Analiza wpływu wartości marki na wartość przedsiębiorstwa

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza wpływu wartości marki na wartość przedsiębiorstwa"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski Wydział Nauk Ekonomicznych Tomasz Michał Bąk Nr albumu: Analiza wpływu wartości marki na wartość przedsiębiorstwa Praca magisterska na kierunku: Ekonomia w zakresie: Ekonomia Przedsiębiorstwa Praca wykonana pod kierunkiem dr. Małgorzaty Starczewskiej-Krzysztoszek z Katedry Ekonomii Sfery Publicznej WNE UW Warszawa, wrzesień 2009

2 Oświadczenie kierującego pracą Oświadczam, że niniejsza praca została przygotowana pod moim kierunkiem i stwierdzam, że spełnia ona warunki do przedstawienia jej w postępowaniu o nadanie tytułu zawodowego. Data Podpis kierującego pracą Oświadczenie autora (autorów) pracy Świadom odpowiedzialności prawnej oświadczam, że niniejsza praca magisterska została napisana przeze mnie samodzielnie i nie zawiera treści uzyskanych w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami. Oświadczam również, że przedstawiona praca nie była wcześniej przedmiotem procedur związanych z uzyskaniem tytułu zawodowego w wyższej uczelni. Oświadczam ponadto, że niniejsza wersja pracy jest identyczna z załączoną wersją elektroniczną. Data Podpis autora (autorów) pracy 1

3 Streszczenie Praca podejmuje problematykę wpływu wartości marki na wartość przedsiębiorstwa. Wychodząc od teoretycznych rozważań na temat wartości przedsiębiorstwa, prezentuje ona źródła tej wartości i rosnącą rolę zasobów niematerialnych, w tym w szczególności marki. Autor przedstawia finansowe metody wyceny wartości marki i przeprowadza wycenę trzech polskich marek Orlen, Jutrzenka i Telekomunikacja Polska przy użyciu zmodyfikowanej metody Financial World. Praca zawiera empiryczną weryfikację hipotezy o pozytywnym wpływie wartości marki na wartość przedsiębiorstwa. Badanie empiryczne przeprowadzone zostało na grupie 35 polskich przedsiębiorstw w latach Wyniki wskazują, iż wartość marki nie jest czynnikiem uwzględnianym przy wycenie akcji przez polski rynek kapitałowy. Autor podejmuje próbę znalezienia przyczyn braku istotności wartości marki dla wartości rynkowej przedsiębiorstwa w warunkach polskich. Słowa kluczowe wartość przedsiębiorstwa, zasoby niematerialne, marka, wartość marki Dziedzina pracy (kody wg programu Socrates-Erasmus) Ekonomia (14300) Klasyfikacja tematyczna 2

4 SPIS TREŚCI WSTĘP... 5 ROZDZIAŁ I. Wpływ zasobów niematerialnych na wartość przedsiębiorstwa Maksymalizacja wartości jako cel działania przedsiębiorstwa Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa Zasoby jako źródło wartości przedsiębiorstwa Teoria zasobowa przedsiębiorstwa Zasoby niematerialne i wartość firmy Pozabilansowy charakter zasobów niematerialnych Znaczenie pozabilansowych zasobów niematerialnych dla budowania wartości przedsiębiorstwa ROZDZIAŁ II. Marka jako pozabilansowy zasób niematerialny budujący wartość przedsiębiorstwa Powstanie i definicja marki Pozabilansowy charakter marki Silna marka jako źródło wartości przedsiębiorstwa Wzrost znaczenia marki w budowaniu wartości przedsiębiorstwa Funkcje marki Siła marki Silna marka a budowanie wartości przedsiębiorstwa ROZDZIAŁ III. Wartość marki i metody jej wyceny Potrzeba wyceny marki Kapitał marki a jej wartość Czynniki wpływające na wartość marki Wycena marki Problemy związane z procesem wyceny marki Finansowe metody wyceny marki Wycena polskich marek zmodyfikowaną metodą Financial World Zmodyfikowana metoda mnożnikowa Financial World Wycena polskich marek Analiza otrzymanych wyników

5 ROZDZIAŁ IV. Wpływ wartości marki na wartość przedsiębiorstwa badanie empiryczne Dotychczasowe badania na temat wpływu wartości marki na wartość przedsiębiorstwa Metodologia badania i hipotezy badawcze Baza danych Wartość marki a wartość przedsiębiorstwa interpretacja wyników ZAKOŃCZENIE BIBLIOGRAFIA ZESTAWIENIE SPISÓW ZAŁĄCZNIKI

6 WSTĘP Głównym celem gospodarowania większości współczesnych przedsiębiorstw jest budowanie wartości dla akcjonariuszy. Od lat osiemdziesiątych XX wieku, kiedy to Rappaport w ten właśnie sposób określił cel przedsiębiorstwa 1, minęło już ponad dwadzieścia lat, jednak cel ten wciąż pozostaje aktualny i w praktyce realizowany przez firmy. Jednocześnie źródła wartości przedsiębiorstwa wciąż ewoluują, albowiem firmy znajdują coraz to nowe sposoby uzyskania przewagi konkurencyjnej na rynku. Zmieniają się także warunki, w których firmy funkcjonują. Wiek XXI to nowe realia gospodarowania, które wymuszają na przedsiębiorstwach wybór nowych wzorców działalności 2 i poszukiwanie nowych źródeł wartości przedsiębiorstwa. To właśnie identyfikacja i skuteczne zarządzanie tymi czynnikami decyduje o budowaniu wartości firmy na rynku w długim okresie. 3 Poszukując nowych źródeł wartości przedsiębiorstwa coraz powszechniej uznaje się rosnącą rolę pozabilansowych zasobów niematerialnych znaczenie marki, wizerunku, kultury organizacyjnej, lojalności klientów czy kapitału ludzkiego. Inwestycje w aktywa rzeczowe coraz częściej wypierane są przez inwestycje właśnie w zasoby niematerialne. Szczególne miejsce wśród pozabilansowych zasobów niematerialnych zajmuje marka. Na obecnym etapie rozwoju gospodarki kapitalistycznej mamy bowiem sytuację, w której w celu zaspokojenia tych samych potrzeb wytwarzanych jest wiele podobnych produktów czy usług. W takich warunkach twierdzi się, że to właśnie silna marka staje się sposobem odróżnienia firmy i jej produktów od konkurencji oraz drogą do zbudowania trwałej przewagi konkurencyjnej i podniesienia wartości firmy. Z tym właśnie wiąże się przedmiot tej pracy analiza wpływu wartości marki na wartość przedsiębiorstwa. Praca jest zatem próbą odpowiedzi na pytanie czy wartość marki wywiera wpływ na wartość przedsiębiorstwa i jaka jest skala tego wpływu? Obecnie produkty markowe cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Skoro za garnitur Armaniego konsument jest skłonny zapłacić kilkakrotnie więcej niż za uszyty 1 Jog Vijaj, Suszyński Cezary. Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa. CIM. Warszawa 1994, s Skrzypek Elżbieta. Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu wartości przedsiębiorstwa. W: Red. Skrzypek Elżbieta. Wpływ zasobów niematerialnych na wartość firmy. Tom 2. UMCS. Lublin 2003, s Red. Domagała-Korona Barbara, Herman Andrzej. Współczesne źródła wartości przedsiębiorstwa. Difin. Warszawa 2006, s

7 z identycznego materiału niemarkowy, to znaczy, że marka ta tworzy wartość dodaną. 4 Marka staje się więc czynnikiem decyzyjnym przy wyborze produktów dla coraz większej grupy nabywców. Oznacza to, iż firmy posiadające silne marki mogą uzyskać określoną marżę na swoich produktach, co z kolei zapewnia im wyższy zysk i konsekwentnie wyższy zwrot z kapitału własnego. W pracy postawiona została hipoteza, że marka jest jednym ze źródeł wartości współczesnych przedsiębiorstw i w związku z tym wartość marki pozytywnie wpływa na wartość przedsiębiorstwa. W celu przeprowadzenia analizy trzeba, po pierwsze, zastanowić się, jaki wpływ mają zasoby niematerialne na wartość przedsiębiorstwa i z czego wynika rosnąca ich rola. Jednocześnie ciekawe wydaje się przeanalizowanie, jak rachunkowość finansowa podchodzi do kwestii klasyfikacji zasobów niematerialnych. Jeśli bowiem zasoby te stanowią wymierną wartość dla przedsiębiorstw, a nie są uwzględniane w bilansie, to stanowi to zarzut i jednocześnie stawia poważne wyzwanie przed rachunkowością firmy. Kolejny krok to skoncentrowanie się na samej marce. Marka jest bowiem kategorią bardzo szeroką, której definicja do dziś budzi wiele kontrowersji. Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, co rozumiemy poprzez silną markę, jakie są jej elementy i funkcje, z czego wynika rosnące nią zainteresowanie, a przede wszystkim w jaki sposób wpływa ona na wartość przedsiębiorstwa. Innymi słowy należy przeanalizować, w jaki sposób marka, wpływając na działalność przedsiębiorstwa z jednej strony oraz na decyzje konsumentów z drugiej, podnosi wartość firmy. Dostrzeżenie szczególnej roli marki we współczesnym otoczeniu biznesowym pociągnęło za sobą powstanie wielu metod wyceny marek, zarówno metod marketingowych, jak i finansowych. Jednak czynniki takie, jak jej niematerialny charakter czy trudności w jednoznacznym zdefiniowaniu powodują, że metody te nie są doskonałe. Warto zatem przyjrzeć się bliżej, jaka była geneza procesu wyceny marki, gdzie ta wycena znajduje zastosowanie oraz jakie metody wyceny są stosowane obecnie. Uznanie pozabilansowych zasobów niematerialnych, a w szczególności marki, jako źródła wartości współczesnych przedsiębiorstw, powinno prowadzić do uwzględnienia wartości marek 4 Anklewicz Marcin, Kapłon Paweł. Szansa dla firm. W: Marki Polskie dodatek do Rzeczpospolitej, On line. Dostęp

8 w ustalaniu wartości rynkowej akcji spółek dokonywanej przez rynek kapitałowy. Szczególnie interesującym wydaje się zatem zbadanie, czy wartości marek wpływają na wartości rynkowe przedsiębiorstw wyznaczane przez inwestorów. Jednocześnie można zastanowić się, czy uwzględnienie przez inwestorów wartości marki wiąże się z czynnikami takimi, jak chociażby poziom dochodu społeczeństwa danego kraju, czy czynniki wpływające na decyzje zakupowe konsumentów. W celu empirycznej weryfikacji postawionej hipotezy wybrano grupę 35 przedsiębiorstw działających na rynku polskim i przeprowadzono regresję wartości rynkowej firmy na jej wartości księgowej, zysku netto i wartości posiadanych przez nią marek. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy rozdział przedstawia podstawy teoretyczne pracy. Zaprezentowano tutaj rozważania na temat celu działalności przedsiębiorstwa i zarządzania jego wartością, prezentując wpływ jaki na tę wartość mają zasoby niematerialne. Rozdział drugi analizuje funkcje i znaczenie silnej marki koncentrując się na jej roli w budowaniu wartości przedsiębiorstwa. W rozdziale trzecim omówiono elementy kapitału marki oraz przedstawiono szczegółowo wybrane finansowe metody wyceny marek. W celu weryfikacji działania jednej z metod wyceny zmodyfikowanej metody mnożnikowej Financial World zawarto tu, dokonaną przy jej wykorzystaniu, wycenę trzech polskich marek Orlen, Telekomunikacja Polska i Jutrzenka. Rozdział czwarty zawiera badanie empiryczne dotyczące wpływu wartości marki na wartość rynkową wybranych polskich przedsiębiorstw w latach Jest to próba empirycznej weryfikacji hipotezy o pozytywnym wpływie marki na wartość rynkową firmy. W zakończeniu sformułowano wnioski będące odpowiedzią na postawione pytania badawcze. Praca została napisana na podstawie bogatej literatury traktującej o marce jako źródle wartości współczesnych przedsiębiorstw oraz metodach wyceny aktywów niematerialnych. Literatura obejmuje głównie pozycje z zakresu marketingu, teorii i finansów przedsiębiorstwa, zarządzania, jak i rachunkowości. Wykorzystano tutaj publikacje dotyczące przede wszystkim zarządzania wartością przedsiębiorstwa, współczesnych źródeł wartości, marki i jej znaczenia w obecnym środowisku biznesowym oraz wyceny marki. Wycena polskich marek oraz badanie empiryczne oparto głównie na danych pozyskanych ze stron internetowych spółek oraz serwisów dla inwestorów. Szczegółowy opis wykorzystanej literatury zawiera bibliografia. 7

9 ROZDZIAŁ I Wpływ zasobów niematerialnych na wartość przedsiębiorstwa We współczesnej gospodarce rynkowej szybko zmieniające się warunki gospodarowania wymuszają na przedsiębiorstwach poszukiwanie nowych źródeł wartości, której wzrost w długim okresie stał się celem istnienia i działania firm. Obecnie nowych źródeł wartości upatruje się w zasobach niematerialnych, których znaczenie dla budowania trwałej przewagi konkurencyjnej, i w konsekwencji wartości przedsiębiorstwa, stale rośnie. Rozdział pierwszy przedstawia teoretyczne rozważania na temat wpływu zasobów niematerialnych na wartość przedsiębiorstwa. Zaprezentowano tu genezę zorientowania przedsiębiorstwa na nowy cel - kreację wartości w długim okresie i szczególną rolę zasobów niematerialnych w tym procesie. Przedstawiono klasyfikację czynników wpływających na wartość firmy, z uwzględnieniem ich pozabilansowego charakteru Maksymalizacja wartości jako cel działania przedsiębiorstwa W ekonomii klasycznej przedsiębiorstwo to czarna skrzynka, mechanicznie przetwarzająca nakłady w efekty zgodnie z zasadą maksymalizacji zysku, do której redukuje się cel przedsiębiorstwa. Owa maksymalizacja zysku to dążenie firm do ustalenia wielkości produkcji, przy której zysk, po opłaceniu wszystkich niezbędnych czynników produkcji, będzie największy. Założenie teorii neoklasycznej dotyczące maksymalizacji zysku było przez długi czas krytykowane ze względów metodologicznych. Zostało także podważone przez praktykę działania firm. Szczególnie zjawisko to stało się widoczne w sytuacji rozdzielenia własności i zarządzania w dużych spółkach kapitałowych w II połowie XX wieku. Krytyka maksymalizacji zysku jako celu działania przedsiębiorstwa stała się przesłanką powstania alternatywnych teorii przedsiębiorstwa, m.in. teorii menedżerskich i teorii behawioralnych. 5 Ekonomiści zaczęli inaczej definiować cele przedsiębiorstwa. Zmiany, jakie zachodziły na światowych rynkach, doprowadziły do powstania koncepcji maksymalizacji wartości przedsiębiorstwa (wartości dla akcjonariuszy) jako nadrzędnego celu jego funkcjonowania. Zmiany te to przede wszystkim dynamiczny rozwój rynków kapitałowych wynikający m.in. ze zwiększenia zaangażowania 5 Gruszecki Tomasz. Współczesne teorie przedsiębiorstwa. PWN. Warszawa 2001, s

10 kapitału prywatnego na rynku oraz wzrostu znaczenia inwestorów instytucjonalnych w zarządzaniu środkami osób prywatnych. Kolejna grupa czynników, które wpłynęły na redefiniowanie celu działania przedsiębiorstwa, związana jest z postępującą globalizacją, która wpłynęła na procesy deregulacji rynku, na wzrost otwartości gospodarek oraz liberalizację i integrację rynków, w tym rynków finansowych. Trzecią kategorię czynników stanowią zmiany w technologiach informatycznych. Wszystkie te czynniki wpłynęły na wyraźny wzrost mobilności kapitału finansowego oraz intensyfikację konkurencji o ten kapitał pomiędzy firmami. Dzięki nowym technologiom inwestorzy uzyskali dostęp do informacji i analiz, które zmniejszyły ryzyko podejmowania decyzji inwestycyjnych i pozwoliły na ich optymalizację. Doprowadziło to do powstania kapitalizmu inwestorskiego (ang. investor capitalism), nazywanego też kapitalizmem wartości dla akcjonariusza (ang. shareholder value capitalism) czy rewolucją akcjonariuszy (ang. shareholder revolution). Celem działalności przedsiębiorstw stało się zatem efektywne pomnażanie kapitału zainwestowanego przez właścicieli 6, maksymalizacja ich finansowych korzyści, co w praktyce oznaczało maksymalizację rynkowej wartości firmy. 7 Chodzi tu o maksymalizację w średnim i długim okresie. Celem inwestorów jest bowiem udział w wypracowanym przez przedsiębiorstwo zysku w postaci dywidendy oraz we wzroście wartości akcji. Ewolucję priorytetów prowadzenia biznesu prezentuje tabela 1. Tabela 1. Ewolucja w priorytetach biznesu Odchodzenie od Strategii wzrostu sprzedaży Orientacji na produkt Mierników opartych na zysku Udziałów w rynku Przechodzenie do Strategii wzrostu wartości firmy dla akcjonariuszy Orientacji na klienta i jego priorytety Mierników opartych na wartości dodanej i przepływach gotówki Udziałów w migracji wartości Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Red. Herman Andrzej, Szablewski Andrzej. Zarządzanie wartością firmy. Poltext. Warszawa 1999, s Red. Suszyński Cezary. Przedsiębiorstwo. Wartość, zarządzanie. PWE. Warszawa 2007, s Jog Vijaj, Suszyński Cezary, op. cit., s. 4. 9

11 Autorstwo koncepcji maksymalizacji wartości przedsiębiorstwa dla akcjonariuszy przypisywane jest A. Rappaportowi. Koncepcja ta opiera się na założeniu, że maksymalizując tę właśnie wartość, a więc sumę korzyści przysługujących inwestorom z tytułu posiadania udziałów w firmie, maksymalizuje się także korzyści podmiotów z przedsiębiorstwem powiązanych. Można tu odnaleźć odwołanie do idei niewidzialnej ręki Adama Smitha, zgodnie z którą realizacja własnych celów, w tym wypadku najbardziej zyskownego zaangażowania kapitału, prowadzi do sytuacji ze społecznego punktu widzenia najkorzystniejszej. 8 Koncepcja maksymalizacji wartości dla akcjonariuszy wzbudza wiele kontrowersji. Z jednej strony wydaje się naturalnym, że przedsiębiorstwo będące własnością prywatną powinno realizować wyłącznie cele swoich właścicieli. W przeciwnym razie grozi mu wycofanie kapitału i utrata potencjalnych inwestorów. Firma jest tu rozumiana jako określony projekt inwestycyjny. Z drugiej jednak strony uważa się, iż w ustalaniu strategii działania przedsiębiorstwo powinno brać pod uwagę interesy podmiotów powiązanych z jego funkcjonowaniem, tzw. grup interesów czy interesariuszy. Stanowisko takie jest charakterystyczne dla podejścia zwanego stakeholder approach. 9 Kluczowe grupy interesów prezentuje rysunek 1. 8 Dudycz Tadeusz. Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa. PWE. Warszawa 2005, s Red. Suszyński Cezary, op. cit., s ; Marcinkowska Monika. Kształtowanie wartości firmy. PWN. Warszawa 2000, s

12 Rys. 1. Przedsiębiorstwo na tle grup interesów wierzyciele konkurenci akcjonariusze pracownicy dostawcy klienci CELE I POZYCJA PRZEDSIĘBIORSTWA zarząd lokalna społeczność opinia publiczna państwo Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Marcinkowska Monika. Kształtowanie wartości firmy. PWN. Warszawa 2000, s.19; Red. Suszyński Cezary. Przedsiębiorstwo. Wartość, zarządzanie. PWE. Warszawa 2007, s. 99. Zgodnie z tym podejściem cel przedsiębiorstwa jest wypadkową celów, odpowiedzialności i ograniczeń, ustaloną w drodze przetargów i kompromisów pomiędzy grupami interesów. Dodatkowo koncepcja ta traktuje szeroko pojmowany biznes jako integralną część społeczeństwa, a nie dziedzinę o celach wyłącznie ekonomicznych. 10 Głębsza analiza modelu przedsiębiorstwa opartego na koncepcji stakeholder pozwala stwierdzić, że realizacja celów wielu interesariuszy stawia zarządzających firmą w sytuacji, w której nie są w stanie podejmować racjonalnych decyzji z powodu braku jednoznacznych kryteriów oceny efektywności działania. Na pewnym etapie działalności menedżerowie będą musieli dokonać wyboru jednego celu. Cel maksymalizacji wartości dla akcjonariuszy jest jasno określonym celem. Spółka realizując ten cel nie może jednak ignorować celów interesariuszy, a zachętę do ich choć częściowego uwzględniania stwarza sam rynek. Budowanie wartości dla akcjonariuszy oznacza bowiem także pozyskiwanie i motywowanie pracowników, dbanie o jakość produktów, satysfakcję klientów i dostawców. Działania te wpływają ostatecznie na wzrost wartości dla akcjonariuszy Marcinkowska Monika. Kształtowanie..., op. cit., s Red. Suszyński Cezary, op. cit., s

13 1.2. Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa Przyjęcie maksymalizacji wartości dla akcjonariuszy jako nadrzędnego celu funkcjonowania przedsiębiorstwa ma określone konsekwencje dla zarządzania przedsiębiorstwem. Potrzebna jest bowiem strategia, która w najlepszy sposób zaspokajała będzie interesy właścicielskie. Zatem wszystkie zasady, procedury i metody zarządzania powinny być podporządkowane tak zdefiniowanemu celowi. Jeśli proces ten jest świadomy i uporządkowany, to określa się go mianem zarządzania wartością przedsiębiorstwa (ang. Value Based Management, VBM). 12 Termin ten został po raz pierwszy użyty w 1980 roku przez N. Kurlanda. 13 Najogólniej mówiąc, wartość przedsiębiorstwa definiowana jest w koncepcji VBM jako suma zdyskontowanych (kosztem kapitału) przepływów pieniężnych, wygenerowanych w przyszłości na rzecz inwestorów. W przypadku spółek akcyjnych chodzi szczególnie o część przepływów pieniężnych przynależną inwestorom wnoszącym kapitał podstawowy (akcyjny), czyli akcjonariuszom. Tworzenie wartości jest pierwszym etapem systemu VBM. Jednocześnie możliwość uzyskania zwrotu z kapitału na poziomie wyższym niż jego koszt, czyli budowanie wartości, uzależnione jest od dostarczania odpowiednich korzyści klientom firmy. Pozostałe dwa etapy obejmują, dokonywane w sposób ciągły, utrzymanie wartości i jej realizację, czyli przekazanie akcjonariuszom wartości w formie dywidend, umorzenia akcji czy wzrostu ich ceny. 14 Koncepcja VBM łączy decyzje strategiczne i operacyjne, co prowadzi do maksymalizacji wartości przedsiębiorstwa poprzez skoncentrowanie procesów decyzyjnych na głównych czynnikach kreujących wartość. 15 Podstawowym etapem zarządzania wartością jest identyfikacja i analiza czynników kreujących wartość oraz zbadanie, gdzie wartość jest budowana, a gdzie konsumowana. Niezbędne jest zatem zrozumienie przez wszystkie osoby mające wpływ na działalność przedsiębiorstwa idei zarządzania wartością oraz poznanie potencjalnych efektów, jakie ich decyzje mogą mieć dla wartości. 16 Do kluczowych czynników wymienianych 12 Dudycz Tadeusz, op. cit., s. 18; Red. Suszyński Cezary, op. cit., s Dudycz Tadeusz, op. cit., s Red. Suszyński Cezary, op. cit., s Dudycz Tadeusz, op. cit., s Marcinkowska Monika. Kształtowanie..., op. cit., s

14 w literaturze, decydujących o wzroście wartości przedsiębiorstwa (tzw. generatorów wartości, ang. value builders), zaliczane są 17 : - stopa wzrostu przychodów netto ze sprzedaży, - marża zysku operacyjnego (w ujęciu gotówkowym), - stopa podatku dochodowego uiszczanego w gotówce, - inwestycje w kapitał obrotowy, - inwestycje w kapitał trwały, - koszt kapitału, - okres trwania przewagi konkurencyjnej (okres wzrostu wartości). W ramach przedsiębiorstwa realizującego koncepcję VBM wszelkie procesy zarządzania, jak chociażby planowanie i pomiar wyników, są dla menedżerów źródłem informacji, na podstawie których mogą oni podejmować decyzje budujące wartość. Mamy zatem do czynienia z jednoznaczną miarą efektywności wartością, dzięki czemu wzrasta sprawność operacyjna firmy. 18 Rysunek 2 przedstawia schemat koncepcji VBM. Rys. 2. Koncepcja VBM INWESTOR CELE STRATEGIE MIARY PROCESY ważne dla kreowania wartości osiąganie celów wybór odpowiednich miar osiągnięć połączenie miar z procesami planowanie planowanie raportowanie zarządzanie strategiczne operacyjne finansowe płacami DECYZJE OPERACYJNE wytyczanie kierunków działań Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Dudycz Tadeusz. Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa. PWE. Warszawa 2005, s Red. Herman Andrzej, Szablewski Andrzej, op. cit., s Dudycz Tadeusz, op. cit., s

15 Koncepcja VBM pozwala na połączenie pięciu głównych składowych zarządzania: celów, strategii, miar, procesów i decyzji operacyjnych. Cele powinny być tak sformułowane, aby zapewniały budowanie wartości, równoważyły interesy ważnych interesariuszy, będąc cały czas podporządkowane celowi nadrzędnemu maksymalizacji wartości dla akcjonariuszy. Strategia, określając sposób osiągnięcia celów, powinna prowadzić do zbudowania trwałej przewagi konkurencyjnej. Miary wyników powinny pokazywać, w kontekście budowania wartości przedsiębiorstwa, pojedyncze działania składające się na strategię firmy. W koncepcji VBM następuje połączenie miar finansowych i strategicznych, które określa się mianem strategicznej karty wyników (ang. balanced scorecard). Z kolei procesy stanowią przełożenie strategii na konkretne działania ukierunkowane na osiągnięcie wyznaczonego celu. W końcu decyzje strategiczne stanowią samo serce koncepcji VBM. To właśnie podejmując decyzje inwestycyjne i operacyjne menedżerowie wpływają na czynniki budujące wartość przedsiębiorstwa. 19 Podsumowując, zarządzanie przez wartość pozwala na określenie finansowych następstw działań przeprowadzanych w ramach przedsiębiorstwa, ich konsekwencji dla wartości. System ten pozwala na podejmowanie decyzji zmierzających do maksymalizacji wartości przedsiębiorstwa w długim okresie, maksymalizacji korzyści akcjonariuszy Zasoby jako źródło wartości przedsiębiorstwa Koncepcja zarządzania wartością przedsiębiorstwa zmierzająca do maksymalizacji wartości dla akcjonariuszy wskazuje na szczególne znaczenie zasobów w procesie budowania wartości. Zasoby traktowane są jako kluczowe czynniki wzrostu wartości rynkowej przedsiębiorstwa, innymi słowy posiadają potencjał tworzenia wartości. Można więc stwierdzić, że zarządzanie wartością przedsiębiorstwa sprowadza się w znacznym stopniu do zarządzania jego zasobami. Zmiana podejścia do zarządzania strategicznego, która miała miejsce w latach osiemdziesiątych i zaowocowała rozwojem koncepcji VBM, doprowadziła do uwydatnienia roli zasobów w procesie osiągania przez przedsiębiorstwo przewagi konkurencyjnej Ibid., s Marcinkowska Monika. Kształtowanie..., op. cit., s Murawska Monika. Zarządzanie strategiczne niematerialnymi zasobami przedsiębiorstwa. SGH. Warszawa 2008, s

16 Teoria zasobowa przedsiębiorstwa Tradycyjna ekonomia neoklasyczna nie dostrzegała kluczowej roli zasobów w procesie gospodarowania. Przedsiębiorstwo przedstawiane było jako wspomniana czarna skrzynka, a przedmiotem zainteresowania i badań było to, co znajdowało się na wejściu i na wyjściu owej skrzynki. Przedmiotem analizy były zatem głównie ilość i ceny zasobów (określanych jako czynniki produkcji), technologia produkcji oraz końcowy efekt i jego sprzedaż. Działanie przedsiębiorstwa polegało zatem na optymalizacji na takim wyborze czynników produkcji, który przy danej technice wytwarzania i warunkach na rynku pozwoli na maksymalizację zysku. Procesy zachodzące wewnątrz czarnej skrzynki nie były przedmiotem analizy teorii klasycznej. 22 Jeśli bowiem przedsiębiorstwo osiąga wyniki optymalne, to sposób ich osiągania, role, jakie w tym procesie odgrywają różni uczestnicy uwikłani w działanie przedsiębiorstwa, stają się zagadnieniami co najwyżej drugorzędnymi. 23 Zasobowa teoria przedsiębiorstwa dociera do wnętrza firmy, dostrzegając kluczową rolę zasobów w działaniu przedsiębiorstw. Klasyczne podejście zasobowe prezentuje B. Wernefelt w opublikowanym w 1984 roku artykule pt. A Resource Based View of the Firm. 24 Zgodnie z tym podejściem na firmę można patrzeć jak na koszyk zasobów, które umożliwiają osiągnięcie trwałej przewagi konkurencyjnej. Przewaga ta nie zależy od rynku czy struktury sektora, ale od zasobów wewnętrznych firmy. Innymi słowy źródło ponadprzeciętnego zysku jest ulokowane wewnątrz firmy. Założenia teorii zasobowej obejmują przede wszystkim heterogeniczność zasobów między organizacjami, asymetrię alokacji zasobów pomiędzy firmami oraz niedoskonałą mobilność zasobów. 25 Autorzy podejścia zasobowego nie twierdzą jednak, że każdy zasób może być źródłem przewagi konkurencyjnej. Muszą być tu spełnione określone warunki. Zasób musi posiadać wartość (rozumianą jako stwarzanie możliwości rozwoju), musi być rzadki (posiadany przez niewielką liczbę firm), niedoskonale mobilny, z trudem imitowalny i nie może posiadać 22 Gruszecki Tomasz, op. cit., s Krytyka podejścia neoklasycznego w przedsiębiorstwie. On line. Dostęp macje/krytyka-podejscia-neoklasycznego-w-przedsiebiorstwie.html. 24 Red. Suszyński Cezary, op. cit., s Ambrosini Veronique. Tacit and Ambiguous Resources as Sources of Competitive Advantage. Palgrave Macmillan. Nowy Jork 2003, s

17 ekwiwalentnego substytutu. Jednocześnie firmy mogą podejmować różne działania w celu zmniejszenia mobilności czy imitowalności zasobu. 26 Z podejściem zasobowym nierozłącznie związana jest również koncepcja kluczowych kompetencji. Jej autorzy C.K. Prahalad i G. Hamel w opublikowanym w 1990 roku artykule pt. The core competence of the corporation postulują wykorzystanie unikalnej kombinacji zasobów, reprezentujących kluczowe siły i umiejętności (kluczowe kompetencje) przedsiębiorstwa w procesie budowania przewagi konkurencyjnej. 27 To właśnie połączenie kluczowych zasobów i kompetencji pozwala na zbudowanie przewagi konkurencyjnej i dostarczenie wartości dla akcjonariuszy, zgodnie z przyjętym celem działalności przedsiębiorstw. Stwierdzenie to obrazuje współczesny model przewagi konkurencyjnej (rysunek 3). Rys. 3. Współczesny model przewagi konkurencyjnej Źródło: Szymura-Tyc Maja. Zarządzanie przez wartość dla klienta budowa wartości firmy. On line. Dostęp Kluczowe zasoby i kompetencje, wpływając na poziom postrzeganych przez klientów korzyści, przyczyniają się do ich zwiększonej satysfakcji. Kompetencje te mogą obejmować technologię, know-how, krótki czas dostawy, zaangażowanie pracowników, bliskie stosunki z dostawcami i odbiorcami, etc. Pozwalają one przedsiębiorstwu na zbudowanie pozytywnego wizerunku oraz lojalnego grona klientów, co w konsekwencji pozwala na osiągnięcie i utrzymanie przewagi na rynku. Przewaga konkurencyjna oznacza bowiem dostarczenie nabywcom większej wartości dodanej niż konkurenci. 28 Z kolei zdobyta przewaga, generując ponadprzeciętną rentowność, przyczynia się do zwiększenia wartości dla akcjonariuszy. 26 Ibid., s Red. Suszyński Cezary, op. cit., s Ibid., s

18 Taką kluczową kompetencją może być także wiedza o tym, w jaki sposób budować silną markę. Jej posiadanie umożliwia firmie uzyskanie kluczowego czynnika sukcesu, jakim jest silna marka. 29 Jednocześnie należy zauważyć, iż wymienione powyżej cechy charakteryzujące kluczowe dla przedsiębiorstwa zasoby, posiadają głównie zasoby niematerialne Zasoby niematerialne i wartość firmy Zasoby możemy zdefiniować jako każdy czynnik wytwórczy znajdujący się w dyspozycji przedsiębiorstwa i wykorzystywany w procesie produkcji, podziału, wymiany i konsumpcji. 30 Tradycyjna ekonomia wyróżniała trzy podstawowe rodzaje zasobów 31 : - zasoby naturalne (składniki przyrody), - zasoby ludzkie (ludzie wraz z ich kwalifikacjami), - zasoby kapitałowe (rzeczowe czynniki produkcji, tj. budynki, maszyny, urządzenia, surowce, materiały, zasoby finansowe). Zmiany w warunkach gospodarowania, o których mowa w podrozdziale 1.1., spowodowały wzrost konkurencyjności i zmusiły przedsiębiorstwa do poszukiwania nowych strategii uzyskania przewagi na rynku. Doprowadziło to do wyłonienia się nowej, istotnej dla budowania wartości, grupy aktywów zasobów niematerialnych. Ten czwarty rodzaj zasobów stanowi obecnie jedną z głównych kategorii badawczych w naukach ekonomicznych. Ich charakterystyczną cechą są problemy z jednoznacznym zdefiniowaniem ich natury. Także związana z nimi terminologia jest niejednolita w użyciu są określenia takie, jak kapitał intelektualny, aktywa niewidzialne, kapitał wiedzy, krytyczne zasoby niematerialne. 32 Współczesne badania na temat zasobów niematerialnych koncentrują się na ich cechach, źródłach, rodzajach i ekonomicznych korzyściach, które generują. Do korzyści tych zaliczyć można zwiększone zyski, dochody i wartość rynkową przedsiębiorstwa. Badania te doprowadziły do wniosku, iż zasoby niematerialne, stanowiąc element majątku przedsiębiorstwa, posiadają określoną wartość rynkową, wobec czego wpływają na wartość rynkową całego przedsiębiorstwa. 29 Urbanek Grzegorz. Marka a przewaga konkurencyjna przedsiębiorstwa. Marketing i Rynek, 8-9/2000, s Red. Suszyński Cezary, op. cit., s Ibid., s Ibid., s

19 Wartość rynkowa zasobów niematerialnych jest jednak w praktyce bardzo trudna do wyznaczenia. Przyjmuje się zatem, iż wartość wszystkich zasobów niematerialnych, które są w dyspozycji przedsiębiorstwa reprezentowana jest przez wartość firmy. 33 W tym miejscu należałoby bliżej przyjrzeć się samemu określeniu wartość firmy. Termin jest tłumaczeniem angielskiego słowa goodwill, które oznacza wartość przedsiębiorstwa w postaci inwentarza, reputacji i wyrobionych stosunków lub przywileje handlowe firmy będącej sukcesorem dobrze prosperującego przedsiębiorstwa. 34 Polska Ustawa o rachunkowości z 1994 roku definiuje wartość firmy jako różnicę między ceną nabycia określonej jednostki lub zorganizowanej jej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto. 35 Definicja przyjęta w ustawodawstwie zawęża omawianą kategorię do wartości powstającej jedynie w momencie dokonania transakcji zakupu jednostki (lub jej części). Szersze podejście definiuje wartość firmy jako różnicę rynkowej i księgowej wartości przedsiębiorstwa. Takie stanowisko zostanie też przyjęte w tej pracy w celu zobrazowania czynników budujących wartość firmy i konsekwentnie wartość przedsiębiorstwa. W dalszej części pracy wartość firmy oznaczać będzie zatem różnicę wartości rynkowej i księgowej przedsiębiorstwa, zdefiniowaną w tym podrozdziale, natomiast wartość przedsiębiorstwa jego wartość rynkową. W ujęciu finansowym wartość firmy określa się, zgodnie z przyjętą definicją, wzorem: wartość firmy = rynkowa wartość przedsiębiorstwa 36 księgowa wartość przedsiębiorstwa Wartość firmy obrazuje zatem różnicę pomiędzy wartością rynkową organizacji a wartością księgową jej aktywów netto. Różnica ta jest kluczową przesłanką uznania zasobów niematerialnych jako czynników sprawczych wartości przedsiębiorstwa. 37 Dyskusja na ten temat rozgorzała już w I połowie XX wieku, kiedy to John Canning napisał: Księgowi, teoretycy rachunkowości, ekonomiści, inżynierowie i sądy, włożyli wiele trudu w zdefiniowanie pojęcia wartości firmy, przedyskutowanie jej natury i zaproponowanie metod jej wyceny. Najbardziej 33 Murawska Monika, op. cit., s Marcinkowska Monika. Kształtowanie..., op. cit., s Ustawa o rachunkowości z dnia On line. Dostęp wosc/akty_prawne/ustawa_o_ rachunkowosci.pdf, art. 33 ust W przypadku spółek giełdowych za rynkową wartość przedsiębiorstwa przyjmuje się jego wartość giełdową (kapitalizację). Alternatywne metody to m.in. wycena na podstawie przyszłych przychodów lub kosztów odtworzenia. 37 Red. Suszyński Cezary, op. cit., s

20 frapującą cechą olbrzymiej liczby prac jest mnogość i różnorodność podejść do tego zagadnienia 38. Stwierdzenie to pozostaje, pomimo upływu lat, bardzo aktualne. Pierwszą znaczącą pracą naukowo-badawczą, która dokonała próby zdefiniowania pojęcia wartości firmy, a także klasyfikacji jej źródeł była praca Gabriela H. Preinreicha pt. The Law of Goodwill z 1937r. Wymienił on 6 podstawowych źródeł wartości firmy: - wartość powiązań i układów danego przedsiębiorstwa, - wartość prawdopodobieństwa tego, że obecni klienci będą na stałe związani z danym przedsiębiorstwem, - wartość nabytego przez przedsiębiorstwo impetu działania, - wartość osiągniętej przez przedsiębiorstwo reputacji, - wartość korzyści i przywilejów, jakie zdobyło sobie przedsiębiorstwo, - wartość posiadanych możliwości zarobkowania powyżej przeciętnego poziomu dochodów. 39 Kolejne źródło klasyfikacji źródeł wartości firmy stanowi publikacja G.R. Catletta i N.O. Olsona pt. Accounting for Goodwill z 1968 roku. Jest to zestawienie na dużo wyższym poziomie szczegółowości. Autorzy wymieniają tu następujące czynniki: - uzdolniona kadra zarządcza, - wybitne kierownictwo działu handlowego lub organizacyjnego, - przyjazne stosunki pracownicze, - górnolotne programy szkolenia pracowników, - wysoki image w środowisku dzięki działalności charytatywnej oraz dzięki udziałowi załogi w pracach komitetów społecznych i samorządowych, - efektywna reklama, - tajemnica procesu technologicznego, - korzystne warunki kredytowe wynikające z wypracowanej reputacji, - korzystna współpraca z innym podmiotem, - strategiczne położenie geograficzne, - odkrycie talentów lub zasobów, 38 Canning John. The Economics of Accountancy. The Ronald Press Company. Nowy Jork Za: Marcinkowska Monika. Niematerialne źródła wartości, op. cit., s Preinreich Gabriel. The Law of Goodwill. The Accounting Review Za: Ignatowski Radosław. Prawie wszystko o wartości firmy. Rachunkowość i finanse, nr 1/94. 19

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics

M. Dąbrowska. K. Grabowska. Wroclaw University of Economics M. Dąbrowska K. Grabowska Wroclaw University of Economics Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstw z branży produkującej napoje JEL Classification: A 10 Słowa kluczowe: Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Temat: Podstawy analizy finansowej.

Temat: Podstawy analizy finansowej. Przedmiot: Analiza ekonomiczna Temat: Podstawy analizy finansowej. Rola analizy finansowej w systemie analiz. Analiza finansowa jest ta częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej Cel Celem Podyplomowych Studiów Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej jest umożliwienie zdobycia aktualnej wiedzy z zakresu międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW

KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JERZY BIELINSKI (red.) KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW w świetle Strategii Lizbońskiej CEDEWU.PL WYDAWNICTWA FACHOWE Spis treści Wstęp 7 Część 1 Mechanizmy wzrostu wartości i konkurencyjności przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

O czym będziemy. się uczyć

O czym będziemy. się uczyć 1-1 O czym będziemy się uczyć Rachunkowość zarządcza spełnia dwie role: dostarcza informacji do podejmowania decyzji i kontroli Projektowanie i wykorzystywanie rachunku kosztów Rola specjalisty z zakresu

Bardziej szczegółowo

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Wydział Zarządzania Rachunkowość finansowa Prowadzący: mgr Z. Niesyn Referat: Czynniki kształtujące wynik finansowy. Autor: Barbara Standarska Warszawa 14.12.2011 Temat: Czynniki kształtujące wynik finansowy.

Bardziej szczegółowo

Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach "od kuchni"

Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach od kuchni Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach "od kuchni" Prowadzący: Marcin Dybek Centrum Analiz Finansowych EBIT marcin.dybek@rsg.pl www.rsg.pl Stosowane standardy rachunkowości

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Finanse dla niefinansistów

Finanse dla niefinansistów Finanse dla niefinansistów Może inny podtytuł? Wszystkie prawa zastrzeżone Racjonalne i świadome podejmowanie decyzji zarządczych, lepsze zarządzanie i wykorzystanie zasobów przedsiębiorstwa, zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku Ekonomia II stopień PYTANIA NA OBRONĘ

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek pok. 1018 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie wartością przedsiębiorstw na przykładzie przedsiębiorstw z branży papierniczej

Zarządzanie wartością przedsiębiorstw na przykładzie przedsiębiorstw z branży papierniczej Magdalena Mordasewicz (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu) Katarzyna Madej (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu) Milena Wierzyk (Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu) Zarządzanie wartością przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstwa Są to zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pienięŝnych na cele działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Zarządzanie Polega na pozyskiwaniu źródeł

Bardziej szczegółowo

Czynniki kształtujące wynik finansowy

Czynniki kształtujące wynik finansowy Izabela Krzysiak Zarządzanie semestr III WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA I PRAWA im. Heleny Chodkowskiej w Warszawie Czynniki kształtujące wynik finansowy Czynniki kształtujące wynik finansowy Podejmując próbę

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój

Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój Marek Jabłoński Adam Jabłoński Kluczowe czynniki wartości firmy a jej rozwój 1. Wstęp. Współcześni menedŝerowie zmagający się z rosnącą konkurencją oraz gwałtownym spadkiem cen, walcząc o przetrwanie szukają

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji

Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji Spis treści: Wprowadzenie Część I Relacje przedsiębiorstw z otoczeniem w warunkach globalizacji 1.Niepewność i zmienność jako podstawowe czynniki określające współczesne zarządzanie organizacjami - Damian

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy " Working paper

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu.,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy  Working paper Anna Mężyk Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu,,Analiza finansowa kontrahenta na przykładzie przedsiębiorstwa z branży 51 - transport lotniczy " Working paper JEL Classification: A10 Słowa kluczowe: analiza

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 ROZDZIAŁ 1 PROJEKTOWANIE INNOWACYJNYCH MODELI BIZNESU A WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA... 17 Marek Jabłoński Wstęp... 17 1. Projektowanie organizacji zarys teoretyczny... 18 2. Motywy

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji.

Program ten przewiduje dopasowanie kluczowych elementów biznesu do zaistniałej sytuacji. PROGRAMY 1. Program GROWTH- Stabilny i bezpieczny rozwój W wielu przypadkach zbyt dynamiczny wzrost firm jest dla nich dużym zagrożeniem. W kontekście małych i średnich firm, których obroty osiągają znaczne

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

KONSOLIDACJA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH

KONSOLIDACJA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH Radosław Ignatowski KONSOLIDACJA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH KONCEPCJE, REGULACJE POLSKIE I MSSF, ZASTOSOWANIA PRAKTYCZNE TOM I PODSTAWY KONSOLIDACJI REGULACJE POLSKIE Ośrodek Doradztwa i Doskonalenia Kadr

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF.

Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Kalkulacja i zakres ujawnień dotyczących podatku dochodowego w sprawozdaniu finansowym sporządzonym zgodnie z MSSF. Efektywna stopa podatkowa jest stosunkiem podatku wykazanego w sprawozdaniu finansowym

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 1 CO TO SĄ FINANSE? Definicja Finanse 1. Dziedzina nauki zajmująca się analizą, jak ludzie lokują dostępne zasoby w danym okresie. 2. Ogół

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa

ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Politechnika Śląska w Gliwicach Wydział Budownictwa Katedra Procesów Budowlanych ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM BUDOWLANYM Zarządzanie majątkiem, zarządzanie finansowe, analiza wskaźnikowa Majątek przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje.

W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. W praktyce firma rozwija się dynamicznie, a mimo to wciąż odczuwa brak gotówki - na pokrycie zobowiązań lub na nowe inwestycje. Dostarczanie środków pieniężnych dla przedsiębiorstwa jest jednym z największych

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF. Marek Zieliński

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF. Marek Zieliński WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF Marek Zieliński Wybór metody oszacowania wartości jednostki determinuje szereg czynników, w szczególności sytuacja

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A.

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. (Podstawą zaprezentowanego tutaj materiału jest praca przygotowana przez studentów na zaliczenie przedmiotu z WPD w roku akademickim 2012/2013)

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA BUSINESS PLAN PESEL. E-mail Wydanie: z 0 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon/Fax Strona internetowa NIP PESEL E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Kobieta jest właścicielem lub współwłaścicielem:

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne

Podstawy Marketingu. Marketing zagadnienia wstępne Podstawy Marketingu Marketing zagadnienia wstępne Definicje marketingu: Marketing to zyskowne zaspokajanie potrzeb konsumentów /Kotler 1994/. Marketing to kombinacja czynników, które należy brać pod uwagę

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o

W p r o w a d z e n i e d o s p r a w o z d a n i a f i n a n s o w e g o Załącznik nr 2 do ustawy z dnia Załącznik nr 5 ZAKRES INFORMACJI WYKAZYWANYCH W SPRAWOZDANIU FINANSOWYM, O KTÓRYM MOWA W ART. 45 USTAWY, DLA JEDNOSTEK MAŁYCH KORZYSTAJĄCYCH Z UPROSZCZEŃ ODNOSZĄCYCH SIĘ

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13

Spis treści WSTĘP... 13 WSTĘP... 13 Rozdział I MODEL ZRÓWNOWAŻONEGO BIZNESU PRZEDSIĘBIORSTWA A KREACJA WARTOŚCI... 15 (Adam Jabłoński) Wstęp... 15 1. Konkurencyjność przedsiębiorstwa a model zrównoważonego biznesu... 16 2. Ciągłość

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... 13 Rozdział 1. Zarządzanie jako nadawanie sensu kombinacji zasobów

Spis treści. Wprowadzenie... 13 Rozdział 1. Zarządzanie jako nadawanie sensu kombinacji zasobów Wprowadzenie... 13 Rozdział 1. Zarządzanie jako nadawanie sensu kombinacji zasobów (Jerzy S. Czarnecki)... 19 1.1. Zarządzanie z kosztami w tle... 19 1.1.1. Początki szczupłego przedsiębiorstwa... 21 1.2.

Bardziej szczegółowo

Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect

Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect ekspert Klubu Przedsiębiorców i Ekspertów przy Polskim Towarzystwie Ekonomicznym ekspert CASE Doradcy Sp. z o.o. Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect P1 Plan prezentacji 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe standardy rachunkowości MSR/MSSF zagadnienia praktyczne

Międzynarodowe standardy rachunkowości MSR/MSSF zagadnienia praktyczne Galicyjska Misja Gospodarcza zaprasza tna szkolenie: Międzynarodowe standardy rachunkowości MSR/MSSF zagadnienia praktyczne Wykładowca: Grażyna Machula absolwentka SGH, doświadczony praktyk w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Bilans. majątku przedsiębiorstwa

Bilans. majątku przedsiębiorstwa Bilans Bilans jest podstawowym sprawozdaniem finansowym firmy, przedstawiającym jej sytuację na określony dzień, najczęściej na koniec roku. Zawiera on informacje o poszczególnych składnikach majątku przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

z punktu widzenia inwestora

z punktu widzenia inwestora Wycena własności intelektualnej z punktu widzenia inwestora Mieszko Bisewski Z-ca Dyrektora Finansowego ds. Inwestycji Kapitałowych Agencja Rozwoju Pomorza SA Gdynia, 26 październik 2010 r. Fundusz Kapitałowy

Bardziej szczegółowo

Ujawnianie informacji o połączeniu w sprawozdaniach finansowych. Wpisany przez Ewa Wanda Maruszewska

Ujawnianie informacji o połączeniu w sprawozdaniach finansowych. Wpisany przez Ewa Wanda Maruszewska Sprawozdanie finansowe sporządzone na koniec okresu sprawozdawczego, w ciągu którego nastąpiło połączenie, powinno zawierać dane porównawcze za poprzedni rok obrotowy. Za główny cel sprawozdań finansowych

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: FINANSE I RACHUNKOWOŚĆ STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Finanse i Rachunkowość pytania podstawowe 1. Miernik dobrobytu alternatywne

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej

Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej Zarządzanie gospodarstwem rolnym ze szczególnym uwzględnieniem korzyści z prowadzenia rachunkowości rolniczej w gospodarstwie rolnym Najważniejsze pojęcia w rachunkowości rolniczej 1 Działalności gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej?

W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? W jaki sposób dokonać tej wyceny zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej? Wycena jednostki działającej za granicą w sprawozdaniu finansowym jednostki sporządzonym zgodnie z MSSF

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L

SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L SYLLABUS ZAWIERAJĄCY WYKAZ PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ WYMAGANYCH DO EGZAMINU EBC*L POZIOM A I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie Sporządzania i czytania bilansu, wyjaśnienie

Bardziej szczegółowo

Temat pracy: Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży produkcja urządzeń elektrycznych

Temat pracy: Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży produkcja urządzeń elektrycznych Agata Kozłowska Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Temat pracy: Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa na przykładzie przedsiębiorstwa z branży produkcja urządzeń elektrycznych Przedmiotem poniższej

Bardziej szczegółowo

Raport przedstawia skonsolidowane sprawozdanie finansowe za pierwszy kwartał 2000 r., sporządzone zgodnie z polskimi standardami rachunkowości.

Raport przedstawia skonsolidowane sprawozdanie finansowe za pierwszy kwartał 2000 r., sporządzone zgodnie z polskimi standardami rachunkowości. PAS KONSOLIDACJA IQ 00 Raport przedstawia skonsoliwane sprawozdanie finansowe za pierwszy kwartał 2000 r., sporządzone zgodnie z polskimi standardami rachunkowości. Szczegółowe informacje na temat działalności

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA ABAK

GRUPA KAPITAŁOWA ABAK GRUPA KAPITAŁOWA ABAK Sprawozdanie Zarządu Jednostki dominującej Abak S.A. z działalności Grupy kapitałowej za rok obrotowy od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 1 Sprawozdanie z działalności Grupy Kapitałowej

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych

Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych Optymalna forma spółki dla planowania sukcesji przekształcenia kapitałowe spółek rodzinnych Dorota Szlachetko-Reiter Partner, Radca Prawny Tomasz Kucharski Partner kancelarii Kraków, 26 kwietnia 2011 1.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Celem opracowania jest przedstawienie istoty i formy sprawozdań finansowych na tle standaryzacji i

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe

Wartości Niematerialne i Prawne + Rzeczowe Aktywa Trwałe = Aktywa Trwałe BILANS BILANS dwustronne, tabelaryczne zestawienie składników majątkowych, czyli aktywów oraz źródeł ich pochodzenia sporządzone w ujęciu wartościowym na ściśle określony moment czasowy, zestawienie aktywów

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Tabela 1. Wyniki finansowe oraz dane bilansowe Fundacji Lux Veritatis za lata 2009 2012. RACHUNEK WYNIKÓW w zł 2009 2010 2011

Tabela 1. Wyniki finansowe oraz dane bilansowe Fundacji Lux Veritatis za lata 2009 2012. RACHUNEK WYNIKÓW w zł 2009 2010 2011 Porównanie sytuacji finansowej Fundacji Lux Veritatis w postępowaniach dotyczących koncesji na nadawanie programu telewizyjnego drogą naziemną cyfrową W postępowaniu o rozszerzenie koncesji, które miało

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN W PRAKTYCE

BIZNES PLAN W PRAKTYCE BIZNES PLAN W PRAKTYCE Biznes Plan Biznes Plan jest to dokument, dzięki któremu możemy sprzedać naszą fascynację prowadzoną działalnością oraz nadzieje, jakie ona rokuje, potencjalnym źródłom wsparcia

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz

Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych. Maciej Bieokiewicz 2011 Społeczna odpowiedzialnośd biznesu w projektach ekoinnowacyjnych Maciej Bieokiewicz Koncepcja Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Społeczna Odpowiedzialnośd Biznesu (z ang. Corporate Social Responsibility,

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail

FORMULARZ ANALIZA EKONOMICZNA PRZEDSIĘWZIĘCIA (BIZNESPLAN) E-mail 1 z 10 Nazwa i adres Wnioskodawcy (wraz z kodem pocztowym) REGON Telefon Strona internetowa NIP Fax E-mail Rok założenia Forma prawna działalności Wielkość firmy (zaznaczyć) mikroprzedsiębiorstwo Rodzaj

Bardziej szczegółowo

04-03-13 Ćw.121 PS 3 Analiza wielkości i struktury kapitałów

04-03-13 Ćw.121 PS 3 Analiza wielkości i struktury kapitałów Wykład II Zmiany 04-03-13 Ćw.121 PS 3 Analiza wielkości i struktury kapitałów 11-03-13 Ćw.120 EMPS przedsiębiorstwa. Ocena równowagi 11-03-13 W EMPS finansowej i kapitału pracującego. 4 Analiza poziomu

Bardziej szczegółowo

POWOŁANIE ZAKŁADU POMIARU WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA W INSTYTUCIE ZARZĄDZANIA WARTOŚCIĄ KOLEGIUM NAUK O PRZEDSIĘBIORSTWIE

POWOŁANIE ZAKŁADU POMIARU WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA W INSTYTUCIE ZARZĄDZANIA WARTOŚCIĄ KOLEGIUM NAUK O PRZEDSIĘBIORSTWIE Warszawa, 29 stycznia 2013 r. POWOŁANIE ZAKŁADU POMIARU WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA W INSTYTUCIE ZARZĄDZANIA WARTOŚCIĄ KOLEGIUM NAUK O PRZEDSIĘBIORSTWIE Dyscyplina: ekonomia, finanse przedsiębiorstwa Obszary

Bardziej szczegółowo

R. Jarosz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

R. Jarosz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu R. Jarosz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu DŁUGOTERMINOWE DECYZJE W ZAKRESIE FINANSÓW PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA Z BRANŻY PRODUKCJI METALOWYCH WYROBÓW GOTOWYCH, Z WYŁĄCZENIEM

Bardziej szczegółowo

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE

EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE EKONOMIKA I ZARZĄDZANIE PRZEDSIĘBIORSTWEM W AGROBIZNESIE Anna Grontkowska, Bogdan Klepacki SPIS TREŚCI Wstęp Rozdział 1. Miejsce rolnictwa w systemie agrobiznesu Pojęcie i funkcje agrobiznesu Ogniwa agrobiznesu

Bardziej szczegółowo

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku

I. Rynek kapitałowy II. Strategie inwestycyjne III. Studium przypadku Akademia Młodego Ekonomisty Strategie na rynku kapitałowym Inwestowanie na rynku dr Piotr Stobiecki Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu 21 listopada 2013 r. Plan wykładu 2 1 Rynek finansowy Rynek kapitałowy

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji marketingowej

Analiza sytuacji marketingowej Analiza sytuacji marketingowej dr Bartłomiej Kurzyk OFERTA KONKURENCJI POTRZEBY KLIENTÓW ZDOLNOŚCI FIRMY 1 1. Podsumowanie wprowadzające 2. Analiza sytuacji marketingowej 3. Analiza szans i zagrożeń 4.

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

BIZNES PLAN. (wzór) NR WNIOSKU: /6.2/ /2010 IMIĘ I NAZWISKO: ADRES: NAZWA PRZEDSIĘBIORSTWA: Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu

BIZNES PLAN. (wzór) NR WNIOSKU: /6.2/ /2010 IMIĘ I NAZWISKO: ADRES: NAZWA PRZEDSIĘBIORSTWA: Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu Załącznik nr 8 do Regulaminu Projektu BIZNES PLAN (wzór) Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej M.Ryng Wroclaw University of Economycs Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie finansowe, metoda procentu od sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

Wycena zasobów niematerialnych

Wycena zasobów niematerialnych Wycena zasobów niematerialnych Autor: dr Bartosz Góralski Plan prezentacji 1. Identyfikacja zasobów niematerialnych 2. Cele wyceny zasobów niematerialnych 3. Podstawowe metody wyceny 4. Metoda wyceny marki

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE Bydgoszcz dnia 30 marca 2015 roku SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2014 do 31 grudnia 2014 Nazwa podmiotu: Fundacja Dorośli Dzieciom Siedziba: 27-200 Starachowice ul. Staszica 10 Spis treści

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ

ZAŁOŻENIA. programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ ZAŁOŻENIA programowo-organizacyjne studiów podyplomowych RACHUNKOWOŚĆ 1 I. Cele przedsięwzięcia: Podniesienie ogólnych kwalifikacji osób zajmujących się oraz zamierzających profesjonalnie zająć się rachunkowością

Bardziej szczegółowo

ROLA ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO W ROZWOJU ORGANIZACJI

ROLA ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO W ROZWOJU ORGANIZACJI Spis treści Przedmowa... 11 Część pierwsza ROLA ZARZĄDZANIA STRATEGICZNEGO W ROZWOJU ORGANIZACJI.... 13 Rozdział 1. Tendencje rozwojowe zarządzania strategicznego (Andrzej Kaleta)... 15 1.1. Wprowadzenie.....................................................

Bardziej szczegółowo