Suplementy diety, odżywki i dopalacze a doping

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Suplementy diety, odżywki i dopalacze a doping"

Transkrypt

1 Suplementy diety, odżywki i dopalacze a doping Dorota Kwiatkowska Zakład Badań Antydopingowych Instytutu Sportu w Warszawie Jurata 2010

2 PROBLEM czy POPULARNOŚĆ Sprzedaż w USA: 8.3 miliardów US $ (1994) 14 miliardów US $ (1999) 16 miliardów US $ (2000) 24 miliardów US $ (2008) 48 % Amerykanów używa suplementów diety i/lub odżywek

3 SUPLEMENT DIETY Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z dnia 27 września 2006 r. z późn. zm.) środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek, saszetek z proszkiem, ampułek z płynem, butelek z kroplomierzem lub w innych podobnych postaciach płynów lub proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych, z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego.

4 ŚRODEK SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ODŻYWKI Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z dnia 27 września 2006 r. z późn. zm.) środek spożywczy, który ze względu na specjalny skład lub sposób przygotowania wyraźnie różni się od środków spożywczych powszechnie spożywanych i zgodnie z informacją zamieszczoną na opakowaniu jest wprowadzany do obrotu z przeznaczeniem do zaspokajania szczególnych potrzeb żywieniowych:

5 ŚRODEK SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ODŻYWKI Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z dnia 27 września 2006 r. z późn. zm.) a) osób, których procesy trawienia i metabolizmu są zachwiane lub osób, które ze względu na specjalny stan fizjologiczny mogą odnieść szczególne korzyści z kontrolowanego spożycia określonych substancji zawartych w żywności taki środek spożywczy może być określany jako dietetyczny, b) zdrowych niemowląt i małych dzieci w wieku od roku do 3 lat

6 ŚRODEK SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ODŻYWKI Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z dnia 27 września 2006 r. z późn. zm.) obejmują następujące grupy: 1. preparaty do początkowego żywienia niemowląt, w tym mleko początkowe, oraz preparaty do dalszego żywienia niemowląt, w tym mleko następne; 2. środki spożywcze uzupełniające, obejmujące produkty zbożowe przetworzone i inne środki spożywcze dla niemowląt i małych dzieci w wieku od roku do 3 lat; 3. środki spożywcze stosowane w dietach o ograniczonej zawartości energii w celu redukcji masy ciała; 4. dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego; 5. środki spożywcze zaspokajające zapotrzebowanie organizmu przy intensywnym wysiłku fizycznym, zwłaszcza sportowców; 6. środki spożywcze dla osób z zaburzeniami metabolizmu węglowodanów (cukrzyca); 7. środki spożywcze niskosodowe, w tym sole dietetyczne o niskiej zawartości sodu lub bezsodowe; 8. środki spożywcze bezglutenowe.

7 DOPALACZE termin nienaukowy Potoczna nazwa grupy substancji o rzekomym lub faktycznym działaniu psychoaktywnym. Substancje, które nie znajdują się na liście substancji kontrolowanych przepisami Ustawy o Zwalczaniu Narkomanii.

8 Można je kupić przez Internet PODOBIEŃSTWA Suplementy diety Odżywki Dopalacze Skład deklarowany na opakowaniu może się różnić od składu rzeczywistego W skład preparatu mogą wchodzić substancje nie zadeklarowane przez producenta Mogą występować duże różnice między takimi samymi preparatami Są bardzo popularne Zakład Badań Antydopingowych

9 POCZĄTEK Zakład Badań Antydopingowych

10 Od 1996 Prohormony Bez recepty steroidy anaboliczno-androgenne 1999: Wykrycie zanieczyszczeń w odżywkach Rezultat pozytywne przypadki próbek antydopingowych z norandrosteronem Deklarowane: Creatine + Dextrose Nie deklarowane prohormony: 4-Norandrostendione 4,4 µg/tabletka 4-Norandrostendiol 10,9 µg/tabletka 2 godziny po podaniu 2 tabletek: stężenie norandrosteronu w moczu: 19,8 ng/ml

11 Zanieczyszczenia odżywek prohormonami Badania MKOl ( ) badano 634 odżywki zakupione 13 krajach z 215 firm z 15 różnych państw 14,8 % odżywek zawierało prohormony nie zadeklarowane na etykietkach

12 Nie deklarowane prohormony w preparacie kreatyny Zakład Badań Antydopingowych Abundance Norandrostendiol DHEA 4-Norandrostendion 4-Androstendiol m/z 330 m/z 416 m/z 430 m/z 432 m/z Androstendiol Norandrostendiol 4-Androstendion Testosteron Time-->

13 Główne składniki deklarowane na etykietkach w pozytywnych próbkach aminokwasy/ proteiny witaminy + minerały karnityna kreatyna ryboza BCAA HMB pyruvate chrysin enzymy CLA i inne oleje ekstrakty ziołowe melatonina

14 Główne składniki deklarowane na etykietkach w pozytywnych próbkach De Cock KJS, Delbeke FT, Van Eenoo P, et al. J. Pharm. Biomed. Anal., 2001, 25, Środki anaboliczne Zakład Badań Antydopingowych

15 Rozkład sumy stężeń prohormonów (µg/g) w próbkach pozytywnych (n=94) number of suppl > Badania MKOl Zakład Badań Antydopingowych

16 Stężenia prohormonów 4-androstene-3,17-dione 19-nor-4-androstene-3,17-dione 0.7 mg/kapsułka 4.8 mg/kapsułka Zalecana dawka na dzień : 7 kapsułek! De Cock KJS, Delbeke FT, Van Eenoo P, et al. J. Pharm. Biomed. Anal., 2001, 25,

17 zakup produkcja Zanieczyszczenia w odżywkach w powiązaniu z całkowitą liczbą zakupionych odżywek w różnych krajach Kraj ilość procent ilość pozyt. produktów pozyt. Holandia % Austria % Wielka Brytania % USA % Włochy % Hiszpania % Niemcy % Belgia % Francja % Norwegia % Szwajcaria Szwecja Węgry Badania MKOl Zakład Badań Antydopingowych

18 Kontynuacja badań Kraj Szwajcaria (Lozanna) Austria (Seibersdorf) Polska (Warszawa) Ilość produktów % pozytywnych zidentyfikowane a niedeklarowane 75 9 androstendiol, androstendion, testosteron norandrostendion, norandrostendiol, androstadiendon, dehydroepiandrosteron androstendion, 4-androstendiol, testosteron, 5-androstendiol, 19-nor-4-androsten- 3,17-dion

19 Nazwy firm w których zakupiono zanieczyszczone odżywki Badania rządowe Australia 2002 Firma Nazwa produktu Wykryte steroidy anaboliczno-androgenne Ultimate Nutrition Ultimate Nutrition Ultimate Nutrition BCAA L-Carnitine 1000 Fat Bloc Ultimate Vitalife Pure OKG Androstendion Vitalife Ultra Ripped Androstendion Dehydroepiandrosteron (DHEA) Vitalife Tribugain 4-Norandrostendion Vitalife Super L- Carnitine Dehydroepiandrosteron (DHEA). Androstendion Androstendion, Dehydroepiandrosteron (DHEA), 4- Norandrostendion, Androstadiendion 4-Norandrostendion Nutrisearch All-in-one Dehydroepiandrosteron (DHEA) Maximuscle Fattack Maximuscle 4-Norandrostendion Dehydroepiandrosteron (DHEA) All Stars All Stars All Stars Speed Creatin Kautab Tri Plex Zell Maxim. Zell Tech Optimizer 4-Norandrostendion, 4-Norandrostendiol 4-Norandrostendion, 4-Norandrostendiol Dehydroepiandrosteron (DHEA) Zakład Badań Antydopingowych

20 Od 2003 roku odżywki z dużą ilością klasycznych steroidów anaboliczno-androgennych Zakład Badań Antydopingowych Stanozolon II (Pharm Tec) Deklarowane: AD-4-complex nutrients, MetX synergistic blend, 1 T matrix, creatine monohydrate, thermogenic proprietary blend, ribose 4 matrix Nie deklarowane: Metandienone ca. 4 mg/porcja (10g puder) Parabolon (Pharm Tec) Deklarowane: AD-4-complex nutrients, MetX synergistic blend, 1 T matrix, creatine monohydrate, branched chain amino acids (BCAA), L- glutamine, taurine, ribose 4 matrix Nie deklarowane: Metandienone ca. 10 mg/porcja (10 g puder)

21 Od 2003 roku odżywki z dużą ilością klasycznych steroidów anaboliczno-androgennych c.d. Zakład Badań Antydopingowych Stanozolon-S (Senesco Pharma) Deklarowane: Kilka prohormonów Nie deklarowane: Stanozolol 14,5 mg/tabletka Boldenone DHT Parabolon-S (Senesco Pharma) Deklarowane: Różne prohormony Nie deklarowane: Metandienone 16,8 mg/tabletka

22 Od 2003 roku odżywki z dużą ilością klasycznych steroidów anaboliczno-androgennych c.d. TM OXA 17-DION (Muscle Inc. Ltd, Cyprus) Deklarowane: TM TESTEXX (Muscle Inc. Ltd Cyprus) Deklarowane: 5 alpha-androstan-2-oxa-17 alphamethyl-17, beta-ol-3-one Wynik badania: Oxandrolone ca. 25 mg/kapsułka 1,4-Androstadien-4-chloro-17a-methyl-17bol-3-one Wynik badania: Dehydrochloromethyltestosterone (Oral Turinabol) ca. 15 mg/kapsułka

23 Od 2003 roku odżywki z dużą ilością klasycznych steroidów anaboliczno-androgennych c.d. Zakład Badań Antydopingowych Stanozolon-B (Pharm-Tec) Deklarowane: S-Blade 5-Alpha Pyrazol-Compound Wynik badania: Stanozolol 10mg/listek Parabolon-B (Pharm-Tec) Deklarowane: P-Blade 17Tren-1.4dien-3-one Beta- Compound Wynik badania: Metandienone 10mg/listek

24 % próbek pozytywnych Zakład Badań Antydopingowych Próbki zawierające metabolit nandrolonu w potencjalnym powiązaniu do zagrożeń związanych z zanieczyszczeniami (Polska) 1 0,88 0,75 0,63 0,26 0,24 0,19 0,29 0,19 0,05 0,05 0, ROK prohormony klasyczne steroidy

25 MET-Rx Supreme Whey Deklarowane: Mieszanka Białkowa (Koncentrat Białka Serwatkowego Izolat Białka Serwatki), dodatki smakowe, Żelatyna Celulozy, Czynniki Nadające Masę (Żelatyna Ksantanu), Słodziki (Acesulfam K, Sukraloza), Fosforan Dwuwapnia, Węglan Wapnia. Wynik badania: Stanozolol Wykryty związek w moczu: Stanozolol Zakład Badań Antydopingowych

26 SZOK Zakład Badań Antydopingowych

27 Analiza musujących tabletek różnych odżywek zanieczyszczenia stanozololem i metandienonem Produkt Opakowanie Wynik Vitamine C opakowanie 1 Metandienone ca. 50 ng/g opakowanie 2 Calcium opakowanie 1 negative opakowanie 2 Metandienone ca. 50 ng/g negative Magnesium + Vit. C opakowanie 1 negative opakowanie 2 opakowanie 3 negative negative Multivitamines opakowanie 1 Stanozolol ca. 10 ng/g opakowanie 2 opakowanie 3 Stanozolol ca. 15 ng/g Stanozolol ca. 10 ng/g Magnesium opakowanie 1 Stanozolol ca. 40 ng/g opakowanie 2 opakowanie 3 Magnesium + Vit. C opakowanie 1 negative opakowanie 2 opakowanie 3 Stanozolol ca. 40 ng/g Stanozolol ca. 5 ng/g negative negative Zakład Badań Antydopingowych

28 Analiza musujących tabletek różnych suplementów diety zanieczyszczenia stanozololem i metandienonem Badania niemieckie Witamina C data ważności: lipiec 2005 Magnez data ważności: styczeń 2006 Nie deklarowane: Metandienone 0.2 µg/tabletka Nie deklarowane: Stanozolol 0.16 µg/tabletka Multiwitamina data ważności: lipiec 2006 Nie deklarowane: Stanozolol 0.06 µg/tabletka

29 GM (Glutamine) z Centro Espanol de Medicina y Fisioterapia del Deporte Zakład Badań Antydopingowych Deklarowane: GM = Glutamine Nie deklarowane: Oxandrolone µg/kapsułka

30 Origin of GM-Product Centro Espanol de Medicina y Fisioterapia del Deporte General Pardinas 92, 315 Madrid, Spain "We declare that GM (glutamine) is controlled and produced in a chemical and technical high standard, so that no contamination with banned substances occurs"

31 NIE TYLKO STEROIDY Zakład Badań Antydopingowych

32 Preparaty dietetyczne zanieczyszczone stymulantami Zakład Badań Antydopingowych LIDA Product: Meizitang Dai Dai Hua Jiao Nang Ziołowe kapsułki dietetyczne z sibutraminą (15 mg/kapsułka) nie deklarowaną na opakowaniu LIDA Product: LiDa Meizi Tea Ziołowa herbata dietetyczna z sibutraminą nie deklarowaną na opakowaniu

33 Preparaty dietetyczne zanieczyszczone stymulantami IFO SLIM RETARD (Belgium) Nie deklarowane: Fentermine Fenfluramine

34 Preparaty zanieczyszczone β2-agonistami ANABOLIC BURNER (Beach Power ) Nie deklarowane: Clenbuterol 30 g/tabletka Dawkowanie: 3 tabletki/dzień Stężenie w moczu po 1 tabletce: 2 ng/ml Parr MK. et al. Biomed. Chromatograph. 22 (2008)

35 Preparaty zanieczyszczone diuretykami, antagonistami hormonów i ich modulatorami??? Nie deklarowane: Hydrochlorotiazide Clomiphene

36 NOWE KONSTRUKCJE DESIGNER STEROIDS DESIGNER STIMULANTS

37 Steroidy anaboliczno-androgenne cyklopentanoperhydrofenantren Testosteron Nandrolon Metandienon

38 Nowe steroidy analogi testosteronu Zakład Badań Antydopingowych 19-demetylacja 1-metylacja 17-metylacja 1,2-oksydacja 2-metylacja 4-chlorowanie 4,5-redukcja 7-metylacja

39 Odżywki z nowymi steroidami Nowe skonstruowane steroidy od 2005 Prostanozol 6-Br-androstendione 17-Methyl-drostanolone 17-Ethyl-trenbolone etc.

40 Odżywki z nowymi steroidami Novedex Xtreme (Gaspari Nutrition) O O Androsta-1,4,6-trien-3,17-dione O O O 6-Oxo-androst-4-en-3,17-dione Zakład Badań Antydopingowych

41 Odżywki z nowymi steroidami Methyl-1-Pro (ProLine) Zakład Badań Antydopingowych O O CH 3 6-alpha-Methyl-androstendione O OH O H CH 3 5-beta-Dihydro-medroxyprogesterone Produkt zawierający dodatkowo androstendione

42 Odżywki z nowymi steroidami Jungle Warfare Deklarowane: 5alfa-dehydro-etiocholane-1,4,6- trien-3-one-17-ol Wynik badania: Delta-6-methyltestosterone Wykryty związek w moczu: 17α-methyl-5α-androstane-3α,17β-diol 17α-methyl-5β -androstane-3α,17β-diol

43 Odżywki z nowymi stymulantami Nowe skonstruowane stymulanty beta- metylofenyloetyloamina mefedron flefedron fluoroamfetaminy syntetyczne kanabinoidy

44 Próbki pozytywne po spożyciu odżywek NO SHOTGUN Deklarowane: beta-methylphenylethylamine Beta-methylphenylethylamine podobny do Amfetaminy (Lista zabroniona sekcja S6) Lista substancji i metod zabronionych, oprócz przykładów konkretnych substancji jest uwaga: (...) i inne substancje o podobnej strukturze chemicznej lub podobnym działaniu biologicznym. Dzięki temu wykrycie takiego związku chemicznego w moczu zawodnika może być uznane za pozytywny wynik kontroli antydopingowej. Zakład Badań Antydopingowych

45 NO SHOTGUN beta-methylphenylethylamine 2-phenylpropan-1-amine alfa-methylphenylethylamine (amphetamine) 1-phenylpropan-2-amine phenylethylamine 2-phenylethyl-1-amine

46 Wielka Brytania - pierwsze dopalacze od 2008 dopalacze dostępne w Polsce Zakład Badań Antydopingowych Z czego składają się dopalacze?

47 Skład dopalaczy Substancje naturalne Substancje syntetyczne

48 Substancje naturalne Mieszanki ziołowe wiele składników psychoaktywnych (alkaloidów), mogą być z syntetycznymi kanabinoidami Szałwia wieszcza (Saliva divinorum) główny składnik aktywny (alkaloid) salvinorin A

49 Substancje naturalne Fly agaric (muchomor czerwony Amanita muscaria, muchomor plamisty Amanita pantherina) bufotenina (działanie halucynogenne), muskaryna i muskardyna (składniki czynne muchomora zatrucia), kwas libotenowy, muscymol.

50 Substancje naturalne Kratom (Mitragyna Speciosa) Argyreia nervosa roślina z rodziny powojowatych - pochodna kwasu lizergowego Ergina (LSA) amid kwasu D-lizergowego

51 Substancje naturalne Calea zacatechichi roślina z rodziny astrowatych Lion (Lamiaceae leonurus) roślina z rodziny wargowatych - alkaloid leonuryna

52 Substancje syntetyczne BZP N-benzylopiperazyna stymulant ośrodkowego układu nerwowego 1-(phenylmethyl)piperazine TFMPP 3- trifluorometylofenylpiperazyna pochodna piperazyny o działaniu stymulujacym 1-[3-(trifluoromethyl)phenyl]piperazine hydrochloride

53 Substancje syntetyczne JWH-018 naftalen-1-yl-(1-pentylindol-3-yl)- metanon syntetyczny agonista receptorów kanabinoidowych naphthalen-1-yl-(1-pentylindol-3-yl)methanone Mefedron 4-metylometkatynon-(4-MMC, 1-(4- metylofenylo)-2-metyloaminopropan-1-on) (RS)-1-(4-metylofenylo)-2-metyloaminopropan-1-on

54 Mefedron Zakład Badań Antydopingowych

55 CO MOŻNA ZROBIĆ? Zakład Badań Antydopingowych

56 Źródła odżywek małego ryzyka w Niemczech Lista Kolońska Baza odżywek niskiego ryzyka www. osp-koeln. de Kontrola jakości Gwarancja: nie zawierają steroidów anaboliczno-androgennych

57 Źródła odżywek małego ryzyka w Niemczech The Cologne List is a list of nutritional supplements with a minimized risk of doping. The fact that a product is published on the Cologne List is not a warranty that the product does not contain any prohormones, anabolic substances, or stimulants. a service that the Olympic Centre Rhineland provides to top athletes and manufacturers of nutritional supplements. We have a firm belief in peak performance on a fair and human basis which is the key motivation behind this service since it allows athletes to protect themselves against false accusations of doping. our goal to create transparency with respect to the risk of doping given the wide range of nutritional supplements available on the market. The Cologne List is not a recommendation to athletes to make use of any of the listed nutritional supplements. The effectiveness of supplementary nutrition needs to be evaluated separately for each product and may depend on the individual athlete.

58 Źródła odżywek małego ryzyka w Niemczech Rote Liste Indeks terapeutyczny niemieckiego przemysłu farmaceutycznego Analiza analogów odżywek z niemieckiej Rote Liste Wyniki Nie stwierdzono steroidów anabolicznoandrogennych w 201 analogach odżywek z niemieckiej Rote Liste Badania finansowane przez Sepp-Herberger- Foundation of the German Soccer Federation Zakład Badań Antydopingowych

59 System holenderski Zakład Badań Antydopingowych Netherlands Security System Nutritional Supplements Elite Sports (NZVT) Skupia producentów suplementów oraz laboratoria, które je analizują. Producenci, którzy chcą dołączyć do tego systemu muszą spełniać określone wymagania, tj. przestrzegać specjalnych procedur związanych z: zakupem surowców i materiałów niezbędnych do produkcji, kontrolą procesu produkcyjnego i właściwym etykietowaniem produktów. Dla zapewnienia najwyższej jakości produkcji, producenci są zobowiązani również wprowadzić system Analizy Zagrożeń i Krytyczny Punkt Kontroli (HACCP), który został specjalnie dostosowany dla potrzeb NZVT. Każda partia wyprodukowanego suplementu jest poddawana analizie laboratoryjnej, w kierunku zawartości stymulantów i steroidów.

60 System holenderski Zakład Badań Antydopingowych Netherlands Security System Nutritional Supplements Elite Sports (NZVT) W określeniu wartości progowych stężeń poszczególnych substancji kierowano się następującymi kryteriami: stężenie, które może powodować pozytywny wynik testu antydopingowego, dzienna dawka suplementu, którą sportowiec może przyjąć, współczynnik korygujący indywidualne różnice w fizjologii pomiędzy różnymi ludźmi. Ponadto, aby zapewnić dodatkową kontrolę, Holenderski Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego i Środowiska przeprowadza analizy losowo wybranych produktów dostępnych w obrocie detalicznym. Wyniki tych analiz są prezentowane na specjalnej stronie internetowej dostępnej dla sportowców. Jednak są oni informowani, że NZVT gwarantuje jakość tyko określonych partii suplementu

61 WNIOSKI Sytuacja ze sprzedawanymi produktami jest co raz gorsza Problem stanowią: Prohormony, Klasyczne steroidy anaboliczno-androgenne, Designer steroids, Klasyczne stymulanty, Designer stimulants, Syntetyczne kanabinoidy

62 WNIOSKI Przyczyną tej sytuacji jest m.in. wzrost handlu i dostępności hurtowych ilości powyższych substancji, zwłaszcza z chińskich firm. W najbliższym czasie należy się spodziewać zanieczyszczeń nowymi skonstruowanymi związkami.

63 Czy jest konieczność stosowania odżywek i suplementów diety? Zakład Badań Antydopingowych WNIOSKI - CO ROBIĆ? Edukacja Wytypowanie grup najbardziej narażonych na zagrożenia. Stworzenie sieci laboratoriów kontroli ściśle ze sobą współpracujących. Śledzenie rynku: wyciąganie właściwych wniosków z informacji od użytkowników i z etykiet.

64 WNIOSKI - CO ROBIĆ? Dopalacze a doping Powiązanie dopalaczy z dopingiem może ułatwić walkę z dopalaczami lub ograniczyć ich stosowanie. Jeszcze przed rozpoczęciem dystrybucji dopalaczy w Polsce, w marcu 2008 roku, Rada Unii Europejskiej wydała decyzję, która zobowiązała państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków, zgodnych z prawem krajowym, w celu objęcia benzylopiperazyny, jako głównego składnika dopalaczy, środkami kontroli proporcjonalnymi do zagrożenia związanego z tą substancją, jak również sankcjami karnymi. Tymczasem benzylopiperazyna pojawiła się na Liście substancji i metod zabronionych w sporcie (Liście zabronionej) już 1 stycznia 2007 roku. Tym samym sportowcy jako pierwsi mogli dowiedzieć się o niebezpieczeństwie stosowania benzylopiperazyny, zarówno w aspekcie zdrowotnym, jak i prawnym (związanym z naruszeniem przepisów antydopingowych), znacznie wcześniej niż związek ten pojawił się na polskim rynku. Zakład Badań Antydopingowych

65 WNIOSKI - CO ROBIĆ? Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) stworzyła program (WADA Q&As 2004) dotyczący suplementacji żywienia. Zawiązała się współpraca organizacji antydopingowych, lekarzy i naukowców, elit sportowych oraz przedstawicieli rządów wielu państw w celu poszukiwania rozwiązań problemu zanieczyszczonych odżywek. Program ma na celu między innymi: stworzenie ogólnodostępnej światowej bazy odżywek, testowanie odżywek i wydawanie certyfikatów, stworzenie regulacji dotyczących: poprawy jakości preparatów, minimalizowania ich kontaminacji oraz podawania rzetelnych danych na etykietach, stworzenie regulacji prawnych dotyczących zdrowia publicznego, ochrony konsumenta i edukacji.

66 Dziękuję za uwagę Zakład Badań Antydopingowych

Odżywki i suplementy diety

Odżywki i suplementy diety Odżywki i suplementy diety Dorota Kwiatkowska Zakład Badań Antydopingowych Instytutu Sportu w Warszawie Od 1996 Prohormony Bez recepty steroidy anaboliczno-androgenne 1999: Wykrycie zanieczyszczeń w odżywkach

Bardziej szczegółowo

Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010

Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010 Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010 Analiza rejestru powiadomień o pierwszym wprowadzeniu do obrotu środków spożywczych Środki spożywcze specjalnego

Bardziej szczegółowo

Sprzedaż dopalaczy od literatury akcesoria substancje pochodzenia naturalnego syntetycznego

Sprzedaż dopalaczy od literatury akcesoria substancje pochodzenia naturalnego syntetycznego Dopalacze To nazwa różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym bądź faktycznym działaniu psychoaktywnym, nieznajdujących się na liście substancji kontrolowanych przepisami ustawy o przeciwdziałaniu

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU RAPORT Z BADAŃ MONITORINGOWYCH ZAKRESIE WYBRANYCH GRUP ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ORAZ SUPLEMENTÓW DIETY PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 ROKU.

Bardziej szczegółowo

Suplementacja a doping

Suplementacja a doping Suplementacja a doping Andrzej Pokrywka Centralny Ośrodek Medycyny Sportowej, Warszawa Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Zielonogórski Cetniewo, listopad 2015 Światowy Kodeks Antydopingowy

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Niepożądane skutki stosowania suplementów dietetycznych. dr Robert A. Olek Zakład Biochemii AWFiS Gdańsk

Niepożądane skutki stosowania suplementów dietetycznych. dr Robert A. Olek Zakład Biochemii AWFiS Gdańsk Niepożądane skutki stosowania suplementów dietetycznych dr Robert A. Olek Zakład Biochemii AWFiS Gdańsk Wydatki na suplementy w 2005 roku wyniosły 5 400 000 000 $ z czego 3 700 000 000 $ - w USA 1 700

Bardziej szczegółowo

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie)

GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) 1. Czym jest GDA? GDA (Guideline Daily Amount = Wskazane Dzienne Spożycie) to wartości poziomu spożycia poszczególnych składników odżywczych w codziennej diecie zostały wyznaczone przez naukowców dla przeciętnego

Bardziej szczegółowo

Dopalacze - legalne narkotyki? Michał Tchórz

Dopalacze - legalne narkotyki? Michał Tchórz Dopalacze - legalne narkotyki? Michał Tchórz Dopalacze: Grupa substancji wykazujących działanie pobudzające, stymulujące ośrodkowy układ nerwowy, relaksujące, poprawiające nastrój, czasami halucynogenne

Bardziej szczegółowo

Część I wprowadzanie suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności wzbogacanej.

Część I wprowadzanie suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności wzbogacanej. Część I wprowadzanie suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz żywności wzbogacanej. Zasady wprowadzania po raz pierwszy do obrotu suplementów diety, środków spożywczych

Bardziej szczegółowo

ETYKIETA. Fitmax Easy GainMass proszek

ETYKIETA. Fitmax Easy GainMass proszek ETYKIETA Fitmax Easy GainMass proszek smak waniliowy, truskawkowy, czekoladowy Środek spożywczy zaspokajający zapotrzebowanie organizmu przy intensywnym wysiłku fizycznym, zwłaszcza sportowców. FitMax

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie suplementów diety. (Dz. U. z dnia 17 lutego 2003 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie suplementów diety. (Dz. U. z dnia 17 lutego 2003 r.) Dz.U.03.27.236 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie suplementów diety (Dz. U. z dnia 17 lutego 2003 r.) Na podstawie art. 9 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola

SPIS TREŚCI. 1. Znaczenie nauki o żywieniu. 2. Gospodarka energetyczna organizmu człowieka. 3. Podstawowe składniki pokarmowe i ich rola 3 SPIS TREŚCI 1. Znaczenie nauki o żywieniu 1.1. Cele i zadania nauki o żywieniu................................................8 1.2. Rozwój nauki o żywieniu człowieka.............................................9

Bardziej szczegółowo

Rozróżnianie steroidów endogennych od egzogennych za pomocą GC/C/IRMS

Rozróżnianie steroidów endogennych od egzogennych za pomocą GC/C/IRMS Rozróżnianie steroidów endogennych od egzogennych za pomocą GC/C/IRMS Rys historyczny pocz. XX w. Pierwsze badania antydopingowe u koni wyścigowych (Warszawa, Budapeszt, Wiedeń) 1910 Alfons Bukowski (1858-1921)

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Nutrend Isodrink ma osmolarność: 284 mosm/kg ( przy rozcieńczeniu 30 g w 500 ml wody)!

Nutrend Isodrink ma osmolarność: 284 mosm/kg ( przy rozcieńczeniu 30 g w 500 ml wody)! NUTREND Isodrinx Napój izotoniczny lub hipotoniczny w zależności od stosunku rozcieńczenia. Szybka energia, optymalna dawka minerałów, kompleks witamin. Napój sportowy do stosowania w trakcie intensywnego

Bardziej szczegółowo

DOPALACZE LEGALNOŚĆ POZYTYWNY ODBIÓR DZIAŁANIE NA ORGANIZM RÓŻNORODNOŚĆ

DOPALACZE LEGALNOŚĆ POZYTYWNY ODBIÓR DZIAŁANIE NA ORGANIZM RÓŻNORODNOŚĆ DOPALACZE CZYM SĄ DOPALACZE? Dopalacze stosowana w Polsce, potoczna nazwa różnego rodzaju produktów zawierających substancje psychoaktywne, które nie znajdują się na liście środków kontrolowanych przez

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw

USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 24 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz innych ustaw Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2002 r. Nr 135, poz. 1145, Nr 208,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) Dz.U.07.137.967 2010.01.22 zm. Dz.U.2010.9.63 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) (Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 r.) Na

Bardziej szczegółowo

Osteosanum (Vision) suplement diety

Osteosanum (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe Osteosanum (Vision) suplement diety Nutrimax+ (Vision) suplement diety Passilat (Vision) suplement diety Osteosanum (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 144.00

Bardziej szczegółowo

106 kcal 18 g protein 7,2 g. x 23 servings. carbs BIAŁKO

106 kcal 18 g protein 7,2 g. x 23 servings. carbs BIAŁKO Activlab to marka suplementów i odżywek dla osób aktywnych. Nasza oferta adresowana jest zarówno do osób uprawiających sport na poziomie zawodowym i wyczynowym, jak również dla pasjonatów, którzy traktują

Bardziej szczegółowo

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 13/t. 15

PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. 13/t. 15 454 31996L0008 L 55/22 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH 6.3.1996 DYREKTYWA KOMISJI 96/8/WE z dnia 26 lutego 1996 r.w sprawie żywności przeznaczonej do użycia w dietach o obniżonej energetyczności

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1

USTAWA. z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia 1 Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Dz.U.2015.594 z dnia 2015.04.30 Status: Akt obowiązujący Wersja od: 18 stycznia 2016 r. do: 18 maja 2016 r. USTAWA z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY PL PL PL KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 27.6.2008 r. COM(2008) 393 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY W SPRAWIE WYKONANIA ARTYKUŁU 9 DYREKTYWY RADY

Bardziej szczegółowo

MISJA HASCO-LEK. " Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów "

MISJA HASCO-LEK.  Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów MISJA HASCO-LEK " Produkowanie leków najwyższej jakości, skutecznie zaspokajających potrzeby zdrowotne pacjentów " Rynek farmaceutyczny - dzień dzisiejszy i obserwowane kierunki zmian Michał Byliniak PPF

Bardziej szczegółowo

potoczna nazwa różnego rodzaju substancji psychoaktywnych nieobjętych kontrolą prawną. Spożycie ich ma na celu wywołanie w organizmie jak

potoczna nazwa różnego rodzaju substancji psychoaktywnych nieobjętych kontrolą prawną. Spożycie ich ma na celu wywołanie w organizmie jak potoczna nazwa różnego rodzaju substancji psychoaktywnych nieobjętych kontrolą prawną. Spożycie ich ma na celu wywołanie w organizmie jak najwierniejszego efektu narkotycznego substancji zdelegalizowanych.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 stycznia 2013 r. Poz. 44 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie wzorów wniosków w zakresie refundacji leku, środka

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań DECYZJA

WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań DECYZJA WIELKOPOLSKI WOJEWÓDZKI INSPEKTOR INSPEKCJI HANDLOWEJ Al. Marcinkowskiego 3, 60-967 Poznań Poznań, dnia 16 stycznia 2012 r. D/KA.ŻG.8361.171.2011 Pan Sebastian Ostrochalski Przedsiębiorstwo Wielobranżowe

Bardziej szczegółowo

Magnez morski z obniżoną zawartością sodu

Magnez morski z obniżoną zawartością sodu Magnez morski z obniżoną zawartością sodu Płynny, skoncentrowany magnez pozyskany w procesie odsalania wody morskiej. W wyniku wykorzystania innowacyjnej metody pozyskania magnezu powstał preparat o natychmiastowej

Bardziej szczegółowo

środkach spożywczych oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 1601/91, rozporządzenia (WE) nr 2232/96 oraz (WE) nr 110/2008 oraz dyrektywę

środkach spożywczych oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 1601/91, rozporządzenia (WE) nr 2232/96 oraz (WE) nr 110/2008 oraz dyrektywę Stan prawny 2012-06-29 USTAWA z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, (tekst pierwotny: Dz. U. 2006 r. Nr 171 poz. 1225) (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 136 poz. 914 z późn.

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

- o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-172-08 Druk nr 1207 Warszawa, 22 października 2008 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy

AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy AE/ZP-27-17/15 Załącznik Nr 1 Formularz Cenowy Cena brutto zamówienia - każdego pakietu powinna stanowić sumę wartości brutto wszystkich pozycji ujętych w pakiecie, natomiast wartość brutto poszczególnych

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1.

USTAWA. z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1. Dz.U.02.175.1433 z późn. zm. USTAWA z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. (Dz. U. z dnia 21 października 2002 r.) [wyciąg] Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa warunki wprowadzania

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS

PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS TIENS POLSKA PRZEDSTAWIA NOWĄ SERIĘ PRODUKTÓW PLUS 5000 lat chińskiej tradycji i wiedzy połączone z najnowszą technologią z Europy PRODUTY PLUS FIRMY

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie treningu sportowego

Wspomaganie treningu sportowego Wspomaganie treningu sportowego Cechy sprawności MOC FIZ. produkcja energii eksplozywna (siła) maksymalna (szybkość ść) wytrzymałościowa aerobowa Cechy sprawności KONTROLA NERW.-MM. (psyche) pobudzenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania.

Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. Podstawy diety i wspomagania w sporcie - przedmiotowe zasady oceniania. W czasie zajęć ocenie podlegają wyłącznie zaangażowanie i aktywność ucznia na zajęciach. Planowane są w semestrze: - 3 oceny z zadań

Bardziej szczegółowo

Nowe zagrożenie Dopalacze

Nowe zagrożenie Dopalacze Nowe zagrożenie Dopalacze Cel spotkania Dostarczenie podstawowych informacji o nowych środkach psychoaktywnych pojawiających się na rynku narkotykowym. Co to są dopalacze? Nazwa nie posiada charakteru

Bardziej szczegółowo

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 12. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Jak rozumieć informacje zamieszczone na etykiecie produktu spożywczego. Cel: wyjaśnienie uczniom, jak korzystać z informacji żywieniowych

Bardziej szczegółowo

www.kulturystyka.sklep.pl

www.kulturystyka.sklep.pl SWANSON Razberi-K - Ketony z malin Suplement diety ze Stanów stworzony, by pomóc ci walczyć ze zbędnymi kilogramami! Silny i skuteczny środek na odchudzanie zawiera wyłącznie naturalny wyciąg z malin -

Bardziej szczegółowo

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie

Żywność. zapewnia prawidłowe funkcjonowanie. poprawia samopoczucie Warsztaty żywieniowe Żywność buduje i regeneruje dostarcza energii zapewnia prawidłowe funkcjonowanie poprawia samopoczucie Żaden pojedynczy produkt nie dostarczy Ci wszystkiego, czego potrzebujesz dlatego

Bardziej szczegółowo

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA Bardzo silny booster testosteronu. Nowa, specjalnie zaprojektowana formuła suplementu diety zawiera składniki wspomagające powysiłkową produkcję naturalnych hormonów.

Bardziej szczegółowo

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/39/WE

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/39/WE 20.5.2009 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 124/21 DYREKTYWY DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2009/39/WE z dnia 6 maja 2009 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego

Bardziej szczegółowo

1. Kontrola jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż tłuszcze mleczne

1. Kontrola jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż tłuszcze mleczne Stosownie do planu pracy na IV kwartał 2011r. i programu kontroli nr DIH-81-17(1)/11/MJ przedkładam informację z wyników kontroli jakości i prawidłowości oznakowania tłuszczów do smarowania innych niż

Bardziej szczegółowo

Przetarg pisemny na sukcesywną dostawę odżywek dla zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Zapaśniczego w 2014 roku

Przetarg pisemny na sukcesywną dostawę odżywek dla zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Zapaśniczego w 2014 roku Przetarg pisemny na sukcesywną dostawę odżywek dla zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Zapaśniczego w 2014 roku I. Opis przedmiotu przetargu. Polski Związek Zapaśniczy - Organizator przetargu

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH

WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego WITAMINY I MINERAŁY DLA OSÓB DIALIZOWANYCH Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany w oparciu o doniesienia naukowe oraz przyjęte

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych.

Bioterra zdrowie i uroda. Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Bioterra zdrowie i uroda Rodzice marzą o tym, aby ich dzieci były zdrowe. Dorosłe dzieci dbają o zdrowie rodziców. Zakochani o kochanych. Każdy człowiek marzy o zdrowiu i urodzie. Pragnienie to nie zależy

Bardziej szczegółowo

Dopalacze groźne produkty współczesnej mody.

Dopalacze groźne produkty współczesnej mody. mgr Łukasz Kołomański MZPPP Kielce Dopalacze groźne produkty współczesnej mody. Z roku na rok obserwujemy wzrost zagrożeń wiążących się z sięganiem przez młodzież a nierzadko i dzieci po substancje psychoaktywne.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO

WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 13 Rozdział I WYBRANE ZAGADNIENIA Z PRAWOZNAWSTWA W ASPEKCIE PRAWA ŻYWNOŚCIOWEGO... 15 1. Pojęcie prawa... 15 1.1. Prawo a inne systemy normujące stosunki społeczne...

Bardziej szczegółowo

Czym są dopalacze?! *Krajowe Biuro Przeciwdziałania Narkomanii

Czym są dopalacze?! *Krajowe Biuro Przeciwdziałania Narkomanii DOPALACZE? Czym są dopalacze?! Jest to termin używany potocznie dla określenia grupy różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym bądź faktycznym działaniu psychoaktywnym.* Reklamowane są m.in. jako

Bardziej szczegółowo

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie

Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy. ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Projekt Bądźmy zdrowi wiemy, więc działamy ETYKIETA - źródło informacji o produkcie Zgodnie z polskim ustawodawstwem etykieta produktu spożywczego powinna mieć napisy w języku polskim, umieszczone w sposób

Bardziej szczegółowo

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia - nowelizacja

Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia - nowelizacja Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia - nowelizacja Podstawowym aktem prawnym z zakresu prawa żywnościowego w Polsce jest ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

Wydział Prewencji KWP w Krakowie

Wydział Prewencji KWP w Krakowie OLKUSKI 157/253 MIECHOWSKI 253/676 49/59 117/123 360/439 PROSZOWICKI DĄBROWSKI 295/355 KRAKOWSKI CHRZANOWSKI 3318/4448 OŚWIĘCIMSKI 157/392 KRAKÓW 305/98 WIELICKI 162/558 428/445 79/102 297/144 BRZESKI

Bardziej szczegółowo

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania

Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Znakowanie żywności przyszłe zmiany, nowe wyzwania Klaudyna Terlicka, Principal Regulatory Advisor 21 Październik 2011 Innovation Nutrition Regulatory Safety Sensory Leatherhead Food Research 1919 Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia,

USTAWA z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, USTAWA z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, (tekst pierwotny: Dz. U. 2006 r. Nr 171 poz. 1225) (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 136 poz. 914) DZIAŁ I Przepisy ogólne i objaśnienia

Bardziej szczegółowo

Państwowa Inspekcja Sanitarna Koszalin

Państwowa Inspekcja Sanitarna Koszalin Państwowa Inspekcja Sanitarna Koszalin DOPALACZE WYPALACZE ŚRODKI ZASTĘPCZE substancje stanowiące zagrożenie dla zdrowia i życia. CO TO SĄ DOPALACZE? ang. smarts, legal highs, herbal highs, boosters Potoczne

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS 1 Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu SYLABUS Profil kształcenia: Zawodowy Stopień studiów: I Kierunek studiów: Turystyka i Rekreacja Specjalność: Semestr: Forma studiów: Nazwa przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Przetarg pisemny na sukcesywną dostawę odżywek dla zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Zapaśniczego w 2015 roku

Przetarg pisemny na sukcesywną dostawę odżywek dla zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Zapaśniczego w 2015 roku Przetarg pisemny na sukcesywną dostawę odżywek dla zawodników kadry narodowej Polskiego Związku Zapaśniczego w 2015 roku I. Opis przedmiotu przetargu. Polski Związek Zapaśniczy - Organizator przetargu

Bardziej szczegółowo

Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej

Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej Wymagania w zakresie znakowania produktów mięsnych w świetle nowego rozporządzenia Unii Europejskiej Po kilku latach dyskusji na poziomie europejskim oraz wielu konsultacji z organizacjami producentów

Bardziej szczegółowo

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki

Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki Znaczenie właściwego żywienia i suplementacji w sportach walki dr n. zdr. inż.krzysztof Durkalec-Michalski 1,2 1 Zakład Dietetyki, Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE INFORMACJE TEMAT SZKOLENIA: ABC DIETETYKI SPORTOWEJ PROWADZĄCY: ŁUKASZ JAŚKIEWICZ BARTŁOMIEJ POMORSKI MIEJSCE SZKOLENIA: LUBLIN

GŁÓWNE INFORMACJE TEMAT SZKOLENIA: ABC DIETETYKI SPORTOWEJ PROWADZĄCY: ŁUKASZ JAŚKIEWICZ BARTŁOMIEJ POMORSKI MIEJSCE SZKOLENIA: LUBLIN GŁÓWNE INFORMACJE TEMAT SZKOLENIA: ABC DIETETYKI SPORTOWEJ PROWADZĄCY: ŁUKASZ JAŚKIEWICZ BARTŁOMIEJ POMORSKI MIEJSCE SZKOLENIA: LUBLIN DATA: 13 MARCA 2016 R. ORGANIZATOR SZKOLENIA: DIETETYKA SPORTOWA DANE

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania Dz.U.03.27.237 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności i warunków ich stosowania (Dz. U. z dnia 17 lutego 2003 r.) Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 22.10.2010r. Katarzyna Stoś. Instytut Żywności i Żywienia

Warszawa, 22.10.2010r. Katarzyna Stoś. Instytut Żywności i Żywienia Warszawa, 22.10.2010r. Katarzyna Stoś Instytut Żywności i Żywienia 1. Suplementy diety- źródło składników o działaniu fizjologicznym, częstość stosowania 2. Zasadność suplementacji 3. 4. 5. Poziomy witamin

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

Produkcja cukru ekologicznego. dr inż. Maciej Wojtczak

Produkcja cukru ekologicznego. dr inż. Maciej Wojtczak dr inż. Maciej Wojtczak Żywność ekologiczna?? CUKIER EKOLOGICZNY? ORGANIC SUGAR 2 Rolnictwo ekologiczne To sposób gospodarowania ograniczający zależność od nakładów zewnętrznych poprzez stymulowanie biologicznych

Bardziej szczegółowo

Jak ocenić jakość białek

Jak ocenić jakość białek Jak ocenić jakość białek NPU- Net Protein Utilization = Wykorzytanie Białka Netto określa ilość azotu zatrzymanego w ustroju. NPU= Nb - Nbo Nspoż X 100% Nb-N oznaczony w tuszkach zwierząt na badanej diecie,

Bardziej szczegółowo

Uwaga - ten akt prawny prezentowany jest w wersji pierwotnej czyli nieujednoliconej.

Uwaga - ten akt prawny prezentowany jest w wersji pierwotnej czyli nieujednoliconej. Uwaga - ten akt prawny prezentowany jest w wersji pierwotnej czyli nieujednoliconej. Dz.U.2010.180.1214 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1) z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego

Bardziej szczegółowo

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW

DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW DOSKONAŁA SUCHA KARMA DLA KOTÓW MATISSE Linia Matisse oferuje pełną gamę karm o wysokiej jakości dostosowanych do wszystkich ras kotów. Główne cechy linii Matisse to: Doskonały

Bardziej szczegółowo

HeparD (Vision) suplement diety

HeparD (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe HeparD (Vision) suplement diety Granatin Q10 (Vision) suplement diety Herbata - Dla Niego (Vision) HeparD (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 108.00 sztukę

Bardziej szczegółowo

Plan suplementacji ukierunkowany na redukcję tkanki tłuszczowej i kształtowanie rzeźby mięśni.

Plan suplementacji ukierunkowany na redukcję tkanki tłuszczowej i kształtowanie rzeźby mięśni. Plan suplementacji ukierunkowany na redukcję tkanki tłuszczowej i kształtowanie rzeźby mięśni. Dane otrzymane od Klienta, przez specjalny formularz: Rafał, wiek: 30 lat, waga: 84kg, wzrost: 179cm BMI:

Bardziej szczegółowo

ZAWARTYCH W DOPALACZACH ICH WPŁYW NA ZDROWIE FIZYCZNE I PSYCHICZNE

ZAWARTYCH W DOPALACZACH ICH WPŁYW NA ZDROWIE FIZYCZNE I PSYCHICZNE RENATA LIPNICKA CHARAKTERYSTYKA ŚRODKÓW ZAWARTYCH W DOPALACZACH ICH WPŁYW NA ZDROWIE FIZYCZNE I PSYCHICZNE DOPALACZE - DOPALACZE ang. smart,legal high, herbal high, boosters??? Dopalacze to termin nie

Bardziej szczegółowo

,,Dopalacze Chwilowa moda czy realne zagrożenie. Michał Kidawa Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii KBPN 05.10.

,,Dopalacze Chwilowa moda czy realne zagrożenie. Michał Kidawa Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii KBPN 05.10. ,,Dopalacze Chwilowa moda czy realne zagrożenie Michał Kidawa Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii KBPN 05.10.2010 Ciechanów Co to są dopalacze? Dopalacz, czy dopalacze - termin nieposiadający

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Znakowanie żywności, czyli co powinien wiedzieć producent

Znakowanie żywności, czyli co powinien wiedzieć producent Znakowanie żywności, czyli co powinien wiedzieć producent Wiedza o tym, jak prawidłowo znakować żywność, jest coraz bardziej potrzebna producentom żywności. Potencjalny klient produktów spożywczych nie

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 25.9.2015 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 25.9.2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 25.9.2015 r. C(2015) 6507 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 25.9.2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013

Bardziej szczegółowo

ZNAKOWANIE ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, W TYM PRODUKTÓW SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I MEDYCZNEGO, SUPLEMENTY DIETY

ZNAKOWANIE ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, W TYM PRODUKTÓW SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I MEDYCZNEGO, SUPLEMENTY DIETY Firma szkoleniowa 2014 roku. TOP 3 w rankingu firm szkoleniowych zaprasza na szkolenie: ZNAKOWANIE ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, W TYM PRODUKTÓW SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I MEDYCZNEGO, SUPLEMENTY DIETY

Bardziej szczegółowo

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej

Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej Obrót i stosowanie produktów leczniczych przez lekarzy weterynarii przy wykonywaniu praktyki lekarsko-weterynaryjnej I. Zasady ogólne Obrót produktami leczniczymi jest obrotem cywilnoprawnym, polegającym

Bardziej szczegółowo

Etapy przeprowadzania kontroli antydopingowej

Etapy przeprowadzania kontroli antydopingowej Etapy przeprowadzania kontroli antydopingowej Planowanie badań antydopingowych, -wybór zawodnika do kontroli antydopingowej, Powiadamianie zawodnika o kontroli antydopingowej, Przygotowanie do sesji pobierania

Bardziej szczegółowo

PRAWO SUPLEMENTÓW DIETY

PRAWO SUPLEMENTÓW DIETY PRAWO SUPLEMENTÓW DIETY redakcja naukowa Mariusz Kondrat Mariusz Kondrat Justyna Stefańczyk-Kaczmarzyk Katarzyna Gęsiak Warszawa 2012 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Wprowadzenie...11 Rozdział 1 Suplementy

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie

LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie LAMININE OMEGA +++ Informacje o produkcie NAWIĄZUJĄC DO DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W POLSCE W 2011r. Z powodu chorób układu krążenia zmarło 440,9 na każde 100 tys. osób W Polsce wykryto cukrzycę

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego 2)3)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego 2)3) Dziennik Ustaw Nr 180 13683 Poz. 1214 1214 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 16 września 2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego 2)3) Na podstawie art. 26 ust.

Bardziej szczegółowo

Aktualności antydopingowe

Aktualności antydopingowe Aktualności antydopingowe Andrzej Pokrywka pokrywka.andrzej@gmail.com Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Zielonogórski Centralny Ośrodek Medycyny Sportowej, Warszawa Zespół Medyczny PZPN, Warszawa

Bardziej szczegółowo

"Dopalacze" Młodzież i dopalacze. Dopalacze to termin używany potocznie dla nazwania substancji o działaniu

Dopalacze Młodzież i dopalacze. Dopalacze to termin używany potocznie dla nazwania substancji o działaniu "Dopalacze" to substancje psychoaktywne, które mogą działać podobnie do narkotyków. Pomimo gigantycznych akcji przeciwko dopalaczom nadal funkcjonuje ich sprzedaż. Na terenie całego kraju skontrolowano

Bardziej szczegółowo

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych

Rada Przejrzystości. Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 29/2012 z dnia 11 czerwca 2012 r. w sprawie zasadności finansowania środka spożywczego specjalnego przeznaczenia

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A C J A. z kontroli prawidłowości oznakowania środków spożywczych w zakresie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych

I N F O R M A C J A. z kontroli prawidłowości oznakowania środków spożywczych w zakresie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT tel. 42 636-03-57 ul. Gdańska 38 90-730 Łódź fax 42 636-85-50

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA WŁASNA PRODUKTU LECZNICZEGO SOLUVIT N, proszek do sporządzania roztworu do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNYCH 1 fiolka zawiera: Substancje

Bardziej szczegółowo

OLEJ Z MIKROGLONÓW SCHIZOCHYTRIUM BOGATY W DHA I EPA

OLEJ Z MIKROGLONÓW SCHIZOCHYTRIUM BOGATY W DHA I EPA Dr Rodney Gray DSM Nutritional Lipids (a Division of DSM Nutritional Products LLC) 6 lipca 2012 r. NFU 786 OLEJ Z MIKROGLONÓW SCHIZOCHYTRIUM BOGATY W DHA I EPA Szanowny Panie, pragnę poinformować o rozpatrzeniu

Bardziej szczegółowo

FAKTY I MITY O DOPALACZACH

FAKTY I MITY O DOPALACZACH STOP DOPALACZOM! CO TO SĄ DOPALACZE? W ciągu ostatniego roku w prasie i TV pojawiało się wiele doniesień na temat tzw. dopalaczy. Czy jednak naprawdę wiadomo, co to są dopalacze (ang. smarts, legal highs,

Bardziej szczegółowo

GDA. Prawidłowe odżywianie

GDA. Prawidłowe odżywianie GDA Prawidłowe odżywianie Co to jest GDA? Prawidłowe odżywianie jest jednym z warunków zachowania dobrego stanu zdrowia. Aby móc dopasować swój sposób odżywiania do stylu życia jaki prowadzimy, niezbędne

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 lipca 2015 r. Poz. 1026 OBWIESZCZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 16 czerwca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra

Bardziej szczegółowo

Zdrowie Sklep Utworzono : 07 lipiec 2016

Zdrowie Sklep Utworzono : 07 lipiec 2016 Podwodne skarby > Model : CV0165 Producent : CaliVita International kontakt : - info@zdrowiesklep.pl Strona 1 Podwodne skarby > kontakt : - info@zdrowiesklep.pl Strona 2 Podwodne skarby > 1g spiruliny

Bardziej szczegółowo

Dopalaczom powiedz nie

Dopalaczom powiedz nie Dopalaczom powiedz nie 1. Co to są dopalacze? 2. Podział dopalaczy. 3. Objawy i skutki zażywania dopalaczy. 4. Powody brania narkotyków przez ludzi 5. Przykłady dopalaczy. 6. Wygląd ciała po zażyciu dopalaczy.

Bardziej szczegółowo