Część PIERWSZA ŻYCIE, CZASY I METODY PRACY NOSTRADAMUSA Rozdział I Nostradamus i jego czasy W ten sam sposób również wielu stało się uczonymi mężami,

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Część PIERWSZA ŻYCIE, CZASY I METODY PRACY NOSTRADAMUSA Rozdział I Nostradamus i jego czasy W ten sam sposób również wielu stało się uczonymi mężami,"

Transkrypt

1 Część PIERWSZA ŻYCIE, CZASY I METODY PRACY NOSTRADAMUSA Rozdział I Nostradamus i jego czasy W ten sam sposób również wielu stało się uczonymi mężami, którzy osiągnąwszy odpowiednie gwiezdne ciało, wytrwale ćwiczyli się w swoich przyrodzonych im konstelacjach. Skutkiem tego spłynęło na nich jak promień oddziaływanie przypisanej im przez narodziny konstelacji. Tak wspaniała nauka, doktryna i mądrość zostały odkryte... przejęte jedynie od gwiazd. W ten sposób wykształciło się gwiezdne ciało i powstały wielkie umysły, wielu pisarzy, doktorów, badaczy Pisma i filozofów, każdy zgodnie z własną konstelacją. Ich pisma i poglądy nie są uważane za święte, chociaż mają swego rodzaju szczególny autorytet, który zawdzięczają oddziaływaniu konstelacji i duchom Natury, a nie Bogu. W zadziwiający sposób działania tego typu wynikają niekiedy z umysłu człowieka, kiedy ludzie, zmieniając swoje serce i duszę, stają się podobni świętym, uczynieni takimi przez pijaną gwiazdę: zważywszy, że wino zmienia człowieka, również oni zostają zmienieni. Dlatego też warto zrozumieć ten rodzaj astronomii. Paracelsus, The Hermetic and Alchemical Writings, 1894, ed. by A. E. Waite, t. II, Hermetic MediCine and Hermetic PhilosophY, s. 302) W roku 1555 Michel Nostradamus opublikował pierwszą część Propheties, zbiór tajemniczych przepowiedni, który w przyszłości miał stać się najsławniejszą francuską książką XVI wieku. Kim był ten wyjątkowy człowiek i w jakich warunkach przyszło mu żyć w połowie XVI wieku we Francji? Z relacji Cesara, syna Nostradamusa (na którego pismach nie można jednak bezkrytycznie polegać), wynika, że wizjoner urodził się 15 grudnia 1503 roku, według starego stylu*, w niewielkim targowym miasteczku Saint-Remy-de- "Starym stylem" określa się kalendarz używany w Europie w czasach Nostradamusa. Ten system pomiaru czasu został wprowadzony w 46 roku p.n.e. przez Juliusza Cezara, stąd też nazywa się go również kalendarzem juliańskim. W 1582 roku pod auspicjami papieża Grzegorza XIII przeprowadzono reformę kalendarza juliańskiego. Dlatego też nowy system pomiaru czasu nosi nazwę kalendarza gregoriańskiego lub "nowego stylu". W krajach protestanckich i prawosławnych kalendarz gregoriański długo nie był uznawany. W Anglii przyjęto go dopiero w 1752 roku, a w Rosji w 1917 roku. -Provence na południu Francji, w dzisiejszym departamencie Bouches-du- -Rhóne, około 15 mil na północny wschód od Arles. W Aneksie I zajmiemy się dokładniej horoskopem Nostradamusa. W tym miejscu warto jednak wspomnieć o szczególnym układzie ciał niebieskich tego dnia: trzy górne planety (Mars, Jowisz, Saturn) znajdują się w koniunkcji nad dwiema stałymi gwiazdami, Kastorem i Polluksem. Jeśli rzeczywiście, jak podejrzewamy, Nostradamus urodził się kilka minut po południu, jego horoskop jest wyjątkowy. Tego bowiem dnia Słońce jest w opozycji wobec trzech górnych planet (Marsa, Jowisza i Saturna). Człowiek urodzony 15 grudnia musi z ogromną dyscypliną panować nad swymi siłami twórczymi. Z horoskopu Nostradamusa wynika zatem, że przyszły wizjoner urodził się z niezwykłym poczuciem misji, w pełni demonstrując wyliczone przez Paracelsusa w cytowanym wyżej fragmencie cechy prawdziwego jasnowidza. Jednakże, aby wypełnić swoje posłannictwo, Nostradamus potrzebował wskazówek doświadczonego nauczyciela, który pomógłby mu znaleźć odpowiednie formy wyrazu dla potężnych mocy, niszczycielskich dla jednostki nie przygotowanej na ich przyjęcie. Życie i dokonania Nostradamusa dowodzą, że udało mu się poskromić te moce (o Nostradamusie jako 1

2 adepcie wiedzy tajemnej zob. Aneks III). Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że był on, odwołując się do słów Paracelsusa, człowiekiem naznaczonym przez pijaną gwiazdę, stella dilutior, człowiekiem odurzonym przypływem ducha. Kto był później nauczycielem wyróżnionego przez gwiazdy nowo narodzonego, pozostaje nadal zagadką. Pomimo sławy, jaką uczony cieszył się już za życia, i licznych badań, prowadzonych nad życiem wizjonera przez wybitnych uczonych, jego dokonania nadal stanowią nieodgadnioną tajemnicę. W opowieściach o życiu Nostradamusa zawartych w niezliczonych opracowaniach przeważają najczęściej zmyślenia - w najlepszym razie zajmujące i interesujące bajki, w najgorszym zaś wierutne kłamstwa. Dokładna analiza zachowanych przekazów o życiu Nostradamusa prowadzi bowiem do całkowitego odrzucenia większości opowieści i legend na jego temat, jakimi karmili czytelników nawet uczeni tej miary, co Charles Ward czy le Pelletier. Naszym zamiarem nie jest jednak polemika z utartymi i powielanymi w literaturze opiniami o Nostradamusie, lecz podsumowanie skromnego stanu wiedzy na temat jego życia i dokonań. Na szczęście współczesne prace badaczy francuskich pozwoliły na zweryfikowanie wielu fałszywych opinii. Wnikliwe poszukiwania genealogiczne prowadzone przez Edgara Leroya~ znacznie poszerzyły wiedzę o kręgu rodzinnym Nostradamusa i umożliwiły wniesienie istotnych poprawek do informacji przekazanych przez jego brata, Jehana de Nostredame, syna Cesara de Nostredame oraz jego ucznia i przyjaciela Jeana-Aime de Chavigny'ego. Nadal jednak wiele faktów dotyczących wczesnych lat życia Nostradamusa pozostaje niejasnych. W każdym razie wydaje się pewne, że ojcem Nostradamusa był Jacques de Nostredame (niekiedy nazywany również Jaume), urodzony w Awinionie. Początkowo zajmował się działalnością kupiecką, w późniejszych latach pełnił funkcję notariusza. Matką Nostradamusa była Reyniere de Saint-Remy. Do dziś zresztą w Saint-Remy na ulicy Hoche'a można oglądać pozostałości domu, w którym miał się urodzić Nostradamus. Niedaleko, na ulicy noszącej dzisiaj jego imię, nad fontanną z dwiema rybami i lwem, znajduje się popiersie wizjonera. Niemniej prawdziwa duchowa ojczyzna Nostradamusa - z jego zamiłowaniem do słów o tajemniczym pochodzeniu - znajdowała się nie w samym Saint-Remy, lecz niespełna milę na południe od miasta. Francuski badacz Jean-Paul Clebert, jeden z najbardziej wnikliwych współczesnych interpretatorów czterowierszy Nostradamusa, uważa, że krajobraz okolicy położonej w bezpośrednim sąsiedztwie Saint-RemyS wywarł ogromny wpływ na młodego Nostradamusa. Clebert dostrzegł w tajemniczym słowie Mansol, które pojawia się w sześciu czterowierszach, odwołanie do miejsca położonego niespełna milę na południe od Saint-Remy. Znajdowało się tam stare opactwo, zwane w XIII wieku Manseolo, a w czasach nowożytnych - Saint-Paulde-Mausole. Do dnia dzisiejszego znajdują się tam zabudowania klasztorne, uwiecznione przez van Gogha, jak również szpital dla chorych psychicznie, noszący obecnie imię malarza*. Saint-Paul-de-Mausole kryje się w czterowierszu X.29 pod nazwą Pol Mansol. Nostradamus wspomina w nim o tzw. piramidzie na lawendowych łąkach poniżej kościoła, a także o jaskiniach, przedstawianych obecnie turystom jako "rzymskie więzienie dla niewolników". Jak się przekonamy, rze- * W dokumentach współczesnych Nostradamusowi klasztor nazywany jest Saint-Paul-de- -Mausole. We wcześniejszych, trzynastowiecznych źródłach nosi zlatynizowaną nazwę Manseole i Saint-Paul-de-Mausole. W przewodnikach turystycznych można się spotkać z jeszcze innymi nazwami. 2

3 czywiste przesłanie owych sześciu czterowierszy, w których jest mowa o Mansolo, stają się bardziej czytelne, jeśli się pamięta o ich związkach z Saint-Remy i starożytnymi zabytkami położonymi w jego sąsiedztwie. Niewykluczone jednak, biorąc pod uwagę styl Nostradamusa, że "lokalne" odniesienia w czterowierszach służyły wizjonerowi do ukrycia głębszego znaczenia. Nie ulega wątpliwości, że rodzice Nostradamusa byli chrześcijanami. Niemniej wiele przemawia za tym, że jego niezbyt odlegli przodkowie byli żydowskimi konwertytami, którzy przybyli do Francji z Włoch. Edgar Leroy szuka przodków Nostradamusa wśród żydowskich kupców, osiadłych w Carpentras i Awinionie w drugiej połowie XV wieku. Żydowscy przodkowie nie przynosili szesnastowiecznej Francji chwały, toteż niektórzy bliscy Nostradamusa, jak np. jego uczeń Chavigny, zaprzeczali żydowskiemu pochodzeniu wizjonera. Również jego syn Cesar przedstawiał dzieje rodziny w zafałszowany sposób. W świetle najnowszych badań żydowskie korzenie Nostradamusa są oczywiste. Z ustaleń Edgara Leroya i E. Lheza wynika, że przed 1455 rokiem przodek Nostradamusa, Pierre de Nostredame, przeszedł z judaizmu na chrześcijaństwo. Leroy wskazał na poświadczony przez awiniońskiego notariusza Jacques'a Girauda regestr dokumentu z 12 maja 1455 roku, w którym na marginesie widnieje uwaga: Pro Petro de Nostra Domina Olim cum judeus esset vocatio Vidono Gassonet obligatio. Dług Piotra de Nostredame, zwanego Guy Gassonet, z czasów kiedy był Żydem. Jak można sądzić z innych przekazów, drugie imię wymienione w dokumencie zostało tam wprowadzone na skutek pomyłki. Pierre poślubił bowiem córkę Jessego Gassoneta z Monteux. Gassonet, który był również żydowskim konwertytą, przyjął po chrzcie nazwisko Richaud. Jednak córka Gassoneta odmówiła przejścia na chrześcijaństwo. Pierre, który był już chrześcijaninem, został zatem zmuszony do rozwiązania małżeństwa. Na podstawie przebadanych przez Leroya dokumentów możemy uchwycić trzy pokolenia przodków Pierre'a czy Guya Gassoneta: Arnaud de Velorgues, niejakiego Vitala (który poślubił Astruge Massip) i Astruge z Carcassonne. W ten sposób dochodzimy do wieku XIV. Bardziej w głąb średniowiecza nie pozwala sięgnąć stan zachowanych źródeł i musimy zdać się na rodzinną tradycję. Niestety, informacje przekazane przez syna Nostradamusa Cesara nie do końca zasługują na zaufanie. Cesar utrzymywał, że jego ojciec pochodził z rodziny uczonych lekarzy, władających wieloma obcymi językami. Aby właściwie ocenić znaczenie, jakie Cesar przywiązywał do ukazania odpowiedniego, w jego przekonaniu, pochodzenia swojej rodziny, wystarczy odwiedzić górną salę ratusza w Salon - miasta, w którym Nostradamus i jego syn mieszkali wiele lat. Na ścianach wspaniale zdobionej sali wiszą naprzeciw siebie szesnastowieczne portrety dwóch mężczyzn spoglądających na siebie przez czas i przestrzeń. Oba obrazy przypisuje się Cesarowi. Jeśli tak jest w istocie, nie można mu odmówić talentu. Jeden z obrazów, znany z licznych reprodukcji, przedstawia Nostradamusa. Drugi stanowi autoportret Cesara - jeśli jest to jego dzieło - i ukazuje wytwornego, zadowolonego z siebie i życia mężczyznę z lutnią (prawdopodobnie) u swoich stóp. Na portrecie tym Cesar prezentuje się znacznie lepiej niż na rycinie umieszczonej na stronie tytułowej jego historycznej książki, przedstawiającej zmęczonego, blisko sześćdziesięcioletniego mężczyznę. Dla ambitnego Cesara niskie pochodzenie rodziny mogło stanowić przeszkodę na 3

4 drodze do kariery. Nie mógł dowieść swego szlachectwa, wobec tego chciał przynajmniej wykazać, że wywodzi się z rodziny wybitnych i godnych szacunku uczonych. Data urodzin Cesara nie jest pewna, ale ze wstępu do Propheties można wnosić, że przyszedł on na świat około 1554 roku, a zmarł około roku Dzięki spadkowi zostawionemu mu przez ojca mógł prowadzić spokojne życie, poświęcając się działalności artystycznej i pisarskiej oraz politycznej na szczeblu lokalnym. Na portrecie Nostradamusa, przechowywanym w Bibliotheque de la Mesjanes w Aix-en-Provence, widnieją dwa łacińskie dwuwiersze napisane ręką Cesara: Caesaris est satis patris haec Michaelis imago Edit hic hunc genitor, prodit hic ille patrem. Sic pater est natus nati, pater est quoque patris Natus et hinc rebus numina rident.* Możemy je przetłumaczyć następująco: Przedstawienie Michela, ojca, jest dziełem Cesara, syna. Pierwszy zrodził drugiego: stworzył swego ojca. Jeśli ojciec zrodzony jest z syna, to syn jest także ojcem ojca. Bogowie śmieją się z tych narodzin i tego niezwykłego przeznaczenia. Pisarskie dokonania Cesara, na ile można sądzić z jego L'Histoire et Chronique de Provence, mają w dużym stopniu charakter plagiatorski. Ogólnie odnosi się wrażenie, że pędził on beztroskie życie. Tak bardzo pragnął wspiąć się na wyższe szczeble hierarchii społecznej, że starannie ukrywał swoje skromne pochodzenie i jednocześnie zaprzepaścił niewątpliwy talent malarski. Jak się wydaje, wszyscy członkowie rodziny Nostradamusa otrzymali staranne wykształcenie. W tym czasie wiedza naukowa była jeszcze ściśle związana z wiedzą tajemną. Powszechnie przyjmuje się, że młodego Nostradamusa zaczął wprowadzać w tajniki astrologii, zielarstwa i medycyny jego dziadek. Rozbudzone w dzieciństwie zainteresowania miały go skłonić do podjęcia studiów na wydziale lekarskim Uniwersytetu w Montpellier. W książce poświęconej kosmetyce Nostradamus pisze, iż w latach zajmował się studiami nad astrologią i jej związkami z medycyną - poznanie "źródeł i pochodzenia planet" miało służyć znalezieniu właściwych sposobów leczenia. Nie bez znaczenia wydaje się fakt, iż powyższą informację zamieścił w książce poświęconej sztuce ukrywania się, maskowania czy, jak sam to sformułował, mającej na celu pomóc kobietom "w uwodzeniu". Przypuszcza się, że Nostradamus pracował jako lekarz w Narbonne, Carcassonne, Tuluzie i Bordeaux i w krótkim czasie miał zyskać w całej Prowansji uznanie dzięki swoim sukcesom w walce z dżumą, stanowiącą w tym czasie stałe zagrożenie dla ludzkiego życia. Przed 1533 rokiem miał powrócić do Montpellier i w ciągu roku uzyskać stopień doktorski na tamtejszym uniwersytecie. Większość powyższych stwierdzeń dotyczących losów Nostradamusa została zakwestionowana przez współczesnych badaczy, zwłaszcza przez Leroya, który podał w wątpliwość nawet jego dłuższe pobyty w Carcassonne i Bordeaux. Nie jest również możliwe, aby Nostradamus - jak można przeczytać w wielu opracowaniach - stawał w 1534 roku przed sądem inkwizycyjnym w Tuluzie. Przekazy źródłowe dotyczące wczesnych lat życia Nostradamusa są niezwykle skąpe. Niemniej zachował się jego wpis na wydział lekarski Uniwersytetu w Montpellier z 23 października 1529 roku. Wiadomo też, że w 1533 roku przebywał w Augen, chociaż nieznane pozostają motywy jego wizyty 4

5 w tym mieście. Znaczna grupa badaczy jednak, powołując się na relację Jeana-Aime de Chavigny, skłonna jest łączyć przyjazd Nostradamusa do Augen z pobytem w tym mieście Scaligera*, z którym w późniejszym okresie łączyły Nostradamusa przyjacielskie stosunki. W licznych biografiach próbuje się dowodzić, że Nostradamus zdobył sławę dzięki sukcesom w zwalczaniu dżumy. Trudno stwierdzić, na ile powyższe stwierdzenia odpowiadają prawdzie. Późniejsi komentatorzy wspominają o tajemniczym proszku, który miał chronić Nostradamusa przed chorobą. Podejrzewa się, że sekret produkcji tego specyfiku Nostradamus zdradził w pracy o kosmetykach. Proszek "przyrządzony przez Nostradamusa", który powstrzymał zarazę w Aix w 1546 roku, został opisany przez Raoula Busqueta. Rzecz jasna, podobne historie opowiadano również o innych wybitnych lekarzach tej epoki, wśród nich o Paracelsusie i Agrippie. Paracelsusa często przedstawiano z mieczem, w którego rękojeści miał być ukryty tajemniczy proszek zwany Azoth lub Zoth. Słowo Asotus pojawia się w jednym z wierszy Nostradamusa. Niewykluczone, że również pod nim skrywa się jakaś tajemnica. Niemniej zostało ono użyte przez późniejszych chemików, nieobeznanych z okultyzmem i wiedzą tajemną, do określenia pierwiastka chemicznego, azotu. Tajemniczy proszek szczególnie skutecznie chronił przed zarazą. W literaturze hermetycznej nazywano go "dojrzałą rtęcią", którazgodnie z twierdzeniami Paracelsusa - "leczy wszystkie choroby występujące w trzech królestwach przyrody"~ ~. Niestety, z typową spagiryczną** ostrożnością (alchemicy niechętnie zdradzali swoje tajemnice) Paracelsus nie ujawnił sposobu przyrządzania cudownego proszku. Zaznaczył jedynie, iż wytwarza się go z Elixiru. Elixir stanowił jedną z najczujniej strzeżonych alchemicznych tajemnic. Musimy zatem ograniczyć się do przypuszczenia, że Azoth (który mógł mieć formę rzeczywistego proszku, chociaż niekoniecznie) stanowił symbol inicjacji - tych, którzy znali jego tajemnicę, można było uznać za obdarzonych, odwołując się do enigmatycznego wyrażenia Nostradamusa: la faculte latrice, darem uzdrawiania. Omówienie znaczenia, jakie przypisywano Azothowi czy Azocowi, jak ' Julius Caesar Scaliger ( ), włoski uczony i żołnierz. W 1525 roku towarzyszył de la Rovere w podróży do Augen jako jego lekarz. Posiadał ogromną wiedzę encyklopedyczną i można go zaliczyć do grona najwybitniejszych uczonych tamtych czasów. ~* Słowo "spagiryczny" - odpowiednik alchemii - należy do wyrażeń wprowadzonych do szerszego użytku przez Paracelsusa. Jak się wydaje, Paracelsus zamierzał w ten sposób odróżnić prawdziwą ezoteryczną alchemię (spagiricus) od sprzedajnej sztuki poszukiwania jedynie złota (alchemia). często nazywa go Paracelsus, wymagałoby osobnej rozprawy. Azoth stanowił tajemnicę tajemnic, rtęć Filozofów (a nie, jak wyjaśnia Paracelsus, zwykłą rtęć). Azoth oczyszcza za pomocą ognia zmysłowe ciała. Widzieć w nim można w istocie tajemną moc inicjacji, która oddziałuje na trzy płaszczyzny ludzkiej egzystencji - intelekt, emocje i boską cielesność. Jak przekonywał w swoich pismach Fulcanelli, istotę powstawania Azothu, nazywanego przez niego "ożywioną rtęcią", można poznać poprzez analizę wystroju architektonicznego alchemicznego arcydzieła, jaką jest katedra Notre Dame w Paryżukamienna księga, której lekturze Nostradamus, podobnie jak inni okultyści, oddawał się podczas wizyt w Paryżu*. W angielskim wydaniu pracy Jacques'a Sadoula o alchemii znaleźć można ukryte odniesienia do tego tajemniczego proszku~2. Za frontyspisem [ozdobna kartka tytułowa wykonana techniką miedziorytniczą - przyp. red.] tej książki umieszczono stronę tytułową szesnastowiecznej wersji Azothu Basila Valentine'a (ryc. 6). Jednocześnie w aneksie wspomniano, że dawniejsi alchemicy znają tajemnicę eliksiru. Sadoul 5

6 wyliczył, że średnia długość życia dziewięciu największych alchemików Zachodu wynosiła blisko 82 lata, podczas gdy ludzie w tamtych czasach żyli o połowę krócej. Być może zatem Azoth nie jest jedynie wytworem fantazji. Przypadkiem pierwszego przekładu wszystkich czterowierszy Nostradamusa na język angielski dokonał również lekarz, Theophilus Garencieres, który także musiał zmagać się z zarazą. Garencieres studiował w Caen oraz Oxfordzie i podobno - chociaż wydaje się to mało prawdopodobne - na czterowierszach Nostradamusa uczył się języka francuskiego. W czasie wielkiej zarazy, która spustoszyła Londyn w 1665 roku, Garencieres zalecał swoim pacjentom środek zwany syropem weneckim. W późniejszym okresie życia Nostradamus poświęcił się przede wszystkim działalności pisarskiej. Sławę wielkiego astrologa, otaczającą go już za życia, zawdzięczał w pierwszej kolejności nie Prophethies, lecz wydawanym co roku almanachom. Zawierały one przepowiednie i prognozę pogody na poszczególne miesiące nadchodzącego roku, poprzedzone dziesięciozgłoskowymi czterowierszami (ryc. 7). Niektóre z tych almanachów niesłusznie łączy się z nazwiskiem Nostradamusa. Nie ulega jednak wątpliwości, że Prognostication nouvelle... na rok 1555 napisał właśnie on i że nie jest to zapewne * W czasach Nostradamusa prawie wszystkie francuskie katedry i większe opactwa (nie mówiąc o włoskich duomi) uważano za tajemne kamienne księgi. W czasach Nostradamusa największą wagę przywiązywano do świątyń w Chartres, Amiens, Paryżu i Vezelay. Mniejsze wrażenie sprawiał St. Trophime w Arles, położony bliżej Salon. jedyny napisany przez niego almanach. W dalszej części pracy przyjrzymy się dokładniej tym rocznikom. W tym miejscu zaznaczymy jedynie, że prawdopodobnie właśnie popularność, jaką cieszyły się wychodzące co roku publikacje tego rodzaju, skłoniła Nostradamusa do opracowania cyklu profetycznych czterowierszy, poświęconych dziejom kontynentu europejskiego. Nostradamus opublikował również przekład z łaciny parafraz Galena (żyjącego w II wieku greckiego lekarza, do którego pism, jako jednego z najwyższych autorytetów, odwoływała się średniowieczna medycyna)~4, traktat o kosmetykach~5 oraz (prawdopodobnie) francuski przekład hieroglificznej książki Horopollo, pseudoegipskiego pisarza, który cieszył się niezwykłą popularnością wśród humanistów w pierwszej połowie XVI wieku~~. Jak już wspominaliśmy, w tajniki astrologii oraz podstawy greki i łaciny, a także języka hebrajskiego zgodnie z tradycją wprowadził Nostradamusa jego dziadek. Jednak nie ulega wątpliwości, że w momencie śmierci dziadka Michel był jeszcze małym dzieckiem. Prawdopodobniejsze jest zatem przypuszczenie, że zarówno z zagadnieniami astrologii, jak i starożytnymi językami przyszły wizjoner zapoznał się na drodze zwykłej edukacji. Niezależnie od tego, kto wprowadził Nostradamusa w problematykę astrologiczną, wkrótce stał się on jednym z najwybitniejszych znawców tej dziedziny nauki. W wielu dotychczasowych opracowaniach poświęconych życiu Nostradamusa spotkać się można z przesadnymi opiniami o znaczeniu, jakie na ukształtowanie się jego poglądów wywarła niewątpliwa przyjaźń łącząca go przez długie lata ze Scaligerem. Julius Scaliger nie przybył w 1525 roku z Włoch do Francji jedynie po to - jak sugerowała część biografów - aby spotkać się z Nostradamusem. Jego przyjazd do Augen wiązał się z objęciem posady lekarza biskupa tego miasta. Przypadkiem w tym samym czasie do Augen trafił również Nostradamus. Pobyt Scaligera w Augen niespodziewanie się przedłużył. W 1529 roku, czterdziestopięcioletni wówczas uczony, poślubił szesnastoletnią Andiette de Roques-Lobejac. Doczekał się w tym związku piętnaściorga dzieci. Z pewnością Scaliger był zaangażowany w jakieś praktyki ezoteryczne. Okultystycznych zainteresowań Scaligera dowodzą nie 6

7 tylko rozmaite uwagi rozrzucone w jego pismach, lecz również bliskie związki, jakie łączyły go z Gauricusem (który miał wprowadzić go w tajniki astrologii) czy niemieckim malarzem Albrechtem Durerem, który wyruszył nawet do Wenecji w poszukiwaniu tajemnic związanych z florencką szkołą neoplatoników. W jakim jednak stopniu Nostradamus został wprowadzony przez Scaligera w zagadnienia wiedzy tajemnej, pozostaje nadal sprawą otwartą. Francuski komentator dzieł Nostradamusa P. V. Piobb, poszukując odpowiedzi na pytanie o drogi wtajemniczenia Nostradamusa w problematykę wiedzy tajemnej, zwrócił uwagę na wydanie jego Propheties, które ukazało się w Amsterdamie w 1668 roku. W kolofonie u dołu strony tytułowej dostrzec można bowiem dobrze zamaskowane odniesienia do "Syna Wdowy". Amsterdamski kolofon brzmi następująco: A Amsterdam Chez Iean Iansson a Waesberge et la Vesve du Feu Elizee Weyerstraet. L'An W Amsterdamie, u Ieana Ianssona w Waesberge i Wdowy śp. Elizee Weyerstraet, w roku Tekst kolofonu wydaje się pełen ukrytych znaczeń. Zgodnie z zasadami tajemnego języka podwojenie Iean Ian służy podkreśleniu wagi słów Jean (Jan) i syn Ianssona jako dwóch oddzielnych wyrażeń i przekazaniu w tle idei "syna Jeana". Słowo Vesve, które można czytać również jako Vefue, oznacza po francusku wdowę. "Słowotwórcza" analiza kolofonu prowadzi zatem do wniosku, że jego autorzy starali się zawrzeć w nim skryte przed postronnymi obserwatorami odniesienia do Synów Wdowy. Wyrażenie "Syn Wdowy", pozornie nic nie znaczące, odgrywa obecnie ogromną rolę w tradycji masońskiej. Jednakże na długo przed powstaniem ruchu wolnomularskiego, powszechnie posługiwano się nim w kręgach alchemików i okultystów. Wyrażenie to odwołuje się bezpośrednio do tradycji biblijnej. W Pierwszej Księdze Królewskiej wspomniany jest Hiram z Tyru, uważany niekiedy niesłusznie za twórcę świątyni Salomona, którego określa się jako "syna wdowy z pokolenia Neftalego". Hiram był brązownikiem i jego dziełem był wystrój wnętrza świątynii. W tradycji ezoterycznej imię Hiram nadawano osobom podejmującym się dzieła zaprojektowania, wzniesienia i ukończenia wewnętrznej świątyni, czyli oczyszczenia wnętrza człowieka. Z tego też powodu mianem tym określa się również osoby, które osiągnęły mistrzostwo w trudnej sztuce "przyozdabiania" wewnętrznej świątyni, czyli własnej jaźni. Wyrażenie Syn Wdowy stanowi jedynie inną formę imienia Hiram, odnoszonego do osób, które dostąpiły najwyższego stopnia wtajemniczenia. Można w tym miejscu przywołać uwagę H. Bławatskiej, która widziała w świątyni Salomona nie realnie istniejącą budowlę, lecz alegorię, metaforę szkoły wtajemniczenia. Męskie imię Hiram przekształcone poprzez anagram, z czym można się często zetknąć w tradycji okultystycznej, odczytuje się jako żeńskie imię Maria (zob. Aneks V). W ten sposób dzięki wzniesieniu wewnętrznej świątyni dochodzi do ustanowienia harmonii między pierwiastkiem męskim i żeńskim, między odwiecznym przeciwieństwem Słońca i Księżyca, Króla i Królowej, animus i anima. Tym samym dochodzimy do zrozumienia rzeczywistego znaczenia okultystycznego pojęcia conjunctio, małżeństwa dwóch dusz, z którym można się często spotkać w literaturze alchemicznej Warto w tym miejscu przypomnieć, że Maria (Maria Hebraea, Maria Żydówka) była w tradycji alchemicznej uważana za osobę, która doświadczy- 7

8 ła najwyższego stopnia wtajemniczenia. Mamy zatem Hirama, żydowskiego wtajemniczonego, i Marię, jego żeńskie odbicie, oboje złączonych z Nostradamusem poprzez tradycję żydowską. O znaczeniu, jakie przypisywano Marii w środowiskach alchemików, świadczy fakt umieszczenia na stronie tytułowej Symbola Aureae Mensae, alchemicznego traktatu Michaela Maiera, obok największego nauczyciela wiedzy tajemnej Hermesa Trismegistosa, właśnie wizerunku Marii (rys.10)2~. Podobne skojarzenia nie są dziełem jedynie szesnastowiecznych alchemików. Już w III wieku wspomina się o Marii, siostrze Mojżesza. Ślad alchemicznych treści łączonych z imieniem Marii przetrwał we Francji do dziś w nazwie bain-marie - dużego rondla. Naczynie to, pierwotnie używane przez alchemików, zawdzięcza swą nazwę odniesieniu właśnie do Marii Hebraea; słowo bain znaczyło pierwotnie oczyszczającą kąpiel. Można by zatem przypuszczać, biorąc pod uwagę powyższe spostrzeżenia, że Nostradamus mógł być mocniej związany z tradycją kabalistyczną. Jednakże - co wydaje się zaskakujące, zwłaszcza jeśli się pamięta o jego pochodzeniu - w dziełach można odnaleźć niewiele śladów wykorzystywania metod właściwych Kabale. Niemniej jednak nie da się całkowicie odrzucić przypuszczenia, że treści kabalistyczne zostały przez Nostradamusa ukryte przed wzrokiem nie wtajemniczonych. Z jego własnych słów można bowiem wnosić, że znał on pisma mnicha astrologa Richarda Roussata, który z kolei odwoływał się do chronologicznych ustaleń dwunastowiecznego żydowskiego uczonego Ibn Ezry. Powszechnie przyjmuje się - bez wystarczających dowodów źródłowychże około 1532 roku Nostradamus ożenił się i doczekał dwójki dzieci. Nie cieszył się jednak długo szczęściem rodzinnym. Zaraza, z którą tak skutecznie zmagał się przez lata, wzięła teraz na nim srogi odwet, uśmiercając zarówno jego żonę, jak i dzieci. Kolejne osiem lat życia Nostradamus spędził na ciągłych podróżach po Francji i Włoszech. Komentatorzy i biografowie przykładają, jak się wydaje, zbyt wielką wagę do włoskiej podróży Nostradamusa. Niemniej pewne dane dotyczące jego pobytu w tym kraju można wydobyć z dzieła Traite des fardements et confitures*, jak również z aluzji zawartych w czterowierszach. Wolno sądzić, że odwiedził Savonę i Mediolan. Niektórzy badacze przypuszczają, że dotarł również do Wenecji, której przypadła ważna rola w jego historii tureckich muzułmanów. Trudno też jednoznacznie stwierdzić, czy zwiedził także południową część Półwyspu Apenińskiego. Niemniej uchwytne w jego czterowierszach opisy krajobrazu zdają się sugerować, że przebywał również w Neapolu i oglądał cud nowej góry (Monte Nuovo), która wyłoniła się z ziemi w ciągu jednej nocy w 1538 roku, oraz obserwował budzące niepokój wybuchy wulkanów u zachodnich wybrzeży Włoch. Zgodnie z miejscową tradycją, podczas jednej nocy miały się wyłonić z morza trzy wyspy. Relacje naocznych świadków przekonują jednak, że proces ten przebiegał nieco wolniej, chociaż miał równie dramatyczny charakter. W listopadzie 1547 roku Nostradamus poślubił wdowę Anne Ponsart Gemelle, albo Anne Poussart, albo Pons Jumel lub Genelle - wśród badaczy nie ma zgody co do brzmienia jej nazwiska. Niemniej w łacińskim epitafium, które poleciła wyryć ku czci Nostradamusa, nosi ona imię Anna Pontia Gemella. Prawdopodobnie jej francuskie imię brzmiało: Anne Ponsarde, a jej pierwszym mężem był, jak wolno sądzić, Jean Beaulme. Leroy, nie podając w wątpliwość daty zawarcia małżeństwa, odnotowuje, że kilka pierwszych miesięcy po ślubie Nostradamus spędził na wędrówkach po Włoszech. Z zachowanych przekazów źródłowych wynika, że Nostradamus mieszkał w Salon w dzielnicy Ferreiroux. Dzisiejsze Salon jedynie w niewielkim stopniu przypomina miasto, w którym żył Nostradamus. Niemniej kształt śre- 8

9 dniowiecznego Salon można odtworzyć na podstawie układu ulic w obrębie murów obronnych i bram miasta. Do dzisiejszych czasów przetrwało kilka średniowiecznych budowli: dzwonnica przy kościele św. Michała nadal rzuca swój cień na budynek, w którym miał mieszkać Nostradamus. Kilkaset metrów na południe od dzwonnicy, na wyniosłym wzgórzu nadal wznosi się bryła potężnego zamku d'emperi, mieszczącego obecnie muzeum. Plac niedaleko kościoła u podnóża zamku nazwano na cześć wizjonera La Place des Centuries. Jednakże poza zamkiem i kościołem - w czasach Nostradamusa był na nim pierwszy na południu Francji zegar słoneczny - w Salon pozostało niewiele pamiątek średniowiecznej przeszłości. Niemniej to, co zniszczył czas, próbuje się - na potrzeby turystów - na różne sposoby przywracać pamięci: nadając ulicom nazwy związane z Nostradamusem, wznosząc pomniki i zakładając muzea (fot. 11 i 12). W domu przy Place de la Poissonnerie, rzekomo własności Nostradamusa i w którym prorok miał umrzećznajduje się obecnie muzeum poświęcone jego pamięci. Imię wizjonera nosi wąska uliczka, którą można dojść do muzeum. W tym domu Nostradamus miał pracować nad horoskopami dla swoich licznych klientów, nad wydawanymi co roku almanachami i nad tajemniczymi Propheties. W tym też domu przyszły na świat jego dzieci - Madeleine około 1551 roku, Cesar, być może w 1553 roku, Charles w roku 1556, Andre w roku 1557, Anne około roku 1558 i Diane w 1561 roku. Jak wiele innych spraw dotyczących życia i działalności Nostradamusa, kontrowersje budzi również to, ile miał dzieci w drugim małżeństwie. Jean-Aime de Chavigny, który znał Nostradamusa bardzo dobrze, wspomina o sześciorgu dzieciach. Garencieres wymienia jedynie troje. Zdaniem późniejszego biografa Nostradamusa, Muraise'a, miał on ośmioro dzieci. Jak można sądzić, sprzeczności między tymi przekazami wynikają z pewnego nieporozumienia.* W 1972 roku Leroy przyznał z pewnym smutkiem, że nie zachowały się żadne dokumenty odnoszące się do zawodowej działalności Nostradamusa w Salon. Jednak jedenaście lat później, w 1983 roku, Jean Dupebe opublikował zbiór 51 listów (w większości pisanych po łacinie) Nostradamusa bądź skierowanych do niego, pochodzących z okresu pobytu proroka w Salon. Korespondencja ta jest prawie wyłącznie poświęcona działalności Nostradamusa jako astrologa i rzuca nowe fascynujące światło na metody jego pracy-~. W jednym z opublikowanych przez Dupebe'a listów, napisanym w lutym 1556 roku, Gabriel Symeoni - pisarz i tłumacz, wybitny znawca historii ' Sprawę rozstrzygają ostatecznie, jak się wydaje, badania Edgara Leroya, który dowiódł, iż Nostradamus miał sześcioro dzieci, por. tablicę genealogiczną nr 3 w: Nostradamus. Ses Origines. Sa Vie. Son Oevre, Lista zawiera dane dotyczące małżonków dzieci Nostradamusa, prawdopodobne daty ich życia i odniesienia do dalszych studiów nad ich losami. starożytnego Rzymu - wyraża nadzieję, iż niedawna wizyta Nostradamusa na dworze królewskim miała pomyślny przebieg. Była to jedna z najważniejszych podróży Nostradamusa. Na dwór wezwała go królowa Katarzyna Medycejska, przypuszczalnie po to, aby przygotował horoskopy dla jej dzieci. Większość badaczy - w tym również wielu wybitnych francuskich uczonych - sądzi, że Nostradamus rozpoczął swoją trwającą zapewne około miesiąca podróż z Salon do Paryża w 1556 roku. Jednak z zachowanych dokumentów wynika niezbicie, że dotarł on do Paryża już 15 sierpnia 1555 roku. Wydaje się zatem, że zaproszenie do Paryża zawdzięczał przede wszystkim sławie astrologa i twórcy almanachów, a nie autora Propheties. Według relacji jego syna Cesara, wkrótce po przyjeździe do Paryża Nostradamus miał 9

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

Medytacja chrześcijańska

Medytacja chrześcijańska Z TRADYCJI MNISZEJ 5 John Main OSB Medytacja chrześcijańska John Main OSB Medytacja chrześcijańska Konferencje z Gethsemani przekład Teresa Lubowiecka Spis treści Wstęp...7 Pierwsza Konferencja...9 Druga

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - OCENIANIE BIEŻĄCE, SEMESTRALNE I ROCZNE (2015/2016) Ocena dopuszczająca: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który opanował wiadomości i umiejętności określone

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Jan Kochanowski. Utwory wybrane Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Jan Kochanowski Utwory wybrane Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa zastrzeżone.

Bardziej szczegółowo

Propozycja metodyczna dla klasy VI

Propozycja metodyczna dla klasy VI Język Polski w Szkole IV VI R. X, nr 4 Joanna Piasta-Siechowicz Propozycja metodyczna dla klasy VI TEMAT: Poznajemy lekturę Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa. Czas zajęć: 2 x 45 min. Cele

Bardziej szczegółowo

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie?

Pytania konkursowe. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo Wojtyłowie? Pytania konkursowe 1. Podaj imię i nazwisko Jana Pawła II. 2. Podaj imię brata Karola Wojtyły. 3. Kim z zawodu był ojciec Karola Wojtyły i gdzie pracował? 4. Przy jakiej ulicy w Wadowicach mieszkali Państwo

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wielki astronom Mikołaj Kopernik

Wielki astronom Mikołaj Kopernik Wielki astronom Mikołaj Kopernik 1. Cele lekcji Cel ogólny: Poznanie sylwetki Mikołaja Kopernika. a) Wiadomości Uczeń wie, kim był Mikołaj Kopernik. b) Umiejętności Uczeń potrafi udzielać odpowiedzi na

Bardziej szczegółowo

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa.

Chrześcijaństwo skupia w sobie wiele odłamów, które powstały przez lata, opierający się jednak na jednej nauce Jezusa Chrystusa. Chrześcijaństwo Chrześcijaństwo jest jedną z głównych religii monoteistycznych wyznawanych na całym świecie. Jest to największa religia pod względem wyznawców, którzy stanowią 1/3 całej populacji. Najliczniej

Bardziej szczegółowo

Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)?

Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)? Jak czytać ze zrozumieniem Pismo Święte (YC 14-19)? Mój pierwszy nauczyciel języka hebrajskiego bił mnie linijką po dłoni, gdy ośmieliłem się dotknąć palcem świętych liter Pięcioksięgu. (R. Brandstaetter,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA

Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA Lista tematów na wewnętrzny egzamin z języka polskiego w roku szkolnym 2015/2016 w Zespole Szkół Ekonomiczno-Usługowych w Świętochłowicach LITERATURA 1. Konflikt pokoleń jako motyw literatury. Zanalizuj

Bardziej szczegółowo

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch

1 Ojcostwo na co dzień. Czyli czego dziecko potrzebuje od ojca Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wstęp......6 Rozdział I: Co wpływa na to, jakim jesteś ojcem?...... 8 Twoje korzenie......8 Stereotypy.... 10 1. Dziecku do prawidłowego rozwoju wystarczy matka.... 11 2. Wychowanie to

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LEARNIT KOBIETY W IT EMANUELA (IT) Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej. Projekt lub publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Mikołaj Kopernik. Mikołaj Kopernik.

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Mikołaj Kopernik. Mikołaj Kopernik. SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Znani Polacy. Znani Polacy. tygodniowy Temat dnia Mikołaj Kopernik. Mikołaj Kopernik. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze.

się do woli Bożej może być nieraz tak samo trudne jak samo jej pełnienie. Czasami bywa nawet trudniejsze. WSTęP Pytanie zadane przez Autora w tytule może brzmieć jak obiecujące hasło reklamowe: przeczytaj książkę, a przekonasz się, że wszystkie trudności i problemy twojego życia duchowego i wspólnotowego zostaną

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ

WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ WYWIAD Z ŚW. STANISŁAWEM KOSTKĄ Witaj Św. Stanisławie, czy mogę z Tobą przeprowadzić wywiad? - Witam. Tak bardzo chętnie udzielę wywiadu. Gdzie i kiedy się urodziłeś? - Urodziłem się w Październiku 1550r.

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Łobzie

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Łobzie WITAMY SERDECZNIE Szkoła Podstawowa nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Łobzie C O P E Święto patrona szkoły R N I 2011 S U C Od Ziemi, po gwiazdy i dalej 1473-1543 IKOŁAJ OPERNIK Największy uczony Nowożytnej

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Pieczęć Olsztyna IV WIEK

Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pieczęć Olsztyna IV WIEK Pierwowzorem herbu Olsztyna była sekretna pieczęć, którą jeszcze w 1526 roku pieczętowano dokumenty. W drugiej połowie XVI w. na pieczęci pojawiła się postać wędrowca trzymającego

Bardziej szczegółowo

Podobno lepiej jest rozmawiać z piękną kobietą i myśleć przy tym o Panu Bogu, niż modlić się do Boga i myśleć o pięknej kobiecie (K. Wójtowicz).

Podobno lepiej jest rozmawiać z piękną kobietą i myśleć przy tym o Panu Bogu, niż modlić się do Boga i myśleć o pięknej kobiecie (K. Wójtowicz). wstęp Podobno lepiej jest rozmawiać z piękną kobietą i myśleć przy tym o Panu Bogu, niż modlić się do Boga i myśleć o pięknej kobiecie (K. Wójtowicz). W pierwszym wypadku, widząc piękno kobiety, można

Bardziej szczegółowo

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU

Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II JEGO OBRAZ W MOIM SERCU Jan Paweł II Jan Paweł II właściwie Karol Józef Wojtyła, urodził się 18 maja 1920 w Wadowicach, zmarł 2 kwietnia 2005 w Watykanie polski biskup rzymskokatolicki, biskup

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów :

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów : Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: Program nauczania języka angielskiego dla II etapu edukacyjnego (szkoła podstawowa, klasy IV VI), autorzy: Ewa Piotrowska

Bardziej szczegółowo

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016

Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Lista tematów na wewnętrzny egzamin maturalny z języka polskiego rok szkolny 2015/2016 Nr Literatura 1. Literackie wizje polskiego dworu. Omów temat w oparciu o wybrane utwory. 2. Polska, ale jaka? Przedstaw

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz Rozporządzenie. z dnia 7 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz Rozporządzenie. z dnia 7 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r. Poz. 927 Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania

Przedmiotowy System Oceniania Przedmiotowy System Oceniania PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO GIMNAZJUM NR 2 W GOLENIOWIE ROK SZKOLNY 2013/2014 Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania: 1. Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania,

4) praktyczne opanowanie umiejętności ogólnych i specjalistycznych, których wpojenie należy do celów nauczania przewidzianych programem nauczania, I. Przedmiotem oceny są: 1) wiadomości i umiejętności według programu nauczania z języka polskiego dla zasadniczej szkoły zawodowej w zakresie podstawowym, o programie nauczania z języka polskiego w danej

Bardziej szczegółowo

Ks. Michał Bednarz ZANIM ZACZNIESZ CZYTAĆ PISMO ŚWIĘTE

Ks. Michał Bednarz ZANIM ZACZNIESZ CZYTAĆ PISMO ŚWIĘTE Ks. Michał Bednarz ZANIM ZACZNIESZ CZYTAĆ PISMO ŚWIĘTE 4 by Wydawnictw o BIBLOS, Tarnów 1997 ISBN 83-86889-36-5 SPIS TREŚCI Wstęp.................................. 9 :2 6.,H. 1998 Nihil obs tat Tarnów,

Bardziej szczegółowo

1. Roland rycerz średniowieczny

1. Roland rycerz średniowieczny 1. Roland rycerz średniowieczny Uczeń: Uczeń: a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości zna fragmenty tekstu Pieśni o Rolandzie, zna podstawowe wiadomości o zwyczajach i tradycjach rycerzy średniowiecznych, rozumie

Bardziej szczegółowo

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY

Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Łk 1, 1-4 KRĄG BIBLIJNY Tomasz Kiesling Oborniki 2013 Być jak Teofil dziś Teofil konkretne imię adresata, chrześcijanina, do którego pisze św. Łukasz Ewangelię. Ewangelista przeprowadził wiele rozmów

Bardziej szczegółowo

Starożytna Grecja. Agnieszka Wojewoda

Starożytna Grecja. Agnieszka Wojewoda Starożytna Grecja Agnieszka Wojewoda Spis treści Położenie Grecji O Grecji słów kilka Starożytna Grecja Bogowie i boginie Grecji Grecki teatr Igrzyska olimpijskie Agora Sztuka grecka Podsumowanie Położenie

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: TURYSTYKA HISTORYCZNA Załącznik nr 18 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r., wprowadzony Uchwałą nr 6/2014 Senatu UPJPII z dnia 20 stycznia 2014 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH)

Bardziej szczegółowo

Przed podróŝą na Litwę

Przed podróŝą na Litwę Przed podróŝą na Litwę Źródło: http://www.hotels-europe.com/lithuania/images/lithuania-map-large.jpg BirŜai to niewielkie miasto litewskie wyznaczone jako miejsce kolejnego, juŝ piątego spotkania przedstawicieli

Bardziej szczegółowo

Ameryka Łacińska została naniesiona na chińskie mapy już przed Kolumbem

Ameryka Łacińska została naniesiona na chińskie mapy już przed Kolumbem 28.02.2015 Ameryka Łacińska została naniesiona na chińskie mapy już przed Kolumbem Autor: Wieczorna Image not found http://wieczorna.pl/uploads/photos/middle_ Ameryka Łacińska została naniesiona na chińskie

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie

WPROWADZENIE. Tworzyć nowe w sobie i świecie WPROWADZENIE D zień dobry, Przyjaciele. Pragnę powitać tych wszystkich, któ rzy kroczą drogą dalszego energoinformacyjnego rozwoju oraz tych, którzy stawiają na niej dopiero pierwsze kroki. Czy gotowi

Bardziej szczegółowo

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej

Patryk D. Garkowski. Repetytorium z historii ogólnej Patryk D. Garkowski Repetytorium z historii ogólnej R e p e t y t o r i u m z h i s t o r i i o g ó l n e j 3 Copyright by Patryk Daniel Garkowski & e-bookowo 2010 ISBN 978-83-62480-21-0 Wydawca: Wydawnictwo

Bardziej szczegółowo

Wiarygodność w e-commerce: Jakimi oznakami zaufania szczycą się europejskie sklepy internetowe?

Wiarygodność w e-commerce: Jakimi oznakami zaufania szczycą się europejskie sklepy internetowe? Wiarygodność w e-commerce: Jakimi oznakami zaufania szczycą się europejskie sklepy internetowe? Uczciwość i jakość usług sklepu internetowego jest często dla zwykłego użytkownika sieci trudna do oszacowania.

Bardziej szczegółowo

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki

ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ DO ARKUSZA Od księgi do książki ODPOWIEDZI I PUNKTACJA ZADAŃ ZAMKNIĘTYCH 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 B B C B C D D D A C C D B D B C A A A A ODPOWIEDZI

Bardziej szczegółowo

Optyka 2012/13 powtórzenie

Optyka 2012/13 powtórzenie strona 1 Imię i nazwisko ucznia Data...... Klasa... Zadanie 1. Słońce w ciągu dnia przemieszcza się na niebie ze wschodu na zachód. W którym kierunku obraca się Ziemia? Zadanie 2. Na rysunku przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy

Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Szkoła pisania - rozprawka 1. W poniższej rozprawce wskaż wstęp, rozwinięcie i zakończenie. Świat pozbawiony piękna ogrodów byłby uboższy Na bogactwo świata składają się między innymi dziedzictwo kulturowe

Bardziej szczegółowo

RUCH OBROTOWY I OBIEGOWY ZIEMI

RUCH OBROTOWY I OBIEGOWY ZIEMI 1. Wpisz w odpowiednich miejscach następujące nazwy: Równik, Zwrotnika Raka, Zwrotnik Koziorożca iegun Południowy, iegun Północny Koło Podbiegunowe Południowe Koło Podbiegunowe Południowe RUCH OROTOWY

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Jak napisać literaturę podmiotu:

Jak napisać literaturę podmiotu: Jak napisać literaturę podmiotu: Mamy już temat i lektury - teraz czas na bibliografię. Składa się ona z literatury podmiotu i przedmiotu. Najpierw zajmijmy się literaturą podmiotu. Ten artykuł ma za zadanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI

Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Warszawa, czerwiec 2015 ISSN 2353-5822 NR 84/2015 O KONFLIKCIE NA UKRAINIE I SANKCJACH GOSPODARCZYCH WOBEC ROSJI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 9 stycznia 2015 roku

Bardziej szczegółowo

Gazetka Gimnazjum im. Jana Pawła II Numer 2/2015 Wyprawa na Sycylię Grupy Erasmus+ Szkoła Podstawowa 22 27 marca 2015r.

Gazetka Gimnazjum im. Jana Pawła II Numer 2/2015 Wyprawa na Sycylię Grupy Erasmus+ Szkoła Podstawowa 22 27 marca 2015r. Gazetka Gimnazjum im. Jana Pawła II Numer 2/2015 Wyprawa na Sycylię Grupy Erasmus+ Szkoła Podstawowa 22 27 marca 2015r. Relacja z wyjazdu Nasza wyprawa na Sycylię rozpoczęła się rankiem 22 marca 2015 roku.

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura

Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura Jedną z najciekawszych i najbardziej tajemniczych kultur kontynentu amerykańskiego jest właśnie kultura Majów. Prawdopodobnie była to też kultura najsilniej rozwinięta na tym obszarze. Majowie to grupa

Bardziej szczegółowo

SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO

SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO I. KONTROLI PODLEGAJĄ ZARÓWNO SPRA2WNOŚCI PRODUKTYWNE (MÓWIENIE I PISANIE), JAK I RECEPTYWNE (ROZUMIENIE I PISANIE TEKSTU CZYTANEGO I SŁUCHANEGO). 1a. Mówienie. Umiejętności

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA

SPIS TREŚ CI KSIĘGA PIERWSZA SPIS TREŚ CI Wprowadzenie... 5 Przedmowa Rufina... 45 KSIĘGA PIERWSZA Przedmowa... 51 ROZDZIAŁ I. O Bogu... 58 (1 3. Bóg Istota niecielesna. 4 7. Bóg jest duchem. 8 9. Bóg jest niepodzielny.) Fragmenty

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji. Tytuł lekcji. Data i miejsce realizacji. Adresaci. Cel

Scenariusz lekcji. Tytuł lekcji. Data i miejsce realizacji. Adresaci. Cel Scenariusz lekcji Autor/ka / Autorzy: Ewa Banaszek Trenerka wiodąca: Małgorzata Winiarek- Kołucka Tytuł lekcji Polska w czasach ostatnich Jagiellonów. Data i miejsce realizacji Szkoła podstawowa Adresaci

Bardziej szczegółowo

SP Klasa VI, temat 2

SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 SP Klasa VI, temat 2 zagiąć NAUKOWCY SP Klasa VI, temat

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Załącznik nr 2 do Uchwały nr 21/2012 Senatu UPJPII z dnia 21 maja 2012 r. EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA STUDIÓW PIERWSZEGO STOPNIA (LICENCJACKICH) NA KIERUNKU: HISTORIA Tabela odniesień kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA

LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LISTA TEMATÓW NA EGZAMIN WEWNĘTRZNY Z JĘZYKA POLSKIEGO W ROKU SZKONYM 2014/2015 ZESPÓŁ SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA LITERATURA 1. Przedstaw motyw kariery w wybranych utworach literackich różnych

Bardziej szczegółowo

Geografia jako nauka. Współrzędne geograficzne.

Geografia jako nauka. Współrzędne geograficzne. Geografia (semestr 3 / gimnazjum) Lekcja numer 1 Temat: Geografia jako nauka. Współrzędne geograficzne. Geografia jest nauką opisującą świat, w którym żyjemy. Wyraz geographia (z języka greckiego) oznacza

Bardziej szczegółowo

1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów.

1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów. 1 dzień Wylot z Polski do Delhi z przesiadką w jednym z azjatyckich portów. 2 dzień Przylot do stolicy Indii Delhi. Ten dzień poświęcimy na aklimatyzację i zapoznanie się z indyjskimi realiami. Udamy się

Bardziej szczegółowo

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ

1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIU ORAZ JEJ DOTYCHCZASOWY ROZWÓJ Władysław Kobyliński Podstawy współczesnego zarządzania Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi Łódź - Warszawa 2004 SPIS TREŚCI SŁOWO WSTĘPNE... 7 1. ŹRÓDŁA WIEDZY O ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH CBOS BRYTYJCZYCY I POLACY O ROZSZERZENIU UNII EUROPEJSKIEJ BS/46/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INSTYTUT SPRAW PUBLICZNYCH UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 http://www.cbos.pl sekretariat@cbos.pl SEKRETARIAT 629-35 - 69, 628-37

Bardziej szczegółowo

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE.

via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. via sacra PODRÓŻOWANIE BEZ GRANIC.PRZEZ WIEKI. W ZADUMIE. W dniach od 23.08.2014 roku do 28.09.2014 roku, w Bazylice Mniejszej Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Strzegomiu trwać będzie wystawa, pt. Spotkania,

Bardziej szczegółowo

Tellurium szkolne [ BAP_1134000.doc ]

Tellurium szkolne [ BAP_1134000.doc ] Tellurium szkolne [ ] Prezentacja produktu Przeznaczenie dydaktyczne. Kosmograf CONATEX ma stanowić pomoc dydaktyczną w wyjaśnianiu i demonstracji układu «ZIEMIA - KSIĘŻYC - SŁOŃCE», zjawiska nocy i dni,

Bardziej szczegółowo

Rozwiązywanie problemów wychowawczych wymiar praktyczny i metodologiczny

Rozwiązywanie problemów wychowawczych wymiar praktyczny i metodologiczny Rozwiązywanie problemów wychowawczych wymiar praktyczny i metodologiczny Dobre praktyki? żeby brać z nich przykład? w miarę jedzenia pyszności apetyt rośnie Ważnym problemem szkoły wprowadzającej edukację

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich

Własność : Anny i Szczepana Polachowskich 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna i Szczepan Polachowski Okładka : Anna Polachowska Zdjęcia wykorzystane do tej książki są autorstwa : Anna i Szczepana Polachowskich I pochodzą z własnej kolekcji

Bardziej szczegółowo

Historia π (czyt. Pi)

Historia π (czyt. Pi) Historia liczby π Historia π (czyt. Pi) Już w czasach zamierzchłych starożytni rachmistrze zauważyli, że wszystkie koła mają ze sobą coś wspólnego, że ich średnica i obwód pozostają wobec siebie w takim

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec

Wstęp. Historia Fizyki. dr Ewa Pawelec Wstęp Historia Fizyki dr Ewa Pawelec 1 Co to jest historia, a co fizyka? Po czym odróżnić fizykę od reszty nauk przyrodniczych, nauki przyrodnicze od humanistycznych a to wszystko od magii? Szkolne przedstawienie

Bardziej szczegółowo

TRYB POSTĘPOWANIA W PRZEWODACH DOKTORSKICH PRZEPROWADZANYCH W INSTYTUCIE BIOLOGII SSAKÓW PAN W BIAŁOWIEŻY

TRYB POSTĘPOWANIA W PRZEWODACH DOKTORSKICH PRZEPROWADZANYCH W INSTYTUCIE BIOLOGII SSAKÓW PAN W BIAŁOWIEŻY Załącznik nr 1 do Regulaminu Rady Naukowej Instytutu Biologii Ssaków PAN TRYB POSTĘPOWANIA W PRZEWODACH DOKTORSKICH PRZEPROWADZANYCH W INSTYTUCIE BIOLOGII SSAKÓW PAN W BIAŁOWIEŻY Podstawa prawna: - Ustawa

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia:

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia: Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: godziny Miejsce szkolenia: Cel główny szkolenia: a) Zdobycie wiedzy i umiejętności: - komunikacji z klientem - etapów schematów sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Zestaw materiałów edukacyjnych Wyprawa do Polski - podręcznik pokazowy

Zestaw materiałów edukacyjnych Wyprawa do Polski - podręcznik pokazowy Zestaw materiałów edukacyjnych Wszystkie materiały można wykorzystywać zgodnie z licencją Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 3.0 PL http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/,

Bardziej szczegółowo

SPRAWDZIAN 2013. Klucz punktowania zadań. (zestawy zadań dla uczniów bez dysfunkcji)

SPRAWDZIAN 2013. Klucz punktowania zadań. (zestawy zadań dla uczniów bez dysfunkcji) SPRWDZIN 2013 Klucz punktowania zadań (zestawy zadań dla uczniów bez dysfunkcji) KWIEIEŃ 2013 Obszar standardów egzaminacyjnych Sprawdzana umiejętność (z numerem standardu) Uczeń: Uczeń: Sprawdzana czynność

Bardziej szczegółowo

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Anna Hendel Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy, poza zabytkami związanymi z przeszłością

Bardziej szczegółowo

1. Złożenie wniosku - wykaz dokumentów: Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora sztuki, przedstawia dziekanowi następujące dokumenty:

1. Złożenie wniosku - wykaz dokumentów: Osoba ubiegająca się o nadanie stopnia doktora sztuki, przedstawia dziekanowi następujące dokumenty: Regulamin przeprowadzania przewodów doktorskich, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora w zakresie sztuki na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O ZBLIŻENIU MIĘDZY ROSJĄ A ZACHODEM I STOSUNKACH POLSKO-ROSYJSKICH BS/38/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Aleksander Sas-Bandrowski - tenor z Lubaczowa

Aleksander Sas-Bandrowski - tenor z Lubaczowa 1 Aleksander Sas-Bandrowski - tenor z Lubaczowa W moich wędrówkach po artystycznych śladach kultury muzycznej naszego podkarpackiego regionu dotarłem do znakomitej postaci wspaniałego artysty śpiewaka

Bardziej szczegółowo

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie

Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012. Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie ARKUSZ EWALUACJI UCZNIA Partnerski Projekt Szkół Comenius: Pilzno i Praga, 18 24. 03. 2012 Podsumowanie ewaluacji - wszystkie szkoły partnerskie 1. Zawartość merytoryczną (naukową, poznawczą) programu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

Maria urodziła się7 listopada 1867 rokuw Warszawie. Była najmłodsza. dzieci państwa Skłodowskich.

Maria urodziła się7 listopada 1867 rokuw Warszawie. Była najmłodsza. dzieci państwa Skłodowskich. śycie i dokonania naukowe Marii Skłodowskiej Curie Maria urodziła się7 listopada 1867 rokuw Warszawie. Była najmłodsza spośród pięciorga dzieci państwa Skłodowskich. Kształciła się początkowo na pensji

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA JĘZYK ANGIELSKI klasy IV - VI Opracowanie: Katarzyna Drożdżal Przedmiotowe zasady oceniania z języka angielskiego opracowano na podstawie: Statutu Szkoły Podstawowej im. Karola

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz I Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz I Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów - etap szkolny

K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów - etap szkolny kod pracy ucznia... pieczątka nagłówkowa szkoły K O N K U R S H I S T O R Y C Z N Y dla uczniów gimnazjów - etap szkolny Przemiany społeczno-gospodarcze, kulturowe, ideologiczne i polityczne w Polsce (Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57

pójdziemy do kina Gimnazjum kl. I, Temat 57 pójdziemy do kina pragnę sprawić Ci radość kupię kwiaty chcę być z Tobą ofiaruję prezent dobrze jest być razem przygotuję dobre jedzenie przyjaźń z Tobą jest dla mnie ważna Grupa 1 Przeczytaj poniższy

Bardziej szczegółowo

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marcina w Chojnacie Chojnata jest starą wsią. Powstała nie później niż w XIII w. Niegdyś posiadała duże znaczenie dzięki zakonowi benedyktynów, którzy posiadali tutaj

Bardziej szczegółowo

Manggha jest miejscem szczególnym dla Rafała Pytla, mało który polski artysta tak bardzo wpisuje się w tradycyjną estetyką japońską, gdzie nacisk położony jest bardziej na sugestię i nieokreśloność niż

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum kl. I, Temat 15

Gimnazjum kl. I, Temat 15 Po polsku: W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego. Amen. Po angielsku: In the name of the Father, and the Son, and the Holy Spirit. Amen. Po niemiecku: Im Namen des Vaters und des Sohnes und des Heiligen

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka egzaminu maturalnego

Charakterystyka egzaminu maturalnego Charakterystyka egzaminu maturalnego Absolwent przystępując do egzaminu maturalnego, zdaje obowiązkowo 1. W części ustnej egzaminy, dla których nie określa się poziomu, z następujących przedmiotów: a.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO 1. Przedmiotowy System Oceniania jest zgodny z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania 2. Poziom wiedzy i umiejętności oceniany

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU

ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU ZESPÓŁ SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH IM. POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH W INOWROCŁAWIU JAN PAWEŁ II ORĘDOWNIK RODZINY NASZA SPOŁECZNOŚĆ SZKOLNA ŁĄCZY SIĘ Z TYMI SŁOWAMI PAMIĘTAMY 27 kwietnia 2015 roku odbył się w naszej

Bardziej szczegółowo

Ignacy Domeyko. Obywatel Świata

Ignacy Domeyko. Obywatel Świata Ignacy Domeyko Obywatel Świata Czasy młodości Ignacy Domeyko urodził się 31 lipca 1802 w Niedźwiadce na terenie dzisiejszej Białorusi. Od najmłodszych lat interesował się naukami ścisłymi, a w szczególności

Bardziej szczegółowo