Zbigniew Antczak* Wirtualizacja funkcji personalnej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zbigniew Antczak* Wirtualizacja funkcji personalnej"

Transkrypt

1 Dwumiesięcznik Zarządzanie Zasobami Ludzkimi 5/2005. Powielanie, przedrukowywanie oraz rozpowszechnianie bez wiedzy i zgody Redakcji ZZL jest zabronione Zbigniew Antczak* Wirtualizacja funkcji personalnej Autor prowadzi³ badania nad funkcj¹ personaln¹ w organizacjach przeobra onych w struktury sieciowo-wirtualne. Wskutek tych zmian m.in. odnotowano proces wirtualizacji funkcji personalnej. Wyszczególnienie Zbigniew Wirtualizacja Antczak funkcji funkcji personalnej kierowniczych i dyskusja nad strukturyzacj¹ problematyki kierowania/zarz¹dzania doprowadzi³y do nowej systematyzacji i wyró nienia funkcji personalnej jako obszaru zarz¹dzania. Przyj¹³em, e funkcja personalna ( P) to ca³okszta³t dzia³añ zwi¹zanych z ludÿmi, zmierzaj¹cych do osi¹gniêcia celów organizacji i zaspokojenia potrzeb jej uczestników. Okreœlenie: realizacja funkcji personalnej (R P) ma na celu zaakcentowanie aspektu wykonawczego [Antczak, 2005, s ]. W literaturze przedmiotu na okreœlenie dzia³añ zwi¹zanych z zatrudnionymi (lub kooperuj¹cymi zleceniobiorcami w ramach sieci) w organizacji/przedsiêbiorstwie mo na znaleÿæ szereg terminów, m.in. np. polityka/gospodarka kadrowa, marketing/proces kadrowy, administrowanie/zarz¹dzanie/kierowanie (niekiedy z przymiotnikiem: strategiczne) personelem, kadrami, zasobami ludzkimi, wartoœci¹ zasobów ludzkich, zasobami pracy, potencja³em ludzkim/pracy/spo³ecznym kierowanie/zarz¹dzanie kapita³em spo- ³ecznym/ ludzkim/intelektualnym itd. Najczêœciej s¹ to mniej lub bardziej trafne t³umaczenia angielskich terminów: Personal unction/personnel Management/Interpersonnel Relations/Human Relations/Human Resources Management/StrategicHuman Resources Management/Human Resources unctions/human Value Management, Human/Intellectual Capital [Pocztowski, 1993, s ; Stalewski, 1997, s. 9 22]. * dr Zbigniew Antczak jest adiunktem Katedry Zarz¹dzania Kadrami w Akademii Ekonomicznej we Wroc³awiu

2 18 Zbigniew Antczak Czêœæ autorów u ywa niektórych terminów zamiennie. Owa ró norodnoœæ pojêciowa wskazywa³aby m.in. na: brak systematyzacji pojêæ, ich nieprecyzyjnoœæ (a nawet umownoœæ, domyœlnoœæ czy wrêcz rekonstruowanie z informacji zawartych w tekœcie), ró norodnoœæ szkó³ i podejœæ do badanego obszaru oraz ewoluowanie samej problematyki (jej rozwój) [Król, 2002, s. 24n]. W procesie tym mo na zauwa yæ zarówno ci¹g³oœæ, jak i zmianê, bowiem przedmiotem refleksji (...) pozostaj¹ ci¹gle [w badanych okresach Z.A.] te same lub podobne problemy (...) zmienia siê podejœcie do rozwi¹zywania tych kwestii. Powroty do pewnych koncepcji odbywaj¹ siê w sposób bardziej wyrafinowany, na wy szym poziomie wiedzy [Listwan, 2000, s. 35; Pocztowski, 2000w, s. 58n]. Potraktowa³em te ró norodne podejœcia jako swoiste sposoby strukturyzowania funkcji personalnej w specyficznych (dla: danego badacza, prowadzonej analizy, funkcjonowania spo³eczeñstwa, kultury, gospodarki, przedsiêbiorstwa, systemach wartoœci itd.) warunkach [Pocztowski, 1995, s. 43]. Przed rokiem 1989 funkcjê personaln¹ charakteryzowa³y niska ranga i skutecznoœæ. W przedsiêbiorstwach znajdowa³o to wyraz m.in. w przerostach zatrudnienia (tzw. ukryte bezrobocie), du ej rotacji pracowników, czy stosunkowo niskiej efektywnoœci pracy (np. wykorzystanie czasu pracy w oko³o 44%) itd. W okresie poprzedzaj¹cym transformacjê spo³eczno-gospodarcz¹ w Polsce [Jakubów, 2000, s ] w du ych, scentralizowanych, hierarchicznych organizacjach cechowa³a siê [Listwan, 1995]: brakiem ujêcia ca³oœciowego, systemowego, s³abym powi¹zaniem poszczególnych sk³adowych, co prowadzi³o do zapoznawania szeregu jego istotnych elementów, relacji miêdzy nimi itd. dzia³aniami doraÿnymi, akcyjnymi, brak by³o systematyzacji i wykonywania programu, wczeœniej ustalonych zadañ dominacj¹ kryteriów polityczno-ideologicznych m.in. prowadz¹c¹ do obsadzenia kierowniczych stanowisk przez osoby wywodz¹ce siê z tzw. nomenklatury partyjnej silnym wp³ywem podmiotów zewnêtrznych (zw³aszcza partii) zarówno na dzia- ³ania gospodarcze, jak i dobór kadr centralizmem, który u³atwia³ oddzia³ywanie podmiotów zewnêtrznych i eliminowa³ (istotnie ogranicza³) wp³yw bezpoœrednich prze³o onych (mened erów liniowych) ma³¹ iloœci¹ (lub brakiem) narzêdzi (czêsto niskiej jakoœci) wspomagaj¹cych P brakiem instytucjonalizacji, wydzielenia i zaawansowania/sublimacji, co znajdowa³o wyraz m.in. w niskiej pozycji sztabu personalnego, nik³ej jego specjalizacji itd. Urynkowienie gospodarki po 1989 r. spowodowa³o zmiany w ró nym zakresie w realizacji funkcji personalnej. W przedsiêbiorstwach pañstwowych (spó³kach Skarbu Pañstwa) najczêœciej brak by³o pozytywnych zmian, a nawet zauwa alny by³ regres. Niekiedy

3 Wirtualizacja funkcji personalnej 19 dawne koncepcje (np. Personnel Management) wespó³ z nowymi (np. Human Capital) tworz¹ nieci¹g³¹, pe³n¹ ró norodnoœci mozaikê quasi-dope³niaj¹cych siê, wspó³wystêpuj¹cych rozwi¹zañ [Szambelañczyk, 1995, s. 26nn; Lichtarski, 1999]. Nierzadko bywa (...) e firmy posiadaj¹ strategiê na miarê XXI wieku, ale skuteczn¹ ich realizacjê utrudniaj¹ zhierarchizowane struktury organizacyjne typowe dla przedsiêbiorstwa XX-wiecznego oraz obowi¹zuj¹ce w nich XIX-wieczne podejœcie do zarz¹dzania pracownikami [Pocztowski, 2000j]. W przedsiêbiorstwach, które w wyniku restrukturyzacji odzyska³y mo liwoœæ rynkowego dzia³ania i/lub dosta³y siê w sferê oddzia³ywania (kapita³owego, organizacyjnego, technologicznego itp.) organizacji zagranicznych w funkcji personalnej mo na zaobserwowaæ szereg istotnych zmian. Nast¹pi³o jej przekszta³cenie w ca³oœciowy system, wzbogacenie w zakresie u ywanych narzêdzi i stosowanych praktyk, racjonalizacja, profesjonalizacja, czêœciowa decentralizacja. Towarzyszy³o temu w tendencji bardziej podmiotowe podejœcie do pracowników, demokratyzacja stosunków pracy, spadek znaczenia oddzia³ywañ polityczno-ideologicznych, przy rosn¹cym wykorzystaniu podmiotów zewnêtrznych w jej realizacji i stosowaniu w coraz wiêkszym zakresie outsourcingu. Pomimo tych zmian stopieñ instytucjonalnego wykrystalizowania funkcji personalnej i merytorycznego zaawansowania jej realizacji czêsto nadal jest niewielki. Diagnozuj¹c funkcjê personaln¹, badacze w pierwszej po³owie lat 90. XX wieku wskazywali, e m.in. zbiory zmiennych opisuj¹cych krótki okres przeobra eñ z systemu nakazowo-rozdzielczego w stronê niejasnego modelu wolnorynkowego, przy wysokiej inflacji, nieokreœlonej roli pañstwa w procesach transformacji, powolnej prywatyzacji i gwa³townej dywersyfikacji powoduj¹, e jest ona zró nicowana ze wzglêdu na status prawny organizacji, segment rynku, relacje do rynków i firm zagranicznych, zagro enie upad³oœci¹ b¹dÿ likwidacj¹ itp.. Strategie wielu polskich przedsiêbiorstw zdominowa³o podejœcie funkcjonalne. Na tym tle sfera realizacji funkcji personalnej obfituje w niespójnoœci i sprzecznoœci, zawiera przedmiotowe, mechaniczne podejœcie, degraduj¹ce pracowników. Wiele organizacji jest na etapie podpatrywania konkurencji (w tym zagranicznej), która dzia³aj¹c na polskim rynku, zarz¹dza sfer¹ ludzk¹ bardziej kompleksowo i innowacyjnie [Wawrzyniak, 1999, s. 12nn; Gableta, Bodak, Biliñska, 2000, s. 488nn; Nosal, 1997, s. 24 in.]. Mocno zró nicowany jest wiêc ca³oœciowy obraz funkcji personalnej w Polsce w obecnych warunkach. Prosta wersja administracyjno-operacyjna funkcji personalnej czêsto wystêpuje zarówno w ma³ych przedsiêbiorstwach prywatnych, jak i du ych, pañstwowych (spó³kach Skarbu Pañstwa). W niektórych ma³ych, czêœciej œrednich i du ych przedsiêbiorstwach prywatnych funkcjonuje wersja operacyjno-taktyczna lub taktyczna funkcji personalnej. W obu wypadkach wyraÿnie widaæ zapóÿnienie w stosunku do organizacji funkcjonuj¹cych w warunkach rozwiniêtej gospodarki rynkowej. Najbardziej rozwiniête i zaawansowane wersje funkcji personalnej wystêpuj¹ w spó³kach gie³dowych.

4 20 Zbigniew Antczak Wskazywa³oby to, e wp³yw konkurencji, uczenie siê i przenikanie know how wp³ywaj¹ na funkcjê personaln¹ w przedsiêbiorstwie [Listwan, 2000, s. 40n; Miko³ajczyk, Stolarska, 2000, s. 78nn]. Przemiany te maj¹ jednak charakter nieliniowy. Ostatnio mo na mówiæ o regresie, o czym œwiadcz¹ wyniki badañ przeprowadzonych w stu polskich przedsiêbiorstwach z listy 500 najlepszych. Realizacja funkcji personalnej ukierunkowana jest na poszczególne obszary tego procesu, a nie na tworzenie wartoœci organizacji. W niewielkiej tylko liczbie przedsiêbiorstw formu³owana jest strategia funkcji personalnej, a w jeszcze mniejszej jest ona wdra ana. Wiele komórek personalnych realizuje redukcjê zatrudnienia, brakuje natomiast kompleksowego planowania w tej sferze. Wprowadzane te jest tak przydatne narzêdzie, jak zarz¹dzanie karierami zawodowymi pracowników. Du e bezrobocie wywiera presjê, która m.in. powoduje, e organizacje przyjmuj¹ ludzi szukaj¹cych pracy, a nie dokonuj¹ selekcji kandydatów. Systemy wynagrodzeñ s¹ ma³o elastyczne, niepowi¹zane z wynikami pracy i poprzez to nie sprzyjaj¹ zdobyciu przez przedsiêbiorstwo przewagi konkurencyjnej [Ludwiczyñski, 2003; Stolarska, 2003, s. 150n]. Przeobra enia przestrzeni organizacyjnej przedsiêbiorstwa [Antczak, 2004, s ], jej radykalne zmiany sp³aszczenie, odchudzenie i uelastycznienie struktur (shrinking kurczenie siê organizacji; deleyering redukcja liczby szczebli zarz¹dzania; downsizing zmniejszanie organizacji), reengineering procesów, powstanie niewielkich centrów kierowniczych oraz sieciowo-wirtualnych zespo³ów zadaniowych/projektowych/ pracowniczych powoduje istotne przeobra enia w realizacji funkcji personalnej. Tradycyjne zale noœci pionowe, hierarchiczne zostaj¹ zast¹pione poziomymi dzia³aniami zespo³owymi w elastycznych, sieciowych strukturach. Przeobra enia te prowadz¹ do wzrostu znaczenia kwalifikacji potrzebnych mened erowi w zarz¹dzaniu zmiennymi w swojej strukturze zespo³ami. Podstawowym problemem jest zapewnienie takiego sk³adu osobowego, by pracownicy (jako zespó³) mieli kwalifikacje rozumiane jako system intrapersonalnych w³aœciwoœci pracownika, posiadanych przez niego dyspozycji (cech psychologicznych i wiedzy), które dziêki interakcjom i wykorzystaniu w zachowaniach mog¹ siê objawiaæ umiejêtnoœciami/sprawnoœciami zawodowymi [Che³pa, 2003, s. 18], niezbêdne do osi¹gniêcia celu (realizacji zadania). Powoduje to, zw³aszcza w d³u szych okresach, nacisk na dzia³ania zwi¹zane z rozwojem kadr (szkoleniami) oraz staranniejszym doborem mened erów, by byli w stanie pe³niæ role liderów-ekspertów. Rozwój technostruktury organizacji zapewnia informacyjne wsparcie oraz umo liwia sprawne i szybkie funkcjonowanie przedsiêbiorstwa. Postêpuj¹c¹ przebudowê przestrzeni organizacyjnej czêœæ mened erów wspomaga outsourcingiem. Kontynuacja tego procesu mo e prowadziæ do pe³nego zlecania przez przedsiêbiorstwo-koordynatora/integratora sieci dzia³añ us³ugowo-produkcyjnych podmiotom gospodarczym znajduj¹cym siê w szeroko rozumianym otoczeniu (tak e w skali globalnej) [Antczak, 2005, s ].

5 Wirtualizacja funkcji personalnej 21 Rysunek 1. Wnikanie przestrzeni wirtualnej do struktur organizacyjnych przedsiêbiorstwa przestrzeñ wirtualna pe³ny outsourcing outsourcing lean production, reengineering sieæ Dominacja funkcji Dominacja procesów organizacja sztabowo-liniowa ród³o: opracowanie w³asne organizacja dywizjonalna organizacja macierzowa organizacja sieciowa organizacja wirtualna Wyniki badañ przeprowadzonych w latach 90. w USA wskazuj¹, e najczêœciej outsourcing stosowany by³ w sferach [Trocki, 2001, s. 45n]: zarz¹dzania i administracji 78%, kapita³u ludzkiego (wyraÿna tendencja i dla du ych i dla ma³ych przedsiêbiorstw) 77%, transportu i dystrybucji 66%, systemów informatycznych 63%, wytwarzania 56%, marketingu 51%, rachunkowoœci i finansów 18%. Z badañ przeprowadzonych w latach w Polsce wœród 360 przedsiêbiorstw wynika, e blisko 80% stosuje outsourcing przede wszystkim do funkcji ubocznych [Kopczyñski, 2000, s. 281]: ochrony obiektów 22%, utrzymania czystoœci 20%, wspó³pracy z przedsiêbiorstwami remontowymi 17%, us³ugami transportowo-logistycznymi 9%, prowadzenia sto³ówki/bufetu 7%, us³ug informatycznych 6%, prowadzenia ksiêgowoœci 6%. Mened erowie w Polsce wiêc jeszcze w pe³ni nie wykorzystuj¹ szerokiego wachlarza mo liwoœci zwi¹zanych z tym narzêdziem.

6 22 Zbigniew Antczak Tabela 1. Ewolucja struktury zatrudnienia Stary model A: pracownicy stali umowy zawarte na czas nieokreœlony (etat); kosztowna forma dla pracodawcy (100%); B: pracownicy zatrudniani w razie potrzeby C: pracownicy zatrudniani w razie potrzeby D: pracownicy zatrudniani w razie potrzeby Nowy model A 1: pracownicy stali (rdzeñ org.) o bardzo wysokich kwalifikacjach i umiejêtnoœciach; obejmuje œcis³e kierownictwo oraz pracowników maj¹cych zasadniczy wp³yw na prowadzenie podstawowej dzia³alnoœci org. (ok. 1/4 1/3 wolumenu A); A 2: pracownicy zewnêtrzni o kwalifikacjach i umiejêtnoœciach ³atwo dostêpnych na rynku pracy; zatrudnieni na umowy na czas okreœlony, na wykonanie konkretnych zadañ, w okresie szczytów, sezonowo, w niepe³nym wymiarze czasu pracy, telepraca, job sharing; forma tañsza dla pracodawcy; nie musi dbaæ o rozwój zawodowy takich pracowników; B: pracownicy zewnêtrzni zatrudnieni do wykonania szczególnych zadañ, gdy inni pracownicy org. nie maj¹ odpowiednich kwalifikacji (np. usprawnienie procesów technologicznych, remont budynku; przedsiêwziêcie z zakresu BHP lub ochrony œrodowiska itp.); C: pracownicy zewnêtrzni uzupe³niaj¹cy zmienne zapotrzebowanie na pracê z powodu np. szczytu w sezonie, nieprzewidzianej koniunktury czy nadmiernej absencji chorobowej sta³ych pracowników; zatrudnieni w ramach leasingu pracowniczego, pracy na wezwanie, przerywanej, dorywczej, temp-system; D: pracownicy zewnêtrzni zatrudniani na szczególnych zasadach do wykonywania wycinków prac zwi¹zanych z podstawow¹ dzia³alnoœci¹ org. (np. praca nak³adcza, podzlecanie produkcji; ksiêgowoœci, serwisu itp.); segment C + D: 1/2 2/3 ca³oœci; ród³o: na podstawie: Handy, 1998, s ; Seku³a, 2001, s. 16n Zmiany w modelu zatrudnienia s¹ m.in. konsekwencjami przeobra eñ w strukturze organizacyjnej. Same równie generuj¹ wiele skutków. Coraz bardziej do przesz³oœci nale y pe³noetatowe zatrudnienie ca³ej za³ogi. Na pe³nym, sta³ym etacie przedsiêbiorstwo coraz czêœciej zatrudnia niewielu pracowników, którzy tworz¹ tzw. rdzeñ funkcjonalny. Pozosta³a czêœæ pracowników zatrudniana jest czasowo/okresowo, zaœ czêœæ procesów produkcji/us³ug zlecana siê na zewn¹trz (outsourcing). Wiele przedsiêbiorstw szukaj¹c oszczêdnoœci wprowadza tzw. elastyczny model zatrudnienia (zob. tab. 2, rys. 3). Spada wtedy nie tylko liczba pracowników zatrudnionych na etacie, ale i ca³kowite koszty pracy. Ide¹ tego modelu jest zapewnienie zasobu kwalifikacji niezbêdnych do ci¹g³ego funkcjonowania organizacji (tzw. rdzenia kwalifikacji, hard core, core business). Ze wzglêdu na rzadkoœæ wybranych umiejêtnoœci i doœwiadczenia pracownicy ci s¹ zatrudniani na dobrze p³atnych etatach (segment A1). Osoby o zbli onych kwalifikacjach, ale potrzebne sporadycznie zatrudniane s¹ na czas zamkniêty (segment B). Pracownicy

7 Wirtualizacja funkcji personalnej 23 o kwalifikacjach ³atwo dostêpnych na rynku pracy (ewentualnie: potrzebni okresowo) zatrudniani/wspó³zatrudniani s¹ w elastycznych formach, na czas zamkniêty itp. (segment A2). Odrêbn¹ grupê stanowi¹ pracownicy zatrudniani okresowo ze wzglêdów sezonowych (segment C). Ostatnia grupa to pracownicy wykonuj¹cy, czêsto w formie podzlecenia, wybrany wycinek dzia³alnoœci, który nie jest wprost zwi¹zany z podstawowym zakresem funkcjonowania przedsiêbiorstwa (segment D). Na strukturê i wielkoœæ zatrudnienia wp³yw maj¹ m.in. takie zmienne, jak wielkoœæ organizacji, jej faza rozwoju i sytuacja na rynku pracy. Rysunek 2. Ewolucja modelu zatrudnienia w przedsiêbiorstwie Elastyczne formy zatrudnienia A A 2 Elastyczna granica przedsiêbiorstwa C B A 1 D ród³o: opracowanie w³asne Strukturyzacjê problematyki elastycznego zatrudnienia mo na równie wyodrêbniaj¹c wzglêdnie homogeniczne grupy wedle kryteriów realizowanych zadañ/funkcji oraz warunków pracy i p³acy przeprowadziæ nieco inaczej. Np. C. Handy w koncepcji przedsiêbiorstwa-koniczynki wyró ni³ trzy zasadnicze grupy pracowników: tzw. trzon kadry pracowniczej, pracowników kontraktowych oraz elastyczn¹ si³ê robocz¹. Udzia³ i proporcje tych trzech grup pracowniczych w wolumenie ca³oœci zatrudnienia w przedsiêbiorstwie s¹ zmienne i kszta³tuj¹ siê w zale noœci od szeroko rozumianych warunków funkcjonowania (rys. 4) [Handym, 1998, s ]. Elastyczny model zatrudnienia gene-

8 24 Zbigniew Antczak ruje równie kategoriê pracowników realizuj¹cych swoje zadania zdalnie (home-based teleworking, np. telepraca w domu ze wzglêdu na jej specyfikê, inwalidztwo itp.), wykonuj¹cych telepracê mobiln¹ (nomadicteleworking, pracownicy dzia³ów sprzeda y, in ynierowie eksploatacyjni itd., którzy wiêkszoœæ czasu spêdzaj¹ w terenie i pos³uguj¹ siê laptopami, telefonami komórkowymi, pagerami), czy personel, który pracuje w biurze, a dorywczo/okazjonalnie/w okreœlonych przypadkach w domu (ad hocteleworking) lub w telecentrach/wioskach/chatkach (tj. specjalnych biurach/oœrodkach tworzonych w regionach, gdzie ich koszty funkcjonowania tak jak p³ace pracowników s¹ niskie, a przynajmniej istotnie ni sze ni w du ych aglomeracjach) [Hoffmann, 2002, s. 33n; Nilles, 2003, s ]. Rysunek 3. Ewolucja modelu elastycznej struktury zatrudnienia w ujêciu C. Handego Przedsiêbiorstwo: tradycyjne wspó³czesne przysz³oœci Legenda: 1 trzon kadry pracowniczej; 2 pracownicy kontraktowi; 3 elastyczna si³a robocza ród³o: opracowanie w³asne na podstawie: Handy, 1998, s Jednym z przyk³adów konsekwencji i zmian na rynku pracy i w modelu zatrudnienia jest powstanie poœrednicz¹cych tzw. przedsiêbiorstw wspó³zatrudniaj¹cych agencji pracy tymczasowej. Np. w USA w 2002 r. organizacja tego typu awansowa³a do pierwszej pi¹tki najwiêkszych korporacji. Krajowym odpowiednikiem tego procesu czasowe zatrudnienie znalaz³o w Polsce oko³o 100 tysiêcy osób by³ m.in. dynamiczny rozwój wroc³awskiego przedsiêbiorstwa Work Service, dysponuj¹cego ogólnopolsk¹ sieci¹ biur. Charakterystyczne, e i w Panoramie firm w 2003 r. i na swojej stronie internetowej generalnie prezentuje siê ono pod has³em: doradztwo personalne, us³ugi typu business to business. Pomimo zasadniczego braku uregulowañ prawnych i formalnego monopolu urzêdów poœrednictwa pracy przedsiêbiorstwa wspó³zatrudniaj¹ce zbieraj¹ oferty

9 Wirtualizacja funkcji personalnej 25 i podpisuj¹ stosowne umowy (g³ównie s¹ to umowy o pracê lub cywilnoprawne zlecenia) z szukaj¹cymi pracy poprzez regionalne oœrodki. Zastrzegaj¹ siê, e jest to praca czasowa (tymczasowe dzier awienie pracowników, ich leasing, temp-system), a pracownicy zewnêtrzni mog¹ zastêpowaæ pracowników wewnêtrznych podczas urlopów, choroby, realizacji jednorazowego projektu, prac sezonowych, w weekendy, znacznych wahañ produkcji, ale równie w sytuacji, gdy przedsiêbiorstwo zlecaj¹ce dojdzie do wniosku, e bêdzie to tañsza forma zatrudnienia (p³acenia tylko za wykonan¹ pracê) przy deklarowanym ograniczeniu wykonywania pracy tymczasowej na rzecz jednego przedsiêbiorcy do 12 miesiêcy w przeci¹gu kolejnych 3 lat. Elastyczny model zatrudnienia skutkuje m.in. wirtualnymi relacjami w obrêbie organizacji. Jako kategoria organizacyjna wystêpuje w znaczeniach: struktury o nieostrych granicach, obejmuj¹cej przedsiêbiorstwo wtopione w otoczenie; przestrzeñ komputerow¹; oraz system wartoœci niematerialnych, bêd¹cych wysublimowaniem materialnego ³añcucha wartoœci [Perechuda, 1997; Perechuda, 2005, s ]. Pomijaj¹c kwestiê niejasnoœci terminologicznych mo na powiedzieæ w znacznym uproszczeniu, e takie zwirtualizowane przedsiêbiorstwo sk³ada siê przede wszystkim z us³ugodawców. Jedni dostarczaj¹ najnowsze technologie i/lub kwalifikacje z dziedziny logistyki, badañ, marketingu czy sprzeda y, inni koordynowania lub generowania wizji/misji takiej struktury. Mamy wiêc podobne rozproszenie jak w strukturze sieciowej, brakuje jednak sta³ego zarz¹du, którego rolê (w czêœci) spe³nia koordynator/integrator. Istotnymi cechami organizacji wirtualnej s¹: szybkoœæ dzia³ania, elastycznoœæ, adaptacyjnoœæ, dobrowolnoœæ, swoista doskona³oœæ (generuj¹ca choæby przez to wy szy zysk ni struktury tradycyjne), globalnoœæ, ponadgranicznoœæ, zaufanie. Jest ona niezwykle dynamicznym narzêdziem zarz¹dzania poprzez brak ró norodnych umów, regulaminów, biurokratycznych struktur (ze wzglêdu na nowoœæ zjawiska na ogó³ brak jest regulacji prawnych w ramach danego kraju b¹dÿ w obrocie miêdzynarodowym, co nie oznacza, e pewne kwestie czy procedury w ramach funkcjonowania przedsiêbiorstw nie s¹ prawnie nadmiernie uregulowane lub nawet przeregulowane), generalnie: minimum instytucjonalizacji. Jej uczestnicy przystêpuj¹ do niej dobrowolnie, gdy wiedz¹, e taki zwi¹zek przyniesie im wiêksze korzyœci. W sytuacji gdy któryœ z uczestników uznaje, e istniej¹ce warunki mu nie odpowiadaj¹ wystêpuje. Jej szybkoœæ dzia³ania, zyskownoœæ (ni sze koszty dzia³ania), oszczêdnoœæ (w wydatkach np. na infrastrukturê, ni szy kapita³ do rozpoczêcia dzia³alnoœci itd.), najnowsze technologie pozwalaj¹ generowaæ produkt/us³ugê na œwiatowym poziomie [Antczak, 2004, s ; G³uszek, 2004, s ]. Wirtualizacja funkcji personalnej (e-hrm) nastêpuje m.in. w konsekwencji wnikania w struktury organizacyjne przedsiêbiorstwa przestrzeni pozbawionej tradycyjnych noœników, czyli przestrzeni wirtualnej [Antczak, 2001w, s. 10; Bodak, Cierniak, 2001;

10 26 Zbigniew Antczak Kuczyñski, 2003; Sajkiewicz, Sajkiewicz, 2002, s , ; Œliwa, 2000, s ]. Oznacza ona budowanie na bazie podzielanych systemów wartoœci wiêzi (tak e elektronicznych) miêdzy mened erami liniowymi/liderami grup zadaniowych i mened erami sztabowymi/centralnymi w celu przep³ywu informacji i koordynowania wspó³pracy zwi¹zanej z realizacj¹ funkcji personalnej [Partyka, 2004]. Znajduje ona szereg odmiennych rozwi¹zañ zw³aszcza w sferach rekrutacji, szkolenia, wynagradzania czy kultury organizacyjnej. Informatyczne systemy zarz¹dzania kadrami (HRMS Human Resource Management Systems) [probit.wroc.pl; comarch.pl; argus.tpg.pl; teta.com.pl; sor.tpg.pl; kadry.info.pl; unisoft.com.pl; ifs.com.pl; Guryn H., Ber³owski P., Wach S. (opr.) 2004] pozwalaj¹ na integracjê zarz¹dzania bazami danych zwi¹zanych z funkcj¹ personaln¹, ocen¹ pracowników (np. MS Review Microsoft), prowadzenie call-center dla pracowników w podobnej formie, jak dla klientów (systemy ERM Employee Relationship Management), dostêp pracowników i mened erów do informacji zawartych w intranecie poprzez przegl¹darkê internetow¹ (ESS Employee Self-Service, MSS Manager Self-Service) oraz szkolenia elektroniczne (e-learning). Obecnie dostêpne s¹ m.in. nastêpuj¹ce programy kadrowe (lub z tak¹ funkcj¹/sub-funkcjami): Oracle HRMS (producent: Oracle), mysap HR (SAP), oceny okresowe, organizacja szkoleñ (ComArch CDN), Inspektor Danych Osobowych IDO (Unisoft), delegacje (I S Poland), Personel, HR Analizer, eurlopy (TETA), internetowy system obs³ugi rekrutacji SOR, system rejestracji czasu pracy ARGUS (TPG), ekadry, Kadry i P³ace (PROBIT), SYM ONIA Kadry i P³ace (Matrix.pl), Koma e-hr (KOMA), Baan HR (DST), System IPS (P-Soft Polska), SIMPLE-PERSONEL V (SIMPLE), Expert, Multi-Rater eedback System (SHL), EXTENDED DISC PRO ESSIONAL SYSTEM (Extended Disc), Alt-Pro- Select, WIS (Alta), Thomas Key Version (SLG Thomas International Poland), HRB (Hogart), PasCOM SZKOLENIA C/S, SPIN ARS/400 HR (Spin). W wielu przedsiêbiorstwach np. programy Personel czy SAP-HR przejê³y istotn¹ czêœæ zadañ administracyjno-kontrolnych w ramach funkcji personalnej. Od mened era liniowego/lidera grupy zadaniowej wymaga siê terminowego wype³nienia pewnej liczby dokumentów (w wersji elektronicznej) oraz bie ¹cej wspó³pracy z podw³adnymi. W przedsiêbiorstwach informatycznych trwaj¹ prace nad modu³ami programów pozwalaj¹cymi na np. bud etowanie dzia³alnoœci personalnej, controlling kosztów kadrowych, rachunek kosztów w relacji nak³ady wyniki, wymiarowanie us³ug w rachunku ci¹gnionym, przeliczenia op³acalnoœci w³asnej dzia³alnoœci komórki personalnej wobec ewentualnego ich zakupu i w tendencji lepsze dostosowywanie dzia³alnoœci kadrowej do strategii przedsiêbiorstwa. Maj¹ te powstaæ modu³y pozwalaj¹ce na pe³ne zbilansowanie zapotrzebowania kadrowo-kwalifikacyjnego przy posiadanej strukturze organizacyjnej. W innych przedsiêbiorstwach, by odci¹ yæ nieliczne pod wzglêdem osobowym komórki kadrowe, pracownicy dysponuj¹ tzw. kioskami informatycznymi. Magnetyczna

11 Wirtualizacja funkcji personalnej 27 karta identyfikacyjna, m.in. s³u ¹ca do pomiaru czasu pracy, poruszania siê po terenie organizacji itd., pozwala na wejœcie do sieci komputerowej i, po zidentyfikowaniu stopnia dostêpu do danych, uzyskanie wgl¹du we w³asne dane dotycz¹ce np. wynagrodzenia, urlopu, czasu pracy itp. oraz wystawienia zwi¹zanych z tym dokumentów (np. zaœwiadczenia o wysokoœci zarobków w celu przed³o enia w banku). Rozwój narzêdzi (programów) typu zrównowa onej karty wyników (BSC Balanced ScoreCard) powoduje, e strategicznie realizacja funkcji personalnej coraz pe³niej jest integrowana z pozosta³ymi obszarami dzia³añ mened erskich. Tabela 2. Wymiary wirtualizacji funkcji personalnej w przedsiêbiorstwie Wymiar Rdzeñ kwalifikacji Miêkka integracja Wirtualne wsparcie Opis Wirtualna organizacja bazuje na synergicznej kombinacji kluczowych kwalifikacji; poszczególne jednostki wnosz¹ do organizacji jako ca³oœci uzupe³niaj¹ce siê wzajemnie kompetencje i wykorzystuj¹ je przy minimalnych nak³adach elastycznego i interaktywnego gospodarowania zasobami, w tym: kapita³em intelektualnym i ludzkim; Rozcz³onkowanie przedsiêbiorstwa i tworzenie rdzenia kwalifikacji generuje nowe problemy, takie jak np. identyfikacja potencjalnych kadr, os³abienie motywacji, luki w kwalifikacjach, os³abienie kontroli; œrodkami zaradczymi mog¹ byæ miêkkie narzêdzia, takie jak decentralizacja czy zwiêkszenie autonomii zespo³ów / lokalnych jednostek po³¹czona z podnoszeniem kwalifikacji; Technostruktura (komputeryzacja, internet, intranet, wydzielone sieci i ich kombinacje, telefonia przenoœna i inne ró norodne media) komunikacyjna zapewnia wsparcie w realizacji s¹siednich wymiarów i przep³yw informacji niezbêdny do funkcjonowania organizacji; ród³o: zmodyfikowane z: Sajkiewicz, 2001, s. 38n] Strukturyzacja wirtualizacji funkcji personalnej pozwala wyró niæ jej trzy wymiary: zwi¹zany z rdzeniem kwalifikacji, miêkk¹ integracj¹ oraz wsparciem (zob. tabela 2) [Sajkiewicz, 2001, s. 38n; Sajkiewicz, 2000, s. 285n]. Systematyzacji mo na te dokonaæ przyjmuj¹c kryterium zakresu i Ÿród³a wsparcia. Przy pe³nej wirtualizacji gdy w przedsiêbiorstwie nie ma komórki zajmuj¹cej siê kwestiami funkcji personalnej mened er zespo³u (liniowy) dysponuje w zasadzie wirtualnym wsparciem w postaci programów komputerowych typu Personel czy SAP-HR. Ewentualnie mo e te na w³asn¹ rêkê szukaæ wiedzy w internecie, specjalistycznych poradnikach lub u osób/przedsiêbiorstw zajmuj¹cych siê t¹ problematyk¹. W przypadku niepe³nej wirtualizacji w przedsiêbiorstwie (rozwi¹zanie instytucjonalne) Ÿród³a wsparcia mog¹ byæ usytuowane na zewn¹trz (outsourcing funkcji personalnej; konsultant lub organizacja doradcza s³u y swoj¹ wiedz¹

12 28 Zbigniew Antczak w ramach kontaktów np. poprzez sieæ lub telefonicznie), oraz wewn¹trz. W ostatnim przypadku wsparcia udziela prze³o ony b¹dÿ mened er sztabowy, ewentualnie mened er-referent monitoruj¹cy/nadzoruj¹cy sprawy kadrowe danego zespo³u. Kontakty maj¹ charakter pisemny (np. e poprzez internet lub w ramach sieci wewnêtrznej) lub g³osowy (rozmowa telefoniczna). Cech¹ charakterystyczn¹ wiêc wirtualizacji jest niemal ca³kowite wyeliminowanie kontaktów typu face to face. W obszarze funkcji personalnej wirtualizacja m.in. przejawia siê poprzez [Krupski, 2003, s. 24n]: rozmywanie granic przedsiêbiorstwa zwi¹zane z zatrudnianiem pracowników pracuj¹cych równolegle w innych organizacjach i w ten sposób wnosz¹cych nowe wartoœci korzystaniem z us³ug agencji pracy czasowej (leasing pracowników, temp-service) zawi¹zywaniem unii personalnej wœród zarz¹dów ró nych przedsiêbiorstw generowaniem systemów wiedzy bêd¹cych podstaw¹ organizacji inteligentnej oraz symulowaniem procesów kadrowych i ich skutków w przestrzeniach komputerów. Podsumowanie. Postêpuj¹ca dekompozycja struktury organizacyjnej przedsiêbiorstwa powoduje tendencjê zanikania funkcji personalnej, przynajmniej w jej tradycyjnym kszta³cie [Dobrzyñski, 2003, s. 34n]. Badania potwierdzaj¹, e jeœli nie w ca³oœci, to w wielu elementach funkcja personalna nie jest przynajmniej w czêœci przedsiêbiorstw realizowana [Antczak, 2000, s ; Antczak, 2001s, s. 1 8; Antczak, Ga³wa, 2001, t. 1, s ]. Nie wydaje siê jednak, by zanik³a ona ca³kowicie. Jej realizacja nadal jest skupiona wokó³ pewnego obszaru. Jego obecn¹ granic¹ wydaj¹ siê byæ w ramach elastycznego modelu zatrudnienia wymogi prawne oraz zachowanie strategicznych kwalifikacji w przedsiêbiorstwie. Przekroczenie tej granicy i np. przeobra enie przedsiêbiorstwa w strukturê sieciowo-wirtualn¹ nadaje funkcji personalnej w czêœci charakter wirtualny, a w czêœci przerzuca jej realizacjê na podmioty uczestnicz¹ce w sieci, tj. przedsiêbiorstwa us³ugowe czy pojedynczych specjalistów. Byæ mo e, ze wzglêdu na istniej¹ce uwarunkowania gospodarcze i tendencje przeobra eñ, bêd¹ one j¹ dalej redukowaæ. Obserwacja w polskich warunkach wysokiego bezrobocia oraz narastaj¹cej pauperyzacji wskazuje, i bêdzie to nios³o przynajmniej w najbli szym czasie i dla pracowników i dla spo³eczeñstwa, w ramach którego funkcjonuj¹, szereg negatywnych konsekwencji [Antczak, 2004, s , 166n].

13 Wirtualizacja funkcji personalnej 29 Literatura Antczak Z. (2000), Przeobra enia organizacyjne a funkcja personalna w firmach us³ugowych [w:] Listwan T. (red.), Zarz¹dzanie kadrami. Perspektywy badawcze i praktyka, Wyd. AE, Wroc³aw. Antczak Z. (2001s), Sieciowo-wirtualne uwarunkowania realizacji funkcji personalnej w firmach wysokiej technologii [w:] Lewandowski J. (red.), Wyzwania praktyki i teorii zarz¹dzania w XXI wieku, Wyd. Politechniki ódzkiej, ódÿ. Antczak Z. (2001w), Wyniki badañ w³asnych nad realizacj¹ funkcji personalnej w firmach o zaawansowanych technologiach (materia³y niepublikowane, Wroc³aw). Antczak Z. (2004), Kapita³ intelektualny przedsiêbiorstwa, Antykwa, Warszawa. Antczak Z. (2005), unkcja personalna w przedsiêbiorstwie w okresie transformacji gospodarczo-spo³ecznej w Polsce, Monografie i Opracowania, nr 162, Wyd. AE, Wroc³aw. Antczak Z., Ga³wa S. (2001), Transformacje firmy us³ugowej w polskich warunkach. Refleksje i wnioski [w:] Skalik J. (red.): Zmiana warunkiem sukcesu. Transformacje przedsiêbiorstw. Problemy. Metody. Efekty, Wyd. AE, Wroc³aw, t. 1. Bodak A., Cierniak A. (2001), Krócej czy lepiej?, Personel, nr 4. Che³pa S. (2003), Kwalifikacje kadr kierowniczych przedsiêbiorstw przemys³owych, Prace Naukowe AE nr 996, Monografie i Opracowania, nr 155, Wyd. AE, Wroc³aw. Dobrzyñski M. (2003), Czy funkcja kadrowa przetrwa w nowych formach zarz¹dzania firm¹? [w:] Listwan T. (red.), Sukces w zarz¹dzaniu. Uwarunkowania kadrowo-organizacyjne, Wyd. AE, Wroc³aw. Gableta M., Bodak A., Biliñska M. (2000), Przes³anki i perspektywy zmian w zarz¹dzaniu zasobami ludzkimi [w:] Jagoda H., Lichtarski J. (red.), Nowe kierunki w zarz¹dzaniu przedsiêbiorstwem ci¹g³oœæ i zmiana, Wyd. AE, Wroc³aw. G³uszek E. (2004), Zarz¹dzanie zasobami niematerialnymi przedsiêbiorstwa, Wyd. AE, Wroc³aw. Guryn H., Ber³owski P., Wach S. (opr.) (2004), Oprogramowanie HRM praktyczna pomoc dla dzia³ów personalnych. Programy wspomagaj¹ce zarz¹dzanie kadrami wed³ug informacji producentów i w opinii u ytkowników, Personel, nr 5. Handy C. (1998), Wiek przezwyciê onego rozumu, Wyd. Business Press, Warszawa. Hoffmann M.R. (2002), Istota przedsiêbiorstw wirtualnych [w:] Niedzielska E., Dudycz H., Dyczkowski M. (red.), Nowoczesne technologie informacyjne w zarz¹dzaniu, Wyd. AE, Wroc³aw. Jakubów L. (2000), Spo³eczne uwarunkowania rozwoju przedsiêbiorstw, Wyd. AE, Wroc³aw. Kopczyñski T. (2000), Outsourcing jako forma partnerstwa przedsiêbiorstw [w:] Stabry³a A. (red.), Strategie wzrostu produktywnoœci firmy, Wyd. AE, Kraków. Król H. (2002), Czynnik ludzki w organizacji [w:] Król H. (red.), Szkice z zarz¹dzania zasobami ludzkimi, Wyd. WSPiZ, Warszawa.

14 30 Zbigniew Antczak Krupski R. (2003), Zarz¹dzanie kadrami na krawêdzi chaosu [w:] Listwan T. (red.), Sukces w zarz¹dzaniu. Uwarunkowania kadrowo-organizacyjne, Wyd. AE, Wroc³aw. Kuczyñski K. (2003), E-HRM, czyli rozwi¹zania informatyczne dla dzia³ów personalnych, Personel, nr 8. Lichtarski J. (1999), Zwi¹zki teorii i praktyki w dziedzinie organizacji i zarz¹dzania przedsiêbiorstwami, Przegl¹d Organizacji, nr 11. Listwan T. (1995), Zarz¹dzanie kadrami w okresie transformacji gospodarczej w Polsce, Zarz¹dzanie Zasobami Ludzkimi, nr 1 2. Listwan T. (2000), Zarz¹dzanie kadrami w transformacji [w:] Listwan T. (red.), Zarz¹dzanie kadrami. Perspektywy badawcze i praktyka, Wyd. AE, Wroc³aw. Ludwiczyñski A. (2003), ZZL postêp, zastój, regres?, Personel, nr 13 14, nr Miko³ajczyk Z., Stolarska M. (2000), Zarz¹dzanie potencja³em spo³ecznym w przedsiêbiorstwach polskich i francuskich [w:] Listwan T. (red.), Zarz¹dzanie kadrami. Perspektywy badawcze i praktyka, Wyd. AE, Wroc³aw. Nilles J.M. (2003), Telepraca, Wyd. Naukowo-Techniczne, Warszawa. Nosal C.S. (1997), Psychologia decyzji kadrowych, Wyd. PSB, Kraków. Partyka P. (2004), Informatyzacja zadanie z niejednym rozwi¹zaniem. Kryteria wyboru i sposoby zastosowania oprogramowania dla dzia³ów personalnych, Personel, nr 5. Perechuda K. (1997), Organizacja wirtualna, Ossolineum, Wroc³aw. Perechuda K. (2005), Dyfuzja wiedzy w przedsiêbiorstwie sieciowym, Wyd. AE, Wroc³aw. Pocztowski A. (1993), Rozwój potencja³u pracy jako problem zarz¹dzania zasobami ludzkimi w przedsiêbiorstwie, Wyd. AE, Kraków. Pocztowski A. (1995), Praktyka zarz¹dzania zasobami ludzkimi w Polsce [w:] Sza³kowski A., Piechnik-Kurdziel A. (red.), Zarz¹dzanie zasobami pracy w gospodarce rynkowej, Wyd. AE, Kraków. Pocztowski A. (2000j), Jak realizowaæ funkcjê personaln¹ w przedsiêbiorstwie? (referat powielony na Ogólnopolsk¹ Konferencjê Naukow¹ Mened er personalny I dekady XXI wieku, ódÿ ). Pocztowski A. (2000w), Wp³yw funkcji personalnej na kszta³towanie kapita³u intelektualnego organizacji [w:] Listwan T. (red.), Zarz¹dzanie kadrami. Perspektywy badawcze i praktyka, Wyd. AE, Wroc³aw. PWN (1991), S³ownik wyrazów obcych, Warszawa. PWN (1992), S³ownik jêzyka polskiego, Warszawa. Sajkiewicz A. (2000), Zarz¹dzanie personelem w organizacji ucz¹cej siê [w:] Skalik J. (red.): Zmiana warunkiem sukcesu. Zarz¹dzanie prze³omu wieków, Wyd. AE, Wroc³aw. Sajkiewicz A. (2001), Organizacja procesów personalnych w firmie [w:] Makowski K. (red.), Zarz¹dzanie pracownikami. Instrumenty polityki personalnej, Poltext, Warszawa. Sajkiewicz A., Sajkiewicz. (2002), Nowe metody pracy z ludÿmi, Poltext, Warszawa. Seku³a Z. (2001), Koniec epoki pracy najemnej?, Personel, nr 6.

15 Wirtualizacja funkcji personalnej 31 Stalewski T. (1997), >Human Resource Management< jako sposób realizacji funkcji personalnej w organizacji [w:] Stalewski T., Chlebicka E. (red.), Zarz¹dzanie zasobami ludzkimi, Wyd. Politechniki Wroc³awskiej, Wroc³aw. Stanis³awski J. (1999), Wielki s³ownik angielsko-polski, Wyd. Philip Wilson, Warszawa. Stolarska M. (2003), Zarz¹dzanie karier¹ zawodow¹ w polskich przedsiêbiorstwach sukces czy pora ka (wyniki badañ ankietowych) [w:] Listwan T. (red.), Sukces w zarz¹dzaniu. Uwarunkowania kadrowo-organizacyjne, Wyd. AE, Wroc³aw. Szambelañczyk J. (1995), Uwarunkowania zarz¹dzania kadrami w okresie transformacji systemu spo³eczno-gospodarczego [w:] Sza³kowski A., Piechnik-Kurdziel A. (red.), Zarz¹dzanie zasobami pracy w gospodarce rynkowej, Wyd. AE, Kraków. Œliwa K.R. (2000), Organizacja bez granic (granice teorii organizacji) [w:] Jagoda H., Lichtarski J. (red.), Nowe kierunki w zarz¹dzaniu przedsiêbiorstwem ci¹g³oœæ i zmiana, Wyd. AE, Wroc³aw. Trocki M. (2001), Outsourcing, PWE, Warszawa. Wawrzyniak B. (1999), Kapita³ ludzki a zarz¹dzanie wiedz¹ w poszukiwaniu nowej podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem [w:] Ludwiczyñski A. (red.), Szkolenie i rozwój pracowników a sukces firmy, Wyd. P PK, Warszawa. Zieleniewski J. (1969), Organizacja i zarz¹dzanie, PWN, Warszawa. [www.argus.tpg.pl], [www.comarch.pl], [www.ifs.com.pl], [www.kadry.info.pl], [www.probit.wroc.pl], [www.sor.tpg.pl], [www.teta.com.pl], [www.unisoft.com.pl]

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne)

Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne) Opis seminariów magisterskich (studia stacjonarne) 1. Specjalność: Menedżer personalny Prowadzący seminarium: prof. UG dr hab. Halina Czubasiewicz Tytuł seminarium: Zarządzanie ludźmi 1. Procesy doboru

Bardziej szczegółowo

Lista standardów w układzie modułowym

Lista standardów w układzie modułowym Załącznik nr 1. Lista standardów w układzie modułowym Lista standardów w układzie modułowym Standardy są pogrupowane w sześć tematycznych modułów: 1. Identyfikacja i Analiza Potrzeb Szkoleniowych (IATN).

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz

Wprowadzenie nowego pracownika. wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8. Autor: Justyna Tyborowska. Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wprowadzenie nowego pracownika wydanie 1. ISBN 978-83-255-0049-8 Autor: Justyna Tyborowska Redakcja: Joanna Tyszkiewicz Wydawnictwo C.H. Beck Ul. Gen. Zajączka 9, 01-518 Warszawa Tel. (022) 311 22 22 Faks

Bardziej szczegółowo

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP?

Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Dlaczego transfer technologii jest potrzebny MŚP? Kamil Bromski Kierownik, Dolnośląski Ośrodek Transferu Wiedzy i Technologii Specjalista ds. transferu technologii, Agencja Rozwoju Innowacji S.A. Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE. PRZEDMIOT: Ekonomika KLASA: II TE L.p. Dział programu. Poziom wymagań

WYMAGANIA EDUKACYJNE. PRZEDMIOT: Ekonomika KLASA: II TE L.p. Dział programu. Poziom wymagań PRZEDMIOT: Ekonomika KLASA: II TE L.p. Dział programu WYMAGANIA EDUKACYJNE Poziom wymagań Konieczny - K Podstawowy - P Rozszerzający - R Dopełniający - D 1. Gospodarowanie zasobami majątkowymi - zna pojęcie

Bardziej szczegółowo

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych Spis treœci Wstêp... 9 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych... 11 1.1. Merkantylizm... 11 1.2. Fizjokratyzm... 12 1.3. Klasyczna myœl ekonomiczna...

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów

Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów 1 Autor: Aneta Para Szczegółowe wyjaśnienia dotyczące definicji MŚP i związanych z nią dylematów Jak powiedział Günter Verheugen Członek Komisji Europejskiej, Komisarz ds. przedsiębiorstw i przemysłu Mikroprzedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Produkcją II

Zarządzanie Produkcją II Zarządzanie Produkcją II Dr Janusz Sasak Poziomy zarządzania produkcją Strategiczny Taktyczny Operatywny Uwarunkowania decyzyjne w ZP Poziom strategiczny - wybór strategii - wybór systemu produkcyjnego

Bardziej szczegółowo

job wл l done Sp. z o.o. USŁUGI DORADZTWA PERSONALNEGO

job wл l done Sp. z o.o. USŁUGI DORADZTWA PERSONALNEGO job wл l done Sp. z o.o. USŁUGI DORADZTWA PERSONALNEGO EuropaJOB to młoda, dynamicznie rozwijająca się agencja zatrudnienia i pracy tymczasowej, zarejestrowana pod numerem 8455. Firma EuropaJOB została

Bardziej szczegółowo

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism

Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Formy zatrudnienia zarządu spółki kapitałowej. Aspekty prawne, podatkowe i ubezpieczeniowe. Zawiera wzory pism Agnieszka Kowalska,,, Artur Kowalski Publikacja stanowi kompendium wiedzy na 2010 rok dotyczące

Bardziej szczegółowo

Efektywna strategia sprzedaży

Efektywna strategia sprzedaży Efektywna strategia sprzedaży F irmy wciąż poszukują metod budowania przewagi rynkowej. Jednym z kluczowych obszarów takiej przewagi jest efektywne zarządzanie siłami sprzedaży. Jak pokazują wyniki badania

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu

Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Zarządzanie kosztami w dziale utrzymania ruchu Cele szkolenia Zapotrzebowanie na wykwalifikowanych menedżerów zarządzania procesami i kosztami utrzymania ruchu potęguje się wraz ze wzrostem postrzegania

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy

Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Strona1 Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej - oferta wsparcia i współpracy Wielkopolski Ośrodek Ekonomii Społecznej (WOES) to Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej Wysokiej Jakości akredytowany przez

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska

ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI dr Magdalena Klimczuk-Kochańska 1. WPROWADZENIE DO ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI 1 RODZAJE DZIAŁAŃ REALIZOWANYCH W PRZEDSIĘBIORSTWIE CHARAKTERYSTYKA I RODZAJE DZIAŁAŃ W PRZEDSIĘBIORSTWIE

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

W zwi¹zku z du ¹ liczb¹ zarejestrowanych uczestników konferencji, zachêcamy Pañstwa do wczeœniejszego 45

W zwi¹zku z du ¹ liczb¹ zarejestrowanych uczestników konferencji, zachêcamy Pañstwa do wczeœniejszego 45 Agenda: Prowadz¹ca konferencjê: Katarzyna Nakielska-Pawluk, NPK Nauka-Praca-Kariera W zwi¹zku z du ¹ liczb¹ zarejestrowanych uczestników konferencji, zachêcamy Pañstwa do wczeœniejszego 45 przybycia. (rejestracja

Bardziej szczegółowo

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ

ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ ZWROT PODATKU VAT NALICZONEGO W INNYM PAŃSTWIE UNII EUROPEJSKIEJ Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/12/8058/982 Cena netto 599,00 zł Cena brutto 599,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013

Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Europejski Fundusz Społeczny w Województwie Pomorskim w latach 2007-2013 Obszary wsparcia EFS: -Rynek pracy -Integracja społeczna -Przedsiębiorczość -Edukacja -Obszary wiejskie Struktura PO Kapitał Ludzki

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.eitplus.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.eitplus.pl 1 z 5 2015-12-18 11:28 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.eitplus.pl Wrocław: Przeglądy i serwisy systemu SAP i oddymiania, SMS,

Bardziej szczegółowo

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW

PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW BAROMETR REGIONALNY 33 PODNOSZENIE EFEKTYWNOŒCI PRZEDSIÊBIORSTWA - PROJEKTOWANIE PROCESÓW mgr in. Adam Piekara, Doradca w programie EQUAL Podstaw¹ niniejszego artyku³u jest przyjêcie za- ³o enia, e ka

Bardziej szczegółowo

Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie

Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie Zakład Produkcji Spożywczej JAMAR Szczepaniak sp.j Albertów 69, 42-165 Lipie Albertów 25.01.2016r Podstawowym celem praktyki zawodowej odbywanej w Firmie JAMAR sp. jawna jest nabycie umiejętności praktycznych,

Bardziej szczegółowo

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych.

Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. doradzamy, szkolimy, rozwijamy Systemy monitoringu wizyjnego Avigilon w zabezpieczeniu obiektów logistycznych. Właściciel tel. 722-529-820 e-mail: biuro@brb-doradztwobiznesowe.pl www.brb-doradztwobiznesowe.pl

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Sem. Zarządzanie Personelem Personnel Management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku

UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku UCHWA A Nr V/45/07 RADY MIEJSKIEJ W TRZEBNICY z dnia 20 marca 20007 roku W sprawie przyj cia Statutu Zespo u Administracyjnego Placówek O wiatowych w Trzebnicy Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt.15 w zwi

Bardziej szczegółowo

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju

Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Regulamin Zarządu Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju Art.1. 1. Zarząd Pogórzańskiego Stowarzyszenia Rozwoju, zwanego dalej Stowarzyszeniem, składa się z Prezesa, dwóch Wiceprezesów, Skarbnika, Sekretarza

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

Zespó Szkó Samochodowych

Zespó Szkó Samochodowych Program sta owy w ramach projektu S t a i n w e s t y c j w p r z y s z o Zespó Szkó Samochodowych Rodzaj zaj : Sta e zawodowe dla uczniów Imi i nazwisko nauczyciela: Mariusz Rakowicz Liczba uczniów w

Bardziej szczegółowo

STATUT ZESPOŁU OBSŁUGI PLACÓWEK OŚWIATOWYCH W LESZNOWOLI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE.

STATUT ZESPOŁU OBSŁUGI PLACÓWEK OŚWIATOWYCH W LESZNOWOLI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. Załącznik nr 1 do uchwały Nr.. Rady Gminy Lesznowola z dnia.. STATUT ZESPOŁU OBSŁUGI PLACÓWEK OŚWIATOWYCH W LESZNOWOLI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE. 1. Zespół Obsługi Placówek Oświatowych w Lesznowoli z siedzibą

Bardziej szczegółowo

BIZNESU I JĘZYKÓW OBCYCH

BIZNESU I JĘZYKÓW OBCYCH POZNAŃSKA WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU I JĘZYKÓW OBCYCH» Od studenta do menadżera»zarządzanie karierą międzynarodową»między starym a nowym - sztuka w świecie biznesu...www.pwsbijo.pl POZNAŃSKA WYŻSZA SZKOŁA BIZNESU

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych

Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych Metody wyceny zasobów, źródła informacji o kosztach jednostkowych by Antoni Jeżowski, 2013 W celu kalkulacji kosztów realizacji zadania (poszczególnych działań i czynności) konieczne jest przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych

Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych 1 Procedura prowadzenia ewaluacji realizacji polityk i programów publicznych Opracowanie w ramach projektu Potencjał Działanie Rozwój: nowy wymiar współpracy Miasta Płocka i płockich organizacji pozarządowych.

Bardziej szczegółowo

Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020

Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020 Program wyborczy kandydatki na rektora Uniwersytetu Śląskiego ALICJA RATUSZNA 2016 2020 Uniwersytet jest wspólnotą nauczycieli akademickich, studentów i doktorantów oraz wszystkich pracowników Nauka...i

Bardziej szczegółowo

Wrocław, 20 października 2015 r.

Wrocław, 20 października 2015 r. 1 Wrocław, 20 października 2015 r. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Działanie 1.1.1 Badania przemysłowe i prace rozwojowe realizowane przez przedsiębiorstwa (Szybka Ścieżka) MŚP i duże Informacje

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne

REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ W TOLKMICKU. Postanowienia ogólne Załącznik Nr 1 do Zarządzenie Nr4/2011 Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tolkmicku z dnia 20 maja 2011r. REGULAMIN KONTROLI ZARZĄDCZEJ W MIEJSKO-GMINNYM OŚRODKU POMOCY SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI

REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI REGULAMIN BIURA KARIER EUROPEJSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PRAWA I ADMINISTRACJI I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Biuro Karier Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie, zwane dalej BK EWSPA to

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG

ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG ZMIANY W KRYTERIACH WYBORU FINANSOWANYCH OPERACJI PO IG LP Działanie Poprzednie brzmienie Aktualne brzmienie 1. 1.4-4.1 Projekt obejmuje badania przemysłowe i/lub prace rozwojowe oraz zakłada wdroŝenie

Bardziej szczegółowo

(KOD CPV: 80511000-9 - Usługi szkolenia personelu)

(KOD CPV: 80511000-9 - Usługi szkolenia personelu) Fortress Poland Spółka z o.o. Korpele 27/7 12-100 Szczytno Korpele, dnia 21.12.2012 e- mail: anna@eufunds.pl Tel.: 502 207 430 Nr sprawy: WNEFS.042-7/2012 Zapytanie ofertowe W związku z realizacją przez

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów

Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Departament Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Monitorowanie polityki rozwoju - zadania obserwatoriów Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Opole, 10 grudnia

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT

ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT ZAGADNIENIA PODATKOWE W BRANŻY ENERGETYCZNEJ - VAT Szanowni Państwo! Prowadzenie działalności w branży energetycznej wiąże się ze specyficznymi problemami podatkowymi, występującymi w tym sektorze gospodarki.

Bardziej szczegółowo

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA

www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Portal Klimatyczny Ko³obrzeg www.klimatycznykolobrzeg.pl OFERTA PROMOCYJNA Centrum Promocji i Informacji Turystycznej w Ko³obrzegu widz¹c koniecznoœæ zmiany wizerunku oraz funkcjonalnoœci turystycznej

Bardziej szczegółowo

Diagnoza stanu designu w Polsce 2015

Diagnoza stanu designu w Polsce 2015 2015 Diagnoza stanu designu w Polsce 2015 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości www.parp.gov.pl/design Agnieszka Haber Łódź Festiwal Design 10/10/2015 333 firmy 72% członek zarządu/właściciel firmy

Bardziej szczegółowo

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej

Lokalne kryteria wyboru operacji polegającej na rozwoju działalności gospodarczej polegającej na rozwoju działalności gospodarczej Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa kryterium Liczba miejsc pracy utworzonych w ramach operacji i planowanych do utrzymania przez okres nie krótszy niż 3 lata w przeliczeniu

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw teoretycznych, form oraz ogólnych zasad funkcjonowania organizacji.

Efekty kształcenia umiejętności i kompetencje: rozumienia podstaw teoretycznych, form oraz ogólnych zasad funkcjonowania organizacji. studia ekonomiczne, kierunek: ZARZĄDZANIE ZOBACZ OPIS KIERUNKU ORAZ LISTĘ UCZELNI TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH - I st. TREŚCI PROGRAMOWE PRZEDMIOTÓW PODSTAWOWYCH Podstawy zarządzania 60 h

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

terapeutycznych w ramach projektu systemowego Szansa na rozwój realizowanego przez Miejski Ośrodek

terapeutycznych w ramach projektu systemowego Szansa na rozwój realizowanego przez Miejski Ośrodek 1 z 5 2012-08-01 14:24 Ogłoszenie powiązane: Ogłoszenie nr 163056-2010 z dnia 2010-06-10 r. Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia - Darłowo Zadanie I- terapia społeczna i zawodowa osób niepełnosprawnych z

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Zarząd Stalprodukt S.A. podaje do wiadomości treść projektów uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, które odbędzie się

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego.

ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. ZAPYTANIE OFERTOWE dot. rozliczania projektu Wrocław, 31-07-2014 r. realizowane w ramach projektu: JESTEŚMY DLA WAS Kompleksowa opieka w domu chorego. Zamówienie jest planowane do realizacji z wyłączeniem

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców

Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Dotacje unijne dla młodych przedsiębiorców Autor: R.P. / IPO.pl 18.07.2008. Portal finansowy IPO.pl Przeciętnemu Polakowi dotacje unijne kojarzą się z wielkimi inwestycjami infrastrukturalnymi oraz dopłatami

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

STATUT. SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ GMINNEGO OŚRODKA ZDROWIA W MARKUSZOWIE Rozdział I Postanowienia ogólne

STATUT. SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ GMINNEGO OŚRODKA ZDROWIA W MARKUSZOWIE Rozdział I Postanowienia ogólne STATUT SAMODZIELNEGO PUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ GMINNEGO OŚRODKA ZDROWIA W MARKUSZOWIE Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Podstawowym celem powołania Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki

Bardziej szczegółowo

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach

Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach Człowiek w cyberprzestrzeni możliwości, zagrożenia i wyzwania - założenia programu studiów INTERDYSCYPLINARNE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA w ramach projektu Nauka i rozwój Założenia programu studiów Człowiek

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH. Kierunek ZARZĄDZANIE

PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH. Kierunek ZARZĄDZANIE PROPONOWANE TEMATY ZAGADNIEŃ DO PRAC DYPLOMOWYCH Kierunek ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA na rok akademicki 2013/14 niestacjonarne (wieczorowe i zaoczne) Przykładowe zakresy tematyczne: Dr Anna Dyląg

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Kierunek: Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy Rodzaj zajęć: Wyk., Ćw. Zarządzanie strategiczne Strategic Management Zarządzanie i Inżynieria Produkcji Management and Production Engineering

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ZAPYTANIE OFERTOWE Legnica, dnia 22.05.2015r. ZAPYTANIE OFERTOWE na przeprowadzenie audytu zewnętrznego projektu wraz z opracowaniem raportu końcowego audytu w ramach projektu, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ

PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ PROGRAM NR 2(4)/T/2014 WSPIERANIE AKTYWNOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ IMiT 2014 1 1. CELE PROGRAMU Program ma na celu podnoszenie kwalifikacji zawodowych artystów tańca oraz doskonalenie kadry pedagogicznej i badawczo-naukowej

Bardziej szczegółowo

Transport - studia I stopnia

Transport - studia I stopnia Transport - studia I stopnia Organizacja i logistyka transportu Absolwent tej specjalności jest wyposażony w kwalifikacje umożliwiające podjęcie zatrudnienia w charakterze: inżyniera transportu, w przedsiębiorstwach

Bardziej szczegółowo

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7.

II.2) CZAS TRWANIA ZAMÓWIENIA LUB TERMIN WYKONANIA: Okres w miesiącach: 7. Warszawa: Organizacja cyklu wyjazdów informacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego (RPO WM) w roku 2010 Numer ogłoszenia: 34595-2010; data zamieszczenia: 19.02.2010

Bardziej szczegółowo

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań.

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Numer ogłoszenia: 159554-2012; data zamieszczenia: 17.05.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K. 1. Nazwa podmiotu i adres siedziby Pełna nazwa... Adres... (ulica, numer, kod pocztowy, miejscowość)

W N I O S E K. 1. Nazwa podmiotu i adres siedziby Pełna nazwa... Adres... (ulica, numer, kod pocztowy, miejscowość) Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Białej Podlaskiej... Dział Pomocy Osobom Niepełnosprawnym pieczęć Wnioskodawcy... (nr akt i data wpływu kompletnego wniosku) W N I O S E K o dofinansowanie ze środków

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA Powiat Wrocławski z siedzibą władz przy ul. Kościuszki 131, 50-440 Wrocław, tel/fax. 48 71 72 21 740 SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA DLA PRZETARGU NIEOGRANICZONEGO CZĘŚĆ II OFERTA PRZETARGOWA

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej

Dziennik Urzêdowy. og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Wielkopolskiego. Przewodnicz¹cy. 1) stypendium stypendium, o którym mowa w niniejszej Województwa Wielkopolskiego Nr 81 6898 1140 UCHWA A Nr LI/687/V/2009 RADY MIASTA POZNANIA z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie ustalenia zasad i trybu przyznawania stypendiów dla studentów uczelni wy szych,

Bardziej szczegółowo

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych

TABELA ZGODNOŚCI. W aktualnym stanie prawnym pracodawca, który przez okres 36 miesięcy zatrudni osoby. l. Pornoc na rekompensatę dodatkowych -...~.. TABELA ZGODNOŚCI Rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz.

Bardziej szczegółowo

PŁACE OD A DO Z - NALICZANIE I ROZLICZANIE WYNAGRODZEŃ - WARSZTATY PRAKTYCZNE

PŁACE OD A DO Z - NALICZANIE I ROZLICZANIE WYNAGRODZEŃ - WARSZTATY PRAKTYCZNE PŁACE OD A DO Z - NALICZANIE I ROZLICZANIE WYNAGRODZEŃ - WARSZTATY PRAKTYCZNE Informacje o usłudze Numer usługi 2016/04/27/8058/8775 Cena netto 999,00 zł Cena brutto 999,00 zł Cena netto za godzinę 90,82

Bardziej szczegółowo

1.1 Ogólny spis treœci

1.1 Ogólny spis treœci Ogólny spis treœci.. Ogólny spis treœci. Spis treœci i wykazy. Ogólny spis treœci.2 Informacje o autorach.3 Wykaz autorów.4 Recenzje ksi¹ ek 2. Wprowadzenie i aktualnoœci 2. Spis treœci 2.2 Istota controllingu.

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl 1 z 5 2014-09-19 09:17 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.rops-katowice.pl Katowice: ROPS.ZPP.3321.28.2014 - Wybór osób prowadzących

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe. (Niniejsze zapytanie ofertowe ma formę rozeznania rynku i nie stanowi zapytania ofertowego w rozumieniu przepisów ustawy PZP)

Zapytanie ofertowe. (Niniejsze zapytanie ofertowe ma formę rozeznania rynku i nie stanowi zapytania ofertowego w rozumieniu przepisów ustawy PZP) Zapytanie ofertowe (Niniejsze zapytanie ofertowe ma formę rozeznania rynku i nie stanowi zapytania ofertowego w rozumieniu przepisów ustawy PZP) Przeprowadzenie szkolenia BHP i PPOŻ W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15

DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 DE-WZP.261.11.2015.JJ.3 Warszawa, 2015-06-15 Wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia Dotyczy: postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego na Usługę druku książek, nr postępowania

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.mcs-przychodnia.pl Warszawa: Dostawa materiałów i wypełnień stomatologicznych dla Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów

Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i świadczenia pozapłacowe specjalistów Wynagrodzenia i podwyżki w poszczególnych województwach Średnie podwyżki dla specjalistów zrealizowane w 2010 roku ukształtowały się na poziomie 4,63%.

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego

Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego Formularz konsultacyjny projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie rozwoju gospodarczego CZĘŚĆ I - DANE OSOBOWE (*wypełnienie obowiązkowe) imię i nazwisko*: tel. / faks: e-mail*: wyrażam

Bardziej szczegółowo

Statut Państwowej Inspekcji Pracy

Statut Państwowej Inspekcji Pracy Statut Państwowej Inspekcji Pracy z dnia 26 sierpnia 2011 r.. (Dz. U. Nr 89, poz. 589, z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 33), na wniosek Głównego Inspektora Pracy, zarządza się, co

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsp8.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsp8.pl Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsp8.pl Wrocław: Świadczenie usług żywieniowych dla dzieci z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego

Bardziej szczegółowo

Polska-Sokołów Podlaski: Usługi wynajmu lub leasingu nieruchomości innych niż mieszkalne 2013/S 219-381483. Ogłoszenie o zamówieniu.

Polska-Sokołów Podlaski: Usługi wynajmu lub leasingu nieruchomości innych niż mieszkalne 2013/S 219-381483. Ogłoszenie o zamówieniu. 1/5 Niniejsze ogłoszenie w witrynie TED: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:381483-2013:text:pl:html Polska-Sokołów Podlaski: Usługi wynajmu lub leasingu nieruchomości innych niż mieszkalne 2013/S

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r

ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r ZAPYTANIE OFERTOWE z dnia 03.12.2015r 1. ZAMAWIAJĄCY HYDROPRESS Wojciech Górzny ul. Rawska 19B, 82-300 Elbląg 2. PRZEDMIOT ZAMÓWIENIA Przedmiotem Zamówienia jest przeprowadzenie usługi indywidualnego audytu

Bardziej szczegółowo

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH

FORUM ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH L.Dz.FZZ/VI/912/04/01/13 Bydgoszcz, 4 stycznia 2013 r. Szanowny Pan WŁADYSŁAW KOSINIAK - KAMYSZ MINISTER PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Uwagi Forum Związków Zawodowych do projektu ustawy z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE

BIUR I LABORATORIÓW PRACOWNIKÓW W POLSCE W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 80 000 PRACOWNIKÓW 500 W POLSCE OD 1878 NA ŚWIECIE OD 1929 W POLSCE 1 650 BIUR I LABORATORIÓW 30 W POLSCE GLOBALNY SERWIS W 140 KRAJACH LOKALNA WIEDZA 1 SGS Systems & Services Certification Projekty wg

Bardziej szczegółowo

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE

Rudniki, dnia 10.02.2016 r. Zamawiający: PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE Zamawiający: Rudniki, dnia 10.02.2016 r. PPHU Drewnostyl Zenon Błaszak Rudniki 5 64-330 Opalenica NIP 788-000-22-12 ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z planowaną realizacją projektu pn. Rozwój działalności

Bardziej szczegółowo

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl

Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.zsb.iq.pl Braniewo: Pełnienie funkcji Koordynatora Projektu Priorytet: IX Rozwój wykształcenia

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie zapasami / zakupami asortymentów do sprzedaży

Zarządzanie zapasami / zakupami asortymentów do sprzedaży Zarządzanie zapasami / zakupami asortymentów do sprzedaży Informacje o usłudze Numer usługi 2016/01/13/7013/1031 Cena netto 1 250,00 zł Cena brutto 1 537,50 zł Cena netto za godzinę 89,29 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne

Koszty jakości. Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne 1 Definiowanie kosztów jakości oraz ich modele strukturalne Koszty jakości to termin umowny. Pojęcie to nie występuje w teorii kosztów 1 oraz nie jest precyzyjnie zdefiniowane ani przez teoretyków, ani

Bardziej szczegółowo

Kraków, 28 października 2008 r.

Kraków, 28 października 2008 r. Możliwości pozyskiwania środków na projekty związane z rynkiem pracy w ramach PO KL Kacper Michna Wojewódzki Urząd d Pracy w Krakowie Kraków, 28 października 2008 r. 1 Działanie anie 6.1 Poprawa dostępu

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ

MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W OSTROWI MAZOWIECKIEJ Rozdział I ZałoŜenia wstępne 1. Narkomania jest jednym z najpowaŝniejszych problemów społecznych w Polsce. Stanowi wyzwanie cywilizacyjne

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ

REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ REGULAMIN KOMISJI ETYKI BANKOWEJ Warszawa kwiecień 2013 Przyjęty na XXV Walnym Zgromadzeniu ZBP w dniu 18 kwietnia 2013 r. 1. Komisja Etyki Bankowej, zwana dalej Komisją, działa przy Związku Banków Polskich

Bardziej szczegółowo

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ)

Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) Do zadań podstawowych Centrum Aktywizacji Zawodowej (CAZ) należy realizacja zadań w zakresie usług rynku pracy oraz instrumentów rynku pracy. W skład CAZ wchodzą następujące komórki organizacyjne: 1. Dział

Bardziej szczegółowo