SUPLEMENT. Mobilność. sposobem zdobywania. od juniora do seniora. Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SUPLEMENT. Mobilność. sposobem zdobywania. od juniora do seniora. Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority"

Transkrypt

1 SUPLEMENT Mobilność sposobem zdobywania od juniora do seniora Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority

2

3 SUPLEMENT SUPPLEMENT Potencjał mobilności w edukacji formalnej, nieformalnej i pozaformalnej. Kierunki refleksji Potential of Mobility in Formal, Informal and Non-formal Education. Areas for Reflection Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority

4 Niniejsza publikacja jest podsumowaniem konferencji Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora, która odbyła się w dniach października 2011 r. w ramach polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Wydawca dziękuje wszystkim osobom i instytucjom zaangażowanym w organizację tego wydarzenia. This publication sums up the results of the conference Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority held on October 2011 within the framework of the Polish Presidency in the Council of the European Union. The Publisher wishes to thank all individuals and institutions involved in the organization of the event. Szczególny wkład w przygotowanie i prowadzenie konferencji wnieśli przedstawiciele reprezentujący wymienione poniżej instytucje. Representatives of the following institutions contributed to the success of the conference. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Foundation for the Development of the Education System: Anna Atłas (koordynator konferencji/conference coordinator), Aleksandra Długosz, Izabela Laskowska, Beata Skibińska, Lechosław Szafranek, Zofia Ślęzakowska, Anna Pokrzywnicka, Agnieszka Pietrzak, Jan Andrzej Nicał, Monika Gorgoń, Anna Samel, Weronika Walasek, Malwina Górecka, Agnieszka Znój Ministerstwo Edukacji Narodowej Ministry of National Education: Anna Łysik (koordynator konferencji/conference coordinator) Komisja Europejska European Commission: Hélène Clark, Alison Crabb, Johannes Gehringer Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego Cedefop European Centre for the Development of Vocational Training Cedefop: Christian Lettmayr, Torsten Dunkel

5 Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority SUPLEMENT SUPPLEMENT Potencjał mobilności w edukacji formalnej, nieformalnej i pozaformalnej. Kierunki refleksji Potential of Mobility in Formal, Informal and Non-formal Education. Areas for Reflection Redakcja naukowa Editors Maria Mendel Anna Atłas Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Foundation for the Development of the Education System Warszawa Warsaw 2012

6 4 Redaktorzy naukowi Editors prof. dr hab. Maria Mendel, Anna Atłas Redaktor prowadzący Managing editor Anna Pokrzywnicka Recenzja naukowa Reviewer prof. dr hab. Mirosław Patalon Współpraca wydawnicza Editing cooperation Jan Andrzej Nicał Redakcja językowa Editing Elżbieta Hoffman, Anna Pokrzywnicka (język polski/the Polish language) dr James R.A. Richards (język angielski/the English language) Korekta Proof reading Agnieszka Pawłowiec, Weronika Walasek (język polski/the Polish language) dr James R.A. Richards (język angielski/the English language) Tłumaczenie Translation Anna Podoracka, Biuro Tłumaczeń Poliglota Redakcja i fotoedycja reportażu Photoediting and reportage Malwina Górecka Opracowanie graficzne i projekt okładki Graphic and cover design Justyna Marciniak Skład i łamanie Typesetting and composition Piotr Konopka Wydawca Publisher Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Foundation for the Development of the Education System (FRSE) National Agency for the Lifelong Learning Programme ul. Mokotowska Warszawa Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, Warszawa 2012 ISBN Publikacja sfinansowana z funduszy Komisji Europejskiej w ramach programu Uczenie się przez całe życie. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za treść umieszczoną w publikacji. The publication was funded with the support from the European Commission under the Lifelong Learning Programme. The European Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained herein. Publikacja bezpłatna Free copy

7 5 Szanowni Państwo, Drodzy Nauczyciele, Mobilność jest postrzegana obecnie jako kluczowy element polityki Unii Europejskiej w dziedzinie edukacji i szkoleń oraz jeden z priorytetowych celów Strategicznych ram europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia (ET 2020). Był to też istotny temat prac trio Polski, Danii i Cypru, podczas których przyjęto poziomy odniesienia dla mobilności, podkreślano jej rolę dla rynku pracy, wspierania wzrostu gospodarczego, zatrudnienia oraz spójności społecznej. MOBILNOŚĆ SPOSOBEM ZDOBYWANIA I ROZWIJANIA KOMPETENCJI OD JUNIORA DO SENIORA Konferencja Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora, zorganizowana w Sopocie, w dniach października 2011 r., postawiła sobie za cel stworzenie ram do eksperckiej dyskusji o roli mobilności edukacyjnej, która jest jednym z najefektywniejszych źródeł zdobywania przekrojowych kompetencji i bezdyskusyjnie promuje postawę uczenia się przez całe życie. Refleksje na temat mobilności dotykały szeregu istotnych zagadnień roli programów edukacyjnych Unii Europejskiej takich jak Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu, przygotowania nowej generacji programów na lata , w tym także otwierania się programów Unii Europejskiej na współpracę z krajami trzecimi. Zagadnienia związane z odkrywaniem potencjału mobilności pozostawały także w ścisłym związku z innym priorytetem polskiej prezydencji promowaniem wielojęzyczności i dowartościowaniem uczenia się języków obcych jako szansy na indywidualny i społeczny rozwój. Ponadto, podczas konferencji podkreślono kluczową rolę mobilności jako instrumentu podnoszenia jakości edukacji i rozwoju zawodowego. Wskazywano na jej znaczenie przy procesach włączania społecznego grup defaworyzowanych, a także na konieczność uwzględnienia mobilności jako narzędzia wprowadzania innowacji do systemu edukacji. Szczególną rolę w procesie doskonalenia programów kształcenia i wykorzystania doświadczeń z mobilności odgrywają nauczyciele. Kadra edukacyjna staje się priorytetową grupą docelową, bez której niemożliwe będzie odpowiednie wykorzystanie potencjału mobilności dla wdrażania metod i innowacyjnych rozwiązań. Stąd też pragnę zarekomendować, ale też zadedykować niniejszą publikację kadrze edukacyjnej nauczycielom i dyrektorom szkół, aby chcieli korzystać z możliwości podnoszenia własnych profesjonalnych kompetencji z wykorzystaniem mobilności zagranicznej oraz otwierać swoje placówki na wielorakie korzyści płynące z międzynarodowej współpracy. Krystyna Szumilas minister edukacji narodowej 17 października 2012 r.

8 6 SUPPLEMENT: POTENTIAL OF MOBILITY IN FORMAL, INFORMAL AND NON-FORMAL EDUCATION. AREAS FOR REFLECTION Dear Readers, Dear Teachers, Mobility is currently perceived as the key element of European Union s policy in the field of education and training and one of the priorities of the Strategic framework for European cooperation in education and training (ET 2020). Mobility was also a crucial area of work for Poland, Denmark and Cyprus trio, during which benchmarks for mobility were adopted. The role of mobility on the labour market and in supporting the economic growth, employment and social cohesion was also emphasised. The conference entitled Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority held in Sopot on October 2011 aimed at providing a forum for expert discussions on the role of learning mobility, which is one of the most effective sources of acquiring transversal competences and which, undoubtedly, promotes the lifelong learning approach. Reflections on mobility pertained to a number of vital issues ranging from the role of EU educational initiatives, such as the Lifelong Learning and Youth in Action programmes, through development of new generation programmes for the years , to the opening of EU programmes to cooperation with third countries. Issues connected with discovering the potential of mobility were closely related to another priority of Polish Presidency: promotion of multilingualism and raising the status of language learning as an opportunity for personal and social development. Moreover, during the conference, the pivotal role that mobility plays in raising the quality of education and in professional development was emphasised. Its importance in relation to the process of social inclusion of marginalised groups and the neccessity to use mobility as a tool for introduction of innovations into the system of education was highlighted. Teachers play a special role in curricula improvement and in the use of mobility related experiences. Teaching staff has grown to be a priority target group without whom it is impossible to fully use the potential of mobility for the implementation of innovative methods and solutions. Thus, I wish to recommend and dedicate this publication to teachers and school headmasters. I hope they will willingly use the opportunities to improve their professional competences through international mobility and open their institutions to the various benefits resulting from international cooperation. Krystyna Szumilas Minister of National Education 17 October 2012

9 7 Szanowni Państwo, Edukacja wspierająca rozwój mobilności, wykorzystanie potencjału mobilności dla podnoszenia jakości kształcenia, a także tworzenie szans na lepsze zatrudnienie to jedne z priorytetowych tematów zaproponowanych państwom członkowskim i Komisji Europejskiej przez polską prezydencję w roku 2011 w obszarze edukacji. Mobilność w systemie edukacji formalnej, pozaformalnej i nieformalnej, skierowana do osób w różnych grupach wiekowych i zawodowych jest analizowana pod wieloma aspektami: jako oferta Unii Europejskiej skierowana do osób młodych w obliczu kryzysu, wyrażona w inicjatywach Komisji Europejskiej Mobilna młodzież (2011) czy Szanse dla młodzieży (2012), jako jedno z trzech kluczowych działań przyszłej generacji programów edukacyjnych, jako sposób otwierania edukacji na zmiany na rynku pracy i zdobywania nowych kwalifikacji. MOBILNOŚĆ SPOSOBEM ZDOBYWANIA I ROZWIJANIA KOMPETENCJI OD JUNIORA DO SENIORA Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, współorganizując z Ministerstwem Edukacji Narodowej konferencję Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora w dniach października 2011 r. oraz spotkanie dyrektorów Narodowych Agencji programu Uczenie się przez całe życie, zwracała uwagę na konieczność kontynuowania dyskusji o jakości mobilności, skali i źródłach jej finansowania, i efektywnym wykorzystaniu jej wartości dodanej, którą stanowi przede wszystkim otwieranie się instytucji edukacyjnych na ponadsektorową współpracę i tworzenie nowoczesnej oferty szkoleniowej z wykorzystaniem doświadczeń zagranicznych. Podczas konferencji i spotkania dyrektorów po raz pierwszy dyskutowano również nad kształtem przyszłego programu w obszarze edukacji, młodzieży i sportu na lata , przedstawionego przez Komisję Europejską pod nazwą Erasmus dla wszystkich. Ważnym elementem debat było wskazanie na konieczność rozszerzenia współpracy między Unią Europejską a krajami sąsiedzkimi, w tym krajami Partnerstwa Wschodniego. Podczas polskiej prezydencji Rada przyjęła dwa ważne dokumenty wyznaczające kierunki działań państw członkowskich na rzecz rozwoju mobilności edukacyjnej: Konkluzje w sprawie kompetencji językowych pozwalających zwiększyć mobilność oraz Konkluzje na temat poziomu odniesienia w dziedzinie mobilności edukacyjnej. W dokumentach tych podkreślono, że mobilność edukacyjna zwiększa szanse młodych ludzi na zatrudnienie, pozwalając im nabywać kluczowe umiejętności i kompetencje, w tym kompetencje językowe i międzykulturowe. Umiejętności językowe uznano za kluczowy czynnik decydujący o sukcesie mobilności zawodowej i edukacyjnej, która wpływa na zwiększenie konkurencyjności gospodarki opartej na wiedzy. Niniejsza publikacja pozwoli Państwu prześledzić główne tematy poruszane w dyskusji nad wyzwaniami stojącymi przed europejską mobilnością, z których największym jest zapewnienie jej jakości i szerokiego dostępu, zwłaszcza w obszarze szkolnictwa wyższego oraz kształcenia i szkolenia zawodowego. Nie można także zapominać o pozytywnym wpływie mobilności na włączanie do aktywności zawodowej i obywatel-

10 8 SUPLEMENT: POTENCJAŁ MOBILNOŚCI WEDUKACJIFORMALNEJ, NIEFORMALNEJ I POZAFORMALNEJ. KIERUNKI REFLEKSJI skiej grup zagrożonych wykluczeniem; w tym zakresie cennymi doświadczeniami wolontariatu i pracy z młodzieżą z trudnych środowisk dzielili się z uczestnikami przedstawiciele Narodowych Agencji programu Młodzież w działaniu. Książka, którą oddajemy w Państwa ręce w rocznicę konferencji, jest ostatnią z trzech publikacji podsumowujących wydarzenia polskiej prezydencji współorganizowane przez FRSE. Mamy nadzieję, że w atrakcyjny sposób przedstawiliśmy w nich najważniejsze elementy europejskiego dyskursu o znaczeniu wielojęzyczności, o roli współpracy między szkolnictwem wyższym a kształceniem zawodowym i ustawicznym w promowaniu podejścia do uczenia się przez całe życie i o wykorzystaniu mobilności do realizacji celów strategicznych Unii Europejskiej, nakreślonych do roku Życzę Państwu inspirującej lektury i sukcesów w dalszej pracy nad wyzwaniami stojącymi przed systemami edukacji w ciągu najbliższych lat. Mirosław Marczewski dyrektor generalny Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji 17 października 2012 r.

11 9 Dear Readers, Education that supports mobility, exploiting the potential of mobility for both improving the quality of education and providing opportunities for better employment were among the priorities in the field of education presented by the Polish Presidency of the Council of the European Union to the Member States and the European Commission in Mobility in the system of formal, informal and non-formal education addressed to various age and professional groups is analysed from multiple perspectives: as an offer from the European Union to young people who face crisis, as expressed in the Youth on the Move (2011) and Youth Opportunities (2012) initiatives of the European Commission; as one of three key actions of the next generation educational programmes; and as a method of opening up the education to changes in the labour market and to the acquisition of new qualifications. MOBILITY AS A TOOL TO ACQUIRE AND DEVELOP COMPETENCES FROM CHILDHOOD TO SENIORITY By co-organising with the Ministry of National Education in Poland a conference Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority, which was held on October 2011, and a meeting of directors of National Agencies of the Lifelong Learning Programme the Foundation for the Development of the Education System, placed emphasis on the need to continue the discussion on the quality of mobility, the scale and sources of its financing, and the effective use of its added value resulting mainly from the opening of educational institutions to supra-sectoral cooperation and the development of a modern training offer with the use of experiences gained abroad. During the conference and the directors meeting, the shape of the new Erasmus for All programme in the field of education, youth and sports for the years , as presented by the European Commission, has been discussed for the first time. An important element of the debate was to show the need to expand cooperation between the European Union and its neighbouring countries, including the Eastern Partnership members. During the Polish Presidency, the Council adopted two major documents setting directions for the development of educational mobility in Member States; Council conclusions on language competences to enhance mobility and Council conclusions on a benchmark for leaning mobility. It has been emphasised in those documents that educational mobility boosts employability of youth and allows them to acquire key skills and competences, such as linguistic and intercultural proficiency. Linguistic skills have been considered a decisive factor affecting the success of mobility for educational and professional purposes, which in turn influences the competitiveness of knowledge-based economy. This publication will help readers become more acquainted with the main topics of the ongoing discussion on challenges relating to European mobility, the biggest of which is ensuring its quality and broad accessibility, especially in the higher education and VET sectors. We should also bear in mind the positive influence mobility has on the professional and civic inclusion of vulnerable groups. Representatives of the Youth in Action National Agencies shared with participants many valuable experiences

12 10 SUPPLEMENT: POTENTIAL OF MOBILITY IN FORMAL, INFORMAL AND NON-FORMAL EDUCATION. AREAS FOR REFLECTION in this scope, especially those regarding volunteerism and work with difficult youth. The publication is the last of the three post-conference publications summarising the events co-organised by the Foundation of the Development of the Education System as a part of the Polish Presidency agenda. We hope, all of them reflect in the attractive way the current state of play in the discussion on the importance of multilingualism, present the role cooperation between higher education, vocational education and training and continuing education sectors plays in promoting the lifelong learning approach, and describe the methods of using mobility with a view to implement the strategic objectives set by the European Union for I wish you all an inspiring read and a lot of success in your further work on overcoming challenges faced by systems of education in the coming years. Mirosław Marczewski Director General of the Foundation for the Development of the Education System 17 October 2012

13 Spis treści Contents

14 12 Spis treści Contents Wstęp Foreword....PL14...EN82 Christian Lettmayr Mobilność edukacyjna czy wykorzystany potencjał w kształceniu formalnym i pozaformalnym? Sukcesy i wyzwania European Learning Mobility Potential for Formal and Non-formal Education Highlights and Challenges...PL15...EN83 Zofia Ślęzakowska Mobilność jako narzędzie włączania społecznego i pobudzania aktywności obywatelskiej Mobility as a Tool for Social Inclusion and Stimulus for Active European Citizenship PL25...EN91 Alison Crabb Mobilność jako narzędzie rozwoju instytucjonalnego i transferu innowacji do edukacji Mobility as a Tool for Institutional Development and for the Transfer of Innovation to Education....PL31...EN95 Christelle Coët-Amette, Mika Saarinen Mobilność jako narzędzie służące podnoszeniu jakości kształcenia nauczycieli Mobility as a Tool for Improving the Quality of Teacher Training...PL37...EN99 Fiora Imberciadori Sposoby zapewniania jakości mobilności: najlepsze praktyki i perspektywy The Way of Assuring Quality in Mobility: Best Experiences and Perspectives...PL41...EN103 Gerhard Volz Uznawanie kwalifikacji zawodowych nabytych podczas mobilności. Mobilność a procesy na rynku pracy Recognition of Professional Qualifications Acquired in the Course of Mobility. Linking Mobility with Labour-Market Processes...PL45...EN107 Katalin Kurucz Wpływ mobilności na systemy edukacyjne i programy nauczania. Innowacyjne metody i narzędzia. Mobilność kadry edukacyjnej jako źródło innowacji Impact of Mobility on Educational Systems and Teaching Curricula. Innovative Methods and Tools. Mobility of Educational Staff as a Source of Innovation...PL55...EN117 Andrzej Dunalewicz Wykorzystanie potencjału i wsparcie wirtualnej mobilności. Wykorzystanie TIK Use of the Potential of and Support for Virtual Mobility. Use of ICT...PL63... EN125 Biogramy Biographies...PL69....EN131

15 Potencjał mobilności w edukacji formalnej, nieformalnej i pozaformalnej. Kierunki refleksji

16 14 SUPLEMENT: POTENCJAŁ MOBILNOŚCI WEDUKACJIFORMALNEJ, NIEFORMALNEJ I POZAFORMALNEJ. KIERUNKI REFLEKSJI Wstęp Niniejszy zbiór tekstów podsumowujących dyskusje podczas paneli i grup roboczych konferencji Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora, która odbyła się w październiku 2011 r. jako jedna z głównych konferencji polskiej prezydencji w obszarze edukacji, ma znaczenie szczególne dla oglądu całości wydarzenia. Przygotowanie programu merytorycznego, który skupiłby w sobie najbardziej aktualną ekspercką wiedzę dotycząca mobilności i jednocześnie dawał płaszczyznę wymiany poglądów autentycznym decydentom edukacyjnym przedstawicielom rządu, resortów odpowiedzialnych za edukację i szkolnictwo wyższe, instytucji europejskich oraz rzeczywistym odbiorcom tej polityki, czyli uczestnikom projektów nie było zadaniem łatwym. A jednak udało się ten cel osiągnąć dzięki doskonałej współpracy, jaką FRSE polska Narodowa Agencja programów Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu od lat pielęgnuje z Narodowymi Agencjami z krajów uczestniczących w programie. Chcieliśmy przez to podkreślić nasze uznanie dla ogromnej eksperckiej wiedzy zgromadzonej w Narodowych Agencjach i podziękować Koleżankom i Kolegom za to, że wspólnie możemy realizować takie ambitne projekty. O prowadzenie grup roboczych poprosiliśmy więc przedstawicieli Komisji Europejskiej, CEDEFOP oraz Narodowych Agencji z Francji, Finlandii, Włoch, Austrii, Węgier i Polski. Suplement zawiera podsumowanie tych dyskusji, ważne pytania, wnioski, rekomendacje Nie wszystkie poruszane wątki mogły doczekać się jednoznacznych odpowiedzi mobilność edukacyjna jest tym obszarem, w którym wyraźnie odbijają się skomplikowane kwestie społeczne i ekonomiczne. Rozpoczęliśmy również dopiero dyskusję o systemowym podejściu do mobilności wirtualnej, która jest ważną częścią rzeczywistości, w jakiej funkcjonuje młodzież. Na pewno jednak w dyskusjach znalazł wyraz fakt dostrzegania dużego potencjału mobilności ponadnarodowej jako źródła wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych oraz zwiększania szans młodych ludzi na rynku pracy. Nie powinniśmy zatem stracić z oczu pytań, które padły podczas warsztatów: co z umiejętnościami zdobytymi podczas mobilności? W jaki sposób można je potwierdzić i uczynić atrakcyjnymi dla pracodawców? Jak skutecznie wspierać uczenie się różnych języków obcych? I kolejna niezwykle ważna kwestia o rozwijaniu mobilności będziemy mogli mówić wtedy, gdy promować ją będą na wszystkich szczeblach edukacji odpowiednio przygotowani i przekonani do jej wartości nauczyciele i szkoleniowcy. I kiedy zostaną na nią zapewnione środki finansowe z różnorodnych źródeł: europejskich, krajowych, regionalnych, z biznesu. Ci, którzy mieli okazję doświadczyć wartości dodanej wynikającej z mobilności, patrzą zatem z nadzieją na kolejną generację edukacyjnych programów europejskich, aby pozytywne doświadczenia były kontynuowane, a ekspercka wiedza oparta na wieloletnich doświadczeniach z ich wdrażania wykorzystana. Anna Atłas

17 15 CHRISTIAN LETTMAYR Mobilność edukacyjna czy wykorzystany potencjał w kształceniu formalnym i pozaformalnym? Sukcesy i wyzwania. MOBILNOŚĆ SPOSOBEM ZDOBYWANIA I ROZWIJANIA KOMPETENCJI OD JUNIORA DO SENIORA Tekst jest podsumowaniem panelu dyskusyjnego, podczas którego swoje stanowisko przedstawili Hélène Clark (Komisja Europejska), Guoda Lomanaite (Europejskie Forum Młodzieży) i Jean-Patrick Farrugia (Krajowy Związek Cechów Rzemieślniczych APCMA) oraz Jarosław Jankowski (Ministerstwo Edukacji Narodowej). Moderatorem panelu był Christian Lettmayr (Cedefop). Europejska Wspólnota Węgla i Stali została utworzona w powojennej Europie nie tylko w celach gospodarczych, lecz również po to, by wyjść poza nacjonalistyczne ideologie, stworzyć możliwości pokojowej koegzystencji państw w Europie i rozwijać poczucie przynależności do Europy. Prawo do swobodnego przemieszczania się pracowników leżało u podstaw traktatów paryskiego (1951) i rzymskiego (1957), na podstawie których powstały Wspólnoty Europejskie. Wolność przemieszczania się nie tylko wyeliminowała dyskryminację narodowościową w dziedzinie zatrudnienia, wynagrodzenia i warunków pracy, lecz również zapewniła pracownikom możliwości zamieszkania i podjęcia zatrudnienia w innym państwie członkowskim na takich samych warunkach, jak obywatele danego kraju. Wolny przepływ pracowników miał kluczowe znaczenie w rozwoju gospodarczym Europy, nie wspominając o rozwiązaniu problemu braku wykwalifikowanej siły roboczej w innych krajach członkowskich. Mobilni lub migrujący pracownicy stanowią kluczowy element tego procesu. Po wejściu w życie Układu z Schengen, gdy Unia Europejska ma niemal 30 członków (a nowe kraje kandydujące czekają na przyjęcie), podróżni przekraczający europejskie granice z nieznacznie obniżoną prędkością niemal zapomnieli, jak jeszcze nie tak dawno uciążliwe było przekraczanie granic. Istnieje (i zawsze istniała) europejska tożsamość, która wyrosła ze wspólnej historii i kultury oraz wieków migracji z północy na południe i z zachodu na wschód oraz w przeciwnych kierunkach. Jednak tylko nieliczni twierdzą, że istnieje coś takiego jak europejski demos (naród). Mimo poczynionych postępów i zakresu współpracy europejskiej, jak również wprowadzonych zasad i instrumentów, nie wspomina-

18 16 CHRISTIAN LETTMAYR MOBILNOŚĆ EDUKACYJNA CZY WYKORZYSTANY POTENCJAŁ W KSZTAŁCENIU FORMALNYM I POZAFORMALNYM? SUKCESY I WYZWANIA. SUPLEMENT: POTENCJAŁ MOBILNOŚCI W EDUKACJI FORMALNEJ, NIEFORMALNEJ I POZAFORMALNEJ. KIERUNKI REFLEKSJI jąc o wspólnej walucie, nacjonalistyczne tendencje i interesy opóźniają osiągnięcie tego celu. Brak wspólnego języka pozostaje także poważną barierą utrudniającą rozwój tożsamości europejskiej, z którą identyfikowałaby się większość mieszkańców Europy. Traktat z Maastricht i Rynek Wewnętrzny UE wprowadzony na początku lat 90. ubiegłego wieku sprawiły, że szkolenia były postrzegane jako usługi, które powinny być dostępne ponad granicami. Obywatele Europy powinni mieć możliwość podjęcia kształcenia i szkolenia w dowolnym miejscu w Europie (np. tam, gdzie oferowana jest wyższa jakość lub niższa cena). Mobilność może również zapewnić dostęp do szkoleń, które nie są dostępne w kraju ojczystym. Ogólnie, programy wspierające wymiany studentów były już wcześniej szeroko wykorzystywanym narzędziem do pogłębienia zrozumienia pomiędzy poszczególnymi krajami, na przykład programy wymiany z USA realizowane przez Niemcy, Francję i inne kraje. Dla odważniejszych, silniej zmotywowanych i bardziej majętnych osób, studiowanie za granicą od zawsze było sposobem na uzyskanie wyższej jakości edukacji. Świadczy to o rzeczywistej wartości doświadczeń, które nie tylko pozwalają na lepsze poznanie innych społeczeństw i języków, ale również wspierają rozwój kluczowych kompetencji i umiejętności społecznych, z których uczący się odnoszą korzyści osobiste i dzięki którym zwiększają swoje możliwości integracji z rynkiem pracy. Mobilność międzynarodowa otwiera umysły, wzmacnia świadomość międzykulturową i rozwój osobisty. Badanie Eurobarometr (2011) 1 potwierdziło, że najważniejszymi korzyściami są rozwój umiejętności językowych i większa świadomość innych kultur. Wśród innych korzyści respondenci wymienili: większą zdolność adaptacji do nowych sytuacji, rozwój umiejętności zawodowych i interpersonalnych oraz zwiększenie możliwości zatrudnienia lub zdobycie wyższej jakości wiedzy akademickiej. Przyzwyczajenie się do nowego środowiska, do innych metod uczenia się i pracy może być pomocne w wypracowaniu większej elastyczności i wykorzystywaniu zdobytej wiedzy w innych kontekstach. Pracodawcy często wymagają elastyczności, umiejętności komunikacyjnych oraz umiejętności współpracy z partnerami z zagranicy w wielojęzycznym i wielokulturowym zespole. Jednak studia, praktyki zawodowe lub wolontariat za granicą nie tylko zwiększają możliwości zatrudnienia. Jak wspomniano powyżej, sprawiają, że ich uczestnicy mają silniejsze poczucie bycia Europejczykami i większą gotowość do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym. W badaniu Cedefop (Kristensen 2004), przeprowadzonym kilka lat temu, określono cztery różne cele realizacji mobilności, a zwłaszcza praktyk zawodowych: 1 Badanie terenowe zostało przeprowadzone w styczniu 2011 r.

19 17 stać się bardziej otwartym, lepiej rozumieć przedstawicieli innych kultur oraz zapobiegać i zwalczać uprzedzenia; promować mobilność geograficzną na rynku pracy; wprowadzić międzynarodowy wymiar edukacji i szkoleń oraz rozwijać umiejętności językowe i kompetencje międzykulturowe osób uczących się; oraz zdobyć kluczowe kompetencje, które ułatwiają radzenie sobie ze zmianą i zwiększają możliwości zatrudnienia. Edukacja i szkolenia zostały określone w Strategii Lizbońskiej (marzec 2000) jako siła napędowa rozwoju gospodarczego. Podkreślono w niej również znaczenie nowych podstawowych umiejętności czy kluczowych kompetencji i pozaformalnego uczenia się w społeczeństwie opartym na wiedzy. Praktyki zagraniczne zostały określone jako sposób zdobywania kluczowych kompetencji, takich jak umiejętność dostosowania się do zmieniającego się środowiska pracy. MOBILNOŚĆ SPOSOBEM ZDOBYWANIA I ROZWIJANIA KOMPETENCJI OD JUNIORA DO SENIORA W komunikacie Komisji w sprawie zatrudnienia z czerwca 2009 r. mobilność jest promowana jako jeden z kluczowych priorytetów przyczyniających się do pokonania obecnej recesji oraz zwiększenia liczby nowych miejsc pracy. Podkreślono, że mobilność może być uważana za szansę dla młodych bezrobotnych osób na podniesienie umiejętności (z Zielonej Księgi w sprawie mobilności). Osobiste doświadczenie wyjazdu za granicę, mobilność znajomego lub członka rodziny mogą ułatwić nam podjęcie zatrudnienia w innym kraju, co potwierdziły wyniki badania Eurobarometr (2010) przeprowadzonego w 2009 r. Osoby, które studiowały lub odbywały szkolenie za granicą przez przynajmniej dwa miesiące, łatwiej sobie wyobrażały podjęcie pracy za granicą niż te, które nie miały doświadczeń związanych z mobilnością (29% w porównaniu do 16%). Podobnie respondenci, których członek rodziny lub znajomy mieszka lub pracuje za granicą, byliby bardziej skłonni do podjęcia pracy za granicą niż ci, którzy nie mieli takich kontaktów (28% w porównaniu do 9%). Ogólnie, 17% obywateli Europy jest w stanie wyobrazić sobie podjęcie zatrudnienia w innym kraju w dowolnym czasie w przyszłości. W państwach członkowskich, które wstąpiły do Unii w ostatnim czasie, odsetek ten wynosi 1:5. Menadżerowie, urzędnicy i samozatrudnieni częściej niż inne grupy zawodowe studiowali lub odbywali szkolenia za granicą. Wsparcie UE dla mobilnych osób uczących się koncentruje się na studentach studiów wyższych, jednak nie powinniśmy zapominać o korzyściach wynikających z mobilności zagranicznej osób w trakcie kształcenia i szkolenia zawodowego, a nawet przedstawicieli grup defaworyzowanych. Kilka lat temu grupy defaworyzowane były traktowane priorytetowo w programie Leonardo da Vinci. Wiele inicjatyw krajowych koncentrowało się także na określonych grupach docelowych, na przykład obejmując młode osoby, które przez długi czas pozostają bez pracy lub które nigdy nie brałyby pod uwagę wyjazdu za granicę do pracy lub które miałyby małą szansę na znalezienie pracy w środowisku międzynarodo-

20 18 CHRISTIAN LETTMAYR MOBILNOŚĆ EDUKACYJNA CZY WYKORZYSTANY POTENCJAŁ W KSZTAŁCENIU FORMALNYM I POZAFORMALNYM? SUKCESY I WYZWANIA. SUPLEMENT: POTENCJAŁ MOBILNOŚCI W EDUKACJI FORMALNEJ, NIEFORMALNEJ I POZAFORMALNEJ. KIERUNKI REFLEKSJI wym. Celem mobilności tych grup docelowych jest zdobycie umiejętności życiowych (pewność siebie, solidność, inicjatywa, niezależność itd.). Poczucie sukcesu osobistego i doświadczenie wolnej przestrzeni okazywały się głównymi korzyściami mobilności tych osób. Z historycznego punktu widzenia mobilność osób uczących się jest kojarzona z podróżującymi czeladnikami i studentami. Dla osób w trakcie kształcenia i szkolenia zawodowego w tradycyjnym sensie, praca za granicą stanowiła możliwość pogłębienia umiejętności technicznych oraz zapoznania się z nowymi metodami pracy i technologiami. Na przykład, postęp technologiczny związany z budową najsłynniejszych katedr w Europie był propagowany na całym kontynencie właśnie przez czeladników. Tak więc wielu osobom mobilność kojarzy się z cechami rzemiosł i tradycją wędrownych terminatorów (fahrende Gesellen). Wtedy to mobilność stanowiła integralną część szkolenia zawodowego. Po przejściu wstępnego szkolenia praktykanci wyruszali za granicę w celu zdobycia nowych umiejętności technicznych, które następnie wykorzystywali po powrocie do swojego kraju lub regionu. Mobilność była nieodłączną częścią szkolenia. To dzięki mobilności wiedza i technologia były rozpowszechniane. Tradycja ta nadal trwała na początku XX w. Jednak do wczesnych lat 90. mobilność w ramach wstępnego kształcenia i szkolenia zawodowego była ograniczona i opierała się głównie na umowach dwustronnych (np. niemiecko-francuski program wymiany lub grecki program wizyt i praktyk). W 1992 r. Dania rozpoczęła realizację programu mobilności, który osobom będącym w trakcie wstępnego kształcenia i szkolenia zawodowego dał prawo do realizacji wszystkich lub części obowiązkowych praktyk zawodowych w innym kraju UE lub EFTA. Duńscy pracodawcy zapewnili finansowanie tego programu. W latach 80. ubiegłego wieku Rada Nordycka ustanowiła wielostronne programy praktyk dla studentów i osób przyuczanych do zawodu. Jean-Patrick Farrugia poinformował zgromadzonych o niedawnych staraniach przedstawicieli biznesu o ustanowienie sieci EuroApprenticeship, która umożliwia praktykantom mobilność. Po drugiej wojnie światowej nadrzędnym celem było zapobieżenie przyszłym konfliktom i promowanie międzykulturowego zrozumienia. Powołano więc do życia programy wymiany skierowane do studentów w dziedzinach handlu i technologii. Długoterminowe praktyki w przedsiębiorstwach na całym świecie miały zapewnić młodym ludziom możliwość rozwijania umiejętności zawodowych. W kolejnych latach programy te były nadal rozwijane i są realizowane do dziś (zarządzane przez AIESEC L Association Internationale des Etudiants en Sciences Economiques et Commerciales, organizację prowadzoną przez młodych ludzi dla młodych ludzi, oraz IAESTE the International Assocation for the Exchange of Students for Technical Experience, która jest organem konsultacyjnym dla UNESCO i MOP). Pod koniec lat 80. ubiegłego wieku powstały pierwsze inicjatywy europejskie mające na celu zachęcenie studentów do podejmowania studiów lub praktyk zagranicą. Przez krótki czas Community Action Programme for Education and Training for Technology (COMETT) wspierał między-

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 E R A S M U S+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus+ będzie wspierał:

Program Erasmus+ będzie wspierał: Zawartość Program Erasmus+ będzie wspierał:... 2 EDUKACJA SZKOLNA... 3 Mobilność kadry... 3 Partnerstwa strategiczne... 3 Wsparcie dla reform w obszarze edukacji... 3 SZKOLNICTWO WYŻSZE... 4 Mobilność

Bardziej szczegółowo

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ

KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ mgr Maria Pelc KSZTAŁCENIE I ROZWÓJ ZAWODOWY MŁODZIEŻY PO WSTĄPIENIU POLSKI DO UNII EUROPEJSKIEJ Polityka edukacyjna UE System oświatowy to bardzo ważny czynnik rozwoju gospodarczego i społecznego, który

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Edukacja dorosłych 2014-2020. Grundtvig 2007-2013 Edukacja dorosłych Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił m.in. wcześniejsze programy Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Grundtvig 2007-2013 Erasmus+ Edukacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji. www.frse.org.pl Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji www.frse.org.pl Foundation for the Development of the Education System www.frse.org.pl Program Erasmus Podsumowania 1998-2011 Erasmus w Polsce Wyjazdy 1998/99 2010/11

Bardziej szczegółowo

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego

AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego AKCJA 2 Partnerstwa Strategiczne Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Przedsiębiorczego CELE Rozwój oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań i praktyk w obszarze edukacji pozaformalnej młodzieży i osób pracujących

Bardziej szczegółowo

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich

Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Proces Boloński co oferuje i jak z niego skorzystać? Katarzyna Martowska Zespół Ekspertów Bolońskich Uniwersytet Rzeszowski, 18-19.01.2010 Proces Boloński (1999) Stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne

Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne Program Erasmus + w sektorze Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 - Partnerstwa Strategiczne Program Erasmus+ Kształcenie i szkolenia zawodowe Program wspiera działania instytucji partnerskich, które

Bardziej szczegółowo

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+

Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Rola samorządu terytorialnego w realizacji ponadnarodowych projektów edukacyjnych w programie Erasmus+ Liliana Budkowska Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 2007-2013 Jean Monnet Tempus Młodzież w działaniu Erasmus Mundus, Alfa, Edulink + Uczenie się przez całe życie Comenius Leonardo

Bardziej szczegółowo

Deklaracja polityki w programie

Deklaracja polityki w programie Deklaracja polityki w programie Uczelnia, przypisując programowi Erasmus trudną do przecenienia rolę w umiędzynarodowieniu, modernizacji i indywidualizacji procesu kształcenia, pragnie w dalszym ciągu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Program Leonardo da Vinci

Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci Program Leonardo da Vinci propaguje działania zmierzające do poprawy jakości systemów kształcenia i szkolnictwa zawodowego oraz dostosowania rynku edukacyjnego do wymogów rynku

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Zasady organizacji wyjazdów na praktyki w programie Leonardo da Vinci (projekty typu PLM) Program Leonardo

Bardziej szczegółowo

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania

-ogólna charakterystyka i zasady finansowania Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Projekty partnerskie Leonardo da Vinci -ogólna charakterystyka i zasady finansowania Projekty partnerskie LdV (1)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 ERASMUS+ Nowy program Unii Europejskiej na lata 2014-2020 Połączył w jedną całość 7 dotychczasowych programów: 2014 2020 E R

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Opracowanie: Katarzyna Podobińska Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku Gdańsk, 30 września 2014 r. Jednym z zadań

Bardziej szczegółowo

MOBILNOŚĆ ZAWODOWA POLSKIEGO RZEMIEŚLNIKA SZANSĄ NA ROZWÓJ

MOBILNOŚĆ ZAWODOWA POLSKIEGO RZEMIEŚLNIKA SZANSĄ NA ROZWÓJ MOBILNOŚĆ ZAWODOWA POLSKIEGO RZEMIEŚLNIKA SZANSĄ NA ROZWÓJ Program Leonardo da Vinci jest częścią programu edukacyjnego Unii Europejskiej "Uczenie się przez całe życie" (Lifelong Learning Programme). Realizowany

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2 lipca 2014. Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig

Warszawa 2 lipca 2014. Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig Warszawa 2 lipca 2014 Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu - program Grundtvig Projekt AWAKE Projekt AWAKE (AWAKE Aging With Active Knowledge and Experience)

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013 Szkolnictwo wyższe Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Erasmus 2007-2013 Erasmus+ Szkolnictwo

Bardziej szczegółowo

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe Szkolnictwo wyższe Mobilność edukacyjna (KA 1) Mobilność edukacyjna (KA 1) Akcja 1 Wyjazdy studentów na zagraniczne studia i praktyki Akcja 1 Wyjazdy pracowników uczelni i specjalistów z przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Młodzież w działaniu 2007-2013. Erasmus+ Młodzież 2014-2020

Erasmus+ Młodzież w działaniu 2007-2013. Erasmus+ Młodzież 2014-2020 Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Młodzież w działaniu 2007-2013 Erasmus+ Młodzież

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe

Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 Partnerstwa Strategiczne Warszawa, 4,18 lutego 2015 W ramach partnerstw strategicznych dąży się do wspierania opracowywania, przekazywania lub

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013 Szkolnictwo wyższe Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Erasmus 2007-2013 Erasmus+ Szkolnictwo

Bardziej szczegółowo

Program Grundtvig. Podstawowa oferta Programu Grundtvig na 2013 rok. Warszawa, 4 grudnia 2012

Program Grundtvig. Podstawowa oferta Programu Grundtvig na 2013 rok. Warszawa, 4 grudnia 2012 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Grundtvig Podstawowa oferta Programu Grundtvig na 2013 rok Warszawa, 4 grudnia 2012 STRUKTURA PROGRAMU UCZENIE

Bardziej szczegółowo

Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do:

Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do: ERASMUS+ Zasadniczym celem programu jest przyczynienie się do: spełnienia celów strategii europejskich w obszarze edukacji, w tym zwłaszcza strategii Edukacja i szkolenia 2020, rozwoju krajów partnerskich

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ nowa odsłona ciekawych możliwości współpracy dla szkół wyższych. Beata Skibińska, Warszawa, 26 marca 2014 r.

Erasmus+ nowa odsłona ciekawych możliwości współpracy dla szkół wyższych. Beata Skibińska, Warszawa, 26 marca 2014 r. Erasmus+ nowa odsłona ciekawych możliwości współpracy dla szkół wyższych Beata Skibińska, Warszawa, 26 marca 2014 r. Plan prezentacji Erasmus+ (2014-2020) a poprzednie odsłony programu Erasmus (1987 -

Bardziej szczegółowo

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje:

Comenius. Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Comenius Program Comenius, jako część programu Uczenie się przez całe życie, realizuje następujące akcje: Dwustronne Partnerskie Projekty Szkół Wielostronne Partnerskie Projekty Szkół Partnerskie Projekty

Bardziej szczegółowo

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.

KARTA PROJEKTU. Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07. KARTA PROJEKTU Informacje o projekcie Odpowiedzialni, Aktywni, Pewni Siebie i Efektywni Tytuł projektu Poprzez Dialog Wielokulturowy Okres realizacji 01.08.2011 31.07.2013 Informacje o projektodawcy Nazwa

Bardziej szczegółowo

Spotkanie dla beneficjentów programu Erasmus+ sektor: Szkolnictwo wyższe sektor: Kształcenie i szkolenia zawodowe

Spotkanie dla beneficjentów programu Erasmus+ sektor: Szkolnictwo wyższe sektor: Kształcenie i szkolenia zawodowe Spotkanie dla beneficjentów programu Erasmus+ sektor: Szkolnictwo wyższe sektor: Kształcenie i szkolenia zawodowe Jakość praktyk/ staży w programie Erasmus+ Warszawa, 21 października 2014 Karta Erasmusa

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci. Alicja Pietrzak

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci. Alicja Pietrzak Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Alicja Pietrzak Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji jest fundacją Skarbu Państwa wspiera działania na rzecz

Bardziej szczegółowo

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA

WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA kluczem do podnoszenia jakości kształcenia zawodowego Warszawa, 27 28 września 2012 r. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Leonardo da Vinci WIEDZA PRAKTYKA INTEGRACJA jest fundacją Skarbu Państwa,

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Młodzież. Oferta programu Erasmus+ dla sektora edukacji pozaformalnej w działaniach związanych ze sportem

Erasmus+ Młodzież. Oferta programu Erasmus+ dla sektora edukacji pozaformalnej w działaniach związanych ze sportem Erasmus+ Młodzież Oferta programu Erasmus+ dla sektora edukacji pozaformalnej w działaniach związanych ze sportem Erasmus+ Sektor Edukacji szkolnej Możliwości wyjazdów edukacyjnych dla nauczycieli: teaching

Bardziej szczegółowo

Procedura organizacji i realizacji współpracy międzynarodowej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Głogowie z dnia 6 października 2014

Procedura organizacji i realizacji współpracy międzynarodowej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Głogowie z dnia 6 października 2014 Załącznik do zarządzenia nr 52/2014 z dn. 6 października 2014 r. Procedura organizacji i realizacji współpracy międzynarodowej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Głogowie z dnia 6 października 2014

Bardziej szczegółowo

Program GRUNDTVIG wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych

Program GRUNDTVIG wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych wspieranie niezawodowej edukacji dorosłych, w tym osób starszych Alina Respondek, Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LEONARDO DA VINCI

PROGRAM LEONARDO DA VINCI Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe Ŝycie Prezentacja programu. Konkurs 2011 Warszawa, 6 grudnia 2010 r. Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji jest fundacją Skarbu

Bardziej szczegółowo

(Rezolucje, zalecenia i opinie) REZOLUCJE RADA (2008/C 241/01)

(Rezolucje, zalecenia i opinie) REZOLUCJE RADA (2008/C 241/01) 20.9.2008 C 241/1 I (Rezolucje, zalecenia i opinie) REZOLUCJE RADA Rezolucja Rady i przedstawicieli rządów państw członkowskich zebranych w Radzie z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie realizacji wspólnych

Bardziej szczegółowo

Zasady wyjazdów studentów na praktyki w programie Erasmus. Beata Skibińska, FRSE

Zasady wyjazdów studentów na praktyki w programie Erasmus. Beata Skibińska, FRSE Zasady wyjazdów studentów na praktyki w programie Erasmus Beata Skibińska, FRSE Dlaczego seminarium poświęcone jakości organizacji praktyk? Znaczenie doświadczenia zawodowego w kształceniu Dbałość o efektywne

Bardziej szczegółowo

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa

III Zjazd Akademii Zarządzania Dyrektora Szkoły 2010/2011 Efektywność uczenia a ocena pracy szkoły 24 maja 2011 r., Warszawa Opracowanie założeń merytorycznych i instytucjonalnych wdrażania Krajowych Ram Kwalifikacji oraz Krajowego Rejestru Kwalifikacji dla uczenia się przez całe życie Beata Balińska III Zjazd AZDS, Efektywność

Bardziej szczegółowo

Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W KAPITAŁ LUDZKI AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING

Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W KAPITAŁ LUDZKI AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING UNIJNE INWESTYCJE W JAK ZWIĘKSZYĆ EFEKTYWNOŚĆ ZARZĄDZANIA KADRAMI Z WYKORZYSTANIEM FUNDUSZY UE? JAKIE

Bardziej szczegółowo

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego.

Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Działania Krajowego Ośrodka Wspierania Edukacji Zawodowej i Ustawicznej na rzecz rozwijania całożyciowego poradnictwa zawodowego. Katowice, 11 grudnia 2008 r. KOWEZiU jest centralną, publiczną placówką

Bardziej szczegółowo

Oferta programu Erasmus+ dla sektora niezawodowej edukacji dorosłych DOFINANSOWANIE PROJEKTÓW PLATFORMA EPALE

Oferta programu Erasmus+ dla sektora niezawodowej edukacji dorosłych DOFINANSOWANIE PROJEKTÓW PLATFORMA EPALE Oferta programu Erasmus+ dla sektora niezawodowej edukacji dorosłych DOFINANSOWANIE PROJEKTÓW PLATFORMA EPALE 19 października 2015 Porządek prezentacji 1. Wyzwania edukacji dorosłych 2. Miejsce sektora

Bardziej szczegółowo

as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority Mobilność Mobility i rozwijania kompetencji od juniora do seniora

as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority Mobilność Mobility i rozwijania kompetencji od juniora do seniora Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania kompetencji od juniora do seniora Mobility as a Tool to Acquire and Develop Competences from Childhood to Seniority Mobilność sposobem zdobywania i rozwijania

Bardziej szczegółowo

Współpraca uczelni UE z krajami partnerskimi w programie Tempus na przykładzie projektu ESFIDIP

Współpraca uczelni UE z krajami partnerskimi w programie Tempus na przykładzie projektu ESFIDIP Współpraca uczelni UE z krajami partnerskimi w programie Tempus na przykładzie projektu ESFIDIP Katarzyna Riley Marcin Gońda Biuro Międzynarodowych Projektów Edukacyjnych Uniwersytet Łódzki The Establishment

Bardziej szczegółowo

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy

EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Agnieszka Luck, Kinga Motysia Krajowe Centrum Europass Biuro Koordynacji Kształcenia Kadr Fundacja Fundusz Współpracy EUROPASS równe szanse na europejskim rynku pracy Wstąpienie Polski do Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego

Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Międzynarodowe programy stażowe z zakresu nowoczesnych form poradnictwa zawodowego Opracowanie: Katarzyna Podobińska Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Gdańsku Gdańsk, 30 września 2014 r. Jednym z zadań

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie kompetencji matematycznych, podstawowych kompetencji naukowych i

Rozwijanie kompetencji matematycznych, podstawowych kompetencji naukowych i Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe Ŝycie Rozwijanie kompetencji matematycznych, podstawowych kompetencji naukowych i technicznych w projektach współpracy europejskiej programu

Bardziej szczegółowo

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie

Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Informacje prasowe sieci Eurydice Kluczowe dane dotyczące nauczania języków w szkołach w Europie Ján Figel, komisarz UE ds. edukacji, kształcenia, kultury i młodzieży, powiedział: Chociaż obserwujemy pewne

Bardziej szczegółowo

Cele FSS. Szanowni Państwo,

Cele FSS. Szanowni Państwo, Szanowni Państwo, mamy przyjemność poinformować, że Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji została Operatorem Funduszu Stypendialnego i Szkoleniowego finansowanego ze środków Mechanizmu Finansowego EOG i Norweskiego

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ WYCZAWSKI. Dyrektor Programu Erasmus+, Członek Zarządu FRSE. Częstochowa, 23 maja 2016 r.

ANDRZEJ WYCZAWSKI. Dyrektor Programu Erasmus+, Członek Zarządu FRSE. Częstochowa, 23 maja 2016 r. ANDRZEJ WYCZAWSKI Dyrektor Programu Erasmus+, Członek Zarządu FRSE Częstochowa, 23 maja 2016 r. ERASMUS+ Program Unii Europejskiej w dziedzinie edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu na lata 2014-2020.

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Program Leonardo da Vinci www.leonardo.org.pl

Program Leonardo da Vinci www.leonardo.org.pl Projekt Wymiana doświadczeń w zakresie bezpieczeństwa imprez masowych (WYDOBEZIMAS) Program Leonardo da Vinci www.leonardo.org.pl Joanna Mucha, Śl.UW w Katowicach Program Unii Europejskiej Program Leonardo

Bardziej szczegółowo

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz

Obszar 3. Katarzyna Trawińska-Konador. Elżbieta Lechowicz Obszar 3. System potwierdzania efektów uczenia się oraz mechanizmy zapewniające jakość kwalifikacji dla wiarygodności edukacji i kwalifikacji w kraju i w Europie Katarzyna Trawińska-Konador Elżbieta Lechowicz

Bardziej szczegółowo

Jacek Lewicki Ekspert boloński Instytut Badań Edukacyjnych. Kuratorium Oświaty Katowice, 2.12.2013

Jacek Lewicki Ekspert boloński Instytut Badań Edukacyjnych. Kuratorium Oświaty Katowice, 2.12.2013 Internacjonalizacja kształcenia na studiach czyli kilka słów o mobilności, współpracy partnerskiej, umiędzynarodowieniu procesu kształcenia i programów kształcenia Kuratorium Oświaty Katowice, 2.12.2013

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie. Program Grundtvig

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie. Program Grundtvig Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Grundtvig Podstawowa oferta programu GRUNDTVIG na rok 2012 październik 2011 Comenius Edukacja szkolna STRUKTURA

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowy wymiar projektów centralnych programu Erasmus+ warunkiem sukcesu

Międzynarodowy wymiar projektów centralnych programu Erasmus+ warunkiem sukcesu Międzynarodowy wymiar projektów centralnych programu Erasmus+ warunkiem sukcesu Małgorzata Gramala Biuro Międzynarodowych Projektów Edukacyjnych Uniwersytet Łódzki Spotkanie informacyjne na temat akcji

Bardziej szczegółowo

Informacje ogólne. Po raz pierwszy Erasmus+ oferuje unijne wsparcie na rzecz sportu.

Informacje ogólne. Po raz pierwszy Erasmus+ oferuje unijne wsparcie na rzecz sportu. ERASMUS+ E R A S M U S + Wspiera edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączył w jedną całość 7 dotychczasowych programów: Uczenie się przez całe życie" i jego programy

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni

Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Fundusz Stypendialny i Szkoleniowy Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni Raport końcowy do Umowy finansowej nr za okres od do Mobilność Studentów i Pracowników Uczelni Numer dokumentu: Identyfikacja projektu Nazwa Beneficjenta Numer Karty Uczelni Erasmusa EUC Prawny przedstawiciel

Bardziej szczegółowo

EPALE. Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

EPALE. Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie EPALE Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie Korzyści z rejestracji na platformie: Dostęp do aktualnych informacji o najważniejszych wydarzeniach, osiągnięciach i trendach w sektorze

Bardziej szczegółowo

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r.

Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon. Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Opole-Moguncja-Dijon Seminarium Wspólne studia - korzyść czy kłopot? Warszawa, 7 listopada 2014 r. Program Europa Master Czym jest? STUDY EUROPE LIVE EUROPE! Program Europa Master

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY EDUKACYJNE UE

PROGRAMY EDUKACYJNE UE 1. 2. LLP/COMENIUS 3. LLP/GRUNDTVIG 4. LLP/LEONARDO DA VINCI 5. FUNDUSZ STYPENDIALNY I SZKOLENIOWY 6. ERASMUS-MUNDUS 7. TEMPUS : 1. DZIAŁANIA ZDECENTRALIZOWANE: 1.1 MOBILNOŚĆ STUDENTÓW I KADRY (SMS, SMP,

Bardziej szczegółowo

najważniejsze kierunki zmian

najważniejsze kierunki zmian Edukacja językowa dla przyszłości najważniejsze kierunki zmian Anna Czura Uniwersytet Wrocławski Edukacja językowa dla przyszłości Gdańsk Przyszłość ść? WCZORAJ DZIŚ JUTRO WCZORAJ Dwudziestolecie międzywojenne

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

www.erasmusplus.org.pl

www.erasmusplus.org.pl www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Mobilność edukacyjna (KA 1) AKCJA 1 MOBILNOŚĆ KADRY EDUKACJI SZKOLNEJ Projekty realizowane w ramach tej akcji mają na celu podniesienie jakości pracy szkoły oraz wdrożenie

Bardziej szczegółowo

Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat!

Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądźwolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądź wolontariuszem! Zmieniaj siebie i świat! Bądźwolontariuszem!

Bardziej szczegółowo

Uczenie się przez całe życie

Uczenie się przez całe życie Uczenie się przez całe życie Uczymy się przez całe życie to naturalne jak oddychanie. Gromadzimy wiedzę, rozwijamy umiejętności, pracując Projekt Biblioprewencja, Łodź 2011 r., program Comenius Partnerskie

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Społeczny wsparcie dla młodzieży 11/4/2014 Sytuacja osób młodych w UE Ponad 5,5 mln młodych Europejczyków jest bezrobotnych; Stopa bezrobocia młodzieży wynosi obecnie 23,5 %; 13,2 %

Bardziej szczegółowo

Działania edukacyjne na rzecz osób dorosłych w programach unijnych realizowanych przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji

Działania edukacyjne na rzecz osób dorosłych w programach unijnych realizowanych przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji Sesja Uczenie się dorosłych - umiejętności podstawowe a sukces w życiu Działania edukacyjne na rzecz osób dorosłych w programach unijnych realizowanych przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji Alina Respondek

Bardziej szczegółowo

Statystyka wniosków TOI 2011

Statystyka wniosków TOI 2011 Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Statystyka wniosków TOI 2011 Konkurs 2011 Wnioski TOI w PL lata 2007-2011 KONKURS Dostępny budżet TOI w PL (euro)

Bardziej szczegółowo

Program Uczenie się przez całe Ŝycie

Program Uczenie się przez całe Ŝycie Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe Ŝycie Akcje zdecentralizowane w Polsce - przegląd, skala działania i oddziaływania oraz Synergia z innymi działaniami FRSE Tadeusz Wojciechowski

Bardziej szczegółowo

Wolontariat szansą na zdobycie doświadczenia. Wolontariat Europejski Erasmus+

Wolontariat szansą na zdobycie doświadczenia. Wolontariat Europejski Erasmus+ Wolontariat szansą na zdobycie doświadczenia Wolontariat Europejski Erasmus+ Erasmus+ Program Uczenie się przez całe życie i program Młodzież w działaniu Comenius Erasmus+ Edukacja szkolna Leonardo da

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Dokumenty ustanawiające Program Uczenie się przez całe życie (Lifelong Learning Programme):

Bardziej szczegółowo

Dowiedz się, jakiego rodzaju inwestycje mogą być finansowane ze środków WRPO 2014+

Dowiedz się, jakiego rodzaju inwestycje mogą być finansowane ze środków WRPO 2014+ Dowiedz się, jakiego rodzaju inwestycje mogą być finansowane ze środków WRPO 2014+ 6. Rynek Pracy Promowanie trwałego i wysokiej jakości zatrudnienia oraz wsparcie mobilności pracowników Wsparcie w ramach

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Kształcenie i szkolenia zawodowe. Akcja 1. Mobilność edukacyjna

Erasmus+ Kształcenie i szkolenia zawodowe. Akcja 1. Mobilność edukacyjna Erasmus+ Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 1. Mobilność edukacyjna Cele akcji 1: Mobilność edukacyjna Wsparcie osób uczących się w zdobywaniu kompetencji (wiedza, umiejętności, postawy) doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM

ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM ZREFORMOWANY SYSTEM NAUCZANIA JĘZYKÓW OBCYCH NA LEKTORATACH NA UNIWERSYTECIE WARSZAWSKIM Rok akademicki 2002/2003 jest drugim rokiem reformy nauczania języków obcych na lektoratach na Uniwersytecie Warszawskim.

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

NAMA Numeracy for Advanced MAnufacturing Projekt nr 2014-1-PL01-KA202-003409 Umiejętności numeryczne zaawansowanego sektora przemysłowego

NAMA Numeracy for Advanced MAnufacturing Projekt nr 2014-1-PL01-KA202-003409 Umiejętności numeryczne zaawansowanego sektora przemysłowego NAMA Numeracy for Advanced MAnufacturing Projekt nr 2014-1-PL01-KA202-003409 Umiejętności numeryczne zaawansowanego sektora przemysłowego Prezentacja dobrych praktyk w zakresie stosowania założeń ECVET,

Bardziej szczegółowo

Konkluzje Rady w sprawie maksymalizowania roli sportu powszechnego w rozwijaniu umiejętności przekrojowych, zwłaszcza wśród młodzieży (2015/C 172/03)

Konkluzje Rady w sprawie maksymalizowania roli sportu powszechnego w rozwijaniu umiejętności przekrojowych, zwłaszcza wśród młodzieży (2015/C 172/03) C 172/8 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 27.5.2015 Konkluzje Rady w sprawie maksymalizowania roli sportu powszechnego w rozwijaniu umiejętności przekrojowych, zwłaszcza wśród młodzieży (2015/C 172/03)

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie. Program Leonardo da Vinci Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Program Uczenie się przez całe życie Program Leonardo da Vinci Spotkanie informacyjne dla nowych wnioskodawców Konkurs 2013 Warszawa, 30 listopada 2012 Fundacja Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013

Rezultaty projektów transferu innowacji. Warszawa, 17 czerwca 2013 Rezultaty projektów transferu innowacji Warszawa, 17 czerwca 2013 Cel programu Uczenie się przez całe życie Włączenie uczenia się przez całe życie w kształtowanie Unii Europejskiej jako zaawansowanej,

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych

Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych Europejski System Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym (ECVET) Wojciech Stęchły Instytut Badań Edukacyjnych Warszawa, 10.11.2011 r. Plan prezentacji I. Wprowadzenie a) Zalecenie Parlamentu

Bardziej szczegółowo

Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu, program Grundtvig

Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu, program Grundtvig Projekt AWAKE Obudź się! Aktywne starzenie się oparte na wiedzy i doświadczeniu, program Grundtvig III Dni Kultury Solidarności Aktywność społeczna osób starszych inspiracje i możliwości pozyskania środków

Bardziej szczegółowo

Współpraca przedsiębiorców ze szkołami zawodowymi. Doświadczenia polskie i krajów Unii Europejskiej.

Współpraca przedsiębiorców ze szkołami zawodowymi. Doświadczenia polskie i krajów Unii Europejskiej. Współpraca przedsiębiorców ze szkołami zawodowymi. Doświadczenia polskie i krajów Unii Europejskiej. Motto: W społeczeństwie opartym na wiedzy, umiejętności i kompetencje zawodowe są równie ważne, co umiejętności

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

Projekt Dyslexia for Teachers of English as a Foreign Language i jego znaczenie dla Uniwersytetu Łódzkiego

Projekt Dyslexia for Teachers of English as a Foreign Language i jego znaczenie dla Uniwersytetu Łódzkiego Projekt Dyslexia for Teachers of English as a Foreign Language i jego znaczenie dla Uniwersytetu Łódzkiego Marcin Podogrocki, Uniwersytet Łódzki Seminarium Znaczenie udziału w międzynarodowych sieciach

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe Ŝycie. Internacjonalizacja w szkołach wyŝszych w Polsce

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe Ŝycie. Internacjonalizacja w szkołach wyŝszych w Polsce Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji Narodowa Agencja Programu Uczenie się przez całe Ŝycie Program Erasmus Internacjonalizacja w szkołach wyŝszych w Polsce z obserwacji i przemyśleń oraz w oparciu o literaturę

Bardziej szczegółowo