Opracowanie nt. sektora rolno spożywczego we Włoszech oraz preferencji konsumentów włoskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Opracowanie nt. sektora rolno spożywczego we Włoszech oraz preferencji konsumentów włoskich"

Transkrypt

1 WYDZIAŁ PROMOCJI HANDLU I INWESTYCJI AMBASADY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W RZYMIE Rzym, 21 maja 2014 r. Opracowanie nt. sektora rolno spożywczego we Włoszech oraz preferencji konsumentów włoskich 1. Charakterystyka sektora rolno-spożywczego we Włoszech wraz z danymi za 2013 rok oraz wymiana polsko włoska w sektorze. Według Federacji Włoskiego Sektora Rolno-Spożywczego Federalimentare włoski sektor spożywczy stanowi 13% wartości przemysłu włoskiego ogółem. Jest to druga dla Włochów, po sektorze metalurgicznym, najważniejsza gałąź przemysłu o łącznej wartości 132 mld euro. W 2013 roku produkcja spadła względem roku poprzedniego o 0,7%, obroty jednak zwiększyły się o 1,5%. Wzrósł także eksport w sektorze o 5,8%, którego wartość stanowi 26,2 mld euro, a import wzrósł o 4,1% i stanowi 19,4 mld euro. W porównaniu z innymi danymi dotyczącymi wyników we włoskim przemyśle, gdzie obroty spadły o 3,4%, sektor spożywczy to jedyny sektor, który odnotował wzrost. W branży rolno spożywczej działa we Włoszech 6800 przedsiębiorstw, sa to głównie małe i duże firmy. Branża generuje 385 tys. miejsc pracy, z czego 43% produkcja, 19% w handlu żywnością. Najważniejsze grupy towarów eksportowych prezentuje Tabela numer 1 w Załączniku do niniejszego opracowania. Włoski sektor rolno - spożywczy pod względem produkcji jest bardzo zroznicowany z uwagi na różnice między północą a południem Włoch, które mają swoje odzwierciedlenie w klimacie, a co za tym idzie w rodzaju upraw, hodowli i produkcji. 1. W Piemoncie uprawia się zboża, ziemniaki, warzywa i owoce, buraki cukrowe i rośliny pastewne. W górzystych terenach Regionu uprawia się winorośl na wino. Piemont koncentruje się na hodowli bydła i trzody chlewnej. 2. Dolina Aosty ma raczej skromny wkład w gospodarkę rolną, rosną tu ziemniaki, jabłka, winogrona, jęczmień, a hoduje się bydło. 3. Trydent Górna Adyga Region ten słynie przede wszystkim z jabłek oraz win. 4. Rolnictwo Lombardii skupia się głównie na produkcji zbóż (kukurydza, soja, pszenica), warzyw, owoców (gruszki i melony) i wina. Znacznie rozwinęła się produkcja pasz wykorzystywanych do hodowli bydła i świń, ponieważ w Lombardii hoduje się bydło i bawoły, kozy, konie, owce i świnie. W licznych w Regionie jeziorach hoduje się ryby. Via Olona 2/ Roma, tel.: (+39) , fax: ( +39)

2 5. W Ligurii uprawia się drzewa owocowe (cytryny, brzoskwinie, morele) i warzywa, bazylię, fioletowe szparagi, karczochy, oliwki a także produkuje wina, głównie białe. Hoduje się tu bydło mięsne i mleczne. 6. W Wenecji Euganejskiej uprawia się pszenicę, kukurydzę, owoce, warzywa, a hoduje zwierzęta gospodarskie (bydło, świnie). Tak jak w większości Regionów Włoch, produkuje się również wino. 7. Friuli Wenecja Julijska. Rolnictwo jest tu wiodącym sektorem z zastosowaniem wysokiej technologii. Region słynie z produkcji wysokiej jakości win. Produkuje się tu także wysokiej jakości nabiał, sery oraz owoce i warzywa, w tym kukurydzę. 8. Emilia Romania jest najbardziej płodnym Regionem Włoch biorąc pod uwagę stosunek między siewem a zbiorami. Uprawia tu się zboże, szczególnie pszenicę oraz kukurydzę. Rozwinięte są również uprawy owoców: brzoskwiń i gruszek (pierwszy włoski producent); jabłek, moreli, śliwek i wiśni, drzew owocowych, sałat, kopru, pomidorów, rzepy, rzodkiewki, marchwi, ziemniaków, cukinii, papryki, ogórków i wielu innych. Region jest liderem krajowym w produkcji buraków cukrowych, W górach do 800 m wys. uprawia się winorośl winną. W Parmie działają włoskie globalne przedsiębiorstwa spożywcze jak Barilla i Parmalat. 9. Toskania słynie przede wszystkim z win, szczególnie z Rejonu Chianti oraz z oliwy. W obszarach górskich zbiera sie grzyby, kasztany i trufle. Na niższych wzgórzach uprawia się owoce i warzywa, rośliny pastewne, słoneczniki, kukurydzę, buraki i szafran. Hoduje się bydło na mięso bardzo dobrej jakości, jak bydło rasy Chianina czy Maremma. 10. Główne produkty upraw w Regionie Umbrii to winorośl, oliwa z oliwek, pszenica, a przede wszystkim jedno z głównych źródeł dochodu Regionu - czarne trufle. Rozwinięte jest winiarstwo, uprawa oliwek i produkcja oliwy. Poza tym uprawia się słoneczniki, buraki cukrowe i zboża. 11. W Regionie Marchii Ankońskiej najważniejsze w sektorze spożywczym jest rybołówstwo. To pierwszy Region Włoch w połowach przybrzeżnych. Co roku wyławia się tu około 30 ton ryb o wartości ponad 100 mln euro. 12. Lacjum słynie z oliwek, pszenicy durum, a także kiwi. Uprawia się tu też buraki cukrowe, jęczmień i owies. Hoduje bydło i trzodę chlewną oraz owce. 13. W Abruzji uprawia sie owoce, głównie brzoskwinie i figi, marchew i ziemniaki, pomidory oraz winorośl winną, ze zbóż uprawia się pszenicę, jęczmień, buraki cukrowe. Region słynie z szafranu ziemniaków, czerwonego czosnku, orkiszu, soczewicy, lukrecji. Hoduje się bydło mięsne i owce. 14. W Regionie Molise uprawia się ziemniaki, fasolę, zboże, oliwę z oliwek, owoce, winogrona, warzywa, buraki cukrowe i tytoń, hoduje się owce. Region słynie z serów. 15. Kampania słynie z karczochów, kasztanów, orzechów laskowych i cytryn. Jest jednym z regionów najbardziej zaangażowanych w tworzenie włoskiego dochodu rolniczego. Główne produkty uprawne w tym Regionie to ziemniaki, bakłażan, fasola i pomidory. Szczególne znaczenie ma również produkcja pszenicy na makaron. Wśród owoców należy wymienić także owoce cytrusowe, morele, brzoskwinie, jabłka, figi. Kampania jest znaczącym 2

3 producentem oliwy i win. Hoduje się tu bydło mleczne w celu produkcji nabiału, głownie serów, a najsłynniejszym produktem regionalnym jest mozzarella z mleka bawolego. 16. Apulia to Region o zasadniczym znaczeniu dla włoskiego sektora rolno-spożywczego, zarówno pod względem liczby przedsiębiorstw i pracowników, jak i produkcji towarów wysokiej jakości uznanej na całym świecie. Główne produkty uprawne to pszenica, oliwki, winorośl winna, warzywa, pomidory, wiśnie, klementynki, cytryny i pomarańcze. 17. W Regionie Bazylikaty największe uprawy to pszenica, a w dalszej kolejności owies, jęczmień, kukurydza oraz ziemniaki. Uprawia się tu także winogrona, drzewa oliwne, owoce cytrusowe, śliwki, brzoskwinie, gruszki i kiwi. Hoduje owce, świnie, kozy i bydło. 18. W Kalabrii rolnictwo rozwija się głównie dzięki uprawie drzew oliwnych (drugi, po Apulii, największy z producentów oleju), winorośli i owoców cytrusowych. Hoduje się owce i kozy. 19. Na Sycylii uprawia sie zboża - w tym pszenicę, zwłaszcza wysokiej jakości odmianę pszenicy durum, która jest niezbędna do produkcji najlepszej jakości makaronu. Jest to Region znany z uprawy owoców cytrusowych: pomarańcz, cytryn i mandarynek oraz grejpfrutów a także gruszek, arbuzów, kiwi, mango, czereśni, rożnych odmian śliwek, khaki. Z warzyw uprawia się pomidorki,,pachino, karczochy, marchewkę, oliwki, z bakaliów pistacje i orzechy laskowe, a także migdały. Tradycyjna uprawa winorośli pozwala na produkcję win, zarówno czerwonych i białych, które są coraz bardziej znane i cenione na całym świecie. Na Sycylii hoduje się owce, kozy, konie i bydło. Uprawia się w znacznej mierze rybołówstwo. 20. Obszar Sardynii jest wykorzystywany w 60% do hodowli, a w 20% do upraw. Sardynia specjalizuje się od tysięcy lat w hodowli owiec oraz, w mniejszym stopniu, kóz i bydła. Gleby Sardynii nie są sprzyjające dla rolnictwa, niemniej uprawia się tu owies, jęczmień i pszenice, a wśród warzyw karczochy i pomidory, z owoców cytrusy. Produkuje się na dużą skalę sery. Z rybołówstwa przeważa hodowla małży. 3

4 Wymiana handlowa sektora rolno spożywczego Włoch. Niemcy i Francja to główni partnerzy handlowi Włoch w Europie, Stany Zjednoczone w Ameryce Północnej, Argentyna w Ameryce Południowej, Turcja i Chorwacja w obszarze Morza Śródziemnego, a z krajów azjatyckich Japonia i Indonezja. Wartość eksportu włoskiego branży spożywczej do państw Unii Europejskiej wzrosła w 2013 roku o 5,8% i wyniosła 26,2 mld euro. Na eksport najwięcej włoskich produktów spożywczych trafia do Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych oraz Hiszpanii (udziały od 19,5% do 4% ). Tzw.,,Made in Italy, jak popularnie określa sie włoski sektor spożywczy, w Stanach Zjednoczonych stanowi 2,9 mld euro ( z 6% wzrostem względem roku 2012). Na rynki azjatyckie Włosi eksportują towary o wartości 2,8 mld euro w tym roku ze wzrostem 8%. Znacznie rośnie sprzedaż na rynki afrykańskie o 12 % (wartość 1,1 mld euro), a najbardziej w rejony Oceanii (wzrost 13%). Włochy natomiast, importują najwięcej produktów kolejno z Francji, Niemiec, Hiszpanii, krajów Beneluxu i Austrii ( udziały od 16% do 3%). Całkowita wartość importu to 19,4 mld euro. Najczęściej eksportowanym włoskim produktem spożywczym jest wino. Wartość eksportu wina plasuje się na poziomie 5,46 mln euro, a sprzedaż tego trunku wzrosła od 2012 roku o 7,3 %. W dalszej kolejności są słodycze o wartości 3,16 mln euro, przetwory mleczne i sery (2,38 mln euro z 6,8% wzrostem względem 2012 r.), makaron (2,16 mln euro) oraz warzywa i owoce warte 2 mln euro. Jeżeli chodzi o odbiorców włoskich produktów spożywczych pod względem narodowości, to wino (białe, czerwone i różowe) najchętniej kupują Francuzi (+11%), Amerykanie (+8%), Australijczycy (+21 %) oraz Chilijczycy (+66 %). Włoskie wina musujące natomiast są najczęściej wysyłane do Chin, gdzie eksport wzrósł w porównaniu z rokiem 2012 aż o 101 %. W dalszej kolejności zainteresowanie włoskimi winami musującymi wyrażają Brytyjczycy (+50%) oraz Rosjanie (+31%). Europejskie rynki północne zdobywa natomiast włoskie piwo. Eksport piwa do Niemiec wzrósł o 66 %, do Szwecji o 19%, a do Holandii o 9%. Na sukces sprzedaży włoskich produktów spożywczych utożsamianych z wysoką jakością i bezpieczeństwem wpływa niska zawartość substancji chemicznych (0,3%), gdzie Włosi osiągają doskonały wynik. Ilość tych substancji jest we włoskiej żywności 5 razy mniejsza niż przewiduje średnia europejska (1,5%) oraz 26 mniejsza niż w żywności spoza UE (7,9%). Włoska Organizacja Przedsiębiorców Rolnych,,Coldiretti wyraża jednak zaniepokojenie, iż za granicą szara strefa produktów,,made in Italy ma nadal wysoką wartość (60 mld euro), co oznacza, ze dwa na trzy produkty sprzedawane jako włoskie w rzeczywistości włoskie nie są. Jednym z problemów włoskiego sektora rolno-spożywczego są różnice gospodarcze między południem a północą Włoch, innym ekstremalne tendencje klimatyczne, charakteryzujące się coraz dłuższymi okresami suszy, także w sezonie jesienno-zimowym oraz gwałtownymi opadami deszczu czy falami ciepła. Włochy stoją w obliczu stałego zagrożenia hydro - geologicznego terytorium oraz integralności środowiska naturalnego, które szkodzi wieloletniej tradycji upraw w podziale na lokalizacje. Włoski system rolniczy musi dostosować się do tych zmian. Z jednej strony, konieczna jest renowacja infrastruktury wodnej, z drugiej przedsiębiorstwa powinny skupić się na doborze odpowiednich instrumentów ubezpieczeniowych, aby lepiej radzić sobie z kryzysami wynikającymi ze zjawisk naturalnych. Certyfikacja. Zapewnienie jakości i działanie zgodne z ochroną środowiska to pojęcia cieszące się stałym zainteresowaniem wśród firm z sektora spożywczego i rolnictwa. Jakość, zarządzanie i ochrona 4

5 środowiska to hasła pozwalające dokonać rozróżnienia firm działających na rynku, a postępowanie zgodnie z nimi są doceniane przez sektor dystrybucji. Według Narodowego Instytutu Gospodarki Rolnej, wśród najbardziej stosowanych systemów znajduje się STANDARD ISO, ISO 9001, który pozwala zdobyć certyfikat jakości, ISO promujący procesy środowiskowe oraz europejski EMAS, dostępny dla wszystkich tych firm i organizacji, które chcą osiągnąć konkretne cele zrównoważonego rozwoju. Mniej popularny natomiast wśród firm jest europejski program EMAS, który działa w zakresie zarządzania środowiskiem i przyznaje certyfikaty w zamian za obniżenie emisji gazów cieplarnianych UNIENISO Uwagi wśród przedsiębiorstw nie przyciąga system zarządzania energią SGE, system cyklu oceny życia produktów do oceny środowiska ISO LCA, deklaracje środowiskowe produktu, deklaracje dotyczące klimatu, z wyjątkiem najnowszych przepisów dotyczących zintegrowanych systemów produkcyjnych UNI Również prywatne firmy takie jak Global Gap, BRC i IFS proponujące certyfikat produkcji nie są popularne wśród włoskich przedsiębiorców. Prawo i 2012 były we Włoszech latami intensywnej legislacji i zmian w już istniejących przepisach, które dotyczyły sektora rolno-spożywczego. Wśród najważniejszych zmian w prawie wymienić można wprowadzenie nowych narzędzi ochrony zasad konkurencji, uproszczenie i zniesienie niektórych obciążeń administracyjnych, zwiększenie funduszy na rzecz rozwoju rolnictwa i firm zajmujących się produkcją żywności, stworzenia nowych terenów uprawnych i co najważniejsze, wprowadzenie ulg podatkowych. Wśród ciekawych zmian, które dokonały się we włoskim ustawodawstwie wymienić można uzyskanie prawa pierwokupu ziemi należącej do skarbu państwa przez młodych rolników. Młodzi ludzie mogą ubiegać się również o użytkowanie terenu pod działalność rolniczą przez okres 20 lat (wcześniej było 5 lat). Fundusz na lata przeznaczony na rzecz rozwoju rolnictwa wzrósł do sumy 400 milionów euro. Z kolei, niektóre firmy, spełniające warunki programów krajowych mogą liczyć na pomoc finansową. Przedsiębiorstwa zatrudniające kobiety poniżej 35 roku życia i młodzież, mogą liczyć na obniżenie progu podatkowego. Wśród zmian dostrzec też można mniej rygorystyczne podejście do kredytów udzielanych dla rozwoju rybołówstwa. Firmy skorzystać mogą również z uwolnienia się od homologacji maszyn rolniczych w zamian za przeprowadzanie badań na swoim terenie. Rolnicy mogą także ubiegać się, bez wymaganych dokumentów, o informacje dotyczące swoich beneficjentów, w celu ułatwienia wymiany gospodarczej Polsko włoska wymiana handlowa w sektorze. Wartość eksportu produktów spożywczych do Polski wyniosła w 2013 roku 366 mln euro, to o 13% więcej w porównaniu z rokiem Wartość polskiego eksportu do Włoch, natomiast 441 mln euro i wzrosła w porównaniu z poprzednim rokiem o ok. 22%. Natomiast włoski eksport towarów rolno-spożywczych wynosi 572 mln euro (7% wzrost względem 2012 r.), a eksport polski do Włoch 930 mln euro (25% wzrost w por. z 2012 r.). Włosi eksportują do Polski przede wszystkim owoce (brzoskwinie, jabłka, kiwi, winogrona) i warzywa (ziemniaki, pomidory, sałatę), mięso (wieprzowinę, drób), ryż, makaron, słodycze, wyroby czekoladowe, produkty mleczne (sery), wina, oliwę oraz kawę. Polska, natomiast, eksportuje do Włoch przede wszystkim produkty zbożowe, mięso (wołowinę, wieprzowinę, koninę), słodycze (wyroby cukiernicze, piekarnicze, czekoladowe), wędliny, ryby, skorupiaki, ryby wędzone, warzywa i owoce mrożone, soki, produkty mleczne (mleko, sery, jogurty, śmietanę). Szczegółowe dane przedstawiają Tabela nr 2 i 3 w Załączniku do Opracowania. 5

6 Polski eksport do Włoch. Według włoskiej klasyfikacji Ateco prowadzonej przez Agencję Italian Trade Agency, Polacy eksportują do Włoch w największej ilości zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego (bydło mleczne, mleko krowie, produkty mleczne i wyroby mleczarskie z mleka krowiego, bydło mięsne, nasienie bydlęce, konie i koninę, owce i kozy, mleko kozie i owcze, produkty mleczne i wyroby mleczarskie z mleka koziego i owczego, wieprzowinę, jajka i drób, króliki, wosk pszczeli, miód i pszczoły, ale także zwierzęta futerkowe, skóry zwierzęce, jedwabniki i inne zwierzęta), mięso przetworzone i produkty na bazie mięsa (produkty masarskie, smalce, skóry, podroby, mięso ptactwa lotnego), produkty przemysłu mleczarskiego (mleko płynne pasteryzowane, sterylne, homogenizowane, przetworzone, UHT, o długiej przydatności do spożycia, pochodne mleka, śmietana, masło, jogurty itp., lody), produkty mączne i piekarnicze (świeży chleb i świeże wyroby piekarnicze, siwe ze wyroby cukiernicze, sucharki, biszkopty, herbatniki, wyroby cukiernicze konserwowane, inne produkty mączne), inne produkty spożywcze (cukier, kakao, czekoladę, cukierki i wyroby cukiernicze, kawę i herbatę przyprawy i dodatki, gotowe produkty i dania, produkty homogenizowane i dietetyczne, inne), tytoń i maszyny rolne. Dane przedstawia Tabela nr. 3. Dla porównania, według danych statystycznych Bazy Insigos, największą wartość włoskiego importu z Polski przedstawiają przetwory spożywcze, kakao i przetwory z kakao, warzywa, bulwy jadalne i korzenie, przetwory z mięsa, ryb, skorupiaków, mięczaków i bezkręgowców wodnych, przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka, kawa, herbata i przyprawy, napoje alkoholowe, bezalkoholowe i ocet, przetwory owocowo-warzywne, owoce i orzechy, cukry i wyroby cukiernicze. Włoski eksport do Polski. Wśród towarów spożywczych eksportowanych do Polski znajdują się, według klasyfikacji produktowej,,ateco, produkty upraw rolnych nietrwałych (zboża, ryż, nasiona oleiste, warzywa strączkowe, inne warzywa, buraki cukrowe, ziemniaki, tytoń, trzcina cukrowa, rośliny pastewne produkty upraw trwałych, do której należą: winogrona, owoce tropikalne, cytrusy, owoce pestkowe, drzewa owocowe, owoce leśne, orzechy, owoce oleiste, rośliny do produkcji napojów, przyprawy, rośliny aromatyczne i farmaceutyczne, a także oliwa, olej surowy lub rafinowany, olej z nasion lub owoców oleistych, olej i tłuszcze zwierzęce, margaryna i inne tłuszcze spożywcze oraz maszyny rolne. Spośród produktów klasyfikacji Ateco warto zwrócić uwagę na produkt, którego Włosi z Polski (według rankingu najważniejszych dla Włochów 10 państw importerów i eksporterów opracowanych przez ITA) nie importują, którym jednak rośnie zainteresowanie. Są to owoce i warzywa przetworzone i konserwowane. Do grupy tej należą w szczególności: soki owocowe i warzywne, owoce i warzywa przetworzone oraz ziemniaki. Rośnie ich import do Włoch z innych krajów (3,8% wzrost miedzy 2012 a 2013 rokiem). Według danych statystycznych Bazy Insigos, największa wartość włoskiego eksportu do Polski mają następujące towary: owoce i orzechy jadalne, kakao wraz z przetworami, warzywa, korzenie i bulwy jadalne, przetwory owocowo-warzywne, różne przetwory spożywcze oraz zboża. 2. Kanały dystrybucji żywności we Włoszech oraz najważniejsze sieci tzw. produktów szybkozbywalnych (FMCG). 6

7 Spożywcza dystrybucja handlowa we Włoszech dzieli się na dystrybucję detaliczną, gdzie rozróżnia się wielką dystrybucję (grande distribuzione organizzata GDO) czyli wszelkiego rodzaju markety i małą dystrybucję czyli sklepy o niskich obrotach oraz dystrybucję hurtową. Dystrybucją detaliczną zajmują się głównie GDO. Systematycznie zmniejsza się obecność na rynku małej dystrybucji wypieranej przez GDO. W obrębie GDO, działają głównie grupy handlowe włoskie. Z dystrybutorów zagranicznych są obecne przede wszystkim grupy francuskie, takie jak Auchan i Carrefour. Udział we włoskim rynku dystrybucji 10 największych grup według danych opracowanych na podstawie informacji dostępnych na stronie internetowej zrzeszenia dystrybutorów przedstawia Wykres 1 stanowiący załącznik do opracowania. Dystrybucja wykorzystuje następujące kanały zaopatrzenia: bezpośredni (od producenta do konsumenta), długi (towar przechodzi parę etapów dostaw między pośrednikami/hurtownikami zanim dotrze do docelowego rynku zbytu) i krótki (towar jest dostarczany przez producenta do konsumenta z użyciem tylko jednego pośrednika/hurtownika). Należy podkreślić, że z inicjatywy GDO powstawały centrale zaopatrzenia (centrali di acquisto) w artykuły i produkty spożywcze i niespożywcze. Średni udział zakupów GDO w centralach wynosi około 50%, reszta towarów jest zakupywana na podstawie indywidualnych umów z producentami lub hurtownikami. Największe centrale zaopatrzenia we Włoszech to: Centrale Italiana (Coop, Il Gigante, Despar, Sigma, Conitcoop, Decò). Sma / Auchan (Auchan/Sma, Bennet, Gruppo Lombardini, Metro, Crai) Cieffea (Carrefour Italia, Agorà Network, Finiper, Sisa, Coralis, Sun) Sicon (Rewe, Interdis i Conad) ESD Italia (Selex Commerciale i Cedas) Dystrybucja dyskontowa. Zgodnie z danymi opracowanymi na podstawie informacji dostępnych na stronie internetowej zrzeszenia dystrybutorów, sklepy dyskontowe oferują towary pod znakiem własnym, ale po cenach niższych niż w innych sklepach. W większości przypadków sklepy dyskontowe zaopatrują się u tych samych producentów, co sprzedawcy produktów markowych. Sektor dystrybucji dyskontowej w ciągu ostatnich lat odnotował wzrost zysków. W okresie 2005/2012 zostały otwarte ponad 1223 punkty sprzedaży, co oznacza ponad 40% wzrost ilości sklepów dyskontowych w ciągu ostatnich 6 lat. Dla porównania, w tym samym okresie wzrost liczby nowo otwartych hipermarketów to 31% natomiast supermarketów tylko 10%. Aktualnie, udział systemu sprzedaży dyskontowej w rynku produktów spożywczych wynosi ponad 10%. Główne sieci dyskontowe to Lidl, Eurospin, Dico Discount Italia, i N s mercato, LD Market, MD DISCOUNT. 3. Lista najważniejszych instytucji otoczenia biznesu rolno-spożywczego. Federalimentare to Federacja Włoskiego Sektora Rolno-Spożywczego, która wchodzi w struktury Confindustrii. Zajmuje się rozwojem konkurencyjności i promocją przemysłu spożywczego we Włoszech i na świecie; wpływaniem na utrzymanie jakości i bezpieczeństwa w przemyśle spożywczym, wzmacnianiem międzynarodowego wymiaru przedsiębiorstw spożywczych dla rozwoju własnego sektora eksportowego, który ma największy potencjał wzrostu we Włoszech. Posiada 17 Stowarzyszeń: 7

8 1. AIDEPI Stowarzyszenie Przemysłu Cukierniczego i Makaroniarskiego 2. AIIPA - Stowarzyszenie Przemysłu Produktów Spożywczych 3. ANCIT - Stowarzyszenie Producentów Ryb Konserwowych i Tuńczyków 4. ANICAV - Stowarzyszenie Producentów Warzyw Konserwowych 5. ASSALZOO - Stowarzyszenie Producentów Żywności Zoologicznej 6. ASSICA - Stowarzyszenie Przemysłu Mięsnego i Wędliniarskiego 7. ASSITOL - Stowarzyszenie Przemysłu Olejowego 8. ASSOBIBE - Stowarzyszenie Przemysłu Napojów Bezalkoholowych 9. ASSOBIRRA - Stowarzyszenie Producentów Piwa i Maltu 10. ASSOCARNI - Stowarzyszenie Przemysłu i Handlu Mięsnego i Dziczyzny 11. ASSODISTIL - Stowarzyszenie Przemysłu Alkoholowego 12. ASSOLATTE - Stowarzyszenie Przemysłu Mleczarskiego 13. FEDERVINI Włoska Federacja Producentów, Eksporterów i Importerów Wina 14. ITALMOPA Stowarzyszenie Przemysłu Młynarskiego Włoch 15. MINERACQUA Włoska Federacja Przemysłu Wód Mineralnych, Źródlanych i Napojów Bezalkoholowych 16. UNA Unia Narodowa Hodowców Drobiu 17. UNIONZUCCHERO Unia Narodowa Przemysłu Cukrowego Confagricoltura to niewchodząca w struktury Confindustrii Włoska Konfederacja Rolnictwa organizacja, która reprezentuje włoskie gospodarstwa rolne. Obecność Confagricoltury na terytorium kraju jest realizowana przez federacje regionalne (19), związki wojewódzkie (95), biura i delegacje gminne (2.143), jak również za pośrednictwem stowarzyszeń producentów kategorii produktów lub konkretnych produktów. Główna siedziba znajduje się w Rzymie. Confagricoltura ma swoje przedstawicielstwo w Brukseli i państwach UE. Jest także częścią COPA - Komitetu Organizacji Rolniczych w Europie, GEOPA - Europejskiej Organizacji Pracodawców oraz ETUC - Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego. Zajmuje się również ochroną młodych rolników, kobiet - przedsiębiorców w rolnictwie i rolników starszych reprezentując ich przez odpowiednie organy - Młodych Rolników (ANGA), Confagricolturę Kobiet i Krajowy Związek Emerytów i Rencistów. W skład organizacji wchodzą przedsiębiorstwa rolne w liczbie , hodowcy i plantatorzy bezpośredni oraz inni rolnicy (m.in. utrzymujący zieleń, osadnicy, dzierżawcy) w liczbie Lista najważniejszych targów i ekspozycji żywności i biznesu powiązanego z przemysłem rolno-spożywczym. Cibus, Parma, 5-8 maja 2014 r. Targi Cibus to jedna z najważniejszych imprez branży spożywczej odbywająca się we Włoszech co dwa lata, naprzemiennie z Targami Tutto Food w Mediolanie. Podczas ubiegłej edycji Cibus w roku 2012, targi te odwiedziło 63 tys. osób z 90 krajów. W imprezie uczestniczyło około 2300 wystawców, a tematycznie podzielono ją na sekcje: mleczno-serowa, mięsna, pomidorowa, makaronowa, olejowa, dań gotowych, produktów organicznych, słodyczy, a także produktów dietetycznych i suplementów diety. Podczas targów organizowane są także seminaria, debaty w formie okrągłego stołu poświęcone aktualnej tematyce żywieniowej oraz handlu w branży spożywczej. Targi są otwarte wyłącznie dla publiczności profesjonalnie związanej z żywnością, handlem oraz sektorem HoReCa zarówno na poziomie krajowym jak i międzynarodowym. 8

9 Macfrut, Cesena, września 2014 r. Macfrut to targi branży spożywczej poświęcone tematyce warzyw i owoców w zakresie upraw, handlu, logistyki, pakowania, spedycji i dystrybucji. To również targi międzynarodowe. Organizator oferuje szerokie możliwości promocji od stoisk promocyjnych prze debaty, seminaria, spotkania biznesowe, naukowe i technologiczne. W 2013 na ponad m2 powierzchni ekspozycyjnej wystawiło sie 819 firm w podziale narodowym 89% Włosi, 11% firmy zagraniczne. Targi Macfrut odwiedziło osób z 102 państw, w tym, 80 oficjalnych delegacji zagranicznych. Doszło do 483 spotkań biznesowych, odbyło sie 30 seminariów. Salone del Gusto, Turyn, października 2014 r. Salone del Gusto to największe na świecie targi branży spożywczej slow food. Odbywają się podobnie jak Cibus w formule co dwa lata. To jedyna impreza na świecie, gdzie spotyka się tylu. Podczas targów środowisko producentów żywności, rolników, wykładowców, szefów kuchni, winiarzy, dziennikarzy i smakoszy debatuje na temat zasad wdrażania polityki slow food w życie poruszając tematy świadomego i zdrowego żywienia, ekologii, oraz ochrony ginących gatunków zwierząt hodowlanych, warzyw i owoców. Poza tradycyjnymi seminariami, debatami czy spotkaniami b2b prowadzone sa warsztaty, pokazy gotowania najlepszych kucharzy i szefów kuchni nagradzanych i najlepiej notowanych restauracji na świecie z wykorzystaniem regionalnych produktów spożywczych państw. Targi maszyn rolniczych EIMA, Bolonia, listopada 2015 roku To jedne z największych na świecie targi maszyn rolnych. Odbywająca się co dwa lata wystawa jest organizowana przez Targi Bolońskie i Włoskie Stowarzyszenie Producentów Maszyn Rolniczych Federunacoma. W 2012 roku wystawiło się na nich 1750 firm, a targi odwiedziło ponad zwiedzających. Tutto Food, Mediolan, 3-6 maja 2015 roku Targi Tutto Food to jedna z najważniejszych imprez branży spożywczej odbywająca się we Włoszech, w Mediolanie co dwa lata, naprzemiennie z Targami Cibus w Parmie. Zorganizowane w formule B2B, otwarte są przede wszystkim na agentów handlowych, importerów, dystrybutorów czy przedstawicieli sieci szerokiej dystrybucji z całego świata. W roku 2013 Tutto Food odwiedziło ponad handlowców prezentujących swoje produkty na około 120 tys. metrów kwadratowych powierzchni wystawienniczej. Powierzchnia wystawiennicza podzielona jest na tematyczne pawilony producentów: żywności ekologicznej, słodyczy, jedzenia i napojów, mrożonek, produktów mlecznych, mięsa i wędlin, ryb i owoców morza oraz produktów zróżnicowanych, Ho.Re.Ca i pawilon instytucjonalny, gdzie wystawiają się miedzy innymi włoskie regiony. Przyszła edycja tych targow rozpocznie się tuz po otwarciu Światowej Wystawy Expo 2015 w maju w Mediolanie. Targi SANA, Bolonia, 6-9 września 2014 r. Targi poświecone tematyce zdrowego życia, w tym także zdrowej, ekologicznej żywności. Odbywają się w Bolonii. Na powierzchni 45 tys. m2 wystawia się około tysiąca firm. Targi odwiedza ponad 30 tys. profesjonalistów z tej dziedziny. Targi Cosmofood, Vicenza, 4-11 listopada 2014 r. Cosmofood to targi żywności, napojów i technologii dla wszystkich graczy w branży spożywczej, zarówno w sektorze przemysłu jak i lokali i restauracji. Poza klasyczna formuła targowa, 9

10 Cosmofood oferuje uczestnikom ponad 20 wydarzeń jak lekcje gotowania, degustacje wina, seminaria, pokazy, warsztaty. Targi żywności bezglutenowej, Rimini, listopada 2014 r. Na targach prezentowana jest żywności bezglutenowa, jak i dietetyczna. Międzynarodowe Targi Rolnictwa i Hodowli, Foggia, kwiecień/maj Sa to targi dedykowane sektorowi rolno spożywczemu oraz produkcji maszyn i urządzeń rolnych a także ogrodnictwu. Targi odwiedzają hodowcy wszystkich rodzajów zwierząt gospodarskich, producenci żywności, dilerzy maszyn rolniczych, weterynarze, przedsiębiorcy z sektora naftowego oraz użytkownicy sprzętu i produktów dla sektora enologii. Międzynarodowe Targi Bydła Mlecznego Expocasearia, Cremona, października 2014 r. Expocasearia to targi poświecone tematyce przetwarzania mleka, które maja na celu tworzenie sieci kontaktów producentów z najlepszymi dostawcami technologii i urządzeń poprzez tradycyjny sposób ekspozycji, ale także za pomocą specjalnego program wydarzeń. Podczas poprzedniej edycji odbyło się 79 seminariów i 75 innych spotkań tematycznych, w których łącznie wzięło udział prawie 200 prelegentów. Na targach prezentuje się ponad 800 firm międzynarodowych, a uczestniczy w nich około zwiedzających. Interpoma, Bolzano, listopada 2014 r. To poświecone uprawie, przetwórstwu oraz handlowi jabłkami jedyne na swiecie Międzynarodowe Targi Jabłka. Odbywają sie w Bolzano, w Regionie Alto Adige słynącym we Włoszech z uprawy jabłek. Poprzednia edycja tych targów gościła 364 wystawców z 17 państw. Targi odwiedziło ok. 16 tys. profesjonalistow z 61 państw. Taste Firenze, Florencja, 7-9 marca 2015 r. Taste Firenze to Salon Smaku dedykowany przede wszystkim tematyce smaku żywności. Podczas tegorocznej edycji targi odwiedziło 15 tys. osób, 4600 kupców i ponad 600 dziennikarzy z całego świata. Na terenie targów znajduje sie także Taste Shop -ogromny supermarket smaku, w którym podczas 3 dni targów sprzedano ok 23 tys. produktów. Targi Private Label, Bolonia, stycznia 2015 r. To jedyne wydarzenie targowe dedykowane marce handlowej, na którym spotykają się producenci z dystrybutorami włoskimi i międzynarodowymi. W edycji tych targów w 2013 roku udział wzięło ok profesjonalnych operatorów, w tym 501 zagranicznych. 5. Zwyczaje żywieniowe we Włoszech wraz z analizą, jakie produkty polskie mogą wprowadzone na rynek włoski w wyniku promocji powiązanej z Expo. W powszechnej opinii konsumentów, kuchnia włoska jest jedną z najpopularniejszych kuchni w Europie i na świecie. Jest także uważana za jedną z najzdrowszych na świecie. Jest ona bardzo różnorodna, charakteryzuje się użyciem w potrawach dużej ilości warzyw i przypraw. Powszechnie stosowane są w niej oliwki, czosnek, cebula a przede wszystkim oliwa i pomidory. Większość dań kuchni włoskiej to potrawy mączne, często spotykane są także potrawy rybne oraz owoce morza. Współczesna kuchnia włoska jest bardzo zróżnicowana. W każdym Regionie wyrabia się lokalne 10

11 sery, wędliny, wypieka pieczywo. Każdy z 20 Regionów Włoch oraz wiele miast ma swoje własne kulinarne specjały, począwszy od faszerowanych pierożków z Emilii-Romanii, poprzez florenckie befsztyki, sycylijskie desery i bolońskie sosy mięsne, a skończywszy na tradycyjnej pizzy z Neapolu. Szynka parmeńska, ocet balsamiczny z Modeny, sery parmezan i mozzarella, wino z Chianti są dziś symbolami Włoch. Potrawy włoskie przyrządza się powszechnie w domach, gdyż produkty tej kuchni są tanie i łatwo dostępne, a sposób przygotowania bardzo prosty. Pierwsze miejsce na włoskiej liście potraw narodowych zajmuje makaron czyli po włosku pasta. I do dzisiaj nie stracił tej pozycji, czy to jako dodatek do dań w postaci świeżej, w puszce, czy to jako dodatek w formie suszonej, koncentratu bądź keczupu. Włoska kuchnia nie może obejść się bez wina. Włoska produkcja wina jest niezwykle zróżnicowana. Wpływają na to zarówno różnice klimatyczne, jak i bogactwo uprawianych szczepów winorośli. Na ogół pije się wino młode i pochodzące z niedalekiej okolicy. Włosi piją tylko przy jedzeniu, a posiłki poprzedza aperitivo. Każdemu daniu towarzyszy inne wino, a musujące rezerwuje się dla deseru. Wino Chianti classico jest jednym z najsłynniejszych win włoskich, zaś te najlepsze i najdroższe są oznaczone systemem DOC/DOCG ( kontrolowana nazwa i pochodzenie). Włosi przywiązują wagę do jakości produktów spożywczych. Wolą produkty sezonowe i to takie, jakie uprawia się w ich regionie. W miasteczkach i wioskach robi się codziennie zakupy na targu. O tym, co się znajdzie na stole decyduje aktualna oferta rynku. Tylko te produkty, które pięknie wyglądają, dobrze pachną i w dotyku są bez zarzutu mają szanse znaleźć się na stole. Nawet pospieszny rytm życia dużego miasta rzadko skłania Włochów do kupowania na zapas owoców, warzyw czy ryb. Zwyczaje kulinarne Włochów. Wyraźną różnicą pomiędzy stylem jedzenia,,zachodnim (w tym również i polskim) a włoskim jest podejście do jedzenia. Włosi celebrują każdy posiłek, gdyż uważają, że jedzenie jest jedną z największych przyjemności życia. Można zaryzykować stwierdzenie, że Włosi żyją, aby jeść. Włosi nie tylko lubią jeść, co przede wszystkim lubią wspólne biesiadowanie w gronie rodziny, przyjaciół, kompanów. Samo słowo,,kompania pochodzi od słów: con (z) i pane (chleb) i oznacza łamanie się chlebem z przyjaciółmi. Mimo wymogów współczesnego świata, wymuszających zmiany w zachowaniu ludzi, nie ma takiej włoskiej rodziny, która nie spotka się przynajmniej raz w miesiącu. Przy rodzinnym stole zasiadają wtedy wszystkie pokolenia, aby wspólnie zjeść, porozmawiać, razem spędzić trochę czasu. Każdy włoski posiłek, czy to obiad, czy kolacja, składa się zawsze z dwóch treściwych dań (primo i secondo piatto), z których każde jest równie ważne i obfite. W wieczornym posiłku primo to przeważnie zupa, w porze obiadu zaś makaron, gnocchi lub risotto, w zależności od regionu. Po tym następuje zwykle dania mięsne lub rybne z warzywami, jako dodatkiem. Sałata może zastąpić secondo piatto lub być podana po nim. Na deser mogą być świeże owoce lub ser, o ile nie jest to specjalna okazja. W takim przypadku podaje się jeszcze dodatkowa przekąskę na przystawkę. Może to być parę plastrów salami, miska oliwek, a jeśli przyjęcie ma być bardziej wystawne to obchodzi mieszanka marynowanych warzyw i pasztety. Do żadnego posiłku nie może zabraknąć świeżego chleba, którym bez skrępowania wyciera się talerz, aby nie uronić nic ze smakowitego sosu. Do jedzenia podaje się wino i lodowato zimna wodę. Dzieci dostają colę lub lemoniadę. Po jedzeniu pije się kawę, z reguły mocną i czarną- espresso, a do tego według uznania kieliszek likieru lub wódki, jako środek poprawiający trawienie, np. amaretto, grappa. Włosi z reguły nie jedzą śniadań lub ograniczają je do espresso i rogalika zwanego cornetto. Rano nie są jeszcze głodni po kolacji, która kończy się późnym wieczorem, zaś w południe czeka ich siesta, podczas której zjedzą sycący posiłek. Włochy to także jedyny kraj na świecie, w którym kampanie reklamowe McDonalda spotkały się z oporem,,ruchu na Rzecz Powolnego Jedzenia. 11

12 Historia kuchni włoskiej. Korzenie kuchni włoskiej sięgają czasów Etrusków. Na odnalezionych w Toskanii malowidłach ściennych z IV w. p.n.e. można rozpoznać stolnicę, wałek do ciasta, chochlę i dzbanek na wodę, worek na mąkę oraz metalowe kółko z rączką, jakiego obecnie używa się do krojenia ciasta. Najprawdopodobniej fresk przedstawia przybory kuchenne do wyrobu makaronu lub innego rodzaju etruskich klusek. Znacznie więcej wiadomo o menu starożytnych Rzymian. W pochodzącej z I w. n.e. książce Aspicjusza, rzymskiego smakosza i mistrza sztuki kulinarnej, można znaleźć przepisy na sosy, pulpety, kiszki, kiełbasy, pasztety, dania z grzybów, warzyw, drobiu, mięsa, ryb i owoców morza, czyli na większość potraw przyrządzanych dziś w kuchni europejskiej. Pożywienie ludzi ubogich było bardzo proste i zwykle ograniczało się do placków, kasz, kapusty. Rzymianie hodowali ryby morskie, a także dziczyznę. Z Brytanii sprowadzali ostrygi, ze Wschodu przyprawy, a z Europy Środkowej, w skrzyniach z lodem przywozili rydze. W średniowieczu znaczna część rzymskiej wiedzy kulinarnej popadła w zapomnienie. Powrót do tradycji antycznej, także w kuchni, nastąpił we Włoszech w dobie renesansu. Znowu jak w czasach starożytnego Rzymu, z Półwyspu Apenińskiego promieniowały idee kształtujące kulturę krajów ówczesnej Europy, a ślady tych wpływów są widoczne do dzisiaj. Na Etruskich płaskorzeźbach i w piśmiennictwie greckim oraz rzymskim zachowały się dowody na obecność makaronu w diecie tych starożytnych ludów. Wiadomo też, że zanim Marco Polo w roku 1292 wrócił z Chin z opowieściami o makaronie z soi, na obszarze Morza Śródziemnego znano już, a nawet suszono kluski ze zmielonego zboża zagniecionego z wodą. Jest wielce prawdopodobne, że Arabowie wprowadzili makaron do kuchni sycylijskiej około Arabowie przywieźli też przyprawy i wyroby cukiernicze oraz wprowadzili hodowle kóz i owiec. Pierwszymi makaronami były toczone w palcach cienkie wałeczki bądź kuleczki albo cięte nożem paseczki. Z czasem przybierały kształty coraz wymyślniejsze, aż po współczesne muszelki (conchiglie), kokardki (farfalle) czy świderki (fuscili), a także formy faszerowane, jak nasze uszka: ravioli i tortellini. Makarony są jeszcze wyrabiane w domach, zwłaszcza w Piemoncie i Emilii-Romanii. W dobie wielkich szesnastowiecznych wypraw zamorskich do Europy przybył pomidor. Z początku uważany za owoc magiczny, w dość krótkim czasie stał się niekwestionowanym hitem kulinarnym owych czasów. Bardzo ważny element kuchni włoskiej chleb - już w kuchni etruskiej i rzymskiej istniał pod postacią placka zwanego focaccią. W okresie renesansu był on spożywany jako danie pod koniec posiłku przez ludność ubogą. W XVII w jej smak został wzbogacony o pomidory, które przywieziono z Ameryki południowej. Wtedy focaccia została doceniona również przez klasy bogatsze. Istnieje błędne przekonanie, że pizza jest wynalazkiem neapolitańczyków. Jednak Pizza w swym obecnym kształcie- wypiekanego w piecu i rozmaicie przyprawianego dużego, okrągłego placka- pojawiła się w Neapolu dopiero w początkach XIX w. Wcześniej pożywiano się pizzeliami smażonymi na rogach ulic w przenośnych kuchenkach. Prawdziwą pizzę neapolitańską nazwaną Margherita na cześć królowej Włoch, zdobią trzy barwy włoskiej flagi narodowej - biel mozzarelli, czerwień pomidora, zieleń bazylii. Regionalizm w kuchni włoskiej. Nie ma jednej kuchni włoskiej. Włochy jako kraj, niegdyś królestwo, potem republika mają zaledwie 150 lat. Do połowy XIX w. Włochy składały się z autonomicznych regionów i państwmiast, których granice pod wieloma względami istnieją do dziś. Występuje silny regionalizm, są Rzymianie, Wenecjanie, Toskańczycy, Neapolitańczycy, Florentyńczycy itd. Każdy region wpaja swoi dzieciom od kołyski gorący patriotyzm. Ludzie są dumni z lokalnych tradycji i zwyczajów, architektury, historii, krajobrazów i kuchni. Lokalny patriotyzm dotyczy zarówno regionów, jak i małych miasteczek, a także wiosek. Rezultatem mocnego przywiązania do lokalnych tradycji kuchnia włoska, jak żadna inna w Europie jest głęboko zakorzeniona w regionie, a przyzwyczajenie Włochów do kupowania produktów z najbliższego sąsiedztwa tylko jeszcze wzmacnia rozmaite regionalne style kulinarne. Mimo tego stale wymyśla się nowe potrawy i wprowadza innowacje do 12

13 tradycyjnych przepisów, a dotyczy to przede wszystkim wielkich metropolii, takich jak: Rzym, Wenecja, Bolonia. Wszelkie zmiany i nowe impulsy nie przeszkadzają jednak Włochom w kultywowaniu tradycji. Najwyraźniejsza granica kulinarna przebiega między północną i południową częścią kraju, wynika ona po części z geograficznych, historycznych i kulinarnych uwarunkowań. Gospodarstwa mleczne na Północy, gdzie klimat jest chłodniejszy i wilgotniejszy produkują masło, śmietanę i sery, które znajdują zastosowanie w kuchni Włoch Północnych. Z rozległych upraw ryżu i kukurydzy pochodzą risotto i polenta chętnie jedzone przez mieszkańców Piemontu, Lombardii, Veneto i Ligurii. Za to Południe jest ojczyzną makaronów, oliwek, oliwy z oliwek, pomidorów, bakłażanów i owoców cytrusowych. Mimo ożywionej wymiany pomysłów kuchnia włoska pozostaje wierna swoim regionalnym tradycjom. Nie oznacza to w żadnym razie, że w Mediolanie nie dostanie się spaghetti, a w Kalabrii szynki, ale fakt pozostaje faktem- Włosi są przywiązani do tradycyjnych dań daleko bardziej niż większość Europejczyków i nigdy z nich w swojej kuchni nie zrezygnują. Źródła:,,Smaki swiata: Wlochy, L.Doeser, wyd. Parragon, 2005;,,Kuchnia śródziemnomorska, M.Lebkowski, Warszawa, 2008;,,Wszystkie włoskie makarony, C.Massina, wyd. SAMP; Warszawa, 2007;,,Włochy, wyd. Pascal, Bielsko Biała, 2000; Polskie produkty na rynku włoskim. Biorąc pod uwagę włoskie tradycje kulinarne oraz doświadczenie WPHI w kontaktach z Włochami i obserwacje własne, zainteresowaniem cieszą się głownie polskie pierogi, wędliny, sery (oscypek, koryciński) oraz słodycze jak ptasie mleczko, pierniki, wafelki a także ciasta typu szarlotka, makowiec, rurki z kremem, kremówki. Z napojów Włosi doceniają polskie soki tłoczone i tzw. jednodniowe (marchewkowe, pomarańczowe, grejpfrutowe, czy warzywne), z alkoholi natomiast popularna jest wódka żołądkowa czy nasze polskie piwa. Ciekawostka jest fakt, ze Włosi spożywają ślimaki (trzy rodzaje: winniczki, szare małe i szare duże), których hodowla w Polsce staje się coraz bardziej popularna i może stanowić potencjalną niszę eksportową. Warto zauważyć także, że polskie truskawki mają zupełnie inny smak niż te włoskie i to nasz produkt ma szanse zasmakować Włochom o wiele bardziej. Zauważa się również całkowity brak jagód w sprzedaży. Włosi lubią grzyby, szczególnie prawdziwki i to ten rodzaj grzybów można w sprzedaży spotkać najczęściej. Nie ma natomiast kurek. Biorąc pod uwagę powyższe wskazówki, WPHI sugeruje rozważenie prezentacji w/w polskich produktów spożywczych na rynku włoskim w połączeniu z działaniami promocyjnymi związanymi z Expo Załącznik do Opracowania. Tabela 1. Główne towary eksportowe sektora spożywczego Włoch. Główne produkty eksportowe Włoch Wartości w mln euro Ryż 503,0 Zboża 250,71 Makaron Słodycze 3.162,112,1 Cukier 206,40,8 13

14 Mięso 1.387,15,3 Ryby i owoce morza 261,61,0 Warzywa przetworzone 2.001,37,6 Owoce przetworzone 1.024,53,9 Mleko i wyroby mleczarskie 2.382,49,1 Tłuszcze i oleje 1.899,87,3 Pokarm dla zwierząt 517,42,0 Wina, moszcz, ocet 5.461,620,9 Piwo 132,60,5 Alkohole i wyroby spirytusowe 728,62,8 Alkohol etylowy 58,90,2 Wody mineralne i gazowane 632,62,4 Kawa 1.059,64,0 Inne art. spożywcze 2.342,78,9 Wartość całkowita eksportu ,7 Źródło: Italian Trade Agency, dane za okres styczeń- grudzień 2013 roku Tabela 2. Obroty towarowe Polska - Włochy sektora rolno - spożywczego w latach , wartości w euro Eksport Import Obroty Eksport Import Obroty Warzywa oraz niektóre korzenie i bulwy jadalne Owoce i orzechy jadalne, skorki owoców cytrusowych lub melonów

15 Kawa, herbata, herbata paragwajska i przyprawy Zboża Produkty przemysłu młynarskiego, słód, skrobie, inulina, gluten pszenny Przetwory z mięsa, ryb, skorupiaków, mięczaków, bezkręgowców wodnych Cukry i wyroby cukiernicze Kakao i przetwory z kakao Przetwory ze zbóż, maki, skrobi lub mleka, pieczywa cukiernicze Przetwory z warzyw, owoców, orzechów lub innych części roślin Rożne przetwory spożywcze

16 Napoje bezalkoholowe, alkoholowe i ocet Pozostałości i odpady przemysłu spożywczego, gotowa pasza dla zwierząt Źródło: Insigos Tabela 3. Polsko włoska wymiana handlowa grup produktów Ateco według Italian Trade Agency Grupa klasyfikacji Ateco Polski eksport Włoski eksport Uwagi Zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego (bydło mleczne, mleko krowie, produkty mleczne i wyroby mleczarskie z mleka krowiego, bydło mięsne, nasienie bydlęce, konie i koninę, owce i kozy, mleko kozie i owcze, produkty mleczne i wyroby mleczarskie z mleka koziego i owczego, wieprzowinę, jajka i drób, króliki, wosk pszczeli, miód i pszczoły, ale także zwierzęta futerkowe, skóry zwierzęce, jedwabniki i inne zwierzęta) tys. euro Polska nie znajduje się na liście największych 10. odbiorców w tej grupie produktów. Polska to 4 z 10 największych dostawców wg listy. 16

17 Mięso przetworzone i produkty na bazie mięsa (produkty masarskie, smalce, skóry, podroby, mięso ptactwa lotnego) Produkty przemysłu mleczarskiego (mleko płynne pasteryzowane, sterylne, homogenizowane, przetworzone, UHT, o długiej przydatności do spożycia, pochodne mleka, śmietana, masło, jogurty itp., lody) Produkty mączne i piekarnicze (świeży chleb i świeże wyroby piekarnicze, siwe ze wyroby cukiernicze, sucharki, biszkopty, herbatniki, wyroby cukiernicze konserwowane, inne produkty mączne) Inne produkty spożywcze (cukier, kakao, czekolada, cukierki i wyroby cukiernicze, kawa i herbata, przyprawy i dodatki, gotowe produkty i dania, produkty homogenizowane i dietetyczne, inne) tys. euro na liście największych 10. odbiorców w tej grupie produktów tys. euro Polska nie znajduje się na liście największych 10. odbiorców w tej grupie produktów tys. euro Polska nie znajduje się na liście największych 10. odbiorców w tej grupie produktów tys. euro Polska jest na dziesiątym miejscu rankingu ITA pod względem eksportu tych produktów przez Włochów. Włoski eksport wyniósł w 2013 r tys. euro (w roku tys. euro). Polska to 5 z 10 największych dostawców wg listy. Wartość eksportu względem 2012 r. wzrosła z tys. euro. Polska to 7 z 10 największych dostawców wg listy. Wartość eksportu względem 2012 r. wzrosła z tys. euro. Polska to 6 z 10 największych dostawców wg listy. Wartość eksportu względem 2012 r. wzrosła z tys. euro Polska to 7 z 10 największych dostawców wg listy. Wartość eksportu względem 2012 r. wzrosła z tys. euro. Tytoń tys. euro Polska nie znajduje się na liście największych 10. odbiorców w tej Polska to 5 z 10 największych dostawców wg listy. 17

18 grupie produktów. Wartość eksportu względem 2012 r. spadla z tys. Maszyny rolne tys. euro tys. euro Wartość importu polskich maszyn do Włoch względem 2012 roku wzrosła ponad dwukrotnie (z tys. euro do tys. euro). Produkty upraw rolnych nietrwałych. Do tej grupy należą: zboża, ryż, nasiona oleiste, warzywa strączkowe, inne warzywa, buraki cukrowe, ziemniaki, tytoń, trzcina cukrowa, rośliny pastewne, ale także kwiaty cięte, nasiona kwiatów i rośliny do przygotowania włókien tekstylnych Grupa produktów upraw trwałych, do której należą: winogrona, owoce tropikalne, cytrusy, owoce pestkowe, drzewa owocowe, owoce leśne, orzechy, owoce oleiste, rośliny do produkcji napojów, przyprawy, rośliny aromatyczne i farmaceutyczne, ale także inne rośliny jak np. choinki Oleje i tłuszcze warzywne i zwierzęce. Polska nie znajduje się w pierwszej dziesiątce państw, z których Włosi importują produkty z tej grupy. Polska nie znajduje się w pierwszej dziesiątce państw, z których Włosi importują produkty z tej grupy. Polska nie znajduje się w pierwszej dziesiątce tys. euro Włoski eksport wzrósł z tys. euro w 2012 r tys. euro Włoski eksport spadł z tys. euro w 2012 r tys. euro Włoski eksport wzrósł z tys. w 2012 r. 18

19 Do grupy należą: oliwa, olej surowy lub rafinowany, olej z nasion lub owoców oleistych, olej i tłuszcze zwierzęce, margaryna i inne tłuszcze spożywcze. państw, z których Włosi importują produkty z tej grupy. Źródło: Italian Trade Agency Wykres 1. Udział we włoskim rynku 10 największych grup wielkiej dystrybucji Coop Italia 15,3% Conad 11,3% Selex 8,2% Esselunga 8,1% Gruppo Auchan 7,6% Gruppo Carrefour 6,4% Eurospin 4,2% Despar 4,1% Sigma 3,7% Gruppo Pam 3,4% Źródło: Zrzeszenie Dystrybutorów Włoskich Opracowała: Monika Wicińska, II sekretarz Zatwierdził: Michał Górski, radca, kierownik WPHI 19

SEKTOR ROLNO-SPOŻYWCZY WE WŁOSZECH, 2015

SEKTOR ROLNO-SPOŻYWCZY WE WŁOSZECH, 2015 WYDZIAŁ PROMOCJI HANDLU I INWESTYCJI W RZYMIE SEKTOR ROLNO-SPOŻYWCZY WE WŁOSZECH, 2015 Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie, www.roma.trade.gov.pl 1 SPIS TREŚCI 1. Charakterystyka sektora rolno-spożywczego

Bardziej szczegółowo

Lista kategorii produktów przyjętych na Targi SIAL

Lista kategorii produktów przyjętych na Targi SIAL Załącznik 7 do Regulaminu Lista kategorii produktów przyjętych na Targi SIAL Proszę zaznaczyć produkty, które chcą Państwo wystawiać w czasie trwania Targów a) Półprodukty żywnościowe i składniki (pakowane

Bardziej szczegółowo

DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE!

DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE! DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH Warszawa, 21.08.2014 POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2013 ROKU DANE OSTATECZNE! Według ostatecznych danych (GUS) w 2013 roku wartość polskiego eksportu

Bardziej szczegółowo

Wykaz niektórych artykułów rolnospożywczych. importu do Rosji 2014-09-17 14:08:02

Wykaz niektórych artykułów rolnospożywczych. importu do Rosji 2014-09-17 14:08:02 Wykaz niektórych artykułów rolnospożywczych nie objętych zakazem importu do Rosji 2014-09-17 14:08:02 2 Szczegółowy wykaz z kodami celnymi Z działu 2 - MIĘSO I PODROBY JADALNE 0204 - Mięso z owiec lub

Bardziej szczegółowo

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2014 ROKU (dane ostateczne)

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2014 ROKU (dane ostateczne) MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Departament Rynków Rolnych Warszawa, 05.08.2015r. POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W 2014 ROKU (dane ostateczne) Według danych (GUS) w 2014 roku,

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ WRZESIEŃ 2015 ROKU

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ WRZESIEŃ 2015 ROKU MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 25.11.2015 Departament Rynków Rolnych POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ WRZESIEŃ 2015 ROKU Według wstępnych danych

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. mld EUR Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 28 grudnia 2015 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w trzech kwartałach 2015 r. Od akcesji Polski do Unii Europejskiej obroty towarami rolno-spożywczymi

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, marzec 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w 2013 r. Od akcesji Polski do UE sukcesywnie rosły obroty towarami rolnospożywczymi oraz ich udział

Bardziej szczegółowo

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ CZERWIEC 2014 ROKU

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ CZERWIEC 2014 ROKU MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 28.08.2014 Departament Rynków Rolnych POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ CZERWIEC 2014 ROKU Według wstępnych danych

Bardziej szczegółowo

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09

Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 Co kupić a co sprzedać 2015-06-11 10:10:09 2 Greckie towary sprzedawane są głównie do krajów UE - Włoch, Niemiec, Bułgarii i na Cypr. Polska jako partner handlowy zajmuje 27. miejsce. W 2013 roku 46,4

Bardziej szczegółowo

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ MARZEC 2015 ROKU

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ MARZEC 2015 ROKU MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 28.05.2015 Departament Rynków Rolnych POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ MARZEC 2015 ROKU Według wstępnych danych (GUS)

Bardziej szczegółowo

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej

Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej Konkurencyjność eksportu rolno-spożywczego i dekompozycja jego zmian w okresie członkostwa Polski w Unii Europejskiej dr Iwona Szczepaniak, dr Łukasz Ambroziak Zakład Ekonomiki Przemysłu Spożywczego Józefów,

Bardziej szczegółowo

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ CZERWIEC 2015 ROKU

POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ CZERWIEC 2015 ROKU MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Warszawa, 14.08.2015 Departament Rynków Rolnych POLSKI HANDEL ZAGRANICZNY ARTYKUŁAMI ROLNO-SPOŻYWCZYMI W OKRESIE STYCZEŃ CZERWIEC 2015 ROKU Według wstępnych danych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9

SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 WSTĘP 9 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. PODSTAWY TOWAROZNAWSTWA 11 1. Podstawy towaroznawstwa 13 1.1. Zakres towaroznawstwa 13 1.2. Klasyf ikacja towarów 15 1.3. Kryteria podziału towarów (PKWiU) 15 1.4. Normalizacja

Bardziej szczegółowo

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze

5. Surowce, dodatki do żywności i materiały pomocnicze spis treści 3 Wstęp... 8 1. Żywność 1.1. Podstawowe definicje związane z żywnością... 9 1.2. Klasyfikacja żywności... 11 2. Przechowywanie i utrwalanie żywności 2.1. Zasady przechowywania żywności... 13

Bardziej szczegółowo

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora.

Lista zamienników. 140g cukinii. 80g dyni. 100g bakłażana. 70g kabaczka. 80g papryki czerwonej. 50g papryki czerwonej. 100g pomidora. Lista zamienników 140g cukinii 100g bakłażana 80g dyni 70g kabaczka 80g papryki czerwonej 100g ogórka 50g papryki czerwonej 100g pomidora 100g rzodkiewek 100g dyni 200g cukinii 130g kalafiora 100g brokuła

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 28 sierpnia 2015 r. Poz. 1256 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Biuro Analiz i Programowania Warszawa, 15 maja 2014 r. Handel zagraniczny towarami rolno-spożywczymi w I kwartale 2014 r. Od akcesji Polski do UE obroty towarami rolno-spożywczymi sukcesywnie rosną. Trend

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie 13

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie 13 SPIS TREŚCI Wprowadzenie 13 I. Mąka, kasze, ryż, makarony 15 1. Wstęp 15 2. Mąka 16 2.1. Przemiał ziarna zbożowego 16 2.2. Mąki chlebowe i niechlebowe 17 2.2.1. Mąki chlebowe 17 2.2.2. Mąki niechlebowe

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ OFERTOWY ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1. RAZEM DLA PAKIETU I wartość brutto oferty:

FORMULARZ OFERTOWY ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1. RAZEM DLA PAKIETU I wartość brutto oferty: ZESTAWIENIE DLA PAKIETU NR 1 Pakiet nr 1 - Dostawa drobiu Pakiet/L p. Produkt Orientacyjna ilość zamawiana w ciągu roku I Drób 2. Filet drobiowy 800 kg 2 dni 3. Podudzia drobiowe 180 kg 2 dni 4. Skrzydła

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19

Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 Irlandzki eksport towarów spożywczych w 2014 r. osiągnął 10,5 mld EUR 2015-01-19 13:21:19 2 Według wstępnych danych agencji Bord Bia irlandzki eksport żywności i napojów w 2014 r. osiągnął wartość 10,5

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil : Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: II stacjonarne/niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Typ rolniczy gospodarstw rolnych

Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych Typ rolniczy gospodarstw rolnych określany jest udziałem wartości Standardowej Produkcji z poszczególnych grup działalności rolniczych w całkowitej wartości Standardowej

Bardziej szczegółowo

Lista zakupów na 7 dni diety

Lista zakupów na 7 dni diety Lista zakupów na 7 dni diety bakalie 1 Orzechy włoskie 54 2 Wiórki kokosowe 10 jaja 1 Jaja kurze całe ekologiczne 381 nabiał 1 Jogurt naturalny, 2% tłuszczu 800 2 Kefir, 2% tłuszczu 600 3 Maślanka spożywcza,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 11 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług

USTAWA z dnia 11 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 11 kwietnia 2008 r. Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2008 r. Nr 74, poz. 444. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług Art. 1. W ustawie z dnia 11 marca 2004

Bardziej szczegółowo

Rekordowa ilość polskich wystawców na ANUGA 2015 w Kolonii 2015-10-16 16:14:43

Rekordowa ilość polskich wystawców na ANUGA 2015 w Kolonii 2015-10-16 16:14:43 Rekordowa ilość polskich wystawców na ANUGA 2015 w Kolonii 2015-10-16 16:14:43 2 W tegorocznej edycji targów wystawiało się ponad 7 000 wystawców ze 108 krajów, w tym 170 z Polski. Na stoisku Agencji Rynku

Bardziej szczegółowo

Eksport polskich artykułów spożywczych do Kanady (dane statystyczne). 2015-11-18 21:47:45

Eksport polskich artykułów spożywczych do Kanady (dane statystyczne). 2015-11-18 21:47:45 Eksport polskich artykułów spożywczych do Kanady (dane statystyczne). 2015-11-18 21:47:45 2 Według kanadyjskich danych statystycznych w 2012 r. polski eksport produktów rolno-spożywczych do Kanady osiągnął

Bardziej szczegółowo

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23

Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 Żywność polską specjalnością 2015-06-03 11:01:23 2 W 2015 roku Polska może wyeksportować żywność o wartości nawet 25 mld euro - mówił w maju 2015 minister rolnictwa Marek Sawicki. W 2014 r. eksport produktów

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29

INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno - spożywczym 2014-07-18 10:12:29 2 INFORMACJA na temat perspektyw polsko kaliningradzkiej współpracy w sektorze rolno

Bardziej szczegółowo

Wymiana handlowa Grecji 2010-08-13 15:05:13

Wymiana handlowa Grecji 2010-08-13 15:05:13 Wymiana handlowa Grecji 2010-08-13 15:05:13 2 Opracowanie nt. wymiany handlowej Grecji - wg danych Narodowego Urzędu Statystycznego Grecji za lata 2008-2009. WYMIANA HANDLOWA GRECJI [1] Od szeregu lat

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marka Sawickiego

Konferencja prasowa. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marka Sawickiego Konferencja prasowa Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marka Sawickiego Wzrost eksportu polskich artykułów rolno-spożywczych efektem działań promocyjnych Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Warszawa, 6 maja

Bardziej szczegółowo

Menu Świąteczne 2014

Menu Świąteczne 2014 MENU SERWOWANE: MENU I PRZYSTAWKA/ Zupa rakowa z warzywami Sandacz w sosie borowikowym, topinambur, olej rozmarynowy, warzywa Roladki czekoladowe z pistacją i wiśnią koktajlową z sosem waniliowym Cena

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Międzynarodowych Targach Żywności ANUGA 2009

Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Międzynarodowych Targach Żywności ANUGA 2009 Podsumowanie udziału Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Międzynarodowych Targach Żywności ANUGA 2009 1 ANUGA 2009 10-14.10. 2009 Centrum wystawiennicze: Koelnmesse 2 Powody uczestnictwa: Niemcy są

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Kolejna konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz

Kolejna konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz Kolejna konsultacja z zakresu medycyny żywienia kwestionariusz Instrukcje: W celu oceny prawidłowości zastosowania przez Pana/Panią zaleceń żywieniowych z poprzedniej konsultacji, proszę opisać w poniższym

Bardziej szczegółowo

W Polsce produkty tradycyjne znajdują się na Liście Produktów Tradycyjnych tworzonej przez:

W Polsce produkty tradycyjne znajdują się na Liście Produktów Tradycyjnych tworzonej przez: Produkt tradycyjny W Polsce produkty tradycyjne znajdują się na Liście Produktów Tradycyjnych tworzonej przez: Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (1151 produktów z początkiem września 2013) Unia Europejska

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego finansowego Własna firma zawodową szansą II EDYCJA

Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego finansowego Własna firma zawodową szansą II EDYCJA Załącznik nr 1 do Regulaminu przyznawania wsparcia finansowego i wsparcia pomostowego finansowego Własna firma zawodową szansą II EDYCJA Pomoc publiczna w ramach Działania 8.1.2. stanowi pomoc de minimis

Bardziej szczegółowo

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci

Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Programy prozdrowotne Agencji Rynku Rolnego jako element edukacji żywieniowej dzieci Mleko w szkole Cele programu Mleko w szkole promowanie spożycia mleka i przetworów mlecznych w placówkach oświatowych

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 15.06.2015 Opracowanie sygnalne Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2015 r., utrzymały się przeciętnie na poziomie

Bardziej szczegółowo

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych

Dzień I * Ilość w gramach lub mililitrach. Ilość w miarach domowych DIETA 1200 kcal Dzień I * miarach I śniadanie 290 Musli z rodzynkami i orzechami 2 łyżki 30 g 112 Mleko 0.5 % tłuszczu 1 szklanka 250 ml 97 Grejpfrut 1 szt., średni 350 g 81 II śniadanie 251 Chleb żytni

Bardziej szczegółowo

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym

Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Potencjał rozwojowy klastrów eksportujących w polskim sektorze rolno-żywnościowym Szczepan Figiel, Justyna Kufel Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Warszawa, 5 grudnia, 2014. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

POLSKI KONSUMENT W ŚWIETLE BADAŃ Dr hab. Anna Dąbrowska Prof. dr hab. Teresa Słaby

POLSKI KONSUMENT W ŚWIETLE BADAŃ Dr hab. Anna Dąbrowska Prof. dr hab. Teresa Słaby POLSKI KONSUMENT W ŚWIETLE BADAŃ Dr hab. Anna Dąbrowska Prof. dr hab. Teresa Słaby Zakład Badań Zachowań Konsumentów Instytut Zarządzania Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Instytut Badań Rynku Konsumpcji

Bardziej szczegółowo

Branżowy program promocji polskich specjalności żywnościowych. Pozostałe działania promocyjne realizowane przez Agencję Rynku Rolnego.

Branżowy program promocji polskich specjalności żywnościowych. Pozostałe działania promocyjne realizowane przez Agencję Rynku Rolnego. Branżowy program promocji polskich specjalności żywnościowych. Pozostałe działania promocyjne realizowane przez Agencję. Agnieszka Rembisz Warszawa, 28 maja 2014 r. 1 1. 9 Funduszy Promocji (Komisje Zarządzające)

Bardziej szczegółowo

Dietetyk Angelika Frączek DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA. Imię i nazwisko...

Dietetyk Angelika Frączek DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA. Imię i nazwisko... DZIENNICZEK KILKU DNIOWEGO SPOŻYCIA Imię i nazwisko... Proszę o sumienne wypełnienie niniejszego wywiadu żywieniowego, który posłuży do oceny Pani/Pana sposobu żywienia. Dobrze, aby dzienniczek wypełniać

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Dieta dla osób dieta 1200 kcal chorujących na dieta 1500 kcal cukrzycę typu 2* dieta 1800 kcal Zdrowe żywienie w cukrzycy Lista wymienników 1 porcji produktów**

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

Najbardziej przyjazna oferta komunijna w Wilanowie

Najbardziej przyjazna oferta komunijna w Wilanowie Najbardziej przyjazna oferta komunijna w Wilanowie Szanowni Państwo, Dziękujemy za zainteresowanie Hotelem Wilanów Warszawa by DeSilva. Nasza restauracja to doskonałe miejsce do organizacji przyjęcia komunijnego.

Bardziej szczegółowo

Czeski rynek FMCG. Adam Suchanek Dyrektor, CzechTrade Warszawa adam.suchanek@czechtrade.cz. www.czechtrade.cz

Czeski rynek FMCG. Adam Suchanek Dyrektor, CzechTrade Warszawa adam.suchanek@czechtrade.cz. www.czechtrade.cz Czeski rynek FMCG Adam Suchanek Dyrektor, CzechTrade Warszawa adam.suchanek@czechtrade.cz www.czechtrade.cz 25.11.2014 Podstawowe dane statystyczne 10,5 mln obywateli PKB per capita 2013: Zmiana PKB 2013:

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Imię i nazwisko. Data urodzenia Masa ciała Wzrost. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu

ANKIETA. Imię i nazwisko. Data urodzenia Masa ciała Wzrost. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu ANKIETA Proszę o rzetelne, zgodne ze stanem faktycznym wypełnienie ankiety, gdyż jest to niezbędne do opracowania dobrze dopasowanego planu dietetycznego. Imię i nazwisko.. Data urodzenia Masa ciała Wzrost.

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 15.04.2015 Opracowanie sygnalne Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w marcu 2015 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca,

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne aspekty naturalnego odżywiania dzieci

Ekonomiczne aspekty naturalnego odżywiania dzieci Ekonomiczne aspekty naturalnego odżywiania dzieci Czy można żywić tanio i naturalnie? Czy naturalne znaczy droższe? Kulki Nesquiki 1 kg 22,00 zł BIO Mussli własnej roboty - 1 kg : płatki owsiane 700 g

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11

ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 Spis treści WSTĘP 9 ROZDZIAŁ 1. ASORTYMENT TOWAROWY 11 1.1. Podstawowe pojęcia towaroznawstwa 12 1.2. Towar 14 1.2.1. Podział towaroznawstwa 14 1.2.2. Przydatność wiedzy o towarach w pracy w handlu 15

Bardziej szczegółowo

Prelegent: Beatrice Tenca *

Prelegent: Beatrice Tenca * 2 Mediolan, 8 czerwca 2015 Expo 2015 Tytuł: Trendy i preferencje włoskich konsumentów czy polskie jedzenie jest wstanie podbid włoski rynek? Prelegent: Beatrice Tenca * * Sekretarz Generalny Włosko-Polskiej

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1

TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 TECHNOLOGIA ŻYWNOŚCI CZ. 2 TECHNOLOGIE KIERUNKOWE TOM 1 Praca zbiorowa pod red. Ewy Czarnieckiej-Skubina SPIS TREŚCI Rozdział 1. Przetwórstwo zbożowe 1.1. Asortyment przetwórstwa zbożowego 1.2. Surowce

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna 43-400 Cieszyn ul. Liburnia 2 asystent Teresa Kopiec asystent Halina Dziadek st. asystent Czesława Lis Żywienie i aktywność fizyczna mają wpływ na rozwój psychofizyczny

Bardziej szczegółowo

Plan dietetyczny dla Imię i Nazwisko

Plan dietetyczny dla Imię i Nazwisko Plan dietetyczny dla Imię i Nazwisko Dieta redukcyjna 1350 kcal Dietetyk Agnieszka Besz Poradnia Dietetyczna StudioDiety www.studio-diety.pl Dzień Śniadanie II Śniadanie Obiad Przekąska Kolacja Sałatka

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Nr 1 w Płońsku SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Części I - IX

Gimnazjum Nr 1 w Płońsku SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Części I - IX Załącznik nr 2 Gimnazjum Nr 1 w Płońsku SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Części I - IX CZĘŚĆ I MIĘSO I PRZETWORY ( kod CPV 15100000-9 produkty zwierzęce, mięso i produkty mięsne) 1. Przewidywana

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1179 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 7 Data wydania: 24 kwietnia 2014 r. Nazwa i adres NUSCANA

Bardziej szczegółowo

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów

Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Opis struktury zagadnień rozważanych w obszarach badawczych projektu Quality of Life w czasie spotkania #1 Perspektywa Dynamiki Systemów Elementy określone przez liderów sekcji w obszarze Bezpieczna Żywność

Bardziej szczegółowo

ANKIETA. Imię i nazwisko.. Data urodzenia.. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu. Podpis: ... Rodzaj wykonywanej pracy

ANKIETA. Imię i nazwisko.. Data urodzenia.. Tel. Kontaktowy. Email do wysłania diety i/lub kontaktu. Podpis: ... Rodzaj wykonywanej pracy ANKIETA Proszę o rzetelne, zgodne ze stanem faktycznym wypełnienie ankiety, gdyż jest to niezbędne do opracowania dobrze dopasowanego planu dietetycznego. Imię i nazwisko.. Data urodzenia.. Tel. Kontaktowy

Bardziej szczegółowo

JAK ODŻYWIALIŚMY SIĘ KIEDYŚ, A JAK ODŻYWIAMY SIĘ DZIŚ?

JAK ODŻYWIALIŚMY SIĘ KIEDYŚ, A JAK ODŻYWIAMY SIĘ DZIŚ? JAK ODŻYWIALIŚMY SIĘ KIEDYŚ, A JAK ODŻYWIAMY SIĘ DZIŚ? Co to jest odżywianie? Jak prawidłowo się odżywiać? Znaczenie dobrego odżywiania CO TO JEST ODŻYWIANIE? Odżywianie to proces życiowy polegający na

Bardziej szczegółowo

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES

ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES ZASADY ODŻYWIANIA SPORTOWCÓW PRZEPIS NA SUKCES Do osiągnięcia sukcesu w sporcie pomocna jest dieta wysokowęglowodanowa. Spożywanie węglowodanów w czasie intensywnego wysiłku zwiększa wytrzymałość, czyli

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-12 16:03:42

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-12 16:03:42 Co kupić, a co sprzedać 20-0-12 1:03:42 2 Najczęściej sprzedawanym za granicę włoskim produktem spożywczym jest wino. Poczytne miejsce zajmuje też oliwa z oliwek. Ale włoski eksport to także auta, AGD

Bardziej szczegółowo

SKLEPY I STOISKA Z CERTYFIKOWANĄ ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ Październik 2014

SKLEPY I STOISKA Z CERTYFIKOWANĄ ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ Październik 2014 SKLEPY I STOISKA Z CERTYFIKOWANĄ ŻYWNOŚCIĄ EKOLOGICZNĄ Październik 2014 Nazwa sklepu, adres Kontakt Asortyment Ul. Stawowa 29 43-300 Bielsko Biała Społem PSS SUPERSAM, pl. Kruczkowskiego 1, 41-902 Bytom

Bardziej szczegółowo

Propozycja MENU Przyjęcie weselne. Opcja SILVER 170 zł/osobę

Propozycja MENU Przyjęcie weselne. Opcja SILVER 170 zł/osobę Propozycja MENU Przyjęcie weselne Poniżej przedstawiamy Państwu przykładowe menu. Wszystkie oferty są tylko propozycjami, które podlegają omówieniu i wprowadzeniu wszelkich zmian sugerowanych przez naszych

Bardziej szczegółowo

TOWAR JAKO PRZEDMIOT HANDLU

TOWAR JAKO PRZEDMIOT HANDLU 1 Plan zajęć dydaktycznych dla klasy I na rok szkolny. TOWAR JAKO PRZEDMIOT HANDLU Kwalifikacja A.18 Prowadzenie sprzedaży Zawód: technik handlowiec 522305, technik księgarstwa 522306, sprzedawca 522301

Bardziej szczegółowo

IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - oferta 2015

IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - oferta 2015 IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE - oferta 2015 Zestaw I Krem pomidorowo pomarańczowy z lanymi kluseczkami Krem z kalafiora z grzankami Rosół z makaronem Tradycyjny kotlet schabowy podany z kapustą zasmażaną i ziemniakami

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 2014 r.

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 2014 r. Warszawa, 2015.01.15 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 2014 r. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w grudniu 2014 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca, obniżyły się o 0,3%. Największy

Bardziej szczegółowo

WorldFood Warsaw. 2016 Raport potargowy. Więcej informacji: www.worldfood.pl. Następna edycja: 11 13 kwietnia 2017, EXPO XXI, Warszawa

WorldFood Warsaw. 2016 Raport potargowy. Więcej informacji: www.worldfood.pl. Następna edycja: 11 13 kwietnia 2017, EXPO XXI, Warszawa WorldFood Warsaw Zwiedzający Krajowi Zwiedzający: 3,685 Międzynarodowi Zwiedzający: 404 Ogółem: 4,089 Przedmiot zainteresowania Zwiedzających: Żywność organiczna i ekologiczna Napoje Słodycze i przekąski

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA SYNTETYCZNA

INFORMACJA SYNTETYCZNA MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT RYNKÓW ROLNYCH ZINTEGROWANY SYSTEM ROLNICZEJ INFORMACJI RYNKOWEJ (ZSRIR) (podstawa prawna: ustawa o rolniczych badaniach rynkowych z dnia 30 marca 2001

Bardziej szczegółowo

Wspaniały smak naszej pizzy jest wynikiem dbałości o każdy etap produkcji. Starannie przygotowana receptura ciasta, dobór składników zapewniający

Wspaniały smak naszej pizzy jest wynikiem dbałości o każdy etap produkcji. Starannie przygotowana receptura ciasta, dobór składników zapewniający Wspaniały smak naszej pizzy jest wynikiem dbałości o każdy etap produkcji. Starannie przygotowana receptura ciasta, dobór składników zapewniający najlepszy smak, ręczny wyrób i wypiek pizzy w piecu opalanym

Bardziej szczegółowo

Co jedliśmy kiedyś, a co jemy dziś?

Co jedliśmy kiedyś, a co jemy dziś? Co jedliśmy kiedyś, a co jemy dziś? Antyczny Egipt W Egipcie jadano wiele rzeczy. Kuchnia najniższych warstw społecznych nie była uboga. Na jej czele stały: chleb wyrabiany z żyta, ryby i dzikie ptactwo

Bardziej szczegółowo

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES

Opatowicz & Waker Co. INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES INDEPENDENT CARGO SURVEYS LABORATORY ANALYSES & CONSULTING SERVICES KONSUMPCJA BANANÓW W POLSCE Raport opracowany na podstawie danych statystycznych z lat 2002 2005. 1. Wstęp Niniejszy raport został sporządzony

Bardziej szczegółowo

Sukcesywną dostawę produktów żywnościowych dla Zespołu Żłobków nr 3 w Poznaniu V części

Sukcesywną dostawę produktów żywnościowych dla Zespołu Żłobków nr 3 w Poznaniu V części FORMULARZ OFERTOWY Nazwa albo imię i nazwisko Wykonawcy... Siedziba albo miejsce zamieszkania i adres Wykonawcy... NIP, REGON Wykonawcy... Telefon/fax Wykonawcy... Adres e mail Wykonawcy:... Do: nazwa

Bardziej szczegółowo

Rynek rolno-spożywczy w Polsce. Dystrybucja w łańcuchu żywnościowym.

Rynek rolno-spożywczy w Polsce. Dystrybucja w łańcuchu żywnościowym. Rynek rolno-spożywczy w Polsce. Dystrybucja w łańcuchu żywnościowym. Władysław Łukasik Prezes Agencji Rynku Rolnego Warszawa, 11-12 września 2011 1 Zagadnienia 1. Potencjał a) rolnictwa b) przemysłu rolno-spożywczego,

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r.

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r. Warszawa, 2014.06.13 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r. Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w maju 2014 r., w stosunku do poprzedniego miesiąca, obniżyły się o 0,1%. W poszczególnych

Bardziej szczegółowo

MENU. Smacznego! str. 1. Menu ważne od 01.05.2013

MENU. Smacznego! str. 1. Menu ważne od 01.05.2013 MENU Menu ważne od 01.05.2013 str. 1 ŚNIADANIA JAJECZNICA NA BOCZKU (3 jaja) cena 7,90 zł. JAJECZNICA NA SZYNCE (3 jaja) cena 7,90 zł. JAJECZNICA Z POMIDOREM (3 jaja) cena 7,90 zł. JAJECZNICA Z PIECZARKAMI

Bardziej szczegółowo

Polsko-czeska wymiana handlowa w 2014 r.

Polsko-czeska wymiana handlowa w 2014 r. Polsko-czeska wymiana handlowa w 2014 r. Według danych Czeskiego Urzędu Statystycznego, czesko-polskie obroty handlowe w 2014r., w porównaniu z rokiem poprzednim, były o 7,1% wyższe i wyniosły 16 584 mln

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1

WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 WYKAZ WYMAGAŃ, JAKIE MUSZĄ SPEŁNIAĆ ŚRODKI SPOŻYWCZE STOSOWANE W RAMACH ŻYWIENIA ZBIOROWEGO DZIECI I MŁODZIEŻY W JEDNOSTKACH SYSTEMU OŚWIATY 1 W żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży w jednostkach systemu

Bardziej szczegółowo

MAŁGORZATA SEROKA K OŃSKOWOLI

MAŁGORZATA SEROKA K OŃSKOWOLI WYSTĘPUJĄCE PROBLEMY PRZY PRODUKCJI ŻYWNOŚCI ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH ROZWIĄZANIA NA PRZYKŁADZIE FUNKCJONUJĄCYCH PRZETWÓRNI W GOSPODARSTWACH WOJEWÓDZTWA LUBELSKIEGO MAŁGORZATA SEROKA LUBELSKI OŚRODEK DORADZTWA

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

cen towarów i usług konsumpcyjnych

cen towarów i usług konsumpcyjnych Warszawa, 2014.03.14 Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Główny Urząd Statystyczny, podobnie jak w latach ubiegłych, w lutym br. dokonał aktualizacji systemu wag stosowanego w obliczeniach wskaźnika

Bardziej szczegółowo

Ostrołęka: Samorządowa Jednostka Budżetowa Numer ogłoszenia: 3793-2015; data zamieszczenia: 12.01.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Ostrołęka: Samorządowa Jednostka Budżetowa Numer ogłoszenia: 3793-2015; data zamieszczenia: 12.01.2015 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.lo1.ostroleka.pl Ostrołęka: Samorządowa Jednostka Budżetowa Numer ogłoszenia: 3793-2015; data

Bardziej szczegółowo

TABELE KALORYCZNOŚCI

TABELE KALORYCZNOŚCI chleb biały chleb żytni razowy (na miodzie) 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 kromka grubość ok. 1,5cm 1 porcja(w kcal) 100g 50 108 216 60 118 197 1 kromka grubość ok. bułka paryska 1,5cm 20 45 226 kajzerka

Bardziej szczegółowo

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym

Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Znaczenie jakości żywności dla rozwoju MSP w sektorze rolno-spożywczym Prof. dr hab. Stanisław Kowalczyk Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych Oczekiwania współczesnych konsumentów*

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O UDZIELENIE PRAWA DO UŻYWANIA WSPÓLNEGO ZNAKU TOWAROWEGO GWARANCYJNEGO JAKOŚĆ TRADYCJA JAKOŚĆ TRADYCJA

WNIOSEK O UDZIELENIE PRAWA DO UŻYWANIA WSPÓLNEGO ZNAKU TOWAROWEGO GWARANCYJNEGO JAKOŚĆ TRADYCJA JAKOŚĆ TRADYCJA WNIOSEK O UDZIELENIE PRAWA DO UŻYWANIA WSPÓLNEGO ZNAKU TOWAROWEGO GWARANCYJNEGO JAKOŚĆ TRADYCJA Polska Izba Produktu Regionalnego i Lokalnego decyzją Urzędu Patentowego RP nr Z-307821 z dnia 9 października

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW. Jadłospis wiosna. Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja SZKOŁA PODSTAWOWA NR 84 IM RUCHU OBROOCÓW POKOJU UL. ŁUKASZA GÓRNICKIEGO 20 50-337 WROCŁAW Jadłospis wiosna Obowiązuje od 01 kwietnia do 31 maja Szkoła została zgłoszona do udziału w projekcie Szkoła w

Bardziej szczegółowo

Menu okolicznościowe

Menu okolicznościowe Menu okolicznościowe przyjęcia rodzinne Podane ceny są cenami brutto za osobę. Oferta dla minimum 20 osób. Menu klasyczne 130 PLN Przekąski zimne Pieczony rostbef z roszponką, szparagami i marynowanymi

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych

Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 13.08.2015 Opracowanie sygnalne Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych Ceny towarów i usług konsumpcyjnych w lipcu 2015 r. w stosunku do poprzedniego miesiąca

Bardziej szczegółowo

TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z OBSŁUGĄ KONSUMENTA CZ. 2. Danuta Górecka, Halina Limanówka, Ewa Superczyńska, Melania Żylińska-Kaczmarek

TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z OBSŁUGĄ KONSUMENTA CZ. 2. Danuta Górecka, Halina Limanówka, Ewa Superczyńska, Melania Żylińska-Kaczmarek TECHNOLOGIA GASTRONOMICZNA Z OBSŁUGĄ KONSUMENTA CZ. 2 Danuta Górecka, Halina Limanówka, Ewa Superczyńska, Melania Żylińska-Kaczmarek SPIS TREŚCI Rozdział 1. Podstawowe wiadomości o produktach spożywczych

Bardziej szczegółowo

OFERTA Udziału w działaniu promocyjnym w trakcie międzynarodowych targów BELAGRO 2015 (Mińsk, 2-6 czerwca 2015 r.)

OFERTA Udziału w działaniu promocyjnym w trakcie międzynarodowych targów BELAGRO 2015 (Mińsk, 2-6 czerwca 2015 r.) OFERTA Udziału w działaniu promocyjnym w trakcie międzynarodowych targów BELAGRO 2015 (Mińsk, 2-6 czerwca 2015 r.) Agencja Rynku Rolnego organizuje stoisko narodowe podczas targów BELAGRO 2015 Białoruś-

Bardziej szczegółowo

Żywienie w szpiczaku mnogim

Żywienie w szpiczaku mnogim Żywienie w szpiczaku mnogim Spotkanie II : dbamy o kości mgr inż. Sławomir Kozłowski szpiczak mnogi leczenie osteoporoza- zaburzenie mineralizacji kości Czynniki środowiskowe dieta (wapń i witamina D)

Bardziej szczegółowo