CORDIS. Newsletter. Komisarze podają argumenty za stosowaniem biopaliw. W numerze. Numer wydania 281 Sierpień

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CORDIS. Newsletter. Komisarze podają argumenty za stosowaniem biopaliw. W numerze. Numer wydania 281 Sierpień 2007. http://cordis.europa."

Transkrypt

1 CORDIS Numer wydania 281 Sierpień 2007 ISSN Newsletter Najważniejsze tematy 3 Polityka ogólna 10 Projekty i programy 14 Innowacje 18 Konkursy i przetargi 22 Wieści z Europy 23 Wydarzenia 26 Inne aktualności 28 CORDIS w Internecie 31 Co nowego w CORDIS? 32 W numerze Życzenia urodzinowe dla STOA!, str. 6 Komisja Europejska proponuje, jak zlikwidować lukę w wiedzy o zmianach klimatycznych, str. 9 ITRE apeluje o zmianę nazwy EIT, str. 11 Naukowcy identyfikują gen astmy, str. 16 W raporcie podano rady, jak odnieść sukces w sektorze biotechnologii, str. 20 Komisarze podają argumenty za stosowaniem biopaliw W dniach 5 i 6 lipca 2007 r. podczas konferencji zorganizowanej w Brukseli przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso oraz dwaj komisarze w swoich wystąpieniach zwrócili uwagę uczestników na znaczenie, jakie Komisja Europejska przywiązuje do biopaliw. Przewodniczący Barroso przyznał, że produkcja biopaliw może prowadzić do innych problemów środowiskowych, ale wyraził przekonanie, że takiej sytuacji można uniknąć oraz że przyszłe badania pozwolą udoskonalić produkcję. Komisarz UE ds. handlu Peter Mandelson powiedział, że konsumenci będą płacić za biopaliwa tylko wówczas, gdy będą przekonani, że ich produkcja nie szkodzi środowisku w inny sposób. Unijny komisarz ds. energii Andris Piebalgs mówił o postępach prac w UE w dziedzinie biopaliw. Wspólnota Europejska, 2007 Podsumowując zainteresowanie Komisji biopaliwami, przewodniczący Barroso zwrócił uwagę na dwa zagadnienia: bezpieczeństwo energetyczne i zmiany klimatyczne. Przedstawiciele Międzynarodowej Agencji Energii (IEA - International Energy Agency) oceniają, że jeżeli nadal będą się utrzymywać obecne tendencje, to do 2030 r. globalne zapotrzebowanie na energię wzrośnie o 60%. Jednocześnie zmienia się klimat i wielu naukowców uważa, że istnieje związek między wielkością emisji a zmianami klimatycznymi. Emisje gazów związanych z wytwarzaniem energii stanowią trzy czwarte emisji gazów cieplarnianych. Przy odpowiednim zarządzaniu, z biopaliwami wiążą się spore potencjalne korzyści: dzięki dywersyfikacji źródeł energii mogą one zwiększyć bezpieczeństwo dostaw w UE oraz stanowią, obok pojazdów o większej efektywności energetycznej i pojazdów hybrydowych, jeden z niewielu praktycznych sposobów znacznego zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych w sektorze transportowym - powiedział José Manuel Barroso. PL Ciąg dalszy na str. 2

2 Ciąg dalszy ze str. 1 Komisarze podają argumenty za stosowaniem biopaliw Wydawany przez: Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich 2, rue Mercier L-2985 Luksemburg Faks (352) CORDIS: Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badań i Rozwoju CORDIS focus jest również dostępny na stronie internetowej: focus/home_pl.html Przygotowany na podstawie informacji pochodzących z serwisu CORDIS Wiadomości dostępnego na stronie internetowej: CORDIS focus jest wydawany przez Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich jako część finansowanych przez UE programów badawczych. Przedstawia najważniejsze informacje na temat rozwoju w badaniach europejskich, a także wiadomości, zaproszenia do składania ofert, wydarzenia, projekty i ich rezultaty. Subskrypcje i zamówienia: CORDIS focus OPOCE B.P L-1022 Luksemburg Subskrypcja online: subscribe_pl.html Przekazywanie informacji do CORDIS CORDIS jest zainteresowany informacjami i wydarzeniami związanymi z B + R oraz działalnością UE poprzez jej programy i inicjatywy. Proszę przekazywać informacje na adres: Dziękujemy. 50. rocznica Traktatu Rzymskiego Zawartość niniejszego biuletynu została zaczerpnięta z serwisu CORDIS Wiadomości, który jest uaktualniany codziennie na stronie: Wspólnoty Europejskie, 2007 Powielanie jest dozwolone pod warunkiem podania źródła. Oświadczenie prawne: Ani Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, ani żadna osoba działająca w jego imieniu nie ponoszą odpowiedzialności za informacje czy ewentualne błędy zawarte w niniejszej publikacji. Coraz więcej naukowców i osób zaangażowanych w kampanie ekologiczne podkreśla jednak, że produkcja biopaliw może doprowadzić do pojawienia się nowych problemów, takich jak degradacja gleby, niedobór wody, zmiany w bioróżnorodności i zmniejszanie się powierzchni lasów. Ponadto niektóre metody wytwarzania biopaliw nie są obojętne pod względem poziomu emisji dwutlenku węgla. Nie wolno nam realizować polityki, która po prostu przesuwa problemy ochrony środowiska naturalnego z jednego sektora do drugiego albo z jednego kontynentu na inny. Czytając ostatnie doniesienia prasowe, można by usprawiedliwić opinię, że biopaliwa powodują więcej problemów niż rozwiązują. Mam nadzieję, że podczas tej konferencji zostaną przedyskutowane wszystkie argumenty za i przeciw, bez obaw o stronniczość, ale przy trzymaniu się konkretnych faktów i unikaniu populistycznych mitów - powiedział przewodniczący Komisji Europejskiej. José Manuel Barroso wierzy jednak, że możliwe jest takie zarządzanie rozwojem biopaliw, które pozwoli na czerpanie z nich potencjalnych korzyści bez wywoływania nowych problemów. Dalsze badania pozwolą udoskonalić metody produkcji, dlatego Komisja nadaje priorytet badaniom nad biopaliwami drugiej generacji, biotechnologii przemysłowej i biorafineriom. Komisarz Barroso obiecał, że Komisja Europejska stanie na czele działań zmierzających do zagwarantowania zrównoważonej produkcji i stosowania biopaliw. Oznacza to ustanowienie ścisłego mechanizmu zrównoważonego rozwoju, który stanie się podstawą nowego rynku tych produktów - powiedział. Wiele z obaw przewodniczącego Barroso związanych z energetyką powróciło w wystąpieniu Petera Mandelsona. Ostrzegł on, że konsumenci Często używane skróty nie będą tolerować produkcji biopaliw, jeśli ten proces będzie przynosił szkody gdzie indziej: Europejczycy nie będą dopłacać do biopaliw, jeśli etanol w ich samochodach będzie produkowany w sposób zagrażający równowadze środowiska naturalnego wskutek systematycznego wypalania pól po żniwach albo jeśli będzie się to odbywać kosztem tropikalnych lasów deszczowych. Peter Mandelson również położył nacisk na korzyści płynące z biopaliw dla krajów rozwijających się, które często są w lepszym położeniu, jeśli chodzi o odpowiednie uprawy, niż kraje europejskie. Wiele krajów rozwijających się ma wolne moce w dziedzinie rolnictwa oraz klimat i ziemie, które sprzyjają uprawie wysokoenergetycznych biopaliw. Komisja Europejska ma nadzieję, że do 2010 r. UE będzie w stanie zwiększyć udział biopaliw w unijnym rynku paliw do 5,75%. W 2006 r. odsetek ten wynosił 1,5%. Nie wygląda na to, żeby udało się w pełni osiągnąć cel 2010 r. - powiedział Andris Piebalgs. Ale cel 10%, ustalony na 2020 r., jest wiążący. Państwa członkowskie będą więc musiały znaleźć środki zachęcające do stosowania biopaliw. Biopaliwa nie są panaceum na wszystkie nasze problemy energetyczne. Ale są one istotnym elementem naszego przyszłego podejścia do polityki energetycznej oraz sposobem na zapewnienie pełnego wykorzystania możliwości sektora transportowego w podejmowanych przez nas działaniach mających na celu dywersyfikację źródeł paliw i poradzenie sobie z globalnym ociepleniem - podsumował Andris Piebalgs. Na podstawie wystąpień José Manuela Barroso, Petera Mandelsona i Andrisa Piebalgsa. Bliższe informacje o strategii UE w dziedzinie biopaliw są dostępne na stronie internetowej: RCN: /6./7. PR piąty/szósty/siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej na rzecz badań, rozwoju technologicznego i prezentacji Unii Europejskiej B + R badania i rozwój CIP competitiveness and innovation framework programme (program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji) CORDIS Community Research and Development Information Service (Wspólnotowy Serwis Informacyjny Badań i Rozwoju) ERA European research area (europejska przestrzeń badawcza) ERC European Research Council (Europejska Rada ds. Badań Naukowych) ICT information and communication technology (technologie informacyjno-komunikacyjne) IP integrated project (projekt zintegrowany) MEP Member of the European Parliament (poseł Parlamentu Europejskiego) MŚP małe i średnie przedsiębiorstwa PE Parlament Europejski 2

3 Działalność wydawnicza, nanotechnologie i szkolnictwo wyższe: priorytety prezydencji portugalskiej Podczas swojego przewodnictwa w Radzie UE Portugalia zamierza pobudzać inicjatywy w trzech kluczowych obszarach: działalność wydawnicza i informacja naukowa, nanonauki i nanotechnologie oraz reformowanie i unowocześnianie uniwersytetów. Nakreślając obraz swojej prezydencji Rady, rząd portugalski stwierdził: Wiemy, że w skali globalnej UE nie osiągnęła jeszcze celu, jakim jest zwiększenie wydatków na badania i rozwój [B + R] do 1% PKB w sektorze publicznym i 2% w sektorze prywatnym. Rządy krajowe w dalszym ciągu słabo angażują się w wymianę doświadczeń i proces wzajemnego uczenia się, a współpraca pomiędzy rządzami, instytucjami B + R i organizacjami naukowymi prowadzona na szczeblu europejskim nie wykroczyła poza fazę początkową. Portugalia uważa, że uruchomienie siódmego programu ramowego (7. PR) stwarza okazję do przyjrzenia się na nowo polityce naukowej w UE. W kwestii działalności wydawniczej i informacji naukowo-technicznej przedstawiciele prezydencji portugalskiej stwierdzili, że Portugalia będzie zachęcać wszystkich interesariuszy do udziału w debacie skoncentrowanej przede wszystkim na cyfrowych bibliotekach naukowych. Celem takiej debaty będzie stworzenie wzajemnego zaufania. Najważniejsze tematy Priorytetowe potraktowanie nanonauk i nanotechnologii zbiega się z przygotowywanym obecnie śródokresowym przeglądem strategii Komisji Europejskiej w tym obszarze. Prezydencja portugalska będzie zwracać uwagę na te dziedziny, kładąc szczególny nacisk na stymulowanie koordynacji krajowych i europejskich wysiłków i inicjatyw. Według portugalskiej prezydencji, uniwersytety są zasobem o największym znaczeniu strategicznym dla społeczeństwa i gospodarki opartych na wiedzy. W opisie priorytetów stwierdzono, że prezydencja będzie miała swój wkład w proces unowocześnianie szkolnictwa wyższego w Europie, koncentrując się w szczególności na otwieraniu, dywersyfikacji i umiędzynarodowieniu uczelni wyższych w kontekście zaawansowanych badań i sieci szkoleniowych. Odnotowano również, że pierwszym, symbolicznym wydarzeniem, które miało miejsce podczas prezydencji portugalskiej, było spotkanie Rady Naukowej Europejskiej Rady ds. Badań (ERC). Najważniejsze tematy Na podstawie informacji uzyskanych od prezydencji portugalskiej Rady UE. RCN: Rada ds. Konkurencyjności UE podkreśla rolę 7. PR w przechodzeniu Europy do gospodarki opartej na technologiach niskoemisyjnych Europa mogłaby lepiej wykorzystywać takie instrumenty, jak 7. PR do pobudzania innowacji w dziedzinie technologii o niskiej emisji dwutlenku węgla i technologii energetycznej. Kwestia ta była jednym z tematów dyskusji podczas nieformalnego spotkania Rady ds. Konkurencyjności UE, które odbyło się 21 lipca 2007 r. w Lizbonie, w Portugalii. W kontekście trwającej okresowej oceny polityki przemysłowej UE ministrowie umieścili w centrum uwagi debaty zrównoważony przemysł, zgodnie z propozycją zawartą w dokumencie poświęconym polityce, zaprezentowanym przez portugalską prezydencję Rady UE. W tym dokumencie politycznym określono, czego potrzebuje UE, aby wzmocnić swoją globalną pozycję, zwłaszcza w obszarze produktów, usług i technologii niskoemisyjnych i wydajnych pod względem wykorzystywanej energii i zasobów. Ministrowie zgodzili się, że istnieje potrzeba przyspieszenia rozwoju inicjatyw rynków pionierskich w obszarze produktów o niskiej emisji dwutlenku węgla. Będzie to wymagało stworzenia odpowiednich warunków ramowych dla pobudzania innowacji. Chodzi tu na przykład o opracowanie kierunków polityki ułatwiających tym produktom wejście na rynek i lepsze wykorzystanie instrumentów WE, takich jak 7. PR, Program na rzecz konkurencyjności i innowacji (CIP Competitiveness and innovation framework programme ) oraz zasady pomocy państwowej. Autorzy dokumentu dowodzą, że instrumenty te mogłyby mieć znaczący wkład w rozwój rynków pionierskich w kilku kluczowych obszarach. Te obszary to: mieszkania charakteryzujące się niskim zużyciem energii (np. pompy ciepła, produkty izolacyjne oraz systemy technologii informacyjno-komunikacyjnych [ICT]), wydajność energetyczna w przemyśle (np. kotły, silniki elektryczne), wytwarzanie energii przy niskiej emisji dwutlenku węgla (np. turbiny wiatrowe, biopaliwa drugiej generacji, gazyfikacja biomasy), surowce odnawialne oraz pojazdy niskoemisyjne (np. silniki wydajne pod względem wykorzystania energii, ogumienie, technologie hybrydowe). Ministrowie poparli pomysł planu działania, który integrowałby odpowiednie instrumenty w celu ułatwienia promocji zrównoważonego przemysłu. Wyrazili wspólny pogląd, że taki plan działania należałoby skoordynować z innymi właściwymi politykami i inicjatywami UE, szczególnie z tymi, które dotyczą małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Na podstawie wniosków z nieformalnego spotkania Rady ds. Konkurencyjności UE oraz dokumentu prezydencji Rady do dyskusji Towards a Sustainable Industrial Policy ( W stronę zrównoważonej polityki przemysłowej ). Documentos/ MEIPRESS.htm RCN: 28109

4 Najważniejsze tematy Ocena partnerstwa między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych Aby program uruchomiony na podstawie artykułu 169 mógł być skuteczny, muszą wcześniej istnieć programy krajowe, mocne zobowiązanie ze strony państw członkowskich [UE] do zagwarantowania funduszy i konsekwentne wsparcie krajowe, piszą autorzy niezależnej oceny, jakiej zostało poddane Partnerstwo między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych (EDCTP European and developing countries clinical trials partnership ). EDCTP zostało powołane w 2003 r. przez 15 krajów europejskich w celu rozwijania nowych reakcji klinicznych na HIV/AIDS, gruźlicę i malarię oraz dostosowania istniejących terapii stosowanych w leczeniu tych chorób do potrzeb Afryki Subsaharyjskiej. Powstało ono w oparciu o artykuł 169 Traktatu WE, stanowiącego dla WE podstawę prawną do wspierania integracji krajowych programów badawczych poprzez udział w programach podejmowanych przez kilka państw członkowskich UE. EDCTP było pierwszym programem, w którym wykorzystano ten instrument. Autorzy raportu - pięcioosobowa grupa ekspertów powołana na wniosek komisarza ds. nauki i badań naukowych UE Janeza Potočnika - analizują niektóre trudności, na jakie napotkało EDCTP, a także zalecają przeznaczenie większych środków na finansowanie badań w trakcie 7. PR, ale dopiero po spełnieniu pewnych warunków. Jeden członek zespołu wyraził jednak odmienne zdanie, uważając, że należy zrezygnować z programu. Raport zawiera rzetelną i konstruktywną ocenę dotychczasowych doświadczeń EDCTP - powiedział komisarz Potočnik. Pragnę zwiększyć szanse powodzenia tego programu, ponieważ problemy, jakich dotyka, są zbyt ważne, by pozostawić je przypadkowi. Komisarz obiecał przeanalizować każde zalecenie i dodał, że powodzenie programu takiego jak EDCTP zależy od politycznego zaangażowania państw członkowskich na wysokim szczeblu. Raport na pewno pomoże nam zainteresować tą kwestią ministrów - powiedział. Początkowo Komisja Europejska przyznała na EDCTP 200 milionów euro z budżetu szóstego programu ramowego (6. PR). Kwota ta miała zostać uzupełniona środkami w wysokości 200 milionów euro z budżetów krajowych i 200 milionów euro z sektora prywatnego. Jednak szereg problemów administracyjnych i związanych z zarządzaniem sprawił, że dotychczas przyznano tylko 40 milionów euro z budżetu WE i tylko 37 milionów euro z budżetów państw członkowskich. Nie można nie doceniać problemów programu EDCTP związanych z łączeniem dwóch najważniejszych zadań: integrowania krajowych programów badań klinicznych oraz współpracy z naukowcami i klinicystami z Afryki, stwierdzają w raporcie eksperci. Jest to bardzo ambitne, długoterminowe zamierzenie; może ono przynieść stopniowo narastające efekty jedynie wtedy, gdy wszyscy zainteresowani partnerzy są świadomi swojej odpowiedzialności i respektują swoje zobowiązania, które muszą być co pewien czas ponawiane. Większość członków grupy ekspertów zaleca kontynuowanie programu EDCTP. Musi on działać ściśle w ramach swojego mandatu, a państwa członkowskie, które stworzyły EDCTP i mają w nim udziały, muszą podjąć wszelkie niezbędne działania, by zapewnić obiecane finansowanie oraz radykalnie usprawnić zarządzanie EDCTP i jego funkcjonowanie. Niedawno przedłużono okres finansowania do 2010 r., ale pod pewnymi warunkami. W przyszłości możliwa jest kolejna dotacja ze środków 7. PR. Jednak jeśli do końca 2008 r. w EDCTP nie nastąpi znacząca poprawa p o d w z g l ę d e m widocznych i wymiernych efektów i wyników, zgodnie z najważniejszymi zaleceniami [...], zespół nie zaleca ponawiania decyzji finansowej w ramach 7. PR, w oparciu o artykuł 169 Traktatu [WE], piszą eksperci. Zalecenia grupy dotyczące EDCTP obejmują konieczność: określenia przejrzystej, przekonywającej i realistycznej strategii Raport zawiera rzetelną i konstruktywną ocenę dotychczasowych doświadczeń EDCTP. oraz wspólnej wizji EDCTP; stworzenia bardziej politycznego zgromadzenia ogólnego; zwiększenia kontaktów z innymi partnerstwami w celu uniknięcia powielania prac; wznowienia zaproszeń do składania wniosków projektowych; oraz uproszczenia i usprawnienia finansowania. Ze swojej strony państwa członkowskie proszone są o odnowienie swych zobowiązań dotyczących EDCTP. W ramach zgromadzenia ogólnego w procesach decyzyjnych powinny uczestniczyć wyłącznie państwa członkowskie zapewniające fundusze oraz przedstawiciele krajów afrykańskich (którzy powinni mieć silniejszą reprezentację w tym organie). W zaleceniach znalazł się także apel do państw członkowskich o rezygnację ze stosowania wobec programu krajowych kryteriów na rzecz zintegrowanej oceny naukowej i etycznej, której dokonywałby zespół krajowych ekspertów. Pewne zalecenia dotyczą też Komisji Europejskiej. Organ wykonawczy UE powinien przedstawić Radzie UE i Parlamentowi Europejskiemu (PE) sprawozdanie na temat aktualnego stanu EDCTP, powołać wspólną platformę DG ds. Badań Naukowych i DG ds. Rozwoju do dialogu z EDCTP, a także ponownie opracować strategię badań dotyczących zdrowia przed podjęciem decyzji o ewentualnym dalszym finansowaniu tej platformy ze środków 7. PR. Priorytetem jest także większe zaangażowanie partnerów z Afryki. Autorzy raportu apelują też o włączanie w prace rządów afrykańskich na wczesnym etapie, w celu powiązania działań EDCTP ukierunkowanych na zwiększenie potencjału z podobnymi działaniami poszczególnych krajów, oraz o przeprowadzenie konsultacji z rządami afrykańskimi w sprawie przyszłości EDCTP i międzynarodowych badań w dziedzinie zdrowia w ramach 7. PR. Dopiero jeśli zostaną spełnione zobowiązania budżetowe, administracyjne Ciąg dalszy na str. 5

5 Komisja Europejska rozpoczyna konsultacje w sprawie konkurencyjności europejskich ICT Komisja Europejska zainicjowała proces publicznych konsultacji dotyczących sposobów zwiększenia globalnej konkurencyjności europejskich branż ICT. Struktura ankiety odpowiada trzem rozległym obszarom działań Komisji, ujętym w sprawozdaniu rocznym dotyczącym inicjatywy i2010 za rok Obszarami tymi są: ramy regulacyjne dla ICT i zagadnienia pokrewne, takie jak prawa własności intelektualnej (IPR - intellectual property rights); badania naukowe i innowacje; oraz aspekty społeczne, np. eliminacja podziału cyfrowego. W kwestii innowacji i badań naukowych ankieta wskazuje na wzrastające umiędzynarodowienie ICT oraz potrzebę zapewnienia naukowcom i przedstawicielom przemysłu dostępu do wiedzy i umiejętności w tej dziedzinie z całego świata. Mając na względzie to wyzwanie, Komisja apeluje do interesariuszy o zaproponowanie obszarów badawczych z dziedziny ICT, które należałoby traktować priorytetowo, jak również krajów i regionów, z którymi należy zacieśnić międzynarodową współpracę w tych obszarach. Interesariuszy zapytano ponadto o korzyści wynikające ze współpracy z partnerami globalnymi oraz o bariery, jakie napotykają przy nawiązywaniu partnerstw badawczych za granicą. Inne pytania odnoszą się do roli współpracy międzynarodowej w budowaniu e-infrastruktur i podejmowaniu globalnych wyzwań, takich jak efektywność energetyczna, starzenie się ludności, zdrowie publiczne, bezpieczeństwo, ograniczenie ryzyka wiążącego się z katastrofami oraz zarządzanie w sytuacjach kryzysowych. Konsultacje trwają do 17 września 2007 r. i są otwarte dla wszystkich zainteresowanych stron, w tym dla przedstawicieli przemysłu, środowisk badawczych i organizacji konsumenckich. Na podstawie informacji uzyskanych od Komisji Europejskiej. cf/itemdetail.cfm?item_id=3475 RCN: Najważniejsze tematy Ciąg dalszy ze str. 4 Ocena partnerstwa między Europą a krajami rozwijającymi się w zakresie badań klinicznych i w zakresie zarządzania, Komisja Europejska powinna przedstawić Radzie nową propozycję finansowania przed średniookresową oceną 7. PR. Zespół ekspertów sugeruje, że przy planowaniu przyszłych inicjatyw w oparciu o artykuł 169 ich architekci powinni pamiętać, że: Zanim zostaną udostępnione środki z UE, muszą być przedstawione: wspólny plan prac; solidna struktura zarządzania; ustalony udział finansowy poszczególnych krajów; przejrzyste kryteria i procedury oceny; wyraźne efekty; rozwiązania dotyczące kwestii odpowiedzialności. W skład grupy ekspertów weszli: profesor Adetokunbo Lucas, były dyrektor programu badawczego Światowej Organizacji Zdrowia (WHO - World Health Organisation) Choroby tropikalne ; Wim Van Velzen, były poseł Parlamentu Europejskiego (MEP); dr Allyson Pollock, dyrektor Centrum ds. Międzynarodowej Polityki w dziedzinie Zdrowia Publicznego, Uniwersytet w Edynburgu w Zjednoczonym Królestwie; Jean Stéphenne, prezes i dyrektor generalny GlaxoSmithKline Biologicals; Fernand Sauer, były dyrektor wykonawczy Europejskiej Agencji Leków (EMEA - European Medicines Agency). Dr Pollock wyjaśnia w odrębnym rozdziale raportu, dlaczego uważa, że należy zrezygnować z kontynuacji EDCTP. Na podstawie uzyskanych materiałów można stwierdzić, że EDCTP nie zrealizowało i prawdopodobnie nie zrealizuje wyznaczonych celów, o ile nie zostanie w istotny sposób zreformowane w kategoriach odpowiedzialności politycznej i własnej wewnętrznej strategii. Jak to udokumentowano w [...] raporcie większości, skomplikowane ustalenia w kwestii zarządzania i wymagania dotyczące współfinansowania doprowadziły do tego, że środki w dużym stopniu nie zostały wydatkowane, pisze dr Pollock. W mojej opinii zalecenia zawarte w raporcie większości, mające na celu wzmocnienie zarządzania, nie rozwiążą istniejących nadal niejasności w zakresie kontroli politycznej i odpowiedzialności, dodaje. Na podstawie Niezależnego zewnętrznego raportu z przeglądu EDCTP oraz informacji uzyskanych od Komisji Europejskiej. Pełny tekst raportu jest dostępny na stronie internetowej: doc/final_ier_report_12july2007_en.pdf RCN:

6 Najważniejsze tematy Życzenia urodzinowe dla STOA! Zespół ds. Oceny Rozwiązań Naukowych i Technicznych (STOA - Scientific Technology Options Assessment) PE, obchodzi w tym roku swoje 20. urodziny. W wywiadzie dla serwisu CORDIS Wiadomości przewodniczący STOA Philippe Busquin opowiada, jak gremium to wyrastało z dzieciństwa, przechodziło przez kilkuletni okres młodzieńczych lęków do dorosłości, aby stać się dla MEPs źródłem solidnych faktów i specjalistycznej wiedzy dotyczącej niektórych najważniejszych osiągnięć naukowych i technicznych obecnego czasu. STOA powstała najpierw jako projekt pilotażowy członków ówczesnej Komisji Energii, Badań Naukowych i Technologii (CERT - Committee on Energy, Research and Technology) PE - obecnie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE - Industry, Research and Energy). Pomysł powołania takiego zespołu powstał w wyniku wielu prac prowadzonych przez członków komisji dotyczących badań naukowych i innowacji. Prace te miały promować europejską politykę w dziedzinie nauki i technologii (S & T - science and technology) oraz dać PE dokładniejszy obraz tego sektora. Pomysł nabrał dalszych kształtów w czasie wyjazdu członków CERT w celu zebrania informacji do Biura Oceny Technologii (OTA - Office of Technology Assessment) Kongresu Stanów Zjednoczonych - które, choć już obecnie zlikwidowane, przez ponad 20 lat dostarczało Kongresowi Stanów Zjednoczonych informacji na temat złożonych i wysokospecjalistycznych zagadnień. Po 18-miesięcznym okresie pilotażowym w 1987 r. zespół powołano formalnie, a jego pierwszym przewodniczącym został dr Rolf Linkohr, niemiecki MEP i doktor fizyki. W tym czasie celem STOA było przygotowywanie na zlecenie komisji PE niezależnych naukowych i technologicznych ocen opcji politycznych. STOA miała kilka wspaniałych momentów, ale przechodziła też trudne okresy - powiedział serwisowi CORDIS Wiadomości Philippe Busquin. Poprzednimi przewodniczącymi zespołu byli dr Linkohr, Michel Poniatowski (Francja), profesor Antonios Trakatellis (Grecja) oraz profesor Alain Pompidou (Francja), który jest także byłym przewodniczącym Europejskiego Urzędu Kiedy zostałem powołany na przewodniczącego, chciałem sprawić, żeby STOA przestała być wyizolowana. Patentowego (EPO - European Patent Office). W tym okresie spotykaliśmy się z krytyką z powodu prowadzonych przez nas badań, uważanych za nadmiernie aktualne i za szybko podejmujące zupełnie nowe kwestie, takie jak genetycznie modyfikowane organizmy [GMO]. Niektórzy ludzie odnosili wrażenie, że STOA wywiera naciski na Parlament w tych kwestiach, albo czasami sądzono, że badania te nie mogą być kompletne, lub że są w nich błędy. W 2004 r. MEPs postanowili zreformować STOA, aby ponownie określić jej rolę i cele. Podkreślając potrzebę prowadzenia Wspólnota Europejska, 2007 prac, które miały związek z działaniami PE, nowe zasady stanowiły, że prace STOA będą odnosić się do długo- i średnioterminowych zagadnień. Należy je odróżnić od zadań wykonywanych przez inne organy parlamentarne, które spełniają szczególne wymagania sektorowe lub krótkoterminowe w zakresie badań. Reforma wprowadziła także nowe zasady powoływania składu zespołu ekspertów STOA: obecnie składa się on z 15 członków wyznaczanych przez ITRE i pięć innych komisji parlamentarnych. Philippe Busquin jest zdania, że nowy mandat daje temu ciału bardziej przejrzyste i ustrukturyzowane ramy pracy. Podejmowane przez nas badania mają charakter przekrojowy: na przykład, nie będziemy prowadzić badania na temat jakiegoś bardzo konkretnego elementu transportu - wyjaśnił. Chodzi o to, żeby zagadnienie było umiejscowione w znacznie szerszym kontekście i powiązane ze sprawami, które są obecnie w programie prac Parlamentu. Każdy poseł lub organ PE może złożyć wniosek do zespołu ekspertów STOA. Same badania są prowadzone przez zewnętrznych specjalistów wybieranych w drodze publicznego przetargu. W badaniach tych musi brać udział grupa organizacji naukowych z różnych państw członkowskich UE. Przed ogłoszeniem przetargu zespół ekspertów STOA może także zlecić naukowcom z zewnątrz zaopiniowanie wniosku o ocenę rozwiązania technologicznego. Naukowcom można również zlecić ocenę jakości badania po jego zakończeniu. Inne działania STOA obejmują warsztaty, dyskusje ekspertów i wizyty w instytucjach naukowych i technicznych. Gdy w 2004 r. Philippe Busquin obejmował stanowisko przewodniczącego STOA, dostał zadanie spopularyzowania tego niewielkiego zespołu oraz rozszerzenia jego wpływów. Zapytany, czy uważa, że prace STOA coś zmieniły w procesie kształtowania polityki UE, mówi, że tak naprawdę bywa różnie. Powołał się na opublikowany niedawno raport STOA dotyczący praw własności intelektualnej (IPR - intellectual property rights), który - jak powiedział - został pozytywnie przyjęty przez posłów. W czasie debat parlamentarnych posłowie mogą polegać na tych badaniach i na ich podstawie formułować własne opinie w danej sprawie, ponieważ mogą być pewni, że treść opracowań oparta jest wyłącznie na faktach, a piszą je najlepsi specjaliści w Europie - zauważył. Philippe Busquin z zadowoleniem wskazał na fakt, że w warsztatach towarzyszących badaniom obserwuje się duży udział przedstawicieli środowisk przemysłowych i naukowych. Philippe Busquin, przewodniczący STOA Ciąg dalszy na str. 7

7 Ciąg dalszy ze str. 6 Życzenia urodzinowe dla STOA! Niemniej jednak największym problemem nadal pozostaje przebicie się z naszymi informacjami powiedział przewodniczący, który zauważył, że nawet stronę internetową STOA trudno jest znaleźć w witrynie internetowej PE. Jestem pewien, że jeśli by zapytać posłów, to okazałoby się, że wielu z nich nie zna STOA, chociaż wszystkie nasze prace można pobrać z Internetu wynika to z faktu, że tak dużo informacji krąży w Parlamencie. W celu spopularyzowania swoich działań zespół ekspertów zorganizował niedawno w Strasburgu we Francji wystawę STOA experience ( doświadczenia STOA ), podczas której MEPs mieli okazję zobaczyć eksponaty związane z najnowszymi osiągnięciami naukowymi i technicznymi. Jej celem było uzmysłowienie, że wszystkie programy społeczne i gospodarcze będą zależeć od naszych zdolności do innowacji oraz że Przed ogłoszeniem przetargu zespół ekspertów STOA może także zlecić naukowcom z zewnątrz zaopiniowanie wniosku o ocenę rozwiązania technologicznego. nauka i technologia [S & T] są kluczem do przyszłej konkurencyjności Europy - podkreślił Philippe Busquin. STOA dążyła także do nawiązania współpracy z innymi podmiotami oprócz PE. Kiedy zostałem powołany na przewodniczącego, chciałem sprawić, żeby STOA przestała być wyizolowana - wspomniał Philippe Busquin. Jednym sposobem było członkostwo w sieci Europejskiej parlamentarnej oceny technologii (EPTA European Parliamentary Technology Assessment ). Służy to wzmocnieniu współpracy z instytucjami krajowymi, wymianie dokumentacji i informacji w celu unikania powielania. Jedyne kryteria, jakie powinny obowiązywać przy wspólnym prowadzeniu badań, to ich obiektywność naukowa i opracowanie pisemne w formie zapewniającej łatwy dostęp. Przewodniczącemu Busquin, byłemu komisarzowi UE ds. Nauki i Badań Naukowych, bardzo zależało na wzmocnieniu powiązań STOA z DG ds. Badań Naukowych Komisji Europejskiej. Zapoczątkowany niedawno Program tworzenia par MEPs i naukowców jest być może dowodem, że takie stosunki udało się teraz z powodzeniem nawiązać. Program zainspirowany przez podobną inicjatywę podjętą przez Brytyjskie Towarzystwo Królewskie przewiduje, że naukowcy, którzy brali udział w badaniach finansowanych ze środków UE będą spotykać się z MEPs w Parlamencie, aby dowiedzieć się, w jaki sposób zapadają decyzje. MEPs z kolei będą mieli okazję zobaczyć pracę naukowców w laboratoriach. Uważam, że zbliżanie świata nauki i polityki jest bardzo ważne. Program pozwoli obu stronom lepiej zrozumieć badania i kształtowanie polityki badawczej na poziomie UE - oznajmił Philippe Busquin, który zamierza wziąć udział w tym programie. MEPs nie wiedzą tak naprawdę, na czym polega zarządzanie dużym unijnym projektem badawczym, natomiast naukowcy nie rozumieją, że ponieważ w grę wchodzą publiczne pieniądze, to istnieją ograniczenia, które mogą uważać za utrudnienia. Przewodniczący Busquin uważa, że program pomoże uczestnikom zrozumieć, że «Europa» i europejska przestrzeń badawcza [ERA] to nie są tylko koncepcje teoretyczne, ale coś co istnieje naprawdę. Ma on nadzieję, że program ten zainspiruje podobne inicjatywy na szczeblu krajowym. Najważniejsze tematy Obchodząca właśnie 20. urodziny STOA ma za sobą także pewne przykre doświadczenia, ale - jak każdy młody dorosły - zaczyna nabierać wiary we własne możliwości w kwestiach polityki badawczej UE. Natomiast przewodniczący Busquin, którego kadencja trwa do 2009 r., wierzy, że ten młody zespół może zdziałać jeszcze dużo więcej. Ma nadzieję, że w przyszłości STOA zajmie się międzynarodową harmonizacją metodologii oceny naukowej oraz problemem deficytu badaczy w Europie. Na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez serwis CORDIS Wiadomości z Philippem Busquinem. RCN:

8 Najważniejsze tematy Deklaracja wydana przez UE i Chiny przewiduje wspólne budowanie biogospodarki opartej na wiedzy Dnia 6 lipca 2007 r. w Pekinie, w Chinach, podpisana została wspólna deklaracja zawierająca zobowiązanie Komisji Europejskiej i Chin w zakresie budowania biogospodarki opartej na wiedzy. Deklaracja została podpisana przez Christiana Patermanna, dyrektora Dyrekcji ds. Biotechnologii, Rolnictwa i Żywności w DG Komisji ds. Badań Naukowych oraz przez Wanga Hongguanga występującego w imieniu Narodowego Chińskiego Centrum ds. Rozwoju Biotechnologii. Pragniemy rozwijać naszą współpracę z największym i najbardziej zaludnionym krajem na świecie. (...) Jesteśmy pod dużym wrażeniem bardzo nowoczesnego stylu działania, wysokiej jakości sprzętu, oddania ludzi oraz ich zainteresowania współpracą - powiedział Christian Patermann podczas filmowanego wywiadu udzielonego serwisowi CORDIS Biogospodarka oparta na wiedzy (KBBE Knowledge Based Bio-Economy ). Nie jest to już kraj rozwijający się. To kraj, w którym możemy pracować również w oparciu o zasadę wzajemności w obszarach współfinansowania, dzielenia się poglądami i wiedzą, w obszarach nauki i techniki - dodał. Zgodnie z treścią deklaracji obie strony są od dawna zaangażowane w owocny dialog dotyczący budowania biogospodarki opartej na wiedzy (KBBE) oraz związanych z tym badań naukowych (w zakresie rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, akwakultury, żywności i biotechnologii). Dialog ten obejmował uczestnictwo partnerów z Chin w 15 projektach realizowanych w ramach sekcji Jakość i bezpieczeństwo żywności 6. PR. Warsztaty przeprowadzone w Pekinie w dniach od 2 do 3 lipca 2007 r. umożliwiły określenie nowych sposobów promowania współpracy. W deklaracji stwierdzono wyraźnie, że kolejne wspólne działania spotkają się z wzajemnym zaangażowaniem pod względem naukowym, technicznym i finansowym. Christian Patermann twierdzi, że europejscy partnerzy już wkrótce będą uczestniczyć w zaproszeniach do składania wniosków dotyczących chińskich programów badawczych, a 7. PR jest oczywiście otwarty na uczestnictwo Chińczyków. Podczas warsztatów w Pekinie wskazano następujące obszary badawcze, w ramach których można podejmować wspólne działania. Lista ta zostanie poddana przeglądowi w 2009 r. i 2011 r.: hodowla zwierząt, roślin i ryb (genetycznie modyfikowanych [GM] i niemodyfikowanych); UE uruchamia większy i doskonalszy program w zakresie wyższej edukacji Komisja Europejska przyjęła wniosek w sprawie odnowienia Programu na rzecz poprawy jakości szkolnictwa wyższego i promocji zrozumienia międzykulturowego poprzez współpracę z krajami trzecimi ( Programme for the enhancement of quality in higher education and the promotion of intercultural understanding through cooperation with third countries ) (Erasmus Mundus) na okres W ramach nowego programu pod nazwą Erasmus Mundus II w ciągu pięciu lat wydatkowanych zostanie nieco ponad 950 milionów euro na realizację wspólnych programów lub tworzenie opartych na współpracy partnerstw między uniwersytetami z UE oraz krajów trzecich, a także na stypendia dla studentów z UE i krajów trzecich, którzy chcą studiować za granicą. Obecny program Erasmus Mundus został zainaugurowany w 2004 r. jako program współpracy i mobilności w zakresie kształcenia podyplomowego. Jego celem jest promowanie europejskiego szkolnictwa wyższego jako centrum doskonałości w dziedzinie kształcenia na świecie. Do 2006 r. w programie wzięło udział ponad studentów; kolejnych zostało właśnie wybranych i we wrześniu 2007 r. rozpocznie studia w Europie. Obecny program Erasmus Mundus jest skutecznie realizowany od chwili rozpoczęcia w 2004 r.; wspiera on tworzenie wysokiej jakości programów magisterskich w Europie i zwiększa atrakcyjność uniwersytetów europejskich dla uzdolnionych studentów z krajów trzecich - powiedział Ján Figel, komisarz ds. edukacji, szkoleń, kultury i młodzieży UE. Oprócz konieczności skonsolidowania zachęcających osiągnięć obecnego programu, należy podjąć dalsze kroki i rozszerzyć zakres programu Erasmus Mundus, tak aby stał się on symbolem współpracy UE i krajów trzecich w zakresie szkolnictwa wyższego - dodał komisarz. kontrola i choroby zwierząt; leki i szczepionki dla zwierząt oraz strategie szczepień; bezpieczeństwo żywności; żywienie i zdrowie, biokataliza stosowana w produkcji żywności i w innych przypadkach; zrównoważone agroleśnictwo i leśnictwo plantacyjne; przetwarzanie i wykorzystywanie odpadów, w szczególności w odniesieniu do bioetanolu i biooleju napędowego; bionawozy, biopestycydy. W oświadczeniu przewidziano również wspólne spotkania co 12 lub 18 miesięcy oraz możliwość stworzenia Platformy UE- Chiny ds. KBBE. Wspólna deklaracja została wydana w Roku nauki i techniki Chiny-UE (CESTY China-EU science and technology year ). Na podstawie wspólnej deklaracji podpisanej przez Christiana Patermanna i Wanga Hongguanga. Sfilmowany wywiad z Christianem Patermannem jest dostępny na stronie internetowej: RCN: Erasmus Mundus II zostanie rozszerzony w stosunku do obecnego programu o cały wachlarz nowych działań. Wśród nich znajdą się wspólne programy doktoranckie, zwiększone wsparcie finansowe dla studentów europejskich oraz tworzenie opartych na współpracy partnerstw z określonymi regionami na świecie. Poprzez Erasmus Mundus II chcemy w pełni wykorzystać potencjał współpracy między uniwersytetami w Europie i krajach trzecich na skalę światową. Nowy program obejmie rozszerzonym zakresem działania uczestników, programy studiów wyższych i stypendia - powiedziała Benita Ferrero-Waldner, unijny komisarz ds. stosunków zewnętrznych i europejskiej polityki sąsiedztwa. Komisja będzie teraz negocjować wniosek z Radą UE i PE. Ma ona nadzieję, że nowy program zostanie przyjęty do 2008 r. i wejdzie w życie w styczniu 2009 r., po zakończeniu obecnego programu. Na podstawie komunikatu prasowego Komisji Europejskiej, IP/07/1081. Bliższe informacje na temat Erasmus Mundus II są dostępne na stronie internetowej: RCN:

9 Komisja Europejska proponuje, jak zlikwidować lukę w wiedzy o zmianach klimatycznych Komisja Europejska opublikowała Zieloną Księgę Przystosowanie się do zmian klimatycznych w Europie - możliwości podejmowania działań przez UE określającą te obszary polityki UE, w których potrzebne są działania zmierzające do zminimalizowania zagrożenia zmianami klimatycznymi w Europie. Jednym z wymienionych obszarów są badania i konieczność wypełnienia luk w naszej wiedzy o globalnym ociepleniu i jego wpływie na środowisko. Skutki zmian klimatycznych w Europie i w Arktyce już są znaczące i dające się zmierzyć. W ciągu ostatniego stulecia w Europie ociepliło się prawie o 1ºC, tj. więcej niż wynosi średnia światowa. Spowodowało to znaczny wzrost opadów deszczu i śniegu w Europie północnej, natomiast w Europie południowej coraz częściej obserwuje się susze. Niedawne ekstremalne temperatury, takie jak rekordowa fala upałów w lecie 2003 r., są ściśle powiązane ze zmianami klimatycznymi wywołanymi działalnością człowieka. Takie zmiany pogodowe zaczynają negatywnie oddziaływać na europejską gospodarkę, ponieważ wiele działań gospodarczych w dużej mierze uzależnionych jest od warunków klimatycznych. Wzrost częstotliwości i intensywności takich ekstremalnych zjawisk jak burze, gwałtowne opady atmosferyczne, napływy wysokiej wody morskiej uderzającej w nabrzeża i gwałtowne powodzie, susze, pożary lasów i osuwanie się ziemi spowoduje uszkodzenia budynków, infrastruktury transportowej i przemysłowej i wobec tego pośrednio wpłynie na sektory usług finansowych i ubezpieczeń. Wśród innych rodzajów działalności, które to silnie odczują, będą rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo, turystyka plażowa i narciarska oraz ochrona zdrowia. Europa musi zatem przystosować się do zmieniającego się klimatu i to szybko, twierdzą autorzy Zielonej Księgi. Wcześnie podjęte działania mogłyby przynieść wyraźne korzyści ekonomiczne przez przewidywanie i minimalizowanie zagrożeń dla ekosystemów, ludzkiego zdrowia, rozwoju gospodarczego, nieruchomości i infrastruktury. Ale jeśli nie zareagujemy odpowiednio wcześnie, UE i jej państwa członkowskie mogą być zmuszone do doraźnych i nieplanowanych działań adaptacyjnych, często chaotycznych w odpowiedzi na coraz częstsze kryzysy i klęski żywiołowe, co okaże się o wiele bardziej kosztowne, a także zagrozi systemowi społecznemu i gospodarczemu w Europie oraz jej bezpieczeństwu, twierdzą autorzy opracowania. W dokumencie określono cztery obszary, w których można podjąć wczesne działania za poziomie UE. Jednym z wymienionych obszarów są badania naukowe i konieczność całościowego zajęcia się wzajemnie powiązanymi czynnikami związanymi ze zmianami klimatycznymi. Autorzy dokumentu, chociaż z zadowoleniem przyjmują nacisk położony na zmiany klimatyczne w 7. PR, zauważają, że są pewne luki w naszej wiedzy o skutkach oddziaływania zmian klimatycznych. Aby zająć się tymi kwestiami, autorzy proponują podjęcie następujących działań: opracowanie kompleksowych i zintegrowanych metodologii oceny tego oddziaływania, słabych punktów i efektywnej pod względem kosztów adaptacji; zwiększenie podstawowej wiedzy o tych oddziaływaniach i możliwości ich przewidywania w Europie, w tym w rejonach Północnego Atlantyku, Arktyki, Morza Śródziemnego i Morza Czarnego; wyjaśnienie spodziewanego wpływu zmian klimatycznych i zmniejszania się warstwy ozonowej na ekosystemy i zbadanie sposobów wzmacniania ich odporności; opracowanie długoterminowych kompleksowych i obejmujących całą Europę zbiorów danych i modeli o wysokiej rozdzielczości; poprawienie dostępu do istniejących danych i zintegrowanie danych istotnych dla dostosowania się w systemach Inspire ( Infrastructure for spatial information in Europe Infrastruktura informacji przestrzennej w Europie ), SEIS ( Shared environment information system Wspólny system informacji o środowisku ) i inicjatywie GMES ( Global monitoring for environment and security Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa ); lepsze wykorzystanie istniejących systemów informacyjnych WE, takich jak Europejski system ostrzegania o powodziach (EFAS - European flood alert system ), Europejski system informowania o pożarach lasów (EFFIS European forest fires information system ) oraz centrum informacji i monitoringu (MIC - Monitoring and Information Centre) dla potrzeb obrony cywilnej; opracowywanie co cztery do pięciu lat aktualnych syntetycznych raportów dotyczących skutków oddziaływań klimatu, przystosowywania się i słabych punktów, na podstawie, między innymi, wyników badań finansowanych ze środków UE oraz krajowych; wspieranie badań nad przystosowywaniem się dla przedsiębiorstw, usług i przemysłu; zainicjowanie badań obejmujących całą Europę, a dotyczących obecnych i przyszłych planów regionów przybrzeżnych wzmocnienia ochrony wybrzeży, kosztów środowiskowych i ekonomicznych łączących się z tymi planami, wpływu, jaki mogą one mieć na budżet WE i na gospodarkę regionów przybrzeżnych; zwiększenie wiedzy o przepływach i dostępności zasobów. Pozostałe trzy obszary określone w Zielonej Księdze to: zintegrowanie działań przystosowujących do zmian klimatycznych z istniejącymi i przyszłymi przepisami prawnymi, reakcjami politycznymi i programami finansowania; uwzględnienie globalnych potrzeb adaptacyjnych w stosunkach zewnętrznych UE i zbudowanie nowego sojuszu z partnerami z całego świata; utworzenie europejskiej grupy doradczej do spraw przystosowania się do zmian klimatycznych, która analizowałaby skoordynowane strategie i działania. W celu omówienia treści Zielonej Księgi zostanie zorganizowanych kilka warsztatów, natomiast w listopadzie 2007 r. spodziewane jest rozpoczęcie publicznych konsultacji dotyczących tego dokumentu. Na podstawie Zielonej Księgi Przystosowanie się do zmian klimatycznych w Europie - możliwości podejmowania działań przez UE, [COM(2007) 354 końcowy]. RCN: Najważniejsze tematy

10 Polityka ogólna Grupa ds. etyki wydaje opinię w sprawie wykorzystania ludzkich embrionalnych komórek macierzystych w projektach 7. PR Polityka ogólna Europejska Grupa ds. Etyki w Nauce i Nowych Technologiach (EGE - European Group on Ethics in Science and New Technologies) wydała opinię Recommendations on the ethical review of hesc FP7 research projects, w której sformułowała wytyczne do zastosowania w ocenie etycznej finansowanych przez UE projektów badawczych związanych z ludzkimi embrionalnymi komórkami macierzystymi (hesc - human embryonic stem cells). Raport opracowano na wniosek przewodniczącego Komisji Europejskiej José Manuela Barroso z listopada 2006 r. Ostateczne porozumienie ustanawiające 7. PR nakłada na badania związane z hesc takie same wymagania, jakie obowiązywały w 6. PR. Zgodnie z nimi naukowcy składający wniosek o dofinansowanie muszą dowieść, że spełnili kryteria regulacyjne i że embrionalne komórki macierzyste pochodzą z embrionów, które nie zostały implantowane w procesie zapłodnienia in vitro. Muszą oni również wykazać, w jaki sposób chronione będą dane osobowe oraz informacje dotyczące warunków przekazania embrionów. W swoim raporcie eksperci EGE zalecają, aby oprócz zasad etycznych już przyjętych przez PE i Radę UE uwzględnione zostały także pewne dodatkowe kwestie. Pierwszą z nich byłoby tworzenie rozwiązań alternatywnych wobec hesc. Jeśli w przyszłości powstaną rozwiązania alternatywne wobec hesc, które będą miały taki sam potencjał naukowy, jak komórki macierzyste pozyskiwane z embrionów, rozwiązania te powinny być wykorzystywane w maksymalnym stopniu, czytamy w opinii. Grupa poświęciła również uwagę kwestii praw dawców. Na przykład osoby składające wniosek o dofinansowanie powinny potwierdzić, że na żadnym etapie nie wywierano nacisku na dawców, że nie stwarzano zagrożenia dla zdrowia dawców poprzez nadmierną stymulację jajników, że dawcy są świadomi możliwości wycofania swej zgody a ż d o m o m e n t u wytworzenia komórek macierzystych, i wreszcie że nie oferowano żadnych zachęt finansowych do przekazania embrionów do badań. Najlepiej byłoby, g d y by n a l e ż a ł o wykorzystywać linie hesc zgromadzone w nowym europejskim banku komórek macierzystych. Propozycje projektów związanych z hesc muszą być przedmiotem nie tylko oceny etycznej, ale również analizy naukowej. Tutaj EGE stwierdza, że analiza naukowa powinna dotyczyć takich kwestii, jak możliwość osiągnięcia celów badawczych przy pomocy środków alternatywnych wobec hesc oraz zdolność wnioskodawców do wykazania, że ich badania zmierzają do poprawy ludzkiego zdrowia lub zwiększenia wiedzy biomedycznej. Panel naukowy powinien ponadto zagwarantować, aby naukowcy biorący udział w projektach 7. PR dotyczących ludzkich embrionalnych komórek macierzystych współpracowali na szczeblu krajowym i międzynarodowym, w celu zminimalizowania liczby komórek hesc wykorzystywanych w projektach finansowanych z budżetu 7. PR i w dążeniu do synergii, a nie współzawodnictwa. Na zakończenie eksperci zajęli się szerszymi aspektami etycznymi badań z wykorzystaniem ludzkich embrionalnych komórek macierzystych. Ponieważ nie udało się do tej pory rozwiązać sporów etycznych związanych z hesc ani w sposób naukowy, ani polityczny, EGE zaleca, aby środki finansowe z budżetu 7. PR sprzyjały dalszemu rozwojowi wspólnych i multidyscyplinarnych analiz międzynarodowych dotyczących etycznych następstw badań nad hesc oraz kwestii bezpośrednio z tym związanych, jak również pobudzały świadomą debatę publiczną, napisali eksperci. Naukowcy, którzy otrzymają środki na badania nad hesc w ramach 7. PR powinni być też zachęcani do angażowania się w debaty społeczne, polityczne i etyczne, stwierdzili członkowie EGE. Inne kwestie wymagające większej uwagi to, zdaniem grupy, patentowanie materiałów powstałych z hesc i napięcia wywoływane przez politykę zachęcającą do nieodpłatnego przekazywania i rynkowego wykorzystywania pochodnych substancji ludzkich. Na podstawie opinii nr 22 EGE: Recommendations on the ethical review of hesc FP7 research projects, 20 czerwca 2007 r. RCN: Przepływ mózgów ważniejszy od pozyskiwania mózgów, mówi komisarz Potočnik Będę szczęśliwy, jeśli ludzie zaczną w obecnej dekadzie traktować wiedzę w taki sposób, w jaki traktowali węgiel i stal 50 lat temu, czyli jako cenny towar, materiał budujący społeczeństwa, czynnik sprzyjający tworzeniu miejsc pracy i napędzający gospodarkę - powiedział w Serbii unijny komisarz ds. nauki i badań naukowych Janez Potočnik przed audytorium złożonym z młodych naukowców. Komisarz wyjaśnił, na czym polega kluczowe znaczenie przepływu wiedzy we wszystkich kierunkach dla osiągnięcia przez Europę celu, jakim jest zajęcie pozycji światowego lidera na polu nauki. Zasugerował, że chociaż drenaż mózgów może być źródłem problemów, jeśli pracownicy naukowi nie zamierzają wracać do swoich rodzinnych krajów, to jednak nie powinno się skupiać wysiłków na pozyskiwaniu mózgów. Wspólnota Europejska, 2007 Europie potrzebna j e s t p ł y n n a wymiana wiedzy oraz niezakłócona mobilność naukowców przyciąganych Ciąg dalszy na str. 11 Janez Potočnik 10

11 ITRE apeluje o zmianę nazwy EIT Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii PE (ITRE - Industry, Research and Energy) stwierdziła, że nazwę proponowanego Europejskiego Instytutu Technologii (EIT) należy zmienić tak, aby zawierała innowacje i w ten sposób odzwierciedlała zasadniczy cel działań tej instytucji. MEPs - członkowie Komisji mówią także, że instytut powinien zostać utworzony dopiero po okresie pilotażowym, przeznaczonym na sprawdzenie wykonalności tego przedsięwzięcia, i po przeprowadzeniu dalszych dyskusji w sprawie struktury finansowania EIT. Pomysł utworzenia EIT spotkał się ze zdecydowanym poparciem ze strony ITRE, która 9 lipca 2007 r. przyjęła sprawozdanie w pierwszym czytaniu. Jest to konsekwencja porozumienia w sprawie ogólnego podejścia do projektu rozporządzenia ustanawiającego EIT, osiągniętego w czerwcu 2007 r. przez Radę ds. Konkurencyjności UE. Podobnie jak Rada UE, MEPs zgodzili się, że kilka obszarów we wniosku dotyczącym powołania EIT wymaga dopracowania. Pierwszą kwestią jest nazwa instytutu, która zdaniem parlamentarzystów w obecnej formie nie odzwierciedla w dostatecznym stopniu głównego kierunku jego działań, jakim mają być innowacje. Zdecydowali oni więc o przemianowaniu EIT na Europejski Instytut Innowacji i Technologii. Innowacje są piętą achillesową Europy. Naszym głównym celem powinno być zwiększenie potencjału innowacyjnego. Aby utrzymać w przyszłości konkurencyjną pozycję w skali globalnej i zagwarantować wzrost liczby miejsc pracy, potrzebujemy w Europie więcej innowacji. EIT mógłby nam pomóc w realizacji tego celu - powiedział sprawozdawca, fiński MEP Reino Paasilinna. W sprawie struktury EIT członkowie ITRE zgodzili się z koncepcją powołania dwóch lub trzech Wspólnot wiedzy i innowacji (KICs Knowledge and innovation communities ), które zajmą się priorytetowymi dla UE zagadnieniami energii odnawialnej i zmian klimatu. Poprawka do wniosku określa ten etap w tworzeniu EIT jako fazę pilotażową. MEPs włączyli także do wniosku koncepcję Agendy innowacji strategicznych (SIA Strategic innovation agenda ). SIA określałaby długoterminowe obszary strategiczne EIT w dziedzinach o kluczowym potencjale gospodarczym i społecznym, które prawdopodobnie wygenerują największą wartość dodaną związaną z innowacjami. EIT mógłby wybierać dodatkowe KICs po przyjęciu pierwszej agendy innowacji strategicznych, która według MEPs powinna być gotowa najpóźniej w 2011 r., a potem co siedem lat. Odnosząc się do struktury KICs, ITRE podkreśliła konieczność zapewnienia ich prawnej autonomii względem EIT, tak aby mogły one swobodnie określać swoją organizację wewnętrzną i metody pracy. Jednak deputowani mieli pewne przemyślenia dotyczące struktury tych wspólnot: każda z nich powinna składać się z co najmniej trzech organizacji partnerskich zlokalizowanych w przynajmniej dwóch różnych krajach uczestniczących w przedsięwzięciu, a w jej składzie powinna się znaleźć co najmniej jedna instytucja szkolnictwa wyższego i jedno przedsiębiorstwo prywatne. I wreszcie w sprawie finansowania EIT MEPs zgodzili się z koncepcją Komisji Europejskiej przewidującą przyznanie 308,7 miliona euro z budżetu Wspólnoty; kwestia ta podlega uzgodnieniu przez władze budżetowe (PE i Radę UE). Zaproponowali oni także kilka dodatkowych źródeł finansowania, w tym środki niewydane, które w przeciwnym wypadku zostałyby zwrócone państwom członkowskim UE, albo kredyty i wkłady z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EIB - European Investment Bank). Jednakże MEPs wyrazili zaniepokojenie sugestiami Komisji Europejskiej, proponującej finansowanie EIT częściowo za pośrednictwem takich instrumentów, jak program ramowy, CIP czy Program uczenia się przez całe życie (LLP Lifelong learning programme ). Podkreślili oni, że finansowanie KICs nie powinno stanowić zagrożenia dla finansowania projektów badawczych. Ponadto środki pochodzące z tych programów nie powinny być przeznaczane na finansowanie kosztów uruchomienia i administrowania bezpośrednio związanych z EIT lub wspólnotami wiedzy i innowacji, ale raczej na finansowanie mobilności badaczy lub programów badawczych. Mam nadzieję, że Komisja Europejska i Rada przedstawią wkrótce realistyczne rozwiązania budżetowe. Rada wyraziła już życzenie utworzenia EIT, ale zanim będziemy mogli przyjąć propozycję na posiedzeniu plenarnym, musimy być pewni, że mamy do czynienia ze stabilną koncepcją finansowania - powiedział Reino Paasilinna. Na podstawie informacji uzyskanych od PE. RCN: Polityka ogólna Ciąg dalszy ze str. 10 «Przepływ mózgów» ważniejszy od «pozyskiwania mózgów», mówi komisarz Potočnik przez instytucje badawcze konkurujące i współpracujące ze sobą oraz dysponujące infrastrukturą badawczą klasy światowej - powiedział komisarz Potočnik. Byłaby to Europa badań naukowych otwarta na świat i zdolna do przyjęcia roli odpowiedzialnego światowego lidera w dziedzinie nauki. Kiedy naukowcy opuszczają swój kraj, często wyolbrzymia się to i przedstawia w całkowicie negatywnym świetle, powiedział komisarz. Jednak w rzeczywistości przepływ wiedzy jest dokładnie tym, czego Europa potrzebuje, argumentował. Koncentracja na pozyskiwaniu naukowców prowadzi do zamkniętej postawy względem systemu badawczego, która jest przeciwieństwem tego, co Komisja Europejska chciałaby osiągnąć na drodze swojej polityki badawczej. W miejsce tej postawy Europa powinna przyjąć zamierzenie przepływu mózgów, powiedział komisarz Potočnik. Komisarz wypowiadał się na temat chęci stworzenia jednolitego rynku pracy w obszarze nauki, co uczyniłoby z wiedzy piątą swobodę w Unii Europejskiej. Jednak przepływ wiedzy powinien dotyczyć również krajów spoza UE. Przemawiając w Nowym Sadzie komisarz Potočnik zalecił krajom Bałkanów Zachodnich, aby nie zwlekały do czasu przystąpienia do UE ze zwiększeniem swojego zaangażowania w działania ERA. Teraz jest właściwy czas - powiedział. Ponieważ w badaniach z definicji przekracza się granice, istnieje potrzeba większej współpracy nie tylko na szczeblu regionalnym, ale również potrzeba współpracy z sieciami europejskimi - powiedział komisarz. Na podstawie przemówienia Janeza Potočnika. RCN:

12 Polityka ogólna Zdaniem EURAB konieczny jest poważniejszy dialog między badaczami a społeczeństwem Według autorów raportu Research and Societal Engagement Europejskiego Naukowego Gremium Doradczego (EURAB - European Research Advisory Board) badacze powinni angażować się w bardziej konstruktywną wymianę informacji ze społeczeństwem i w poważniejszy sposób uwzględniać obawy społeczeństwa związane z ich pracą. W ostatnich latach badacze zwiększyli zakres działań ukierunkowanych na informowanie szerszej opinii publicznej o swoich badaniach. Inicjatywy takie obejmowały organizowanie tygodni i festiwali nauki oraz konferencji z udziałem organizacji pozarządowych (NGOs - non-governmental organisations). Jednak sukces takich działań komunikacyjnych był często niewielki, a w niektórych przypadkach spowodowały one zdecydowanie niekorzystną zmianę w postrzeganiu przez społeczeństwo zagrożeń związanych z postępem w badaniach naukowych. Brak skuteczności w próbach nawiązania kontaktu tłumaczy się między innymi tym, że społeczeństwo niejednokrotnie nie ma takich samych priorytetów i systemów wartości, jak badacze. Ludzie wykazują ze swej natury uparty subiektywizm i często niechęć do racjonalnego usystematyzowania. Podmioty społeczne mogą reprezentować odmienny punkt widzenia i dochodzić do wiedzy innymi drogami niż badacze, stwierdzają autorzy raportu. Tak więc samo lepsze przekazywanie informacji o tym, czym zajmuje się nauka, może nie być wystarczające i może nawet powodować antagonizmy. Autorzy raportu wskazują, że badacze powinni starać się oceniać swoją pracę z perspektywy społecznej, angażować innych interesariuszy i w sposób poważny traktować obawy opinii publicznej związane z ich pracą. Dostosowanie badań do potrzeb i interesów społecznych polega nie tylko na rozpraszaniu obaw opinii publicznej, jest ono również istotne dla przyszłego wzrostu gospodarczego Europy. Jeżeli badacze nie uwzględniają niepokoju ogółu społeczeństwa, wyrażonego na przykład za pośrednictwem interesariuszy oraz podmiotów społecznych, wyniki ich badań mogą nie być wystarczająco istotne ze społecznego punktu widzenia, co zagraża wszelkim potencjalnym innowacjom, jakie mogłyby powstać, czytamy w raporcie. EURAB formułuje kilka zaleceń dotyczących sposobów usprawnienia dialogu przez środowisko badawcze i zwiększenia zaangażowania w relacjach z różnymi podmiotami społecznymi. Jedną z propozycji jest wprowadzenie perspektywy pozanaukowej do programów nauczania na uniwersytetach. Pracując głównie w wyizolowanych kręgach, badacze rzadko stykają się z innymi sposobami patrzenia czy z innymi podmiotami społecznymi. Dlatego - zdaniem EURAB - uniwersytety powinny starać się budować struktury stanowiące przeciwwagę dla tych kręgów, by zachęcać do dialogu i tworzyć podstawy do bardziej otwartych wzajemnych relacji. Właśnie w tym okresie formacji badacze mogliby zrozumieć sposób, w jaki opinia publiczna postrzega ich pracę, nie w kategoriach jednoznacznych odpowiedzi, lecz w odcieniach szarości kształtowanych przez inne względy. Innym sposobem poszerzenia dialogu jest uczynienie z niego czynnika wpływającego na sposób patrzenia na pracę zawodową badacza. W kulturze zorientowanej na badania naukowcy są pod olbrzymią presją, by publikować wyniki badań w celu zdobycia funduszy dla swoich wydziałów i budować kariery w oparciu o twarde badania. Uważa się, że popularyzacja nauki ma negatywny wpływ na karierę naukową. W opinii EURAB zmiana poglądu w tym zakresie będzie procesem długoterminowym, w który może włączyć się Komisja Europejska. Mogłaby ona na przykład przygotować cykl działań mających na celu zwrócenie uwagi na znaczenie głębszego zaangażowania i wynikające z niego korzyści dla rozwoju kariery naukowej. Jednak potrzeba zmian dotyczy nie tylko badaczy, także społeczeństwo musi bardziej angażować się w proces badawczy. Wzmocnienie pozycji podmiotów społecznych to pierwszy krok zachęcający ich do prowadzenia dialogu w sprawie badań i innowacji, twierdzi EURAB. Utrzymanie zaangażowania w ten proces wymaga stworzenia mechanizmów umożliwiających podmiotom społecznym dostrzeżenie swego pozytywnego wkładu w dialog w charakterze partnerów. Innymi słowy, podmiotom społecznym, podobnie jak grupom pacjentów, należy dać szansę rozwoju własnych zdolności badawczych, stwierdzają autorzy raportu. Autorzy uważają, że program Możliwości 7. PR idzie w dobrym kierunku, proponując działania na rzecz zbliżenia podmiotów społecznych i badaczy. Przedstawiciele EURAB twierdzą, że będą uważnie monitorowali przebieg tych działań. Skutecznym sposobem zwiększania zaangażowania społeczeństwa w sprawy badań naukowych mogą być również europejskie platformy technologiczne (ETPs - European technology platforms). Dotychczas zaangażowanie interesariuszy tych platform ograniczało się w dużej mierze do biznesu, rządu i środowiska akademickiego. W celu włączenia w ten krąg szerszego audytorium, EURAB proponuje organizowanie warsztatów poświęconych budowaniu porozumienia. Informacje uzyskiwane i przekazywane platformom technologicznym w toku tych procesów uczestnictwa są przydatne nie tylko do stwierdzenia, czy interesariusze dają czerwone czy zielone światło wskazujące kierunek badań, lecz mogą w rezultacie sprzyjać bardziej wyważonej interakcji podmiotów społecznych z tymi platformami, zauważają autorzy raportu. Zwiększenie zaangażowania podmiotów społecznych na różnych etapach oceny badań przedstawiono w raporcie jako zalecenie końcowe. Wiązałoby się to najpierw z porównaniem wzorcowym obecnego zaangażowania w procesy oceny oraz analizą trendów w poziomie uczestnictwa. Podmioty społeczne mogłyby wnieść cenny wkład w pracę zespołów dokonujących oceny wpływu. Sytuacja, w której podmioty społeczne odgrywają rolę sędziego i ławy przysięgłych mogłaby również skłaniać badaczy do poszerzania dialogu i doprowadzić do włączenia innych poglądów w proces badań, podsumowuje EURAB. Na podstawie raportu EURAB Research and Societal Engagement. RCN:

13 Komisja Europejska otwiera konsultacje na temat odpowiedzialności w badaniach w dziedzinie nanonauk Komisja Europejska rozpoczęła konsultacje dotyczące odpowiedzialności w badaniach w dziedzinie nanonauk i nanotechnologii. Konsultacje są częścią planowanego przez Komisję zalecenia, aby państwa członkowskie UE przyjęły kodeks postępowania dla tego powstającego obszaru nauki. Obejmują szerokie spektrum społeczne: środowisko naukowe i przemysłowe, społeczeństwo obywatelskie, twórców polityki, media i ogół społeczeństwa. Nanonauki i nanotechnologie stwarzają możliwości napędzania wzrostu gospodarczego i rynku pracy w Europie, dlatego nie wolno pozwolić na opóźnienie, brak zrównoważenia i przypadkowość w ich rozwoju i wykorzystaniu - powiedział unijny komisarz ds. nauki i badań naukowych Janez Potočnik. Ważne jest, abyśmy dążyli do rozwoju wiedzy z pełną świadomością możliwych skutków związanych z tymi nowymi obszarami nauki oraz abyśmy to robili w sposób otwarty i z udziałem wszystkich zainteresowanych stron. Komisarz podkreślił również, że konsultacje pokazują zaangażowanie Komisji w rozwijanie potencjału nanonauk z zachowaniem odpowiednich zabezpieczeń. Wyliczenia dotyczące potencjału rynku produktów opartych na nanotechnologiach różnią się, jednak wszystkie są bardzo optymistyczne. Mitsubishi Institute oceniał w 2002 r., że rynek ten do 2010 r. będzie wart 150 miliardów dolarów (około 110 miliardów euro), natomiast zgodnie z przewidywaniami grupy Lux Research z 2004 r. będzie on wart 2,6 biliarda dolarów (około 1,9 biliarda euro) do 2014 r. Jeśli te ostatnie szacunki okażą się trafne, będzie to oznaczało, że rynek nanonauk i nanotechnologii wyprzedzi rynek ICT oraz będzie 10- krotnie większy od rynku biotechnologii. Jednakże obawy w kwestii bezpieczeństwa hamują niektóre badania w dziedzinie nanonauk i nanotechnologii. Dotyczą one przede wszystkim zdolności nanocząstek do przenikania naturalnych struktur biologicznych oraz perspektywy umieszczania w organizmach żywych materiałów i układów wytworzonych przez człowieka. Tego rodzaju zaniepokojenie doprowadziło do powstania nowego obszaru badań, jakim jest odpowiedzialne zarządzanie nanonaukami i nadzór nad nimi. Obszar ten obejmuje etykę, kwestie bezpieczeństwa, środowisko naturalne, prawa jednostki i ochronę danych osobowych. W ramach kodeksu postępowania znalazłyby się podstawowe zasady stanowiące podstawę przyszłego rozwoju prac w dziedzinie nanotechnologii oraz zachęcające sygnatariuszy do podejmowania konkretnych działań, które zmierzałyby do zapewnienia, że rozwój nanotechnologii odbywa się w bezpieczny sposób. Konsultacje potrwają do 21 września 2007 r. Na podstawie komunikatu prasowego Komisji Europejskiej, IP/07/ public-debates/nano-recommendation RCN: Polityka ogólna Decyzję w sprawie genetycznie zmodyfikowanych ziemniaków podejmie Komisja Europejska Ze względu na równy podział głosów w unijnej Radzie ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w kwestii dopuszczenia lub niedopuszczenia uprawy genetycznie zmodyfikowanej odmiany ziemniaków w UE, decyzję w tej sprawie podejmie Komisja Europejska. Niemiecki koncern chemiczny BASF wystąpił do władz szwedzkich o wydanie zgody na wprowadzenie takich ziemniaków do obrotu w celu wykorzystywania ich w procesach przemysłowych, na przykład do produkcji papieru. Amflora, genetycznie zmodyfikowana odmiana ziemniaka, zawiera dużo skrobi. Na posiedzeniu Rady w dniu 16 lipca 2007 r. Irlandia, Włochy i Austria przewodziły krajom sprzeciwiającym się temu dopuszczeniu, natomiast Niemcy, Szwecja i Zjednoczone Królestwo były wymieniane wśród krajów o nastawieniu pozytywnym. Cześć krajów wstrzymała się od głosu. Zgodnie z prawem UE, z powodu braku kwalifikowanej większości decyzję podejmie Komisja Europejska. Barbara Helfferich, rzecznik komisji ds. środowiska, powiedziała, że Komisja poprze uprawę tego ziemniaka, a formalna akceptacja zostanie wyrażona prawdopodobnie w najbliższych miesiącach. Komisja podejmie decyzję na podstawie opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA - European Food Safety Authority). W opinii tej stwierdzono, iż jest mało prawdopodobne, by genetycznie zmodyfikowane ziemniaki miały negatywny wpływ na zdrowie ludzi lub zwierząt, albo na środowisko, w perspektywie ich proponowanego zastosowania. Niektóre grupy obrońców środowiska przekonywały jednak, że genetycznie zmodyfikowane ziemniaki mogłyby zanieczyścić łańcuch pokarmowy i przyszłe zbiory. Szczególne powody do obaw dają gen mogący prowadzić do odporności na antybiotyki oraz ryzyko, że część ziemniaków nie zostanie zebrana i wyrośnie w następnych latach, zanieczyszczając uprawy niezmodyfikowane genetycznie. BASF wystąpił także o zgodę na wykorzystanie tych samych ziemniaków w żywności i paszach dla zwierząt oraz przyznał, że zanieczyszczenie łańcucha pokarmowego jest możliwe. Na podstawie konkluzji Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa UE i informacji ze źródeł prasowych. Konkluzje Rady są dostępne na stronie internetowej: Data/docs/pressData/en/agricult/95308.pdf RCN:

14 Projekty i programy Ocena bezpieczeństwa pokarmów dla niemowląt celem nowego projektu UE Podczas realizacji nowego projektu Babyfood finansowanego przez UE zbadany zostanie wpływ substancji chemicznych obecnych w produkowanych komercyjnie pokarmach dla niemowląt na zdrowie noworodków. Zainicjowany przez Krajowe Centrum Badań Środowiska Naturalnego i Zdrowia (GSF - Gesellschaft für Strahlenforschung) w Neuherberg, w Niemczech, projekt Babyfood będzie skoncentrowany przede wszystkim na substancjach chemicznych, które oddziałują na układ hormonalny. Projekty i programy Coraz więcej dzieci nie jest karmionych piersią w ogóle lub tylko przez krótki okres. Zamiast tego dzieci te są karmione przemysłowo wytwarzanym mlekiem lub pokarmami stałymi dla niemowląt, takimi jak warzywne purée. Jednak nadal niejasny jest wpływ substancji chemicznych obecnych w tych produktach na zdrowie dzieci. Substancje chemiczne występujące w komercyjnie produkowanych pokarmach dla niemowląt wywierają większy wpływ na wciąż embrionalną tkankę rosnącego dziecka niż na tkankę osoby dorosłej, która już nie rośnie - wyjaśnił dr Karl-Werner Schramm z GSF. Ze względu na fakt, iż u niemowląt układ nerwowy, oddechowy i organy rozrodcze nie są w pełni rozwinięte, trudniejsze jest pozbywanie się substancji toksycznych. Ponadto dzieci łatwiej niż dorośli przyswajają z pokarmów substancje szkodliwe dla zdrowia. Badania wskazują, że nawet bardzo niskie poziomy substancji chemicznych w pokarmach mogą oddziaływać na układ hormonalny człowieka. Dzieje się tak ze względu na to, że substancje chemiczne naśladują ludzkie hormony i reagują z receptorami w naszych komórkach. Jeżeli receptory te są pobudzane przez zewnętrzne substancje chemiczne, może to doprowadzić do długotrwałych problemów zdrowotnych. W ramach projektu Babyfood naukowcy opracują badania, które pozwolą analizować poziom substancji chemicznych, takich jak kadm, dioksyny i polichlorowane bifenyle (PCBs - polychlorinated biphenyls). Testy będą przeprowadzane w celu ustalenia, w jaki sposób receptory w naszych komórkach reagują na chemiczny koktajl we krwi. Istnieją dowody, że kadm i pestycydy wywierają wpływ na receptory estrogenów, natomiast dioksyny i PCBs przyczepiają się do receptora, co wywołuje niszczący stres oksydacyjny w komórce - powiedział dr Schramm. Trzy grupy niemowląt będą karmione różnymi rodzajami pokarmu dla niemowląt (normalnym mlekiem dla niemowląt, mlekiem sojowym i hipoalergicznym). Na podstawie wyników badań naukowcy mają nadzieję opracować ocenę ryzyka dotyczącą tych rodzajów pokarmów. Produkty będą badane w grupach, dlatego ocenie nie będą poddawane określone marki, ale naukowcy zamierzają opracować zalecenia dotyczące najlepszego rodzaju pokarmu, jaki można podawać dzieciom podczas pierwszych dziewięciu miesięcy życia. Projekt Babyfood jest realizowany w ramach sieci doskonałości (NoE - network of excellence) Cascade skupiającej ponad 20 grup roboczych z dziewięciu krajów i mającej koordynować i integrować badania dotyczące substancji chemicznych w żywności. Cascade jest finansowana ze środków obszaru tematycznego Jakość i bezpieczeństwo żywności 6. PR. Na podstawie informacji uzyskanych od GSF. Bliższe informacje są dostępne na stronach internetowych: RCN: Pozytywna reakcja na pierwsze zaproszenie do składania wniosków w obszarze Środowisko w 7. PR W odpowiedzi na pierwsze zaproszenie do składania wniosków w obszarze Środowisko w ramach 7. PR, którego termin upłynął 2 maja 2007 r., otrzymano łącznie 600 zgłoszeń. Zaproszenie obejmuje 72 tematy w dziedzinie badań nad środowiskiem, a jego całkowity budżet wynosi 200 milionów euro. W opinii Komisji Europejskiej pierwsze sygnały świadczą o tym, że propozycje projektów obejmują właściwą rozpiętość tematyczną. O ile tradycyjne obszary badawcze, takie jak zmiany klimatu, nadal cieszą się dużym zainteresowaniem, inne obszary tematyczne o wzrastającym ostatnio znaczeniu politycznym również spowodowały napływ licznych wniosków. Obszary te dotyczą takich tematów jak związek między środowiskiem a zdrowiem oraz prognozowanie i ocena zrównoważonego rozwoju. Odnotowano także znaczący wzrost liczby wniosków spoza Europy, zwłaszcza w takich obszarach jak systemy obserwacji Ziemi, zmiany klimatu oraz woda. Może to wynikać z faktu, że 7. PR jest pierwszym programem ramowym, w którym wszystkie obszary tematyczne są otwarte dla partnerów międzynarodowych. Może być również wynikiem przeświadczenia, że środowisko stanowi zagadnienie globalne wymagające globalnej reakcji. Ocena i wybór wniosków są już prawie zakończone, a rozpoczęcie negocjacji finansowych oczekiwane jest wczesną jesienią 2007 r. Jeżeli wszystko przebiegnie zgodnie z planem, pierwsze projekty mogą znaleźć się w fazie realizacji pod koniec 2007 r. Trwają ponadto przygotowania do drugiego zaproszenia do składania wniosków. Powinno być ogłoszone jesienią 2007 r., z terminem składania wniosków wyznaczonym na wiosnę 2008 r. Na podstawie informacji uzyskanych od Komisji Europejskiej. RCN:

15 Chodzący robot wybiera się na wzgórza Badacze korzystający ze środków finansowych UE skonstruowali RunBot, robota, który jest w stanie nauczyć się chodzić po różnych nawierzchniach oraz wchodzić na wzniesienia i schodzić z nich bez przewracania się. Naturalna dla nas czynność chodzenia w rzeczywistości wymaga dokładnej koordynacji ruchów stawów i zachowania punktu równowagi tułowia. Co więcej, sposób stawiania kroków uzależniony jest od nawierzchni, na przykład chodzenie po piasku różni się od chodzenia po lodzie. W tym najnowszym badaniu wykorzystano robota o nazwie RunBot, do którego już należy rekord świata w szybkim chodzeniu w kategorii maszyn dynamicznych. Zespół naukowców z Niemiec i Zjednoczonego Królestwa w artykule opublikowanym w magazynie PLoS Computational Biology wyjaśnia, w jaki sposób hierarchiczne poziomy sterowania tego robota pozwalają mu poruszać się po rozmaitych terenach. Na niższych poziomach sterowania podstawą czynności chodzenia są odruchy wywoływane przez czujniki. Tutaj obwody sterowania na przykład zapobiegają nadmiernemu rozciąganiu stawów i pozwalają na rozpoczęcie kolejnego kroku dopiero po zetknięciu się stopy z podłożem. Wyższe ośrodki organizacji uaktywniają się dopiero wtedy, kiedy potrzebna jest zmiana sposobu stawiania kroków. U ludzi procesy te są uruchamiane przez mózg, natomiast robot wykorzystuje reagujące na promieniowanie podczerwone oko, które połączone jest z prostą siecią neuronową. Max Planck Institute for Dynamics and Self-Organization, 2007 W materiale filmowym dołączonym do artykułu pokazano robota uczącego się wchodzić na wzniesienie. Na początku filmu widzimy ludzką rękę stawiającą robota w niewielkiej odległości od podnóża pagórka. Robot podchodzi do wzniesienia bez żadnego problemu, ale już po kilku pierwszych krokach na nim przewraca się do tyłu. Druga i trzecia próba kończą się w ten sam sposób, jednak za trzecim razem robot przyjmuje taktykę właściwą dla człowieka, tzn. nieznacznie pochyla się i skraca kroki, dzięki czemu dostaje się na szczyt bez przykrych niespodzianek. Oznacza to, że wzmocnione zostało połączenie pomiędzy okiem RunBota a ośrodkami sterowania ruchem, dlatego od tej chwili, kiedy oko wykryje wzniesienie, robot odpowiednio dostosuje swój krok. Środki unijne na badanie przyznano w ramach projektu Percepcja, działanie i poznanie poprzez uczenie się relacji obiekt-czynność (PACO-PLUS Perception, action and cognition through learning of objectaction complexes ), który finansowany jest przez priorytet Technologie społeczeństwa informacyjnego (IST Information society technologies ) 6. PR. Na podstawie artykułu Adaptive, fast walking in a biped robot under neuronal control and learning opublikowanego przez: Manoonpong, P. i in. (2007), w: Public Library of Science [PLoS] Computational Biology 3(7): e134. doi: /journal.pcbi Bliższe informacje na temat projektu PACO-PLUS są dostępne na stronie internetowej: RCN: Projekty i programy Partnerzy projektu UE opracowują maleńki generator o wysokiej wydajności Naukowcy wynaleźli maleńki generator, który bez konieczności użycia baterii mógłby zasilać wbudowane urządzenia elektroniczne, takie jak rozruszniki serca. Generator, opracowany w ramach finansowanego przez UE projektu Wychwytywanie energii wibracyjnej (VIBES Vibration energy scavenging ), działający dzięki energii kinetycznej, jest mniejszy niż 1 cm³ i wytwarza energię elektryczną z naturalnych wibracji i ruchów w otaczającym go środowisku. Projektanci twierdzą, że generator jest też 10 razy bardziej wydajny niż inne dostępne obecnie podobne urządzenia. Jest to najbardziej udany generator w swoim rodzaju i generuje on energię w dużo wydajniejszy sposób niż wszystkie inne podobne urządzenia tych rozmiarów - powiedział dr Steve Beeby, koordynator projektu z Uniwersytetu Southampton w Zjednoczonym Królestwie. Początkowo generator będzie prawdopodobnie wykorzystywany do zasilania bezprzewodowych czujników monitorujących warunki w zakładach produkcji przemysłowej. Jednakże mógłby też być zastosowany w bezprzewodowych sensorach opon, a nawet w samozasilających się rozrusznikach serca. Generator wykorzystuje wibracje ze środowiska, by wprawiać w drgania magnesy umieszczone na wsporniku w rdzeniu urządzenia, które wytwarzają mikrowaty energii. Więc na przykład w rozruszniku bijące ludzkie serce byłoby wystarczająco silne, by utrzymywać drgania magnesów wewnątrz urządzenia. Generator mógłby też być wykorzystywany do zasilania czujników przymocowanych do mostów drogowych i kolejowych, służących do stałego monitorowania struktury i solidności tych konstrukcji. Według dr. Beeby ego dużą korzyścią z bezprzewodowych systemów sensorowych jest to, że dzięki usunięciu przewodów i baterii istnieje możliwość wbudowania sensorów w miejsca wcześniej niedostępne. Artykuł na temat tych badań zatytułowany Mikrogenerator elektromagnetyczny do zbierania energii wibracyjnej został właśnie opublikowany w witrynie internetowej czasopisma Journal of Micromechanics and Microengineering. Projekt VIBES otrzymał w sumie 4,13 miliona euro z budżetu 6. PR, z obszaru tematycznego Technologie społeczeństwa informacyjnego (IST Information society technologies ). Na podstawie informacji uzyskanych z Uniwersytetu Southampton. RCN:

16 Badanie zwraca uwagę na udział lodowców i czap lodowych w podnoszeniu się poziomu mórz Wyniki nowego badania wskazują, że topniejące lodowce i czapy lodowe (GIC glaciers and ice caps) w większym stopniu przyczyniają się w tym stuleciu do podnoszenia poziomu mórz niż pokrywy lodowe na Grenlandii i Antarktydzie. podniesienie się poziomu mórz o dodatkowe 0,1 do 0,25 m. Nasze przewidywania wskazują co najmniej na to, że przyszły wzrost poziomu mórz może być większy niż sądzono wcześniej oraz, że lodowce i czapy lodowe nadal będą się przyczyniać do tego w znacznym stopniu, piszą. Projekty i programy Badanie, którego wyniki opublikowano w internetowym wydaniu czasopisma Science, było finansowane częściowo przez UE z dotacji w ramach programu Marie Curie. Naukowcy twierdzą, że około 60% lodu trafiającego do oceanów i przyczyniającego się do wzrostu poziomu mórz pochodzi z GIC. Natomiast 28% pochodzi z grenlandzkiej, a pozostałe 12% z antarktycznej pokrywy lodowej. Chociaż w odległej przyszłości udział dużych mas lodu być może będzie miał większy wpływ na podnoszenie się poziomu mórz, to obecnie ważny jest wkład GIC, i tak będzie przez resztę tego stulecia, piszą autorzy artykułu. Międzynarodowy zespół naukowców doszedł do takiego wniosku po przeanalizowaniu satelitarnych, lotniczych i naziemnych danych dotyczących GIC na całym świecie, a także podobnych danych o pokrywach lodowych Grenlandii i Antarktydy. Jednym z powodów podjęcia tego badania jest szeroko rozpowszechniony pogląd, że pokrywy lądowe Grenlandii i Antarktydy będą główną przyczyną podnoszenia się poziomu mórz - powiedział profesor Mark Meier z Uniwersytetu Colorado w Stanach Zjednoczonych, który kierował badaniem. Natomiast my dowodzimy, że to lodowce i czapy lodowe, a nie dwie duże pokrywy lodowe, będą najważniejszymi czynnikami odpowiadającymi za wzrost poziomu mórz co najmniej przez kilka następnych pokoleń. Co więcej, tempo ubytku lodu z lodowców wzrasta z powodu coraz szybszego spływania lodowców, z których bezpośrednio do oceanu odrywają się góry lodowe. Kiedy te uchodzące do morza lodowce stają się cieńsze, większa część ich masy jest podtrzymywana przez wodę, co powoduje, że szybciej ześlizgują się wzdłuż koryt. Chociaż jest to proces dynamiczny i złożony i nie wydaje się, żeby był bezpośrednim skutkiem ocieplenia klimatu, prawdopodobnie to klimat wyzwala taką radykalną reakcję - wyjaśnił profesor Robert Anderson z Uniwersytetu Colorado. Naukowcy oceniają, że przyspieszone topnienie lodowców spowoduje do 2100 r. Tymczasem naukowcy zwracają uwagę, że należy monitorować jak największą liczbę lodowców. Ponieważ świat jest coraz bardziej świadomy, iż wzrost poziomu mórz jest bardzo realnym problemem, musimy uwzględnić rolę wszystkich mas lodu i poznać mechanizmy fizyczne, dzięki którym dostarczają one wodę do morza - skomentował profesor Anderson. Na podstawie artykułu Glaciers dominate eustatic sea-level rise in the 21st century opublikowanego przez: Meier, M. F. i in. (2007) w internetowym wydaniu czasopisma Science 19 lipca 2007 r. RCN: Naukowcy identyfikują gen astmy Badacze korzystający ze środków finansowych UE zidentyfikowali gen, który jest związany z podwyższonym ryzykiem wystąpienia astmy wieku dziecięcego, rozbudzając nadzieje na nowe terapie pozwalające na leczenie tego schorzenia. Rozwój astmy następuje wskutek łącznego oddziaływania różnych czynników środowiskowych i genetycznych. Nadal jednak niewiele wiadomo na ich temat. W swojej publikacji w czasopiśmie Nature naukowcy wyjaśniają, jak dochodzi do tego, że u dzieci o określonych markerach genetycznych w chromosomie 17 prawdopodobieństwo zachorowania na astmę jest o 60-70% wyższe niż u dzieci bez tych markerów. Stwierdzono, że we krwi dzieci, które posiadają wspomniane markery, występuje wyższy poziom białka zwanego ORMLD3 i kolejnym zadaniem dla badaczy jest znalezienie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób białko to wpływa na podatność dziecka na astmę. Środki UE na sfinansowanie prac pochodzą z projektu Gabriel w 6. PR, w ramach którego prowadzone są badania dotyczące podłoża genetycznego i środowiskowego astmy w UE. Nasze wyniki stanowią potwierdzenie najsilniejszego odkrytego do tej pory wpływu czynnika genetycznego na rozwój astmy - powiedział profesor William Cookson z Imperial College London, który koordynował badanie. Nie wiemy jeszcze, jak ORMLD3 wpływa na podatność na astmę. W organizmach prymitywnych, takich jak drożdże, znaleziono podobne geny, stąd przypuszczamy, że ORMDL3 może być elementem dosyć starych mechanizmów odpornościowych. Profesor Gonçalo Abecasis z Uniwersytetu Michigan w Stanach Zjednoczonych, jeden ze współautorów opracowania, jest nastawiony optymistycznie i uważa, że odkrycie dokonane przez zespół doprowadzi do nowych metod leczenia astmy. Sądzę, że w końcu odkrycie to doprowadzi do opracowania nowych terapii, ponieważ wskazuje na konkretny biologiczny szlak molekularny - powiedział. Z chwilą, gdy rozumiemy proces biologiczny i znamy jego «uczestników», można podjąć przeciw temu ukierunkowane działanie przy pomocy leków. Tymczasem trwają poszukiwania innych genów zaangażowanych w rozwój astmy. Te nowe wyniki nie wyjaśniają w pełni, jak dochodzi do rozwoju astmy, natomiast dostarczają kolejnych elementów układanki geny-środowisko, która powoduje tę chorobę - zauważyła dr Miriam Moffatt z Imperial College London. Wraz z naszymi współpracownikami przygotowujemy teraz jeszcze szerzej zakrojone badania w celu znalezienia innych genów o mniejszym wpływie oraz powiązania ich z czynnikami środowiskowymi, które chronią przed astmą. Nasz ostateczny cel polega na tym, by być w stanie zapobiegać tej chorobie u osób, które są na nią podatne. Identyfikacja markerów genetycznych zaangażowanych w rozwój astmy była efektem mrówczej pracy. Naukowcy porównali struktury genetyczne 994 pacjentów cierpiących na astmę i osób niebędących astmatykami. W poszukiwaniu genów związanych z astmą wieku dziecięcego przejrzeli Ciąg dalszy na str

17 Projekt UE daje nadzieję osobom głuchym i słabo słyszącym Badacze otrzymujący fundusze z projektu EuroHear UE czynią znaczne postępy w zakresie wiedzy na temat genetycznych przyczyn utraty słuchu, torując drogę nowym narzędziom diagnostycznym i metodom leczenia dla 10% Europejczyków cierpiących z powodu upośledzenia słuchu. Partnerzy projektu EuroHear zidentyfikowali połowę znanych genów odpowiedzialnych za głuchotę, a pacjenci już odczuwają skutki tych prac, ponieważ opracowane zostały narzędzia diagnostyczne pozwalające ustalić, który gen powoduje powstanie problemu u konkretnej osoby. Więcej niż 1 dziecko na rodzi się głuche i dzieci te stają przed poważnymi wyzwaniami wówczas, gdy uczą się mówić i czytać. Znacznie więcej ludzi ma problemy ze słuchem, gdy się starzeje. Ogółem ponad 40 milionów Europejczyków cierpi na pewien rodzaj upośledzenia słuchu, a 2 miliony są całkowicie głuche. Z uwagi na to, że ludność Europy się starzeje, liczby te przypuszczalnie będą rosnąć. Jedna trzecia populacji powyżej 65 roku życia cierpi z powodu utraty słuchu utrudniającej rozmowy potoczne - wyjaśniała koordynator projektu, profesor Christine Petit z Instytutu Pasteura we Francji. Prowadzi to do izolacji społecznej i do poważnej depresji. Dotychczas nie istnieją żadne metody leczenia upośledzeń słuchu, chociaż protezy takie jak aparaty słuchowe oraz implanty ślimakowe potrafią wielu osobom zapewnić poprawę słyszenia. Celem projektu EuroHear jest wskazanie genów odpowiedzialnych za wczesne i późne pojawianie się upośledzenia słuchu i umożliwienie zrozumienia mechanizmów decydujących zarówno o słuchu normalnym, jak i osłabionym, a także opracowanie narzędzi służących zapobieganiu i leczeniu upośledzeń słuchu. Projekt EuroHear koncentruje się na ślimaku, spiralnie zwiniętej strukturze, która znajduje się głęboko w uchu wewnętrznym. Ślimak zawiera tysiące komórek rzęsatych, które są odpowiedzialne za przekształcanie dźwięków w sygnały elektryczne wysyłane następnie za pośrednictwem komórek nerwowych do mózgu. Rodzimy się z pewną liczbą komórek rzęsatych i z chwilą ich utraty nie potrafimy już wytworzyć nowych - wyjaśnia koordynator projektu profesor Karen Avraham z Uniwersytetu w Tel Awiwie, w Izraelu. Innymi słowy, gdy komórka rzęsata umiera, jest bezpowrotnie stracona. Dzięki projektowi EuroHear naukowcy rozumieją teraz lepiej sposób funkcjonowania różnych części komórek rzęsatych i dysponują większą wiedzą na temat cząsteczek uczestniczących w przekształcaniu dźwięków w sygnały elektryczne. Zespół odkrył łącznie 12 nowych genów odpowiedzialnych za głuchotę. Większość z nich w pewien sposób oddziałuje na ślimaka, natomiast jeden ze zidentyfikowanych genów powoduje wadę w komórkach nerwowych ośrodkowego układu nerwowego, które odpowiadają za przetwarzanie informacji pochodzących ze ślimaka. Badacze opracowali już narzędzia diagnostyczne, dzięki którym można ustalić, która mutacja genetyczna wywołuje u pacjenta problemy ze słuchem. Jest to istotne, ponieważ może być pomocne dla lekarzy przy rozstrzyganiu kwestii, czy dziecko głuche odniesie korzyści z implantu ślimakowego. Mówiąc krótko, aby implant ślimakowy działał, nerw słuchowy musi być nienaruszony. Oznacza to, że jeżeli u pacjenta występuje mutacja mająca wpływ jedynie na ślimaka, dziecko prawdopodobnie odniesie korzyści z implantu ślimakowego. Z drugiej strony, jeżeli głuchota u dziecka wynika z mutacji oddziałującej na nerw słuchowy, implant nie będzie przydatny. Partnerzy projektu zestawili informacje dotyczące podłoża genetycznego upośledzeń słuchu, aby pomóc rodzinom dotkniętym głuchotą w zrozumieniu, co się dzieje. Materiały te przetłumaczono na kilka języków. Naukowcy zajmują się również opracowaniem metod leczenia problemów ze słuchem. Na podstawie naszych ustaleń dotyczących powiązań funkcjonalnych pomiędzy kilkoma genami odpowiedzialnymi za głuchotę, obecnie jesteśmy w stanie wskazać ewentualne cele terapii - wspólne w odniesieniu do różnych postaci głuchoty - powiedziała profesor Petit. Projekt EuroHear łączy wysiłki 250 naukowców z 22 laboratoriów oraz trzech MŚP w 10 krajach. Sukces projektu wynika z zastosowanego w nim podejścia multidyscyplinarnego; gromadzi lekarzy, genetyków, biologów komórki, biochemików, elektrofizjologów i fizyków. W pracach związanych z projektem biorą również czynny udział grupy pacjentów i są one ważnym źródłem próbek DNA, co z oczywistych względów stanowi niezbędny element w poszukiwaniu genów odpowiedzialnych za głuchotę. Budżet projektu wynosi 15,8 miliona euro, z czego 12,5 miliona euro pochodzi z obszaru tematycznego Nauki przyrodnicze, genomika i biotechnologia dla zdrowia w 6. PR. Projekt rozpoczął się w 2005 r. i będzie realizowany do 2009 r. Na podstawie informacji zdobytych przez CORDIS Wiadomości podczas briefingu dla mediów na temat badań dotyczących słuchu i wzroku finansowanych ze środków UE. RCN: Projekty i programy Ciąg dalszy ze str. 16 Naukowcy identyfikują «gen astmy» ponad mutacji zwanych polimorfizmami pojedynczego nukleotydu (SNPs - single-nucleotide polymorphisms), które są mutacjami mającymi wpływ na pojedynczy element kodu genetycznego. Obserwowali również, które geny były aktywowane w komórkach krwi człowieka. Następnie uzyskali potwierdzenie swoich wyników, analizując strukturę genetyczną ponad dzieci niemieckich i ponad dorosłych Brytyjczyków urodzonych w 1958 r., którzy w ciągu całego życia byli poddani obserwacji w związku w występowaniem u nich choroby. Astma to najczęściej występująca w Europie przewlekła choroba wieku dziecięcego, która kosztuje UE ponad 3 miliardy euro rocznie. W Europie występuje znaczne zróżnicowanie zachorowalności na astmę; w Zjednoczonym Królestwie na siedmioro dzieci jedno cierpi na tę chorobę. Na podstawie artykułu Genetic variants regulating ORMDL3 expression contribute to the risk of childhood asthma opublikowanego przez: Moffatt, M. F. i in. (2007) w internetowym wydaniu czasopisma: Nature 4 lipca 2007 r. Bliższe informacje są dostępne na stronach internetowych: RCN:

18 Innowacje Od informacji do inspiracji w jaki sposób dane patentowe mogą zwiększać innowacyjność Innowacje Zwiększanie w Rosji wiedzy specjalistycznej na temat informacji patentowej przyczyni się do pobudzenia konkurencji, innowacji i wzrostu gospodarczego z korzyścią dla tego całego kraju, powiedział delegatom Wolfgang Pilch, główny dyrektor ds. informacji patentowej w Europejskim Urzędzie Patentowym (EPO - European Patent Office), podczas wydarzenia Informacja patentowa w kwestii innowacji ( Patent information on innovations ) w Moskwie, w Rosji, które odbyło się 17 lipca 2007 r. Wydarzenie to oznaczało pierwszy krok wspólnej kampanii prowadzonej przez EPO i Rosyjski Urząd Patentowy (Rospatent), mającej na celu promowanie wykorzystywania informacji patentowej jako bodźca dla innowacji i pomysłów. Ważnym narzędziem tej współpracy jest dostępna w sieci baza danych EPO, która zapewnia darmowy dostęp do milionów dokumentów patentowych z całego świata. Właśnie uruchomiono rosyjską wersję językową portalu, podstawowy interfejs jest już gotowy i dostępny w sieci, a uruchomienie w warunkach rzeczywistych rosyjskiej wersji modułu szkoleniowego spodziewane jest jeszcze w tym roku. Zaangażowanie Rospatent w inicjatywę zapewni także łatwość dostępu do rosyjskich patentów dla naukowców z zagranicy, co tym samym spowoduje podniesienie statusu tego kraju. Rosja jest ogromnym źródłem informacji naukowej i technicznej [S & T - science and technology] - powiedziała w rozmowie z serwisem CORDIS Wiadomości Nina Formby, lider projektu EPO dla Mongolii i Wspólnoty Niepodległych Państw (CIS - Community of Independent States). Co zatem mogą zyskać rosyjscy badacze, i w ogóle wszyscy badacze, na dostępie do informacji patentowej? Najbardziej oczywistą odpowiedzią byłoby stwierdzenie, że dostęp taki zapobiega odkrywaniu rzeczy już wynalezionych i pracy nad koncepcjami, które już zostały opatentowane. W tym kontekście dr Olivier Eulaerts ze Wspólnego Centrum Badawczego (WCB) Komisji Europejskiej opowiedział pouczającą historię naukowca, który składając wniosek patentowy na swoją technologię usuwania azotanów z wody dowiedział się, że to samo urządzenie wynaleziono już kilka lat wcześniej. Proste przeszukanie bazy danych patentowych na początku projektu umożliwiłoby wykrycie tego faktu zawczasu. Jaka strata czasu i pieniędzy publicznych! - powiedział dr Eulaerts. Jednak unikanie powielania się badań to tylko jedna z korzyści wynikających z możliwości sprawdzenia informacji patentowych. Niektóre firmy opracowały złożone oprogramowanie, które prezentuje informacje zawarte w patentach w nietrudnej do zrozumienia, wizualnej formie. Na poziomie podstawowym proste wykresy pokazują nie tylko liczbę patentów danej firmy, ale również ile z tych patentów wygasło, a ile jest aktualnie analizowanych. Drzewka cytowań patentowych są wizualną reprezentacją tego, kto cytował dany patent. Na bardziej złożonym poziomie na mapach patentowych pogrupowane są podobne patenty, a wysokie poziomy aktywności patentowej przedstawiane są jako wierzchołki. Mapami można manipulować w taki sposób, aby na przykład pokazały, które firmy pracują w danych obszarach aktywności. Wyniki takich poszukiwań są często zaskakujące. Jednakże jak wynika z demonstracji usługi szukający mają szanse zdobywać istotne i szczegółowe informacje, po prostu mądrze korzystając z narzędzia do wyszukiwania oferowanego w tej usłudze. Niestety wielu badaczy w dalszym ciągu nie wykorzystuje tego cennego źródła informacji. Nasi badacze w niewystarczającym stopniu wykorzystują informacje patentowe, a bardzo często pracują bez wiedzy na temat tego, co dzieje się na świecie - powiedział dyrektor generalny Rospatent, Boris Simonov. A to obniża konkurencyjność. W jaki sposób można zachęcić naukowców do większego wykorzystywania informacji patentowych? Wielu prelegentów zgodziło się z opinią, że patentom powinno się przypisywać większe znaczenie w czasie oceny pracy naukowców. Tymczasem obecnie wielu z nich jest ocenianych wyłącznie pod względem wydawanych publikacji. Co więcej, organizacje finansujące powinny wymagać od osób składających wnioski o dofinansowanie przedstawienia informacji o stopniu nowoczesności związanym z badaniami. Dr Sweeney zauważył, że Komisja Europejska zaleca obecnie, aby ubiegający się o środki unijne na badania korzystali z w celu uzyskiwania takich informacji. Inny powód, dla którego należy sprawdzać informacje patentowe, to kwestia doskonałości. Nie sposób poznać potencjału swojej technologii, nie wiedząc, co pisze się w literaturze patentowej - powiedział Peter Cordsen z Duńskiego Instytutu Technologicznego. Informacje patentowe to niezwykle cenne zasoby - powiedział dr Eugene Sweeney z firmy Iambic Innovation. Zasoby te obejmują dane o technologiach, rynkach, konkurencji i potencjalnych klientach. Firmy mogą korzystać z informacji patentowych w celu wyszukiwania szans rynkowych, opracowywania swoich programów B + R, poszukiwania nowych rynków oraz nowych partnerów lub posiadaczy licencji. Jednocześnie naukowcy mogą szybko odnaleźć informacje dotyczące stanu badań w swojej dziedzinie, określić wyzwania badawcze oraz odnaleźć innych naukowców i partnerów przemysłowych. Ponadto, chociaż podczas analizowania informacji patentowych może okazać się, że dana koncepcja została już opatentowana, to jednak dalsze poszukiwania mogą doprowadzić do wykrycia do tej pory niewykorzystanych luk. Zdaniem Wolfganga Pilcha wartość wynikająca z korzystania z informacji patentowej jest oczywista. Niekorzystanie z informacji patentowej jest bardzo kosztowne, z drugiej strony korzystanie z niej jest darmowe - powiedział. EPO i Rospatent rozpoczęły współpracę ponad dziesięć lat temu. Przez lata powiązania między nimi były coraz silniejsze, a w tym roku doszło do podpisania przez obydwie organizacje protokołu ustaleń (MoU - Memorandum of Understanding), w którym wytyczono zakres potencjalnych wspólnych działań w przyszłości. Konferencja ta jest pierwszym poważnym wydarzeniem od czasu podpisania tego protokołu. Na podstawie informacji zdobytych przez serwis CORDIS Wiadomości podczas wydarzenia Informacja patentowa w kwestii innowacji. Bliższe informacje są dostępne na stronach internetowych: RCN:

19 Poprawa wyników działań innowacyjnych w Rosji i na Ukrainie celem projektu UE Innowacje są postrzegane przez wiele osób jako ważna siła napędowa wzrostu gospodarczego. Państwa członkowskie UE, uświadamiając sobie ten fakt, w ostatnich latach zwiększyły wysiłki zmierzające do wdrażania polityk ukierunkowanych na zwiększanie efektywności działań innowacyjnych. Polityki te zaczynają teraz przynosić efekty. Tego samego nie można jednak powiedzieć o krajach spoza UE, gdzie polityki w zakresie innowacji nie wywierają pożądanego wpływu na gospodarkę. Tu właśnie jest miejsce dla finansowanego ze środków UE projektu Benchmarking Russia and Ukraine with respect to the innovation TrendChart (BRUIT). Jego celem jest zbadanie i rozwój polityk dotyczących innowacji w Rosji i na Ukrainie poprzez zastosowanie metodologii badań społecznoekonomicznych oraz wskaźników z opracowania TrendChart on Innovation. TrendChart on Innovation jest opracowaną przez Komisję Europejską inicjatywą, której podstawę stanowią trzy filary: badanie polityk innowacyjności mające na celu bieżące śledzenie polityk krajowych, europejskie tablice wyników innowacyjności (EIS European Innovation Scoreboard), których celem jest porównywanie krajowych wyników w zakresie innowacji, oraz przegląd polityki innowacyjności stanowiący narzędzie wspierające zdobywanie informacji przydatnych do kształtowania polityki i mające na celu ułatwienie wymiany dobrych praktyk. Wprowadzenie inicjatywy «TrendChart» w Rosji i na Ukrainie BRUIT umożliwia rosyjskim i ukraińskim instytucjom zajmującym się polityką w zakresie innowacji oraz osobom odpowiedzialnym za tworzenie polityki zapoznanie się z najlepszymi europejskimi i światowymi praktykami w zakresie zarządzania polityką innowacji - powiedział Giles Brandon, koordynator projektu BRUIT. Ułatwi to również znalezienie sposobu zapewniania bliższych związków pomiędzy politykami w zakresie innowacji w tych krajach a polityką Komisji Europejskiej i państw członkowskich - dodał. Uczestnicy projektu BRUIT, finansowanego w ramach Sekcji międzynarodowej współpracy naukowej (INCO International scientific cooperation ) 6. PR, pracowicie zebrali dane statystyczne odnoszące się do 26 wskaźników społeczno-ekonomicznych w celu obliczenia syntetycznego indeksu innowacyjności (SII - summary innovation index) Rosji i Ukrainy. Uzyskane dane zostaną porównane z danymi dla państw członkowskich UE i danymi innych krajów, takich jak Japonia i Stany Zjednoczone. Rząd rosyjski inwestuje duże środki w określone obszary nauki i technologii (S & T - science and technology). Niedawno poinformował, że przeznaczy 6,9 miliardów dolarów (5 miliardów euro) na nowy program poświęcony nanotechnologii. Tymczasem nasze badania wskazują, że pomimo iż wiele danych wejściowych dotyczących innowacji jest korzystnych (np. liczba obywateli posiadających wyższe wykształcenie wynosi 228% średniej 25 starych państw członkowskich UE), wskaźniki dotyczące efektów działalności innowacyjnej pozostają na niskim poziomie - powiedział Giles Brandon. W naszym rankingu krajowych wyników w zakresie innowacji obejmującym 36 krajów Rosja i Ukraina zajęły odpowiednio 27. i 35. miejsce - oświadczył profesor Slavo Radosevic, starszy pracownik naukowy biorący udział w projekcie BRUIT. Wykorzystując wskaźniki europejskich tablic wyników innowacyjności i raporty krajowe, zidentyfikowaliśmy pewną liczbę często występujących braków efektów działalności innowacyjnej oraz luk w krajowych systemach innowacji Rosji i Ukrainy, które można wyeliminować poprzez rozwijanie polityki innowacji - stwierdził Giles Brandon. Do października 2007 r. partnerzy projektu zamierzają sporządzić raport końcowy, na który składać się będą wskaźniki EIS i dopracowany raport krajowy TrendChart dla Rosji i Ukrainy. Po jego sprawdzeniu i zatwierdzeniu przez wyższych urzędników rządowych w obydwu krajach raport końcowy zostanie opublikowany na głównej stronie internetowej TrendChart. W celu osiągnięcia długotrwałego oddziaływania polityki w zakresie innowacji, konsorcjum projektu planuje również przeprowadzenie w listopadzie 2007 r. w Kijowie na Ukrainie warsztatów, podczas których zostaną omówione i opracowane praktyczne zalecenia dotyczące dwóch obszarów polityki innowacji, Reorganizacja systemów B + R oraz Wdrażanie polityki. Na podstawie informacji uzyskanych z projektu BRUIT. Bliższe informacje na temat projektu są dostępne na stronie internetowej: Bliższe informacje na temat inicjatywy TrendChart są dostępne na stronie internetowej: RCN: Innowacje Uniwersytet Swansea najlepszy w Zjednoczonym Królestwie w pozyskiwaniu funduszy i własności intelektualnej. Ponadto zwraca on uwagę na zasadniczą rolę, jaką szkolnictwo wyższe odgrywa w gospodarce kraju. Zgodnie z danymi zamieszczonymi w nowej analizie Uniwersytet Swansea pozyskał z sektora publicznego i prywatnego więcej środków finansowych na badania naukowe prowadzone we współpracy z przemysłem niż jakakolwiek inna wyższa uczelnia w Zjednoczonym Królestwie. Walijski uniwersytet zajął pierwsze miejsce dzięki pozyskaniu ponad 67 milionów euro na badania naukowe, o 11,4 miliona euro więcej niż zajmujący drugą pozycję Uniwersytet w Cambridge. W przeglądzie Higher education business and community interaction (HE BCI) i opublikowanym przez Higher Education Funding Council for England (HEFCE), zestawiono informacje na temat poziomu finansowania ze źródeł publicznych i z przedsiębiorstw, uzyskanego przez uczelnie z sektora przemysłu. Kluczowe wnioski przedstawione w raporcie świadczą o tworzeniu i zacieśnianiu przez brytyjskie placówki szkolnictwa wyższego powiązań z przemysłem, które z kolei przyczyniają się do podniesienia skuteczności wykorzystywania badań komercyjnych Jesteśmy dumni z naszych silnych związków z przemysłem, a powyższe liczby są miarą osiągniętego przez nas sukcesu - powiedział profesor Richard Davies, rektor Uniwersytetu Swansea. Zgodnie z danymi raportu Uniwersytet Swansea wyprzedził Uniwersytety w Cambridge i w Manchesterze, które uzyskały z przemysłu odpowiednio 56,8 miliona i 49,3 miliona euro. Na podstawie informacji uzyskanych od HEFCE, icwales i Uniwersytetu Swansea. Bliższe informacje są dostępne na stronach internetowych: RCN:

20 Innowacje W raporcie podano rady, jak odnieść sukces w sektorze biotechnologii Zdaniem autorów nowego raportu Komisji Europejskiej do pobudzenia rozwoju silnego sektora biotechnologii nie wystarczą same środki finansowe i wielkość kraju. Niemal równie ważne są pozyskiwanie wiedzy, transfer technologii, koordynacja, klimat przyjazny gospodarce i tradycja przedsiębiorczości. Raport jest wynikiem działań podjętych w ramach uruchomionej w 2004 r. inicjatywy BioPolis, której celem było porównanie i zestawienie krajowej polityki w dziedzinie biotechnologii w Europie. We wcześniejszym raporcie na ten sam temat uwzględniono 17 krajów Europy Zachodniej, tym razem badacze przyjrzeli się wszystkim 27 państwom członkowskim UE, a także Islandii, Norwegii i Szwajcarii oraz krajom kandydującym do UE: Chorwacji i Turcji. Dane zebrane w czasie badania obejmują wydatki instytucji publicznych na działalność B + R w dziedzinie biotechnologii, środki polityczne mające na celu wspieranie tego sektora, liczbę publikacji naukowych i liczbę ich cytowań, liczbę zgłoszonych wniosków patentowych oraz liczbę specjalistów pracujących w sektorze non-profit. W wyniku tych prac powstał jedyny w swoim rodzaju przegląd publicznych badań w dziedzinie biotechnologii, mówi kierownik projektu Bernhard Zechendorf z DG ds. Badań Naukowych Komisji Europejskiej. Coś takiego nigdzie indziej nie istnieje - powiedział serwisowi CORDIS Wiadomości. A zatem, czy badacze dostrzegli duże zmiany w porównaniu z poprzednim raportem? Stwierdzili, że tak naprawdę zmieniło się niewiele - skomentował Bernhard Zechendorf. Było to nieco zaskakujące! Krótko mówiąc, kraje, które wypadły dobrze w pierwszym raporcie, nadal dobrze sobie radzą. Badacze wyróżnili trzy grupy krajów w rankingu wyników starszych państw członkowskich UE i krajów stowarzyszonych. Na czele znajdują się Dania, Finlandia, Szwecja i Szwajcaria. Chociaż kraje te nie wydają na badania w dziedzinie biotechnologii tak dużo jak sąsiadujące z nimi duże kraje, to sukces ich wynika z przemyślanej polityki i dobrej koordynacji między departamentami rządowymi. Zdaniem Bernharda Zechendorfa niewielkie rozmiary tych krajów są równoznaczne z mniejszą administracją, co pozwala na szybsze i łatwiejsze podejmowanie decyzji. W drugiej grupie znalazły się kraje, których wyniki są zbliżone do średniej europejskiej. Do tej grupy należą Austria Belgia, Francja, Irlandia, Niderlandy, Niemcy, Norwegia i Zjednoczone Królestwo. Na koniec badacze wskazali grupę maruderów, składającą się z Grecji, Hiszpanii, Włoch, Luksemburga i Portugalii, których wyniki są wyraźnie poniżej średniej europejskiej. Wiele krajów uzyskuje gorsze wyniki ze względu na słabą koordynację między departamentami rządowymi i różnymi szczeblami administracji. Ponieważ wyniki naszego badania wskazują, że koordynacja «opłaca się», zdecydowanie zaleca się rządom krajowym zlikwidowanie «luki koordynacyjnej», stwierdzają autorzy raportu. Obejmuje to koordynację równoczesnych działań politycznych dotyczących najważniejszych adresatów polityk innowacji, takich jak nauka, technologia i edukacja, oraz zmianę kierunku działań politycznych, które mają służyć innym istotnym celom, takim jak zdrowie publiczne i rozwój regionalny. Wspólnota Europejska, 2007 Inne ważne zalecenie zawarte w raporcie dotyczy znaczenia promowania zarówno badań podstawowych, jak i rozwoju oraz komercjalizacji wyrobów i usług. Kraje, które chcą u t r z y m a ć l u b poprawić wyniki komercyjne w dziedzinie biotechnologii nie odniosą sukcesu, jeśli skoncentrują działania wspierające tylko na tych funkcjach systemu innowacji, które są bezpośrednio związane z komercjalizacją, ostrzegają autorzy raportu. Większość krajów osiągających dobre wyniki kładła jednakowy nacisk na badania podstawowe i stosowane albo nieco bardziej skupiała się na wspieraniu badań podstawowych. Odnośnie nowych państw członkowskich UE i krajów kandydujących, w raporcie zauważa się, że większość z nich od niedawna zajmuje się rozwojem i wykorzystaniem biotechnologii. Jak więc mogą dogonić sąsiadów? Może najpierw uczyć się na błędach popełnionych przez innych to oczywiste! - stwierdza Bernhard Zechendorf. Także dobrze zastanowić się, co można zdziałać, dysponując ograniczonymi środkami finansowymi i kadrowymi oraz skupić się na tych sprawach, które są mocną stroną danego kraju i rozwijać je, wykorzystując pomoc innych krajów. W raporcie wskazano, że kraje przodujące mogą stanowić dobry przykład rozwijania kompetencji w obszarach niszowych. Na przykład, Norwegia zastosowała biotechnologię do swojego silnego sektora badań morskich, natomiast Dania ma programy skierowane na lepsze wykorzystanie biotechnologii w badaniach nad żywnością. Te kraje wykorzystały też w pełni możliwości, jakie stwarza międzynarodowa współpraca, zauważył Bernhard Zechendorf. Na podstawie raportu BioPolis Komisji Europejskiej i wywiadu przeprowadzonego przez serwis CORDIS Wiadomości z kierownikiem projektu. Bliższe informacje oraz treść raportu są dostępne na stronie internetowej: Bliższe informacje o badaniach w dziedzinie biotechnologii w 7. PR są dostępne na stronie internetowej: RCN:

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE

inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE inwestowanie w działania na rzecz klimatu inwestowanie w program LIFE PRZEGLĄD NOWEGO PODPROGRAMU LIFE DOTYCZĄCEGO DZIAŁAŃ NA RZECZ KLIMATU NA LATA 2014 2020 Czym jest nowy podprogram LIFE dotyczący działań

Bardziej szczegółowo

Anna Pytko. HORYZONT 2020 Ministerstwo Zdrowia 07.05.2014. Prelegent

Anna Pytko. HORYZONT 2020 Ministerstwo Zdrowia 07.05.2014. Prelegent HORYZONT 2020 Ministerstwo Zdrowia 07.05.2014 Program HORYZONT 2020 Prelegent Anna Pytko Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE w Instytucie Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii

Bardziej szczegółowo

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu

Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Program HORYZONT 2020 w dziedzinie transportu Rafał Rowiński, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce Inwestycje w badania i rozwój są jednym ze sposobów wyjścia z kryzysu gospodarczego. Średni

Bardziej szczegółowo

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020

www.cru.uni.lodz.pl HORIZON 2020 HORIZON 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) CO TO JEST H2020? Największy program Komisji Europejskiej na badania i innowacje Budżet na lata 2014-2020 to prawie 80 mld

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020 program ramowy na rzecz badań naukowych i innowacji. Rafał Rowiński Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce

Horyzont 2020 program ramowy na rzecz badań naukowych i innowacji. Rafał Rowiński Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce Horyzont 2020 program ramowy na rzecz badań naukowych i innowacji Rafał Rowiński Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce Kluczowe zagadnienia Główne cele i założenia polityki badań naukowych i innowacji

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania

Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Inwestycje środowiskowe w perspektywie 2014-2020 wybór obszarów finansowania Pytanie: Jak wykorzystać praktyczną wiedzę z zakresu wydawania decyzji środowiskowych w celu prawidłowej identyfikacji obszarów

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności

Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii. dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii 29.11.2011 2011/0156(COD) PROJEKT OPINII Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii dla Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Do udziału w projektach finansowanych w ramach 7. Programu Ramowego zachęca się przede wszystkim przedsiębiorstwa które są zainteresowane nawiązaniem współpracy

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW

KOMUNIKAT DLA POSŁÓW PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Petycji 22.1.2010 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW Dotyczy: Petycji 0402/2008, którą złożyła Pavlina Radkova (Bułgaria) w sprawie godnego życia dla jej niepełnosprawnego dziecka

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

"Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski."

Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski. "Plan Junckera szansą na inwestycyjne ożywienie w Europie. Korzyści dla Polski." Danuta JAZŁOWIECKA Posłanka do Parlamentu Europejskiego BIPE, 1 czerwiec 2015 Dlaczego Europa potrzebuje nowej strategii

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Sprawozdanie roczne w sprawie wdrożenia inicjatywy Wolontariusze pomocy UE w 2014 r.

SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY. Sprawozdanie roczne w sprawie wdrożenia inicjatywy Wolontariusze pomocy UE w 2014 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 13.7.2015 r. COM(2015) 335 final SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY Sprawozdanie roczne w sprawie wdrożenia inicjatywy Wolontariusze pomocy UE w

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 8.4.2016 r. COM(2016) 183 final 2016/0094 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie należy przyjąć w imieniu Unii Europejskiej w odniesieniu do międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013 Szkolnictwo wyższe Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Erasmus 2007-2013 Erasmus+ Szkolnictwo

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76

11294/09 TRANS 257 AVIATION 96 MAR 96 ENV 457 ENER 234 IND 76 RADA UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 5 października 2009 r. (06.10) (OR. en) 14075/09 TRANS 373 MAR 136 AVIATION 156 ENV 634 ENER 320 IND 121 NOTA Od: Do: Nr wniosku Kom.: Dotyczy: Sekretariat Generalny Rady

Bardziej szczegółowo

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r.

STANOWISKO RZĄDU. Data przyjęcia stanowiska przez Komitet do Spraw Europejskich 20 grudnia 2012 r. 4 lutego 2013 r. STANOWISKO RZĄDU I. METRYKA DOKUMENTU Tytuł KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW: Plan działania w dziedzinie e-zdrowia

Bardziej szczegółowo

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską. Agnieszka Wilk Dolnośląska Izba Rzemieślnicza we Wrocławiu Marzec 2015.

Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską. Agnieszka Wilk Dolnośląska Izba Rzemieślnicza we Wrocławiu Marzec 2015. DOSKONALENIE UMIEJĘTNOŚCI W ZIELONEJ GOSPODARCE ZA POMOCĄ ZAAWANSOWANEGO PROGRAMU SZKOLENIOWEGO CRADLE TO CRADLE - OD KOŁYSKI DO KOŁYSKI W MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Projekt jest współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r.

Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Warszawa, 20 marca 2015 r. Wsparcie gospodarki niskoemisyjnej w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Warszawa, 20 marca 2015 r. UMOWA PARTNERSTWA Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI

MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Przewidywane kierunki badań rolnych i ich finansowanie w UE w latach 2014-2020 Andrzej Babuchowski Radca Minister SP RP UE Priorytety Strategii UE Europa 2020 rozwój

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020)

Horyzont 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) IPPT PAN Horyzont 2020 Program Ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014-2020) " European Union, 2013 Prelegent: Jaroslaw Piekarski Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE w Instytucie

Bardziej szczegółowo

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz

Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją. dr Violetta Florkiewicz Strategia EUROPA 2020 i wyzwania stojące przed edukacją dr Violetta Florkiewicz Strategia Europa 2020 Jest to unijna strategia wzrostu do 2020 roku. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu gospodarczego, który

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI

PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU PIERWSZE DOŚWIADCZENIA Z POZYSKIWANIA I REALIZACJI PROJEKTÓW W H2020 ORAZ RÓŻNICE WZGLĘDEM 7PR Agnieszka Kowalska Senior Project Manager Dyrektor

Bardziej szczegółowo

Proces tworzenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Gdyni

Proces tworzenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Gdyni Proces tworzenia Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej w Gdyni Region Morza Bałtyckiego zmierzający ku Planowaniu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej Gdynia, 23-24 października 2014 r. Aleksandra Romanowska,

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+.

ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. ERASMUS+ 1 stycznia 2014 roku ruszy nowy program Unii Europejskiej ERASMUS+. Będzie wspierał edukację, szkolenia, inicjatywy młodzieżowe oraz sportowe w całej Europie. Połączy w jedną całość 7 dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

14.06.2010 20.11.2013 21.12.2012 1.06.2011

14.06.2010 20.11.2013 21.12.2012 1.06.2011 1. Raporty prowadzone jako Sprawozdawca 14.06.2010 SPRAWOZDANIE w sprawie strategii Unii Europejskiej dla regionu Morza Bałtyckiego oraz roli makroregionów w przyszłej polityce spójności Sprawozdanie nakreśla

Bardziej szczegółowo

2011-04-08. Konsorcjum grupa partnerów wspólnie składająca wniosek i odpowiedzialna za jego realizację.

2011-04-08. Konsorcjum grupa partnerów wspólnie składająca wniosek i odpowiedzialna za jego realizację. Określenie potrzeb do realizacji projektu Poszukiwanie partnerów do projektu i tworzenie dobrego konsorcjum Nasz pomysł co chcemy robić? Jakie są nasze cele? (analiza możliwości, terminów, sposobu wykonania

Bardziej szczegółowo

"Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych

Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych "Inteligentna Energia Program dla Europy moŝliwości dofinansowania projektów rozpowszechniająco-promocyjnych Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Sprawozdanie KOMITETU DORADCZEGO DS. BADAŃ NAD TECHNOLOGIĄ FOTOWOLTAICZNĄ (PHOTOVOLTAIC TECHNOLOGY RESEARCH ADVISORY COUNCIL, PV-TRAC). PRZEDMOWA Urządzenia

Bardziej szczegółowo

JESSICA. Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich. Czym jest JESSICA?

JESSICA. Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich. Czym jest JESSICA? Wspólne europejskie wsparcie na rzecz trwałych inwestycji w obszarach miejskich JESSICA Nowy sposób wykorzystania środków UE w celu wspierania trwałych inwestycji i wzrostu na obszarach miejskich Czym

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii

Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej. Plan działań na rzecz zrównoważonej energii Lokalny Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej oraz Plan działań na rzecz zrównoważonej energii jako elementy planowania energetycznego w gminie Łukasz Polakowski 1 SEAP Sustainable Energy Action

Bardziej szczegółowo

Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W KAPITAŁ LUDZKI AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING

Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W KAPITAŁ LUDZKI AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING Temat wystąpienia UNIJNE INWESTYCJE W AGNIESZKA KOSICKA JOANNA KICA PMC-PROJECT MANAGEMENT CONSULTING UNIJNE INWESTYCJE W JAK ZWIĘKSZYĆ EFEKTYWNOŚĆ ZARZĄDZANIA KADRAMI Z WYKORZYSTANIEM FUNDUSZY UE? JAKIE

Bardziej szczegółowo

Filozofia ekoinnowacji w programie CIP

Filozofia ekoinnowacji w programie CIP Białystok, 29.05.2012 r. Filozofia ekoinnowacji w programie CIP Aneta Maszewska KPK PB UE Ważne dokumenty ETAP czyli Plan Rozwoju Technologii Środowiskowych (Przyjęty w 2004 roku przez Komisję Europejską)

Bardziej szczegółowo

Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX

Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX Nadzwyczajne spotkanie sekretarzy generalnych Bruksela, 7 grudnia 2009 Prezydencja szwedzka UE 1 lipca 31 grudnia 2009 STRESZCZENIE I KONKLUZJE NA TEMAT IPEX 9 grudnia 2009 Streszczenie Sekretarze generalni

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020

Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020 Polityka spójności a ochrona środowiska w okresie programowania 2014-2020 V Posiedzenie Plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju Warszawa, 10 11 grudnia 2013 Agata Payne Komisja Europejska,

Bardziej szczegółowo

Globalny monitoring na rzecz środowiska i bezpieczeństwa (GMES) Anna Badurska 12 czerwca 2008

Globalny monitoring na rzecz środowiska i bezpieczeństwa (GMES) Anna Badurska 12 czerwca 2008 Globalny monitoring na rzecz środowiska i bezpieczeństwa (GMES) status wdrożenia w kontekście usług downstream i możliwych modeli biznesowych Anna Badurska 12 czerwca 2008 GMES = Global Monitoring for

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013

Erasmus+ Erasmus+ Szkolnictwo wyższe 2014-2020. Erasmus 2007-2013 Szkolnictwo wyższe Erasmus+ program Komisji Europejskiej, który zastąpił między innymi wcześniejsze programy sektorowe Uczenie się przez całe życie i Młodzież w działaniu. Erasmus 2007-2013 Erasmus+ Szkolnictwo

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Krajowe Konsultacje Slide 1 Cele ogólne i działania Konsultacje wodne, będące częścią tematycznych konsultacji, mających na celu osiągniecie Celów Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe

www.erasmusplus.org.pl Erasmus+ Szkolnictwo wyższe Szkolnictwo wyższe Mobilność edukacyjna (KA 1) Mobilność edukacyjna (KA 1) Akcja 1 Wyjazdy studentów na zagraniczne studia i praktyki Akcja 1 Wyjazdy pracowników uczelni i specjalistów z przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Innowacji SA

Agencja Rozwoju Innowacji SA Agencja Rozwoju Innowacji SA Zwiększenie szansy na sukces projektów innowacyjnych Czerwiec 2012 Europa 2020 W 2010 r. Komisja Europejska przyjęła nową strategię średniookresową: Europa 2020. Strategia

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA

ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA ŚWIATOWY KONGRES BEZPIECZEŃSTWA CHEMICZNEGO KIELCE, 18-20 KWIETNIA 2016 www.chemss2016.org DEKLARACJA na temat rozwoju współpracy międzynarodowej w celu umacniania bezpieczeństwa chemicznego oraz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w programach Unii Europejskiej 2014 2020. COSME i Horyzont 2020. Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w programach Unii Europejskiej 2014 2020. COSME i Horyzont 2020. Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w programach Unii Europejskiej 2014 2020 COSME i Horyzont 2020 Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r. COSME small and medium sized enterprises Program na rzecz konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo,

Program EIT + www.eitplus.wroclaw.pl E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y. Szanowni Państwo, E U R O P E J S K I I N S T Y T U T T E C H N O L O G I C Z N Y Szanowni Państwo, utworzenie w Europie nowego ośrodka łączącego edukację, badania naukowe i innowacje Europejskiego Instytutu Technologicznego

Bardziej szczegółowo

Perspektywa finansowa 2014-2020

Perspektywa finansowa 2014-2020 Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Perspektywa finansowa 2014-2020 UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Europa 2020 1. Inteligentny rozwój budowanie gospodarki opartej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) realizuje cele Unii Europejskiej poprzez zapewnianie długoterminowego finansowania projektów, udzielanie gwarancji i doradztwo. Wspiera projekty

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji. PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00

Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji. PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00 Konkurs w dziedzinie transnarodowej współpracy w zakresie wsparcia innowacji PROINNOEurope-ENT-CIP-09-C-N02S00 Katarzyna Walczyk-Matuszyk Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut Podstawowych

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ

FINANSOWANIE PROJEKTÓW ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ ENERGETYCZNYCH Z PROGRAMÓW EUROPEJSKIEJ WSPÓŁPRACY TERYTORIALNEJ POMORSKIE DNI ENERGII Ludwik Szakiel Kierownik Referatu Instrumentów Współpracy Terytorialnej Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Marta Kaczyńska Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Komisja Europejska. Platforma Biznes i Bioróżnorodność

Marta Kaczyńska Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Komisja Europejska. Platforma Biznes i Bioróżnorodność Marta Kaczyńska Dyrekcja Generalna ds. Środowiska Komisja Europejska Platforma Biznes i Bioróżnorodność 1 Plan prezentacji I. Unijna polityki bioróżnorodności II. III. Unijna Inicjatywa Biznes i Bioróżnorodność

Bardziej szczegółowo

Zasady uczestnictwa w 7.Programie Ramowym. Gdzie szukać dokumentów konkursowych - CORDIS

Zasady uczestnictwa w 7.Programie Ramowym. Gdzie szukać dokumentów konkursowych - CORDIS Szkolenie Ministerstwo Zdrowia 08.04.2011 Zasady uczestnictwa w 7.Programie Ramowym. Gdzie szukać dokumentów konkursowych - CORDIS Joanna Niedziałek Krajowy Punkt Kontaktowy Programów Badawczych UE Instytut

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 6 / CIĄGŁE WYZWANIE Aby mieć szansę uniknięcia katastro4icznych zmian klimatu, do roku 2014 należy wprowadzić widoczną różnicę w Europejskiej polityce, kwestiach dotyczących

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020

FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 FUNDUSZE EUROPEJSKIE PERSPEKTYWA FINANSOWA 2014-2020 Ewa Sobiecka Bielsko-Biała, 20.03.2014 Plan prezentacji Wprowadzenie Umowa partnerska (08.01.2014) Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

I spotkanie Grupy Roboczej ds. Adaptacji do Zmian Klimatu w ramach działania krajowej sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju. 2 czerwca 2015 r.

I spotkanie Grupy Roboczej ds. Adaptacji do Zmian Klimatu w ramach działania krajowej sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju. 2 czerwca 2015 r. I spotkanie Grupy Roboczej ds. Adaptacji do Zmian Klimatu w ramach działania krajowej sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 2 czerwca 2015 r. Plan prezentacji Sieć Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Jerzy Toczyski, Wiceprezes Zarządu ZPIFF INFARMA

Jerzy Toczyski, Wiceprezes Zarządu ZPIFF INFARMA Telemedycyna i farmakoterapia jak stymulować postęp? Jerzy Toczyski, Wiceprezes Zarządu ZPIFF INFARMA Prezes Zarządu i Dyrektor Generalny GlaxoSmithKline w Polsce Kongres Innowacyjnej Gospodarki Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią cele i założenia funkcjonowania

Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią cele i założenia funkcjonowania Prezentacja projektu współfinansowanego przez Komisję Europejską pn. Utworzenie Powiślańskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Program UE Inteligentna Energia dla Europy, umowa nr IEE/08/Agencies/431/S12.529246

Bardziej szczegółowo

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH

w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 1 w zakresie: TRANSFERU WIEDZY DO GOSPODARKI PROJEKTÓW BADAWCZO-ROZWOJOWYCH 2 Fundusze zewnętrzne 2014 2020, (projekty programów operacyjnych) 1. REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ

Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych. Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ Finansowanie innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych ze środków publicznych Katarzyna Ślusarczyk, Project Manager EXEQ O nas 7 lat doświadczenia w programach europejskich i krajowych specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Akcje i strategie innowacyjne w zakresie ICT w regionach krajów w członkowskich UE podsumowanie rezultatów w piętnastu lat eksperymentów

Akcje i strategie innowacyjne w zakresie ICT w regionach krajów w członkowskich UE podsumowanie rezultatów w piętnastu lat eksperymentów Akcje i strategie innowacyjne w zakresie ICT w regionach krajów w członkowskich UE podsumowanie rezultatów w piętnastu lat eksperymentów Robert BARYS SMWI, 2006 Wiele pozostaje do zrobienia Innowacja nie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020

PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 PROGRAM WSPIERAJĄCY EDUKACJĘ, SZKOLENIA, MŁODZIEŻ I SPORT NA LATA 2014-2020 ERASMUS+ Nowy program Unii Europejskiej na lata 2014-2020 Połączył w jedną całość 7 dotychczasowych programów: 2014 2020 E R

Bardziej szczegółowo

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r.

Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Finansowanie efektywności energetycznej w budynkach z funduszy europejskich w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Katowice, 11 czerwca 2015 r. Dokument określający strategię interwencji funduszy europejskich

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE

EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE EUROPEJSKIE SŁONECZNE DNI ENERGIA SŁOŃCA FOTOWOLTAIKA TECHNOLOGIE, OPŁACALNOSĆ, REALIZACJE Uwarunkowania prawne wspierania instalacji fotowoltaicznych ze środków UE w latach 2014-2020 Wojewódzki Fundusz

Bardziej szczegółowo

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego

Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego Transnarodowy program Interreg Region Morza Bałtyckiego (BSR) Katowice, 24 listopada 2014 r. Obszar programu Dania Niemcy (częściowo) Polska Litwa Łotwa Estonia Finlandia Szwecja Norwegia Rosja (częściowo,

Bardziej szczegółowo

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020

Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Agnieszka Pogorzelska ekspert ds. funduszy europejskich w Centralnym Punkcie Informacyjnym Nowe wytyczne dla beneficjentów środków unijnych 2014-2020 Strona 2 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie

PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ. Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie PLANY ZRÓWNOWAŻONEJ MOBILNOŚCI MIEJSKIEJ Warszawa 23 czerwca 2015 r. Wsparcie JASPERS wprowadzenie François Cancalon Specjalista ds. transportu JASPERS Plac Piłsudskiego 1 00-078 WARSZAWA, POLSKA f.cancalon@eib.org

Bardziej szczegółowo

POLITYKA OCHRONY KONSUMENTÓW: ZASADY I INSTRUMENTY

POLITYKA OCHRONY KONSUMENTÓW: ZASADY I INSTRUMENTY POLITYKA OCHRONY KONSUMENTÓW: ZASADY I INSTRUMENTY Europejska polityka ochrony konsumentów stanowi podstawowy element dobrze funkcjonującego rynku wewnętrznego. Jej celem jest zapewnienie prawidłowych

Bardziej szczegółowo