variety, define Wst p Przedmiotem analizy s zmiany, jakie wyst pi y w procesie historycznym, w definiowaniu warto ci jako kategorii ekonomicznej. W ekonomii warto jest uznana za podstawow kategori. Jednak nie by o i nie ma jednoznacznego pogl du na sposób okre lania kategorii warto ci. Próbowano j wielokrotnie okre li. Sposób okre lania kategorii warto ci ulega zmianom.

2 146 K. Fiedorowicz, J. Fiedorowicz Dokonano przegl du sposobów okre lania kategorii warto ci w ekonomii, czyli kategorii warto ci ekonomicznej. Przegl d ten zostanie przeprowadzony w nawi zaniu do zmieniaj cego si sposobu jej ujmowania wraz z rozwojem my li ekonomicznej. Najpierw zostanie omówiona sama kategoria warto ci ekonomicznej. Nast pnie zostanie omówiony sposób jej okre lania w poszczególnych okresach czasu. Przeprowadzono uproszczony podzia rozwoju my li ekonomicznej na trzy okresy: okres historyczny, okres klasyczny i czasy nam wspó czesne. W zako czeniu, zamiast wniosków, omówiono zwi le zmiany dotychczasowej kategorii warto ci i wyra ono pogl d dotycz cy potencjalnych przysz ych zmian, czyli modyfikacji w okre leniu kategorii warto ci ekonomicznej. Sposób przedstawiania kszta towania si kategorii warto ci ekonomicznej mo e budzi w tpliwo ci ze wzgl du na przyj te zbytnie uproszczenia w tym przedstawianiu. Uproszczenia te by y niezb dne z dwóch powodów. Pierwszy powód uproszcze wynika z faktu, e analizowano zmiany tej kategorii pod k tem zmian g ównych cech tej kategorii. Natomiast drugi powód jest taki, e celem analizy by o wykorzystanie jej wyników przy okre laniu warto ci rzeczy. Rzeczy posiadaj odmienne cechy od innych rodzajów dóbr ekonomicznych. St d te powinny by odmiennie traktowane w kontek- cie relacji zachodz cych mi dzy trzema kategoriami: warto ci, wycen i cen. Te trzy kategorie, odniesione do rzeczy, ró ni si mi dzy sob. To zró nicowanie jest jedn z odmienno ci, o których by a mowa powy ej. Istota kategorii warto ci ekonomicznej Relacje zachodz ce mi dzy podmiotem a przedmiotem 1, w tym te zachodz ce mi dzy nimi relacje ekonomiczne, wyra aj si poprzez warto dóbr ekonomicznych. Relacje te nie posiadaj obiektywnej natury. S one subiektywne, gdy zale od tego, jakie znaczenie dla u ytkowników dóbr ekonomicznych posiadaj te dobra. St d ka da kategoria warto ci, w tym równie kategoria warto ci ekonomicznej dotycz ca dóbr, jest kategori okre lan zarówno w sposób subiektywny jak i w sposób zmienny. Dotyczy to zarówno zmienno ci wywo anej zmieniaj cymi si u ytkownikami dóbr, jak i zmian warto ci dobra zachodz c w czasie. Obiektywizacja warto ci ekonomicznej dla dobra jest zabiegiem, który polega na tym, aby wyznaczy warto tego dobra niezale nie od subiektywnego os du wyra anego przez poszczególnych u ytkowników danego dobra. Jest to mo liwe, je li przy tym wyznaczaniu s brane pod uwag takie w a ciwo ci, czy te takie cechy dobra ekonomicznego, które to w a ciwo ci lub te cechy s niezmienne w czasie i s trwa e, niezale ne od os du poszczególnych, zmieniaj cych si u ytkowników danego dobra ekonomicznego. Cechy warto ci, dotycz ce dóbr ekonomicznych, odró niaj si od cech i od kategorii warto ci, dotycz cych innych nieekonomicznych rodzajów dóbr. Odró nienie te wynika z tego, e warto ekonomiczna danego 1 Podmiotem jest tu w a ciciel dobra ekonomicznego a przedmiotem jest tu samo dobro ekonomiczne. Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012 ZN nr 95

3 Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej 147 dobra jest ilo ciowo porównywalna z warto ci ekonomiczn innych dóbr. Porównywalno dóbr ekonomicznych wynika z warto ci u ytkowej tych dóbr. Natomiast warto jako kategoria, jest kategori szersz od kategorii warto ci u ywanej w ekonomii, nazywan warto ci ekonomiczn. Jako kategoria szersza 2, psychologiczna, posiada dwa znaczenia, dotycz ce zarówno s du o faktach jak i s du o warto ci. Pierwszy s d dotyczy faktu zaistnienia samej warto ci, a drugi za s d dotyczy oceny istnienia tego faktu. W przypadku np. dobra ekonomicznego trwa ego, powiadamiaj c o fakcie zaistnienia warto ci, mówimy e np. budujemy dom. Natomiast powiadamiaj c, e dom ma pi okien, to oceniamy po rednio warto tego domu. Przy omawianiu kategorii warto ci zaj to si kategori warto ci ekonomicznej. Kategori t, ekonomia jako nauka, zajmuje si od samego pocz tku swego istnienia. St d we wszystkich wi kszych publikacjach, zwi zanych z histori my li ekonomicznej, omawiano t kategori. Warto w ekonomii wyst puje wtedy, gdy wyst puje relacja, wi lub stosunek mi dzy podmiotem, czyli u ytkownikiem danego dobra ekonomicznego a przedmiotem, czyli samym dobrem ekonomicznym. Relacje te zachodz jedynie wtedy, gdy dane dobro, wyst puj ce w naturze, poprzez wej cie do procesu gospodarowania, staje si dobrem ekonomicznym. Proces gospodarowania tworz fazy tego procesu, czyli faz wytwarzanie dóbr, faz wymiany dóbr, faz podzia u dóbr i faz spo ycia dóbr. Dobro trwa e, jako dobro ekonomiczne, uczestniczy we wszystkich czterech powy szych fazach procesu gospodarowania. Powstaje w fazie wytwarzania. Jest nast pnie przedmiotem wymiany na rynku, tworz c segment na rynku dóbr. Wymiana na rynku dóbr, wchodzi w sk ad rynku pierwotnego, w postaci dóbr po rednich czy te dóbr finalnych. Dobro, ze wzgl du na cech trwa o ci, mo e by tak e przedmiotem wielokrotnej wymiany na rynku wtórnym. Nast pnie, po wymianie na rynku dóbr, jako dobro trwa e, staje si rodkiem trwa ym w procesie wytwarzania lub te jako finalne dobro trwa e, staje si d ugotrwa ym rodkiem spo ycia. Po jej wykorzystaniu dobro wymaga rekultywacji. Cykl obiegu dóbr w procesie gospodarowania jest wi c d ugi. Warto ekonomiczna (w skrócie warto ) jest podstawow kategori w naukach ekonomicznych. Definiowanie tej kategorii ulega o w ci gu wieków znacznym zmianom. Równie obecnie kategoria ta nie jest poj ciem jednoznacznym. Odnosimy j zarówno do rzeczy, do us ug, ale te i do pracy, b d cej tak e dobrem ekonomicznym. Warto mo na odnosi do takiej wielko ci warto ci, która s u y jako podstawa do okre lania ceny rynkowej. St d wyst puje kategoria warto ci rynkowej. Mo na te warto odnosi do warto ci odtworzeniowej. St d wyst puje kategoria warto ci odtworzeniowej. To samo mo e dotyczy odniesienia do takiej wielko ci warto ci, która opiera si na u yteczno ci dobra. Oznacza to wyst powanie kategorii warto ci u ytkowej. Wynika z tego, e wyst puj ró ne kategorie warto ci, w tym tak- e ró ne kategorie warto ci odniesione do rzeczy. Wyst puje w naukach ekonomicznych du a ilo kategorii warto ci. 2 Alexander S., 1908, The idea of value, Mind, New Series, vol. I, ss. 31 i 53. ZN nr 95 Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012

4 148 K. Fiedorowicz, J. Fiedorowicz Poj cia zwi zane z kategori warto ci ekonomicznej ulega y zmianom, wraz z histori kszta towania si my li ekonomicznej. Historia kszta towania si kategorii warto ci ekonomicznej mo e by odnoszona zarówno do warto ci rzeczy, do warto ci us ug, do warto ci pracy lub do warto ci innego wysi ku, albo te mo e by odnoszona wspólnie do tych wszystkich rodzajów warto ci. Warto rzeczy, warto us ug, lub warto pracy, odpowiada warto ciom utylitarnym czyli zdolno ciom do zaspokajania naszych potrzeb. Warto utylitarna, podobnie jak ka da kategoria warto ci, te nosi cechy subiektywne. Warto ekonomiczn dobra mierzymy za pomoc pieni dza jako miary warto ci. Stosuj c pomiar warto ci dobra, mo na nast pnie dokonywa ekwiwalentnej wymiany warto ci dobra na rynku. W oparciu o warto dobra ustalamy te cen dobra. St d stwierdza si, e warto dobra jest równa cenie dobra, a cen dobra ustala warto dobra. Z drugiej strony, cena dobra przekszta ca si w cen rynkow dobra. Jest ona ustalana na rynku w wyniku wyznaczania równowagi mi dzy poda a popytem na dane dobro. Nast puje to w mechanizmie ustalania ceny dobra, czyli warto ci dobra. Na ustalanie warto ci rzeczy, us ug lub pracy, a po rednio i ich ceny. Wp ywaj takie czynniki, które dotycz u yteczno ci i funkcjonalno ci dobra, jego trwa o ci i estetyki, gustów sprzedawców i nabywców itp. Warto dobra odpowiada powinna tym czynnikom. Ponadto na warto dobra mog wp ywa i inne, pozaekonomiczne czynniki, dotycz ce komfortu, wyró nienia spo ecznego, presti u itp. Okre lanie warto ci, jako kategorii ekonomicznej, by o, jest i b dzie ci gle przedmiotem poszukiwa. Kategoria ta nie jest kategori niezmienn. Na zmian tej kategorii wp ywaj warunki funkcjonowania gospodarki oraz wp ywaj te nasze oceny. Dokonuj c przegl du poj warto ci, nale y podkre li, e nie ma mo liwo ci znalezienia jednej definicji warto ci. Definiowanie tej kategorii wymaga wprowadzenia do rozwa a równie kategorii zwi zanych z miar warto ci, co wywo uje dodatkowe utrudnienia w definiowaniu i w okre laniu kategorii warto ci ekonomicznej. Omawiaj c zmiany dotycz ce okre lania kategorii warto ci ekonomicznej, wyodr bniono kilka okresów historycznych, istotnych dla kszta towania si tej kategorii. Okresami tymi s : okresy uznane za historyczne, jak staro ytno, okres patrycystyczny, redniowiecze, merkantylizm i fizjokratyzm. Nast pnie s to klasycyzm, marksizm i neoklasycyzm, w tym szko a austriacka (psychologiczna). Na ko cu jest to okres dotycz cy pogl dów nam wspó czesnych. Pogl dy z okresów historycznych Przy rozpatrywaniu kategorii warto ci ekonomicznej w okresach historycznych, wyodr bniono pi okresów. S to: staro ytno, okres patrycystyczny, redniowiecze, merkantylizm i fizjokratyzm. Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012 ZN nr 95

5 Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej 149 Staro ytno. W staro ytno ci za warto ekonomiczn, czyli za warto dobra w postaci towaru, uznawano warto sprawiedliw 3. By a to warto uzgodniona mi dzy sprzedaj cym a kupuj cym. Warto ta odpowiada- a ustalonej cenie wymiany. Relacje cenowe ró nych dóbr wynikaj z ich potrzeby. St d pierwotnym wyznacznikiem warto ci dóbr s potrzeby spo- eczne. Jest to stwierdzenie, które posiada swoj wa no a do czasów nam wspó czesnych. St d wszystkie rozwijane pó niej teorie warto ci s rozwini ciem arystotelowskiej idei warto ci. Idea ta, definiuj c warto dobra, jednocze nie nie rozstrzyga a o sposobie pomiaru tej e warto ci. Okres patrycystyczny. W nauce Ojców Ko cio a 4 rozró niano dwa rodzaje dóbr: dobra wspólne i dobra prywatne. Zasadniczo oba rodzaje dóbr posiadaj wspólne cechy. St d wprowadzono zalecenie, aby nie gromadzi ponad potrzeb nadmiaru dóbr prywatnych. Nadmierne gromadzenie dóbr prywatnych by oby zbytni uzurpacj dóbr wspólnych. Te rozró nianie dóbr doprowadzi o do rozró nienia dwu rodzajów ich warto ci. Wprowadzono tak- e moralny zakaz nadmiaru gromadzenia dóbr prywatnych. Zakaz ten doprowadzi do tego, e nie maksymalizowano wysi ku, zwi zanego z wytwarzaniem dóbr. redniowiecze. Poj ciu warto ci w redniowieczu nie przypisywano szczególnej uwagi. Uznawano t kategori za powszechn w u yciu, okre- lon ju w staro ytno ci i przez Ojców Ko cio a. Jedynie nieco odmienne sformu owania, dotycz ce kategorii warto ci dóbr, okre li w. Tomasz z Akwinu (XIII wiek). Wed ug niego 5, mi dzy lud mi dochodzi do wymiany dóbr, us ug i pracy. Aby wymiana ta by a wymian sprawiedliw dla obu uczestników procesu wymiany, to musi by okre lona warto przedmiotu wymiany. Dobra wymieniane, aby mog y by porównywane warto ciowo, musz posiada okre lon cen. St d wprowadzone zosta o poj cie ceny sprawiedliwej. Cena ta oznacza równo obu stron uczestnicz cych w procesie wymiany. Ponadto cena sprawiedliwa oznacza, e za wymieniane dobro p acimy tyle, ile jest ono warte. Z kolei aby okre li warto dobra odpowiadaj c cenie sprawiedliwej, to wyznacza j praca, któr nale y wykona, aby wytworzy dane dobro. W warto ci dobra uwzgl dnia si tak e koszt transportu, sk adowania oraz zwi zany z danym dobrem koszt ryzyka. S to sk adniki warto ci dobra. Do tych sk adników warto ci, które to warto ci s natury materialnej, dodaje si sk adniki niematerialne warto ci, takie jak godno i przynale no spo eczn uczestników procesu wymiany. Do tych sk adników niematerialnych dodaje si te potrzeb. Potrzeba jest pocz tkiem procesu wymiany i pocz tkiem procesu okre lania warto ci. Jako cen sprawiedliw uznano wewn trzn warto dóbr, wynik ze sk adników warto ci dobra. Cen sprawiedliw mierzy si za pomoc pieni dza. Je li sam pieni dz jest zbytnio po dany, to staje si ród em z a. W oparciu o tak zdefiniowan kategori warto ci dobra, nast powa a pó niej w ci gu wieków dalsza modyfikacja tej e kategorii. 3 Arystoteles, 1982, Etyka Nikomachejska, PWN, Warszawa, Ksi ga V, s W. Stankiewicz, Historia my li ekonomicznej, PWE, Warszawa 2007, s W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, PWN, Warszawa 1958, s ZN nr 95 Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012

6 150 K. Fiedorowicz, J. Fiedorowicz Merkantylizm. W merkantylizmie nast pi o poszerzenie w definiowaniu kategorii warto ci dobra. Poszerzono kategori warto ci o jedn dodatkow cech. T cech jest u yteczno dobra dla nabywcy. Dobra ekonomiczne, przynosz c zysk w procesie gospodarowania, mog podlega subiektywnemu warto ciowaniu. Merkantylistyczny pogl d na kategori warto ci najpe niej wyrazi N. Barbon 6. Wed ug niego warto dóbr wynika z ich u ytku. St d je li dane dobro posiada wysoki u ytek, to zarówno jego cena, jak i warto rosn. Je li wyst puje nadmiar ilo ci dóbr w stosunku do potrzeb, to ich cena i warto spadaj. Wed ug merkantylistów, najwi ksz u yteczno ze wszystkich dóbr posiada pieni dz. St d gromadzenie pieni dza, jako kapita u, jest celem dzia a ludzkich. Fizjokratyzm. Fizjokratyczna teoria warto ci dóbr wg F.Quesnaya 7, to rozró nienie dwu rodzajów warto ci: warto ci u ytkowej i warto ci sprzeda nej dóbr, czyli ceny dóbr. Warto sprzeda na dóbr winna odpowiada warto ci u ytkowej. Warto sprzeda na dóbr jest sum kosztów produkcji i zysku. Powinna ona odpowiada dobrej cenie. Celem gospodarowania powinno by uzyskiwanie dobrej ceny, co uzyskuje si poprzez odpowiedni poziom produkcji dóbr i nast pnie przez ich wymian. Jedynym pierwotnym ród em pochodzenia warto ci, czyli bogactwa, jest ziemia, o ile zostaje ona wykorzystana do produkcji. Oznacza to potrzeb poniesienia nak adów przez przedsi biorców rolnych. Podobny pogl d wyrazi A.R.J. Turgot 8. Stwierdza on, e rolnik jest ród em warto ci, czyli bogactwa, je li daje produkt o warto ci przewy szaj cej warto pracy w o onej w produkt. Pogl dy o charakterze klasycznym Omawiaj c pogl dy o charakterze klasycznym, dotycz ce warto ci ekonomicznej, ograniczono si do przedstawienia trzech pogl dów. S to: klasycyzm, marksizm i neoklasycyzm. Klasycyzm. Teoria warto ci uleg a dalszej modyfikacji przez klasyków ekonomii. Ze wzgl du na do obszerny zakres tej e modyfikacji, ograniczono si tu do omówienia najistotniejszych modyfikacji, dokonanych przez A.Smitha, D. Ricardo, J.B. Saya i J.S. Milla. A.Smith 9 wprowadzi nowe okre lenie, dotycz ce miernika warto ci dóbr. Chodzi tu o zastanowienie si, jaka relacja wyst puje mi dzy dwoma kategoriami warto ci dóbr: warto ci u ytkowej i warto ci wymiennej. Te dwie kategorie warto ci nie w pe ni ze sob si pokrywaj Warto u ytkowa dobra nie zawsze jest warto ci wymienn. Bywa, e wyst puje wysoka u yteczno dobra i niska jego wymienno, i odwrotnie. 6 N. Barbon, Rozprawa o handlu, [w:] Merkantylizm i pocz tki szko y klasycznej. Wybór tekstów. Lipi ski E. (red.), PWN, Warszawa 1958, s F. Quesnay, Pisma wybrane, Gebethner i Wolf, Warszawa 1928, s A.R.J. Turgot, O tworzeniu i podziale bogactw, Gebethner i Wolf, Warszawa 1927, s A. Smith, Badania nad natur i przyczynami bogactwa narodów, Gebethner i Wolf, Warszawa 1927, tom I, ss. 37 i nast. Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012 ZN nr 95

7 Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej 151 Teori warto ci dóbr, opart na warto ci wymiennej pracy, rozwin nast pnie D. Ricardo 10. O warto ci dobra stanowi nie tylko ilo wykorzystanej pracy do jego wytworzenia, ale i kwalifikacje, zawarte w pracy. Ponadto warto dobra zwi ksza atrakcyjno u ytkowa danego dobra. Warto u ytkow dobra kszta tuje nabywca. Równie na warto dobra wp ywa jego rzadko. Uogólniaj c, warto dobra wyznacza warto u ytkowa pracy. Natomiast warto u ytkow pracy wyznacza poda i popyt na rynku pracy. Pog biona te zosta a analiza warto ci pracy. J.B. Say 11 podzieli prac na prac produkcyjn, wytwarzaj c now warto i na prac nieprodukcyjn, która nie wytwarza nowej warto ci. Natomiast J.S. Mill 12 uzupe ni warto- ciowanie pracy o cech nazwan przykro ci. Cecha ta zwi ksza warto pracy, a przez to po rednio wp ywa na wzrost warto ci dobra. Ponadto wprowadzi kategori ekonomicznego przymusu pracy. Przymus ten wynika z potrzeb bytowych osób pracuj cych przy wytwarzaniu dobra. Marksizm. Marksowska teoria warto ci dobra 13 polega na rozró nieniu dwoisto ci w postaci materialnej i spo ecznej tre ci tej warto ci. Dwoisto ta tworzy warto u ytkow i warto wymienn dobra. Warto ci te powstaj w wyniku wykorzystania pracy prywatnej i pracy abstrakcyjnej. ród em warto ci dobra jest praca. Wytwarza ona warto dobra, na któr sk ada si p aca i warto dodatkowa. Warto dodatkowa jest ród em zysku dla w a- ciciela kapita u, czyli dla kapitalisty. Kategoria warto ci dodatkowej, przejmowanej przez kapitalist, jest istot marksizmu. Warto dodatkowa jest nies usznie zaw aszczana przez w a cicieli kapita u. W rzeczywisto ci warto dodatkow mo na uzna za zap at za kapita, wykorzystywany w procesie wytwarzania. St d marksowska interpretacja kategorii warto ci dodatkowej wywo a a najwi kszy spór, jaki mia miejsce w historii my li ekonomicznej. Istota sporu polega a na tym, czy jest s uszne, czy nie przejmowanie warto ci dodatkowej przez w a cicieli kapita u. Z ekonomicznego punktu widzenia jest to s uszne. Natomiast wed ug pogl du marksowskiego jest to nies uszne. Neoklasycyzm. Podstawowym okre leniem, prowadz cym do odmiennego ni klasyczne okre lenie warto ci dobra, by o okre lenie C. Mengera 14, reprezentanta tzw. psychologicznej szko y austriackiej w ekonomii. Stwierdzi on, e warto dobra posiada cech obiektywn lub cech subiektywn. Wynika to z tego, e podmiot gospodaruj cy okre la z obiektywnego lub z subiektywnego punktu widzenia warto danego dobra. Dobra wa niejsze s wi cej warte od dóbr mniej wa nych. Wa no dobra zale y od rodzaju potrzeby, któr dane dobro zaspokaja. Rozwini cie tej interpretacji warto ci doprowadza do tego, e szereg dóbr mo e mie warto zerow. S to tzw. dobra wolne, bo bezpo rednio nie s u zaspokajaniu potrzeb. 10 D. Ricardo, Zasady ekonomii politycznej i podatkowania, Gebethner i Wolf, Warszawa 1929, ss J.B. Say, Traktat o ekonomii politycznej, PWN, Kraków 1960, ss J.S. Mill, Zasady ekonomii politycznej, PWN, Warszawa 1965, s K. Marks, Kapita, KiW, wyd. 2, Warszawa 1970, t C. Menger, Grundsätze der Volkswirtschaftslehre, Wien-Leipzig 1923, s. 1. ZN nr 95 Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012

8 152 K. Fiedorowicz, J. Fiedorowicz Reprezentatywnym pogl dem dla neoklasycznej teorii warto ci dobra jest pogl d A. Marshalla 15. Wskaza on na zwi zki wyst puj ce mi dzy poda, popytem a cen dobra. Wielko popytu na dobro zale y od u yteczno ci kra cowej danego dobra. Natomiast wielko poda y na dobro jest uwarunkowana kosztami produkcji dobra. Koszty te zale od wielko ci zaanga owanego w procesie wytwarzania kapita u i od ilo ci wykonanej pracy. Je li popyt na dobro, wynikaj cy z u yteczno ci kra cowej, jest wi kszy od poda- y na dobro, to nast puje wzrost ceny dobra. Cena jest za zale na nie tylko od kosztu produkcji ale równie od u yteczno ci kra cowej i od popytu. Teoria ta nadal s u y do okre lania warto ci dobra, ale z pewnymi modyfikacjami. Modyfikacja polega na tym, e warto dobra zale y tak e od warto ci pracy. Warto pracy nie jest ustalona wy cznie przez zasad poda y i popytu. Modyfikuje si t zasad o minimalne koszty utrzymania pracownika. Koszty utrzymania pracownika okre laj prac minimaln. Pogl dy wspó czesne Wspó czesne pogl dy na kategori warto ci ekonomicznej ulegaj dalszym przekszta ceniom. Przywo a tu mo na zdefiniowanie przez C.E. Ayresa 16 poj cia warto ci spo ecznej. Rozró ni on dwie kategorie warto ci dobra: warto cenow i warto przemys ow. Warto cenowa dobra jest badana przez neoklasyków ekonomii. Natomiast warto przemys ow dobra da si okre li w oparciu o wk ad danego dobra do dobrobytu spo- ecznego. St d mo na warto przemys ow dobra uzna te za warto spo eczn. Obecnie teoria warto ci dobra opiera si o teori dobrobytu. Wed ug J.K. Galbraitha 17, podstaw do okre lenia warto ci dobra jest jako ycia. Okre laj j dwie formu y podzia u wytworzonego dochodu spo ecznego. Pierwsza formu a nast puje w procesie wytwarzania. Druga formu a, nast puje w procesie podzia u i wynika z potrzeb spo ecznych. Oznacza to, e wed ug pierwszej formu y, podzia nast puje wg proporcji udzia u sk adowych niezb dnych do wytwarzania dobra, zarówno udzia u kapita u jak i udzia u pracy. Natomiast zgodnie z drug formu, podzia nast puje wed ug potrzeb spo ecznych. Uwzgl dnienie, w cz ci, obu formu, powoduje, e nast puje, w porównaniu z pierwsz formu, zwi kszenie równomierno- ci w poziomie ycia. Tym samym nast puje tak e zmniejszanie si ró nic w warto ci dóbr ekonomicznych. Zmniejszanie si tych ró nic powoduje, e dobra ekonomiczne staj si bardziej dost pne. Przez t dost pno posiadaj swoist warto, któr okre la si jako warto spo eczn. W okre laniu kategorii warto ci ekonomicznej dobra w procesie rozwoju my li ekonomicznej, mo na u o y pewien ci g w ewolucji okre lania tej kategorii. Kategori t formowano w nawi zaniu do trzech g ównych cech warto ci dóbr: do warto ci rynkowej, do warto ci u ytkowej i do warto ci dodatkowej. Warto ci rynkow jest cena uzyskana w toku wymiany. Warto 15 A. Marshall, Zasady ekonomiki, Wyd. M. Areta, Warszawa, t Za Stankiewicz W., op. cit., s J.R. Galbraith, Ekonomia w perspektywie, PWN, Warszawa 1992, s Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012 ZN nr 95

9 Kszta towanie si kategorii warto ci ekonomicznej 153 ta jest ustalana przez sprzedaj cego i kupuj cego. Jest ona wielko ci zmienn w czasie. Zmienno t kszta tuje popyt i poda. Cecha warto ci rynkowej dobra wyst puje wtedy, gdy dane dobro posiada cech u yteczno ci. Oznacza to, e posiada pewn warto u ytkow dla nabywcy. Jednocze nie jest dobrem rzadkim, czyli posiada warto dodatkow dla sprzedawcy. Ponadto dane dobro jest dost pne na rynku. Warto u ytkowa jest to zdolno danego dobra do zaspokojenia potrzeby. Jest to cecha w asna dobra ekonomicznego. Cecha warto ci u ytkowej dobra wyst puje wtedy, gdy jest to cecha uznana zarówno przez wytwórc, czyli przez sprzedawc, jak i przez konsumenta czyli przez kupuj cego. Dla wytwórcy, cecha ta jest no nikiem warto ci dodanej, za dla konsumenta s u y zaspokajaniu potrzeby. Jest si nap dzaj c popyt. Warto ci dodatkow jest ta cz warto ci (czyli ceny) rynkowej, która kreuje zysk, czyli daje korzy dla zaanga owanego kapita u. Cecha warto ci dodatkowej jest celem wytwarzania, gdy nap dza wytwórc do dzia ania. Jest si nap dzaj c poda. Te trzy cechy warto ci dobra: warto rynkowa, warto u ytkowa i warto dodatkowa, musz by obecne i jednocze nie zawarte w danym dobrze. Jednocze nie te, ale w ró nej proporcji, wchodz one w sk ad warto ci danego dobra. Podsumowanie Jak wynika z powy szego przegl du zmian w kszta towaniu kategorii warto ci dobra w ci gu wieków, zmiany te polega y na pog bianiu definicji kategorii warto ci dobra i na coraz to lepszym precyzowaniu sposobów okre lania tej warto ci, czyli sposobu pomiaru warto ci. Prowadzi to do pierwszego spostrze enia, e kategoria warto ci dobra jest kategori zró nicowan. Zró nicowania dotycz wyodr bnionych dwu poziomów poznawania kategorii warto ci. Pierwszy poziom poznawania, to same definiowanie kategorii ekonomicznej warto ci dobra. Natomiast drugi poziom poznawania, s u y do okre lania wielko ci tej e warto ci ekonomicznej, czyli do pomiaru warto ci dobra. Ta dwoisto spostrzegania kategorii warto ci ekonomicznej dobra jest wykorzystywana przy omawianiu zró nicowania kategorii warto ci dobra odniesionej do warto ci dóbr trwa ych. Drugie spostrze enie dotyczy tego, e w procesie historycznym nast powa a zmiana w okre laniu kategorii warto ci dobra. Najpierw w staro- ytno ci kategori t traktowano jako cen. Nast pnie w merkantylizmie kategori t rozszerzono o warto opart na cesze u yteczno ci. Przez klasyków ekonomii poszerzono t kategori o miernik warto ci, czyli o prac i o warto wymienn. Marksizm wprowadzi do kategorii warto ci warto dodatkow. W neoklasycyzmie kategori warto ci poszerzono o u yteczno kra cow. Natomiast szko a austriacka wprowadzi a kategori warto ci subiektywnej. Wspó czesne pogl dy uzupe ni y kategori warto ci dobra o warto spo eczn. Zmiany w czasie kategorii warto ci dobra sz y wi c od warto ci dobra wyra onej cen, poprzez warto odpowiadaj c pracy, nast pnie u yteczno ci, a do warto ci spo ecznej. Mo na przypuszcza, e tym zmianom nie b dzie ko ca. Wyrazem tego jest uznanie dla nowej defi- ZN nr 95 Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012

10 154 K. Fiedorowicz, J. Fiedorowicz nicji kategorii warto ci dobra, poprzez przyznanie twórcy tej nowej definicji nagrody ekonomicznej Nobel T now kategori warto ci ekonomicznej dobra jest warto niepewna. Niepewno ta wynika z faktu, e kszta towanie si ceny rynkowej dobra odbywa si przy niepe nej informacji. Niepe na informacja powoduje niepewno ceny dobra, co oznacza równie, e warto dobra jako odpowiednik ceny, jest warto ci niepewn. Reasumuj c powy sze mo na stwierdzi, e kategoria warto ci ekonomicznej dobra jest kategori zró nicowan zarówno na poziomie jej definiowania, jak i na poziomie jej okre lenia. Nast pnie kategoria warto ci ekonomicznej dobra ulega zmianom w czasie. Zmienno tej kategorii b dzie mie miejsce i w przysz o ci. Te dwie cechy kategorii warto ci ekonomicznej dobra: podwójno w jej definiowaniu i zmienno definicji w czasie tej kategorii, s szczególnie widoczne w odniesieniu do warto ci dóbr trwa ych. Poruszona tematyka, dotycz ca okre lania kategorii warto ci w ekonomii, jest tematyk istotn z trzech powodów. Pierwszy powód wynika z tego, e w ekonomii przywi zuje si do kategorii warto ci fundamentalne znaczenie. Bez tej kategorii ekonomia nie by aby w stanie obja ni procesu gospodarczego. Drugi powód, to zachodz ce zmiany w czasie przy okre laniu tej e kategorii. Nie mo na wykluczy, e zmiany te b d tak e wyst powa w przysz o ci 18. Natomiast trzeci powód wynika ze zró nicowania tej kategorii w zakresie jej definiowania i jej okre lania. By mo e pojawi si trzeci rodzaj kategorii warto ci, który by by oparty na odczuciu spo ecznym. Bibliografia Alexander S. (1908), The idea of value, Mind, New Series, vol. I. Arystoteles (1982), Etyka Nikomachejska, PWN, Warszawa, Ksi ga V. Barbon N. (1958), Rozprawa o handlu, [w:] Merkantylizm i pocz tki szko y klasyczne. Wybór tekstów, Lipi ski E. (red.), PWN, Warszawa. Galbraith J.R. (1992), Ekonomia w perspektywie, PWN, Warszawa. Marks K. (1970), Kapita, KiW, wyd. 2, Warszawa. Marshall A., Zasady ekonomiki, Wyd. M. Areta, Warszawa. Menger C. (1923), Grundsätze der Volkswirtschaftslehre, Wien-Leipzig. Mill J.S. (1965), Zasady ekonomii politycznej, PWN, Warszawa. Quesnay F. (1928), Pisma wybrane, Gebethner i Wolf, Warszawa. Ricardo D. (1929), Zasady ekonomii politycznej i podatkowania, Gebethner i Wolf, Warszawa. Say J.B. (1960), Traktat o ekonomii politycznej, PWN, Kraków. Smith A. (1927), Badania nad natur i przyczynami bogactwa narodów, Gebethner i Wolf, Warszawa, tom I. Stankiewicz W. (2007), Historia my li ekonomicznej, PWE, Warszawa. Tatarkiewicz W. (1958), Historia filozofii, PWN, Warszawa. Turgot A.R.J. (1927), O tworzeniu i podziale bogactw, Gebethner i Wolf, Warszawa. 18 Przyk adem takim mo e by wyst powanie kategorii warto ci chwilowej, zwi zanej z rynkiem finansowym. Seria: Administracja i Zarz dzanie (22)2012 ZN nr 95

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11

Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Uchwała z dnia 20 października 2011 r., III CZP 53/11 Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) Sędzia SN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Sędzia SN Grzegorz Misiurek Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek

UCHWAŁA. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek Sygn. akt III CZP 53/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 października 2011 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie ze skargi

Bardziej szczegółowo

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera.

Zamawiający potwierdza, że zapis ten należy rozumieć jako przeprowadzenie audytu z usług Inżyniera. Pytanie nr 1 Bardzo prosimy o wyjaśnienie jak postrzegają Państwo możliwość przeliczenia walut obcych na PLN przez Oferenta, który będzie składał ofertę i chciał mieć pewność, iż spełnia warunki dopuszczające

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

Projektowanie bazy danych

Projektowanie bazy danych Projektowanie bazy danych Pierwszą fazą tworzenia projektu bazy danych jest postawienie definicji celu, założeo wstępnych i określenie podstawowych funkcji aplikacji. Każda baza danych jest projektowana

Bardziej szczegółowo

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych

z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 31 grudnia 2015 r. w sprawie ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych Senat, po rozpatrzeniu uchwalonej przez

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu

REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Uchwała nr 4/10/2010 z dnia 06.10.2010 r. REGULAMIN RADY RODZICÓW Liceum Ogólnokształcącego Nr XVII im. A. Osieckiej we Wrocławiu Podstawa prawna: - art. 53.1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług

Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla oceny użyteczności produktów i usług Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Informatyki i Gospodarki Elektronicznej Katedra Informatyki Ekonomicznej Streszczenie rozprawy doktorskiej Automatyczne przetwarzanie recenzji konsumenckich dla

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości?

Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Jakie są te obowiązki wg MSR 41 i MSR 1, a jakie są w tym względzie wymagania ustawy o rachunkowości? Obowiązki sprawozdawcze według ustawy o rachunkowości i MSR 41 Przepisy ustawy o rachunkowości w zakresie

Bardziej szczegółowo

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398

Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 1 / 7 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:161398-2016:text:pl:html Polska-Warszawa: Usługi skanowania 2016/S 090-161398 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

(Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.)

(Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.) (Tekst ujednolicony zawierający zmiany wynikające z uchwały Rady Nadzorczej nr 58/2011 z dnia 22.02.2011 r.) REGULAMIN REALIZACJI WYMIANY STOLARKI OKIENNEJ W SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ RUBINKOWO W TORUNIU

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Wniosek o ustalenie warunków zabudowy Informacje ogólne Kiedy potrzebna jest decyzja Osoba, która składa wniosek o pozwolenie na budowę, nie musi mieć decyzji o warunkach zabudowy terenu, pod warunkiem

Bardziej szczegółowo

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07

Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowowytwórczej) 2015-12-17 16:02:07 2 Podatek przemysłowy (lokalny podatek od działalności usługowo-wytwórczej) Podatek przemysłowy (lokalny podatek

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja podstawowych faz procesu bud etowania cego zaspokajaniu potrzeb spo eczno ci lokalnych za enia teoretycznego modelu referencyjnego

Identyfikacja podstawowych faz procesu bud etowania cego zaspokajaniu potrzeb spo eczno ci lokalnych za enia teoretycznego modelu referencyjnego dr Artur J. Ko uch Identyfikacja podstawowych faz procesu bud etowania cego zaspokajaniu potrzeb spo eczno ci lokalnych za enia teoretycznego modelu referencyjnego UR w Krakowie Ka de zorganizowane dzia

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim

Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy. w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Powiatowy Urząd Pracy w Trzebnicy Załącznik do Monitoringu zawodów deficytowych i nadwyżkowych w powiecie trzebnickim w 2008 roku Absolwenci w powiecie trzebnickim Trzebnica, wrzesień 2009 Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu.

Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu. Na podstawie art.4 ust.1 i art.20 lit. l) Statutu Walne Zebranie Stowarzyszenia uchwala niniejszy Regulamin Zarządu Regulamin Zarządu Stowarzyszenia Przyjazna Dolina Raby Art.1. 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

KLAUZULE ARBITRAŻOWE

KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE ARBITRAŻOWE KLAUZULE arbitrażowe ICC Zalecane jest, aby strony chcące w swych kontraktach zawrzeć odniesienie do arbitrażu ICC, skorzystały ze standardowych klauzul, wskazanych poniżej. Standardowa

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php? 1 z 6 2013-10-03 14:58 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.wup.pl/index.php?id=221 Szczecin: Usługa zorganizowania szkolenia specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Teorie handlu. Teoria cyklu życia produktu Vernona

Teorie handlu. Teoria cyklu życia produktu Vernona Teorie handlu Teoria cyklu życia produktu Vernona Teoria cyklu życia produktu Zgodnie z tą teorią lokalizacja produkcji zmienia się z jednych krajów na inne; Zmiany te zależą od poziomu rozwoju kraju i

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku

UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 27.06.2005roku i Strona znajduje się w archiwum. Data publikacji : 30.06.2005 Uchwała nr 660 Druk Nr 687 UCHWAŁA NR 660/2005 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU z dnia 27.06.2005roku w sprawie: przyjęcia Regulaminu przyznawania

Bardziej szczegółowo

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą U M O W A zawarta w dniu pomiędzy: Miejskim Centrum Medycznym Śródmieście sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Próchnika 11 reprezentowaną przez: zwanym dalej Zamawiający a zwanym w dalszej części umowy

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach

Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Regulamin Pracy Komisji Rekrutacyjnej w Publicznym Przedszkolu Nr 5 w Kozienicach Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751

tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 NIP 7343246017 Regon 120493751 Zespół Placówek Kształcenia Zawodowego 33-300 Nowy Sącz ul. Zamenhoffa 1 tel/fax 018 443 82 13 lub 018 443 74 19 http://zpkz.nowysacz.pl e-mail biuro@ckp-ns.edu.pl NIP 7343246017 Regon 120493751 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY

Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY Konferencja Sądu Arbitrażowego przy SIDiR Zbigniew J. Boczek WARUNKI KONTRAKTOWE FIDIC KLAUZULA 13 JAKO ODMIENNY SPOSÓB WYKONANIA ROBÓT A NIE ZMIANA UMOWY 13 Variations and Adjustments!! 13 Zmiany i korekty

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14

Wprowadzam : REGULAMIN REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 ZARZĄDZENIE Nr 2/2016 z dnia 16 lutego 2016r DYREKTORA PRZEDSZKOLA Nr 14 W K O N I N I E W sprawie wprowadzenia REGULAMINU REKRUTACJI DZIECI DO PRZEDSZKOLA NR 14 IM KRASNALA HAŁABAŁY W KONINIE Podstawa

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Regulaminu uczestnictwa w projekcie. Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce. Beneficjent: Województwo Małopolskie,

Regulaminu uczestnictwa w projekcie. Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce. Beneficjent: Województwo Małopolskie, Regulaminu uczestnictwa w projekcie Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce Beneficjent:,, Biuro ds. Realizacji Projektu Modernizacja kształcenia zawodowego w Małopolsce Partner: Powiat Wadowicki

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja

Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja Regulamin konkursu Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja I. Postanowienia ogólne: 1. Konkurs pod nazwą Konkurs z Lokatą HAPPY II edycja (zwany dalej: Konkursem ), organizowany jest przez spółkę pod firmą: Grupa

Bardziej szczegółowo

4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca

4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca 4.3. Warunki życia Katarzyna Gorczyca [w] Małe i średnie w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 88-96 W publikacji zostały zaprezentowane wyniki

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE SPOSOBY SPRAWDZANIA POSTĘPÓW UCZNIÓW WARUNKI I TRYB UZYSKANIA WYŻSZEJ NIŻ PRZEWIDYWANA OCENY ŚRÓDROCZNEJ I ROCZNEJ Anna Gutt- Kołodziej ZASADY OCENIANIA Z MATEMATYKI Podczas pracy

Bardziej szczegółowo

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach.

Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. Jak usprawnić procesy controllingowe w Firmie? Jak nadać im szerszy kontekst? Nowe zastosowania naszych rozwiązań na przykładach. 1 PROJEKTY KOSZTOWE 2 PROJEKTY PRZYCHODOWE 3 PODZIAŁ PROJEKTÓW ZE WZGLĘDU

Bardziej szczegółowo

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.

1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt. 1. Proszę krótko scharakteryzować firmę którą założyła Pani/Pana podgrupa, w zakresie: a) nazwa, status prawny, siedziba, zasady zarządzania (5 pkt.) b) produkt i najważniejsze parametry oraz metodyki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA... Rady Miejskiej w Słupsku z dnia...

UCHWAŁA... Rady Miejskiej w Słupsku z dnia... Projekt Druk Nr 13/19 UCHWAŁA... Rady Miejskiej w Słupsku z dnia... w sprawie aneksu do porozumienia międzygminnego zawartego pomiędzy Gminą Miejską Słupsk a Gminą Kobylnica i Gminą Słupsk dotyczącego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których:

II. WNIOSKI I UZASADNIENIA: 1. Proponujemy wprowadzić w Rekomendacji nr 6 także rozwiązania dotyczące sytuacji, w których: Warszawa, dnia 25 stycznia 2013 r. Szanowny Pan Wojciech Kwaśniak Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy 1 00-950 Warszawa Wasz znak: DRB/DRB_I/078/247/11/12/MM W

Bardziej szczegółowo

Opłaty wstępne w leasingu jako koszty bezpośrednio związane z uzyskanym przychodem

Opłaty wstępne w leasingu jako koszty bezpośrednio związane z uzyskanym przychodem Opłatę wstępną należy ściśle powiązać z przychodami roku, w którym zaczęto użytkować przedmiot leasingu, nie zaś rozdzielać proporcjonalnie w stosunku do czasu obowiązywania umowy zawartej na okres przekraczający

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r.

Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r. Uchwała Nr 3/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie zatwierdzenia Systematyki kryteriów wyboru projektów

Bardziej szczegółowo

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA

WYJASNIENIA I MODYFIKACJA SPECYFIKACJI ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA Szczecin dnia 28.07.2015r. Akademia Sztuki w Szczecinie Pl. Orła Białego 2 70-562 Szczecin Dotyczy: Przetarg nieograniczony na dostawę urządzeń i sprzętu stanowiącego wyposażenie studia nagrań na potrzeby

Bardziej szczegółowo

UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001,

UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001, UMOWA (wzór) zawarta w dniu... w Płaskiej, pomiędzy: Gminą Płaska, Płaska 53, 16-326 Płaska, NIP 846-159-32-61, REGON 790671001, reprezentowaną przez Wójta Gminy Płaska Wiesława Gołaszewskiego zwaną w

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI

R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI R E G U L A M I N FINANSOWANIA PRAC REMONTOWYCH REALIZOWANYCH W POSZCZEGÓLNYCH NIERUCHOMOŚCIACH / BUDYNKACH/ ŚRODKAMI WSPÓLNYMI SPÓŁDZIELNI PODSTAWA PRAWNA 1. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.kodeks

Bardziej szczegółowo

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki

Plan spotkania. Akademia Młodego Ekonomisty. Globalizacja gospodarki. prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Akademia Młodego Ekonomisty Globalizacja gospodarki prof. dr hab. Zbigniew Dworzecki Myśl globalnie, działaj lokalnie. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 10 maja 2011 r. Plan spotkania 1. Czym jest globalizacja?

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi.

RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ. Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015. Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. RAPORT Z EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ Młodzieżowego Domu Kultury w Puławach W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 Zarządzanie placówką służy jej rozwojowi. CEL EWALUACJI: PRZEDMIOT EWALUACJI: Skład zespołu: Anna Bachanek

Bardziej szczegółowo

Aneks nr 8 z dnia 24.07.2013 r. do Regulaminu Świadczenia Krajowych Usług Przewozu Drogowego Przesyłek Towarowych przez Raben Polska sp. z o.o.

Aneks nr 8 z dnia 24.07.2013 r. do Regulaminu Świadczenia Krajowych Usług Przewozu Drogowego Przesyłek Towarowych przez Raben Polska sp. z o.o. Aneks nr 8 z dnia 24.07.2013 r. do Regulaminu Świadczenia Krajowych Usług Przewozu Drogowego Przesyłek Towarowych przez Raben Polska sp. z o.o. 1 Z dniem 24 lipca 2013 r. wprowadza się w Regulaminie Świadczenia

Bardziej szczegółowo

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem

Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Harmonogramowanie projektów Zarządzanie czasem Zarządzanie czasem TOMASZ ŁUKASZEWSKI INSTYTUT INFORMATYKI W ZARZĄDZANIU Zarządzanie czasem w projekcie /49 Czas w zarządzaniu projektami 1. Pojęcie zarządzania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY POWIATU STAROGARDZKIEGO. z dnia... 2013 r.

UCHWAŁA NR... RADY POWIATU STAROGARDZKIEGO. z dnia... 2013 r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY POWIATU STAROGARDZKIEGO z dnia... 2013 r. w sprawie zasad rozliczania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli, dla których ustalony plan zajęć jest różny

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczy zamówienia publicznego o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro.

Zapytanie ofertowe dotyczy zamówienia publicznego o wartości nieprzekraczającej 30 000 euro. Zaproszenie do złożenia oferty cenowej na Świadczenie usług w zakresie ochrony na terenie Pałacu Młodzieży w Warszawie w 2015 roku Zapytanie ofertowe dotyczy zamówienia publicznego o wartości nieprzekraczającej

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo

ZAPYTANIE OFERTOWE Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z przystąpieniem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Naruszewie do realizacji projektu systemowego Program aktywizacji społeczno zawodowej osób bezrobotnych w gminie Naruszewo

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Załącznik. do Zarządzenia Nr 8/09 Burmistrza Miasta i GminyBłonie z dnia. 24.02.2009 r. Ogłoszenie

Załącznik. do Zarządzenia Nr 8/09 Burmistrza Miasta i GminyBłonie z dnia. 24.02.2009 r. Ogłoszenie Załącznik do Zarządzenia Nr 8/09 Burmistrza Miasta i GminyBłonie z dnia. 24.02.2009 r. Ogłoszenie o II otwartym konkursie ofert na realizację w 2009 roku zadań publicznych Gminy Błonie w zakresie upowszechniania

Bardziej szczegółowo

Województwo Lubuskie, 2016 r.

Województwo Lubuskie, 2016 r. Województwo Lubuskie, 2016 r. Kursy kwalifikacyjne, szkolenia doskonalące dla nauczycieli w zakresie tematyki związanej z nauczanym zawodem. Studia podyplomowe itp. Np. uczelnie wyższe w przypadku szkoleń

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: -

Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2. Poziom studiów: Studia I stopnia Forma i tryb studiów: - Nazwa modułu: Podstawy ekonomi i zarządzania - ekonomiczny 1 Rok akademicki: 2014/2015 Kod: BEZ-1-109-s Punkty ECTS: 2 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Kierunek: Ekologiczne Źródła Energii

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r.

Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynków komunalnych. Oświetlenie publiczne. Kraków, 27 września 2010 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków oraz postanowienia przekształconej dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków Ogólnopolska konferencja Świadectwa charakterystyki energetycznej

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki z portfela. Spółka: Mostostal Zabrze-Holding S.A. Rodzaj walnego zgromadzenia: Nadzwyczajne

Sprawozdanie z walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki z portfela. Spółka: Mostostal Zabrze-Holding S.A. Rodzaj walnego zgromadzenia: Nadzwyczajne Sprawozdanie z walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki z portfela Spółka: Mostostal Zabrze-Holding S.A. Rodzaj walnego zgromadzenia: Nadzwyczajne Data walnego zgromadzenia: 28 listopada 2013 roku Liczba

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH

7. REZONANS W OBWODACH ELEKTRYCZNYCH OBWODY SYGNAŁY 7. EZONANS W OBWODAH EEKTYZNYH 7.. ZJAWSKO EZONANS Obwody elektryczne, w których występuje zjawisko rezonansu nazywane są obwodami rezonansowymi lub drgającymi. ozpatrując bezźródłowy obwód

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku Informacja dotycząca Stypendiów Burmistrza Miasta Turku za wyniki w nauce, stypendia za osiągnięcia sportowe oraz stypendia za osiągnięcia w dziedzinie kultury i działalności artystycznej. Urząd Miejski

Bardziej szczegółowo

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić

Umowa nr.. /. Klient. *Niepotrzebne skreślić Umowa nr.. /. zawarta dnia w, pomiędzy: Piotr Kubala prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Piotr Kubala JSK Edukacja, 41-219 Sosnowiec, ul. Kielecka 31/6, wpisanym do CEIDG, NIP: 644 273 13 18,

Bardziej szczegółowo

S T A N D A R D V. 7

S T A N D A R D V. 7 S T A N D A R D V. 7 WYCENA NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWYCH POŁOśONYCH NA ZŁOśACH KOPALIN Przy określaniu wartości nieruchomości połoŝonych na złoŝach kopali rzeczoznawca majątkowy stosuje przepisy: - ustawy

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

Numer ogłoszenia: 466942-2013; data zamieszczenia: 15.11.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi

Numer ogłoszenia: 466942-2013; data zamieszczenia: 15.11.2013 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: http://www.pila.sr.gov.pl/ Piła: Ubezpieczenie mienia, odpowiedzialności cywlinej i następstw nieszczęśliwych

Bardziej szczegółowo

Wyszczególnienie. Wyszczególnienie

Wyszczególnienie. Wyszczególnienie TARYFY DLA ZBIOROWEGO ZAOPATRZENIA W WODĘ I ZBIOROWEGO ODPROWADZANIA ŚCIEKÓW obowiązujące na terenie Gminy Miasta Tarnowa w roku taryfowym 2009 (od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r.) Niniejsze taryfy

Bardziej szczegółowo

Wykonawcy. W terminie przewidzianym na składanie ofert wpłynęło: 7 ofert od Wykonawców.

Wykonawcy. W terminie przewidzianym na składanie ofert wpłynęło: 7 ofert od Wykonawców. Lipsko, dn. 21.04.2015r. PPUIC.POKL.4106.12.2015 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego w postępowaniu znak: PPUIC.POKL.4106.12.2015 prowadzonym w trybie zapytania ofertowego przez

Bardziej szczegółowo

ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT

ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT 1 Centrum Doradztwa Unijnego Wioletta Piotrowska Tarapacz, Jacek Frankowski s.c. 61-815 Poznań, ul. Ratajczaka 26/3, Poznań, 16.10.2013 ZAPROSZENIE DO SKŁADANIA OFERT CENTRUM DORADZTWA UNIJNEGO S.C. zaprasza

Bardziej szczegółowo

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r.

Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa. Warszawa, 18.11.2010 r. Zadania polityki pomocy społecznej i polityki rynku pracy w zwalczaniu wykluczenia społecznego Piotr Błędowski Instytut Gospodarstwa Społecznego Szkoła Główna Handlowa Warszawa, 18.11.2010 r. Piotr B dowski2010

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK

Reforma emerytalna. Co zrobimy? SŁOWNICZEK SŁOWNICZEK Konto w (I filar) Każdy ubezpieczony w posiada swoje indywidualne konto, na którym znajdują się wszystkie informacje dotyczące ubezpieczonego (m. in. okres ubezpieczenia, suma wpłaconych składek).

Bardziej szczegółowo

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:

1) w 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: Źródło: http://bip.mswia.gov.pl/bip/projekty-aktow-prawnyc/2005/481,projekt-rozporzadzenia-ministra-spraw-wewnetrznych-i -Administracji-z-dnia-2005-r.html Wygenerowano: Czwartek, 28 stycznia 2016, 20:27

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH

REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH REGULAMIN FINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Na podstawie art. 42 a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 marca 2016 r. Poz. 327 ROZPORZĄDZENIE. z dnia 7 marca 2016 r.

Warszawa, dnia 11 marca 2016 r. Poz. 327 ROZPORZĄDZENIE. z dnia 7 marca 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 marca 2016 r. Poz. 327 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I Budownictwa 1) z dnia 7 marca 2016 r. w sprawie numeru ewidencyjnego ośrodka szkolenia

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.)

BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) BIZNES PLAN PRZEDSIĘWZIĘCIA (obowiązuje od dnia 28.11.2011 r.) I. INFORMACJE OGÓLNE Pełna nazwa Wnioskodawcy/Imię i nazwisko II. OPIS DZIAŁALNOŚCI I PRZEDSIĘWZIĘCIA 1. KRÓTKI OPIS PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI

Bardziej szczegółowo

Strategie marketingowe. Red.: Wojciech Wrzosek. Wstęp

Strategie marketingowe. Red.: Wojciech Wrzosek. Wstęp Strategie marketingowe. Red.: Wojciech Wrzosek Wstęp Rozdział 1 Istota strategii marketingowych 1.1. Treść strategii marketingowych 1.2. Proces kształtowania strategii marketingowych 1.2.1. Faza opracowywania

Bardziej szczegółowo

Centrum Informatyki "ZETO" S.A. w Białymstoku. Instrukcja użytkownika dla urzędników nadających uprawnienia i ograniczenia podmiotom w ST CEIDG

Centrum Informatyki ZETO S.A. w Białymstoku. Instrukcja użytkownika dla urzędników nadających uprawnienia i ograniczenia podmiotom w ST CEIDG Centrum Informatyki "ZETO" S.A. w Białymstoku Instrukcja użytkownika dla urzędników nadających uprawnienia i ograniczenia podmiotom w ST CEIDG BIAŁYSTOK, 12 WRZEŚNIA 2011 ograniczenia podmiotom w ST CEIDG

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM W MIEJSKIEJ GÓRCE. Ustalenia ogólne

REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM W MIEJSKIEJ GÓRCE. Ustalenia ogólne REGULAMIN REALIZACJI PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH W GIMNAZJUM W MIEJSKIEJ GÓRCE Ustalenia ogólne 1. Uczniowie gimnazjum realizują projekty edukacyjne na podstawie Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej 10

Bardziej szczegółowo

PRÓG RENTOWNOŚCI i PRÓG

PRÓG RENTOWNOŚCI i PRÓG PRÓG RENTOWNOŚCI i PRÓG WYPŁACALNOŚCI (MB) Próg rentowności (BP) i margines bezpieczeństwa Przychody Przychody Koszty Koszty całkowite Koszty stałe Koszty zmienne BP Q MB Produkcja gdzie: BP próg rentowności

Bardziej szczegółowo

Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Art New media S.A. uchwala, co następuje:

Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Art New media S.A. uchwala, co następuje: y uchwał Spółki Art New media S.A. zwołanego w Warszawie, przy ulicy Wilczej 28 lok. 6 na dzień 22 grudnia 2011 roku o godzinie 11.00 w sprawie wyboru Przewodniczącego Zgromadzenia Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 21 /2015 Walnego Zebrania Członków z dnia 11.12.2015 w sprawie przyjęcia Regulaminu Pracy Zarządu.

Uchwała nr 21 /2015 Walnego Zebrania Członków z dnia 11.12.2015 w sprawie przyjęcia Regulaminu Pracy Zarządu. Uchwała nr 21 /2015 Walnego Zebrania Członków z dnia 11.12.2015 w sprawie przyjęcia Regulaminu Pracy Zarządu. Na podstawie 18 ust. 4.15 Statutu Stowarzyszenia, uchwala się co następuje. Przyjmuje się Regulamin

Bardziej szczegółowo

Rodzaje i metody kalkulacji

Rodzaje i metody kalkulacji Opracowały: mgr Lilla Nawrocka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Miętnem mgr Maria Rybacka - nauczycielka przedmiotów ekonomicznych

Bardziej szczegółowo