Ślady przeszłości. gry terenowe po Warszawie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ślady przeszłości. gry terenowe po Warszawie"

Transkrypt

1 Ślady przeszłości gry terenowe po Warszawie

2 Ślady przeszłości gry terenowe po Warszawie Publikacja finansowana ze środków Miasta Stołecznego Warszawy.

3 FUNDACJA CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ ul. Noakowskiego 10/ Warszawa tel. (22) faks (22) wew Tekst: Maria Brodzka-Bestry, Dariusz Gałaszewski, Marianna Hajdukiewicz, Iga Kazimierczyk, Monika Koszyńska, Marcin Mitzner Redakcja: Marianna Hajdukiewicz, Zuzanna Naruszewicz, Zuzanna Szopowska Korekta: Dorota Nawalany Projekt graficzny i skład: rzeczyobrazkowe.pl Druk: Roband Zdjęcia: Jarosław Kąkol, Zuzanna Naruszewicz ISBAN: Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej, Warszawa 2008

4 Ślady przeszłości uczniowie adoptują zabytki Dzieci i młodzież, uczestniczący w programie edukacyjnym Ślady przeszłości, poszukują zabytkowych obiektów w swoim regionie, poznają ich historię oraz podejmują się opieki nad nimi. Starają się także przywrócić pamięć o tych miejscach oraz ludziach i wydarzeniach z nimi związanych. Program Ślady przeszłości uczniowie adoptują zabytki jest realizowany od 2001 roku jako wspólne przedsięwzięcie Centrum Edukacji Obywatelskiej, Narodowego Centrum Kultury oraz Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. Program Ślady przeszłości został przygotowany z myślą o uczniach szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Może być wdrażany na lekcjach wiedzy o społeczeństwie, historii, polskiego, plastyki, a także na zajęciach pozalekcyjnych i kołach zainteresowań. Większość zadań uczniowie wykonują samodzielnie. Nauczyciel jedynie dyskretnie kieruje pracami młodzieży inspiruje, zachęca, daje wsparcie merytoryczne, pomaga w planowaniu działań, ułatwia kontakty z władzami lokalnymi. Ślady przeszłości cieszą się coraz większą popularnością. Do tej pory w programie wzięło udział blisko 2000 szkół, 4000 nauczycieli i ponad młodych ludzi. Pomysł spodobał się zarówno pedagogom, jak i uczniom. Każdy uczestnik bez względu na umiejętności, predyspozycje czy wiek znajdzie w programie swoje miejsce. Praca nad projektem może obejmować różne działania: szukanie informacji w źródłach pisanych, wywiady z ekspertami, przeprowadzanie ankiet wśród społeczności lokalnej, zbieranie dokumentacji fotograficznej, porządkowanie terenu wokół zaadoptowanego obiektu czy oznaczenie go. Młodsi przygotowują prace plastyczne oraz występy artystyczne, starsi filmy czy strony internetowe. Nierzadko opieka nad adoptowanym zabytkiem staje się elementem szkolnej tradycji, a podejmowane przez uczniów działania rozbudzają poczucie obywatelskiej odpowiedzialności, budują trwałe więzy z miejscem urodzenia i zamieszkania. Program Ślady przeszłości to okazja, aby poznać bliżej historię swojego regionu, rozwinąć zainteresowania, a także nabyć praktyczne umiejętności. ŚLADY PRZESZŁOŚCI UCZNIOWIE ADOPTUJĄ ZABYTKI I 3 Więcej informacji o programie znajdą Państwo na stronie

5 spis treści ŚLADY PRZESZŁOŚCI UCZNIOWIE ADOPTUJĄ ZABYTKI WSTĘP ŚLADAMI CANALETTO Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE LATA 50., CZYLI JAK BUDOWANO KU CHWALE SOCJALIZMU W POSZUKIWANIU DUCHA PRAGI POWSTANIE LISTOPADOWE SZANSA, KONIECZNOŚĆ CZY BŁĄD? JAK PRZYGOTOWAĆ GRĘ TERENOWĄ?

6 WSTĘP I 5 wstęp Dobrym pomysłem na działania edukacyjne dla dzieci i młodzieży jest zorganizowanie gry terenowej śladami zabytków. Grę mogą przeprowadzić nauczyciele dla swoich uczniów czy starsi uczniowie dla młodszych kolegów. To również doskonały pomysł na wycieczkę szkolną. Zorganizujmy atrakcyjną i wartościową zabawę edukacyjną! Warto zaangażować dodatkową energię i pomysłowość, aby zwiedzane miejsca i wydarzenia zapadły na długo w pamięć naszych uczniów. Uczestniczący w programie Ślady przeszłości nauczyciele często korzystają z takiej formy zajęć. Gra terenowa to doskonały początek pracy nad projektem poświęconym dziedzictwu kulturowemu danej miejscowości, ciekawy punkt wyjścia do uczniowskich badań nad zabytkami i odkrywania ich historii. Może stać się też doskonałym podsumowaniem pracy nad projektem atrakcyjną i nośną formą prezentacji oraz sposobem na sprawdzenie zdobytych wiadomości i umiejętności. Przygotowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej materiał ma zachęcić was i waszych uczniów do zwiedzania Warszawy w trochę inny sposób, niż robi się to zazwyczaj. Chcemy, aby ta broszura pomogła w przygotowaniu i opracowaniu nowatorskich wycieczek po stolicy. Zależy nam jednak, aby zainspirowała was do przygotowania podobnej gry śladami zabytków także i w waszej miejscowości. Opracowane przez was propozycje chętnie zamieścimy na naszej stronie internetowej. Od kilku lat w Polsce coraz bardziej popularne są gry zespołowe polegające na odgrywaniu ważnych wydarzeń z historii czy przygotowywaniu inscenizacji historycznych bitew. W wielu miastach z taką inicjatywą wychodzą muzea, biblioteki, domy kultury, stowarzyszenia miłośników danej miejscowości czy nieformalne grupy młodzieżowe. Na przykład w Warszawie Muzeum Powstania Warszawskiego organizuje niezwykle popularne wśród młodzieży i dorosłych gry uliczne przygotowane na podstawie literatury lub filmów. Nie brakuje entuzjastów takiej zabawy. Odtwarzanie pewnych faktów historycznych jest bardzo dobrą rzeczą, bo młodzież to chwyta mówi Jerzy Wilgat, prezes warszawskiego okręgu Światowego Związku Armii Krajowej.

7 6 I WSTĘP My także proponujemy kilka gier trochę skromniejszych w formie, łatwiejszych w realizacji, przypominających raczej podchody niż rozbudowaną grę scenariuszową ze statystami i specjalnymi rekwizytami. Podstawą jest prosta fabuła oparta na prawdziwych wydarzeniach z historii Warszawy i konkretne zadania, które czekają na uczestników. W czasie takiego zwiedzania miasta łatwo jest się wczuć w realia. Nie ma potrzeby prowadzenia długich wykładów, nużących pogadanek. Z drugiej strony to doskonałe ćwiczenie umiejętności komunikacyjnych, pracy w grupie, różnych form prezentacji, a także rozwiązywania zadań z wykorzystaniem posiadanej wiedzy. Oddajemy wam scenariusze gier terenowych po zabytkach Warszawy. Wybraliśmy miejsca ważne, które znajdują się przede wszystkim w Śródmieściu. Do współpracy zaprosiliśmy naszych przyjaciół z instytucji, które od lat wspierają nas w organizacji programu Ślady przeszłości i z których doświadczenia wielokrotnie korzystaliśmy. Wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej, Zamkiem Królewskim w Warszawie oraz Muzeum Historii Żydów Polskich zapraszamy was i waszych uczniów na ciekawą wyprawę po Warszawie.

8 śladami Canaletto KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA KOŚCIÓŁ WIZYTEK KOŚCIÓŁ KARMELITÓW RÓG UL. SENATORSKIEJ I MIODOWEJ FIGURA MATKI BOSKIEJ PASAWSKIEJ NA KRAKOWSKIM PRZEDMIEŚCIU KOŚCIÓŁ ŚW. ANNY KOLUMNA ZYGMUNTA PLAC ZAMKOWY

9 8 I ŚLADAMI CANALETTO cele gry: nauka kompozycji kadru zdjęcia i obrazu poznanie życia na ulicach Warszawy w XVII wieku poznanie sylwetki malarza Canaletta oraz historii zabytków Starego Miasta związanych z jego osobą. czas trwania 2 godziny (ze zwiedzaniem Zamku 3-4 godziny). przebieg gry 1. Uczestników gry dzielimy na kilkuosobowe rywalizujące ze sobą zespoły. Na każdej stacji na zawodników czekają osoby, które przekazują zadania, podają wskazówki, a następnie oceniają wykonanie w skali od 0 do 5. Wszyscy otrzymują mapki z zaznaczonymi 7 punktami. 2. W 7 punktach ustawiamy nauczycieli, starszych uczniów z kółka historycznego lub wybranych uczniów z klasy. Powinni mieć ze sobą teksty zadań i reprodukcje 6 obrazów dla każdej grupy. 3. Grę można również przeprowadzić dla jednego lub dwóch zespołów. W drugim przypadku, warto pamiętać, aby zespoły rozpoczęły grę w 15-minutowych odstępach czasu. 4. Warto, aby osoby wręczające zadania miały na sobie element charakterystyczny dla epoki, w której żył Canaletto: maskę karnawałową, kapelusz trójgraniasty,

10 wachlarz, białą perukę, białą bluzkę z falbanami i żabotem, tabakierkę, ewentualnie paletę i pędzel. Wykonać je można wcześniej na lekcji plastyki. Jeżeli chcecie dowiedzieć się, jak przygotować stroje zajrzyjcie na stronę internetową 5. Ostatnim elementem gry jest przygotowanie planszy lub albumu z odbitkami zrobionych zdjęć. co będzie potrzebne? mapki z zaznaczonymi 7 punktami reprodukcje 6 obrazów Canaletto do pobrania na stronie aparaty fotograficzne (min. jeden na grupę) podkładki do notowania i ołówki moneta na jałmużnę elementy charakterystyczne dla epoki Canaletta (opisane w punkcie wyżej) nagrody. ŚLADAMI CANALETTO I 9 Propozycje nagród: bilety do Zamku Królewskiego na II trasę i zwiedzenie Zamku wraz z Salą Canaletta. (Poproście przewodnika o pokazanie modelu camery obscury i obrazu pokazującego technikę malowania obrazu olejnego.); udział w lekcji muzealnej nt. Canaletta. (Należy ja zamówić z dużym wyprzedzeniem.); wizyta w pracowni jakiegoś malarza na Starym Mieście; drobne pamiątki z motywami z obrazów Canaletta np. ze sklepu w Zamku Królewskim. osoby geograf królewski Herman Karol de Perthèes, jego żona Maria Józefa córka Canaletta, ich syn, handlarz rycin, żebrak, szlachcic oraz Canaletto, którego poznajemy na końcu. bibliografia Spotkanie z Mistrzem Canalettem, Zamek Królewski 2005 D. Juszczak, H. Małachowicz, Malarstwo do 1900, Warszawa 2008 D. Juszczak, H. Małachowicz, Obrazy Bernarda Bellotta, Warszawa 1990 A. Rizzi, Canaletto w Warszawie, Warszawa 2008 M. Wallis, Canaletto malarz Warszawy, Warszawa 1983

11

12 wprowadzenie Zapraszamy do wycieczki po Warszawie śladami Canaletto, nadwornego malarza Stanisława Augusta Poniatowskiego. Głównym dziełem mistrza, wykonanym na zamówienie króla, był cykl 26 wedut z widokami miasta. Do naszych czasów zachowały się 24 obrazy. Charakteryzują się one wielką pieczołowitością w odmalowywaniu szczegółów i mimo niewielkiego formatu bardzo starannym opracowaniem strojów oraz twarzy postaci (fachowcy rozpoznają w nich poszczególne osoby, w większości rodzinę Poniatowskiego). Również architektura została uwieczniona z detalami. Do sporządzenia rysunków Canaletto używał przyrządu optycznego zwanego camera obscura, który umożliwiał bezbłędne zarejestrowanie proporcji budynków oraz perspektywy. Po II wojnie światowej według tych obrazów odtworzono wygląd wielu zniszczonych budynków stolicy. ŚLADAMI CANALETTO I 11 1 KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA NA KRAKOWSKIM PRZEDMIEŚCIU Spotykacie tajemniczą postać, która się wam przedstawia to Herman Karol de Perthèes, jest geografem królewskim, pochodzi z Drezna, gdzie poznał swoją żonę, córkę malarza Canaletta. Wygląda na bardzo podnieconego. Pytacie co się stało? Okazało się, że był dzisiaj u króla w Zamku i pokazał mu pierwszą kartę rysowanego atlasu Polski. Jego dzieło tak spodobało się królowi, że dostał w nagrodę pozłacaną tabakierkę z inicjałami króla SA. [1] De Perthèes chce podzielić się swoją radością z żoną Marią Józefą, synem i swoim teściem Canalettem. (Canaletto dostał kiedyś tabakierkę wysadzaną brylantami od króla Augusta III.) Prosi więc was o pomoc w ich znalezieniu i wręcza zrobioną przez siebie mapę z zaznaczonymi miejscami, gdzie najczęściej można ich spotkać. [2] [1] Nie wiem, czy rzeczywiście dostał taką tabakierkę od króla, ale król miał zwyczaj obdarowywania zasłużonych dworzan, np. tabakierkami. [2] W rzeczywistości mapa Warszawy i okolic wyglądała inaczej i powstała później, już po śmierci Bellotta.

13 12 I ŚLADAMI CANALETTO Przekazuje wam również reprodukcję obrazu Canaletta pt. Widok Krakowskiego Przedmieścia od strony Nowego Światu. Zanim udacie się do następnego punktu, zróbcie zdjęcie dzisiejszej Warszawy z tego samego miejsca, z jakiego malował Canaletto. Popatrzcie na reprodukcję obrazu i dokończcie zdania: Na straganach po prawej stronie obrazu sprzedawano... Dalej za straganami widać bramę, która prowadziła do... Odpowiedzcie na pytanie: Jak nazywał się król, który obdarował Hermana Perthèesa? 2 KOŚCIÓŁ WIZYTEK Spotykacie żebraka i wręczacie mu jałmużnę, a on zadaje wam pytania, na które musicie odpowiedzieć. Wskazówek szukajcie w kościele. Pod jakim wezwaniem jest ten kościół? Kto i kiedy sprowadził tu Siostry Wizytki? Opiszcie fasadę kościoła. W jakim stylu została ona zbudowana? Dlaczego? Żebrak wręcza wam reprodukcję obrazu Canaletta pt. Widok kościoła Wizytek. Zanim udacie się do następnego punktu, zróbcie zdjęcie z tego samego miejsca, z jakiego malował Canaletto i odpowiedzcie na pytanie: Czym handlowano przed tym kościołem?

14 3 KOŚCIÓŁ KARMELITÓW Spotykacie szlachcica lub szlachciankę z maską karnawałową. Prosi was, abyście odnaleźli na fasadzie kościoła herb. Naszkicujcie go. Zadaje wam zagadkę: Jak nazywa się ten herb i do kogo należy? Skąd się tu znalazł? Podpowiedź: Jest to herb znanej litewskiej rodziny magnackiej, do której należał stojący obok pałac. W XVIII wieku odbywały się w nim bale maskowe i przedstawienia teatralne. Otrzymujecie reprodukcję obrazu Canaletta pt. Widok kościoła Karmelitów. Popatrzcie na obraz i na ten sam widok poprzez obiektyw aparatu fotograficznego. Jak zmienił się ten pałac i co mieści się w nim teraz? ŚLADAMI CANALETTO I 13 4 RÓG ULICY SENATORSKIEJ I MIODOWEJ Zamiast pocztówek i albumów w XVIII wieku turysta mógł kupić ryciny z widokami Warszawy zrobione przez Canaletta. Od handlarza rycin otrzymujecie Widok Krakowskiego Przedmieścia. Nie możecie zrozumieć, co jest napisane na rycinie. [3] W Warszawie XVIII wieku często było słychać język francuski, niemiecki i włoski. Podobnie dzisiaj na Krakowskim Przedmieściu można spotkać wielu obcokrajowców. Canaletto rozmawiał ze swoimi dziećmi i wnukami po włosku. Musicie się przygotować do następnego spotkania. Spróbujcie zapytać przechodniów, czy znają jakieś włoskie słowa, nazwy, miasta. Zróbcie mały słowniczek polsko-włoski, który pomoże wam w nawiązaniu kontaktu z następną szukana osobą. Po zrobieniu fotografii napiszcie, co zmieniło się w miejscu, gdzie kiedyś sprzedawano ryciny? 5 FIGURA MATKI BOSKIEJ PASAWSKIEJ NA KRAKOWSKIM PRZEDMIEŚCIU Spotykacie wnuka Canaletta. Do rozmowy z nim przyda się wam zrobiony w punkcie 4 słowniczek polsko-włoski. Spiszcie napis z tablicy umieszczonej na cokole figury. W jakim języku został napisany? Spróbujcie odczytać datę napisaną cyframi rzym- [3] Ryciny Canaletta miały opis po polsku i francusku.

15 14 I ŚLADAMI CANALETTO skimi. Jakie jeszcze miejsca w Warszawie upamiętniają króla Jana III Sobieskiego? Popatrzcie na obraz Canaletta pt. Widok Krakowskiego Przedmieścia w stronę kolumny Zygmunta. Z jakich rozrywek korzystali w XVIII wieku wasi rówieśnicy? 6 KRAKOWSKIE PRZEDMIEŚCIE PRZY KOŚCIELE ŚW. ANNY (BERNARDYNÓW) Spotykacie córkę Canaletta, Marię Józefę, która niesie do drukarni biografię Canaletta. Jedna z kartek wpadła jej do kałuży i Maria Józefa prosi was o pomoc w jej rozszyfrowaniu. W brakujące miejsca wstaw: Akademia Sztuk Pięknych w Dreźnie, August III, Wenecja, Stanisław August, Wiedeń, Monachium, nauczyciel, mecenas, Sankt Petersburg, Marcello Bacciarelli, Warszawa. Urodziłem się w... w 1722 r. Byłem synem Lorenza, administratora dóbr prokuratora San Marco i Fiorenzy Dominiki Canal, siostry malarza Antonia Canal, zw. Canaletto. Był on moim... W 1741 r. ożeniłem się. W 1747 r. przybyłem do Drezna. Rok później zostałem malarzem nadwornym króla.... W czasie wojny 7-letniej ( ) został zniszczony mój dom w Pirnie. Byłem zmuszony do wyjazdu do... i... W 1763 r. umarł mój... W 1764 r. zostałem profesorem perspektywy w... Dostałem zbyt małą pensję i chciałem poszukać innej pracy. Zwróciłem się o urlop na wyjazd do.... Po drodze zatrzymałem się w... Zostałem przedstawiony królowi... przez jego nadwornego malarza.... Nie pojechałem do Rosji, gdy król zaoferował mi pensję 400 dukatów oraz 150 dukatów na mieszkanie, 120 na powóz, 40 na opał, 120 na teatr. Namalowałem dla Najjaśniejszego Pana 26 widoków Warszawy i okolic. 7 FINAŁ KOLUMNA ZYGMUNTA Spotykacie samego mistrza Canaletta, który robi szkice, np. przy sztaludze. Wyjaśnia wam, że naprawdę nazywa się Bernardo Bellotto, a Canaletto to jego przydomek. Mówi o tym, jak wygląda praca malarza. Opowiadacie mu o spotkaniu z Hermanem Perthèesem i oddajecie kartki z wykonanymi zadaniami. Malarz podsumowuje punkty (po 5 za zadania z każdego punktu, maksymalnie 30).

16 z Jaszą Mazurem po żydowskiej Warszawie UL. TWARDA PLAC GRZYBOWSKI UL. PRÓŻNA OGRÓD SASKI I PLAC ŻELAZNEJ BRAMY UL. BOHATERÓW GETTA UL. TŁOMACKIE PLAC BANKOWY ŻYDOWSKI INSTYTUT HISTORYCZNY (WERSJA ROZSZERZONA: CMENTARZ ŻYDOWSKI OKOPOWA)

17 16 I Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE cele gry: zapoznanie się z historią Żydów warszawskich zapoznanie się ze współczesnym kształtem, funkcją, wyglądem miejsc i budynków żydowskiej Warszawy przedstawienie twórczości I. B. Singera. czas trwania 3-3,5 godziny (w wersji rozszerzonej z Cmentarzem Żydowskim 4-4,5 godziny). przebieg gry 1. Grupę dzielimy na dwa zespoły, które będą rywalizować ze sobą w trakcie rozwiązywania zadań. 2. Po wykonaniu poszczególnych zadań, warto nagrodzić obie grupy na przykład cukierkami. 3. Podsumowaniem gry jest przygotowanie mapy myślowej. Grupy zaznaczają na niej miejsca, które odwiedziły. Jako pierwsze głos zabierają te zespoły, którym nie udało się rozwiązać zadania. 4. Po zakończeniu gry, powstałe w trakcie niej zdjęcia i rysunki można wykorzystać do przygotowania szkolnej wystawy.

18 co będzie potrzebne? wcześniejsze umówienie wycieczki w synagodze (telefon do Biura Zarządu: (22) wew. 121, bilety: 5 zł) kredki i bloki rysunkowe na twardej podkładce mazaki i 2 3 arkusze flipcharta cukierki nagrody za ukończenie poszczególnych etapów gry aparaty lub telefony z aparatami fotograficznymi. Wycieczkę można rozszerzyć o wizytę w Żydowskim Instytucie Historycznym (wystawy: , w czwartek: , ostatni zwiedzający wpuszczani są godzinę przed zamknięciem. Bilety: ulgowy: 5 zł, normalny: 10 zł, tel. (22) ) i/lub na Cmentarzu Żydowskim (ul. Okopowa 49/51, tel. (22) , osoby Jasza Mazur, Dawid Mazur Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE I 17

19

20 wprowadzenie Koniec XIX i początek XX wieku to okres gwałtownego rozwoju Warszawy. Stolica staje się wtedy ważnym ośrodkiem nie tylko przemysłowym, ale przede wszystkim kulturalnym. Czynszowe kamienice pięknieją i rozrastają się. Miasto zyskuje miano Paryża Północy. Przedwojenna stolica różniła się od wielu innych europejskich metropolii była miastem wielokulturowym. Szyldy na pojawiających się licznie sklepach i restauracjach pisane były zarówno po polsku, jak i po niemiecku, rosyjsku i w jidysz. Społeczność żydowska posługująca się tym językiem była najliczniejszą mniejszością w wielonarodowej Warszawie, a sama Warszawa, zaraz po Nowym Jorku, stanowiła najliczniejsze skupisko ludności żydowskiej na świecie. Przełom XIX i XX wieku to również początek rozkwitu literatury pisanej w jidysz, którego głównym ośrodkiem staje się właśnie Warszawa. Autorzy jak Izaak Lejb Perec, Szolem Alejchem i Izaak Bashevis Singer, posługując się świeckim, w odróżnieniu od świętego dla Żydów języka hebrajskiego, jidysz zapisali w swoich utworach obraz Warszawy wielkiej, pięknej, gwarnej, zróżnicowanej. Na wycieczkę po stolicy wybierzemy się z jednym z bohaterów powieści Singera Jaszą Mazurem, sztukmistrzem z Lublina. Warto wiedzieć, iż nasz przewodnik nie jest zwykłym czarodziejem czy magikiem, jakich było wielu w przedwojennej Warszawie. Jasza Mazur jest gwiazdą. Przed jego występami w Kurierze Warszawskim ukazują się anonse prasowe, a bilety na jego spektakle (dziś powiedzielibyśmy show) wyprzedawane są do ostatniego miejsca wiele dni przed datą wydarzenia. Jasza Mazur doskonale zna każdy zakątek stolicy dlatego właśnie jemu będziemy towarzyszyć podczas wędrówki po mieście. Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE I 19 1 SYNAGOGA IM. NOŻYKÓW Jasza zatrzymał się przy jednej z bożnic i zajrzał do środka. Wierni recytowali wieczorne modlitwy. Posłyszał spokojny, jednostajny pogwar: odmawiali Osiemnaście Błogosławieństw. Pobożni Żydzi, którzy służyli swemu Stwórcy przez okrągły rok, bili się w piersi, wołając: Zgrzeszyliśmy, Zawiniliśmy, inni podnosili ręce, inni oczy, ku niebu. ( ) Na ścianach tańczyły cienie w drżącym świetle jedynego znicza w meno-

21 20 I Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE rze. Jasza stał przez chwilę w otwartych drzwiach wdychając mieszaninę zapachów wosku, łoju i czegoś stęchłego czegoś, co zapamiętał z dzieciństwa. [4] Synagoga im. Małżeństwa Nożyków powstała w latach jako prywatny dom modlitwy. Obecnie jest jedyną czynną synagogą w Warszawie i jednym z dziesięciu czynnych domów modlitwy w Polsce. Przyjrzyjcie się dokładnie wnętrzu synagogi. Zastanówcie się nad podanymi niżej pytaniami. Czym różni się synagoga od innych znanych wam świątyń? Ta grupa, która pierwsza poprawnie odpowie, otrzyma nagrody. Warto pokazać pytania osobie, która będzie oprowadzać po synagodze, aby pomogła wam w wyjaśnianiu odpowiedzi. Informacja dla nauczyciela: Ważne, żeby przewodnik najpierw pozwolił uczniom wykonać, a potem wyjaśniał i oprowadzał. Czy w synagodze znajduje się ambona? Jaki element architektoniczny w jej wnętrzu spełnia jej funkcję? Określ jego miejsce, może znasz jego nazwę? Czy kobiety i mężczyźni modlą się w synagodze razem? Jeśli nie, to gdzie podczas modlitwy siedzą mężczyźni, a gdzie kobiety? Jak usytuowana jest synagoga? Czy buduje się ją tak jak pozwala na to układ ulic, czy stosuje się jakieś reguły związane z kierunkami północ południe wschód zachód? Czy w synagodze znajdują się obrazy, bądź inne przedmioty kultu, figury, posągi? [4] I. B. Singer, Sztukmistrz z Lublina, Kolekcja Gazety Wyborczej, Warszawa, s.14

22 Jak wam się wydaje, dlaczego chłopcy z waszej grupy zostali poproszeni o nakrycie głowy przed wejściem do synagogi? Zwróćcie uwagę na elementy architektoniczne. Wyjdźcie na zewnątrz, co charakterystycznego widzicie przy głównym wejściu? Zróbcie zdjęcia fasadzie budynku. Przydadzą się wam w następnym zadaniu. 2 PLAC GRZYBOWSKI Jasza Mazur wyszedł, ( ) skręcił na plac Grzybowski i nagle wszystko się zmieniło. Chodniki były zatłoczone Żydami odzianymi w gabardynę [5] i kobietami w perukach [6] nakrytych szalami. Zapachy też były teraz inne. W powietrzu unosiła się woń targowiska: nadpsutych owoców, cytryn oraz mieszaniny czegoś słodkiego i smołowatego ( ). Uliczni handlarze zachwalali swoje towary pokrzykując przenikliwie ( ). Środkiem ulicy woźnice manewrowali przeładowanymi wozami. Ciężkie, powolne konie stąpały podkutymi kopytami po kocich łbach, sypiąc iskry. [7] Plac Grzybowski i odchodząca od niego ulica Próżna zostały wytyczone pod koniec XVII wieku. Jest to jedna z niewielu ulic w Śródmieściu, na której zachowała się oryginalna przedwojenna zabudowa. Ulica Próżna przed wojną zapełniona była maleńkimi sklepikami, w których można było kupić różne drobiazgi do majsterkowania, artykuły żelazne, hydrauliczne. Ulica funkcjonowała w ten sposób również po wojnie. Obecnie trwają przygotowania do odremontowania tej części Warszawy, stąd może sprawiać wrażenie lekko opustoszałej. Przespacerujcie się ulicą Próżną i placem Grzybowskim. Poznajecie miejsca, w których znajdował się wielki warszawski bazar? Postarajcie się wyobrazić sobie to miejsce tak, jak opisał je wam Jasza. Przyjrzyjcie się dokładnie witrynom sklepów. Waszym m będzie zaprojektowanie witryny takiego sklepu. Pamiętacie ornamentykę na zewnątrz synagogi? Spróbujcie wykorzystać w waszych pracach charakterystyczne motywy i ornamenty. Jeśli macie ze sobą zrobione zdjęcia, na pewno będzie wam łatwiej. Na wypadek deszczu można skorzystać z gościnności kawiarni lub restauracji na ul. Próżnej. Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE I 21 [5] Gabardyna tkanina, mieszanka wełny i włókien syntetycznych. [6] Religia nakazywała ortodoksyjnym, czyli wiernym tradycji kobietom krótkie strzyżenie głów i noszenie peruki, lub zakrywanie głowy chustką. Podobna tradycja obecna była na wsiach, gdzie pannie młodej po ślubie podczas oczepin zakładano na głowę chustę. [7] I. B. Singer, Rodzina Muszkatów, Dom Księgarski i Wydawniczy Fundacji Polonia, Warszawa 1992, s. 10

23 22 I Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE 3 PO DRODZE NA ULICĘ NALEWKI Jasza w swoim spacerze przez Warszawę zabiera nas w kierunku placu Bankowego i ul. Nalewki. Przechodzicie obok Ogrodu Saskiego. Obecnie Ogród jest otwarty. Przed wojną był ogrodzony i zamknięty bramą, zwaną Żelazną. Osiedle, które mijacie po swojej lewej stronie, na pamiątkę dawnego wejścia do Ogrodu, zostało nazwane Osiedlem za Żelazną Bramą. Ogród Saski był dla Żydów Warszawskich miejscem, do którego nie mieli prawa wstępu. W dwóch grupach przeprowadźcie sondę uliczną i za pomocą uzyskanych odpowiedzi ustalcie: Gdzie znajdowała się Żelazna Brama wejście do Ogrodu? Skąd pochodzi nazwa Żelazna Brama? Grupa, która zakończy jako pierwsza, otrzymuje nagrody. 4 PLAC BANKOWY, UL. NALEWKI Doszliście do obecnego i dawnego węzła komunikacyjnego stolicy. Przy placu znajdują się dwa bardzo charakterystyczne budynki ilustrujące historię miasta. Zwiedza-

24 nie zaczniemy od tego, który znajduje się po przeciwnej stronie placu. Przejdziemy na ulicę Długą i dawną ulicę Nalewki (obecnie Bohaterów Getta). Jasza, starając się przybliżyć nam historię tego miejsca opowiada: Nalewki były zabudowane rzędem cztero i pięciopiętrowych budynków z szerokim i wejściami, pokrytymi szyldami w językach rosyjskim, polskim i w jidysz. Świat handlu koszule i trzcina, bawełna, guziki, parasolki i jedwab, czekolada i plusz, kapelusze i nici, biżuteria i tałesy [8]. Drewniane platformy załadowane były po brzegi towarami ( ). U wejścia do jednego ze sklepów obrotowe drzwi kręciły się pochłaniając i wypluwając ludzi, jakby pochwyconych w jakiś szaleńczy taniec. [9] Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE I 23 Otrzymaliście prośbę następującej treści: Szanowne uczennice, Szanowni uczniowie! Nazywam się Dawid Mazur, jestem prawnukiem Jaszy. Chciałbym więc móc prosić was o jedną, małą przysługę. Od lat mieszkam za granicą i nie mam możliwości odwiedzenia Warszawy. Wiem, że miasto zostało w trakcie II wojny światowej bardzo zniszczone, wiem, że wiele miejsc zostało przez to zmienionych, wielu nie odbudowano. Dziadek, syn Jaszy, opowiadał mi że dawna ulica Nalewki, wygląda teraz zupełnie inaczej. Niestety, nieprędko będę mógł was odwiedzić. Mam więc do prośbę. Zróbcie dla mnie kilka zdjęć ulicy, przy której stoicie. Będę bardzo wdzięczny. Dawid. [8] Tałes biały szal, zazwyczaj w czarne paski, nakładany przez Żydów na głowę i ramiona do modlitwy. [9] I. B. Singer, Rodzina Muszkatów, op. cit., s. 28

25 24 I Z JASZĄ MAZUREM PO ŻYDOWSKIEJ WARSZAWIE Waszym m będzie zrobienie kilku zdjęć ulicy i obiektów znajdujących się przy niej. Pamiętajcie, ze Jakub nigdy nie widział Warszawy i zna ją tylko z opowiadań i fotografii. Zdjęcia powinny więc ukazywać te elementy ulicy i otoczenia, które mogą być Jakubowi znane. Poszukajcie starych, historycznych fragmentów w tej okolicy. Zanim przystąpicie do wykonania zadania wybierzcie spośród siebie, kilkuosobowe jury, które dokona oceny waszych prac i wybierze najlepszy zespół. Pamiętajcie, że członkowie jury nie biorą udziału w wykonaniu zadania. 5 ŻYDOWSKI INSTYTUT HISTORYCZNY Instytut został założony w 1947 roku. Urządzono w nim bibliotekę, archiwum oraz muzeum gromadzące ocalałe zbiory sztuki żydowskiej. Naprzeciw Żydowskiego Instytutu Historycznego mieściła się Wielka Synagoga. Obecnie w tym miejscu znajduje się budynek biurowy. Znajdźcie tablicę informacyjną z opisem Wielkiej Synagogi i ustalcie, gdzie znajdowało się do niej wejście. Ta drużyna, która skończy szybciej, przechodzi do gmachu ŻIH. 6 FINAŁ Można go zorganizować przed wejściem na wystawy w ŻIH. Każdy zespół dostaje duży arkusz papieru i ma za przygotować mapę pamięci. Zaznaczcie miejsca, które odwiedziliście. Dorysujcie obok chmurki, i napiszcie w nich, czego się dowiedzieliście o danych miejscach oraz o życiu ludzi, którzy tam przebywali. Możecie sporządzić mapę sami, możecie też poprosić o pomoc nauczyciela. Materiały rysunki, notatki ze zwiedzania synagogi, zdjęcia, możecie wykorzystać po powrocie do szkoły i przygotować z nich wystawę.

26 lata 50., czyli jak budowano ku chwale socjalizmu RONDO DE GAULLE A CENTRUM BANKOWO-FINANSOWE PRZY RONDZIE DE GAULLE A PAŁAC KULTURY I NAUKI UL. MARSZAŁKOWSKA PLAC KONSTYTUCJI

27 26 I LATA 50., CZYLI JAK BUDOWANO KU CHWALE SOCJALIZMU cele gry: poznanie architektury z okresu socrealizmu poznanie znaczenia i funkcji tych budynków współcześnie kształtowanie własnych opinii na temat wyglądu Warszawy. czas trwania 2-2,5 godziny. przebieg gry 1. Uczestników gry dzielimy na dwie grupy entuzjastów architektury lat 50. oraz zwolenników wprowadzenia nowego porządku w zagospodarowaniu przestrzennym Warszawy. 2. Aby nie przeszkadzać sobie w pracy, grupy mogą wędrować dwiema stronami ulic Al. Jerozolimskich, a potem ul. Marszałkowskiej. 3. Zadania i wskazówki uczestnicy gry otrzymują od nauczyciela w miejscach zadań. 4. Wędrując z miejsca na miejsce, grupy szukają budynków z okresu socrealizmu, fotografują je, zastanawiają się, jakie argumenty przemawiają za zachowaniem zabudowy socrealistycznej lub za jej wyburzeniem. 5. Na koniec gry każdy zespół musi udokumentować wykonanie zadań i przedstawić minimum 5 argumentów przemawiających za lub przeciw pozostawieniu Pałacu Kultury i Nauki, dawnego Domu Partii i Placu Konstytucji

28 w takim stanie, w jakim znajdują się one obecnie. Finałem jest debata. Warto wcześniej przedstawić uczniom zasady dyskutowania. LATA 50., CZYLI JAK BUDOWANO KU CHWALE SOCJALIZMU I 27 co będzie potrzebne? telefony komórkowe lub aparaty fotograficzne dla obu grup karty pracy oraz karta informacyjna, które dostępne są na stronach internetowych Warszawa Przedwojenna plan miasta z 1939 r. w skali 1:20000 po jednym dla każdej z grupy artykuły na temat PKiN dostępne na stronie bibliografia Zbudować Warszawę piękną O nowy krajobraz stolicy ( ). Część cyklu W krainie PRL, pod red. J. Kochanowskiego, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2003

29

30 wprowadzenie Lata 50. XX wieku to okres, gdy Warszawa była niemal całkowicie zniszczona po II wojnie światowej. Główne ulice miasta straciły swój przedwojenny kształt, a na większości z nich widoczne były jeszcze wypalone gruzy budynków. Polska w tym czasie stała się państwem całkowicie uzależnionym od Związku Radzieckiego często o tym, jak będzie wyglądała architektura Warszawy, decydowano w Moskwie. Radzieccy architekci byli autorami koncepcji zabudowy miasta, a przynajmniej jego najważniejszych arterii i placów. Styl, który wtedy zaczął dominować w budownictwie, nazywany jest socrealizmem. Budynki stworzone według socrealistycznych założeń charakteryzują się dużym rozmiarem oraz zdobieniami, które mają gloryfikować pracę robotników, rolników i innych ludzi socjalistycznego trudu. Najbardziej znanym i widocznym budynkiem reprezentującym ten styl jest Pałac Kultury i Nauki, który miał stanowić dar narodu radzieckiego dla narodu polskiego i nazwany był imieniem Józefa Stalina, ówczesnego przywódcy Związku Radzieckiego. Kolejnym przykładem budownictwa socjalistycznego jest Plac Konstytucji, stanowiący centrum MDM-u (Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej). W 1952 roku został również oddany do użytku budynek Komitetu Centralnego PZPR (Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej) partii, która trzymała w swoich rękach całość rządów w Polsce od 1945 do 1989 roku. Budynek KC nie jest jednak wykonany w stylu socrealistycznym, a jego twórcami była grupa wybitnych architektów polskich zwanych Tygrysami. LATA 50., CZYLI JAK BUDOWANO KU CHWALE SOCJALIZMU I 29 1 CENTRUM BANKOWO FINANSOWE Budowę siedziby KC PZPR (Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej) nazywaną inaczej Domem Partii zaczęto już w 1947, a zakończono w roku Ciekawostką może być informacja, że każdy dorosły obywatel Polski był zobligowany do wspomożenia powstania Domu Partii przez wykupienie cegiełki na jego budowę. Budynek KC PZPR stoi przy jednej z największych ulic Warszawy, przy której

Na ratunek. Szpiedzy. Cel. Tematyka. Miejsce Zasady. Czas. Prowadzenie

Na ratunek. Szpiedzy. Cel. Tematyka. Miejsce Zasady. Czas. Prowadzenie Na ratunek Gra miejska przeznaczona dla uczniów szkoły podstawowej. Stanowi alternatywę dla tradycyjnego zwiedzania z przewodnikiem, lub uzupełnienie programu zwiedzania Starego Miasta. em gry jest samodzielnie

Bardziej szczegółowo

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form

Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Materiały wypracowane w ramach projektu Szkoła Dialogu - projektu edukacyjnego Fundacji Form Nasze zajęcia w ramach Szkoły Dialogu odbyły się 27 i 28 kwietnia oraz 26 i 27 maja. Nauczyły nas one sporo

Bardziej szczegółowo

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto

KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto KARTA ZADAŃ NR 2 Bezpieczne miasto To propozycja aktywności możliwa do realizacji w II lub III klasie szkoły podstawowej. Proponowane ćwiczenie może być modyfikowane w zależności od potrzeb i możliwości

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa A. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa A Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości w starym mieście Kostrzyn, dla waszej grupy ciekawe będą

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IKz6g123. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IKz6g123 ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Zagadka IKz6g123 ULICA LICZY SOBIE OKOŁO 240 LAT A JEJ NAZWA O POŁOWĘ MNIEJ. JEST ULICĄ W MIARĘ DŁUGĄ. ZABUDOWA KIEDYŚ I OBECNIE BARDZO RÓŻNORODNA, OD ZWARTYCH

Bardziej szczegółowo

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE

Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Ł AZIENKI K RÓLEWSKIE Pałac na Wyspie Pałac Myślewicki Biały Domek Stara Pomarańczarnia Podchorążówka Stara Kordegarda Amfiteatr Stajnie i wozownie Wejścia do Łazienek Królewskich 2 3 O CO TU CHODZI? Kto

Bardziej szczegółowo

M Z A UR U SKI SK E I J HIST

M Z A UR U SKI SK E I J HIST NATROPACH MAZURSKIEJHISTORII I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU GIŻYCKIEGO Projekt edukacyjny skierowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych powiatu giżyckiego I WOJNA ŚWIATOWA W KRAJOBRAZIE POWIATU

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Anna Ryba. Strona 1 z 6

PROJEKT EDUKACYJNY TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Anna Ryba. Strona 1 z 6 PROJEKT EDUKACYJNY REALIZOWANY W KL. IV B OD KWIETNIA DO CZERWCA 2007 R. TYTUŁ: ZAPRASZAMY DO PSZCZYNY OPRACOWANIE I PROWADZENIE ZAJĘĆ: mgr Strona 1 z 6 TEMAT: Zapraszamy do Pszczyny. CEL GŁÓWNY: wykonanie

Bardziej szczegółowo

Brzeg Praski; 1909; fot. Józef B. Ćwikiel; źródło Warszawa w Starej Fotografii, wyd. Bosz, str. 12. Narrator:

Brzeg Praski; 1909; fot. Józef B. Ćwikiel; źródło Warszawa w Starej Fotografii, wyd. Bosz, str. 12. Narrator: FORSZPAN Brzeg Praski; 1909; fot. Józef B. Ćwikiel; źródło Warszawa w Starej Fotografii, wyd. Bosz, str. 12 Narrator: Jaka to wioska? Co to za dziecko na tej wiejskiej ścieżce? Kim są trzej mężczyźni w

Bardziej szczegółowo

Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami

Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami Mamy dobry pomysł na integrację firmową. Przygotujemy grę miejską zaprojektowaną od podstaw i zgodnie z Państwa potrzebami W trakcie zabawy włączamy elementy rozrywkowe i fabularne w rzeczywistość Państwa

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE

ZAŁOGA Nr. MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE Zestaw pytań nr 1 ZAŁOGA Nr MUZEUM POWSTAŃCÓW WIELKOPOLSKICH w LUSOWIE 1. Jaki napis znajduje się na rzeźbie przy wejściu do Muzeum? (10 pkt)...... 2. W zbiorach Muzeum mamy wiele cennych pamiątek, w tym

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI

SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI SCENARIUSZ SPOTKANIA Z UCZNIAMI WOLSKICH SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NA TEMAT PROBLEMÓW MŁODZIEŻY I KOMUNIKACJI [czas trwania wywiadu do 120 minut] Ogólne wskazówki odnośnie przeprowadzania wywiadu: Pytania

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię

Koperta 2 Grupa B. Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Szukanie śladów w dawnej twierdzy Kostrzyn Widzieć, czytać i opowiadać historię Koperta 2 Grupa B Podczas dzisiejszego szukania śladów przeszłości dla waszej grupy ciekawe będą przede wszystkim: Ratusz,

Bardziej szczegółowo

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW

ZAGADKI WARSZAWSKIE. IK-finał. mgr inż. Stanisław Żurawski ZDS WIL PW IK-finał ZDS WIL PW mgr inż. Stanisław Żurawski Piękno ulicy skończyło się wraz z końcem II wojny światowej. Jaka była to wspaniała ulica, pokazują stare fotografie oraz nieliczne odbudowane kamienice.

Bardziej szczegółowo

Wolontariusz WANTED!

Wolontariusz WANTED! Wolontariusz WANTED! Kogo szukamy: Asystenta Prowadzącego warsztaty dla dzieci i rodzin 7 dzień tworzenia Opis programu: 7 DZIEŃ TWORZENIA to cykl warsztatów artystycznych, którego uczestnicy zwiedzają

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 4

Scenariusz zajęć nr 4 Autor scenariusza: Krystyna Jakubowska Blok tematyczny: Wędrówki z biegiem Wisły Scenariusz zajęć nr 4 Temat dnia: Spacer po Warszawie Edukacje: polonistyczna, matematyczna, społeczna, muzyczna, I. Czas

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r.

Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. Krasnystaw, dnia 05.10.2012 r. Sprawozdanie dotyczące wyjazdu kulturalno-edukacyjnego do Warszawy w okresie27-30.09.2012 r. W okresie 27-30.09.2012 r. w ramach realizacji projektu systemowego Aktywność

Bardziej szczegółowo

1. Roland rycerz średniowieczny

1. Roland rycerz średniowieczny 1. Roland rycerz średniowieczny Uczeń: Uczeń: a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości zna fragmenty tekstu Pieśni o Rolandzie, zna podstawowe wiadomości o zwyczajach i tradycjach rycerzy średniowiecznych, rozumie

Bardziej szczegółowo

MODUŁ 5 - PODSUMOWANIE PROJEKTU

MODUŁ 5 - PODSUMOWANIE PROJEKTU MODUŁ 5 - PODSUMOWANIE PROJEKTU Celem ostatniego modułu projektu Młodzi Przedsiębiorczy jest przygotowanie prezentacji działań Waszego przedsiębiorstwa. Proponujemy na początek zorganizowanie narady wspólników,

Bardziej szczegółowo

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki

Autor: Małgorzata Urbańska. Temat lekcji: Pieszy i znaki Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: techniczna, społeczna, matematyczna, plastyczna, Cel zajęć: - zapoznanie z zasadami bezpiecznego poruszania się po drodze, - kształtowanie umiejętności dbania

Bardziej szczegółowo

1. Czym jest społeczność lokalna?

1. Czym jest społeczność lokalna? 1. Czym jest społeczność lokalna? CELE ZAJĘĆ WYNIKAJĄCE Z ZAŁOŻEŃ PROGRAMU: 1. Uczniowie zdobywają wiedzę potrzebną do realizacji programu, poznają pojęcie,,społeczności lokalnej. 2. Uczniowie przygotowują

Bardziej szczegółowo

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA

MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA MUZEUM DLA PRZEDSZKOLAKA - projekt zajęć muzealnych dla dzieci w wieku przedszkolnym zgodny z założeniami Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach

Bardziej szczegółowo

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia

WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia WARSZAWA krok po kroku nasze wspomnienia Warszawa da się lubić, Tutaj szczęście można znaleźć, Tutaj serce można zgubić Dnia 18.10.2011 r. uczniowie Gimnazjum nr 6 w Czerwionce-Leszczynach wzięli udział

Bardziej szczegółowo

GRY MIEJSKIE DLA SZKÓŁ. Oferta organizacji

GRY MIEJSKIE DLA SZKÓŁ. Oferta organizacji GRY MIEJSKIE DLA SZKÓŁ Oferta organizacji Szanowni Państwo! Oferta organizacji gier miejskich dla szkół Proponujemy Państwu organizację gry miejskiej dla uczniów, która może zostać zorganizowana w ramach

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia:

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia: Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: godziny Miejsce szkolenia: Cel główny szkolenia: a) Zdobycie wiedzy i umiejętności: - komunikacji z klientem - etapów schematów sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Varsavianistyczna szkoła sprawozdanie. Przedszkole nr 181 Wesołe Nutki ul. Pruszyńskiego 5, 01-870 Warszawa

Varsavianistyczna szkoła sprawozdanie. Przedszkole nr 181 Wesołe Nutki ul. Pruszyńskiego 5, 01-870 Warszawa Dzieci w przedszkolu bardzo chętnie chłoną nową wiedzę, szczególnie jeśli jest dostarczana w różnorodny sposób, trzeba pamiętać jednak o tym, iż wiedzę dzieciom należy przykazywać zaczynając od tego co

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej.

światowej na terenach Galicji. Wszyscy uczestnicy zapalili na cześć poległych bohaterów symboliczne znicze przy kaplicy cmentarnej. Wycieczka klas 2 A i 2 D Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie w dniu 26 września 2014 roku - - Dąbrowa Tarnowska - cmentarz I wojny światowej nr 248 i Ośrodek Spotkania Kultur Park Historyczny

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny uczniów klasy II a Korczak król dzieci

Projekt edukacyjny uczniów klasy II a Korczak król dzieci Janusz Korczak Projekt edukacyjny uczniów klasy II a Korczak król dzieci Projekt realizowany jest przez uczniów II klasy Gimnazjum nr 1 w Błoniu pod kierunkiem nauczyciela, pani Anety Kobosz. Idea przybliżenia

Bardziej szczegółowo

KROK W PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ?

KROK W PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? KROK W PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ JAK ZAŁOŻYĆ FIRMĘ? Zakładanie firmy nie jest takie trudne, jakby się mogło wydawać. Wystarczy wykonać kilka kroków, aby nasza działalność była prowadzona zgodnie z prawem. 1) Określenie

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych. rozumieć pojęcia: Szare Szeregi, zawiszacy, Harcerska Poczta Polowa;

Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych. rozumieć pojęcia: Szare Szeregi, zawiszacy, Harcerska Poczta Polowa; Harcerska Poczta Polowa Autor: Anna Bosiacka/Muzeum Powstania Warszawskiego Lekcja przeznaczona dla uczniów klas szóstych szkół podstawowych Czas trwania lekcji - 45 minut Cele. Po lekcji uczeń powinien:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Danuta Szymczak Klasa II Edukacja: polonistyczna, przyrodnicza, matematyczna,zajęcia komputerowe Cel/cele zajęć: - doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne

Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne Czy znacie kogoś kto potrafi opowiadać piękne historie? Ja znam jedną osobę, która opowiada nam bardzo piękne, czasem radosne, a czasem smutne historie. Tą osobą jest Maryja, mama Pana Jezusa. Maryja opowiada

Bardziej szczegółowo

- konkurs literacki 11 czerwca 2013 r. 27 marca 2013 roku.

- konkurs literacki 11 czerwca 2013 r. 27 marca 2013 roku. Prace należy przesłać do 2.06.2013r. na adres mailowy edytao@op.pl lub na CD na adres szkoły. Poszczególne prace będą zaprezentowane i opatrzone komentarzem słownym przez dwóch przedstawicieli grupy, która

Bardziej szczegółowo

Polskie Victorie - od Grunwaldu do bitwy warszawskiej 1920 roku...

Polskie Victorie - od Grunwaldu do bitwy warszawskiej 1920 roku... XXIII Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie 04-205 Warszawa ul. Naddnieprzańska 2/4 tel. 22-516-91-61; fax. 22-516-91-68 e-mail:sektretariat@liceum23.waw.pl http://www.liceum23.waw.pl DYREKTOR

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI

PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI Nazwa szkoły /placówki Imię i nazwisko dyrektora Zespół Szkół im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Publiczne Gimnazjum w Bogatem Piotr Sekuna szkoły / placówki Adres Bogate 11 Tel.

Bardziej szczegółowo

Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży.

Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. Debata jest organizowana w ramach projektu Nasz samorząd uczniowski będącego częścią przygotowań do XVI Sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży. " Plan Debaty: 11:35 rozpoczęcie spotkania. 11:40 prezentacja założeń

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 Wstęp Wychowanie współczesnego ucznia w duchu patriotyzmu to cel niniejszego programu. Naszym priorytetem jest wychowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH dr Teresa Maresz Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH SZLAK: ZAGADNIENIE NA PORTALU: TEMAT ZAJĘĆ: W okresie PRL 18 listopada 1956

Bardziej szczegółowo

Na tropach lubelskiego Paganiniego scenariusz gry ulicznej

Na tropach lubelskiego Paganiniego scenariusz gry ulicznej Irena Starykiewicz, Tadeusz Starykiewicz Na tropach lubelskiego Paganiniego scenariusz gry ulicznej Okazuje się, że poznawanie życia i twórczości wielkich artystów nie musi kojarzyć się z siedzeniem sztywno

Bardziej szczegółowo

El Cid legenda o mężnym rycerzu reż. Jose Poso

El Cid legenda o mężnym rycerzu reż. Jose Poso El Cid legenda o mężnym rycerzu reż. Jose Poso MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Hiszpania ojczyzna Cyda. 2. Karta pracy. (str. 5) stowarzyszenie nowe horyzonty

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot

Opowieści nocy reż. Michel Ocelot Opowieści nocy reż. Michel Ocelot 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Jak powstaje film? 2. Karta pracy. (str. 5) MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI SCENARIUSZ LEKCJI Opracowała: Paulina

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Prowadząca: Krystyna Materna Miejsce realizacji: Miejskie Przedszkole Nr 1 BAJKA w Szczytnie Termin i czas trwania projektu: listopad 2015r Warunki wyjściowe:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

IGŁA Metoda Projektów Badawczych Grupa III

IGŁA Metoda Projektów Badawczych Grupa III IGŁA Metoda Projektów Badawczych Grupa III (4, 5 latki) Prowadząca: Aleksandra Sysło Opis metody Metoda projektów badawczych - polega na doświadczaniu, eksperymentowaniu, zadawaniu pytań o otaczającym

Bardziej szczegółowo

Cud nad Wisłą czyli rzecz o wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku...

Cud nad Wisłą czyli rzecz o wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku... XXIII Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie 04-205 Warszawa ul. Naddnieprzańska 2/4 tel. 22-516-91-61; fax. 22-516-91-68 e-mail:sekretariat@liceum23.waw.pl http://www.liceum23.waw.pl DYREKTOR

Bardziej szczegółowo

Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić

Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić Temat: Ja też będę stary, ja też będę stara. - lekcja wychowawcza na podstawie filmu Marcela Łozińskiego Wszystko może się przytrafić Opracowanie: Anna Twardowska Etap edukacyjny: gimnazjum, liceum Czas:

Bardziej szczegółowo

REALIZACJA PROGRAMU EDUKACJI EKOLOGICZNEJ ŚRODOWISKO A ZDROWIE. TYLE ŚMIECI, A CZAS LECI

REALIZACJA PROGRAMU EDUKACJI EKOLOGICZNEJ ŚRODOWISKO A ZDROWIE. TYLE ŚMIECI, A CZAS LECI REALIZACJA PROGRAMU EDUKACJI EKOLOGICZNEJ ŚRODOWISKO A ZDROWIE. TYLE ŚMIECI, A CZAS LECI W roku szkolnym 2008/2009 Szkoła Podstawowa nr 11 w Rzeszowie realizowała program edukacji ekologicznej Środowisko

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny muzyka plastyka planowany do realizacji w klasach IV VI w oraz w I klasie gimnazjum w miesiącu kwietniu 2015r.

Projekt edukacyjny muzyka plastyka planowany do realizacji w klasach IV VI w oraz w I klasie gimnazjum w miesiącu kwietniu 2015r. Projekt edukacyjny muzyka plastyka planowany do realizacji w klasach IV VI w oraz w I klasie gimnazjum w miesiącu kwietniu 2015r. Opracowała Diana Zajkowska Temat: Historia pędzlem i nutą malowana. 1.

Bardziej szczegółowo

Muzeum Romantyzmu w Opinogórze SKOROWIDZ EDUKACYJNY

Muzeum Romantyzmu w Opinogórze SKOROWIDZ EDUKACYJNY Muzeum Romantyzmu w Opinogórze SKOROWIDZ EDUKACYJNY Rok szkolny 2014/2015 Zapraszamy do zapoznania się z ofertą edukacyjną Muzeum Romantyzmu w Opinogórze. Zawiera ona propozycje lekcji muzealnych, warsztatów

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE

KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE KONSPEKT KATECHEZY SZAWLE! SZAWLE! DLACZEGO MNIE PRZEŚLADUJESZ?. O PRZEŚLADOWANIU CHRZEŚCIJAN W EGIPCIE klasy IV-VI szkoły podstawowej Oprac. Ks. Łukasz Skolimowski Warszawa 2012 Przeznaczenie: Szkoła

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ:

AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: AKADEMIA KOMPETENCJI KLUCZOWYCH PROGRAM ROZWOJU UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH POLSKI WSCHODNIEJ PROJEKT REALIZOWANY PRZEZ: Bezpłatne zajęcia dodatkowe w Twojej szkole dowiedz się więcej!!!! Projekt

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Przygody lisa urwisa reż. Thierry Schiel

Przygody lisa urwisa reż. Thierry Schiel Przygody lisa urwisa reż. Thierry Schiel 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Wizyta w Parlamencie Europejskim. 2. Załącznik 1: Karta pracy. (str. 4) stowarzyszenie nowe horyzonty MATERIAŁY DYDAKTYCZNE

Bardziej szczegółowo

1.1a- uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji; 1.1c-wyszukuje w tekście potrzebne informacje;

1.1a- uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji; 1.1c-wyszukuje w tekście potrzebne informacje; SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat NASZ ŚWIAT. PODRÓŻE PO ŚWIECIE. tygodniowy Temat dnia Poznajemy Wietnam. Hoan opowiada o Wietnamie.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z ferii zimowych w roku 2015

Sprawozdanie z ferii zimowych w roku 2015 Sprawozdanie z ferii zimowych w roku 2015 1 Ferie zimowe to wymarzony czas dla dzieci. Jak co roku nasza placówka zorganizowała wiele ciekawych zajęć, które rozpoczęły się już 14 lutego w sobotę. Chętne

Bardziej szczegółowo

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmie PROJEKT: Cały świat to jeden wielki Chełm Realizacja projektu Cały świat to jeden wielki Chełm - marzec 2006 Mamy za sobą kolejny etap realizacji projektu.

Bardziej szczegółowo

Fabryka czekolady konkurs. Etap I

Fabryka czekolady konkurs. Etap I Fabryka czekolady konkurs. Etap I Wprowadzenie do konkursu Duże przedsiębiorstwo produkujące różne rodzaje czekolad i czekoladek zdecydowało się otworzyć fabrykę w Twoim mieście. Niestety właściciele fabryki

Bardziej szczegółowo

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Uczestniczyliśmy w dodatkowych zajęciach na temat historii i kultury Żydów. Wzięliśmy udział w obchodach Międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

1. Polskie miesiące. Wystąpienia przeciw władzy w okresie PRL projekt edukacyjny

1. Polskie miesiące. Wystąpienia przeciw władzy w okresie PRL projekt edukacyjny 1. Polskie miesiące. Wystąpienia przeciw władzy w okresie PRL projekt edukacyjny a. 1. Cele lekcji i. a) Wiadomości 1. Cele ogólne: a. Uczeń rozumie charakter wystąpień społecznych przeciw władzy w okresie

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu

Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu NOWE TECHNOLOGIE NA USŁUGACH EDUKACJI Scenariusz zajęć z wykorzystaniem metody projektu PUBLICZNA SZKOŁA PODSTAWOWA Z ODDZIAŁAMI SPORTOWYMI W DOBRZENIU WIELKIM NAUCZYCIEL PROWADZĄCY ZAJĘCIA Elżbieta Rychlik

Bardziej szczegółowo

Patyk się żeni reż. Martin Lund

Patyk się żeni reż. Martin Lund Patyk się żeni reż. Martin Lund MATERIAŁY DYDAKTYCZNE DLA NAUCZYCIELI SPIS TREŚCI 1. Scenariusz lekcji. (str. 2) Temat: Co to jest scenografia i czego się dzięki niej dowiadujemy? stowarzyszenie nowe horyzonty

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat

Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Scenariusz zajęć do programu kształcenia Myślę- działam- idę w świat Autor: Małgorzata Urbańska Klasa I Edukacja: społeczna, polonistyczna, plastyczna, matematyczna, techniczna, Cel zajęć: -zapoznanie

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów)

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów) REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1 (wersja dla studentów) Reklama jest obecna wszędzie w mediach, na ulicy, w miejscach, w których uczymy się, pracujemy i odpoczywamy. Czasem pomaga nam w codziennych

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki

Pomniki i tablice. Toruń. Zbigniew Kręcicki Zbigniew Kręcicki Pomniki i tablice Toruń Po lewej. Plac Rapackiego. Uroczyste odsłonięcie pomnika Marszałka nastąpiło 15 sierpnia 2000 r. w 80. rocznicę bitwy warszawskiej. Po prawej. Pierwszy, tymczasowy

Bardziej szczegółowo

TYDZIEŃ ŚLĄSKI W NASZYM PRZEDSZKOLU

TYDZIEŃ ŚLĄSKI W NASZYM PRZEDSZKOLU TYDZIEŃ ŚLĄSKI W NASZYM PRZEDSZKOLU Od tego co bliskie, do tego co dalekie. Śląsk, a w nim Zabrze są bogate w historię, zabytki, krajobraz przemysłowy, tradycje i zwyczajei, miejsca użyteczności publicznej.

Bardziej szczegółowo

Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem?

Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem? Kim jest autor niezwykłej kolekcji zdjęć. Zawodowcem? Paweł P. Reszka 13.06.2012, aktualizacja: 13.06.2012 19:07 Jedno ze zdjęć znalezionych przy Rynek 4 Kolekcję zdjęć znaleziono na strychu kamienicy

Bardziej szczegółowo

I. Czynności organizacyjne. Podanie częściowego tematu: Z wizytą w. II. Zagadka-odczytuję

I. Czynności organizacyjne. Podanie częściowego tematu: Z wizytą w. II. Zagadka-odczytuję Klasa VId Język polski Scenariusz lekcji języka polskiego w klasie VId SCENARIUSZ LEKCJI Temat: Z wizytą w muzeum Cel ogólny Doskonalenie słownictwa związanego z muzeami.. Cele operacyjne UCZEŃ: Posiada

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 Wiesz jaka jest różnica między produktem a marką? Produkt się kupuje a w markę się wierzy. Kiedy używasz opowieści, budujesz Twoją markę. A kiedy kupujesz cos markowego, nie zastanawiasz się specjalnie

Bardziej szczegółowo

Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2

Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2 STOWARZYSZENIE SPOZA Raport ewaluacyjny projektu Poczuj, doświadcz - zrozum, zaakceptuj 2 Opracowanie: Ewelina Wildner Grudzień 2015 r. 1 Spis treści Cele ewaluacji... 3 Metodologia... 4 Wyniki ewaluacji...

Bardziej szczegółowo

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska

Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Fotoreportaż: stan i zagrożenia badanego środowiska Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 4 ochrona zwierząt Bezpośrednie

Bardziej szczegółowo

Szkolna kampania na rzecz zielonego transportu

Szkolna kampania na rzecz zielonego transportu Scenariusz zajęd i materiały pomocnicze Szkolna kampania na rzecz zielonego transportu www.ceo.org.pl/aktywni Projekt jest współfinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej

Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia z podstawy programowej SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Nasze zmysly Jakie to wszystko ciekawe tygodniowy Temat dnia Wzrok i słuch Wzrok i słuch Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Mariensztat rys historyczno varsavianistyczny

Mariensztat rys historyczno varsavianistyczny Mariensztat ryshistoryczno varsavianistyczny 1. PoczątkiMariensztatu Historiapewnejdrogi HistoriaMariensztatu,tohistoriadrogi,którajużodśredniowieczałączyłaKrakowskie Przedmieście z Wisłą. Biegła ona wąwozem

Bardziej szczegółowo

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie

O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI. banki i jakie O OSZ MATERIA Y DLA NAUCZYCIELI K banki i jakie ZAJĘCIA 2: Dlaczego powstały banki i jakie są ich zadania? Grupa wiekowa: klasy I III szkoła podstawowa Czas zajęć: 1,5 godziny Wprowadzenie Zajęcia powinny

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Fotograficznego Moja miejscowość wczoraj i dziś

Regulamin Konkursu Fotograficznego Moja miejscowość wczoraj i dziś Regulamin Konkursu Fotograficznego Moja miejscowość wczoraj i dziś z dnia 04 kwietnia 2016 1 Informacje ogólne 1. Organizatorem Konkursu fotograficznego jest Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania EUROGALICJA

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć nr 8

Scenariusz zajęć nr 8 Autor scenariusza: Małgorzata Marzycka Blok tematyczny: Świat wokół nas Scenariusz zajęć nr 8 Temat dnia: Zabawy matematyką. I. Czas realizacji: 2 jednostki lekcyjne. II. Czynności przed lekcyjne: przygotowanie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO HUMANISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine

SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO HUMANISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO HUMANISTYCZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine 1. Autor: Dominik Burchard 2. Grupa docelowa: uczestnicy koła humanistycznego 3. Liczba godzin: 2 4. Temat zajęć:

Bardziej szczegółowo

Jesienne wędrówki klasy IV c.

Jesienne wędrówki klasy IV c. Jesienne wędrówki klasy IV c. Szkoła Podstawowa nr 3 w Sanoku Wycieczka do Leska i Ustrzyk Dolnych Projekt międzyprzedmiotowy CELE PROJEKTU: - poznanie ciekawych miejsc w regionie, - rozwijanie zainteresowania

Bardziej szczegółowo

www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA

www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA ł www.kosmikus.pl 2011 Nowa Era 2011 Young Digital Planet SA 1. Czym jest portal.pl i czego mogę się tu nauczyć? Kosmikus.pl to miejsce, gdzie można się świetnie bawić, ucząc się przy okazji rzeczy, których

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

Jak rozliczyć projekt

Jak rozliczyć projekt Jak rozliczyć projekt Inicjatywy młodzieżowe Z tego poradnika, dowiesz się: 1. Czym dokumentować swoje wydatki 2. Jak wygląda Faktura VAT i Rachunek Uproszczony 3. Jak opisywać dokumenty 4. Jak zrobić

Bardziej szczegółowo

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki

Opracował: Rafał Górniak Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Gra symulacyjna Budujemy wiatraki Cele gry - poznanie interesów różnych grup społecznych, których dotyczy budowa farmy wiatrowej - poznanie/ lepsze zrozumienie zalet i wad elektrowni wiatrowych - rozwój

Bardziej szczegółowo

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły?

Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Temat:Jak władze lokalne dbają o rozwój kulturalny dzieci i młodzieży naszej szkoły? Projekt edukacyjny realizowany w Publicznym Gimnazjum im. Biskupa Piotra Gołębiowskiego w Jedlińsku w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

Organizacja informacji

Organizacja informacji Organizacja informacji 64 CZYTANIE ARTYKUŁU Z GAZETY To zadanie ma nauczyć jak: wybierać tematy i rozpoznawać słowa kluczowe; analizować tekst, aby go zrozumieć i pamiętać; przygotowywać sprawozdanie;

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o.

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH organizowanego przez Zachodniopomorską Agencję Rozwoju Turystyki ZART Sp. z o.o. CZĘŚĆ OGÓLNA SZKOLENIA Lp. Przedmiot Zakres tematyczny przedmiotu

Bardziej szczegółowo

--------------------------- -------------------------------- -----------------------------

--------------------------- -------------------------------- ----------------------------- 1dzień 01.06.09 --------------------------- -------------------------------- ----------------------------- Obiad 13 00 od 14 00-18 00 sala kominkowa Kolacja 19 00 - Poznajemy się!: oficjalne przywitanie

Bardziej szczegółowo

KOCHAMY DOBREGO BOGA. Bóg kocha dzieci. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci czteroletnich

KOCHAMY DOBREGO BOGA. Bóg kocha dzieci. Poradnik metodyczny do religii dla dzieci czteroletnich KOCHAMY DOBREGO BOGA Bóg kocha dzieci Poradnik metodyczny do religii dla dzieci czteroletnich Wydawnictwo WAM Księża Jezuici Kraków 2011 Ogólna prezentacja i wprowadzenie do pracy z podręcznikiem Kochamy

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń

Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Pawła II Działdowie przystąpił do Ogólnopolskiego Konkursu Bezpieczna Szkoła -Bezpieczny Uczeń Zadania konkursu Bezpieczna Szkoła - Bezpieczny Uczeń: ZADANIE 1 Przeprowadzenie

Bardziej szczegółowo

ŚLADAMI BOHATERÓW JEŻYCJADY

ŚLADAMI BOHATERÓW JEŻYCJADY ŚLADAMI BOHATERÓW JEŻYCJADY Projekt edukacyjny realizowany przez uczniów klas 1a, 2a,3a gimnazjum w terminie do 30 nauczyciele opiekunowie projektu: mgr Aleksandra Tomkowiak mgr Ewa Zakrzewicz rok szkolny

Bardziej szczegółowo