PRZEGLĄD SEJMOWY DWUMIESIĘCZNIK ROK XV 6(83)/2007

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRZEGLĄD SEJMOWY DWUMIESIĘCZNIK ROK XV 6(83)/2007"

Transkrypt

1 PRZEGLĄD SEJMOWY DWUMIESIĘCZNIK ROK XV 6(83)/2007

2 KOMITET REDAKCYJNY Redaktor naczelny MIROSŁAW GRANAT Zastępcy redaktora naczelnego: PAWEŁ SARNECKI, MICHAŁ KRÓLIKOWSKI Sekretarz naukowy ANDRZEJ SZMYT Członkowie: LESZEK GARLICKI, JERZY GÓRAL, WOJCIECH KULISIEWICZ, ZBIGNIEW WITKOWSKI, KRZYSZTOF WÓJTOWICZ, MAREK ZUBIK Redaktorzy: URSZULA NAŁĘCZ-RAJCA, PIOTR ZIELIŃSKI Tłumaczenia: na język angielski ALBERT POL na język rosyjski ANDRZEJ KUBIK W wypadku wykorzystania tekstów i informacji z Przeglądu Sejmowego w innych publikacjach prosimy o powołanie się na nasze czasopismo. U w a g a. Artykułów nie zamówionych nie zwracamy. Zastrzegamy sobie prawo do skrótów w tekstach nadesłanych do publikacji. Copyright by Kancelaria Sejmu Warszawa 2007 Przegląd Sejmowy ukazuje się od 1993 r. ISSN KANCELARIA SEJMU Przygotowanie, druk i oprawa: Wydawnictwo Sejmowe Wydanie pierwsze Warszawa, styczeń 2008 Adres: Przegląd Sejmowy, ul. Zagórna 3, Warszawa, tel

3 SPIS TREŚCI List Marszałka Sejmu z okazji 15-lecia Przeglądu Sejmowego DZIAŁ I STUDIA I MATERIAŁY Prof. dr hab. Zbigniew Witkowski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Konstytucja Republiki Włoskiej z 1947 r. (w sześćdziesiątą rocznicę jej uchwalenia) Summary Prof. Giuseppe de Vergottini, Uniwersytet w Bolonii Geneza i ewolucja Konstytucji Republiki Włoskiej Summary Prof. Tania Groppi, Uniwersytet w Sienie Forma rządu a systemy wyborcze we Włoszech Summary Prof. dr Giovanni Maria Flick, Uniwersytet Luiss Guido Carli w Rzymie Pięćdziesiąt lat włoskiego Sądu Konstytucyjnego Summary Prof. Sergio Bartole, Uniwersytet w Trieście Ciągłość i zmiany Konstytucji Republiki Włoskiej Summary Prof. dr Guido Rivosecchi, Uniwersytet w Salento i Uniwersytet Luiss Guido Carli w Rzymie Reformy instytucjonalne i system dwuizbowy we Włoszech analiza stanu reform Summary Dr Izolda Bokszczanin, Uniwersytet Warszawski Proces decentralizacji w Republice Włoskiej Summary Prof. dr hab. Jan Wawrzyniak, Instytut Nauk Prawnych PAN Reformy instytucjonalne we Włoszech Summary DZIAŁ II OPINIE, GLOSY, RECENZJE, NOTY, VARIA A. OPINIE Dotyczące skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2007 r. (sygn. akt K 2/07) w sprawie niezgodności z Konstytucją RP przepisów lustracyjnych (1. Piotr Radziewicz, s. 143; 2. Krzysztof Skotnicki, s. 167; 3. Andrzej Szmyt, s. 172) B. GLOSY Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska, glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2007 r. (sygn. akt K 8/07)

4 4 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Spis treści Orzecznictwo innych sądów Marek Sagan, glosa do postanowienia Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2007 r. (sygn. akt I ACz 240/07) C. RECENZJE Riforme istituzionali e rappresentanza politica nelle Regioni italiane, red. Alessandro Chiaramonte, Giovanni Tarli Barbieri (Dorota Struska) Giovanni L.C. Bianco, La tutela dei diritti umani nella ricerca scientifica (Adriana Nosewicz) Bogusław Banaszak, Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych (Zbigniew Witkowski) Grzegorz Górski, Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych do 1930 r. (Wojciech Rafał Wiewiórowski) D. NOTY Stefan Bielański, Tradycje federalizmu we Włoszech (Paweł Sarnecki) Jean-Claude Zarka, Introduction au droit constitutionnel (Jarosław Szymanek) A World of Second Chambers. Handbook for Constitutional Studies on Bicameralism, red. Jörg Luther, Paolo Passaglia, Rolando Tarchi (Ewelina Gierach, Aleksandra Gołuch) E. VARIA Etyka doradcy prawnego władz publicznych (na przykładzie afery tzw. Torture Papers) (Jerzy Zajadło) Sąd Konstytucyjny oraz kwestia konstytucyjności i legalności prawa w Republice Albanii (Avdullah Robaj) DZIAŁ III DOKUMENTY MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE DO STUDIÓW NAD PARLAMENTARYZMEM Zagadnienia parlamentarne w orzecznictwie konstytucyjnym innych państw Republika Włoska: wyrok Sądu Konstytucyjnego Republiki Włoskiej z dnia 6 października 2006 r. (nr 322) dotyczący zgodności ustawy regionalnej z Konstytucją Republiki Włoskiej (przekład i opracowanie Zbigniew Witkowski) Republika Litewska: wyrok Sądu Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2007 r. (sygn. 06/07) dotyczący monopolu partii politycznych na przedstawianie kandydatów w wyborach samorządowych (przekład i opracowanie Marcin Wiącek) 251 Errata do Przeglądu Sejmowego 2007, nr

5 TABLE OF CONTENTS The Letter from the Marshal of the Sejm on the Occassion of the 15 th Anniversary of Przegląd Sejmowy SECTION I STUDIES AND PAPERS Prof. Dr Habil. Zbigniew Witkowski, The Nicolaus Copernicus University in Toruń The Constitution of the Republic of Italy of 1947 (on the 60 th Anniversary of its Adoption) Summary Prof. Giuseppe de Vergottini, University of Bologna The Origins and Evolution of the Constitution of the Italian Republic.. 23 Summary Prof. Tania Groppi, University of Siena The Form of Government and Electoral Systems in Italy Summary Prof. Dr Giovanni Maria Flick, The Luiss Guido Carli University in Rome Fifty Years of the Italian Constitutional Court Summary Prof. Sergio Bartole, University of Trieste Continuity and Change in the Constitution of the Republic of Italy Summary Prof. Dr Guido Rivosecchi, University of Salento and the Luiss Guido Carli University in Rome The Institutional Reforms and Bicameral System of Parliament in Italy: An Analysis of the Situation Concerning the Reforms Summary Dr Izolda Bokszczanin, University of Warsaw Decentralization Process in the Italian Republic Summary Prof. Dr Habil. Jan Wawrzyniak, Polish Academy of Sciences, Institute of Legal Sciences Institutional Reforms in Italy Summary SECTION II OPINIONS, GLOSSES, REVIEWS, NOTES, VARIA A. OPINIONS On the Effects of Judgment of the Constitutional Tribunal of 11 May 2007 (Act Call No. K 2/07) concerning non-conformity of vetting provisions to Poland s Constitution (1. Piotr Radziewicz, p. 143; 2. Krzysztof Skotnicki, p. 167; 3. Andrzej Szmyt, p. 172) 143 B. GLOSSES The Rulings of the Constitutional Tribunal Mariusz Jabłoński, Sylwia Jarosz-Żukowska, Gloss to the Judgment of the Constitutional Tribunal of March 13, 2007 (Act Call No. K 8/07)

6 6 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Table of Contents The Rulings of Other Courts Marek Sagan, Gloss to the Decision the Appellate Court in Lublin of March (Act Call No. I ACz 240/07) C. REVIEWS Riforme istituzionali e rappresentanza politica nelle Regioni italiane, [ed.] Alessandro Chiaramonte, Giovanni Tarli Barbieri (Dorota Struska) Giovanni L.C. Bianco, La tutela dei diritti umani nella ricerca scientifica (Adriana Nosewicz) Bogusław Banaszak, Comparative Constitutional Law of Modern Democratic States (Zbigniew Witkowski) Grzegorz Górski, US Supreme Court before 1930 (Wojciech Rafał Wiewiórowski) D. NOTES Stefan Bielański, Traditions of Federalism in Italy (Paweł Sarnecki) Jean-Claude Zarka, Introduction to Constitutional Law (Jarosław Szymanek) 224 A World of Second Chambers. Handbook for Constitutional Studies on Bicameralism, [ed.] Jörg Luther, Paolo Passaglia, Rolando Tarchi (Ewelina Gierach, Aleksandra Gołuch) E. VARIA The Ethics of Legal Adviser to Public Authorities (on the example of the Torture Papers Affair) (Jerzy Zajadło) The Constitutional Court and the Issues of Constitutionality and Legality of Law in the Republic of Albania (Avdullah Robaj) SECTION III DOCUMENTS SOURCE MATERIALS FOR STUDY OF PARLIAMENTARISM Parliamentary Matters in the Constitutional Rulings of Other States Italian Republic: Judgment of the Constitutional Court of the Italian Republic of October 6, 2006 (No. 322) on the conformity of the regional statute with the Constitution of the Italian Republic (translated and prepared by Zbigniew Witkowski) Republic of Lithuania: Judgment of the Constitutional Court of February 9, (Act Call No. 06/07) on monopoly of political arties in nominating candidates in local government elections (translated and prepared by Marcin Wiącek) 251 Erratum Slip to Przegląd Sejmowy 2007, No

7 СОДЕРЖАНИЕ Письмо Маршала Сейма по случаю 15-й годовщины выпуска первого номера журнала Пшеглонд Сеймовы I ОТДЕЛ ИССЛЕДОВАНИЯ И МАТЕРИАЛЫ Проф. д-р наук Збигнев Витковский, Университет Миколая Копреника в Торуне Конституция Итальянской Республики от 1947 г. (к 60-ой годовщине ее принятия) Резюме Проф. Джюзеппе де Верготтини, Университет в Болоньи Гeнeзиc и эвoлюция Конституции Республики Италия Резюме Проф. Таня Гроппи, Университет в Сиене Форма правительства и избирательные системы в Италии Резюме Проф. д-р Джованни Мария Флик, Университет Люисс Гуидо Карли в Риме Пятьдесят лет итальянского Конституционного Суда Резюме Проф. Сержио Бартоле, Университет в Триесте Преемственность и изменения в конституции Республики Италия.. 79 Резюме Проф. д-р Гуидо Ривосекки, Университет в Саленто и Университет Люисс Гуидо Карли в Риме Реформы государственных институтов и двухпалатная система в Италии анализ состояния реформ Резюме Д-р Изольда Бокщанин, Варшавский университет Процесс децентрализации в Итальянской Республике Резюме Проф. д-р наук Ян Вавжиняк, Институт юридических наук ПАН Реформы государственных институтов в Италии Резюме II ОТДЕЛ ЭКСПЕРТИЗЫ, ГЛОССЫ, РЕЦЕНЗИИ, ОБЗОРЫ, РАЗНОЕ A. ЭКСПЕРТИЗЫ Касающиеся последствий решения Конституционного Трибунала от 11 мая 2007 г. (шифр дела K 2/07) по делу о несоответствии Конституции Республики Польша перлюстрационных положений закона (1. Петр Радзевич, с. 143; 2. Кжиштоф Скотницкий, с. 167; 3. Анджей Шмыт, с. 172)

8 8 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Содержание B. ГЛОССЫ Практика Констиуционного трибунала Марюш Яблоньский, Сильвия Ярош-Жуковская, глосса к решению Конституционного Трибунала от 13 марта 2007 г. (шифр дела K 8/07) Практика других судов Марек Саган, глосса к определению Апелляционного Суда в Люблине от 20 марта 2007 г. (шифр дела I ACz 240/07) C. РЕЦЕНЗИИ Riforme istituzionali e rappresentanza politica nelle Regioni italiane, под ред. Алессандро Кьярамонте и Джиованни Тарли Барбери (Дорота Струская) Джиованни Л.К. Бьянко, La tutela dei diritti umani nella ricerca scientifica (Адряна Носевич) Богуслав Банашак, Сравнительное конституционное право современных демократических государств (Збигнев Витковский) Гжегож Гурский, Верховный Суд США до 1930 г. (Войцех Рафал Вевюровский) D. ОБЗОРЫ Стефан Беляньский, Традиции федерализма в Италии (Павел Сарнецкий) 222 Жан-Клод Зарка, Introduction au droit constitutionnel (Ярослав Шиманек) 224 A World of Second Chambers. Handbook for Constitutional Studies on Bicameralism, под ред. Ёрга Лютера, Паоло Пассалья и Роландо Тарки (Эвелина Герах, Александра Голух) E. РАЗНОЕ Этика юридического консультанта публичных властей (на примере аферы т.н. Torture Papers) (Ежи Заядло) Конституционный Суд и вопрос о соответствии конституции и законности права в Республике Албания (Авдуллах Робаж) III ОТДЕЛ ДОКУМЕНТЫ ИСТОЧНИКИ ПО ИССЛЕДОВАНИЮ ПАРЛАМЕНТАРИЗМА Парламентские вопросы в практике конституционных судов других государств Итальянская Республика: решение Конституционного Суда Итальянской Республики от 6 октября 2006 г. (No 322) относительно соответствия регионального закона Конституции Итальянской Республики (перевод и редакция Збигнев Витковский) Литовская Республика: решение Конституционного Суда от 9 февраля 2007 г. (шифр 06/07) относительно исключительного права политических партий на выдвижение кандидатур на выборах в органы местного самоуправления (перевод и редакция Марцин Вионцек) Список опечаток к журналу Пшеглонд Сеймовы No 4/

9 Prof. dr hab. Mirosław Granat Redaktor Naczelny Przeglądu Sejmowego Warszawa Z okazji jubileuszu XV-lecia Przeglądu Sejmowego proszę przyjąć moje serdeczne gratulacje i podziękowania za dotychczasową pracę dla członków Kolegium Redakcyjnego, jak również wszystkich, którzy przez te lata współtworzyli pismo. Szczerze życzę, aby w nadchodzących latach na łamach Przeglądu Sejmowego podejmowano najbardziej palące problemy w debacie na temat ustroju konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej i polskiego parlamentaryzmu, z podobną jak dotychczas odpowiedzialnością za reprezentatywność poglądów i rzetelność przedstawianych opinii. Żywię również nadzieję, że Przegląd Sejmowy będzie w większym jeszcze stopniu wizytówką środowiska polskich konstytucjonalistów i powodem do dumy wydawcy Kancelarii Sejmu. Bronisław Komorowski

10

11 STUDIA i MATERIAŁY ZBIGNIEW WITKOWSKI KONSTYTUCJA REPUBLIKI WŁOSKIEJ Z 1947 R. (W SZEŚĆDZIESIĄTĄ ROCZNICĘ JEJ UCHWALENIA) Dla nowych elit politycznych Włoch przekonanie o niezbędności zmiany konstytucji po II wojnie światowej było oczywiste. Hasło to zgodnie wypowiadane na lewicy, w centrum i na prawicy doprowadziło do przeprowadzenia referendum ustrojowego, które odbyło się 2 czerwca 1946 r. (nawiasem mówiąc, w rocznicę śmierci Giuseppe Garibaldiego). Referendum spowodowało, że Italia weszła na drogę republikańskiej formy państwa, porzucając dotychczasową formę monarchii konstytucyjnej. Jednocześnie z przeprowadzeniem referendum naród włoski wybrał Konstytuantę. Historycy włoscy uważają ten czas wyborów w historii Italii za jeden z momentów najgłębiej świadczących o jedności, ponieważ mimo ewidentnych i radykalnych różnic istniejących między ówczesnymi, odradzającymi się siłami politycznymi, w tamtej chwili najpełniej zweryfikowała się konwergencja postaw w odniesieniu do paru istotnych kwestii, łatwo wyczuwalna także na poziomie społecznym. Tymi kwestiami było umiłowanie wolności, jedności narodu i niepodległości państwa po latach rządów faszystów, równość praw politycznych, sprawiedliwość społeczna oraz umiłowanie wartości i godności pracy. Te wartości zostały zgodnie wypracowane w nowej konstytucji i po dziś dzień stanowią znaczącą wartość dla życia nowoczesnej Italii. Warto wspomnieć, że kobiety włoskie po raz pierwszy uzyskały prawa wyborcze dekretem z dnia 31 stycznia 1945 r., wydanym przez rząd Ivanoe Bonomiego, co sprawiło, że właśnie w 1946 r. pierwszy raz mogły wejść do kabin w lokalach wy-

12 12 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Studia i Materiały borczych i głosować bez kontroli ojców, mężów i braci, i co ważniejsze, być wybrane, najpierw w marcu w wyborach lokalnych. Wówczas wybrano pierwszy raz kilka kobiet syndyków (burmistrzów) i kilka kobiet radnych gminnych, a następnie w wyborach do Konstytuanty, do której na 556 deputowanych wybrano 21 kobiet. Wynik referendum został potwierdzony orzeczeniem Najwyższego Trybunału Kasacyjnego w dniu 18 czerwca 1946 r., stwierdzającym, że w referendum wzięło udział uprawnionych do głosowania (tj. aż 89,1%), za republiką głosowało obywateli (54,26%), za utrzymaniem monarchii (45,7%), głosów nieważnych oddano Wynikiem tym zostało nieodwołalnie związane 556-osobowe Zgromadzenie Konstytucyjne, a także wyłoniona z niego 75-osobowa Komisja Konstytucyjna. Prace konstytucyjne trwały od lipca 1946 r. do 22 grudnia 1947 r. W tym czasie Zgromadzenie Konstytucyjne zebrało się na 347 posiedzeniach, z których 170 poświęconych zostało wyłącznie problematyce treści konstytucji. Do ostatecznego projektu konstytucji zgłoszono 1663 poprawki, z których 292 zatwierdzono, 314 odrzucono, zaś 1057 wycofano albo włączono poprzez zgłoszenie innych poprawek. W toku prac Zgromadzenia głos zabrało 275 mówców, występując 1090 razy. W Zgromadzeniu przeprowadzono 44 głosowania imienne i 109 głosowań tajnych. Pomimo tak powszechnego zapału włoskiej klasy politycznej do pracy nad nową konstytucją, efekt końcowy prac niestety nie zadowolił wszystkich w równie satysfakcjonującym stopniu. Mający opinię ojca włoskiej konstytucji Meuccio Ruini na koniec prac powiedział, że: zadanie Konstytuanty było trudne i mozolne, gdyż jak każda konstytucja, tak i ta nowa, włoska ustawa zasadnicza nie jest doskonała, a aprobata dla niej z jednej strony zawsze wyzwala lamenty i wypowiedzi deprecjonujące z drugiej strony. W ostateczności, uchwalona 22 grudnia 1947 r., 453 głosami za i zaledwie 62 głosami przeciwko, Konstytucja Republiki Włoskiej została promulgowana 27 grudnia 1947 r. i weszła w życie z dniem 1 styczna 1948 r. Pierwotny tekst konstytucji składał się ze 139 artykułów przyjętych w numeracji arabskiej oraz z 18 postanowień przejściowych i końcowych przyjętych w numeracji rzymskiej. Ustrojodawca włoski świadomie przyjął w ten sposób rozwiązanie polegające na formalnym regulowaniu ważnych spraw wiążących się z wprowadzeniem w życie konstytucji w samej ustawie zasadniczej. Nawiasem mówiąc, postanowienia przejściowe i końcowe, także z powodu ich merytorycznej zawartości, muszą być traktowane jako integralna część konstytucji. O znaczeniu tych postanowień i wadze, jaką przywiązywali do nich twórcy konstytucji, świadczy fakt, że dla ich uzgodnienia specjalnie utworzony Komitet Redakcyjny Zgromadzenia Konstytucyjnego zbierał się aż 11 razy. Projekt konstytucji rozpatrywany w Zgromadzeniu Konstytucyjnym zawierał początkowo jedynie 9 postanowień przejściowych i końcowych. Były one dyskutowane i głosowane wraz z innymi właściwymi postanowieniami konstytucyjnymi oraz z postanowieniami dodatkowymi, które pojawiły się w dniach 5, 6, 12 i 20 grudnia 1947 r. Ostatecznie wszystkie postanowienia o przejściowym i końcowym cha-

13 Zbigniew Witkowski: Konstytucja Republiki Włoskiej z 1947 r. (w sześćdziesiątą rocznicę jej uchwalenia) 13 rakterze zostały uporządkowane i uzgodnione przez Komitet Redakcyjny, zwany też Komitetem Osiemnastu (od liczby jego członków; okazało się, że nomen omen tych postanowień było osiemnaście). Z owych 18 postanowień pięć miało charakter postanowień końcowych (XII, XIII, XIV, XV i XVIII), a trzynaście pozostałych stanowiło postanowienia przejściowe. Dzieje ustroju konstytucyjnego we Włoszech od momentu proklamowania Królestwa Italii ustawą z 17 marca 1861 r. do czasu uchwalenia konstytucji republikańskiej w grudniu 1947 r. włoscy historycy państwa i prawa dzielą na cztery zasadnicze fazy ustrojowe. Pierwsza faza obejmuje przedział czasowy od narodzin Królestwa Italii w 1861 r. do 28 października 1922 r., tj. do chwili dojścia do władzy faszystów. Faza druga została zapoczątkowana wejściem w życie ustawy z 24 grudnia 1925 r., umacniającej władzę faszystów z Benito Mussolinim jako Duce na czele, i trwała do momentu obalenia władzy Mussoliniego w konsekwencji uchwalenia przez Wielką Radę Faszystowską 25 lipca 1943 r. słynnego apelu do Korony o mianowanie szefem rządu marszałka Pietro Badoglio. Fazę trzecią zapoczątkowały dekrety z mocą ustawy wydane przez rząd P. Badoglio, których istotą było obalenie instytucji faszystowskich. Uchwalenie tych dekretów było skojarzone z zawarciem rozejmu 8 września 1943 r., w konsekwencji czego Włochy zostały poddane podwójnej okupacji wojskowej, tj. sprzymierzonych wojsk alianckich na południu i na wyspach oraz wciąż jeszcze trwającej okupacji niemieckiej w centralnych i północnych częściach kraju. Ta faza ustrojowa trwała aż do przeprowadzenia wspomnianego już wcześniej referendum ustrojowego z dnia 2 czerwca 1946 r., w wyniku którego Włochy zostały nieodwołalnie proklamowane republiką. I ten doniosły akt ustrojowy zainicjował fazę czwartą, której szczęśliwym finałem było wspomniane uchwalenie 22 grudnia 1947 r. nowej, tym razem republikańskiej już konstytucji. W pierwszej wcześniej wskazanej fazie ustrojowej, w latach , podstawę ustroju konstytucyjnego państwa stanowiła Karta konstytucyjna, nadana 4 marca 1848 r. Państwu Sardyńskiemu przez jego króla Karola Alberta (potocznie była i jest nadal nazywana Statutem Albertyńskim). Obowiązywanie Karty było z czasem systematycznie rozciągane na kolejne terytoria Półwyspu Apenińskiego przynależące do Królestwa Sardynii, co sprawiło, że ostatecznie od 1861 r. Karta obowiązywała jako podstawa ustroju w całym Królestwie Italii. Była ona wzorowana na francuskiej Karcie konstytucyjnej z 14 sierpnia 1830 r. oraz na konstytucji belgijskiej z 7 lutego 1831 r. i odegrała nie dającą się przecenić rolę w historii ustroju Italii. Za sprawą tejże Karty monarchia absolutna uległa przekształceniu w monarchię konstytucyjną, respektującą: zasadę podziału władzy, zasadę umożliwiającą przedstawicielom narodu uczestniczenie w tworzeniu ustaw, zasadę niezależności władzy sądowniczej oraz inicjującą szacunek dla tzw. praw fundamentalnych. W drugiej fazie ustrojowej, zaczynającej się od 1922 r., najważniejsze znaczenie miała ustawa z 24 grudnia 1925 r. wprowadzająca ustrój autorytarny. Premier, który był dotychczas typowym organem ustroju parlamentarnego, przybrał odtąd tytuł szefa rządu (il Capo di Governo) i uzyskał pozycję przeważającą wobec pozostałych

14 14 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Studia i Materiały ministrów. Został też arbitrem w zakresie powoływania i odwoływania rządu. Nie ponosił odpowiedzialności przed parlamentem, a jedynie przed głową państwa. Następowała bardzo wyraźna identyfikacja szefa rządu z szefem jedynej partii (faszystowskiej), która sprawowała niepodzielnie swoje rządy. Także Izba Deputowanych uległa faszyzacji poprzez reformę prawa wyborczego, a następnie ustawą z 19 stycznia 1939 r. została definitywnie obalona i zastąpiona Izbą Faszystowską i Korporacyjną. W fazie trzeciej, po obaleniu Duce i powołaniu rządu marszałka P. Badoglio, nowy rząd korzystał z dekretów z mocą ustawy przy likwidowaniu instytucji i instrumentów prawnych doby faszyzmu włoskiego. Po wynegocjowaniu rozejmu 8 września 1943 r. w Italii działały dwa rządy: monarchiczny legitymizowany przez Króla Wiktora Emanuela III na południu i na północy (nielegalny, republikański rząd) i znowu Mussoliniego, uwolnionego przez komandosów hitlerowskich pod dowództwem pułkownika Otto Skorzennego na osobisty rozkaz Hitlera. Rząd ten utworzył na północy Włoch, nad jeziorem Garda, w miejscowości Saló, słynną Włoską Republikę Socjalną, której byt był jednak krótki, gdyż w kwietniu 1945 r. przestała już istnieć. Mówiąc o podstawach ustrojowych tego okresu nie można pominąć też dekretu króla Wiktora Emanuela III, który został zmuszony do usunięcia się z życia politycznego i 5 czerwca 1944 r. przekazał władzę na rzecz swojego syna, księcia Humberta, który też otrzymał tytuł Generalnego Namiestnika Królestwa z prawem wykonywania wszystkich kompetencji głowy państwa. W okresie rządów namiestnikowskich rząd Badoglio został zastąpiony nowym rządem Ivanoe Bonomiego. Znaczenie tego rządu polegało na tym, że był to pierwszy rząd włoski, którego ministrowie byli desygnowani przez 6 partii skupionych w Komitecie Wyzwolenia Narodowego, co oznaczało, że po raz pierwszy rząd mający zaufanie króla i mianowany wyłącznie przez niego został zastąpiony rządem posiadającym zaufanie partii politycznych skupionych w Komitecie Wyzwolenia Narodowego. Wprawdzie i ten rząd, z powodów formalnoprawnych, musiał zostać zamianowany przez namiestnika, to jednak jego pozycja wobec namiestnika była wyjątkowo silna. Zasadniczym aktem ustrojowym, wydanym przez rząd Bonomiego, był dekret namiestnikowski z mocą ustawy z 25 czerwca 1944 r. zapowiadający, że po wyzwoleniu Włoch forma ustrojowa zostanie wybrana przez sam naród, który do realizacji tego celu wybierze w powszechnym i tajnym głosowaniu oraz w wyborach bezpośrednich Zgromadzenie Konstytucyjne, którego zadaniem będzie przygotowanie i uchwalenie konstytucji dla nowego państwa. Król Wiktor Emanuel III 9 maja 1946 r. definitywnie abdykował na rzecz swojego syna Humberta, który, przybrawszy imię Humberta II, obiecał uszanowanie wyniku nadchodzącego referendum ustrojowego i wraz z proklamowaniem Republiki Włoskiej, po zaledwie 36 dniach pełnienia godności monarszej, 18 czerwca 1946 r. opuścił Italię udając się na wygnanie. Mówiąc o konstytucji włoskiej, jej genezie i zawartości merytorycznej by zrozumieć sens jej regulacji i konstrukcję należy pamiętać, w jakich uwarunkowaniach powstała. Przypomnijmy, że na 556 deputowanych 104 (19%) to byli komuni-

15 Zbigniew Witkowski: Konstytucja Republiki Włoskiej z 1947 r. (w sześćdziesiątą rocznicę jej uchwalenia) 15 ści, 207 (35%) to chadecy, 114 (20%) to socjaliści, a po rozbiciu ruchu zostało ich 64, 52 to członkowie socjalistycznej partii włoskich robotników, 24 republikanie, 21 liberałowie, 9 deputowani demokracji pracy, 9 kolejnych członkowie Unii Demokratycznej, 32 przedstawiciele Frontu Szarego Człowieka, 10 autonomiści i 24 bezpartyjni. Te dane świadczą o dominowaniu na ówczesnej scenie politycznej trzech silnych partii (komunistów, chadeków i socjalistów) 1 i funkcjonowaniu u ich boku wielu małych ugrupowań, a nawet zupełnie drobnych. Do połowy 1947 r. wszystkie te partie współpracowały ze sobą mniej lub bardziej zgodnie, ale gdy 23 czerwca 1947 r. utworzony został gabinet składający się z chadecji i mniejszych partii koalicji centrowej, komuniści i socjaliści zostali odsunięci od władzy i musieli przejść do opozycji. Zaczął się okres dominacji chrześcijańskiej demokracji, a gdy jej dominacja uległa zachwianiu, chadecja podejmowała współpracę z lewicą, ale już tylko z socjalistami oraz z republikanami, stanowiącymi swoisty języczek u wagi włoskiej sceny politycznej. Słusznie więc się mówi, że konstytucja włoska jest owocem spotkania, a następnie starcia (incontro-scontro delle forze politiche) w Konstytuancie sił politycznych, w tym przede wszystkim prawicy i lewicy. Gdy jednak rozpoczynano prace nad konstytucją, lewica była jeszcze silna (Umberto Terracini komunista był nawet przewodniczącym Konstytuanty), zaś prawica skompromitowana brakiem odwagi w przeciwstawieniu się faszyzmowi i przyczynieniem się do klęski humanizmu. Gdy natomiast w czerwcu 1947 r. nadszedł czas odsuwania komunistów i socjalistów od władzy, prace przygotowawcze w Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia zostały zakończone, a Konstytuanta zdążyła już uchwalić podstawowe zasady konstytucji i całą pierwszą część tekstu nowej ustawy zasadniczej 2. Na początku prac konstytucyjnych pojęcia i zarazem postulaty zaprowadzenia demokracji, sprawiedliwości i budowania postępu głoszone przez prawicę nie mogły brzmieć wiarygodnie, która chcąc odbudować swą wiarygodność musiała włączyć do konstytucji obietnicę rewolucji, jak to obwieszczał Piero Calamandrei 3. Wspomniany układ sił politycznych w Zgromadzeniu Konstytucyjnym odegrał rolę przy konstruowaniu poszczególnych fragmentów tekstu ustawy zasadniczej. Miała rację Janina Zakrzewska, gdy napisała, że szczęśliwie lewica zdawała sobie sprawę, że konieczny jest tak kompromis z siłami centrum, a niekiedy nawet prawicy, jak i realistyczny umiar w wysuwanych postulatach i żądaniach 4. Wydaje się, że ta gotowość do kompromisu charakteryzowała także i prawą stronę Zgromadzenia. To dlatego po latach, gdy ocenia się w literaturze włoskiej konstytucję, często pisze się o niej jako o cudownej syntezie bieżących ide- 1 Por. J. Wawrzyniak, Transformacja systemowa we Włoszech, [w:] Konstytucja i gwarancje jej przestrzegania. Księga pamiątkowa ku czci prof. Janiny Zakrzewskiej, Warszawa 1996, s Por. G. de Vergottini, Diritto costituzionale, Padova 2006, s J. Zakrzewska, Uwagi wstępne do Konstytucji Włoch, [w:] Konstytucje Finlandii, Włoch, Niemieckiej Republiki Federalnej, Francji. Zbiór tekstów, pod red. A. Burdy i M. Rybickiego, Wrocław Warszawa Kraków Gdańsk 1971, s Tamże, s. 105.

16 16 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Studia i Materiały ałów Kraju, czy trzech tradycji w myśleniu o nim katolicko-demokratycznej, demokratyczno-liberalnej oraz socjalistyczno-marksistowskiej 5. Generalnie współcześnie określa się, że konstytucja włoska z 1947 r. programowo rzecz biorąc reprezentuje konstytucjonalizm liberalny, ale ze znaczącym uzupełnieniem czy skorygowaniem jej rozwiązań wprowadzających instytucje właściwe ówczesnemu etapowi rozwoju koncepcji socjalnego państwa prawa i konsolidującego się demokratycznego konstytucjonalizmu zachodniej Europy 6. Szczęśliwie krótki, choć niestety znaczący okres doświadczeń państwa totalitarnego doby faszyzmu włoskiego skłonił twórców konstytucji do wmontowania w jej konstrukcję wielu szerokich gwarancji praw człowieka i całych grup społecznych. Było jasne, że instytucje i doświadczenia państwa liberalnego okresu sprzed I wojny światowej nie były wystarczające, tym bardziej nie mogły być brane pod uwagę instrumenty ustrojowe okresu sprzed II wojny. Dlatego musieli oni zorientować się ku rozmaitym instytucjom kreującym możliwości koncyliacyjnego trybu sprawowania władzy i poszukiwać sposobów formułowania w pozytywny sposób na nowo albo wręcz nowych zasad konstytucyjnych 7. To był zasadniczy powód, by można mówić o kompromisowej w istocie naturze paktu konstytucyjnego zawieranego przez odradzające się włoskie siły polityczne, a sformalizowanego w ostatecznie uchwalonym i promulgowanym tekście powojennej ustawy zasadniczej Italii 8. Jednak o owym kompromisowym charakterze konstytucji świadczył także wynik głosowania nad konstytucją. Została ona uchwalona znaczną większością głosów (453 deputowanych głosowało za na 515 obecnych). Była wynikiem porozumienia oraz koncyliacyjnego nastawienia sił politycznych potrafiących w danej chwili dziejowej wznieść się ponad istniejące pomiędzy nimi bardzo niekiedy głębokie podziały i różnice ideowe 9. Trzy wspomniane wcześniej orientacje składające się na rozwiązania konstytucyjne katolicka, liberalna i marksistowska połączyły się podczas prac nad projektem ustawy zasadniczej, który dla wielu znawców problematyki wydawał się początkowo nazbyt programowy i cieniowany w swojej warstwie normatywnej, ale zarazem nadający się do zapewnienia społeczeństwu włoskiemu dokonania oczekiwanych, w miarę szybkich zmian. Orientacja chrześcijańsko-demokratyczna czerpiąc także wzory z konstytucji weimarskiej z 1919 r. 10 wniosła do konstytucji potwierdzenie klasycznych zasad liberalizmu demokratycznego, takich jak: gwarancje wolności i własności, równość formalną wszystkich obywateli państwa. Promowała też skutecznie nowe zasady o inspiracji katolicko-demokratycznej, takie jak: ochrona rodziny, wyznań religijnych (art. 7 i art. 8) oraz organizacji zawodowych, a także ochronę wspólnot lokalnych regionów, prowincji i gmin, swobodę tworzenia szkolnictwa niepaństwowego 11. Tym- 5 La Repubblica ha la sua Magna Charta, Macchina del Tempo z maja 2006 r., nr 5, s Por. G. de Vergottini, op. cit., s Por. tamże. 8 Por. J. Wawrzyniak, op. cit., s Por. Istituzioni di Diritto Pubblico, Napoli 2006, s Por. tamże, s Por. tamże.

17 Zbigniew Witkowski: Konstytucja Republiki Włoskiej z 1947 r. (w sześćdziesiątą rocznicę jej uchwalenia) 17 czasem orientacja socjalistyczno-komunistyczna zapewniła potwierdzenie w konstytucji zasad sprawiedliwości i pokoju społecznego oraz równości materialnej (np. art. 1, 3, 4, 35, 37 i 38), a także zasad modyfikacji i kontroli ustroju społeczno-gospodarczego poprzez wprowadzenie instrumentów prawnoustrojowych zapewniających publiczną kontrolę gospodarki (np. art. 41, 42 i 43 konstytucji) 12. W finalnym rozrachunku doniosłość i znaczenie rozwiązań przyjętych w 1947 r. w konstytucji Włoch polega na tym, że już wtedy w konstytucji została potwierdzona centralna pozycja człowieka i nienaruszalność praw człowieka (zasada personalizmu, art. 2) konstytucja uznała istotną rolę organizacji społecznych i zagwarantowała im swobodę działania (zasada pluralizmu, art. 2 i art. 5), oparła podstawę władzy publicznej na wolnej woli wyborców, a rząd większości na zasadzie poszanowania praw mniejszości (zasada demokratyzmu, art. 1), gwarantowała sądową ochronę praw, sądownictwo konstytucyjne i sztywność konstytucji chroniącą ją przed pochopnymi, uwarunkowanymi doraźnie zmianami, orientowanymi potrzebami politycznymi aktualnej większości (zasada gwarancji), poręczała autonomię terytorialną jednostkom władzy lokalnej wszystkich szczebli w ramach państwa jedności narodowej (zasada decentralizacji, art. 5 i 52) oraz gwarantowała porządkowi ustrojowemu Włoch jego otwarcie na kontekst międzynarodowy (zasada przychylności konstytucji prawu międzynarodowemu, art. 11) 13. Ponadto konstytucja gwarantowała parlamentarną formę rządów, zapewniającą współpracę pomiędzy kolegialnie działającym gabinetem i tworzącą go większością parlamentarną, ale pod kontrolą polityczną opozycji. Tego dorobku nikt nie odbierze Konstytucji Republiki Włoskiej sprzed 60. lat, która jak na tamte czasy w swoich rozwiązaniach merytorycznych była pozytywnie bardzo zaawansowana 14 i uznawana za jedną z bardziej demokratycznych ustaw zasadniczych tamtej epoki 15, nawet jeśli w późniejszych czasach podlegała ona nieznacznym zmianom modyfikującym istotne rozwiązania początkowe oraz rozmaitym i niejednoznacznym zabiegom interpretacyjnym 16. Jednak mało satysfakcjonująco funkcjonował włoski system polityczny, zaś proces wykonania konstytucji poprzez uchwalanie niezbędnych dla jej prawidłowego stosowania ustaw wydłużał się ponad jakąkolwiek rozsądną miarę (ustawa o Sądzie Konsty tucyjnym 1953 r., rozpoczęcie pracy w 1956 r.; utworzenie Narodowej Rady Gospodarki i Pracy 1957 r.; utworzenie Najwyższej Rady Sądownictwa 1958 r., zatwierdzenie statutów regionów zwyczajnych 1970 r.; uchwalenie ustawy o referendum 1970 r. itd.) 17, a sytuacja polityczna i społeczna powojennych Włoch wielokrotnie ulegała zmianom, w tym nierzadko pogorszeniu. Prawie zawsze jednak były to 12 Por. tamże. 13 Por. G. de Vergottini, op. cit., s Por. La Costituzione esplicata. La Carta fondamentale della Repubblica spiegata articolo per articolo, Napoli 2003, s J. Wawrzyniak, op. cit., s Por. J. Zakrzewska, Włochy. Zarys ustroju, Wrocław 1974, s Por. na ten temat uwagi J. Wawrzyniaka, op. cit., s

18 18 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Studia i Materiały zmiany o drugoplanowym charakterze, dotykające wyspecjalizowanych i bardzo konkretnych zagadnień, takich np. jak: kadencja sędziów Sądu Konstytucyjnego, tzw. biały semestr, immunitet parlamentarny, głosowanie Włochów za granicą. Jedyną zmianą o systemowym charakterze była reforma wprowadzona ustawą konstytucyjną nr 3 z 2001 r. szeroko i głęboko zmieniająca tytuł V, części II konstytucji dotyczącej statusu regionów. Reforma ta została następnie dopełniona przez ustawę z 5 czerwca 2003 r. nr 131 powszechnie znana pod nazwą ustawa La Loggia. Aktualnie obowiązująca Konstytucja Republiki Włoskiej doświadczyła dotychczas 33 zmian, a zmiany te można podzielić na trzy grupy. I zmiany dotyczące tekstu pierwotnego konstytucji i dokonywane poprzez wykorzystanie procedury przewidzianej w art. 138 konstytucji; były przeprowadzane poprzez uchwalanie odpowiednich ustaw konstytucyjnych rewidujących poszczególne przepisy tekstu oryginalnego ustawy zasadniczej. Są to: ustawa konstytucyjna z 9 lutego 1963 r. nr 2 zmieniająca art. 56, art. 57 i art. 60 konstytucji, ustawa konstytucyjna z 27 grudnia 1963 r. nr 3 zmieniająca art. 131 i art. 57 oraz ustanawiająca region Molise, ustawa konstytucyjna z 22 listopada 1967 r. nr 2 zmieniająca art. 135 konstytucji i przepisy dotyczące Sądu Konstytucyjnego, ustawa konstytucyjna z 16 stycznia 1989 r. zmieniająca art. 96, art. 134, art. 135 konstytucji i ustawę konstytucyjną z 11 marca 1953 r. nr 1 oraz przepisy procedur dotyczących przestępstw, o których mowa w art. 96 konstytucji, ustawa konstytucyjna z 4 listopada 1991 r. nr 1 zmieniająca art. 88 ust. 2 konstytucji, ustawa konstytucyjna z 6 marca 1992 r. nr 1 rewidująca art. 79 konstytucji w kwestii udzielania amnestii i abolicji, ustawa konstytucyjna z 29 października 1993 r. nr 3 zmieniająca art. 68 konstytucji, ustawa konstytucyjna z 22 listopada 1999 r. nr 1 przepisy dotyczące wyboru bezpośredniego przewodniczącego Giunty Regionu i autonomii statutowej regionów, ustawa konstytucyjna z 23 listopada 1999 r. nr 2 wprowadzająca zasady sprawiedliwego procesu do art. 111 konstytucji, ustawa konstytucyjna z 17 stycznia 2000 r. nr 1 zmiana art. 48 konstytucji dotyczącego instytucji okręgu wyborczego zagranicznego dla wykonywania prawa głosowania przez obywateli włoskich zamieszkujących za granicą, ustawa konstytucyjna z 23 stycznia 2001 r. nr 1 zmieniająca art. 56 i 57 konstytucji dotyczące liczby deputowanych i senatorów reprezentujących Włochów z zagranicy, ustawa konstytucyjna z 18 października 2001 nr 3 zmiany tytułu V, części drugiej konstytucji, ustawa konstytucyjna z 30 maja 2003 r. nr 1 zmiana art. 51 konstytucji.

19 Zbigniew Witkowski: Konstytucja Republiki Włoskiej z 1947 r. (w sześćdziesiątą rocznicę jej uchwalenia) 19 II zmiany dokonywane za pośrednictwem ustaw konstytucyjnych, polegające na zatwierdzaniu albo zmianie statutów regionalnych, regionów posiadających tzw. autonomię specjalną. Niektóre z tych ustaw konstytucyjnych uchwalone zostały jeszcze w lutym 1948 r. przez samo Zgromadzenie Konstytucyjne. Chodzi tu o następujące ustawy konstytucyjne z 26 lutego 1948 r.: nr 2 konwersująca w ustawę konstytucyjną Statut regionu Sycylii, nr 3 nadająca statut specjalny dla Sardynii, nr 4 nadająca statut specjalny dla Valle d Aosta, nr 5 nadająca statut specjalny dla Trydentu-Górnej Adygi. Ponadto w tej grupie lokuje się zwykle pozostałe ustawy konstytucyjne, takie jak: ustawa konstytucyjna z 31 stycznia 1963 r. nr 1 nadająca statut specjalny dla Regionu Friuli-Wenecja Julijska, ustawa konstytucyjna z 10 listopada 1971 r. nr 1 zmieniająca i uzupełniająca statut specjalny dla Trydentu-Górnej Adygi, ustawa konstytucyjna z 23 lutego 1972 r. nr 1 zmieniająca termin ustalony kadencji Zgromadzenia Regionu Sycylii i rad regionalnych Sardynii, Valle d Aosta, Trydentu-Górnej Adygi, Friuli-Wenecji Julijskiej, ustawa konstytucyjna z 9 maja 1986 r. zmiana art.16 statutu specjalnego dla Sardynii, zatwierdzonego ustawą konstytucyjną z 26 lutego 1948 r. nr 3, dotyczącego definicji liczby radców regionalnych, ustawa konstytucyjna z 12 kwietnia 1989 r. nr 3 zmiana i uzupełnienie do ustawy konstytucyjnej z 23 lutego 1972 r. nr 1 dotycząca kadencji Zgromadzenia Regionu Sycylii i rad regionalnych Sardynii, Valle d Aosta, Trydentu-Górnej Adygi i Friuli-Wenecji Julijskiej. Zmiana do statutu specjalnego Valle d Aosta, ustawa konstytucyjna z 23 września 1993 r. nr 2 zmiana i uzupełnienie do statutów specjalnych Valle d Aosta, Sardynii, Friuli-Wenecji Julijskiej i Trydentu- -Górnej Adygi, ustawa konstytucyjna z 31 stycznia 2001 r. nr 2 przepisy dotyczące wyboru bezpośredniego przewodniczących regionów o statutach specjalnych i prowincji autonomicznych Trydentu i Bolzano. III inne ustawy wprowadzające do systemu ustrojowego normy o randze konstytucyjnej, czasami uchylające także obowiązujące dotychczas postanowienia konstytucji. Poza wcześniej już powoływanymi w innym miejscu ustawami konstytucyjnymi z 22 listopada 1967 r. nr 2 i z 16 stycznia 1989 r. nr 1 w tej grupie należy pomieścić także: ustawę konstytucyjną z 9 lutego 1948 r. nr 1 zawierającą normy dotyczące postępowania oceniającego zgodność z konstytucją i w kwestii gwarancji niezależności Sądu Konstytucyjnego, ustawę konstytucyjną z 11 marca 1953 r. nr 1 zawierającą normy uzupełniające konstytucję dotyczące Sądu Konstytucyjnego, ustawę konstytucyjną z 18 marca 1958 r. nr 1 o upływie terminu, o którym mowa w art. XI Postanowień przejściowych i końcowych konstytucji,

20 20 Przegląd Sejmowy 6(83)/2007 Studia i Materiały ustawę konstytucyjną z 9 marca 1961 r. nr 1 o przydzieleniu trzech mandatów senatorskich gminom Triestowi, Duino Aurisina, Monrupino, Muggia, San Dorligo Della Valle e Sgonico, ustawę konstytucyjną z 21 czerwca 1967 r. nr 1 w kwestii ekstradycji za zbrodnie przeciwko ludzkości, ustawę konstytucyjną z 3 kwietnia 1989 r. nr 2 w sprawie rozpisania referendum skierowanego na udzielenie mandatu konstytucyjnego Parlamentowi Europejskiemu, który miał być wybrany w 1989 r., ustawę konstytucyjną z 6 sierpnia 1993 r. nr 1 w sprawie funkcji komisji parlamentarnej ds. reform instytucjonalnych oraz w sprawie uregulowania procedury rewizji konstytucyjnej, ustawę konstytucyjną z 24 stycznia 1997 r. nr 1 w sprawie powołania komisji parlamentarnej ds. reform konstytucyjnych oraz ustawę konstytucyjną z 23 października 2002 r. nr 1 ustawa konstytucyjna dla zakończenia obowiązywania ustępu pierwszego i drugiego XIII dyspozycji przejściowej i końcowej konstytucji. Bardzo pocieszająco zabrzmiały słowa wypowiedziane w pałacu Kwirynalskim przez ówczesnego prezydenta Włoch, Carlo Azeglio Ciampiego, w dniu 31 grudnia 2004 r: Dziś czujemy się Europejczykami, ale także z dumą Włochami. Przez długi czas nie obserwowaliśmy tak silnego przywiązania obywateli, we wszystkich częściach Italii, do symboli naszego Narodu, tzn. do naszej trójkolorowej flagi, do odrodzeniowego hymnu Mamelego i do Konstytucji 18. Jednak mimo tej konstatacji o przywiązaniu Włochów m.in. do konstytucji, konstytucja ta bez wątpienia będzie podlegać dalszym zmianom, nawet jeśli uznamy, tak jak czyni to część włoskiej doktryny prawa konstytucyjnego, że zasady podstawowe konstytucji nie wymagają zmian i zachowują swoją wartość, to jednak narastają jednocześnie w tejże konstytucji konkretne ograniczenia powodujące jednoczesny wzrost presji sił politycznych na jej reformę. W konsekwencji można zaobserwować wzrost liczby przedstawianych projektów zmiany konstytucji do tego stopnia, że dotychczas utworzono aż trzy dwuizbowe komisje konstytucyjne dla opracowania niezbędnych jej zmian 19 (nawet jeśli prace te zakończyły się bez pozytywnych rezultatów). SUMMARY of the article: The Constitution of the Republic of Italy of 1947 (on the 60 th Anniversary of its Adoption) The author analyzes the social and political situation in Italy after He gives the reasons that caused the holding of constitutional referendum in June 1946 and, than, the conver- 18 Por. 19 Por. G. de Vergottini, op. cit., s

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

Ustrój polityczny Republiki Włoskiej

Ustrój polityczny Republiki Włoskiej Rafał Czyrny Ustrój polityczny Republiki Włoskiej Rzeszów 2013 Ustrój polityczny Republiki Włoskiej Copyright Rafał Czyrny Rzeszów 2013 ISBN 978-83-62681-57-0 Wydawnictwo ARMAGRAF ul. Krakowska 21, 38-400

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów. Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów. Description of individual course units SYLABUS KIERUNEK STUDIÓW: prawo, studia stacjonarne STOPIEŃ EDUKACJI: jednolite studia magisterskie Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l Nazwa przedmiotu (course

Bardziej szczegółowo

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH S. PREZYDENCKI Ogólna charakterystyka: Rozdzielczość i względna równość kompetencji władzy ustawodawczej i wykonawczej Władza wykonawcza prezydent Władza ustawodawcza

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units SYLABUS KIERUNEK STUDIÓW PRAWO, TRYB STACJONARNY STOPIEŃ EDUKACJI: STUDIA MAGISTERSKIE Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l Nazwa przedmiotu ( course title) PRAWO

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA

KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Ub Hamburg A/553552 Jerzy Kowalski KONSTYTUCJA FEDERACJI ROSYJSKIEJ A ROSYJSKA I EUROPEJSKA TRADYCJA KONSTYTUCYJNA Polskie Wydawnictwo Prawnicze Warszawa - Poznań 2009 Spis treści Wstęp 11 1. Zakres tematyczny

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo 1. Pojęcie zasady naczelnej konstytucji 2. Zasada zwierzchnictwa Narodu 3. Formy realizacji zasady zwierzchnictwa Narodu 4. Zasada demokratycznego państwa

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA - Sposób sprawowania władzy, w którym decyzje podejmowane są bezpośrednio przez ogół wyborców bez pośrednictwa jakichkolwiek organów państwowych - Bezpośrednie decydowanie prze

Bardziej szczegółowo

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP

Wolności i prawa jednostki w Konstytucji RP. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Wolności i prawa jednostki w. Tom I. Idee i zasady przewodnie konstytucyjnej regulacji wolności i praw jednostki w RP Red.: Mariusz Jabłoński Wprowadzenie Wykaz skrótów Część I. Koncepcja konstytucyjnego

Bardziej szczegółowo

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski

HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE Autor: Wojciech Witkowski HISTORIA ADMINISTRACJI W POLSCE 1764-1989 Autor: Wojciech Witkowski Rozdział 1. Geneza i charakterystyka ustroju administracyjnego państw nowożytnej Europy 1.1. Pojęcie administracji i biurokracji 1.2.

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

Recenzent prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zieliński. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-08-0

Recenzent prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zieliński. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-08-0 Recenzent prof. zw. dr hab. Eugeniusz Zieliński Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-08-0 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź

Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź BIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, 0 7 LIS. 2014 Zespół Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego VII.602.20.2014. JZ Pan Grzegorz Andrysiak Ul. 90-368 Łódź W odpowiedzi na Pana

Bardziej szczegółowo

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa)

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) 1) Kiedy odbyły się obrady Okrągłego Stołu? 2) Na czym polegały najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Spis treści Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Rozdział I. Przedmiot prawa konstytucyjnego... 1 Rozdział II. Polska w europejskim systemie konstytucyjnym...

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP głowa Państwa Władza wykonawcza Nie jest centralnym organem administracji Poza strukturą administracji głowa

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE

SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE SAMORZĄDOWE PRAWO WYBORCZE Kazimierz Czaplicki Bogusław Dauter Andrzej Kisielewicz Ferdynand Rymarz 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 17 Ustawa z dnia 16 lipca

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units KIERUNEK STUDIÓW administracja STOPIEŃ EDUKACJI studia stacjonarne pierwszego stopnia SYLABUS II.B. l Nazwa przedmiotu (course title) Konstytucyjny system organów państwowych Opis poszczególnych przedmiotów

Bardziej szczegółowo

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ]

Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. [ ] Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczpospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sady administracyjne

Bardziej szczegółowo

Współczesne systemy polityczne

Współczesne systemy polityczne Jarosław Zieliński Współczesne systemy polityczne System polityczny może być rozumiany jako podstawowe struktury władz państwowych oraz główne zasady polityczne i prawne; jako ogół instytucji, za pośrednictwem

Bardziej szczegółowo

Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak

Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak Wykaz skrótów Przedmowa do wydania trzeciego Wstęp do wydania drugiego Słowo wstępne Rozdział I Komparatystyka

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 36 Prawa człowieka Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli 1 Spis slajdów Idea

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

USTAWA. z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Projekt USTAWA z dnia... o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Art. 1 W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U.1997.78.483) wprowadza się następujące zmiany: 1)

Bardziej szczegółowo

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa

SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sędziowie. Krajowa Rada Sądownictwa SĄDY I TRYBUNAŁY (Roz. VIII) (władza sądownicza) Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Wyroki wydawane w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, w postępowaniu co najmniej dwuinstancyjnym.

Bardziej szczegółowo

Literatura przykładowa

Literatura przykładowa Literatura przykładowa Samorząd terytorialny w RP Zbigniew Leoński Podręcznik "Samorząd terytorialny w RP" omawia formy organizacyjne lokalnego życia publicznego, tj. gminy, powiatu i województwa. Tok

Bardziej szczegółowo

Publikacja dofinansowana przez Instytut Nauk Prawnych PAN i Fundację Promocji Prawa Europejskiego

Publikacja dofinansowana przez Instytut Nauk Prawnych PAN i Fundację Promocji Prawa Europejskiego Recenzent: prof. dr hab. Jan Barcz Redakcja: Leszek Kwiatek Korekta: Grażyna Polkowska-Nowak Projekt okładki i stron tytułowych: Katarzyna Juras Copyright by Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2011

Bardziej szczegółowo

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

PROJEKT. Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Ustawa z dnia o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej PROJEKT Art. 1. W Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319, z 2006

Bardziej szczegółowo

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173.

Dz.U FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII. Art. 173. Dz.U.97.78.483 FRAGMENT KONSTYTUCJI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997 r.) Rozdział VIII SĄDY I TRYBUNAŁY Art. 173. Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezaleŝną

Bardziej szczegółowo

Specjalność Podyplomowe Studium dla Nauczycieli Wiedzy o Społeczeństwie i Historii Najnowszej. Praca napisana pod kierunkiem dr A.

Specjalność Podyplomowe Studium dla Nauczycieli Wiedzy o Społeczeństwie i Historii Najnowszej. Praca napisana pod kierunkiem dr A. PRACA DYPLOMOWA Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Nauk Społecznych Kierunek: Politologia Specjalność Podyplomowe Studium dla Nauczycieli Wiedzy o Społeczeństwie i Historii Najnowszej.

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO

ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO Maciej M. Sokołowski ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO Warszawa, 16/10/2014 r. POJĘCIE ŹRÓDEŁ PRAWA Czynniki wpływające na treść prawa np. wola narodu czy prawodawcy, stosunki

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII Przedmowa XIII Część 1 TEORIE POLITYCZNE 1. Co to jest polityka? Definiowanie polityki 4 Polityka jako sztuka rządzenia 6 Polityka jako sprawy publiczne 10 Polityka jako kompromis i konsensus 11 Polityka

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266).

- o zmianie ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2266). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-154(5)/09 Warszawa, 18 lutego 2010 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Przekazuję przyjęte przez

Bardziej szczegółowo

Konstytucja wk r. Prezydent cd

Konstytucja wk r. Prezydent cd Konstytucja wk 8 10.05.2009r. Prezydent cd Prezydent RP pełni funkcję arbitra. Przyjęcie tej koncepcji oznacza, że w przypadku zakłócenia wzajemnych stosunków między rządem a Sejmem, Prezydent powinien

Bardziej szczegółowo

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP

Zastępca Szefa. Kancelarii Sejmu RP Do druku nr 166 WICEPREZES NACZELNEJ RADY ADWOKACKIEJ Jacek Trela Warszawa, dnia 18 stycznia 2015 r. Pan Adam Podgórski Zastępca Szefa Kancelarii Sejmu RP Dot. GMS-WP-173-296115 NRA -12-SM -1.1.2016 W

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli.

- o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Marszałek Senatu Druk nr 926 Warszawa, 27 czerwca 2008 r. Szanowny Panie Marszałku Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Zgodnie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU - SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO HISTORYCZNY KATEDRA POLITOLOGII ZAKŁAD ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ

OPIS PRZEDMIOTU - SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO HISTORYCZNY KATEDRA POLITOLOGII ZAKŁAD ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Załącznik nr 1 do Zarządzenia Rektora UR Nr 4/2012 z dnia 20.01.2012r. OPIS PRZEDMIOTU - SYLABUS Nazwa przedmiotu WSPÓŁCZESNE SYSTEMY POLITYCZNE Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice)

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) Poznań, dnia 6 kwietnia 2015 r. Prof. zw. dr hab. Zdzisław Kędzia OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Polskie Prawo Konstytucyjne na kierunku Prawo (Słubice) I. Informacje ogólne 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST

I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST CZĘŚĆ 1. TEST POJEDYNCZEGO WYBORU - WYBIERZ WŁAŚCIWĄ ODPOWIEDŹ (MAX. 30 PKT.) 1. Konstytucja RP: a) zawiera przepisy niezmienialne b) zawiera

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r.

U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. z dnia 26 czerwca 2008 r. U C H W A Ł A SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa

Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny w świetle konstytucji SSN Antoni Górski, Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Stan wojenny został nareszcie oceniony i osądzony w kategoriach prawno konstytucyjnych przez kompetentny organ

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak WŁADZA SĄDOWNICZA PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak Z A S A D A T R Ó J P O D Z I A Ł U W Ł A D Z??? . ( )Z zasady podziału władz wynika, iż władze ustawodawcza, wykonawcza

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie

Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Warszawa dn. 8 stycznia 2016 r. Dr hab. prof. nadzw. Mirosław Karpiuk Opinia prawna sporządzona dla Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu w Warszawie Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez Trybunał

Bardziej szczegółowo

Moduł 1. Wybrane zagadnienia prawa konstytucyjnego

Moduł 1. Wybrane zagadnienia prawa konstytucyjnego Autor: Marek Kruszka Moduł 1 Wybrane zagadnienia prawa konstytucyjnego Celem mniejszego opracowania jest przybliżenie słuchaczom wybranych zagadnień prawa konstytucyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS /10

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS /10 GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Michał Serzycki Warszawa, dnia 25 czerwca 2010 r. DOLiS 035 1419/10 Pan Jerzy Miller Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Ministerstwo Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak

PRAWO. SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR ZIMOWY 2015/2016 mgr Anna Kuchciak KREACYJNA WYRAŻANIA WOLI WYBORCÓW LEGITYMUJĄCA POWSZECHNE LOKALNE F U N K C J E W Y B O R Ó W W Y B O R Y KONTROLNA INTEGRACYJNA PONOWNE UZUPEŁNIAJĄCE

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania

ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania ADMINISTRACJA PUBLICZNA NA PROGU XXI WIEKU. Wyzwania i oczekiwania Red.: Joachim Osiński Wprowadzenie Administracja publiczna na tle ewolucji instytucji państwa w XX i XXI wieku (Joachim Osiński) 1. Instytucja

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Marian Kallas Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Str. Nb. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV

Spis treści. Str. Nb. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Spis treści Przedmowa... V Wykaz skrótów... XV Część I. Zagadnienia ogólne... 1 Rozdział I. Czym są organy ochrony prawnej?... 3 1 1. Ochrona prawna i jej rodzaje... 3 1 2. KlasyÞkacja organów państwowych...

Bardziej szczegółowo

Organy ochrony prawnej Autorzy: Sławomir Serafin, Bogumił Szmulik ISBN

Organy ochrony prawnej Autorzy: Sławomir Serafin, Bogumił Szmulik ISBN Organy ochrony prawnej Autorzy: Sławomir Serafin, Bogumił Szmulik ISBN 978-83-7483-351-6 Spis treści Str. Nb. Wprowadzenie... V Wykaz skrótów... XV Część I. Zagadnienia ogólne... 1 1 Rozdział I. Czym są

Bardziej szczegółowo

Jarosław Szymanek Système politique de la France contemporaine. Le point de vue polonais... 11

Jarosław Szymanek Système politique de la France contemporaine. Le point de vue polonais... 11 Spis treści Wstęp... 9 Système politique de la France contemporaine. Le point de vue polonais... 11 Filozofia ustroju politycznego w konstytucji V Republiki Francuskiej... 25 Mateusz Stempak Ustrój Francji

Bardziej szczegółowo

PN-II Lublin, dnia 22 września 2016 r.

PN-II Lublin, dnia 22 września 2016 r. PN-II.4130.251.2016 Lublin, dnia 22 września 2016 r. Szanowni Państwo Wójtowie, Burmistrzowie, Prezydenci Miast, Starostowie w województwie lubelskim W związku z sygnalizowanymi wątpliwościami prawnymi

Bardziej szczegółowo

Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Mała Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Ustawa Konstytucyjna z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej) http://maopd.wordpress.com/ Tymczasowa

Bardziej szczegółowo

W tej części mojej pracy chciałbym zająć się omówieniem administracji samorządowej w Polsce. Obowiązuje tu trójstopniowy podział terytorialny.

W tej części mojej pracy chciałbym zająć się omówieniem administracji samorządowej w Polsce. Obowiązuje tu trójstopniowy podział terytorialny. Paweł Karło Porównanie systemów administracji w dwóch państwach. Termin administracja wywodzi się od łac. ad-ministro zarządzać, zawiadywać, kierować. Najogólniej rzecz biorąc oznacza on wszelką zorganizowaną

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340) Warszawa, dnia 7 maja 2013 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (druk nr 340) I. Cel i przedmiot ustawy Ustawa o zmianie ustawy o kierujących pojazdami

Bardziej szczegółowo

FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ

FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ FUNKCJE WŁADZY USTAWODAWCZEJ Rozdział IV SEJM I SENAT Art. 95. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie pod nazwą POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

Porównawcze prawo konstytucyjne Kod przedmiotu

Porównawcze prawo konstytucyjne Kod przedmiotu Porównawcze prawo konstytucyjne - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Porównawcze prawo konstytucyjne Kod przedmiotu 10.5-WX-AdP-POK-W-14_pNadGenCHLEX Wydział Kierunek Wydział Prawa i Administracji

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego)

Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego) Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego) została zapoczątkowana w XVII i XVIII w. przez Johna Locke a (Dwa traktaty o rządzie, 1689), a następnie istotnie rozwinięta i powiązana z gwarancjami

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

EGZAMIN MATURALNY 2011 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony Zadanie 1. (0 1)

Bardziej szczegółowo

ORGANY OCHRONY PRAWNEJ RP. Autorzy: Sławomir Serafin, Bogumił Szmulik

ORGANY OCHRONY PRAWNEJ RP. Autorzy: Sławomir Serafin, Bogumił Szmulik ORGANY OCHRONY PRAWNEJ RP Autorzy: Sławomir Serafin, Bogumił Szmulik Przedmowa Wykaz skrótów Część I. Zagadnienia ogólne Rozdział I. Czym są organy ochrony prawnej? ő 1. Ochrona prawna ijej rodzaje ő 2.

Bardziej szczegółowo

FUNKCJONOWANIE I ORGANIZACJA SEJMU, SENATU. PRAWA I OBOWIĄZKI PARLAMENTARZYSTY

FUNKCJONOWANIE I ORGANIZACJA SEJMU, SENATU. PRAWA I OBOWIĄZKI PARLAMENTARZYSTY FUNKCJONOWANIE I ORGANIZACJA SEJMU, SENATU. PRAWA I OBOWIĄZKI PARLAMENTARZYSTY Rozdział IV SEJM I SENAT Art. 95. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat. Sejm sprawuje kontrolę

Bardziej szczegółowo

HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA

HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA HISTORIA PAŃSTWA I PRAWA Ćwiczenia sylabus Studia Stacjonarne Prawa Rok akademicki 2015/2016 Semestr letni Grupy: 11, 12 Kod przedmiotu: 23-PR-SM-R1-Hpip Prowadzący: mgr Marcin Husak Instytut Historii

Bardziej szczegółowo

EDYCJA SĄDOWA PRAWO KONSTYTUCYJNE. Zbiór aktów prawnych. Wprowadzenie Prof. dr hab. Mirosław Granat Prof. dr hab. Marek Zubik

EDYCJA SĄDOWA PRAWO KONSTYTUCYJNE. Zbiór aktów prawnych. Wprowadzenie Prof. dr hab. Mirosław Granat Prof. dr hab. Marek Zubik EDYCJA SĄDOWA PRAWO KONSTYTUCYJNE Zbiór aktów prawnych Wprowadzenie Prof. dr hab. Mirosław Granat Prof. dr hab. Marek Zubik EDYCJA SĄDOWA Prawo konstytucyjne Polecamy inne nasze publikacje z zakresu prawa

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności;

PRAWA DZIECKA. dziecko jako istota ludzka wymaga poszanowania jego tożsamości, godności prywatności; PRAWA DZIECKA "Nie ma dzieci - są ludzie..." - Janusz Korczak Każdy człowiek ma swoje prawa, normy, które go chronią i pozwalają funkcjonować w społeczeństwie, państwie. Prawa mamy również my - dzieci,

Bardziej szczegółowo

Warszawa. Wnioskodawca:

Warszawa. Wnioskodawca: Warszawa, 12 sierpnia 2016 r. TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY Al. J. Ch. Szucha 12a 00-918 Warszawa Wnioskodawca: Grupa posłów na Sejm RP VIII kadencji według załączonej listy, Przedstawiciel grupy posłów: poseł

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

o współpracy rozwojowej 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne

o współpracy rozwojowej 1) Rozdział 1 Przepisy ogólne Kancelaria Sejmu s. 1/8 USTAWA z dnia 16 września 2011 r. o współpracy rozwojowej 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2011 r. Nr 234, poz. 1386, z 2013 r. poz. 1283. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1.

Bardziej szczegółowo

RADA MINISTRÓW. Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015

RADA MINISTRÓW. Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 RADA MINISTRÓW Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 Pozycję ustrojową Rady Ministrów określa 5 cech: 1. Jest jednym z dwu podstawowych organów władzy wykonawczej 2. Rada Ministrów i jej poszczególni

Bardziej szczegółowo

WYROK. Trybunał Konstytucyjny w składzie:

WYROK. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sygn. akt K 47/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 9 marca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński - przewodniczący Stanisław Biernat - sprawozdawca Mirosław

Bardziej szczegółowo

Polskie referendum akcesyjne

Polskie referendum akcesyjne Mariusz Jabłoński Polskie referendum akcesyjne Wrocław 2007 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Słowo wstępne ' 9 Rozdział I. Referendum jako instytucja demokracji bezpośredniej 1. Elementy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIX

Spis treści. Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIX Spis treści Przedmowa... V Wykaz skrótów... XIX Wykaz literatury... XXIII Rozdział I. Podstawowe wiadomości o prawie konstytucyjnym i ustroju państwowym... 1 1. Przedmiot i pojęcie prawa konstytucyjnego...

Bardziej szczegółowo

Stanowisko. I. Podstawy ustrojowe

Stanowisko. I. Podstawy ustrojowe Stanowisko Obywatelskiego Forum Legislacji przy Fundacji im. S. Batorego w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji publicznych projektów ustaw oraz ich założeń (tezy) I. Podstawy ustrojowe W

Bardziej szczegółowo

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA

Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji WARSZAWA RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-638794-XVIII/10/GK 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pan Michał Boni Minister Administracji i Cyfryzacji

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z wiedzy o społeczeństwie dla klasy II

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z wiedzy o społeczeństwie dla klasy II Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z wiedzy o społeczeństwie dla klasy II Temat lekcji Zagadnienia 1. Konstytucja - ustawa zasadnicza - zasady

Bardziej szczegółowo

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW

WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW WIELOPOZIOMOWEZARZĄDZANIEWUNIEUROPEJSKIEJ-ROLASAMORZĄDÓW Konferencja skierowana do członków i ich zastępców polskiej delegacji w Komitecie Regionów WARSZAWA, 27-28 WRZEŚNIA 2012 Kompleksowa współzależność

Bardziej szczegółowo

z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 marca 2016 r.

Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO SPRAWIEDLIWOŚCI RZECZNIK PRASOWY MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. Pan Tomasz Machała Redaktor Naczelny natemat.pl Na podstawie art. 31 a ustawy

Bardziej szczegółowo

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na

Pan. Donald Tusk. W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na Pan Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Aleje Ujazdowskie 1/3 00-071 Warszawa W związku z licznymi wątpliwościami jakie wywołała informacja o planowanym na dzień 26 stycznia 2012 r. podpisaniu przez Polskę

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Prawno-konstytucyjne aspekty wprowadzenia euro w Polsce dr Tomasz SŁOMKA Decyzję o wprowadzeniu

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Prawa Człowieka i systemy ich ochrony

Prawa Człowieka i systemy ich ochrony Prawa Człowieka i systemy ich ochrony Konwencja o prawach dziecka Zaoczne Studia Administracji 2016/2017 semestr zimowy Konwencja o prawach dziecka 1. Konwencja o prawach dziecka a) Geneza b) Wartości

Bardziej szczegółowo

STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO FORUM POMOCY SPOŁECZNEJ

STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO FORUM POMOCY SPOŁECZNEJ STATUT DOLNOŚLĄSKIEGO FORUM POMOCY SPOŁECZNEJ Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Dolnośląskie Forum Pomocy Społecznej jest autonomicznym podmiotem działającym na rzecz integracji i rozwoju pomocy społecznej.

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 FORMUŁA DO 2014 ( STARA MATURA ) WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MWO-R1 MAJ 2016 Uwaga: Akceptowane są wszystkie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny

Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09. Trybunał Konstytucyjny Warszawa, dnia 8 lipca 2010 r. Sygn. akt SK 8/09 Trybunał Konstytucyjny W odpowiedzi na pismo Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 czerwca 2010 r., na podstawie art. 34 ust. 1 w związku z art. 27 pkt 2

Bardziej szczegółowo