Samoopieka osób starszych w kontekście psychologii zdrowia. Założenia teoretyczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Samoopieka osób starszych w kontekście psychologii zdrowia. Założenia teoretyczne"

Transkrypt

1 PSYCHOGERIATRIA POLSKA 2008;5(3): artykuł poglądowy opinion article Samoopieka osób starszych w kontekście psychologii zdrowia. Założenia teoretyczne Self-management of elderly people from the perspective of health psychology. Theoretical assumptions Agnieszka Wlazło, Jerzy Leszek Katedra i Klinika Psychiatrii Akademii Medycznej we Wrocławiu Słowa kluczowe: samoopieka, poczucie skuteczności, umiejscowienie kontroli zdrowia, poziom lęku, akceptacja stanu zdrowia, wsparcie społeczne Key words: self-management, self-efficacy, locus of health control, level of anxiety, acceptance of health s status, social support Streszczenie Pojęcie samoopieki jest definiowane jako samodzielne działania podejmowane przez jednostkę na rzecz własnego zdrowia. Do działań takich można zaliczyć między innymi prowadzenie zdrowego trybu życia, przestrzeganie zaleceń lekarskich, a także umiejętność samoobserwacji. Według niektórych autorów samoopieka osób z chorobami przewlekłymi powinna stanowić podstawową formę opieki zdrowotnej, a wszystkie instytucjonalne i profesjonalne formy pomocy pełniłyby wtedy rolę wspierającą. Psychologia zdrowia, uważa, iż efektywna samoopieka to nie tylko podejmowanie zachowań prozdrowotnych, ale także akceptacja choroby - czy też w szerszym kontekście akceptacja swojego stanu zdrowia oraz wysoki stopień satysfakcji z życia. Poczucie samoskuteczności oraz umiejscowienie kontroli zdrowia są ściśle związane z przekonaniami pacjentów o ich aktywnej roli w odniesieniu do stanu własnego zdrowia. Umiejętności przydatne w kreowaniu samoopieki korelują dodatnio z poziomem jakości życia. Istnieje wiele programów, których podstawowym celem jest podniesienie poziomu samoopieki. Sprowadzają się one przede wszystkim do psychoedukacji i dotyczą głównie osób z chorobami przewlekłymi, takimi jak na przykład cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy reumatoidalne zapalenie stawów. Metaanalizy badań walidujących programy samoopieki wskazują na istotną statystycznie poprawę stanu zdrowia pacjentów biorących w nich udział. Brak jest natomiast holistycznych programów samoopieki dla osób starszych, które uwzględniałyby nie tylko chorobę podstawową, ale i schorzenia współwystępujące oraz ogólne pogorszenie sprawności wynikające z procesów starzenia się; na przykład zaburzenia funkcji poznawczych. PGP 102 Adres do korespondencji: prof. dr hab. med. Jerzy Leszek Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu Wyb. L. Pasteura 10, Wrocław tel: , Copyright 2008 Fundacja Ochrony Zdrowia Psychicznego

2 124 Summary Self-management is defined as a personal activity of an individual to maintain his or her best health status. Such activity consists of preventive health behaviors, compliance with medical recommendations and self-control ability. Due to some scientist s opinions self-management of chronically ill patients should be an essential health care program whilst institutional care and professionals should play only supportive role. In modern health psychology effective self-management means not only prevention but also acceptance of disease or from another point of view acceptance of actual health status and high level of life satisfaction. Self efficacy and locus of health control are directly connected with patient s opinion about their active role towards health-status. Skills useful in creation of self-management correlate positively with level of quality of life. There are a lot of programs improving self-management mostly based on psychoeducation. These programs are usually prepared for patients suffering from chronic diseases such as diabetes mellitus, hypertension and rheumatoid arthritis. Positive role of selfmanagement in improvement of health status of chronically ill people has been confirmed by many metaanalyses. However, holistic programs for the elderly pertaining not only to primary diagnosis but regarding also other medical problems and age-related cognitive decline are still lacking. Wstęp Celem pracy jest przedstawienie miejsca samoopieki (self-management) osób starszych w paradygmacie psychologii zdrowia oraz próba znalezienia czynników poprawiających efektywność programów samoopieki. Raport Kalifornijskiej Fundacji Opieki Zdrowotnej głosi, iż aby efektywność leczenia była zadowalająca, aż w 90% opieka nad pacjentem przewlekle chorym powinna należeć do niego samego [1]. Można przypuszczać, iż również w przypadku osób starszych wzrost ich umiejętności wpływających na podejmowanie zachowań prozdrowotnych będzie korelował dodatnio nie tylko ze stanem zdrowia, ale również będzie pozytywnie wpływał na ich ogólny poziom funkcjonowania i na szeroko pojętą jakość życia. Definicja samoopieki W medycynie pojęcie samoopieki jest definiowane jako samodzielne działania podejmowane przez jednostkę na rzecz własnego zdrowia. Do działań takich można zaliczyć między innymi prowadzenie zdrowego trybu życia, przestrzeganie zaleceń lekarskich, a także umiejętność samoobserwacji. Analiza literatury [2] wskazuje, iż termin ten funkcjonował już od wczesnych lat siedemdziesiątych w pielęgniarstwie. Łączył się on z założeniami D. Orem [3] opisującymi trzy systemy opieki pielęgniarskiej: system całkowicie kompensacyjny (wszystkie czynności są wykonywane za pacjenta), system częściowo kompensacyjny (wykonywanie czynności za pacjenta jest ograniczone do minimum) oraz system wspierająco-uczący (pozostawienie opieki nad sobą samym pacjentowi). W tym ostatnim systemie działalność personelu medycznego sprowadza się jedynie do asystowania w rozwoju umiejętności samoopieki, a więc na przykład do udzielania wszelkich niezbędnych informacji. W latach późniejszych pojęcie samoopieki zaczęto adaptować do potrzeb psychologii zdrowia i socjologii medycyny [2]. Współcześnie zakłada się, że takie zmienne jak poczucie samoskuteczności oraz subiektywnie spostrzegana kontrola zdrowia są ściśle związane z przekonaniami pacjentów o ich aktywnej roli w odniesieniu do własnego stanu zdrowia [4]. Natomiast umiejętności przydatne w kreowaniu samoopieki korelują dodatnio z poziomem jakości życia. Istnieje wiele barier utrudniających efektywną samoopiekę. Należą do nich m.in. silny stres, brak więzi społecznych, niewystarczające informacje na temat własnej choroby oraz zachowań prozdrowotnych, ograniczenie sprawności psychoruchowej, współwystępowanie wielu chorób jednocześnie [5]. Im osoba starsza, tym ilość i natężenie trudności na ogół wzrasta [6] i coraz silniejszy staje się też lęk przed utratą niezależności [7]. Ponadto wśród pacjentów powyżej 60. roku życia współwystępująca często depresja pogarsza rokowanie odnośnie do efektywności samoopieki [8] i istotnie wpływa na obniżenie jakości życia [9].

3 125 Programy samoopieki Powstawanie programów samoopieki w ramach ujęcia zdrowia w podejściu holistyczno-funkcjonalnym typowym dla medycyny behawioralnej zapoczątkował T. Creer, który pracował z dziećmi chorymi na astmę oskrzelową [10]. Do tej pory programami tymi obejmowano przede wszystkim pacjentów z następującymi schorzeniami: nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, reumatoidalne zapalenie stawów, astma oskrzelowa, depresja, choroba Alzheimera, HIV/AIDS czy stwardnienie rozsiane [11, 12]. Zaczęto również tworzyć projekty uwzględniające potrzeby osób cierpiących jednocześnie na różne choroby, a także przeznaczone tylko dla osób starszych [13, 14]. Zgodnie z założeniami teoretycznymi programy samoopieki powinny skupiać się nie tylko na udzielaniu informacji niezbędnych do podejmowania zachowań prozdrowotnych czy ułatwieniu dostępu do podstawowej opieki medycznej, ale i na oferowaniu emocjonalnego wsparcia [15]. W praktyce jednak opierają się one głównie na psychoedukacji. Metaanalizy badań nad samoopieką osób przewlekle chorych wskazują na istotną statystycznie poprawę stanu zdrowia pacjentów biorących udział w programach samoopieki, choć nie każdy program przynosi zadowalające efekty, a autorzy [11] podkreślają trudności w ocenie efektywności tych programów. Obserwacje kliniczne wskazują, iż istotne byłoby wyróżnienie dwóch płaszczyzn tej oceny: psychologicznej i medycznej oraz dwóch jej wymiarów: subiektywnego i obiektywnego. Płaszczyzna psychologiczna byłaby opisywana przez zmianę w zakresie: poziomu lęku (level of anxiety) samoskuteczności (self-efficacy), umiejscowienia kontroli zdrowia (locus of health control), podejmowania zachowań prozdrowotnych (prevention health behaviours), a także satysfakcji z życia (satisfaction with life) i akceptacji choroby (acceptance of illness), czy nawet szerzej akceptacji swojego stanu zdrowia (acceptance of health s status). Zmiany na płaszczyźnie medycznej odnosiłyby się do stopnia natężenia objawów choroby i miałyby charakter obiektywny. Warto również przyjrzeć się subiektywnej ocenie stanu zdrowia pacjenta, której dokonywałby on sam, na przykład za pomocą skali graficznej. Można przyjąć, że efektywny program to taki, po udziale w którym u pacjenta nastąpi: wzrost poczucia własnej skuteczności, uwewnętrznienie kontroli zdrowia, wzrost satysfakcji z życia i akceptacji swojego stanu zdrowia; częściej będą także podejmowane zachowania prozdrowotne. Zmniejszy się również natężenie objawów choroby, co świadczyłoby o zahamowaniu lub spowolnieniu progresji schorzenia, a i swój stan zdrowia pacjent powinien oceniać wyżej niż przed udziałem w programie. Istnieją już projekty, uwzględniające poczucie skuteczności i spostrzeganą kontrolę, a ich walidacja wskazuje na wysoką skuteczność [16]. Samoopieka osób starszych wyzwanie dla psychologii zdrowia Ujmując temat w paradygmacie psychologii zdrowia, należy zdać sobie sprawę z tego, iż efektywna samoopieka oznacza nie tylko podejmowanie zachowań prozdrowotnych, ale także akceptację choroby - czy też w szerszym kontekście akceptację swojego stanu zdrowia oraz wysoki stopień satysfakcji z życia. Wyniki badań [17] dowodzą, że im satysfakcja z życia jest niższa, tym wyższą odnotowuje się śmiertelność wśród osób starszych. Przygotowując projekty mające na celu poprawę jakości życia, nie należy traktować osób starszych jako jednorodnej grupy docelowej. Powinno się raczej przyjąć założenie, że dla różnych osób będzie satysfakcjonujący różny poziom samoopieki. Wśród pacjentów neurotycznych, a więc predysponowanych do lękowego reagowania na nowe sytuacje, program samoopieki należy wprowadzać stopniowo. Nie można też zapominać, że trudności w nauczeniu się nowych procedur związane z pogorszeniem się u osób starszych sprawności psychofizycznej mogą ten lęk potęgować. Należy więc nie tylko zakładać, że poziom lęku zmniejszy się, wraz ze zwiększeniem skuteczności samoopieki [18], ale i trzeba wziąć pod uwagę jego nasilenie przed przystąpieniem do wdrażania programu. Według niektórych autorów [19] centralne miejsce w procesie samoopieki zajmuje spostrzeganie własnej skuteczności (pojęcie to ma swoje źródło w teorii Bandury [20]), oznaczające siłę indywidualnych przekonań co do własnych zdolności poradzenia sobie w trudnych sytuacjach. Koreluje ono dodatnio z angażowaniem się w zachowania sprzyjające dobrej kondycji psychofizycznej [4]. Osoby z niskim poczuciem samoskuteczności, jako mniej wytrwałe i nie potrafiące stawiać sobie wysokich celów [21], będą wymagały prawdopodobnie znacznie więcej wsparcia w czasie trwania programu samoopieki i formułowania celów krótkoterminowych. Nawiązujące do teorii Levensona [22] umiejscowienie kontroli zdrowia może rów-

4 126 nież okazać się zmienną istotną dla efektywności programów samoopieki. Umiejscowienie to dzieli się na wewnętrzne i zewnętrzne (na które składa się wpływ innych lub wpływ losu). Uważa się, że osoby z wewnętrznym umiejscowieniem kontroli mają większe poczucie odpowiedzialności za swoje zdrowie i częściej podejmują zachowania prozdrowotne [23], może to z jednej strony zwiększać efektywność programów samoopieki, z drugiej jednak może implikować modyfikowanie zaleceń w zależności od swoich wewnętrznych niekoniecznie słusznych z medycznego punktu widzenia przekonań. Warto podkreślić, iż D. Orem [24, 25] definiuje samoopiekę również przez pryzmat odpowiedzialności, jaką pacjent przyjmuje za własne zdrowie. Jest to niezwykle istotne spostrzeżenie w odniesieniu do osób starszych. Bywa bowiem i tak, że opiekunowie często wyręczają seniorów w wielu czynnościach, które pacjent mógłby wykonać sam, choć zrobiłby to na przykład o wiele wolniej. Takie postępowanie ma negatywny wpływ i na spostrzeganą kontrolę stanu zdrowia, i na poczucie samoskuteczności. Zdarza się, że prośba o konkretną pomoc wypowiedziana przez osobę starszą stanowi jedynie niewyrażony wprost komunikat o potrzebie samego kontaktu z drugim człowiekiem. Czasami bowiem łatwiej jest poprosić na przykład o podanie insuliny niż o zwykłą rozmowę. Nie można zapominać, że odbieranie, nawet w dobrej wierze, możliwości samoopiekowania się, może przyspieszać utratę samodzielności i stanowi istotny czynnik ryzyka pogorszenia się ogólnej sprawności, a co za tym idzie doprowadza w efekcie do obniżenia się poziomu jakości życia. Podejmowanie zachowań zdrowotnych, satysfakcja z życia oraz akceptacja choroby to zmienne ściśle ze sobą powiązane. Jeżeli wzrasta motywacja zdrowotna, wzrasta też skłonność do wybierania prozdrowotnego stylu życia [4]. Styl ten warunkuje polepszenie się stanu zdrowia co poprawia satysfakcję z życia i tym samym zwiększa stopień akceptacji choroby. Z drugiej strony brak tej akceptacji pogarsza satysfakcję z życia i może też demotywować pacjentów do podejmowania zachowań prozdrowotnych. Należy podkreślić, że jednym z podstawowych czynników w ocenie jakości życia jest właśnie akceptacja swojej choroby. Na motywację ma również wpływ rodzaj wsparcia, jakie zostaje udzielone pacjentom. Koncepcja wsparcia społecznego opiera się na założeniu, że środowisko społeczne może dostarczyć człowiekowi sił do poradzenia sobie z trudną sytuacją poprzez modyfikację warunków stwarzających problem, zmianę znaczenia stresującego bodźca oraz poprzez regulację emocji [26]. Doświadczenie w sytuacji trudnej wsparcia społecznego moderuje przebieg reakcji stresowych oraz zapobiega wystąpieniu odległych negatywnych skutków stresu. Programy o charakterze psychoedukacyjnym dostarczają jedynie wsparcia poznawczego czy instrumentalnego. Od strony praktycznej nierzadko okazuje się, że niezwykle istotne jest również wsparcie materialne [27]; na przykład pacjent chętnie podjąłby się uczestniczenia w zabiegach rehabilitacyjnych, ale po prostu go na nie nie stać. Oczywiście nie wolno zapominać o wsparciu emocjonalnym czy duchowym. Bliska więź z drugim człowiekiem może stanowić motywację do podjęcia zachowań prozdrowotnych; podobnie jak pełnienie istotnych ról społecznych, takich jak chociażby bycie ukochaną babcią. Będzie to co prawda motywacja zewnętrzna, stopniowo jednak może się ona uwewnętrznić. Równie istotny wydaje się wymiar duchowy. K. Popielski [28] do zagadnień relacji psyche-soma wprowadził kontekst noetyczny nawiązujący do logoteorii Frankla, który uwzględnia m.in. rolę poczucia sensu życia w utrzymaniu się jednostki bliżej zdrowia na kontinuum zdrowie-choroba. Zagadnienie to wydaje się szczególnie istotne dla osób starszych, które znajdują się na etapie podsumowywania swojego życia i rozważań o nadchodzącej śmierci. Według niektórych autorów samoopieka osób z chorobami przewlekłymi powinna stanowić podstawową formę opieki zdrowotnej, a wszystkie instytucjonalne i profesjonalne formy pomocy pełniłyby wtedy rolę wspierającą [29, 30]. W przypadku samotnych osób starszych związane jest to jednak z niebezpieczeństwem ograniczenia im możliwości tworzenia własnej sieci kontaktów społecznych. Nierzadko lekarze podstawowej opieki zdrowotnej skarżą się na pacjentów, którzy jedynie przyszli porozmawiać. Bywa też, że dla osoby starszej wizyty opiekunki środowiskowej stanowią jedyną okazję do nawiązania bliższej relacji interpersonalnej. Należy podkreślić, że jednym z podstawowych predykatorów satysfakcjonującego życia w okresie starości jest rozbudowana sieć relacji interpersonalnych [31]. Jeżeli więc założeniem programu samoopieki będzie ograniczenie kontaktów z opieką społeczną czy służbą zdrowia, a nie zaoferuje się pacjentom nic w zamian (np. nie powstanie grupa wsparcia dla seniorów), to nie przyniosą one spodziewanych efektów.

5 127 Podsumowanie W świetle przedstawionych tez zasadne wydają się cztery założenia dotyczące programów samoopieki osób starszych: 1) Programy powinny uwzględniać: chorobę podstawową, schorzenia współwystępujące, ogólne pogorszenie sprawności psychoruchowej wynikające z procesów starzenia się. 2) Programy powinny uwzględniać indywidualne cechy danego pacjenta, takie jak: poziom lęku, poczucie samoskuteczności, umiejscowienie kontroli zdrowia, stopień akceptacji swojego stanu zdrowia, 3) Udzielany w czasie programów rodzaj wsparcia musi być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta. 4) Przed rozpoczęciem programu należy stworzyć dla osób samotnych odpowiednie warunki do nawiązywania relacji interpersonalnych. Założenia te wymagają potwierdzenia w badaniach empirycznych. Bibliografia [1] California Health Care Foundation. Patient Self- Management. chronicdisease/index.cfm?subtopic=cl613. [2] Adamczyk K. Samoopieka w wybranych modelach opieki w eksperymencie pielęgniarskim. Lublin: Akademia Medyczna; [3] Blak A. Wokół teorii Orem. Pielęgniarstwo ; 3: [4] Juczyński Z. Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia. 2001, Warszawa: PTP. [5] Glasgow RE, Toobert DJ, Gillete CD. Psychosocial barriers to diabetes self-management and quality of life. Diabetes Spectrum 2001; 1: [6] Bayliss EA, Ellis JL, Steiner JF. Barriers to self-management and quality-of-life outcomes in seniors with multimorbiditis. Annals of Family Medicine 2007; 5: [7] Lansburgy G. Chronic pain management: a qualitive study of elderly people s preferred coping strategies and barriers to management. Disability and Rehabilitation 2000; 1-2: [8] Noel PH, Williams JW, Unutzer J. i in. Depression and comorbid illness in elderly primary care patients: impact on multiple domains of health status and well-being. Annals of family medicine 2004; 6: [9] Gott M, Barnes S, Parker Ch. i in. Predictors of the quality of life of older people with heart failure recruited from primary care. Age and Ageing 2006; 2: [10] Lorig KR. Self-management education: history, definition, outcomes, and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine 2003; 1: 1-7. [11] Chodosh J, Morton SC, Mojica W. i in. Meta-analysis: chronic disease self-management programs for older adults. Annals of Internal Medicine 2005; 143: [12] DeWalt DA, Malone RM, Bryant ME. i in. A heart failure self-management program for patients of all literacy levels: A randomized, controlled trial. BMC Health Services Research 2006; www. biomedcenteral.com/ /6/30. [13] Redeker NS, Moulton PJ, Walsh M. i in. Self-management intervention for elderly heart failure patients: preliminary data. An Electronic Bulletin of Undergraduate Research 1999; [14] Glark MN, Becker MH, Janz NK. i in. Predictors of the quality of life of older people with heart failure recruited from primary care. Age and Ageing 2006; 2: [15] The Center for the Advancement of Health. Funding provided by The Wood Johnson Foundation. Essential Elements of Self-Management Intervention 1996;

6 128 [16] Smeulders E, van Haastregt J, van Hoef E. i in. Evaluation of a self-management programme for congestive heart failure patients: design of a randomized controlled trial. BMC Helth Service Research 2006; 6: [17] Mossey JM, Shapiro E. Self-rated health: a predictors of mortality among the elderly. AJPH 1982; 8: [18] Buszewicz M, Rait G, Griffin M. i in. Self management of arthritis in primary care: randomised controlled trial. BMJ 2006; 333: [19] Bodenheimer T, Lorig K, Holman H. i in. Patient self-management of chronic disease in ptimary care. JAMA 2002; 288: [20] Bandura A. Self-efficacy. Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review 1977; 84: [21] Schwarzer R. Poczucie własnej skuteczności w podejmowaniu i kontynuacji zachowań zdrowotnych. Dotychczasowe podejścia teoretyczne i nowy model. W: Heszen-Niejodek I, Sęk H. (red.) Psychologia zdrowia. Warszawa: PWN; s [22] Levenson H. Activism and powerful others: Distinction within the concept of internal-external control Journal of Personality 1974; 38: [23] Norman P, Bennett P. Health locus of control W: Conner M. Norman P. (red.) Predicting health behavior, Buckingham: Open University Press; s [24] Blak A. Wokół teorii Orem. Pielęgniarstwo ; 4: [25] Blak A. Wokół teorii Orem. Pielęgniarstwo ; 5: [26] Knoll N, Schwarzer R. Prawdziwych przyjaciół Wsparcie społeczne, stres choroba i śmierć. [w:] Sęk H, Cieślak R. (red.) Wsparcie społeczne, stres i zdrowie, Warszawa: PWN; s [27] Jerant AF, von Friedrichs-Fitzwater MM, Moore M. Patients perceived barriers to active self- -management of chronic conditions Patient Education and Counseling 2005; 3: [28] Popielski K. Noopsychosomatyka: Propozycja nowego podejścia. Przegląd Psychologiczny 1999; 4: [29] Lorig KR, Sobel DS, Ritter PL. i in. Effect of a self-management program on patients with chronic disease. Effective Clinical Practice 2001; 6: [30] Lorig KR, Sobel DS, Brown BW. i in. Evidence suggesting that chronic disease self-management program can improve health status while reducing hospitalization: a randomized trial. Med Care 1999; Jan; 1: [31] Strawbridge WJ, Cohen RD, Shema SJ. i in. Successful aging: Predictors and associated activities. American Journal of Epidemiology 1996; 2: Zrecenzowano/Revieved Zatwierdzono do druku/acceped

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2

ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY TYPU 2 ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 11, 2007 Zakład Psychopatologii i Psychologii Klinicznej Instytut Psychologii UŁ IWONA KOCEMBA WSPARCIE SPOŁECZNE A KONTROLA POZIOMU CUKRU WE KRWI W CUKRZYCY

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia

Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia Problem pomiaru obiektywnych i subiektywnych uwarunkowań jakości życia MIKOŁAJ MAJKOWICZ KATEDRA PSYCHOLOGII I ZAKŁAD BADAŃ NAD JAKOŚCIĄ ŻYCIA WYDZIAŁ NAUK O ZDROWIU GDAŃSKI UNIWERSYTET MEDYCZNY Użycie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 108 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 108 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 108 SECTIO D 2004 Samodzielna Pracownia Umiejętności Pielęgniarskich 1 Zakład Pielęgniarstwa Środowiskowego Katedry Środowiskowej

Bardziej szczegółowo

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin

Wykłady: 20 godziny Seminaria: 10 godzin Ćwiczenia: 10 godzin Jednostka prowadząca kierunek: Zakład Zdrowia Publicznego Kierunek: Zdrowie publiczne Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna III rok I 0 studia stacjonarne Pedagogika zdrowia Punkty ECTS: Wykłady: 20 godziny

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ASPEKTY ZDROWIA I CHOROBY

WYBRANE ASPEKTY ZDROWIA I CHOROBY Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku WYBRANE ASPEKTY ZDROWIA I CHOROBY pod redakcją Beaty Haor Leokadii Rezmerskiej Włocławek 2012 SPIS TREŚCI Wstęp.............................................

Bardziej szczegółowo

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY

OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY OCENA SATYSFAKCJI ŻYCIOWEJ I SAMOPOCZUCIA PSYCHICZNEGO PACJENTÓW PRZED OPERACJĄ TĘTNIAKA AORTY EVALUATION OF LIFE SATISFACTION AND PSYCHOLOGICAL WELL-BEING OF PATIENTS BEFORE SURGERY AORTIC ANEURYSM Emilia

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Integracja społeczna Kod przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31]

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] 994. pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej : Część A. Program realizacji badań naukowych i prac rozwojowych 1.01 31.12.2002.

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Dr A. Wołpiuk- Ochocińska. Dr A. Wołpiuk- Ochocińska

Dr A. Wołpiuk- Ochocińska. Dr A. Wołpiuk- Ochocińska (1) Nazwa przedmiotu Psychologia stosowana (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - () Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Plan of Study : call for 2012/2013 and subsequent PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION YEAR I. 1. Subject to choose from (university-wide) 1 15 15

Plan of Study : call for 2012/2013 and subsequent PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION YEAR I. 1. Subject to choose from (university-wide) 1 15 15 Plan of Study : call for 0/0 and subsequent Field of study: Specialty: Type of study: System: Academic year: PUBLIC HEALTH PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION I degree full-time 0/0 and subsequent YEAR I NUMBER

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare

Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści. 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Uwarunkowania Rozwoju Telemedycyny w Polsce Potrzeby, bariery, korzyści 1 10/9/2014 Synchronizing Healthcare Badania medyczne zrobiły tak niebywały postęp, że dziś praktycznie nie ma już ani jednego zdrowego

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12. Specjalność: pielęgniarstwo 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej

Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne. Prawo do opieki paliatywnej Karta Praska (The Prague Charter) Dlaczego jest to ważne Prawo do opieki paliatywnej Dostęp do opieki paliatywnej stanowi prawny obowiązek, potwierdzony przez konwencję Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA USŁUGA SZKOLENIOWA I.A. Założenia szkoleniowe: Szkolenia będą prowadzone dla 5 grup szkoleniowych 1. GRUPA I Szkolenie z obsługi pacjenta: Komunikacja Pacjent Personel Medyczny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań egzaminacyjnych egzamin teoretyczny Kierunek Pielęgniarstwo studia II stopnia rok akademicki 2014/2015

Zestaw pytań egzaminacyjnych egzamin teoretyczny Kierunek Pielęgniarstwo studia II stopnia rok akademicki 2014/2015 Zestaw pytań egzaminacyjnych egzamin teoretyczny Kierunek Pielęgniarstwo studia II stopnia rok akademicki 2014/2015 1. Wymień i omów wady i zalety korzystania z baz piśmiennictwa naukowego: Polska Bibliografia

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska

Wykład 2. Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska Wykład 2 Agnieszka Zembroń-Łacny, Anna Kasperska proces, w którym ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i zdrowie społeczeństwa, w którym żyją jest nieodłącznym i komplementarnym elementem promocji zdrowia

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

Dr Sztembis. Dr Sztembis. Rok akademicki 2015/2016. (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

Dr Sztembis. Dr Sztembis. Rok akademicki 2015/2016. (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (1) Nazwa przedmiotu Psychologia kliniczna (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Rok akademicki 2015/2016 Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychoterapii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychoterapii Kod S-PP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu Specjalność - Poziom studiów Forma studiów Rok studiów I nforma cje ogólne Podstawy psychoterapii

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Psychologia kliniczna

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Psychologia kliniczna Załącznik nr 2 do Uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 1441 z dnia 24 września 2014 r. Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Psychologia kliniczna Grupa

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Nowa kultura opieki nad seniorami

Nowa kultura opieki nad seniorami Nowa kultura opieki nad seniorami Seminarium edukacyjne Innowacje w geriatrii - ocena dostępności w Polsce dr n. o zdr. Elżbieta Szwałkiewicz Warszawa, 17 listopada 2014 r.) Stary człowiek to też człowiek

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE WZAJEMNE RELACJE MIĘDZY JA, TOŻSAMOŚCIĄ, SAMOOCENĄ

SPIS TREŚCI WPROWADZENIE WZAJEMNE RELACJE MIĘDZY JA, TOŻSAMOŚCIĄ, SAMOOCENĄ SPIS TREŚCI WPROWADZENIE WZAJEMNE RELACJE MIĘDZY JA, TOŻSAMOŚCIĄ, SAMOOCENĄ I SAMOREGULACJĄ............................................ 11 Ja, poczucie tożsamości i samoocena.............................

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Standardy Grupy ds. Zdrowia Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Cel główny Cel główny: optymalny stan zdrowia osób bezdomnych (świadczeniobiorców) utrzymanie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 3 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Wydziału Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu MARTA ARENDARCZYK, EWA

Bardziej szczegółowo

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań

Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie, najnowsze wyniki badań Łukasz Adamkiewicz Health and Environment Alliance (HEAL) 10 Marca 2014, Kraków HEAL reprezentuje interesy Ponad 65 organizacji członkowskich

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PIELĘGNIARSTWO PSYCHIATRYCZNE Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia przedmiotu Jednostka realizująca Instytut

Bardziej szczegółowo

Opis modułu kształcenia

Opis modułu kształcenia Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nysie Instytut Pielęgniarstwa Opis modułu kształcenia Nazwa modułu (przedmiotu) Edukacja osób starszych i rodzin Kod podmiotu IP NS4/EOSiR Formy zajęć i inne Kierunek

Bardziej szczegółowo

Założenia wstępne i przypominające (pewnik)

Założenia wstępne i przypominające (pewnik) Założenia wstępne i przypominające (pewnik) emantyka łownik Języka Polskiego, PWN: Dział językoznawstwa, którego przedmiotem jest analiza znaczeń wyrazów. Dział semiotyki (logika teorii języka) zajmujący

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Przedmiot humanistyczny: Podstawy psychologii lekarskiej

Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Przedmiot humanistyczny: Podstawy psychologii lekarskiej Załącznik nr 2 do Uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 1441 z dnia 24 września 2014 r. Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część A - Opis przedmiotu kształcenia Przedmiot humanistyczny: Podstawy

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia. Prof. Krzysztof Owczarek. III rok. zimowy + letni.

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia. Prof. Krzysztof Owczarek. III rok. zimowy + letni. 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (Kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów np.: Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne): Rok akademicki: 2015/16

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn PSYCHOTERAPIA Wywodzi się z greckich określeń: psyche (dusza)

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem

Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową. Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Rola religii i duchowości w radzeniu sobie z chorobą nowotworową Opieka duszpasterska i wsparcie duchowe u pacjentów ze szpiczakiem Duchowość 1. Duchowość = religijność 2. Duchowość versus religijność

Bardziej szczegółowo

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica

Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Streszczenie mgr Agnieszka Kotwica Słowa kluczowe: rehabilitacja uzdrowiskowa, dysfunkcje narządu ruchu, ból, jakość życia Zdrowie na podstawie definicji prezentowanej, przez WHO oznacza całkowity brak

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LVIII, SUPPL. XIII, 207 SECTIO D 2003 Studenckie Koło Naukowe Katedry Pielęgniarstwa Klinicznego WPiNoZ AM w Lublinie Opiekun: prof. dr

Bardziej szczegółowo

SYMPOZJUM MEDYCYNA PRZYJAZNA PACJENTOWI Warszawa, 19-20.05.2012

SYMPOZJUM MEDYCYNA PRZYJAZNA PACJENTOWI Warszawa, 19-20.05.2012 Program Sympozjum: M E D Y C Y N A P R Z Y J A Z N A P A C J E N T O W I sobota 19.05.2012 09.00-10.00 Rejestracja 10.00-.10.10 Otwarcie Sympozjum Sesja plenarna wprowadzająca: Przewodniczą: L. Szewczyk,

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Aleksandra Łuszczyńska - Nadwaga i otyłość. Spis treści

Księgarnia PWN: Aleksandra Łuszczyńska - Nadwaga i otyłość. Spis treści Księgarnia PWN: Aleksandra Łuszczyńska - Nadwaga i otyłość Spis treści Od autorki.... 11 CZĘŚĆ I. Nadwaga i otyłość jako problem biopsychospołeczny. Zachowania prowadzące do zmiany wagi.... 13 ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne

Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Zdrowotne i społeczne problemy wieku starszego - sprzężenia zwrotne Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej Szpital

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: pecjalności: YLABU Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Psychologia lekarska Kod modułu LK.3.D.002 I Wydział Lekarski z Oddziałem tomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Zespół Kliniki Endokrynologii i Diabetologii IP - CZD Elżbieta Piontek, Alicja Szewczyk, Grażyna Korzeniewska,

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Podejście ukierunkowane na potrzeby osoby w wyznaczaniu celów rehabilitacyjnych www.leonardo.org.pl www.leonardo.org.uk www.leonardodavinci.

Podejście ukierunkowane na potrzeby osoby w wyznaczaniu celów rehabilitacyjnych www.leonardo.org.pl www.leonardo.org.uk www.leonardodavinci. Podejście ukierunkowane na potrzeby osoby w wyznaczaniu celów rehabilitacyjnych Julia Johnson Zespół Rehabilitacji w SM Walkergate Park International Centre for Neuro-rehabilitation and Neuro-psychiatry

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta przedmiotu Instytut Zdrowia obowiązuje w roku akademickim 01/013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA

NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ RUCHOWA Joanna Trochimowicz Definiowanie niepełnosprawności Dwojakiego rodzaju kryteria uznawania kogoś za osobę niepełnosprawną: biologiczne czyli uszkodzenia narządów i ich czynności,

Bardziej szczegółowo

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii

Edukacja w cukrzycymiejsce i rola. pielęgniarek w Finlandii Edukacja w cukrzycymiejsce i rola pielęgniarek w Finlandii Outi Himanen, pielęgniarka, pielęgniarka specjalistka, edukator, menadżer edukacji. Centrum Edukacji/Fińskie Stowarzyszenie Diabetologiczne Zawartość

Bardziej szczegółowo

ZASOBY OSOBISTE JAKO WYZNACZNIKI RADZENIA SOBIE ZE STRESEM U DZIECI

ZASOBY OSOBISTE JAKO WYZNACZNIKI RADZENIA SOBIE ZE STRESEM U DZIECI ACTA UNIVERSITATIS LODZIENSIS FOLIA PSYCHOLOGICA 5, 2001 NINA OGIŃSKA-BULIK Zakład Psychoprofilaktyki Instytut Psychologii UŁ ZASOBY OSOBISTE JAKO WYZNACZNIKI RADZENIA SOBIE ZE STRESEM U DZIECI Problematyka

Bardziej szczegółowo

Wykłady: Literatura. Nazwa kursu: Promocja zdrowia Autor: prof. dr hab. Władysława Pilecka mgr Stanisław Bobula

Wykłady: Literatura. Nazwa kursu: Promocja zdrowia Autor: prof. dr hab. Władysława Pilecka mgr Stanisław Bobula Nazwa kursu: Promocja zdrowia Autor: prof. dr hab. Władysława Pilecka mgr Stanisław Bobula Wykłady: 1. Pojęcie promocji zdrowia i zjawisk pokrewnych: jakość życia, prewencja zaburzeń, edukacja zdrowotna

Bardziej szczegółowo

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Iniekcje mięśniowe Patient control analgesia PCA Analgezja zewnątrzop onowa Umiarkowaniesilne dolegliwości

Bardziej szczegółowo

1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: pierwszy stopień. 5. Poziom kształcenia

1. Nazwa jednostki. Kod przedmiotu. 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: pierwszy stopień. 5. Poziom kształcenia 1. Nazwa jednostki Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych 2. Kierunek Pielęgniarstwo POMOSTOWE Kod przedmiotu 3. Imię i nazwisko osoby /osób prowadzącej moduł 4. Nazwa modułu: 5. Poziom kształcenia 6. Forma

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Promocja zdrowia psychicznego Kod

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

Usługi telemedyczne w Polsce oczekiwania, możliwości, dostępność na naszym rynku RYSZARD OLSZANOWSKI Krajowa Izba Gospodarcza, Izba Gospodarcza

Usługi telemedyczne w Polsce oczekiwania, możliwości, dostępność na naszym rynku RYSZARD OLSZANOWSKI Krajowa Izba Gospodarcza, Izba Gospodarcza Usługi telemedyczne w Polsce oczekiwania, możliwości, dostępność na naszym rynku RYSZARD OLSZANOWSKI Krajowa Izba Gospodarcza, Izba Gospodarcza Medycyna Polska Plan prezentacji Rynek usług telemedycznych

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka System opieki długoterminowej w Polsce Świadczenia w zakresie opieki długoterminowej zapewnia w Polsce ochrona zdrowia i pomoc społeczna cześć świadczeń (usług)

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów

Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów Aplikacje mobilne w kardiologii, przydatność dla lekarzy rodzinnych i internistów dr n. med. Paweł Balsam I Katedra i Klinika Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Komisja Informatyki i Telemedycyny

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii.

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii. SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii. 2. Nazwa przedmiotu w

Bardziej szczegółowo

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci

Lek. Marcin Polok. Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu. Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Lek. Marcin Polok Katedra i Klinika Chirurgii i Urologii Dziecięcej UM we Wrocławiu Ocena skuteczności operacyjnego leczenia wodonercza u dzieci Rozprawa na stopień doktora nauk medycznych w zakresie medycyny

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

PSYCHOLOGICZNE BADANIA KANDYDATÓW NA PILOTÓW, CZYLI CZEMU PSYCHOLOGOWIE ROBIĄ CZASEM WIĘCEJ, NIŻ SIĘ OD NICH WYMAGA

PSYCHOLOGICZNE BADANIA KANDYDATÓW NA PILOTÓW, CZYLI CZEMU PSYCHOLOGOWIE ROBIĄ CZASEM WIĘCEJ, NIŻ SIĘ OD NICH WYMAGA PSYCHOLOGICZNE BADANIA KANDYDATÓW NA PILOTÓW, CZYLI CZEMU PSYCHOLOGOWIE ROBIĄ CZASEM WIĘCEJ, NIŻ SIĘ OD NICH WYMAGA Piotr Zieliński Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej LOTNICTWO CYWILNE W POLSCE PRAWNA

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DLA KURSU KWALIFIKACYJNEGO OPIEKA PALIATYWNA DLA PIELĘGNIAREK

PLAN ZAJĘĆ DLA KURSU KWALIFIKACYJNEGO OPIEKA PALIATYWNA DLA PIELĘGNIAREK dzień miesiąc dzień tygodnia ilość godzin od-do moduł wykładowca 14 luty sobota 13 9.00-19.30 MODUŁ I- SPECJALISTYCZNY Założenia i podstawy opieki paliatywnej Prekursorzy opieki paliatywnej. Główne ośrodki

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014/2015

Sylabus na rok 2014/2015 Sylabus na rok 204/205 () Nazwa przedmiotu Psychologia (2) Nazwa jednostki prowadzącej Wydział Medyczny przedmiot (3) Kod przedmiotu (4) Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Położnictwo

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu Psychologia Kod przedmiotu FF

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Kraków, 27 października 2014 r.

Kraków, 27 października 2014 r. Kraków, 27 października 2014 r. . Program wychowawczy szkoły edukacja (wychowanie) Szkolny program profilaktyki zdrowie spójna całość uwzględniająca wszystkie wymagania ujęte w podstawie programowej na

Bardziej szczegółowo

Kwartalnik. Izabela Kuberka. Izabela Kuberka

Kwartalnik. Izabela Kuberka. Izabela Kuberka Kwartalnik : Izabela Kuberka Izabela Kuberka , Vol. 2, Nr 3 213 Lifestyle of the patients with type 2 diabetes Agnieszka Duczak 1 2 1 2 adres do korespondencji: agnieszka_22@vp.pl - - - - - - - - - - -

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

PROBLEMATYKA DECYZJI I KOMPETENCJI FINANSOWYCH OSÓB STARSZYCH W UJĘCIU EKONOMICZNYM

PROBLEMATYKA DECYZJI I KOMPETENCJI FINANSOWYCH OSÓB STARSZYCH W UJĘCIU EKONOMICZNYM PROBLEMATYKA DECYZJI I KOMPETENCJI FINANSOWYCH OSÓB STARSZYCH W UJĘCIU EKONOMICZNYM dr Sylwia Pieńkowska-Kamieniecka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie dr Joanna Rutecka Szkoła Główna Handlowa

Bardziej szczegółowo

Kontakty towarzyskie słuŝą zdrowiu chorych na łuszczycę

Kontakty towarzyskie słuŝą zdrowiu chorych na łuszczycę Kontakty towarzyskie słuŝą zdrowiu chorych na łuszczycę Anna Lipińska-Olszewska Bezpowrotnie minęły juŝ czasy, kiedy zagadnieniem chorób somatycznych zajmowały się jedynie poszczególne obszary medycyny

Bardziej szczegółowo

NOWY MODEL PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ. Podręcznik metodologiczny dla personelu medycznego i paramedycznego

NOWY MODEL PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ. Podręcznik metodologiczny dla personelu medycznego i paramedycznego PROMOCJA ZDROWIA I EDUKACJA ZDROWOTNA Leo Barić, Halina Osińska NOWY MODEL PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ Podręcznik metodologiczny dla personelu medycznego i paramedycznego Wydanie I Warszawa

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku

Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Rok studiów Semestr Moduły wprowadzające / wymagania wstępne i dodatkowe Nazwa modułu (przedmiotu lub grupa przedmiotów): Wyższa

Bardziej szczegółowo

Sieć Szpitali Promujących Zdrowie

Sieć Szpitali Promujących Zdrowie Sieć Szpitali Promujących Zdrowie Struktura HPH Zgromadzenie Ogólne General Assembly of International HPH Network Zarząd -Governace Board (obserwator WHO Maria Haralanova, Koordynatorzy wybrani na okres

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z REALIZACJI KAMPANII PARTNERSTWO W LECZENIU marzec grudzień 2013 r.

RAPORT Z REALIZACJI KAMPANII PARTNERSTWO W LECZENIU marzec grudzień 2013 r. RAPORT Z REALIZACJI KAMPANII PARTNERSTWO W LECZENIU marzec grudzień 2013 r. 1 ORGANIZATORZY, PARTNERZY, PATRONI 2 O KAMPANII Partnerstwo w leczeniu. Lekarz Pacjent Rodzina to ogólnopolska kampania edukacyjna

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 Zakład Chorób Układu Nerwowego Wydział Zdrowia Publicznego AM we Wrocławiu, Kierownik Zakładu prof. dr

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo