Zabiegi angioplastyki i stentowania miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych obserwacje własne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zabiegi angioplastyki i stentowania miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych obserwacje własne"

Transkrypt

1 Czas. Stomatol., 2006, LIX, 10, Polish Dental Association Zabiegi angioplastyki i stentowania miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych obserwacje własne Cervical carotid angioplasty and stent placement for atherosclerosis own observations Anatol Dowżenko 1,2, Jan Bembenek 2, Wojciech Czepiel 2, Przemysław Richter 2, Krystyna Thun-Szretter 1 Z Zakładu Radiologii Stomatologicznej i Szczękowo-Twarzowej AM w Warszawie 1 Kierownik: prof. dr hab. med. A. Dowżenko Z Pracowni Zabiegów i Badań Naczyniowych OUN IPiN w Warszawie 2 Kierownik: prof. dr hab. med. A. Dowżenko Streszczenie Cel pracy: oceniono zabiegi stentowania tętnic szyjnych u pacjentów z miażdżycowym ich zwężeniem oraz powikłania związane z zabiegami. Materiał i metody: wykonano 30 zabiegów angioplastyki i stentowania tętnic szyjnych. Pacjenci byli kwalifikowani do zabiegów na podstawie krótkotrwałych, przemijających ataków niedokrwienia (TIA Transient Ischemic Attacks) lub udaru niedokrwiennego mózgu oraz wyników badania USG Duplex Doppler. Zwężenie oceniono metodą NASCET. U każdego pacjenta oceniono występowanie powikłań neurologicznych i wczesną umieralność. Wyniki: leczono 28 pacjentów z miażdżycowym zwężeniem tętnic szyjnych i 2 pacjentów z rozwarstwieniem tętnicy szyjnej. W trakcie zabiegów i okresie pozabiegowym wystąpiły powikłania: udar mózgu (3 pacjentów) i niewielki skurcz naczyń mózgowych (2 pacjentów). U 1 pacjenta nie powiodła się implantacja stentu, u 9 pacjentów pozostała niewielka stenoza, zaś u 20 osób stwierdzono wyleczenie. Podsumowanie: angioplastyka ze stentowaniem jest skuteczną metodą leczenia miażdżycowych zwężeń tętnic szyjnych i może stać się alternatywą endarterekomii tętnicy szyjnej. Summary Aim of the study: To overview the procedure and the clinical complications of cervical carotid angioplasty and stenting for the atherosclerotic carotid stenosis. Material and metods: Thirty procedures of cervical carotid angioplasty and stenting were performed. The patients were selected and qualified for the procedure on the basis of TIA (Transient Ischemic Attacks) or stroke plus USG Duplex Doppler test results. Stenosis was evaluated according to the method recommended by NASCET (North American Symptomatic Carotid Endartectomy Trial). Each patient was assessed for neurological complications and premature mortality after intervention. Results: 28 patients with stenosis and 2 patients with carotid dissection were treated. Patients experienced the following complications: stroke (3 patients), mild vasospasm without clinical complications (2 patients), failure in stenting (1 patient), slight postoperative residual stenosis (9 patients). In 20 patients the treatment was fully successful. Conclusion: Angioplasty and stenting is an excellent treatment option for carotid stenosis and may become an alternative for endarterectomy. HASŁA INDEKSOWE: stent, stentowanie tętnic szyjnych, zwężenie KEYWORDS: stent, carotid artery stenting, stenosis 747

2 A. Dowżenko i in. Czas. Stomatol., Wstęp Udar mózgu jest to nagłe ogniskowe lub uogólnione zaburzenie czynności mózgu wywołane przez przyczyny naczyniowe, trwające dłużej niż 24 godziny lub powodujące śmierć. Udar mózgu może być wynikiem przedostania się krwi poza naczynia mózgowe (udar krwotoczny mózgu) lub nagłym zatrzymaniem dopływu krwi do mózgu (udar niedokrwienny mózgu). Udar niedokrwienny mózgu jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów po schorzeniach sercowo-naczyniowych i nowotworach. Jedną z przyczyn udaru niedokrwiennego mózgu jest ograniczenie drożności tętnic domózgowych na tle miażdżycy. Wiele teorii tłumaczy powstawanie i rozwój miażdżycy tętnic. Powszechnie jest akceptowana teoria mikrourazów. W myśl teorii mikrourazów, w wyniku uszkodzeń błony wewnętrznej tętnic powstają blaszki miażdżycowe. Wyróżnia się blaszki wczesne (żółte) i blaszki późne (białe). Blaszki późne (białe) to rozpadające się miocyty, w siatce włókien kolagenowych i wysycone solami wapnia, opisywane jako masy kaszowate atheroma. W tętnicach domózgowych (mózg jest unaczyniony przez tętnice szyjne i kręgowe) zmiany miażdżycowe lokalizują się w okolicy podziału tętnic i około 70% zwężeń i niedrożności dotyczy tętnic szyjnych i początkowych odcinków tętnic szyjnych wewnętrznych. Miażdżycowe zwężenie tętnic szyjnych odpowiada za około 20% wszystkich udarów niedokrwiennych mózgu a nieleczone powoduje nawet 20% nawrotów w ciągu kolejnych 2 lat. Jest również istotnym czynnikiem ponownego wystąpienia epizodu niedokrwiennego po przebytych przemijających zaburzeniach krążenia mózgowego (TIA Transient Ischemic Attack). Złogi cieniujące odpowiadające atheroma w tętnicy szyjnej mogą się uwidaczniać na zdjęciach kręgosłupa szyjnego oraz w okolicy cienia kręgosłupa szyjnego na zdjęciach pantomograficznych na poziomie C3 i C4 (1, 12, 13, 16, 17). Carter i wsp. (2) oraz Friedlander i wsp. (11, 12, 13, 14) są zdania, iż pantomogramy mogą być przydatne w rozpoznaniu pacjentów zagrożonych udarem i wykrycie atheroma na zdjęciu pantomograficznym przez lekarza dentystę powinno spowodować skierowanie pacjenta na konsultację neurologiczną i dalsze badania diagnostyczne. Leczenie miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych do czasu zastosowania angioplastyki i stentowania (leczenie wewnątrznaczyniowe) polegało na leczeniu zachowawczym (farmakologicznym) i chirurgicznym (endarterektomia szyjna) CEA (Carotid End Arterectomy). O kwalifikacji pacjenta do zabiegu wewnątrznaczyniowego poza obecnością objawów klinicznych zwężenia tętnicy szyjnej, decydują wyniki badań obrazujących takich jak ultrasonografia dopplerowska, angiografia tomografii komputerowej (CTA) lub rezonansu magnetycznego (MRA). Jednak tylko na podstawie arteriografii dotętniczej można dokładnie określić stopień zwężenia. Istnieją 3 metody obliczania stopnia zwężenia: NASCET (stosowana w badaniach NASCET i ACST) i ECST (stosowana w badaniach ECST) oraz zmodyfikowana ECST. Do leczenia wewnątrznaczyniowego kwalifikowani są chorzy z objawami neurologicznymi niedokrwienia ośrodkowego układu nerwowego i zwężeniem przekraczającym 50% (5). Cel pracy Celem pracy jest ocena wykonania zabiegów angioplastyki i stentowania miażdżycowego zwężenia tętnic szyjnych oraz ocena powikłań okołozabiegowych. 748

3 2006, LIX, 10 Miażdżycowe zwężenia tętnic szyjnych Materiał i metody W okresie od 1 września 2004 roku do 30 września 2005 roku wykonano w Instytucie Psychiatrii i Neurologii 30 zabiegów angioplastyki i stentowania tętnic szyjnych. Zabiegi wykonano u 30 chorych (w tym 22 mężczyzn i 8 kobiet). Średnia wieku wyniosła 65 lat, a wiek wahał się w granicach lat. Wszyscy chorzy byli kwalifikowani do zabiegu na podstawie objawów neurologicznych: krótkotrwałych, przemijających ataków niedokrwienia (TIA-Transient Ischemic Attacks) lub udaru niedokrwiennego mózgu oraz wyników badania USG Duplex Doppler (zwężenie przynajmniej 50% u chorych z objawami neurologicznymi i 70% zwężenie u pacjentów bez objawów klinicznych). Zwężenie oceniano metodą NASCET. Wylicza się w niej % zwężenia w sposób następujący: % zwężenia = B A / B x 100 (gdzie A to szerokość maksymalnego zwężenia, a B to jego szerokość w niezmienionej części powyżej zwężenia). Wszyscy chorzy przed zabiegiem stentowania tętnic szyjnych wewnętrznych otrzymali farmakologiczne leczenie przeciwpłytkowe. Przez 2 dni przed planowanym zabiegiem podawano chorym doustnie aspirynę i klopidogrel lub tiklopidynę. Leczenie utrzymywano przez co najmniej 2 tygodnie od zabiegu. W trakcie zabiegu chorzy otrzymywali heparynę dożylnie. Atropinę podawano bezpośrednio przed założeniem stentu lub dilatacją. Przed zabiegiem i w trakcie zakładania stentu rutynowo wykonywano pomiar ciśnienia tętniczego krwi i częstości pracy serca. U wszystkich chorych na początku zabiegu wykonywano arteriografię (ryc. 1, 2, 3) w celu weryfikacji rozpoznania. Zastosowano protekcje Filterwire (Boston Scientific) lub Angioguard (Cordis). Nie użyto jej tylko w 2 przypadkach, u chorych z rozwarstwieniem tętnicy szyjnej wewnętrznej. Stosowano jedynie stenty samorozprężalne, nitinolowe Precise (Cordis) lub Zilver (Cook). Postdilatację czyli poszerzanie stentu balonem po implantacji wykonano u 24 pacjentów. Używano balony o średnicy 6 mm i długości 60 mm. Po zabiegu wykonywano arteriografię kontrolną (ryc.1, 2, 3). U każdego pacjenta po zabiegu oceniano ewentualne występowanie powikłań neurologicznych (np. udar mózgu, TIA) i nieneurologicznych (np. bradykardia, zawał serca, krwiak w pachwinie) i wczesną śmiertelność. Wyniki Za pomocą badania angiograficznego dokonano weryfikacji badania USG Doppler i uzyskane wyniki zestawiono w tab. I. W trakcie zabiegów i okresie pozabiegowym wystąpiły następujące powikłania: udar mózgu z, lub bez niedrożności stentu 3 pacjentów, niewielki skurcz naczyń mózgowych bez objawów neurologicznych 2 pacjentów. U 1 pacjenta nie powiodła się implantacja stentu, u 9 pacjentów pozostała niewielka stenoza rezydualna, a u 20 pacjentów zanotowaliśmy całkowite wyleczenie. Omówienie i podsumowanie Badania NASCET (North American Symptomatic Carotid Endartectomy Trial) i ECST (European Carotid Surgery Trial) wykazały, iż zabiegi endarterektomii tętnic szyjnych przy ich zwężeniu przekraczającym 70% u chorych po przebytym incydencie niedokrwienia mózgu znacznie zmniejszają ryzyko wystąpienia powtórnego udaru (7, 20). Mniej 749

4 A. Dowżenko i in. Czas. Stomatol., Ryc. 1. Angiografia szyjna lewostronna pacjenta lat 52; a krytyczne zwężenie tętnicy szyjnej w typowym miejscu, b prawidłowa szerokość tętnicy (angiografia po zabiegu), c stent rozprężony w tętnicy (zdjęcie boczne szyi). Ryc. 2. Angiografia szyjna prawostronna pacjenta lat 52; a zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej z zachowanym przepływem, b prawidłowa szerokość tętnicy (angiografia po zabiegu), c stent szyjny (zdjęcie boczne szyi). 750

5 2006, LIX, 10 Miażdżycowe zwężenia tętnic szyjnych Ryc. 3. Angiografia szyjna pacjenta lat 60; a zwężenie tętnicy szyjnej z resztkowym przepływem, b angiografia po zabiegu (prawidłowy przepływ i prawidłowa szerokość tętnicy szyjnej), c stent w tętnicy szyjnej (zdjęcie rtg szyi). oczywiste wyniki uzyskano w badaniach klinicznych wykonanych u pacjentów ze zwężeniami tętnic szyjnych bez objawów neurologicznych. W badaniu ACAS (Asymptomatic Carotid Atherosclerosis Study) porównywano efektywność leczenia chirurgicznego z zachowawczym w przypadkach bezobjawowych zwężeń tętnic szyjnych powyżej 60%. Okazało się, że po endarterktomiach ryzyko wystąpienia ipsilateralnego udaru wynosiło 1% rocznie, zaś przy leczeniu zachowawczym 2% a znamienny efekt widoczny był dopiero po 5 latach (8). W badaniach ACST (Asymptomatic Carotid Surgery Trial) obserwowano różnice pomiędzy natychmiastowym leczeniem chirurgicznym w asymptomatycznych zwężeniach tętnic szyjnych z jego odroczeniem. Stwierdzono iż w pierwszej grupie było aż dwa razy mniejsze ryzyko wystąpienia udaru w perspektywie 5 lat (odpowiednio 6% i 12%) pod warunkiem, że liczba powikłań okołozabiegowych w danym ośrodku wynosi mniej niż 3%.Podkreślono jednak, że korzyść ta jest odniesiona tylko wtedy, gdy liczba poważnych powikłań (zgon, udar) w danym ośrodku nie przekracza 6% (19). W drugiej połowie lat 70-tych poprzedniego stulecia w leczeniu zwężeń tętnic szyjnych po raz pierwszy zastosowano przezskórną wewnątrznaczyniową angioplastykę balonową (18). Metoda ta została po raz pierwszy zastosowana przez Charlesa Dottera w latach 50- -tych poprzedniego stulecia w leczeniu miażdżycowo zmienionych tętnic kończyn dolnych (6). W przypadku tętnic szyjnych pojawiło się pytanie czy angioplastyka jest równie skuteczna i bezpieczna jak wcześniej wprowadzona endarterektomia chirurgiczna. W randomizowanych badaniach CAVATAS (Carotid and Vertebral Artery Transluminal Angioplasty Study) w ciągu 3 lat obserwacji nie wykazano 751

6 A. Dowżenko i in. Czas. Stomatol., T a b e l a I. Rozpoznanie i liczba leczonych pacjentów Rozpoznanie Liczba pacjentów Zwężenie <70% % 20 >95% 3 Rozwarstwienie tętnicy 2 istotnych różnic w śmiertelności i ryzyku wystąpienia udaru mózgu w porównaniu z endarterektomią (5). Zaobserwowano jednak, że po roku od zabiegu znamiennie częściej występują restenozy tętnic szyjnych u chorych poddanych angioplastyce. Obecnie wraz z angioplastyką implantuje się jednocześnie stenty o konstrukcji nitinolowej (stop niklu, tytanu i odpowiedniego polimeru). Stenty najnowszej generacji są samorozprężalne, mają pamięć termiczną najczęściej maksymalna siła rozprężania ma miejsce w 37 0 C. Zabieg ich implantacji jest stosunkowo łatwy, a efekty zadowalające (4). Kolejną innowacja było wprowadzenie zabezpieczenia przeciwzatorowego, czyli neuroprotekcji. Znane są 2 metody neuroprotekcji: systemy protekcji proksymalnej i dystalnej. Do pierwszych należą Parodi Anti Emboli System (Arteria) i Mo.Ma. (Invatec). Umieszcza się je w tętnicy poniżej zwężenia, prowadząc do odwrócenia krążenia w systemie tętnicy szyjnej wewnętrznej. W systemie dystalnym protekcję umieszcza się za zmianą i dlatego musi być przeprowadzona przez zwężenie. Są jej dwa rodzaje ażurowe siateczki, tzw. parasolki lub koszyczki nie wpływające na przepływ krwi w tętnicach przedmózgowych i różnego rodzaju filtry: Filterwire (Boston Scientific), Angioguard (Cordis), Neuroshield (MedNova), Spider (EV3) lub dystalne systemy okluzyjne najczęściej stosowanym z nich jest PercuSurge Guarde Wire (Medtronic). W świetle obowiązujących zaleceń (EUSI European Stroke Initiative) angioplastyka ze stentowaniem może być wykonywana jedynie w ramach badania klinicznego, a standardem jest endarterektomia tętnicy szyjnej. Prowadzone są cztery badania porównujące obie metody: ICSS (International Carotid Stenting Study) w Europie, CREST (Carotid Revascularization Endarterectomy versus Stent Trial) w Ameryce Północnej, ponadto SPACE (Stent-Supported Percutaneous Angioplasty of the Carotid Artery vs. Endarterectomy Trial) w Niemczech i EVA-3S (Endarterectomy vs. Angioplasty in Patients with Symptomatic Severe Carotid Stenosis) we Francji (9, 10, 15, 21). Uzyskane w naszej pracy wyniki są zbliżone do wyników badania klinicznego SAPPHIRE (Stenting and Angioplasty with Protection in Patients at High Risk for Endarterectomy) opublikowanych w 2004 roku. Porównywano w nim zabiegi angioplastyki, stentowania i protekcji tętnic szyjnych z endarterektomią u pacjentów z grupy wysokiego ryzyka, tzn. ze stwierdzanym co najmniej jednym z następujących czynników: ciężka choroba serca, płuc, niedrożność tętnicy szyjnej po drugiej stronie, uszkodzenie nerwu krtaniowego po 752

7 2006, LIX, 10 Miażdżycowe zwężenia tętnic szyjnych stronie przeciwnej, uprzednio wykonany rozległy zabieg chirurgiczny lub radioterapia szyi, restenoza po endarterektomii i wiek powyżej 80 lat. U pacjentów po zabiegu stentowania rzadziej obserwowano występowanie zgonów, udarów mózgu lub zawału serca do 30 dni oraz udaru mózgu po stronie zabiegu lub zgonu z przyczyn neurologicznych do roku od zabiegu (22). Podsumowanie Na podstawie naszych doświadczeń uważamy iż angioplastyka ze stentowaniem jest bezpieczną oraz skuteczną metodą leczenia miażdżycowych zwężeń tętnic szyjnych i może stać się powszechnie zaakceptowaną metodą alternatywną enarterektomii tętnicy szyjnej, którą trzeba będzie uwzględnić w diagnostyce obrazowej i zabiegach chirurgicznych wykonywanych w obszarze szyi. Piśmiennictwo 1. Almong D. M., Illig K. A., Khin M., Green R. M.: Unrecognized carotid artery stenosis discovered by calcification on panoramic radiograph. J. Am. Dent. Assoc., 2000, 131, Carter L. C., Haller A. D., Nadarajah V., Calamel A. D., Aquirre A.: Use of panoramic radiography among an ambulatory dental population to detect patients at risk of stroke. J. Am. Dent. Assoc., 1997, 128, CAVATAS Investigators: Endowascular versus surgical treatment in patients with carotid stenosis in the Carotid and Vertebral Artery Transluminal Angioplasty Study (CAVATAS): a randomised trial. Lancet, 2001, 357, d Audiffret A., Desgranges P., Kobeiter H., Becquemin J. P.: Technical aspects of current results of carotid stenting. J. Vasc. Surg., 2001, 33, Dietrich E. B., Ndiaye M., Reid D. B.: Stenting in the carotid artery: initial experience in 110 patients. J. Endovasc. Surg., 1996, 3, Dotter C. Y., Rosch J., Judkins M. P.: Transluminal dilatation of atherosclerotic stenosis. Surg. Gynecol. Obstet., 1968, 127, European Carotid Surgery Trialists Collaborative Group: Randomised trial of endarterectomy for recently symptomatic carotid stenosis: final results of the MRC European Carotid Surgery Trial (ECST). Lancet 1998, 351, Executive Committee for the Asymptomatic Carotid Atherosclerosis Study: Endarterectomy for for asymptomatic carotid artery stenosis. JAMA, 1995, 273, EVA-3S Investigators: Endarterectomy vs. Angioplasty in Patients with Symptomatic Severe Carotid Stenosis (EVA-3S) Trial. Cerebrovasc. Dis., 2004, 18, Featherstone R. L., Brown M. M., Coward L. J.: International Carotid Stenting Study: Protocol for a randomised clinical trial comparing carotid stenting with endarterectomy in symptomatic carotid artery stenosis. Cerebrovasc. Dis., 2004, 18, Friedlander A. H., Baker J. D.: Panoramic radiography an aid in detecting patients at risk of cerebrovascular accident. J. Am. Dent. Assoc., 1994, 125, Frielander A. H.: Identfication of stroke prone patients by panoramic and cervical spine radiography. Dentomaxillfac. Radiology, 1995, 24, Friedlander A. H., Lande A.: Panoramic radiographic identification of carotid arterial plaques. Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol., 1981, 52, Friedlander A. H., Manesh F., Wasterlain C. G.: Prevalence of detectable carotid artery calcifications on panoramic radiographs of recent stroke victims. Oral Surg. Oral Med. Oral Pathol., 1994, 777, Hobson R. W.: CREST (Carotid Revascularization Endarterectomy versus Stent Trial): background, design, and current status. Semin. Vasc. Surg., 2000, 13, Huber J. S.: Carotid artery calcification in the Black population: a retrospective study on panoramic radiographs. Dentomaxillofac. Radiology, 1999, 28, Jargiełło T.: Stentowanie zwężeń tętnic szyjnych wskazania,wyniki i powikłania. Praca habilitacyjna. AM w Lublinie. Lublin Mathias K.: A new catheter system for percutaneous transluminal angioplasty (PTA) of carotid artery stenoses. Fortschr. Med., 753

8 A. Dowżenko i in. Czas. Stomatol., 1977, 95, MRC Asymptomatic Carotid Surgery Trial (ACST) Collaborative Group. Prevention of disabling and fatal strokes by successful carotid endarterectomy in patients without recent neurological symptoms: randomised controlled trial. Lancet, 2004, 363, North American Symptomatic Carotid Endartectomy Trial Collaborators. Beneficial effect of carotid endarterectomy in symptomatic patients with high-grade carotid stenosis. N. Engl. J. Med., 1991, 325, Ringleb P. A., Kunze A.: The Stent-Supported Percutaneous Angioplasty of the Carotid Artery vs. Endarterectomy Trial. Cerebrovasc. Dis., 2004, 18, Yadav J. S.,Wholey M. H., Kuntz R. E.: Protected carotid-artery stenting versus endarterectomy in high-risk patients. N. Eng. J. Med., 2004, 351, Otrzymano: dnia 18.VIII.2006 r. Adres autorów: Warszawa, ul. Nowogrodzka

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

Adam Kobayashi 1,2, Jan Bembenek 1,3, Anatol Dow enko 4,5, Marta Skowroñska 1,2, Iwona Sarzyñska-D³ugosz 2, Anna Cz³onkowska 1,2

Adam Kobayashi 1,2, Jan Bembenek 1,3, Anatol Dow enko 4,5, Marta Skowroñska 1,2, Iwona Sarzyñska-D³ugosz 2, Anna Cz³onkowska 1,2 Artyku³ oryginalny/original paper Angioplastyka i stentowanie têtnic szyjnych w profilaktyce udaru niedokrwiennego mózgu: wczesne wyniki rejestru Narodowego Programu Profilaktyki i Leczenia Chorób Uk³adu

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące implantacji stentów do tętnic szyjnych

Zalecenia dotyczące implantacji stentów do tętnic szyjnych Rozdział 6. Zalecenia dotyczące implantacji stentów do tętnic szyjnych 6.1. Wstęp W 2004 r. minê³o 50 lat od opublikowania wyników pierwszej endarterektomii (CEA) przez H. H. Eatscotta i G. W. Pickeringa

Bardziej szczegółowo

Udar mózgu perspektywy leczenia w Polsce w świetle osiągnięć światowych

Udar mózgu perspektywy leczenia w Polsce w świetle osiągnięć światowych Copyright 2005 Via Medica ISSN 1734 5251 Udar mózgu perspektywy leczenia w Polsce w świetle osiągnięć światowych Anna Członkowska II Klinika Neurologiczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie;

Bardziej szczegółowo

Zabiegi wewnątrznaczyniowe w chorobach niedokrwiennych kończyn i OUN

Zabiegi wewnątrznaczyniowe w chorobach niedokrwiennych kończyn i OUN Zabiegi wewnątrznaczyniowe w chorobach niedokrwiennych kończyn i OUN KATERDA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab. n. med. Jacek Wroński Techniki wewnątrznaczyniowe

Bardziej szczegółowo

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem?

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa Niedoceniany problem? Żylna Choroba Zakrzepowo-Zatorowa (ŻChZZ) stanowi ważny ny, interdyscyplinarny problem współczesnej medycyny Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) (Deep

Bardziej szczegółowo

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller

Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. Radiologia zabiegowa. dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa dr n.med. Jolanta Meller Radiologia zabiegowa wykorzystuje metody obrazowania narządów oraz sprzęt i techniki stosowane w radiologii naczyniowej do przeprowadzania zabiegów leczniczych

Bardziej szczegółowo

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń

Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych. z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń Jan Z. Peruga, Stosowanie preparatu BioCardine900 u chorych z chorobą wieńcową leczonych angioplastyką naczyń wieńcowych II Katedra Kardiologii Klinika Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi 1 Jednym

Bardziej szczegółowo

Czy można ograniczyć strefę udaru mózgu?

Czy można ograniczyć strefę udaru mózgu? Czy można ograniczyć strefę udaru mózgu? Agnieszka Słowik Klinika Neurologii UJ CM Epidemiologia udaru mózgu m w Polsce 70 000 przypadków rocznie 175/100 000 rocznie wśród mężczyzn 125/100 000 rocznie

Bardziej szczegółowo

Różne stenty dla różnych chorych w różnych sytuacjach klinicznych, co każdy lekarz wiedzieć powinien. Dominik Wretowski

Różne stenty dla różnych chorych w różnych sytuacjach klinicznych, co każdy lekarz wiedzieć powinien. Dominik Wretowski Różne stenty dla różnych chorych w różnych sytuacjach klinicznych, co każdy lekarz wiedzieć powinien. Dominik Wretowski Dr Andreas Gruentzig (1939-1985) 23 lata po PCI Restenoza po 6 tygodniach Bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Rozwój Neurologii Interwencyjnej

Rozwój Neurologii Interwencyjnej Rozwój Neurologii Interwencyjnej Centra Interwencyjnego Leczenia Udaru Mózgu Adam Kobayashi Centrum Interwencyjnego Leczenia Udaru Mózgu II Klinika Neurologiczna INSTYTUT PSYCHIATRII I NEUROLOGII, WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

PRZEWLEKŁE NIEDOKRWIENIE MÓZGU

PRZEWLEKŁE NIEDOKRWIENIE MÓZGU PRZEWLEKŁE NIEDOKRWIENIE MÓZGU Wstęp Udar mózgu stanowi drugą co do częstości przyczynę zgonów w wysoce uprzemysłowionych krajach świata. (1) Co roku w samych tylko Stanach Zjednoczonych jego ofiarą pada

Bardziej szczegółowo

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając R A D I O L O G I A Z A B I E G O W A Radiologia Zabiegowa Wykorzystuje metody obrazowania narządów i specjalistyczny sprzęt do przeprowadzania zabiegów diagnostycznych i leczniczych zastępując, uzupełniając

Bardziej szczegółowo

ZABIEGI WEWNĄTRZNACZYNIOWE W TĘTNIAKACH AORTY BRZUSZNEJ I TĘTNIC OBWODOWYCH. Dr hab. n.med. Tomasz Zubilewicz

ZABIEGI WEWNĄTRZNACZYNIOWE W TĘTNIAKACH AORTY BRZUSZNEJ I TĘTNIC OBWODOWYCH. Dr hab. n.med. Tomasz Zubilewicz ZABIEGI WEWNĄTRZNACZYNIOWE W TĘTNIAKACH AORTY BRZUSZNEJ I TĘTNIC OBWODOWYCH Dr hab. n.med. Tomasz Zubilewicz KATERDA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr

Bardziej szczegółowo

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym 5 Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym Radosław Kaźmierski W niniejszym rozdziale omówiono jeden z najważniejszych elementów badania ultrasonograficznego w neurologii

Bardziej szczegółowo

Praca oryginalna. Chirurgia Polska 2013, 15, 1, 19 24 ISSN 1507 5524 Copyright 2013 by Via Medica

Praca oryginalna. Chirurgia Polska 2013, 15, 1, 19 24 ISSN 1507 5524 Copyright 2013 by Via Medica Praca oryginalna Chirurgia Polska 2013, 15, 1, 19 24 ISSN 1507 5524 Copyright 2013 by Via Medica Leczenie operacyjne miażdżycowych zwężeń tętnic szyjnych wewnętrznych pierwsze doświadczenia Oddziału Chirurgii

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Ocena ultrasonograficzna tętnic domózgowych

Ocena ultrasonograficzna tętnic domózgowych Choroby Serca i Naczyń 2005, tom 2, nr 2, 102 106 K L I N I C Z N A I N T E R P R E T A C J A W Y N I K Ó W B A D A Ń Redaktor działu: dr hab. med. Edward Franek Ocena ultrasonograficzna tętnic domózgowych

Bardziej szczegółowo

Kontrastowa angiografia rezonansu magnetycznego w badaniu têtnic szyjnych przedmózgowych

Kontrastowa angiografia rezonansu magnetycznego w badaniu têtnic szyjnych przedmózgowych Postêpy Psychiatrii i Neurologii 2007; 16 (2): 155 160 Praca pogl¹dowa Review Kontrastowa angiografia rezonansu magnetycznego w badaniu têtnic szyjnych przedmózgowych Contrast Enhanced Magnetic Resonance

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH Bartosz Wnuk 1, Teresa Kowalewska-Twardela 2, Damian Ziaja 3 Celem pracy była ocena przydatności 6-minutowego

Bardziej szczegółowo

Praca kazuistyczna. Introduction. Wstęp

Praca kazuistyczna. Introduction. Wstęp Praca kazuistyczna Chirurgia Polska 2009, 11, 1, 25 31 ISSN 1507 5524 Copyright 2009 by Via Medica Jednoczesne wewnątrznaczyniowe leczenie krytycznego zwężenia ostialnego tętnicy szyjnej wspólnej lewej

Bardziej szczegółowo

Leczenie zespołu podkradania tętnicy podobojczykowej na drodze wewnątrznaczyniowej doświadczenia własne

Leczenie zespołu podkradania tętnicy podobojczykowej na drodze wewnątrznaczyniowej doświadczenia własne Postępy Nauk Medycznych, t. XXVIII, nr 2, 2015 Borgis *Michał Sojka 1, Anna Sojka 2, Tomasz Jargiełło 1, Krzysztof Pyra 1, Anna Drelich-Zbroja 1, Monika Miazga 1, Andrzej Wolski 3, Małgorzata Szczerbo-Trojanowska

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku)

Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku) T. XXXIII Zeszyty Naukowe WSHE 2011 r. Grzegorz Bojarski (Pracownia Kardiologii Inwazyjnej, Szpital Wojewódzki we Włocławku) LECZENIE INWAZYJNE PACJENTÓW Z OSTRYM ZAWAŁEM SERCA Z UTRZYMUJĄCYM SIĘ UNIESIENIEM

Bardziej szczegółowo

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego

Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Zespół Metaboliczny w praktyce chirurga naczyniowego Wacław Karakuła Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii U.M. w Lublinie Kierownik Kliniki prof. Tomasz Zubilewicz Lublin, 27.02.2016 Zespół

Bardziej szczegółowo

Praca poglądowa. Jerzy Paździora 1, Dariusz Mościcki 1, Wacław Kuczmik 2 1

Praca poglądowa. Jerzy Paździora 1, Dariusz Mościcki 1, Wacław Kuczmik 2 1 Praca poglądowa Chirurgia Polska 2011, 13, 2, 124 131 ISSN 1507 5524 Copyright 2011 by Via Medica Powikłania angioplastyki z implantacją stentu w leczeniu istotnych klinicznie zwężeń tętnic szyjnych wewnętrznych.

Bardziej szczegółowo

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy

Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649. Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Grant NCN 2011/03/B/ST7/03649 Reguły systemu wsparcia decyzji: wskazania/przeciwskazania trombolizy Kryterium Dane (jakie) Dane (źródło) Reguła Moduł wiek wiek pacjent/osoba > 18 lat (włączająca) kliniczne

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej (ESVS). Leczenie inwazyjne zwężenia tętnicy szyjnej: wskazania, metody postępowania

Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej (ESVS). Leczenie inwazyjne zwężenia tętnicy szyjnej: wskazania, metody postępowania GUIDELINES Acta Angiol Vol. 16, No. 4, pp. 190 215 Copyright 2010 Via Medica ISSN 1234 950X Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Chirurgii Naczyniowej (ESVS). Leczenie inwazyjne zwężenia tętnicy szyjnej:

Bardziej szczegółowo

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi

Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Postępowanie z chorym przed i po implantacji leczonym doustnymi lekami p-zakrzepowymi Dr hab.n.med.barbara Małecka Krakowski Szpital Specjalistyczny im.jana Pawła II 1 1. Leczenie przeciwzakrzepowe wiąże

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

Wrodzone wady serca u dorosłych

Wrodzone wady serca u dorosłych Wrodzone wady serca u dorosłych - rozpoznane po raz pierwszy w wieku dorosłym - wada mało zaawansowana w dzieciństwie - nie korygowana - wada po korekcji lub zabiegu paliatywnym w dzieciństwie - niewydolność

Bardziej szczegółowo

Czym jest stent? Stent jest protezą naczyniową w kształcie walca, wprowadzaną do układu naczyniowego drogą przezskórnego nakłucia tętnicy.

Czym jest stent? Stent jest protezą naczyniową w kształcie walca, wprowadzaną do układu naczyniowego drogą przezskórnego nakłucia tętnicy. Czym jest stent? Stent jest protezą naczyniową w kształcie walca, wprowadzaną do układu naczyniowego drogą przezskórnego nakłucia tętnicy. Koncepcja stentu powstała w 1964 roku, kiedy Amerykanie Dotter

Bardziej szczegółowo

The pitfalls of duplex scanning in bilateral distal stenosis of the internal carotid artery

The pitfalls of duplex scanning in bilateral distal stenosis of the internal carotid artery CASE REPORT Acta Angiol. Vol. 14, No. 2, pp. 66 71 Copyright 2008 Via Medica ISSN 1234 950X The pitfalls of duplex scanning in bilateral distal stenosis of the internal carotid artery Ograniczenia badania

Bardziej szczegółowo

OCENA RYZYKA OPERACYJNEGO U CHORYCH KARDIOLOGICZNYCH Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Kardiologicznej I Katedry Kardiologii i Kardiochirurgii UM w Łodzi Jak ocenić ryzyko i zakwalifikować chorego

Bardziej szczegółowo

Sonografiezna ocena tętnic szyjnych w profilaktyce udaru mózgu

Sonografiezna ocena tętnic szyjnych w profilaktyce udaru mózgu FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 97,4,38-47 Marek Nowaczenko, Zofia Łysiak Sonografiezna ocena tętnic szyjnych w profilaktyce udaru mózgu II Klinika Neurologiczna Instytutu Psychiatrii i Neurologii

Bardziej szczegółowo

1. I Oddział Kardiologiczno - Angiologiczny ul. Sanatoryjna 7 43-450 Ustroń tel./fax: (+48) (33) 854 58 57; 854 58 59

1. I Oddział Kardiologiczno - Angiologiczny ul. Sanatoryjna 7 43-450 Ustroń tel./fax: (+48) (33) 854 58 57; 854 58 59 PLACÓWKA MEDYCZNA 1. I Oddział Kardiologiczno - Angiologiczny ul. Sanatoryjna 7 43-450 Ustroń tel./fax: (+48) (33) 854 58 57; 854 58 59 ZAKRES ŚWIADCZEŃ MEDYCZNYCH zabiegi angioplastyki wieńcowej z implantacją

Bardziej szczegółowo

Choroba wieńcowa i zawał serca.

Choroba wieńcowa i zawał serca. Choroba wieńcowa i zawał serca. Dr Dariusz Andrzej Tomczak Specjalista II stopnia chorób wewnętrznych Choroby serca i naczyń 1 O czym będziemy mówić? Budowa układu wieńcowego Funkcje układu wieńcowego.

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka różnicowa omdleń

Diagnostyka różnicowa omdleń Diagnostyka różnicowa omdleń II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Omdlenie - definicja Przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem perfuzji mózgu (przerwany przepływ mózgowy na 6-8sek lub zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII Prof. nadzw. dr hab. med. Marek Jemielity Klinika Kardiochirurgii UM w Poznaniu Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA W KARDIOCHIRURGII

Bardziej szczegółowo

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii

WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT. Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii WSKAZANIA DO LECZENIA CHIRURGICZNEGO W CHOROBACH ZAPALNYCH JELIT Zuzanna Kaszycka Klinika Chirurgii Gastroenterologicznej i Transplantologii Choroba Crohna Zapalenie przewodu pokarmowego w chorobie Crohna

Bardziej szczegółowo

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok TAVI Od początku XXI wieku rozwija się metoda przezskórnego wszczepienia

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ

ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ ZAKŁAD DIAGNOSTYKI OBRAZOWEJ EPCW Zdjęcie panoramiczne zębów Zdjęcie panoramiczne zębów płyta CD Zdjęcie cefalomertyczne Zdjęcie cefalometryczne płyta CD Zdjęcie zębów stykowe cyfrowo (film) Zdjęcie zębów

Bardziej szczegółowo

UKŁAD NACZYNIOWY DIAGNOSTYKA OBRAZOWA ZABIEGI ENDOWASKULARNE

UKŁAD NACZYNIOWY DIAGNOSTYKA OBRAZOWA ZABIEGI ENDOWASKULARNE UKŁAD NACZYNIOWY DIAGNOSTYKA OBRAZOWA ZABIEGI ENDOWASKULARNE Współczesne metody obrazowania chorób naczyń angiografia klasyczna metodą Seldingera cyfrowa angiografia subtrakcyjna (DSA) ultrasonografia

Bardziej szczegółowo

Choroba niedokrwienna serca

Choroba niedokrwienna serca Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Definicja zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

S T R E S Z C Z E N I E

S T R E S Z C Z E N I E STRESZCZENIE Cel pracy: Celem pracy jest ocena wyników leczenia napromienianiem chorych z rozpoznaniem raka szyjki macicy w Świętokrzyskim Centrum Onkologii, porównanie wyników leczenia chorych napromienianych

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Kraniektomia dekompresyjna i kontrolowana hipotermia w udarze niedokrwiennym mózgu Kamil Chwojnicki Terapia ostrej fazy udaru niedokrwiennego mózgu Tromboliza systemowa : skuteczna do 4,5 godz,, także

Bardziej szczegółowo

Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ

Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ Interwencyjne Leczenie STEMI w Polsce w roku 2003 na Podstawie Bazy Danych Sekcji Kardiologii Inwazyjnej PTK Realizacja Programu Terapeutycznego NFZ Adam Witkowski, Instytut Kardiologii w Warszawie Paweł

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka wtórna niedokrwiennego udaru mózgu w świetle medycyny opartej na dowodach

Profilaktyka wtórna niedokrwiennego udaru mózgu w świetle medycyny opartej na dowodach ISSN 1734 5251 www.neuroedu.pl OFICJALNE PORTALE INTERNETOWE PTN www.ptneuro.pl Profilaktyka wtórna niedokrwiennego udaru mózgu w świetle medycyny opartej na dowodach Przemysław Nowacki, Anna Bajer-Czajkowska

Bardziej szczegółowo

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011

Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki, pęcherza moczowego i prostaty 2011 Wytyczne postępowania dla lekarzy POZ i lekarzy medycyny pracy w zakresie raka nerki,

Bardziej szczegółowo

Interventional CardioVascular Forum (ICVF) Ustroń Winter 2014

Interventional CardioVascular Forum (ICVF) Ustroń Winter 2014 Sesja 1 15:00 17:00 Sesja 2 17:30 19:30 ŚRODA, 5 marzec 13:00-15:00 BADANIE IVUS / FFR SZKOLENIE PRAKTYCZNE DLA LEKARZY, TECHNIKÓW I PIELĘGNIAREK, cz. 1 CZEŚĆ 1: FELLOWS COURSE: PRAKTYCZNE ASPEKTY PROCEDUR

Bardziej szczegółowo

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy.

Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Marek Ciecierski, Zygmunt Mackiewicz, Arkadiusz Jawień Wpływ rehabilitacji na stopień niedokrwienia kończyn dolnych w przebiegu miażdżycy. Z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej AM w Bydgoszczy Kierownik

Bardziej szczegółowo

Materiały informacyjne dla pacjentów

Materiały informacyjne dla pacjentów Materiały informacyjne dla pacjentów Udar mózgu Rozdziały tego tematu: Wprowadzenie Objawy Przyczyny Rozpoznanie Leczenie Powikłania Zapobieganie Wybrane linki Wprowadzenie Udar mózgu, zwany dawniej apopleksją,

Bardziej szczegółowo

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23

Definicja. Choroba niedokrwienna serca. Podział choroby wieńcowej. Epidemiologia 2015-04-23 Definicja Choroba niedokrwienna serca II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Postępowanie w zwężeniach tętnicy szyjnej wewnętrznej. Historia i teraźniejszość Management of carotid stenosis. History and today

Postępowanie w zwężeniach tętnicy szyjnej wewnętrznej. Historia i teraźniejszość Management of carotid stenosis. History and today Artyku redakcyjny Editorial Journal of Ultrasonography 2013; 13: 6 20 Submitted: 04.02.2013 Accepted: 22.03.2013 Postępowanie w zwężeniach tętnicy szyjnej wewnętrznej. Historia i teraźniejszość Management

Bardziej szczegółowo

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE STROKE UDARY MÓZGU - zbieranie danych w projekcie DUQuE

DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE STROKE UDARY MÓZGU - zbieranie danych w projekcie DUQuE Tak Tak Nie Inclusion Definitions Definicje Udar mózgu Telemedycyna DUQUE DATA COLLECTION FOR ACUTE UDARY MÓZGU - zbieranie danych w projekcie DUQuE Udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowych lub uogólnionych

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej

zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej Rozpoznanie zakrzepicy żył głębokich i zatoru tętnicy płucnej Objawy zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych są bardzo mało charakterystyczne. Najczęściej występują ból i obrzęk, znacznie rzadziej zaczerwienienie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii

Podstawowe badania obrazowe. Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Podstawowe badania obrazowe Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Prawidłowe myślenie lekarskie Zebranie podstawowych danych (badanie podmiotowe i przedmiotowe)

Bardziej szczegółowo

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU

ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU ZBYT PÓŹNE WYKRYWANIE RAKA NERKI ROLA LEKARZA PIERWSZEGO KONTAKTU 14 czerwca 2012 r dr n. med. Piotr Tomczak Klinika Onkologii U.M. Poznań Epidemiologia raka nerki RCC stanowi 2 3% nowotworów złośliwych

Bardziej szczegółowo

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska

Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych. Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Algorytm postępowania w profilaktyce, diagnostyce i leczeniu chorób sercowonaczyniowych u osób zakażonych HIV Dr n. med. Wiesława Kwiatkowska Epidemiologia zakażenia HIV Epidemiologia zakażenia HIV - zgony

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Cukrzyca typu 2 Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Cukrzyca typu 2 Cukrzyca typu 2 Jeśli otrzymałeś tę ulotkę, prawdopodobnie zmagasz się z problemem cukrzycy. Musisz więc odpowiedzieć sobie na pytania: czy wiesz, jak żyć z cukrzycą? Jak postępować w wyjątkowych

Bardziej szczegółowo

Rozdział 36 Udar mózgu

Rozdział 36 Udar mózgu 36. Udar mózgu 36. Udar mózgu 245 Rozdział 36 Udar mózgu Istotne informacje Szybka ocena pacjentów z ostrym udarem mózgu, z wykorzystaniem TK głowy bez kontrastu, jest decydująca w różnicowaniu udarów

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B.

Stopa cukrzycowa. Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Stopa cukrzycowa Dr med. Anna Korzon-Burakowska Katedra Nadciśnienia Tętniczego i Diabetologii AMG Kierownik prof.dr hab. med. B. Wyrzykowski Stopa cukrzycowa - definicja Infekcja, owrzodzenie lub destrukcja

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ

STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ K.OLESZCZYK J.RYBICKI A.ZIELINSKA-MEUS I.MATYSIAKIEWICZ A.KUŚMIERCZYK-PIELOK K.BUGAJSKA-SYSIAK E.GROCHULSKA STANDARDOWE PROCEDURY OPERACYJNE W REHABILITACJI KARDIOLOGICZNEJ XVI Konferencja Jakość w Opiece

Bardziej szczegółowo

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze

Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu. Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Znaczenie wczesnego wykrywania cukrzycy oraz właściwej kontroli jej przebiegu Krzysztof Strojek Śląskie Centrum Chorób Serca Zabrze Czynniki ryzyka rozwoju i powikłania cukrzycy Nadwaga i otyłość Retinopatia

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

RADOMSKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY

RADOMSKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY RADOMSKI SZPITAL SPECJALISTYCZNY im. Dr Tytusa Chałubińskiego 26-610 Radom, ul. Lekarska 4 Dział Zamówień Publicznych Funduszy Strukturalnych i Zaopatrzenia www.szpital.radom.pl; zampubl@rszs.regiony.pl

Bardziej szczegółowo

27 Zawał serca w okresie okołozabiegowym oraz systemy protekcyjne

27 Zawał serca w okresie okołozabiegowym oraz systemy protekcyjne 27. Zawał serca w okresie okołozabiegowym oraz systemy protekcyjne 515 rozdział 27 Zawał serca w okresie okołozabiegowym oraz systemy protekcyjne Khaled M. Ziada i Debabrata Mukherjee Zawał serca w okresie

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

Paweł Bernat Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Paweł Bernat Uniwersytet Medyczny w Lublinie Paweł Bernat Uniwersytet Medyczny w Lublinie Ocena wpływu czynników przed i śródoperacyjnych na wydolność przetok dializacyjnych i skuteczność ich leczenia metodami wewnątrznaczyniowymi. Wstęp i cel projektu.

Bardziej szczegółowo

Współczesne sensory w monitorowaniu niewydolności serca

Współczesne sensory w monitorowaniu niewydolności serca Współczesne sensory w monitorowaniu niewydolności serca Lek. Ewa Jędrzejczyk-Patej Katedra Kardiologii, Wrodzonych Wad Serca i Elektroterapii, Oddział Kliniczny Kardiologii, Śląskie Centrum Chorób Serca

Bardziej szczegółowo

CHIRURGIA TĘTNICY SZYJNEJ ZEWNĘTRZNEJ

CHIRURGIA TĘTNICY SZYJNEJ ZEWNĘTRZNEJ CHIRURGIA TĘTNICY SZYJNEJ ZEWNĘTRZNEJ Zapewnienie dobrego napływu krwi do t. szyjnej zewnętrznej jako jednej z głównych dróg krążenia obocznego jest wskazane w przypadkach niedrożności t.sz.w. i (lub)

Bardziej szczegółowo

Should we perform percutaneous angioplasty in stable angina? Landscape after the COURAGE trial results

Should we perform percutaneous angioplasty in stable angina? Landscape after the COURAGE trial results GERIATRIA OPARTA NA FAKTACH/EVIDENCE-BASED GERIATRICS Wpłynęło: 24.09.200 Poprawiono: 04.10.200 Zaakceptowano: 22.10.200 Czy stosować przezskórną angioplastykę wieńcową w stabilnej chorobie wieńcowej?

Bardziej szczegółowo

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder

Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Efektywna kontrola chorych po leczeniu nowotworów jąder Marzena Wełnicka-Jaśkiewicz Klinika Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Efektywna kontrola ścisła obserwacja po leczeniu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY CHIRURGIA NACZYNIOWA

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY CHIRURGIA NACZYNIOWA PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY CHIRURGIA NACZYNIOWA 1. Adres jednostki II Katedra Chirurgii, Klinika Chirurgii Ogólnej i Naczyń ul. Długa 1/2, 61-848 Poznań tel. (61) 8549141, tel/fax (61) 8549082 e-mail: naczyniowka@op.pl

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ Program dla lekarzy posiadających specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w chirurgii ogólnej Warszawa 2002

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21

Przedmowa 11 Bożydar Latkowski Antoni Prusiński. Wprowadzenie 12 Antoni Prusiński. Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 Spis treści Przedmowa 11 Wprowadzenie 12 Część I. Wybrane problemy otoneurologii 21 1. ABC anatomii i fizjologii narządu przedsionkowego jako obwodowego receptora układu równowagi 22 2. Badanie otoneurologiczne

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka wtórna udaru mózgu

Profilaktyka wtórna udaru mózgu Profilaktyka wtórna udaru mózgu Wprowadzenie Nawrotowe udary mózgu s¹ czêstym nastêpstwem przebytych udarów lub TIA i odpowiadaj¹ za znaczn¹ chorobowoœæ oraz œmiertelnoœæ u osób z chorobami naczyniowymi

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia.

Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny: hematologia. Załącznik nr 10 do Zarządzenia Nr 59/2011/DGL Prezesa NFZ z dnia 10 października 2011 roku Nazwa programu LECZENIE NADPŁYTKOWOŚCI SAMOISTNEJ ICD - 10 D75.2 - nadpłytkowość samoistna Dziedzina medycyny:

Bardziej szczegółowo

patrz również: str. 10, 14

patrz również: str. 10, 14 Standardy szkolenia i kompetencji oraz ich uwierzytelniania dotyczące diagnostycznej angiografii naczyń szyjnych i mózgowych, stentowania naczyń szyjnych oraz interwencji mózgowo-naczyniowych Wspólne stanowisko

Bardziej szczegółowo

FARMAKOLOGIA W PROFILAKTYCE I LECZENIU UDARU MÓZGU - PUŁAPKI I ZAGROŻENIA

FARMAKOLOGIA W PROFILAKTYCE I LECZENIU UDARU MÓZGU - PUŁAPKI I ZAGROŻENIA Sekcja Chorób Naczyniowych i Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Neurologicznego Komisja Chorób Naczyniowych Komitetu Nauk Neurologicznych Polskiej Akademii Nauk oraz II Klinika Neurologiczna Instytutu

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ

Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w CHIRURGII NACZYNIOWEJ Warszawa 2000 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 2000 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014)

Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014) Chory po ostrej zatorowości płucnej i co dalej (wytyczne ESC 2014) Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii z Centrum Diagnostyki i Leczenia Żylnej Choroby Zakrzepowo Zatorowej PP_1 PP_2

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i farmakoterapia pacjentów z chorobą tętnic obwodowych o czym powinniśmy pamiętać w codziennej praktyce?

Diagnostyka i farmakoterapia pacjentów z chorobą tętnic obwodowych o czym powinniśmy pamiętać w codziennej praktyce? Choroby Serca i Naczyń 2014, tom 11, nr 3, 152 158 F A R M A K O T E R A P I A C H O R Ó B U K Ł A D U K R Ą Ż E N I A Redaktor działu: prof. dr hab. n. med. Beata Wożakowska-Kapłon Diagnostyka i farmakoterapia

Bardziej szczegółowo

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16

spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 spis treści Część i: Podstawy neuroanatomii i neurofizjologii... 15 Cele rozdziałów... 16 Słowa kluczowe... 16 1. Rozwój i podział układu nerwowego Janusz Moryś... 17 1.1. Rozwój rdzenia kręgowego... 17

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI CONFORMABLE

INSTRUKCJA OBSŁUGI CONFORMABLE INSTRUKCJA OBSŁUGI CONFORMABLE Polska INSTRUKCJA UŻYTKOWANIA ENDOPROTEZA AORTY PIERSIOWEJ GORE TAG Przed użyciem należy uważnie przeczytać wszystkie instrukcje. Należy przestrzegać wszystkich ostrzeżeń

Bardziej szczegółowo

10. Zmiany elektrokardiograficzne

10. Zmiany elektrokardiograficzne 10. Zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowyh 309 Zanim zaczniesz, przejrzyj streszczenie tego rozdziału na s. 340 342. zmiany elektrokardiograficzne w różnych zespołach chorobowych

Bardziej szczegółowo

Polskie zalecenia wewnątrznaczyniowego leczenia chorób tętnic obwodowych i aorty 2009

Polskie zalecenia wewnątrznaczyniowego leczenia chorób tętnic obwodowych i aorty 2009 Zalecenia Chirurgia Polska 2009, 11, 1, 1 12 ISSN 1507 5524 Copyright 2009 by Via Medica Polskie zalecenia wewnątrznaczyniowego leczenia chorób tętnic obwodowych i aorty 2009 Komisja ds. Zaleceń: Polskiego

Bardziej szczegółowo

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada

Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu. Maciej Niewada Aspekty ekonomiczne dostępności do nowoczesnego leczenia przeciwkrzepliwego w profilaktyce udaru mózgu Maciej Niewada PLAN Udar epidemia? Jak migotanie przedsionków wpływa na udar? Nowe leki przeciwkrzepliwe:

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz

Spis treści. 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz Spis treści 1. Rehabilitacja w chirurgii zagadnienia ogólne... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej, Maciej Mraz 1.1. Wstęp.... 13 Marek Woźniewski, Jerzy Kołodziej 1.2. Znaczenie rehabilitacji w chirurgii...

Bardziej szczegółowo

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Nieinwazyjne badanie diagnostyczne układu krążenia stanowią podstawową metodę, wykorzystywaną w rozpoznawaniu jak i monitorowaniu

Bardziej szczegółowo

PROFILAKTYKA WTÓRNA UDARU MÓZGU OCENA PO PIĘCIU LATACH OD ZACHOROWANIA

PROFILAKTYKA WTÓRNA UDARU MÓZGU OCENA PO PIĘCIU LATACH OD ZACHOROWANIA Studia Medyczne 2008; 9: 15-19 PROFILAKTYKA WTÓRNA UDARU MÓZGU OCENA PO PIĘCIU LATACH OD ZACHOROWANIA SECONDARY PREVENTION OF STROKE A FIVE YEARS FOLLOW-UP Małgorzata Fudala 1, Waldemar Brola 1, Jan Stoiński

Bardziej szczegółowo